Ғылыми-техникалық прогресс – ғылым мен техниканың дамуы

1. Ғылыми.техникалық прогресс . ғылым мен техниканың дамуы
2. Ғылыми.техникалық прогресс кезеңдері
3. Қоршаған ортаның ластануы . экологиялық негізгі мәселе
4. Табиғи ортаны ластаушы заттар
Ғылыми - техникалық прогресс – ғылым мен техниканың бірегей, бір-бірімен сабақтаса, біртіндеп дамуы. Ол XVI-XIII ғасырлардағы мануфактуралық өндірістен,ғылыми-теориялық және техникалық қызметтер өзара жақындасып, тоғыса түскен кезден бастау алады. Бұған дейін материалдық өндіріс, негізінен, эмпириялық тәжірибені, кәсіби құпияны қорландырып, машық-тәсілдерді жинақтау есебінен баяу дамып келді. Сонымен бірге табиғат туралығылыми-теориялық таным аясында да іргерілеу ниеті байқалды. Бірақ ол теологиялық – схоластикалық қасаңдыққа қамалып, өндірістік амал-шараларғаұдайы әрі тікелей ықпал ете алмады. XVI ғасырда адамзат баласының сауда-саттықты өрістетіп, теңіз жолын меңгеруі, ірі мануфактураларға ие болуы бірнеше келелі міндеттерді теориялық және тәжірибелік тұрғыдан шешу қажеттігін алға тартты. Нақ осы кезде ғылым Қайта Өрлеу Дәуірі идеяларының әсерімен схоластикалық дәстүрлерден қол үзіп, практикаға жүгіне бастады. Шығыс жұртының компасты, оқ-дәріні ойлап табуы және кітап шығару тәсілін меңгеруі ғылыми және техникалық қызметтердің берік одағын құруға жетелеген ұлы жаңалықтар болды. Жалпы, бұл – ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ ПРОГРЕСТІҢ бірінші кезеңі саналады. Кейінгі кезеңдерге ұлғая түскен мануфактуралық өндіріс мұқтажы үшін су диірменін пайдалану әрекеті кейбір механикалық процестерді теориялық тұрғыдан зерттеуге жетеледі. Тісті дөңгелектер қозғалысының теориясы, науа теориясы, су қысымы туралы, қарсыласу мен үйкелу туралы ілімдер пайда болды. Яғни, мануфатуралық кезең ірі өнеркәсіптің бастапқы ғылыми және техникалық нышандарын дамытып, Г. Гагилей, И. Ньютон, Э. Торричелли, кейін Д. Бернулли, Ж.Л.Д Аламбер, Р.А.Реомюр, Л.Эйлер, т.б. ғалымдар тарихқа «өндірістік қызметшілері» деген атпен енді. XVIII ғасырдың соңында машина өндірісінің пайда болуына математиктердің, физиктердің, өнертапқыштар мен шеберлердің үлкен тобының ғылыми-техникалық жасампаз іс-әрекеттері негіз қалаған еді. Дж. Уаттың бумен жүретін машинасы конструкциялық-техникалық ізденістіңғана емес, «ғылымның жемісі» саналды. Ал машиналы өндіріс өз кезеңінде ғылымды технологиялық тұрғыдан қолдану үшін тың, шын мәнінде шектеусізмүмкіндіктерді ашты. Осының өзі ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ ПРОГРЕССТІҢ жаңа, екінші кезеңіне айналып, ғылым мен техника бір-бірін аса қарқынды дамуға ынталандырып отырғандығымен ерекшеленеді. Ғылыми-зерттеу қызметінің теориялық шешімдерді техникалық тұрғыдан жеткізуге құзырлы арнаулы салалар: қолданбалы зерттеулер, тәжірибелік-конструкторлық жасалымдар, өндірістік жетілдіулер үрдісі қалыптасты. Ғылыми-техникалық іс-әрекет адам еңбегінің ең ауқымды, ажырамас бөлігіне айналды.
ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ ПРОГРЕССТІ үшінші кезеңі қазіргі заманғы ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ РЕВОЛЮЦИЯ жетістіктерімен байланысты. Оның ықпалымен техниканы дамытуға арналған ғылыми пәндердің аясы кеңи түсуде. Техникалық міндеттерді шешу ісіне тек электроншы инженерлер мен компьютерші мамандар ғана емес, сондай-ақ, биологтар, физиологтар, психологтар, лингвистер, логиктер де белсене қатысады. Ғылым техниканы үздіксіз революцияландырушы күшке айналды. Ал техника болса, ғылымның алдына тың талап, тосын міндет қою, әрі оны күрделі эксперименталды жабдықтармен жарақтандыру арқылы алға тартып келеді.
1. Бродский А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Алматы 1992
2. Қазақ Совет Энциклопедиясы. 3 том, 158 бет
3. Қазақстан Ұлттық Энциклопедиясы. 3 том, 120 бет
4. Миркин Б.М., Наумова Л.Г. Плпулярный экологический словарь / Устойчивый мир, 1999
5. Шілдебаева Ж., Қожантаева Ж., Аманжолова Л. Биология Алматы «Мектеп» 2005
6. Сағымбаева Ғ. Экология негіздері. Алматы 1995
        
        Жоспары:
Ғылыми-техникалық прогресс – ғылым мен техниканың дамуы
Ғылыми-техникалық прогресс кезеңдері
Қоршаған ортаның ластануы – экологиялық негізгі мәселе
Табиғи ортаны ластаушы заттар
Ғылыми – техникалық ... - ... ...... мен ... ... ... біртіндеп дамуы. Ол XVI-XIII ғасырлардағы
мануфактуралық өндірістен,ғылыми-теориялық және техникалық қызметтер
өзара жақындасып, тоғыса түскен кезден ... ... ... ... ... ... ... тәжірибені, кәсіби
құпияны қорландырып, машық-тәсілдерді жинақтау есебінен баяу дамып
келді. Сонымен бірге табиғат туралығылыми-теориялық таным аясында ... ... ... ... ол теологиялық – схоластикалық
қасаңдыққа қамалып, өндірістік амал-шараларғаұдайы әрі тікелей ықпал
ете алмады. XVI ... ... ... ... ... жолын меңгеруі, ірі мануфактураларға ие болуы бірнеше келелі
міндеттерді теориялық және тәжірибелік тұрғыдан шешу қажеттігін алға
тартты. Нақ осы кезде ... ... ... ... ... ... дәстүрлерден қол үзіп, практикаға жүгіне бастады.
Шығыс ... ... ... ... ... және ... ... меңгеруі ғылыми және техникалық қызметтердің берік одағын
құруға жетелеген ұлы ... ... ... бұл – ... ... ... ... саналады. Кейінгі кезеңдерге
ұлғая түскен мануфактуралық өндіріс мұқтажы үшін су диірменін
пайдалану әрекеті ... ... ... ... ... жетеледі. Тісті дөңгелектер қозғалысының теориясы, науа
теориясы, су қысымы туралы, қарсыласу мен ... ... ... ... ... мануфатуралық кезең ірі өнеркәсіптің бастапқы
ғылыми және техникалық нышандарын дамытып, Г. Гагилей, И. Ньютон, ... ... Д. ... Ж.Л.Д ... ... ... ... тарихқа «өндірістік қызметшілері» деген атпен енді.
XVIII ғасырдың соңында машина ... ... ... ... ... мен шеберлердің үлкен
тобының ғылыми-техникалық жасампаз іс-әрекеттері негіз қалаған еді.
Дж. Уаттың ... ... ... ... емес, «ғылымның жемісі» саналды. Ал машиналы өндіріс
өз кезеңінде ғылымды технологиялық тұрғыдан қолдану үшін тың, ... ... ... ... өзі ... ... екінші кезеңіне айналып, ғылым мен техника ... аса ... ... ... ... ... қызметінің теориялық шешімдерді техникалық тұрғыдан
жеткізуге ... ... ... қолданбалы зерттеулер,
тәжірибелік-конструкторлық жасалымдар, өндірістік жетілдіулер үрдісі
қалыптасты. Ғылыми-техникалық іс-әрекет адам ... ең ... ... ... ПРОГРЕССТІ үшінші кезеңі қазіргі заманғы
ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ РЕВОЛЮЦИЯ жетістіктерімен ... ... ... дамытуға арналған ғылыми пәндердің аясы кеңи
түсуде. Техникалық міндеттерді шешу ісіне тек электроншы инженерлер
мен ... ... ғана ... ... ... ... лингвистер, логиктер де белсене қатысады.
Ғылым техниканы ... ... ... ... ... ... ... алдына тың талап, тосын міндет қою, әрі ... ... ... ... ... алға тартып
келеді. Осы заманғы ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ ПРОГРЕССТІҢ ... қыры ... ... ғана ... ... ... тұрмыс-тіршіліктің,
т.б. көптеген салаларын: ауыл ... ... ... ... ... мен білім беру ісін, қызмет көрсету
түрлерін қамтитындығы. ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ ... ... ... ... ... Ғылымды өндірістік дамудың
жетекші факторына айналдыру арқылы өндірніш күштерді ... ... ... ... ХХ ғасырдың 40-жылдарынан
басталған Ғылыми - ... ... ... ... ... айналу үрдісі қарқын алып, елеулі нәтижелерге қол
жетті. Ең бастысы, еңбектің жай-ахуалы, ... мен ... ... дәрежесі. Халық шаруашылығын ... ... ... ... іске асыруда жетекші рөл ... ... ірі ... ... ... ... құрайды.
1970 ж. Электр энергиясын өндіру соғыстан кейінгі бесжылдық (1946-
50) кезіндегіден 2,2 есе ... ... ... ... жөнінен
Совет Одағы дүние жүзінде 2-орынға шықты. Сол кезде ел ... ... ... ... қоса ... ... 1975 ... аяғындаэлектр энергиясын өндіру 1 триллион
квт.сағ-тан асатын болды. Электрлендіру ... ... ... ... ... ... ... тікелей енгізугежаңамүмкіндіктер ашып отыр. Бұл жағдайда
заттардыхимиялық және ... ... ... үшін электр
өрісінің күштері менэлектр разрядының ... ... ... ... өндірісті химияландыру аса
маңызды рөл ... ... ... мен ... материалдарды
қолдану өте қысқа мерзім ішінде аз ... ... ... ... ... ... іске асыруға
мүмкіндік береді. Ауыл шаруашылығын өрге бастыру және ... ... ... ... сияқты аса маңызды экономикалық
проблемаларды шешу халық ... ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығының құрылымына түбірлі
өзгерістер енгізеді. Өндірісті электрлендіру мен ... кең жол ... ... ...... ең ... формасы. Автоматтандыру өндіріс процесін
жоғарғы қарқынмен , ... ... ... ... ... ауыр дене еңбегінен босату үшін еңбек
жағдайларын ... ... ... бірте-бірте коммунистік
еңбекке ұласуына қажетті ... алғы ... ... ... ... ... мен ... қолдану, сондай-ақ цех- автоматтар құру арқылы ... ... ... ... ... кезінде
комплексті автоматтандырукең көлемде жүзеге ... ... ... зерттеулерде, жобалау-конструкторлық жұмыстарда,
басқару және есеп ... ... ... –есептеуіш
қондырғылар кеңінен қолданыла бастады. Автоматтандыруды халық
шаруашылығына ... ... ... ... ... ... басты күштері автоматтандыруды ... ... ... ... өндірісті басқаруды жетілдіруде
үлкен ықпал жасайды. Басқарудың автоматтандырылған жүйесін ... ... ... ... ... ... барлық жақтарын қамтиды. Техниканың дамуы, ... ... ... жаңа ... енгізу қоғамдық
өндірісті ұйымдастыру формаларына ... ... ... мамандандырудың, құрамалаудың, кооперациялаудың жаңа
түрлері пайда болып, ... ... ... ... Осыған
байланысты еңбекті қоғамдастырудың ... ... ... ... ғылымның дамуынан бөліп қарауға
болмайды. Совет Одағында ғылым жетекші рөлге ие болып, тікелей
өндіргіш күшке ... ... ... ... ... мен ... ... сипатына байланысты. Тек социализм ... ... ... ... ... айналып, оның мүддесіне қызмет
етеді. Өнеркәсіп өндірісінің неғұрлым ... ... ... , радио-техниканың, синтетикалық химияның дамуы ғылым
жетістітеріне байланысты. ... ... ... ... ... ... өту мерзімін мейлінше
қысқартудың маңызы зор. Ғылыми-зерттеулердің нәтижелерін шапшаң
игеру ... ... ... ... тездетуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуі. Социалистік
қоғамда еңбек өнімділігін ... ... ... көзі ... ... Қол еңбегін жою,
автоматтандырылған өндіріске көшу, ой ... мен дене ... ... ... жоюға мүмкіндік береді. Ауыл
шаруашылығын электрлендіру мен ... ... ... ... мен автоматтандыруды ауыл шаруашылығы
еңбегін индустриялы еңбектің бір ... ... оның ... ... ... ... – адамдардың жарасымды
дамуына қажетті уақытты ... ... ... ... жылдарында Қазақстан ғылым
мен техниканы дамытуда зор табысқа жетті. Өндірістің материалдық-
техникалық базасы түбегейлі қайта жабдықталды. Қазақстанда ғылым мен
техниканың ... ... ... ... жолында үлкен
жұмыстар жүргізіліп жатыр. ... ... ... ... ...... ... машина
жасау, химия өнеркәсібі ... ... ... ... Өндіріс
процестерін автоматтандыру және механикаландыру кеңінен іске асуда.
Қазақстанда өндірістің ... ... екі ... ... ... ... ғылым мен техниканың
жетістіктерін кеңінен пайдалана отырып, қазақстандық ғалымдар
ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ ... ... ... ... көп ... бесжылдықта технология нәтижесінде 260 млн. пайда келтірді.
Табиғатты зерттеу заңдарын ... ... ... жаңа ... ... ... ... құбылыстағы
түрлеріне түбірлі өзгерістерінің нәтижесінде ... ... ... және ... ... ... өңдеп іске жарату
кезек күтпейтін мәселе болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... емес.
Өзендерге, теңіз бен мұхит суларына күн
сайын мыңдаған тонна өндірістік ... мен лай ... ... үстін оңаша бұлт пен түтін емес, қара бұлдыр тұман жауып
тұрса, ормандар жойылып, жер беті ... ... ... ... ... мен ... ... олардан
адамдарға өтіп, өлім-жітім, ауру-сырқау көбейсе – мұны экологиялық
дағдарыс төнген ... ... деп ... ... жылдар бойы экологиялық дағдарысты капиталистік
қоғамнан көріп, олардың өндіріс ... мен жеке ... ... ... ... үшін жер ... ... жеке ... оның ... ... табу үшін өзара
қырылысады, бірінің капиталы мен байлықтары екіншісіне ... ... ... ... ... ... концерті ауаны және суды
ластап жатса, оның иесінің басы ауырмайды деп ... ... үшін ... ... мысалдарды келтіріп, басқаларға кінә
тақтық. Сондағы капиталистерге тағылған кінә мыналар еді:
- ... және ... ... елдердің табиғат байлықтарын
сүліктей сору;
- қоршаған ортаны ластайтын ... ... ... салып,
өздеріне таза, ортаға зияны жоқ өнімдерді әкелу;
- 1945-1970 жылдары АҚШ Атлант мұхитының ... ... ... метр ... ... ... салынған 85 мың
контейнер тастады. Қазір бұл контейнерлер шіріп, ... ... ... ... ... ... осындай
контейнерлерді ұлы Британия, ... ... ... ... (АҚШ) атом ... ... радиоактивті қалдық
суларды Колумбия өзені арқылы ... ... ... ... ... ... АҚШ ... бұлттарды
нөсер жауынға айналдырып, жер ... ... су ... ... жолдарын, су қоймаларын, бөгеттерін
қыйратты;
- АҚШ әскерлері ... ... ... ... у ... ... ... Соғыс біткелі 30
жылдан ... ... өтсе де әлі үнге ... онда ... Бұл ... де ... және шындық. Адамзат пен табиғат алдында
капиталистік қоғамның кінәсі аз ... ... ... ... ... ... өкілдері ретінде санаған
елдердің де кінәсі мен теріс ... көп ... аз ... мен ... ... елдерде орын алған қолайсыз жағдайлар уақытында жария
болып, оларды болдырмауға табиғатты ... ... ... қоршаған орта үшін қауіпті әрекеттеріне қарсы тұруға сол
мемлекеттер азаматтары белсенді түрде қатынасты. Ортаның тигізетін
зиянын күн ... ... онан ... мүмкіншіліктері
болды. ... ... ... мен жеке ... ... орын ... ... өз халқынан жасырып, өтірік
айтып, оларды өз өмірлерінен қорғау құқығынан айырды, өлімге, азып-
тозуға ұшыратты. ... және ... ... ... ... ... ... сорды
деп кінәлаған кеңестер империясы, Ресей патшасынан бастап 300 жыл
бойы қазақ халқының табиғат байлықтарын сұрақсыз, ақысыз, ... ... ... ... ... ... Алтын, күміс,
мыс, қорғасын, мырыш, хром, темір, болат, ... ... газ, ... т.б. түсті және сирек кездесетін металдар жыл
сайын көбейген мөлшерде ... ... лас ... бодан елдерге ... ... ... ... ... деп ... ... Екібастұзда жылына 100 миллион тонна күлі қоңыр көмірді
қазып, сонда от жағып дайын электр энергиясын ... ... ... ... ... ... күлі мен түтіні қалуда.
Қазақстан үшін бұл көмір қажет емес, оны қазып жер ... ... ... ... ... ... ... Бірақ Ресейге электр
энергиясы, Екібастұздағы ондаған мың осы көмірді қазуға келген
келімсектерге ... пен ... ... бір ... ... тоқтата алмай әуре болуда.
Келімсектерге Қазақстанда қалғылары ... ... ... ... ... беруге болмай ма?!
Басқаларды Радиоактивті қалдықтарды мұхит түбіне тастады,-
деп кінәлаған кеңестер империясы ... ... 40 жыл ... ... атом және ... ... жарып келді.
Чернобыльде болған үлкенбір аптқа дүрліккен адамдар Қазақстанда
жыл ... ... ... ... апат болып жатқанын елемеді.
Ауру-сырқау мен жарымжандардың көбеюіне атом бомбаларын сынаудан
көрген жергілікті халықты ... ... оның ... жоқ ... ... алдап келді. Медицина ғалымдары мен дәрігерлерден
құрылған арнаулы комиссия атом ... ... мен ... ... ... ... ... келгенін жариялағаннан кейін де Ресейдің атом өнеркәсібі
министрі В. ... ... ... ... ... ... қорытындыларын бекерге шығарғысы келді.
Қазір белгілі ... атом ... ... Семей
полигонында емес, Қазақстанның басқа ... да ... ... ... ... Батыс Қазақстан, Атырау,
Ақтөбе, Қызылорда, Жезқазған, ... ... ... т.б.
облыстарында жүргізілді. Олардың атқан ракеталары ... ... ... қой ... жақын келіп жарылып
жатады. 1993 жылы қыркүйек айында Атырау қаласының маңына ... ... ... ... ... ... ... өңдейтін кәсіпорындарда жұмыс ... ... ... ... ... көп зиян тиюде. Қазақстан
Ресейдің ... ... ... ... ... ұлықсатсыз Ресей ... ... алып ... ... ... сылтаумен жер бетіне
бос үйіп, жер ... ... ... ... кетіп жатыр.
Ұзақ жылдарға ... ... ... ... ... ... ... салынған контейнерлерді Ресейдің
теңіздерге жасағаны белгілі болды. Одан бері көп ... ... ... теңіз суы ... ... ... Швеция, Норвегия, Польша, ... ... ... ... ... ... шара алуын,
тастаған жерлерін көрсетуді ... ... жылы ... ... ... радиоактивті қалдықтарды
жасырып, түн қараңғысын ... ... ... ... ... ... ... олардың мүддесімен
санаспайтынын әлемге тағы да әйгілі етті.
Ормандарды жою, ... мен ... су ... ... ... өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне
қырғидай тию, тағы да ... ... ... ... ... де кең ... жүргізілгені, табиғаттың орны
толмас зиян ... енді ... бола ... Оның ... себебі
де бар. Капиталистік қоғамда жеке ... иесі ... ... қамын ойлап, жиған-тергенін, қолындағы жерді, ... ... ... ... ... ... ... келешекті ойлауға мұрша жоқ, бақалардан бұрын,
көбірек алып қалу ... ... ... тоқтату жөнінде мәселе көптеп
айтылып, ... келе ... да әлі ... ... ... сайын ластану мөлшері өсіп барады:
- құрылыстар салып, кен қазғанда, жер ... жыл ... 4 мың км ... ... қопарылып, басқа жерге тасталады немесе тау – таспен
араласып бүлініп жатады.
- жыл сайын егістік пен ... 500 ... ... ... 4 ... ... улы ... заттар
қолданылады.Олардың үштен бір бөлігі жан – жаққа шашырап, желмен,
жаңбыр ... мен ... ... ... ... ... ... суларда жиналады.
- жыл сайын 700миллион тоннадан ... шаң – ... газ, ... ... ... 200 ... тонна көміртек тотығы, 50
миллион тоннадан астам көмірсутектер, 146 миллион тоннаға ... ... ... ... азот тотығы атмосфералық ауаға
келіп ... жер ... ... ... ... ... ... өсіп келеді. Оның себебі ... және ... үшін көп отын – ... ... ... мұнай, газ жағылып,
алынған жылудың көбі ауаға қосылып жатады.
- жыл сайын 60 км (кв) су ... ... ... ... сабын көбіктері, қышқыл қоспалар, жанар және жағар ... ... ... ... т.б. ... ... бар. Су ... жиналған қалдықтардағы бұл заттар
балдыр, планктон, балық ... ... ... оралады.
Таза су қорлары азайып, адамдар
ластанған суды пайдалануға мәжбүр болып ... ... ... отырған экологиялық мәселелерге байланысты табиғи
ортаның ... ... ... ... ... отыр. Табиғат
ресурстарын барынша ... оның ... ... ... ... де ... ... Жер шарының кейбір аймақтарында
қайтымсыз табиғат өзгерістері мен апаттары болуда. Оған топырақтың
құнарсыздануына байланысты ауыл шаруашылығы ... ... ... ... өзен мен ... тартылуын,
климаттағы өзгерістерді, қуаңшылықты, фауна флораның азаюын, т.б.
көптеген табиғат факторларын мысал ... ... ... ... дамуы мен адамның іс - ... ... ... ортаның тепе – теңдігі бұзылуда.
Табиғатқа ... ... ... газ ... ... ауа, ... ... төмендетті. Зиянды заттардың
адам тіршілігіне қажетті азық – түлік, су, т.б. құрамында мөлшерден
тыс көп ... ... адам мен ... зардап шегуде.Осыған
байланысты барлық елдерде азық – түлік, су, ауа, ... ... ... ... ... заттардың мөлшеріне шек қойылған.
Мысалы, азық-түліктің құрамындағы қорғасын 0,001 мг/л-ден аспауы
тиіс. Осы ... ... ... азық – ... құрамы,
су,көкөністер мен ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасы мүмкіндігінше
үнемі тексеріліп тұруы ... орта ... ... адам денсаулығымен
бағаланады.
Табиғи ортаны ластаушы ... ... 3 ... ... көрсетілген зиянды заттардың барлығы тірі организмдер
мен адамдарға әр ... ... әсер ... Адам ... ... ... аз мөлшерінің өзі адамның басын ... ... Ал ... ... ... заттардың
шектен тыс мөлшері түссе, тіршілігін жоюы әбден мүмкін.
Табиғи ортаны ... ...
... ... Радиоактивті қалдықтар
Электромагниттік сәулелену, т.б.
2. Химиялық
▪ Аэрозольдер
... ... Ауыр ... ... ... Бактериялар
▪ Микробтар
▪ Паразиттер
▪ Құрттар, т.б.
Қоршаған ортаны ластайтын химиялык ... ... ... ... Қазіргі кезде ауаны ғана ластайтын улы заттардың 150-
ден ... түрі ... ... жылу ... ... ... ... химиялық зиянды заттар бөлініп отырады. Олар – ... газ ... ... ... ... ... көл суын қайнатпай
ішуге, жеміс-жидекті жумай жеуге болмайды. Әсіресе ірі қалаларда,
өнеркәсібі дамыған жерлерде, ... ... ... ... мөлшері шамадан тыс көп болады. Сондықтан химиялық
заттармен улану бұл жерлерде жиі ... ... улы ... ... ... ... ... тарайды да, адамтез шаршап, жұмыс
қабілеті нашарлайды, ... ... ұйқы ... тұрады. Одан әрі
организм уланып, ішкі мүшелердің қабынуына, жүйкенің жұқаруына
немесе ... ... ... ісік ... ... ... ... темекі мен есірткі заттары да жатады.
Темекіні жиі ... өкпе мен ... ... ... ... ... ісік ауруларына апарып соғады. Есірткі заттары да
қолқа мен өкпенің қатерлі ісік ауруларын туғызады.
Қоршаған ортаның ... ... ... ... жатады.
Табиғи ортаның радиациялық ластануы да қазіргі кездегі
өзекті ... ... Оның ... ... ... бар. Атом ... сынаған кезде кейбір химиялық
элементтерден зиянды сәулелердің ... ... ... ... Ол сәулелер көзге көрінбейді, бірақ тірі ... ... оны ... ... ... ... ... Мұндай қауіпті сәулелер көбінесе ядролық ... ... ... ... және ірі ... ... ... болады. Қарапайым мысал ретінде кәдімгі рентген аппаратын
келтірейік. Адам рентгенге түскенде радиациялық ... ... ғана ... Оның зияны болмайды.
Ірі өнеркәсіп, атом ректорларының ... ... ... - барлығы зиянды сәулелер шашады.
Сәулелік ауру, аққан ауруы, қатерлі ісік аурулары радиоактивті
заттардың әсерінен болады. Сәулелік ... ... ... және
жас сәбилер жиі ауырады. Оның негізгі ... ... ... бас ... ... ... ... айнуы, құсу, іш өту,
қан қысымының ауытқуы. Мұндай жағдайда адамдар тез арада дәрігерге
көрінгені жөн.
Жер шары бойынша адам ... ... ... ... болып, зардап шекті. Мысалы, 1945 жылы АҚШ-тың ... ... ... атом ... ... ... бүгінге дейін мыңдаған адмдар ... ... ... Одан ... жылдары атом қаруларын суда, жер ... ... ... ... Сол ... ірі елдерде атом электр
станциялары, мұз жарғыш кемелер, ядролық қондырғылары бар сүңгуір
қайықтар кең түрде ... ... ... атом ... ... пайдалану өте тиімді әрі арзанға түседі. Атом электр
станциалары мен кемелерде сәтсіздіктің болуы қоршаған ... ... Оған ... ... апатты мысалға келтіруге
болады. Апат кезіндегі атмосфераға радиоактивті ... ... ... тарады.
Біздің республикамызда 40 жылдан астам уақыт бойы Семей
өңірінде, сол ... ... ... ... ... 500-ден
астам ядролық сынақ жасалғаны белгілі. Оның әрбіреуінің қуаты
Хиросимаға тасталған атом бомбасынан кем ... ... ... ластануы да ерекше орын алады.
Биологиялық ластаушыларға ауру ... ... ... ... ... ауа, су, топырақта, тірі
организмдердің ішінде адамда кездеседі. Тек адам ... ... ... ... ... ... ... бүрге, маса,
сүлік, кенелер адам денесін уақытша мекендеп, безгек, ... ... оба ... ... Бұл ... ... жұқпалы
әрі тез таралады. Ауру адамнан сау ... ауру ... ... ... ... ... қызылша, күл, шешек аурулары адам
түшкіргенде, жөтелгенде ауа арқылы жұғады. Кейбір ауру түрлері ... ... ... ... ... тырысқақ, сальмонеллез,
полимиелит, т.б. аурулар жатады.
Аурудың енді бір тобы қан арқылы тарайды. Мысалы, ... ... бит, ... т.б. ... шаққан кезде вирустар
қанға түседі. Бұл аурулар тобына безгек, бөртпе, ... ... ... ... т.б. ... ара қатынаста адамдар көп нәрсені ескеріп, қоршаған
ортаға ... ... ... ... ... ... сана-
сезім, қайрат-жігері қоршаған ортаның қасіретті ... ... ... ... азып-тозуын тоқтатуға жұмсалса, жер
жүзінде ... өмір ... ... ... ... А.К. ... ... қысқаша курсы. Алматы 1992
Қазақ Совет Энциклопедиясы. 3 том, 158 бет
Қазақстан Ұлттық Энциклопедиясы. 3 том, 120 ... Б.М., ... Л.Г. ... ... ... / Устойчивый
мир, 1999
Шілдебаева Ж., Қожантаева Ж., Аманжолова Л. ... ... ... ... Ғ. ... ... Алматы 1995
ИНТЕРНЕТ

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Таспалы конвейерді есептеу16 бет
Нарықтық экономикадағы ғылыми техникалық прогресс3 бет
Ғылыми-техникалық прогресс және қаржы21 бет
Ғылыми-техникалық прогресс пен Ғылыми-техникалық революцияның мәнi мен экономикадағы ролi16 бет
Ғылыми-техникалық прогрестің даму бағыттары мен ерекшеліктері11 бет
"Ақпараттық жүйелер."13 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет
8 Ферзі21 бет
Acom компьютерлік дүкенінінің ақпараттық жүйесін құру57 бет
Adobe photoshop программасын үйрету40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь