Монополиялық бәсеке нарығы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСIНIК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 Монополия табиғаты мен түралерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Монополиялық бәсеке және оның басқа рыноктардан ерекшелiгi .10

II МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ НАРЫҒЫНДА ФИРМАНЫҢ ҚЫСҚА ЖӘНЕ ҰЗАҚ МЕРЗIМДI IС.ӘРЕКЕТI ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

2.1 Қысқа мерзiм кезеңiндегi фирма iс.әрекетi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.2 Фирманың монополиялық бәсеке кезiндегi ұзақ мерзiмдi
iс.әрекетi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

III ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ НАРЫҒЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

3.1 Елiмiздiң экономикасындағы монополиялық бәсекенiң маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
3.2 Отандық өнеркәсiп салаларындағы жеңiл өнеркәсiп саласының жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
1. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан – 2030. Қазақстан халқына жолдауы.
2. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999. – 464с.
3. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
4. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 с.
5. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
6. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
7. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
8. Максимова В.Ф. Микроэкономика. / Учебник, - Москва.: “Соминтек”, 1996г. – 328 с.
9. Дәуренбекова Ә.Н. “Бәсеке қабiлеттi өнеркәсiптi дамыту – индустриялық-инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2004 ж.
10. Қошқарбаев Қ. “Алматы қаласындағы тоқыма-тiгiн өнеркәсiбiнiң даму беталысы және бағдарлары” // Қаржы-Қаражат. – №2. 2004 ж.
11. Статистический ежегодник. Алматы. – 2003г.
1. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан – 2030. Қазақстан халқына жолдауы.
2. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999. – 464с.
3. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
4. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 с.
5. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
6. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
7. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
8. Максимова В.Ф. Микроэкономика. / Учебник, - Москва.: “Соминтек”, 1996г. – 328 с.
9. Дәуренбекова Ә.Н. “Бәсеке қабiлеттi өнеркәсiптi дамыту – индустриялық-инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2004 ж.
10. Қошқарбаев Қ. “Алматы қаласындағы тоқыма-тiгiн өнеркәсiбiнiң даму беталысы және бағдарлары” // Қаржы-Қаражат. – №2. 2004 ж.
11. Статистический ежегодник. Алматы. – 2003г.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТI
Экономика және бизнес факультетi
Макро-микра кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ НАРЫҒЫ
Орындаған:
2 курс студентi
( қолы ... ... ., ... ... ... қолы, күнi )
Алматы, 2004
ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
............................3
I МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ ... ... ... ... ... мен ... Монополиялық бәсеке және оның басқа рыноктардан ерекшелiгi .10
II МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ НАРЫҒЫНДА ФИРМАНЫҢ ҚЫСҚА ЖӘНЕ ҰЗАҚ МЕРЗIМДI IС-
ӘРЕКЕТI ... ... ... ... ... iс-әрекетi
.......................................13
2.2 Фирманың монополиялық бәсеке кезiндегi ұзақ мерзiмдi
iс-әрекетi
.......................................................................
...............................15
III ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ МОНОПОЛИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы
.......................................................................
......................18
3.2 Отандық өнеркәсiп салаларындағы жеңiл өнеркәсiп саласының жағдайы
.......................................................................
................................20
ҚОРЫТЫНДЫ
.......................................................................
.....................23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ол өте ... механизм болып
табылады. Өйткенi нарықтың қызмет ... өзi осы ... ... ... ... өтуi, ... ... жаңа ұғымдар
пайда болып, рынок құрылымдарының әр түрi ... және ... ... ... ... түстi. Рынок құрылымы негiзiнен келесi түрлерден
тұрады:
1) Жетiлген бәсеке нарығы;
2) Монополия;
3) ... ... ... ... ... жiктелуi фирмалардың нарықтағы санына,
олардың рынокқа кiрiп-шығу ... ... ... ... ... ... толықтығына байланысты.
Мұндағы жетiлген бәсекелi рынок рыноктың толық қанды қызмет етiп, өзiн-
өзi отыруын көрсетедi, ал монополиялы рынок бұл ... ... ... ... ... ... ете ... немесе т.б.
тәсiлдермен рыноктағы ... әсер тет ... ... ... ... Бұл екi рынок бiр-бiрiне қарама-қайшы рынок ретiнде танылады және
бұл рыноктар шын ... таза ... ... ... ... ... күнделiктi өмiрде жиi кездесетiн түрi ... ... ... Бұл ... ... ... ... рыногы
мен монополияға тән кейбiр қасиеттерге сәйкес келедi.
Мысалы, монополиялық бәсеке рыногы жеңiл және ... ... ... тұтынатын қарапайым сүт өнiмдерiн алатын болсақ, ... ... ... және олар ... ... ... де
әр түрлi болатынын бiлемiз. Айта кетсек ... сүт ... ... ... бар, ... ... iшiндебiзге белгiлерi және халық көп
тұтынатыны бүгiнгi таңда “Фуд Мастер”, “Айналайын” компанияларының ... ... ... осы компаниялар өзiнiң тауарының ерекшелiктерiне
байланысты олар ... ... ... ... азда ... ... ие
болып, бағаның өзгеруiне әсер ете алады.
Сонымен, монополиялық бәсеке нарығы дегенiмiз – ... көп ... ... фирма өз тәуекелiмен қызмет етiп және баға саясатын өзi
анықтайтын рынокты айтамыз. Бұл рыноктың қызмет етуi ... ... ... және ... ... ... ... бiледi, сондай-ақ
өзiндiк ерекшелiктерi де бар.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi , шын ... жиi ... ... ... ... ... салыстыру және бұл рыноктағы фирмалардың
қысқа және ұзақ мерзiмдегi iс-әрекетiн ... ... ... мен ... пәнiнен курстық жұмысымның тақырыбын
“Монополиялық бәсеке нарығы” деп алдым.
I МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСIНIК
1.1 ... ... мен ... ... ... ... санына, әрбiр фирманың көлемiне,
тауардың сипатына, ол рынокқа ену ... ... ... ... ... құрылымын сыныптағанда оның негiзгi белгiсi болып ... ... ... деңгейiне, әсiресе ол ықпалдылық баға деңгейiне
байланысты / 2, 268 бет /.
Рынок құрылымының ... ... ... ... ... ... ... Монополия;
3) Монополиялық бәсеке;
4) Олигополия.
Жетiлген бәсеке қалыптасу үшiн ондаған фирмалар әрекет жасап, олардың
өзара келiсiм жасауға мүмкiндiгi болмауы тиiс. ... ... ... ... ... табылады, ал оның мақсаты тауар өндiру мен қызмет
көрсету және оларды ... сату ... ... ... ... ... нарығы дегенiмiз - төмендегi ... ... өнiм ... ... ... саны көп және ... ... келетiн;
1. Iр фирманың жалпы нарықтық ұсыныстағы сату үлесi ... ... өнiм ... ... ... шешiмдерi жалпы ұсынысқа ... ... орай ... ... ... да әсер ете ... ... техология, ықтимал пайда жөнiндегi ақпараттар белгiлi болады;
3. Жаңа фирмалардың салаға кiруiне немесе одан шығуына тосқауылдар ... ... ... ... әсер ете ... сондықтан ол бағаны
сырттан белгiленген баға ... ... ... өндiрушi өндiрiлген
өнiмнiң кез келген мөлшерiн рыноктық ... ... ... ... ... ... келедi. / 1, 279 бет /.
Фирманың жалпы не ... ... ... ... ... ... тең , яғни TR = p * ... TR – жалпы түсiм;
р – баға;
Q - өнiм көлемi.
Жетiлген бәсекеге ... ... түрi ... болып табылады.
Ал монополия жағдайында тұтынушының алдында бiр ғана iрi өндiрушi тұрады.
Тұтынушы қаласа да, ... да ... ... ... ... бағасын қабылдауға мәжбүр болады. Монополистiң үлкен билiкке
ие болуына оның ... ... ... осы ... ... болуы да әсерiн тигiзедi.
Берiлген тауарды өндiретiн тек бiр ғана жеке ... бар және ... ... ... ... жоқ деп ... онда ... нарық –
монополия, ал фирма – монополист деп ... ... ... ... ... ... болғандықтан оның сұраныс қисығы бiр мезгiлде
нарықтың сұраныс қисығы болып табылады және ... ... ... ... ... өзiнiң ерекше жағдайын пайдаланып, тауардың
бағасын бәсекелес бағасынан жоғары деңгейде белгiлейдi және де бәсекелес
фирмаға ... ... аз ... ұсынады. Егер сатушы өз тауарының
шығару көлемiн өзгерту арқылы нарықтық бағаға әсерiн тигiзе ... онда ... ... ие болады деп айта аламыз / 3, 317 бет /.
Егер нарықта жеке өндiрушiнiң ... ... ... онда ... ... шығындарға ұшырайды, себебi тұтынушылар тауарды ... ... ... тауарға жоғары баға төлейдi. Сондықтан да көптеген
елдерде ... ... ... ... қарсы заңдар
қабылданып, iске асырылуда. Бұл ... ... ... ... өндiрушi-монополистер бар.
Бiрақ монополиялы рыноктың жалпы қызмет ... ... ... кедергiлердiң болуы. Бұл көрсеткiштерге кешегi ... ... ... ... ... жалғы фирманың иемденуi. Бұл
монополияның пайда болуының ежелгi ... ... ... ... ... ... қояды, яғни оларға патенттер мен
авторлық құқықтар жатады / 4, 5 бет ... бiр ... ... ... “Microsft” деген компьюерлiк
бағдарламалар өндiретiн компаниясын айтсақ болады. Яғни, ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Сондықтан
мұндай монополияларға ... ... ... ... оны ... Iрi өндiрiстiң басымдығы болуы. Бiр фирманың сол салаға ... ол ... ... ... максималды тиiмдiлiкте
қызмет етуi, яғни бәсекелес фирмаларға қарағанда ... ... ... ... жағдайда сол фирма рыноктағы ... ... ... өндiрiсте iрi фирмалардың жұмыс iстеуi тиiмдi, ... ... ... ұсақ фирмалардың шығындарынан төмен болады. Яғни, табиғи
монополия өнiм өндiру ... ... ... етуiнен туындайды.
Монополист фирманың сұранысы ылдилы көлбеулiк болып келедi. ... ... ... ... ... “D” ... ... қисығымен сәйкес
келедi. Әдетте табиғи монополистер болып тұрғын халықты коммуалды қызметпен
қамтамасыз ететiн фирмалар ... ... қала ... жылу ... етушi. Яғни, фирма қала тұрғындарының жылуға деген ... ету үшiн қала ... жылу беру ... ... Ол осы ... монополсит болып, халықты жылумен қамтамасыз етедi. Егер рынокқа
бәсекелес басқа фирма енуi үшiн ол өз ... жеке жылу ... ... ... ... бiрнеше фирма болса, олардың жалпы орташа шығындары
өсу бағытын алады. Сондыұтан мұндай салаларда жалғыз фирманың ... ... Жеке ... ... ... ерекше құқық беру. Бұл көп
жағдайда қару-жарақ шығару, ... үшiн ... ... ... шығару
бұл бiр ғана мемлкеттiк немесе жеке фирмада шығарылады. Егер де шығарылған
өнiм инновациялы болып, осы елде алғаш ... оған ... ... ... ... ... Бұл шара сол ... өз өнiмдерiн шығарып,
оның бәсеке қабiлетiн арттыру үшiн қажеттi.
Бәсекелесудiң әдiлетсiз жүргiзiлуi, оның ... ... ... ... ... өзiдiк құнынан төмен бағамен сату.
Iрi фирмалар – ... мол ... ... қаржы мүмкiндiктерi де
жоғары. Сондықтан да тауарларды өздерiне тиiмсiз бағамен ұзақ уақыт ... ұсақ ... ... ... Бұл ... рынокты
экономикада кәсiпкерлiктiң дамуына керi әсерiн тигiзедi, сондықтан мемлекет
тарапынан бәсекенi әдiлетсiз жүргiзу қадағаланады
/ 5, 305 бет ... ... ... және оның ... рыноктардан ерекшелiгi
Рынок құрылымындағы жетiлген бәсеке мен таза ... ... ... ... ... ... ал ... бiр рынок құрылымы
монополиялық ... ... осы екi ... ... ... ... ... не толық бәсекелiк емес немесе таза монополиялы рынок емес.
Нарықтың осы құрылымы нақты өмiрде жиi кездеседi. ... аяқ ... ... және ... ... жиһаз жасау, кино және көркем әдебиет
нарығында көрiнiс табады.
Сонымен, ... өз ... ... әсер ететiн, бiрақ ... ... ... ... ... кiрiп шыға ... ал сатып
алушылар тауар бағасын берiлген деп ... ... ... ... деп ... / 1, 175 бет ... ... өндiрушiлер бәсекеге төтеп беру үшiн жарнама және ... ... ... өз ... сұранысты көбейту үшiн шығарған
өнiмдерiне ... ... ... ... ... ... үшiн ... фирмалар әрекет жасап,
олардың өзара келiсiм жасауға мүмкiншiлiгi ... ... ... ... жағдайында әр фирма өз тәуекелдiлiгiмен әрекет жасайды
және баға саясатын өзi ... Бұл ... ... ... ... iс-
әрекетiн болжау мүмкiн емес, өйткенi ... ... өнiмi ... ... ... ... бәсеке жеңiл және ... ... ... ... көп, ... әр ... ... көрсету деңгейi
әр түрлi. Демек тауарлардың саралануы баға факторына негiзделген. Ал
монополиялық бәсеке ... ... ... ... жатқызуға
болады:
• тауардың орамы;
• жарнаманың әсерi;
• қызмет көрсетудiң көп түрлiлiгi;
• жөндеуге кепiлдiк беру және ... ... ... / ... ... жағдайында рынокқа ену кедергiлерi онша үлкен емес,
бiрақ баршылық. Оларға:
• лицензия;
• патент;
• фирма және ... ... ... ... ... рыногы қызмет етуi үшiн ... ... ... ... сатушылар мен сатып алушылар саны өте ... ... ... ... ... ұсақ ... ... Өнiмдердiң дифференциясы. Әрбiр фирма өз өнiмдерiнiң
бәсекелестерiнен азда ... ... ... ... бұл ... ... ауыстыра алады;
3) Еркiн рынокқа кiрiп-шығу. Яғни, монополиялық бәсеке рыногына
кiруге тосқауыл оншалықты көп емес және бұл ... ... ... ... ... ұлттық киiмдер тiгетiн шағын фирма ашуға көп
қаражат қажет емес, сондықтан мұндай кәсiпкерлiкпен кез келген
фирма ... ... / 3, 374 ... ... өнiм ... баға және ... да ... түралы
деректер белгiлi болуы керек.
Ендi монополиялық бәсекенiң басқа да ... ... және ... тоқталып өтсек:
1) Монополиялық бәсеке рыногының монополиялы ... жеке ... өз ... ... ... алуы
мүмкiндiгi. Ал айрмашылығы рынокта көптеген ... ... етуi және ол ... тауары бiрiн-
бiрi алмастыра алуы;
2) Монополиялық бәсеке рыногыны жетiлген бәсекелi рынокқа
ұқсастығы әрбiр тауар көптеген фирмаларда өндiрiледi ... ... ... ... ал айырмашылығы олар
өнiмнiң өзiндiк ерекшелiгiнiң болуы себебiнен бағаға әсер
етет ... және ... ... ... ... ... икемдi емес, қайта монополиялы
рыноктағыдай ... ... ... Оны ... ... ... / 3, 320 бет /.
Баға ... ... ... 1 – (а) – ... ... ... фирма тауарына сұраныс қисығы,
(ә) – Бәсекелiк монополия тауарына сұраныс қисығы
II МОНОПОЛИЯЛЫҚ ... ... ... ҚЫСҚА ЖӘНЕ ҰЗАҚ МЕРЗIМДI IС-
ӘРЕКЕТI
2.1 Қысқа мерзiм ... ... ... ... нарығында рынокқа кiрiс ашық болғандықтан ... мәнi зор ... ... Сондықтан, фирмалардың монополиялық
бәсеке рыногындағы iс-әрекетiн зертеу үшiн оларды қысқа және ұзақ ... ... ... ... ... ... өзiндiк ерекшелiгiнiң
болуы, фирманың сұраныс қисығы монополиялы рыноққа ... ... ... ... атап ... Яғни, бұл рынокта пайданы барынша
максималдау және өндiрiстiң тиiмдiлiгiн ... үшiн ... ... ... ... шығындарға тең болғанға сәйкестендiрiп өнiм
мөлшерiн шығарады. Бұл шарт ... ... ... = MR ... MC – ... ...... түсiм.
Қысқа мерзiмдi кезеңдегi монополиялық бәсекелес фирманың жұмысын
талдаған кезде екi жағдай орын алады, ол ... ... ... ... ... ... ... табу және фирманың шығынын төмендету
жағдайлары / 3, 375 бет /.
Бiрiншi жағдайда фирманың шектi шығындары мен шектi түсiмiнiң ... ... ... ... шығындардан жоғары болуы, соған орай тауар
бағасы да орташа шығындардан жоғары болады. Бұл ... ... ... ... деп айтуға болады. Оны келесi 2-шi суреттен көре аламыз / 4,
48 бет /.
Баға MC
ATC
3 А
2 В ... 2000 литр Өнiм ...... ... ... максималдау шарты
Суреттен көрiп отырғанымыздай, фирманың максималды пайда табу үшiн
тиiмдi өнiм шығару көлемi 2000 литр ... ... Бұл ... көлемi (2)
формуладағы MR=MC теңдеуiне сәйкес келедi. Осы өнiм көлемiн сату үшiн фирма
баға ... өнiм ... ... ... ... А ... орай 3
$ деп белгiлейдi. Яғни, 2000 литр өнiмдi 3$ сату фирманың пайдасын барынша
көбейту жағдайы деп айтсақ ... / 4, 48 бет ... ... ... ... фирманың бағасының орташа жалпы
шығындардан төмен болған кезде ... ... ... ала ... ... оның ... iс-әрекетi шығындарды минимизациялау болып табылады.
Оны келесi 5-шi суреттен көре ... ... ... ... шектi шығындары мен шектi
түсiмдерi қиылысу нүктесiнде бағаны белгiлегенмен, өнiм көлемiн азайтамыз.
Яғни, фирма ... ... ... осы ... ... ... ... шығынның үлесi артып отыр. Мұнда шығындар баға деңгейiнен жоғары
болып, суреттегi қара түстес ... ... ... ... ... / 3, 375 ... MC ... Сұраныс
Зиянды минималдау Өнiм көлемi
Сурет-3 – Монополия бәсекелес фирманың зиянын төмендету жағдайы
2.2 Фирманың монополиялық ... ... ұзақ ... ... ... кезеңде әрбiр монополиялы бәсекелес рыноктағы фирма
өзiнiң даму ... ... iрi ... ... ... Ұзақ ... фирмалар көптеп пайда болады. Алдынғы бөлiмде бiз қысқа мерзiмде
фирманың пайда ... ... бұл ... ... жаңа сатушыларды
шақырады. Бұл кезде фирма болашақ шектi түсiм мен ұзақ ... ... ... ... MR = LRMC ... орындайды / 4, 49 бет /.
Сондықтан бұл кезде фирмалар жаңа өнiмдер шығарып, өзге тауарларда
нерекшелендiруге тырысады. Мысалы, ... ... ... өз ... ... рынокта көп сұранысқа ие болса, онда оның бақталастары
да тез ... ... ... Осылайша рынокта бәсекелес фирмалар көбеюiне
байланысты ұзақ мерзiмде қысқа мерзiмге қарағанда, бiздiң мысалымыз ... ... ... сатушы төмен баға деңгейiн белгiлейдi, бiрақ ол
сұраныс пен жалпы ... ... ... ... ... ... ... фирманың күтiлген пайдасы ұзақ мерзiмде тауар ұсынушы фирмалардың
көбеюiнен төмендейдi дегендi ... ... ... ... жаңа ... ... ала ... сондықта нескi фирманың
нарықтағы үлесi азаяды. Оны ... 4-шi ... көре ... / 5, 355 ... “0” AC
PC D1
D2
D3
Q1 QC ...... ... ... ұзақ ... ... мерзiмдегi тепе-теңдiк ( 0 нүктесi ) тағы бiр ерекшелiгi ол АС
ең төменгi нүктесiнен жоғары орналасқан. Дәл осы ... ... ... мен толық бәсеке нарығының айырмашылығын анық көрсетедi. Неге
бұл екi нүкте бiр-бiрiне дәл ... ... АС ең ... нүктесiн жанап
өту үшiн сұраныс қисығы горизонтальды болуы керек. Бұл шарт жетiлген ... ... да, ... ... ... ... ... қисығы орташа шығын қисығына жанама болып өтпей, оның ең төменгi
нүктесiн қиып өтетiн ... онда ... ... белгiлi бiр бөлiгi
шығын қисығынан жоғары орналасады. Бұл кезде экономикалық пайда болатын
аудан ... 6-шы ... ... ... ... ең ... нүктесiн қиып
өтетiн D2 сұраныс қисығы көрсетiлген. Бұл қмсықты ... ... ... яғни ... ... ... ... арадағы тұрақсыздықты
түсiндiру үшiн сызып көрсеттiк.
Ұзақ мерзiмдегi тепе-теңдiк нүктесiнiң орташа шығынының ең төменгi
нүктесiмен дәл ... ... ... шығуына алып келедi. Ұзақ
мерзiмдегi монополиялық бәсеке нарығында тепе-теңдiк баға ұзақ ... ... ... болады. Басқаша айтқанда, монополиялық ... ... ... үшiн “артық” ақша ... ... ... ... ... ... өнiм ... ұтымды өнiм көлемiнен
орташа шығындардың ең аз мәнiне сәйкес өндiрiледi.
Егер жетiлген бәсеке нарығындағы ... ... ... онда ... ... ... бағаға сатуға болар едi.
Сонымен, ұзақ мерзiмдегi бәсекелi монополсит ... ... ... ... ... ... келедi.
III ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ МОНОПОЛИЯЛЫҚ БӘСЕКЕ НАРЫҒЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ
1. Елiмiздiң экономикасындағы монополиялық бәсекенiң маңыздылығы
Елiмiздiң ... ... ... ... ... ... түстi. Олардың iшiнде ұлттық экономикамызда монополиялы
нарықтың да орны ... ... ... ... ... ... және
елiмiздiң әлем таныған алдыңғы қатарлы елдер санатына қосылуына ең басты
қажеттi саясат ұлттық ... ... ... ... тиiмдiлiгiн
арттыру болып табылады.
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта және ... ... ... ... ... Себебi, өнеркәсiп кез-келген
мемлекет экономикасының түп қазығын ... ... оны ... ... үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету бәсекеге
қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк берерi сөзсiз.
Осындай инновациялық-идустриялық жоғары ... ... ... санатына қосылу үшiн, тұрақты ... ... ... тиiмдi өндiрiстi қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... 2003-2015 жылдарға
арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... алмастырушы және экспортқа бағытталған
тауар шығаратын өнеркәсiптер құрып, қызмет көрсету саласын мығымдау / 2, ... ... ... ... шыдайтын, импорталмастырушы
жеңiл және тамақ өнеркәсiптерiн қалыптастыру үшiн рынок құрылымының ... түрi ... ... орны ерекше. Яғни, монополиялы
бәсеке рыногында бәсекеқабiлеттi сапалы ... ... ... ... ... ... ... ұмтылады. Фирмалардың арасындағы мұндай
бақталастықтың ионополист жалғыз фирмадан артықшылығы сол, егер монополия
рынокта тұтынушылар алдында ... ғана ... ... болып, олар соны
тұтынуға мәжбүр болады, сондықтан кей кезде монополист фирма өз өнiмдерi
өнiм сапасын жақсарту үшiн ... ... ... да ... ... ... рынокта мiндеттi түрде өтiп отырады. Ал, ... ... ... ... ... байланысты олардың
бәсекелестерiне төтеп беру үшiн өз ... ... және ... ... болуын қамтамасыз етедi.
Мұндай инновациясы бар, еркше сапалы өнiмдер өндiретiн ... ... ... ... ... ұлттық экономикасы үшiн маңыздылығы жоғары
екенi белгiлi. Басқа мемлекеттермен салыстырғанда Қазақстанда өнеркәсiптi
дамытуға барлық ... бар ... ... ... қорларының молдығы,
еңбек ресурстары мен бiлiмдi және интелектуалды ... ... ... құру үшiн ... ... ... ... орналасу
тиiмдiлiгi, iшкi және сыртқы нарыққа шығудағы ... ... ... бәрi ... салаларын, соның ... ... ... ... жаңа ... ... ... өнеркәсiбiнiң iшiндегi кезек күттiрмейтiн, қарқынды даму
жолына түсудi талап ететiн салалардың бiрiне жеңiл өнеркәсiбi жататындығн
атап өтуге ... ... ... ... монополиялық бәсеке
рыногында тамақ өнiмдерiнiң бәсеке қабiлетi бiршама жақсы болғанымен жеңiл
өнеркәсiбiнiң ... әлi де ... ... ... қолдауды қажет
етедi.
2. Отандық өнеркәсiп салаларындағы жеңiл өнеркәсiп саласының жағдайы
Жоғарыда өзiмiз атап өткендей монополиялы ... ... ... ... ... ... көрiнiс табады. Жеңiл өнеркәсiп ... ... ... өсу ... ... ... және тiгiн ... 2002
жылы 1999 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... көрсетедi. Шикiзат пен
материалдардың тапшылығы (“Озат” АММК), жiптiң аздығы (“Тұлпар”АҚ), ... ... ... АҚ, “Котекс” АҚ, “Южтекс”Ақ,
“Дина”АҚ, ... ... АҚ) ... ... ... ... нарығына келiп түсетiн тоқыма және тiгiн өнеркәсiп өнiмдерi
көп жағдайда үкiметi жеңiлдiктер мен ... ... ... ... Сөз жоқ, ... өнiмдердiң сапасы отандық тауарлардан төмен, бағасы
арзан. Статистика мәлiметтерiне жүгiнетiн ... ... ... ... ... 700 млн. АҚШ ... құрайды екен, ал қалғаны
астыртын әдiстермен сырттан тасылады.
Импортталатын тауарлар құрамындағы ... ... ... ... ... және т.б. Ресей, Германия, Түркия,
Оңтүстiк Корея, Қытай, Ұлыбритания, Азия сияқты елдерден ағылып келуде.
Сарапшылардың ... , ... және тiгiн ... ... ... ... себебi айналым қаржыларының жетiспеушiлiгi мен
негiзгi қорлардың тоуы болып отыр. Негiзгi құралдардың тозу шамасы – ... ... ... – 0,7%, ал ... ... – 0,8% құрап отыр.
Осы салаға мемлекеттiң әсерi салық салу, несие беру және лизингтiк
қатынастарды дамыту ... ... ... ... ... себебiне тоқтайтын болсақ, мемлекеттiң ... ... ... деп ... жасауға болады. Мысалы, инвестициялық
қызметтi жақсы жолға қою арқылы “Қыз Жiбек” АҚ-да өнiм ... ... ... ... осы ... әр ... ... өнiм өндiруге
мүмкiндiк беретiн жаңа құрал-жабдықтар сатылып алынды.
Жалпы ... ... тiгiн ... ... ... ... айналды. Нарық талабына тез ... ... ... iрi кәсiпорындар негiзiнде қалыптасып, сұранысқа сай ... мен жеке ...... ескеруде өте икемдi өндiрiстер құруға
жаңа мүмкiндiктер ашады.
Тоқыма-тiгiн өнеркәсiбiнiң өнiмдiлiгiн арттыру үшiн ... ... ... шешу ... ... Ауыл ... өнiмi (мақта, жүн, терi және т.б.) сатып алуда
жеңiлдiкпен несие берудi ... ... ... ... үшiн банк ... тарту және
пайдалану;
3) Сырттан тасылатын қосымша материалдар мен комплект бұйымдарға
құннан алынатын ... және ... баж ... азайту;
4) Құралдарды лизингке алудың жағдайларын қалыптастыру;
5) Импорттық тiгiн және тоқыма бұйымдарына шек қою ... ... ... / 9, 120 бет ... ... барлығы уақыт өте келе бiр жүйеге келтiрiлуде. ... ... ... ... мен ... ... ... үрдiстерiне қатысуы болып табылады. Әйтсе де, Бүкiләлемдiк
Сауда Ұйымына кiру алдындағы дайындық жұмыстары өнеркәсiп салаларына ... ... ... ... Ол ... және iшкi ... бәсекеге
төтеп бере алатын тауарлардың инновациялық деңгейiн көтеру болып табылады.
Мұны, Оңтүстiк Корея, Сингапур, ... ... ... ... нарықта дәлелдеп шықты. Яғни, тауар саясатын дайындауда кез ... ... ... ... ... ... ... инновациялық мәнi бар тауар ... өз ... мен ... алуы ... ... ... ... бөлiнген қаражаттардан
құралатын, Даму институттары арқылы iске асырылмақ. ... ... ... ... ... тарапынан ерекше қолдаулар
көрсету керекпiз.
Әрине, инновация тек ғылыми жаңалықпен ғана емес, оны ... ... ... ... озық үлгiдегi түрлерiмен,
өндiру технологиясымен, мамандардың бiлiм деңгейiмен анықталады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, рынок құрылымымен және оның ... ету ... ... оның ... мен кемшiлiктерiн талдау жаңа егемендiгiн алағн
елiмiздiң ұлттық экономикасы үшiн маңызды ... ... ... құрылымындағы жетiлген бәсекелi рынок дегенiмiз ондаған
фирмалар әрекет жасап, олардың өзара келiсiм жасауға мүмкiндiгi ... олар баға ... ... деп ... дегенiмiз белгiлi бiр тауарды немесе қызметтi ... ... және осы ... ... ... жоқ ... айтамыз. Бұл
рыноктағы фирмалар баға деңгейiне толық өзгертулер енгiзе алады.
Ал моноплиялық бәсекелi рыноктың қызмет етуi жалпы ... ... ... және ... ... ... келедi. Оны қысқа және ұзақ
мерзiмде жеке-жеке қарастырғанбыз. Яғни, монополиялық бәсекелес рынокта
фирмалар өз ... ... ... монополиялық билiкке ие болуы үшiн
өз өнiмдерiнiң белгiлi бiр ерешелiктерiнiң болына тырысады. Өз ... ... ... ... ... арттырып, ұлттық
экономиканың дамуына өз үлесiн ... ұзақ ... ... ... ену еркiн болғандықтан осы
салада фирмалар санының көбеюiне байланысты шығарылған ... ... және баға ... ... ... әлеуметтiк салаға ұтыс алып
келедi.
Ендi елiмiздегi монополистiк бәсеке рыногына келетiн болсақ отандық
өндiрiс орындарының әлi де ... ... ... ... ... ... ұлттық өндiрiс орындары дағдарыс жылдары тоқырауға ұшырап және
негiзгi құралдардың тозуына байланысты ... ... ... ... ... үлесi аз болып отыр. Ол әсiресе жеңiл ... орын ... ... ... ... ... ... қолдау
көрсетуiмiз керек.
Ал тамақ өнеркәсiбi соңғы бiр-екi жылдағы жағдайы ... ... ... ... өнiмдерiне импорталмастырушы сапалы өнiмдердi шығарып
үлгердiк және экспортқа да шығарылуда.
Сонымен, монополиялық ... ... ... өмiрдегi жағдайда жиi
кездесетiн, халыққа және экономиканың ... ... өз ... ... ... ... бiрi ... табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан – 2030. Қазақстан ... ... ... В.Е. Цены и ... ... для вузов. – СПб:.
“Питер”, 1999. – 464с.
3. ... Н.Г. ... ... – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т.
Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 ... ... Н.Қ., ... Қ.С., ... М.А. ... / Оқу
құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
6. ... Б.М. ... Оқу ... – Алматы: Қазақ
университетi, 2003. – 219 ... ... Р., ... Д. ... – М.: ... ... ... В.Ф. Микроэкономика. / Учебник, - ... ... – 328 ... ... Ә.Н. ... ... ... дамыту – индустриялық-
инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2004 ж.
10. Қошқарбаев Қ. ... ... ... өнеркәсiбiнiң даму
беталысы және бағдарлары” // Қаржы-Қаражат. – №2. 2004 ж.
11. Статистический ежегодник. Алматы. – ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Бәсекелестіктің дамуы және монополистік қызметтердің23 бет
Жетiлген бәсеке мен монополия – нарықтық экономиканың қарсы түрлерi27 бет
Жетілмеген бәсеке және оның түрлері20 бет
Мемлекеттің монополияға қарсы саясаты17 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Монополия туралы26 бет
Монополия. Монополиялық билік пен бәсеке22 бет
Монополия. Қазақстан Республикасындағы монополиялық реттеу30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь