Несиелік ресурстарды қалыптастыру және орналастырудың теориялық негіздері

Кіріспе
І БӨЛІМ. НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ОРНАЛАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Банк ресурстарының теориясы және экономикалық мәні
1.2. Несие ресурстарының құрамы мен құрылымы
ІІ БӨЛІМ. НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРДЫ ҚОЛДАНУДЫ ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАНКТІҢ МЕНШІКТІ КАПИТАЛЫНЫҢ ЖЕТКІЛІКТІЛІГІН АНЫҚТАУ
2.1. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігін анықтау жолдары
2.2. Банктік сектордың ресурстарды қолдану және орналастыру көрсеткіштеріне талдау
ІІІ БӨЛІМ. НЕСИЕ РЕСУРСТАРЫН ТАРТУ ЖӘНЕ ОРНАЛАСТЫРУДАҒЫ МӘСЕЛЕЛЕР
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың өзектілігі. Банктің кез-келген басқа коммерциялық ұйымнан айырмашылығы оның ресурстарының басым бөлігі меншікті құралдардан емес сырттан жұмылдырылған құралдардан құрылады. Банктердің несиелік ресурс жұмылдырудағы мүмкіндіктері шексіз емес, ол кез-келген елде мемлекеттік өкілетті органның қатаң қадағалауында болады. 1995 жылдан бастап Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі банктердің капиталы мен тартылған құралдарының арақатынасын реттеуден бас тартып банктердің ресурс құрылымын бірқатар экономикалық нормативтер арқылы жанама реттеу әдістеріне көшкен болатын. 2004 жылдан бастап бұл нормативтерді орнату және жалпы алғанда, екінші деңгейлі банктердің қызметін реттеу мен қадағалауды өкілетті орган – Қазақстан Республикасының қаржылық нарық пен қаржылық ұйымдарды реттеу мен қадағалау Агенттігі жүзеге асырады.
Коммерциялық банктің жеке және заңды тұлғалардың, соның ішінде басқа банктердің салымдарын (депозиттерін) тарту мүмкіндігі бар. Банктердің жұмылдыратын несиелік ресурстары құрылымы және құрамы жағынан әрқилы. Олардың ең бастылары банктердің клиенттерімен жұмыс істеу процесінде тартылады, сондай-ақ меншікті қарыздық мндеттемелерін (құнды қағаздарды) шығару арқылы қалыптасады.
Банк саясатының маңызды бөлігі – оның ресурс базасын қалыптастыру. Банктің пассивтік операцияларын жүзеге асыру барысында ресурстық базасының құрылуы оның активті операцияларына қатысты анықтаушы рол атқарады. Олай дейтініміз, несиелік ресурс жұмылдырылмаса немесе олар тапшы болса, банк активтік операцияларды жүзеге асыра алмайды, мысалы клиенттерге займдар бере алмайды. Әрине, жұмылдырылатын ресурстардың барлығы дерлік несие беруге жұмсалмайды, қазіргі кезде банктік ресурстарды орналастыру бағыттары, қаржылық құралдар тізбегі кең. Алайда, қалыптасқан ресурстарды орналастыру кезінде де олардың сапасына қарай банктер өкілетті органның бекіткен нормативтерін сақтауға міндетті.
Несиелік ресурстар банктік ресурстардың айтарлықтай бөлігін, атап айтқанда клиенттерге банктік несие беруге арналған бөлігін құрайды. Олардың басты бөлігі банктің депозитік операцияларының есебінен құрылады. Осы жинақталған ресурстарды несие беруге бағыттай отырып, несие ресурстары түзіледі, оларды орналастыру арқылы, яғни банктік займдар бере отырып, банктің табысының едәуір бөлігі алынады.
Несиелік ресурстарды қалыптастыру мен орналастыру мәселелері коммерциялық банк үшін әрқашан өзектілігін жоймайды, өйткені жоғарыда атап өткендей, банктік табыстың едәуір бөлігі клиенттерге берілген несиеден түскен пайыздық табыс есебінен құралатындықтан, несилеік ресурстарды жұмылдыру және оларды тиімді орналастыру, банктің несиелік қоржыны дұрыс басқару мәселелерінің маңызы өте зор.
1. ҚР Конституциясы 30.08.1995 ж.
2. ҚР Азаматтық кодексі. Негізгі және ерекше бөлім.(01.03.1995 және 01.07.1999 жыл).
3. «ҚР Ұлттық банкі туралы» ҚР заңы. 30.03.1995 жыл (28.03.07. қатысты өзгерістер мен толықтырулар).
4. «ҚР банктер және банктік қызметтер туралы» ҚР заңы. 31.08.1995 жыл. (28.02.07. қатысты өзгерістер мен толықтырулар).
5. «Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттiк реттеу және қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі N 474 Заңы
6. «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР заңы. 13.05.2003 ж.
7. ҚР кредиттік бюролар және кредиттік тарихты қалыптастыру туралы ҚР 2004 жылғы 6 шілдедегі № 573-II Заңы (2007.27.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
8. Закон Республики Казахстан от 29 марта 2000года «О банковской тайне»
9. Абдильманова Ш.Р. Банковский маркетинг на рынке услуг населению. Алматы: Казахская Государственная Академия Управления. 2004
10. Батракова Л.Г. Экономический анализ деятельности коммерческого банка: Учебник для вузов. М.: Издательская корпорация «Логос», 2007
11. Жарковская Е.П. Банковское дело. М.: Омега – Л, 2006
12. Киселев В.В. Управление банковским капиталом (теория и практика). - М.: ОАО Издательство Экономика, 2003
13. Колесникова В.И., Кроливецкая Л.П. Банковское дело. М.: Финансы и статистика, 2005
14. Лаврушин О.И. Банковское дело. М.: Финансы и статистика, 2003
15. Платонов В., Хигинс М. Банковское дело: стратегическое руководство. - М.: Издательство АО Консалтбанкир, 2000
16. Көшенова Б. А., «Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары», Алматы: Экономика - 2000
17. Қалғұлова Р.Ж «Екінші деңгейлі банктегі бухгалтерлік есеп» Оқу құралы. Алматы, 2005
18. Мақыш С. Б., «Банк ісі», Алматы:ИздатМаркет - 2007
19. Міржақыпова С.Т. Оқулық. «Банктегі бухгалтерлік есеп», Алматы: Экономика. 2006;
20. Сейітқасымов Ғ. С. «Ақша, несие, банктер», Алматы: Экономика - 2005
21. Хамитов Н.Н. «Банк ісі». Алматы, Экономика - 2007
22. Акишева Б. Несиелік тәуекелді басқару сапасын аудиторлық бағалау» ҚазЭУ хабаршысы, 2006ж № 3
23. Басен Ж.Т. Подходы к сценарному анализу банковской системы Казахстана в кризисных условиях. - «Экономические стратегии/Центральная Азия», 2006г.№3.
24. Накенов Б. Развитие кредитования в РК. – «Банки Казахстана», 2007г.№6
25. Уровень рисков в банковском секторе Казахстана растет из-за быстрого роста кредитования и межрегиональной экспансии. Заключение Standard & Poor's, декабрь 2007г. http://www.sandp.ru
26. М.Ибраева: Особенности национального кредитования в Казахстане
16.05.2008. http://www.centrasia.ru
27. Интернет сайттар: www. nbrk kz; www. afn kz; htpp:www.stat.kz; www htpp:www.zakon.kz.; htpp:www.government. kz.
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Банктің кез-келген басқа коммерциялық ұйымнан
айырмашылығы оның ресурстарының басым бөлігі меншікті құралдардан ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері шексіз емес, ол кез-келген елде ... ... ... қадағалауында болады. 1995 жылдан бастап Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... мен ... ... ... бас тартып банктердің ресурс құрылымын бірқатар
экономикалық нормативтер арқылы жанама реттеу әдістеріне ... ... ... ... бұл ... орнату және жалпы алғанда, екінші
деңгейлі банктердің ... ... мен ... ... ... ... Республикасының қаржылық нарық пен қаржылық ұйымдарды реттеу мен
қадағалау ... ... ... ... жеке және ... тұлғалардың, соның ішінде басқа
банктердің салымдарын (депозиттерін) ... ... бар. ... ... ... ... және құрамы жағынан әрқилы.
Олардың ең ... ... ... жұмыс істеу процесінде
тартылады, ... ... ... мндеттемелерін (құнды қағаздарды)
шығару арқылы қалыптасады.
Банк саясатының маңызды бөлігі – оның ... ... ... ... ... ... асыру барысында ресурстық базасының
құрылуы оның активті операцияларына қатысты анықтаушы рол атқарады. Олай
дейтініміз, ... ... ... ... олар тапшы болса, банк
активтік ... ... ... ... ... ... займдар
бере алмайды. Әрине, жұмылдырылатын ресурстардың барлығы ... ... ... ... ... ... ресурстарды орналастыру
бағыттары, қаржылық құралдар тізбегі кең. ... ... ... ... де ... ... қарай банктер өкілетті органның
бекіткен нормативтерін сақтауға міндетті.
Несиелік ресурстар ... ... ... ... ... клиенттерге банктік несие беруге арналған ... ... ... ... ... ... ... есебінен құрылады.
Осы жинақталған ресурстарды несие беруге бағыттай отырып, несие ресурстары
түзіледі, оларды орналастыру ... яғни ... ... бере ... табысының едәуір бөлігі алынады.
Несиелік ресурстарды ... мен ... ... банк үшін әрқашан өзектілігін жоймайды, өйткені жоғарыда ... ... ... ... бөлігі клиенттерге берілген несиеден
түскен пайыздық табыс ... ... ... ... және ... ... орналастыру, банктің несиелік қоржыны дұрыс
басқару мәселелерінің маңызы өте зор.
Бүгінгі күні ... ... ... ... банктері
өздерінің несиелік потенциалын жоғары қарқынмен арттырып келеді. Оған
отандық ... ... ... ... ... ... ... көптеген оатндық жетекші банктердің
халықаралық деңгейдегі ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне ие болуы, халықтың әл-ауқатының
жақсаруы нәтижесінде олардың депозиттік салымдарының мөлшерінің ... ... ... ... ... ... орта және ... бизнес
өкілдерінің рентабельді жобаларының көбеюі және т.с.с. себеп болды.
Дегенмен, банктердің несие потенциалының артуымен қатар ... ... ... да жоқ ... Ол ең ... ... ... сапасының нашарлауы салдарынан, несиелік тәуекелдерінің
жоғарылауы салдарынан туындап отыр. Осыған байланысты ... ... ... қадағалаушы функцияларын қатайтып, жанама ... ... ... ... ... ... Бұл ... өкілетті билік
органдарының Қазақстандық банк жүйесін евростандарттарға жақындату ... ... ... ... қызметін реттеу мен қадағалауда және
банктердің қызметімен байланысты тәуекелдерді басқару тұрғысында Базель-2
талаптарына жақындатумен байланысты.
Соңғы уақыттарға дейін ... ... ... ... маңыз берілмеді, олар активті несиелік операцияларға қатысты
ролі екінші дәрежелі болып саналып ... ... да ... ... ... ... ... жағдайда экономикалық ой-түсінік
өзгеріске ұшырады, соның салдарынан банктік қызмет негіздерін, соның ішінде
пассивтік операциялардың ролі туралы жаңа ... ... ... Нәтижесінде
коммерциялық банктердің несиелік ресурстық базасы қалыптасатын пассивтік
операциялар активтерге қатысты бірінші ... және ... ... ... ... банктердің пассивтік ... ... ... ... бұрын жүреді және
коммерциялық банктер тек қолдарындағы несиелік ресурсатардың ... ... беру ... ... асыра алады. Осыған орай ... ... және ... ... ... ... орналастыру арқылы
жоғары табыстылы жету мәселелері коммерциялық банк қызметінде ғана ... ... ... ... ... де ... өзектілікке ие.
Курстық жұмыстың мақсаты: қазіргі кезде Қазақстанның банктік
секторындағы ... ... ... қалыптастыру беталыстарын және
соларды тиімді орналастыру және басқару тәжіриесін ... ... ... мақсатқа қол жеткізу үшін жұмыста мынадай сұрақтарды қарастыруды
міндет қойдым:
- ... ... ... ашу, олардың негізгі көздері мен
құрылымын қарастыру;
- отандық екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... ... ... отандық банктердің ұтымды несиелік ресурстар қалыптастыру жолында
және оларды тиімді ... ... ... проблемаларды талдау
негізінде банктердің экономикалық тұрақтылығын ... ... база құру мен ... ... перспективалық
бағыттарын анықтау.
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі болып ҚР-ң ... ... ... ... ... ... және оларды орналастыру
жөніндегі қызметі табылады.
Курстық ... ... ... ... және ... ... ... көздерін шолуға, ал тәжірибелік бөлігі отандық және
шетелдік ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерін талдауға, ... ... ... отырған мәселенің нормативтік-құқықтық реттеу құжаттарын
пайдалануға негізделген.
І БӨЛІМ. НЕСИЕЛІК РЕСУРСТАРДЫ ... ЖӘНЕ ... ... Банк ... теориясы және экономикалық мәні
Ғылыми зерттеу әдісі жалпыдан дараға ... ... ... ... яғни
бұл дегеніміз жалпылама сұрақтарға жауап беру үшін ... ... ... ... ... ... ... жауап беру керек.
Менің жұмыс тақырыбыма ... ... ... ... ... ... қалыптастыру тәжірибесін талдамас бұрын, банктік
ресурстардың, ... ... ... ... ... ашып алайын. Бұл
коммерциялық банктердің активті және пассивті несиелік операцияларды жүзеге
асыру механизмін ... ... жол ... ресурстардың мазмұнын анықтау, ең алдымен, коммерциялық
банктің мәнін, оның ішкі ... және ... ... ашуды талап
етеді. Коммерциялық банктің мәнін талдау тәсілдемелерінің бірі банктердің
макродеңгейде атқаратын шешуші функцияларын анықтаудан ... ... ... ... ішкі мәнін сипаттайтын қызметтерін бөліп
көрсетуге негізделген банк ... оның ... ... ғана ... ... ... заңнамалық аспект тек ішінара ... ... яғни ол банк ... ... тек қана ... ... өздерінің нақтылығына байланысты банктің бірегей
бүтін ... ... ... ... бола алмайды. Ол үшін жекелеген
банктің қызметін ашатын оның ... ... ... ал ... ... қатынастарының макродеңгейіне жүгіну керек. Банктің
мәнін банктің атқаратын операцияларын ... ... ... ... ... мен ... қызметтерінің көпжақтылығын синтездейтін
макродеңгейде көрінетін сапалық жағы арқылы анықтау дұрыс.
Макродеңгейде банк қызметінің негізі ... ... іс ... іс, ... ... ... құрай отырып, өз бетімен жеке-
дара, несиелік істі жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... ұйымдастырусыз әрекет ете алмайды. Бұл тұрғыда банкті
шаруашылық субъектілерінің қолма-қол және қолма-қолсыз төлем ... ... ... ... ... ... табиғатына несиеге деген көзқарас тұрғысынан ... ... ... ... анықтауға, олардың экономикалық ... ... етіп ... әдебиетте, коммерциялық банктің мәнін анықтаудың, жалпы
алғанда, екі тәсілдемесі қалыптасқан. ... ... ... қызметін атқарады, яғни олардың ролі тек қана экономикадағы бар
ақшалай ресурстарды бөліп-таратуға әкеліп ... ... ... тәсілдеменің
жақтаушылары банктің делдал ретіндегі анықтамасын негізсіз деп санайды.
Олардың пікірінше, банктер өздері ... ... ... ... ... ... ролі тек қана ... қызмет
атқаруда емес, банктердің өндірушілік сипатында деп атапта көрсетеді.
Банк ... ... екі ... де, ... ресурстардың шығу
көзінің де теориялық негізі болып несие концепциясы табылады.
Жоғарыда атап өткендей, ... ... ... ... ... делдал ретінде қарастырылады дедік, яғни ақша ... ... ... ... және ... оны несиеге орналастыру арқылы банк
ресурс иелері мен оны қажет еткен субъектілер арасында делдалдық қызмет
атқарады. Бұл ... банк ... ... ақша ... ... ... ресурстарын қайта бөлуден көрінеді.
Банк пассивтік операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... оларды орналастырады - ... ... Банк ... осы тұрғыдан ашу тәсілдемесі
экономикалық теорияда әсіресе ... ... ... ... Дж. ... еңбектерінде айқын көрінеді.
Аталған мектеп өкілдері өндірістің айналысқа ... ... ... ... дәлелдейді және ақша мен ... ... ... және ... ... ... роль атқарады деп санайды.
Бұл бағытты жақтаушылардың пікірінше, несиенің мәні капиталдың ... ... ... ... ... ... ... натуралистік
деген атау алған.
А.Смиттің пайымдауынша, банктер экономиканың дамуына капиталды көбейту
арқылы ... ... сол ... ... бөлігін белсенді
өндіргіштік қалыпқа айналдыру арқылы ықпал етеді. Ал бұл банктерсіз ... ... ... ... ... мазмұнын былай түсіндіреді: «Несие -
капиталды бір тұлғадан екінші тұлғаға аудару ... ... бар ... ... ... ол жаңа ... жасамайды, ол тек ... ... ... ... Бұл, ... ... ... де таралатын пікір.
А.Маршал банк қызметін келесідей сипаттайды: «Банк... коммерсанттардан
және ... да ... ірі ақша ... ... ... осы ... құқығына ие болады.
Банк сонысымен клиенттеріне үлкен қызмет көрсетеді, өйткені олар үшін
ақша қаражатын иелену құқығын сақтайды. Осы ... ... банк ... ... ... ақша ... ... бөлігін қарызға беру
мүмкіндігін алады». Бұл пікірдің ерекшелігі сол, бұл жерде А.Маршал ... ... атап ... қана ... ... ... ... сеніп берген ақша қаражатын иелену ... ... ... ... ... пен Д.Рикардоның несие теориясының шектеулі екендігін
дәлелдеді және қарыз капиталының ғылыми талдауын жасады, несие – ... ... ... ... ... ... несиенің өндірістен
тәуелділігін көрсетіп қана қоймай, сонымен қатар несиенің ұдайы өндірістегі
белсенді ролін ашып ... ... ... ... ... келесіде: ақшалай қарыз
капиталы орасан зор көлемде банкирлер ... ... ... ... және сауда капиталистеріне барлық қарыз берушілер
өкілі ретінде қарсы тұрады. Банк, бір ... ... ... ... ... ... ... алушыларды
орталықтандырады. Оның айтуынша, ... ... ... ... ... роль ... ... несие теориясы шетелдік әдебиетте өз позициясын
жоғалтты, және XIX ғасырдың ортасынан ... ... ... ... үстемдікке ие болды. Бұл теорияның кең таралу себептерін талдай
отырып, Каценеленбаум З.С. бұрынғы мектеп депозиттің ақшалай табиғатын ... ... ... ... ... ... банктердің ерекше
даму мүмкіндіктерінің зор екендігін аша ... ... ... ... ... екінші тәсілдеменің
жақтаушылары Дж.Ло, Г.Маклеод, А.Ган, И.Шумпетер болды, сондай-ақ ... ... ... ... М.Фридмен және басқа да қазіргі
заман экономистері жақтады. Олардың пайымдауынша, несиенің ролі ... ... бір ... ... ... ... ... сонымен қатар
несиенің біршама дәрежеде жаңа капитал жасау қабілеті бар.
Коммерциялық банктер өздерінің активті операциялары арқылы ... ... ... ... өз қызметін жүзеге асыру үшін
қажетті ресурсты жасайды, яғни бұл ... ... үшін ... ... ... ... ... операцияларының активтік
операцияларына қарағанда бірінші реттік ролі туралы жан-жақты ... ... ... банк ісі ... ... ... Банк –
несие фабрикасы, банк несие жасайды, несие жасай отырып, ол ... ... ... ... тар ... сипаттап, ақшаның тек қолма-қол
формасын таныды. Дж. Кейнс банктік депозиттің ақшалай табиғатын аша отырып,
ақша түсінігін кеңейтті. Бұл ... ... ... ... пайымдауынша,
банктік депозиттер тек шағын мөлшерде ғана, банк кассасына қолма-қол ақша
жарнасын салу ... ... ... одан гөрі үлкен мөлшерде банктердің
құнды қағаздарды ... ... ... ... ... оның салдарынан
қағаз жүзіндегі несие пайда болады; және ең басты ... ... ... өз кезегінде бухгалтерлік несие жасайтын, басқа банктерден
алынған қарыз арқылы жасайды.
Осы ... ... ... ... бірі, қазіргі заманғы
шетелдің несие теориясының дамуына айтарлықтай үлес ...... ... ... ол банктік теорияның классикалық мектебінің дамуына баға бере
отырып, бұл теорияның банк несиесі банкте ақша ... ... ... ... ... сипатына қарсы пікір білдірді. А. Ган ойынша,
мұндай пікір банк ... ... ... ... ... ... жалғасы, яғни банктік ... ... ... ... ... ... туындады.
Банктік несиенің табиғатын зерттей отырып, А. Ган банктік активті
операциялардың пассивтік операцияларға қарағанда ... ... ... ... ... Оның ... «...жалпы жағдайда да, жеке-дара
жағдайда да, ... ... ... ... орын алуы ... содан
кейін банктің пассивтік операциясы туындайды: пассивтік операция бұрынғы
несие беру ... ... ... ... ... пікір шеңберінде банктердің несиелеу көлемін қаншалықты мөлшерде
кеңейте алатындығы туралы сұрақты талқылай отырып, Ган мынадай ... ... ... ақша ... мен ... іс сферасында жатқан
техникалық мезеттермен анықталады, және еш ... ... ... ... ... ... бірден-бір шектеу – бұл, оның ойынша, банктің
өз өтімділігіне деген ... ... ... шолу ... ғылымдағы банктік несиенің
теориясының шығу және даму эволюциясын көрсетеді. Енді ... ... және ... ... осы ... төңірегіндегі көзқарастарын
қарастырайық. Бұл көзқарастар нарықтық ... тән ... ... ... ... ... ... және екі деңгейлі банктер
жүйесіне өтісімен банктердің активтік және пассивтік ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде қарастырған жөн.
Қазіргі заманғы ғалымдардың арасында несиелік ресурстардың ... ... ... ... ... ... Бірқатар
экономистердің пікірінше, коммерциялық банк ... ... ... ... бар ресурстар шеңберіндегі жұмыс табылады.
Коммерциялық банк өзінің корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ... төлем жасайды, несие береді
және ақша қаражатын қолма-қол ... ... ... Банктердің өз бетінше
қолда бар ресурстарының шегінен тыс мөлшерде клиенттерінің есеп айрысу
шоттарында ақша ... ... ... ... Мұндай түсінік
шеңберінде банк ресурстары пассивтік операциялар нәтижесінде туындайды, бұл
банк ... ... ... ... және ... ... активіндегі
кассадағы немесе корреспонденттік шоттардағы ақша қаражатын ұлғайтады.
Мұндай анықтама банктердің ... ... ... ... ... бір ... ... экономистер банктер қызметін ақшалай
қаражат ... мен ... ... ... ... арасындағы делдалды ғана теңеуді дұрыс емес деп санайды.
2. Несие ресурстарының құрамы мен ... сөзі ... ... сөзінен шын, мағынасы қаражат,
құрал, қор, мүмкіндік, бірнәрсенің көзі ... ... ... банктік ресурсқа келесі анықтама беріледі:
«Банктік ресурс – банктің иеленуіндегі және оның ... және ... ... операцияларын жүзеге асыру үшін қолданатын қаражат жиынтығы».
Бұл анықтаманың кемшілігі сол, онда ... ... ... яғни ... пассивтік операцияларына көңіл бөлінбейді.
Жоғарыда айтылғандарды тұжырымдай ... ... ... ... анықтама беруге болады.
Коммерциялық банктердің ресурстары (банктік ресурстар) – бұл ... ... және ... сондай-ақ банктің пассивтік
операцияларын ... ... ... және ... ... ... асыру үшін пайдаланылатын ақша қаражаттары. Бұл
анықтама ... ... ... ... ... ... Несиелік
потенциал – бұл банкте жинақталған ресурстардың өтімділік ... ... ... ... ... ... түсінігіне қарағанда тар,
өйткені несиелік ресурс банктік ресурстардың бір бөлігін, нақты айтқанда,
банктің барлық ... ... ... беру ... ... ... құрайды. Ал банктік ресурстар тек несие беру ... ... ... ... ... басқа да пассивтік операцияларын жүзеге
асыру мақсатына жұмсалады.
Несиелік ресурстардың шынайылы жақын және ... ... ... ... ... банктің несиелік ресурстары –
бұл оның меншікті капиталы мен тартылған ... ... ... ... ... ... асыруға бағытталатын бөлігі. Несиелік
ресурстар пайдалану мезетінде банк үшін ресурс болып саналмайды (несиелеу-
тәуекелді операция), өйткені ол ... ... ақша ... ... банк ресурсы болып табылады.
Нарықтық қатынастар коммерциялық банктердің ресурстарының құрылымын
айтарлықтай өзгертті. ... ... ... ... ... ... оның қызметінің ерекшеліктеріне, қарыз капиталы
нарығының жағдайына тәуелді болады.
Коммерциялық банктің несиелік ресурстары банктің ... ... ... қаражаттарынан қалыптасады.
Меншікті қаражатқа акционерлік (жарғылық), резервтік капитал және
бөлінбеген пайда жатады.
Акционерлік капитал ... ... ... ... ... шығарып, орналастыру арқылы жасалады. ... банк ... және ... ... сайын, ол жаңа акцияларын шығарылымын
жүзеге асыруы мүмкін.
Резервтік капитал таза табыстан ... ... ... ... ... кездейсоқ, күтпеген залалдарын жабуға жұмсалады.
Бөлінбейтін пайда – дивиденттер төлеп, резервтік капиталға аударым
жасалғаннан ... ... ... пайданың бөлігі.
Меншікті құралдар коммерциялық банк қызметі үшін өте маңызды роль
атқарады. Меншікті капитал ... ... ... банкті банкротты
ұшыратуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың ең ірі 20 коммерциялық банктерінің бірінің
- "Франклин нешнл ... (1974 ж.) – ... ... себебі банк
балансындағы меншікті капиталдың үлесінің күрт төмендеуі ... және ... ... ... ... ... және активтік операциялар банкті банкротқа әкелуі мүмкін.
Мысалы, АҚШ-та өткен ... 80-ші ... ... ... ... саны ұлғайды. АҚШ-тың ең ірі ондық құрамына кіретін
"Континентал Иллинойс" банкінің ... ... ... үкіметтік
бағдарлама ғана сақтап қалды, АҚШ-тың Федералды резервтік жүйесі ... ... ... ... және ... ... Федералды
корпорациясымен және АҚШ-тың Қаржы министрлігімен біріге отырып банктің
төлем қабілеттігіне кепілдік берді.
Тағы да бір ... ... - 1988 жылы ірі ... ... ... ... банкроттықтан сақтап қалу үшін депозиттерді
сақтандырудың Федералды ... 1 ... ... ... коммерциялық банктердің ресурстарының негізгі
бөлігін құрайды. Тартылған қаражаттарды екі топқа ... ... ... және ... емес ... ... депозиттер – банктердің ресурстарының негізгі көзін
құрайды. Бұл ... ... ... ... ... күні де
банктердің несиелік ресурстарының ... ... ... (депозиттер)
құрайды. Депозит (салым) түрлері әр ... ... ... ... даму ... ... әртүрлі бөлінеді. Дегенмен, жалпы әлемдік
тәжірибеде олардың банкте сақталатын ... ... ... ... талап етуге дейінгі салымдар, мерзімдік салымдар, ағымдық ... ... ... ... ... даму ... ... осы аталған депозит түрлерінен
туынды қаржылық құралдар пайда бола бастады. Мысалы, мерзімдік ... түрі – ... ... ... ... ... – бұл ... иесінің банкте ақша қаражатының ... ... онда ... ... банктің сертификатты қайта сатып алу
мерзімі және банктің төлейтін сыйақы мөлшері көрсетіледі.
Халықтың жинақ депозиттерінің де ... зор. ... олар ... ... ... Мұндай салымдар әсіресе экономикалық ... ... ... өте кең ... үшін ... ... ... тартымды, өйткені олар банктің
өтімділігін күшейтетін ресурстар. Банктік ресурстардың ... көзі ... ... ... Несие нарығында қысқа мерзімді банкаралық
несиелер үлесі басым.
Несие ресурстарының тағы бір көзі – ... атап ... ... ... ақша қалдығы. Мысалы, контокорренттік шот
арқылы банк пен ... ... ... несиелік және есеп айрысу
операциялары жүзеге асырылады. Кей кезде бұл шот пассивтік ... ... ақша ... ... ... – активтік сипатқа ие ... ... ... ... ұсынған кезде немесе ақша алуға чек жазып берген
кезде). Контокорренттік шоттың дебетіне де, ... де ... ... қалдығы бойынша пайыз мөлшері көбірек болады, екеуінің арасындағы
айырмашылық банк маржасын құрайды.
Жоғарыда атап өткендей, банктердің тартылатын ресурстарының тағы ... тез даму алып келе ... көзі - ... қаражаттар.
Банктерді әрқашан клиенттерінің ақша ... ... ұзақ ... ... бөлігі қызықтырады. Мұндай «ұзын» ақша құралдарына
облигациялық заемдар, банктік ... ... ... ... жатады.
Қазіргі әлемдік банктік тәжірибеде екі валюталық облигациялар
кездеседі, яғни ... ... ... ... ... ... ... сай ұлттық валютада немесе АҚШ долларында
төленеді. ... ... ... ... ... ... да
кеңінен таралған.
Тартылған банктік ресурстардың тағы бір көзі – РЕПО ... ... ... банк өз ... жоғары өтімді бағалы қағаздарды
кепілдікке беру ... ... ... ... ... өткеннен кейін
кепілдікке берген бағалы қағаздарын қайтарып алады да, ... ... ... ... ... ... яғни банктік ресурстар,
соның ішінде несиелік ресурстар қалыптасады.
ІІ БӨЛІМ. НЕСИЕЛІК ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... АНЫҚТАУ
2.1. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігін анықтау жолдары
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы ғылыми
зерттеу ... және ... мен оны ... ... ... ... келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі мөлшерде
болғанын қалайды. Ал ... ... ... ... ... үшін капиталдың жеткілікті мөлшерде болуын талап етеді. Банктердің
банкроттығы ... ... ... ... мүмкін, себебі банкті
жақсы басқарса, ол төменгі капитал нормасында ... ... ... ... бар.
«Капиталдың жеткіліктілігі» термині банктің жалпы тұрақтылығын және
оның тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. Капиталдың ...... ... ... ... дәрежелері ескерілген банк активтеріне
сәйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз жұмыстарында ... ... тыс ... ... ... ... ол ... кері әсер етуі мүмкін. Банктердің көбі акция шығара отырып,
қаражат тартуға ... ... ... Сондықтан банк жетекшілері бір
жағынан, қадағалау және бақылау ұйымдары, екінші жағынан, банк капиталы ... ... ... да қызметіндегі параметрлер арасындағы
қолайлы қатынасты ... ... ... ... ... өте ... ... болуы да
дұрыс емес. Себебі, ол банктің салым иелері алдындағы жауап беру ... ... ... ... ... ... негіз болатын мынадай факторларды
ескеру қажет:
- банктердің дивидендтері өнеркәсіптік кәсіпорын активтеріне
қарағанда, ... ... ... қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... банк көбіне тұрақсыз қысқа мерзімді қарыз көздеріне ... ... ... көбі ... ... ... қайтарылып алынуы мүмкін.
Сондықтан, кез келген саяси ... ... ... ... ... ... ... себеп болуға тиіс. Бастапқыда банк
капиталының активтерге қатысты шекті қатынасы 20% ... ... ... оның шамасы 12%-ды (пруденциялық нормативтердегі ... ... Бұл ... банк ... төлем қабілетінсіз тәуекелдің уақыт
өте келе арта түсетіндігін көрсетеді. Себебі, банк жүйесіндегі банктердің
активтерінің сапасы әлі де болса өз ... ... ... ... оның орнын жабатын меншікті капитал үлесі ... банк ... ... ... ... банк ... ... шарттардың біріне жатады.
Банктердегі немесе жалпы банктік жүйедегі капитал көлемін тура анықтау
қиын, бірақ жоғарыда қарастырылған қызметтердің ... ... ... мен ... ... ... үшін ... жеткілікті мөлшерде
болуы қажет. Қажетті капиталдың сомасы банктің тәуекел деңгейіне ... ... ... егер ... берген несиелерінің тәуекел дәрежесі өте
жоғары болса, онда банкке көп мөлшерде қорлар құруға тура ... ... ... ... ... банк алдында мынадай міндеттер
тұрады: тәуекелдің артуына байланысты өз капитал ... ... ... ... ... ... төмен болып келетін активтерге өз қаражаттарын
орналастырған тиімді ме? Осындай жағдайда банк ... оның ... ... сапасына, қызметіндегі саясатқа және банктің басынан
кешетін тәуекелдерге тәуелді ме, жоқ па? Деген ... ... ... ... ... ... әдістемесі туралы сұрақ 80-ші
жылдардың екінші жартысында халықаралық қаржы ... да ... ... ... ... 1988 ж. ... ... келісімінің
шешімімен «Халықаралық біртұтас капитал есебі және капитал стандарты ... ... «Кук ... деп ... ... ... іс жүзінде енгізілді. 1993 жылдан бастап күшіне
енген бұл ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінде пруденциялық норматив қатарында ... ... ... ҚҚА арқылы.
Кук коэффициенті банк капиталы мен оның ... тыс ... ең ... ... қатынасын бейнелейді. Мұндағы меншікті капитал
екі элементті ... ... және ... ... ... баға беру үшін ... мен ... тыс міндеттемелердің
өлшемі таңдап алынған. Мұндай тәсіл баланстан тыс операциялардың іске
қосылуын қамтамасыз ... ... ... тәуекелді активтерге қаражаттар
жұмсауды ынталандыра ... ... ... ... ... екі деңгейге бөлінеді:
деңгейлі капитал жәнедеңгейлі капитал.
деңгейлі капиталға: ... ... ... ... ... ... ... бақылаусыз пакеті шегерілген материалдық емес
негізгі капитал шамасы жатады.
деңгейлі (қосымша) капиталға: несиелер бойынша зияндарды жабуға
арналған резервтер, мерзімсіз ... бар ... ... ... ... ... ... бекіткен нормативтік коэффициентіне сәйкес, екінші
деңгейдегі банктердің қызметін реттеуде ... ... ... банк ... жеткілікті коэффициентін белгілейді.
Меншікті капиталдың жеткіліктілік мөлшері. Банктің меншікті капиталы
деңгейлі капитал сомасы мен банк ... алып ... ... ... ... К - ... деңгейлі капитал;
К - екінші деңгейлі капитал;
ИК - банк ... ... ... ... ... ... басқа да заңды тұлғалардың субординарлық қарыздары.
Банктің субординарлық қарызы – бұл ... ... ... ол ... ... ... Депозит және міндеттеме болып табылады;
- Кепіл ретінде ... ... ... ... ... болмайды (толық және бөлшек)
- Банкті тарату кезінде ең соңғы ... ... ... бөлу ... ... ... ... жеткіліктілігі 2 коэффициент негізінде
анықталынады:
1) К1=
К1 - коммерциялық банктердің ... банк ... ... - банктің бірінші деңгейлі меншікті капиталы;
ИК - банктің басқа заңды тұлғаның акциялары мен ... ... ... - ... ... жалпы сомасы.
Бұл коэффициент кем болмауы тиіс.
Екінші деңгейлі капиталы мына формуламен анықталады:
2)К2=
К2 - ... ... ... ... ... капиталы;
Ар-тәуекелдік активтер;
Пс-арнайы резервтер (провизиялар).
Бұл коэффициент кем болмауы тиіс.
Екінші деңгейдегі банктердің жиынтық меншікті капиталының есеп айырысу
мөлшері 2006 жылдың ... ... 379,9 ... ... (64,7% - ... және ... ж. ... бойынша 967,1 млрд. теңге болды. Бұл
ретте, бірінші деңгейдегі капитал 67,2% -тен 616,0 ... ... ал ... ... капитал 60,6 % – тен 353,3 млрд. ... ... 2007 жылы ... ... ... есеп ... ... жылдың басынан бастап 591,7 млрд. теңгеге (50,6% ке) ұлғайды ... ... 1 ... ... ... 1760,3 ... теңге болды. Бұл
ретте, бірінші деңгейдегі капитал 56% ке 1273,5 ... ... ... ал ... деңгейдегі капитал 41,6% ке 545,7 млрд. теңгеге дейін
ұлғайды.
2006 жылғы 1 ... ... ... банк ... ... тепе ... көрсеткіштерінегізінен өзгерген жоқ және k1 – 0,08
(0,06 нормативі ... ... банк ... ... табылатын банктер
үшін нормативі – 0,05), k2 – 0,14 (012 нормативі кезінде) ... ... ... ұшін ... болып табылаты нормативі – 0,10. 2007
жылдың ... ... k1 – 0,11 (0,06 ... ... ... ... ... табылатын банктер үшін нормативі – 0,05), k2 – 0,14 (012
нормативі ... банк ... ... үшін ... ... ... – 0,10 болды. Оны төмендегі кестеден көруімізге болады.
Кесте - 1. Меншікті капиталдың динамикасы
|№ ... ... ... ... ... % |
| ... млрд. |6. | |% - | | |- пен |
| ... | | |пен | | | |
|1 |1 – ... |368,4 |600,9 |63,1 |816,5 |1273,5 |56,0 |
| ... | | | | | | |
|2 ... капитал |244,7 |446,0 |82,3 |593,6 |930,3 |56,7 |
|3 ... ... |27,2 |5,3 |- |4,0 |3,8 |-5,0 |
| | | | |80,5 | | | |
|4 ... ... |73,3 |131,7 |79,7 |131,6 |203,8 |54,9 |
| ... таза | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|5 |2 – ші ... |218,7 |351,3 |60,6 |385,4 |545,7 |41,6 |
| ... | | | | | | |
|6 ... таза кіріс|70,8 |45,0 |- |101,3 |207,4 |104,7 |
| | | | |36,4 | | | |
|7 ... ... |184,7 |318,7 |72,6 |368,0 |448,9 |22,0 |
|8 |3 – ші ... |0,0 |1,6 | _|1,5 |1,6 |6,7 |
| ... | | | | | | |
|9 ... ... |587,2 |951,9 |62,1 |1168,6 |1760,3 |50,6 |
| ... | | | | | | ... – 2 ... ... тепе ... ... капитал тепе теңдігінің |01.01.0|01.12.0|01.01.0|01.12.07|
|көрсеткіштері |6. |6 |7 |. ... ... ... ... |0,08 |0,08 |0,09 |0,11 ... ... қатынасы k1 | | | | ... ... ... ... |0,15 |0,14 |0,15 |0,14 ... тыс ... және | | | | ... меншікті капиталдың қатынасы| | | | ... | | | | ... ... ... ... |0,19 |0,18 |0,20 |0,20 |
|қатынасы | | | | ... ... ... |3,41 |2,78 |3,91 |3,59 ... ... | | | | ... ... ... ... |0,48 |0,44 |0,43 |0,36 ... | | | | ... ... ... ... |8,57 |6,73 |12,43 |14,35 ... | | | | ... бірге, 2007 жылдың басынан екінші деңгейлі банктер балансы
бойынша ... ... 870,4 ... ... 530,2 ... ... (60,9%)
өсті және есепті күнге 1400,6 млрд.теңгені құрады. 2006 ... ... ... ... активтерінің мөлшері 2901.0 млрд теңгеге ... және ... ... 7416,1 ... ... ... ал 2007 жылы ... мөлшері 2672,5 млрд теңгеге ... (30,1%) және ... ... ... ... құрады.
2.2. Банктік сектордың ресурстарды қолдану және ... ... 2006 ... 1 ... ... ... 34 екінші
деңгейдегі банк жұмыс істеді, оның ішінде Алматы қаласында 30 ... 29 ... және 277 есеп ... – касса бөлімі орналасса, 2007
жылдың 1 желтоқсанына қатысты 35 екінші деңгейдегі банк, оның ішінде Алматы
қаласында 34 ... ... 34 ... және 366 есеп ...... орналасқан.
2007 жылы банктер активтерінің құрамында клиенттерге берілген ... 74,0%, ... ... ... - 7,0%, ... қағаздар
портфельі – 6,4%, басқа банктерде орналасқан ... – 4,6% ... ... Клиенттерге берілген заемдар – 2960,6 млрд. теңгеге немесе 53,0% -
ке ... ... ... қалдықтар – 30,7 млрд. теңгеге немесе
3,7% - ке кеміді, бағалы қағаздар – 489,9 ... ... ... 39,8% ... ... банктерде орналасқан салымдар – 147,9 млрд. теңгеге немесе
37,6%-ке өсті, банкаралық заемдар - 146,4 ... ... ... 35,8 % - ... ... инвестиция және реттелген борыш – 106,6 ... ... 109,8% - ке ... – 3. Банк секторының жиынтық активтерінің динамикасы және құрылымы
(2007 жыл)
|Жиынтық активтердің ... ... ... |
|динамикасы және құрылымы | | |(%) |
| ... |% ... |% | |
| ... ... |жиынтығын| |
| | |а | |а | ... қол ақша |145,2 |1,6 |210,2 |1,8 |44,8 ... ... |835,5 |9,4 |804,8 |7,0 |- 3,7 ... қағаздар |1231,2 |13,9 |741,3 |6,4 |- 39,8 ... ... |393,2 |4,4 |541,0 |4,6 |37,6 ... ... | | | | | ... ... |408,8 |4,6 |262,4 |2,3 |- 35,86 ... ... заемдар|5583,0 |63,0 |8543,6 |74,0 |53,0 ... ... және |97,1 |1,1 |203,7 |1,8 |109,8 ... ... | | | | | ... ... – жабдықтар |93,0 |1,0 |159,0 |1,4 |71,0 ... ... емес | | | | | ... | | | | | ... да ... |85,1 |1,0 |78,5 |0,7 |- 7,8 ... барлығы |8872,0 |100 ... |30,1 ... жыл ... ... ... ... ... өткен берешек 75,5
млрд. теңгеден 30,2 млрд. теңгеге (40,0 %) өсті және есеп беру ... ... ... болды. Мерзімі өткен сыйақы көрінісі бойынша шоттардағы
қалдықтар ағымдағы жылдың 1 ... ... 4,6 ... өсті және ... 21,9 ... ... құрады.
2007 жылы жіктелуге жататын активтер мен шартты ... ... ... ... (17,7% ) 13230,1 млрд. теңгеге дейңн өсті. Стандартты
активтер мен шартты міндеттемелердің үлес салмағы 59,2% ... ... – 26,9% - тен 39,8% ке ... ... үмітсіз активтер мен ... ... 1,0% ... – 4 ... және ... ... ... динамикасы
(2007 ж)
| ... ... ... және ... міндеттемелердің | | ... ... | | |
| ... ... |
| ... ... ... ... |ғына |сомасы |ы |
| | | | ... ... ... мен ... ... ... |13230,1|100 |
|Стандартты |8117,7 |72,2 |7826,1 |59,2 ... |3026,9 |26,9 |5272,8 |39,8 |
|1 ... ...... толық және |2587,9 |23,0 |4048,3 |30,6 |
|уақтылы төлеген кезде | | | | |
|2 ... ...... ... |112,7 |1,0 |582,8 |4,4 ... ... ... | | | | |
|3 ... ...... ... және |236,1 |2,1 |406,0 |3,0 ... ... кезде | | | | |
|4 ... ...... ... |39,0 |0,3 |130,9 |1,0 ... төлемеген кезде | | | | |
|5 ... ... |51,2 |0,5 |104,8 |0,8 ... |97,9 |0,9 |131,3 |1,0 ... ... кезең ішінде банктердің несиелік портфельі құрылымында
стандартты несиелер үлесі кеміді және 2006 ж. 56,1% ... 2007 жылы ... тен 42,6% - ке ... ... ... 2006 жылы 39,5% - тен 41,1% ... ал 2007 жылы 45,7% - тен 56,0% -ке өскен. Үмітсіздердің үлесі 2006 ... - тен 2,7% - ке ... 2007 жылы 1,6% - тен 1,4% - ке ... – 5 ... ... ... динамикасы (2006 – 2007 жылдар)
|Несиелік |2006 |2007 ... | | ... | | ... | | |
| ... ... |% жиынты |негізгі ... |% ... |
| ... ... |сомасы ... |
| ... ... ... |
| ... |% ... |% жиынты| |
| ... ... ... ... | ... алдындағы |4729,4 |59,1 |6372,2 |62,8 |34,7 ... | | | | | ... ... |257,6 |3,2 |279,6 |2,8 |8,5 ... Үкіметінен алынған заемдар|2,2 |0,0 |1,6 |0,0 |- 18,2 ... ... ... |0,3 |85,9 |0,9 |3,1 есе ... ... | | | | | ... операциялардың |1414,3 |17,7 |1844,4 |18,2 |30,4 ... ... ... | | | | | ... ... мен ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... «РЕПО» |530,0 |6,6 |530 |5,2 |0,0 ... | | | | | ... ... |368,0 |4,6 |154,1 |1,5 |- 58,1 ... | | | | | ... ... ... |418,8 |5,3 |479,0 |4,7 |14,4 ... | | | | | ... ... |148,7 |1,9 |263,6 |2,6 |77,3 ... ... |105,2 |1,3 |133,3 |1,3 |26,7 ... ... |8001,6 |100 ... |26,8 |
2007 жылдың қаңтарында екінші деңгейдегі ... ... ... 2142,3 ... ... (26,8%) ұлғайды және есепті кезеңнің
соңына 10 143,9 млрд. теңге болды. Банктер міндеттемелерінің ... ... 6372,2 ... ... ... ... клиенттер алдындағы
міндеттемелер көлемінің өсуі елеулі ықпал жасады. 2007 ... ... ... және жеке ... ... ... 1664,2 млрд.
теңгеге немесе 35,3% - ке ұлғайды және 2007 ... 1 ... ... ... ... 2007 ... ... бастап жеке тұлғалардың салымдары 37,7% - ке
немесе 390,0 млрд. ... ... 2007 жыл ... ... және ... салымдарын банктік сектордың орналастыруы бойынша деректер мен
өзгерістерді төменде ұсынылаған кестеден көруімізге болады.
Кесте –7 2007 жылы ... ... ... салымдардағы өзгерістер
|№ |Клиенттердің депозиттері ... ... ... % - ... | ... ... |барлы|Оның |
| | |ы ... ... ... |
| | | |, | |, | ... |
| | | ... | ... | ... | | ... |валюта| |ында |
| | | ... | ... | | |
|1 ... барлығы оның |4714,9|2740,2|6379,1|3878,0|35,3 |41,5 |
| |ішінде: | | | | | | |
|2 ... ... ... ... |37,6 |
| ... ішінде: | | | | | | |
| ... ... ... ... |58,5 |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... және карт | | | | | | |
| ... |6,4 |0,8 |19,2 |2,5 |3 ... ... ... ету бойынша салымдар |1336,6|637,4 ... |13,5 |-20,2 |
| ... ... |3,3 |1,9 |5,2 |2,4 |57,6 |26,3 |
| ... ... | | | | | | |
|3 ... ... салымдары, |1034,2|344,4 |1424,2|581,8 |37,7 |68,9 |
| |оның ішінде: | | | | | | |
| ... ... және карт |132,6 |29,6 |148,6 |25,2 |12,1 |-14,9 |
| ... |30,6 |12,3 |31,1 |10 |1,6 |-18,7 |
| ... ету ... салымдар |870,0 |302,0 |1242,8|546,3 |42,9 |80,9 |
| ... ... |1,0 |0,5 |1,7 |0,3 |70,0 |-40,0 |
| ... ... | | | | | | ... ... ... 34,6 % - ке, оның ішінде клиенттердің
ағымды шоттары мен карточкалық шоттары 46,2% - ... 1079,3 ... ... ... ету бойынша салымдар жөніндегі қаражат 12,8 млрд. теңгеге өсті,
мерзімді салымдар сомасы – 13,5% немесе 180,2 млрд. теңгеге өскен. Ал, ... 1 ... банк ... ... ... аса ... деңгейде
сақталды. Ағымды өтімділіктің жиынтық коэффициенті жеке банк үшін төмен 0,3
нормасы кезінде – 1,44 ... ал ... ... өтімділік коэффициенті 0,5
мөлшері кезінде барынша төмен 1,00 сәйкес болды. 2006 ... 1 ... ... ... ... салығын төлегеннен кейін 45,2 млрд. теңге
мөлшерінде (2005 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша – 67,9 ... ... жылы 207,4 ... ... көлемінде жиынтық таза кіріс алды.
Кесте – 8. Банк ... ... (2005, 2006, ... ... ... |01.12.05|01.12.06|Өзгеруі |01.12.06.|01.12.07|Өзгеруі |
|кірістілігі |. |. |(+; -;%)| |. |(+; ... ... |303,9 |553 |82,0 |553 |1119,80 |2,0 есе ... ... | | | | | | ... төлеуге |160,0 |300,9 |88,1 |300,9 |590,8 |96,3 ... ... | | | | | | ... ... |143,9 |252,1 |75,2 |252,1 |529 |2,1 есе ... таза ... | | | | | | ... ... |125,1 |229,8 |83,7 |229,8 |497,4 |2,2 есе ... емес | | | | | | ... | | | | | | ... ... |192,9 |419,1 |117,4 |419,1 |772,9 |84,4 ... жоқ ... | | | | | ... ... |-67,8 |-189,3 |179,6 |-189,3 |-275,5 |45,5 ... жоқ таза | | | | | | ... (шығын) | | | | | | ... ... |-0,3 |0,7 |- |0,7 |0,2 |-57,1 ... ... |75,8 |63,5 |-16,2 |63,5 |253,9 |4,0 есе ... дейінгі | | | | | | ... ... | | | | | | ... салығын төлеуге |7,9 |18,3 |131,6 |18,3 |46,5 |2,5 есе ... ... | | | | | | ... ... |67,9 |45,2 |-33,4 |45,2 |207,4 |4,6 есе ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... атап ... жөн, ... ... 11 ... ... ... жылдың
осыған ұқсас кезеңімен салыстырғанда табыс салығын төлегеннен ... ... ... таза ... ...... банк» АҚ зыянды қызметінің
нәтижесінде өткен ... ... ... ... ... 33,4 % - ... Пайыздық кірістер құрылымында клиенттерге берілген заемдар бойынша 2007
жылы 1 желтоқсанда 89,5% немесе 1001,7 ... ... ( 01.12.06 жылы - ... 480,3 ... ... сыйақы алумен байланысты кірістер біршама көп
үлес алады, ал пайыздық шығыстар құрылымында – ... ... 62,8% ... 371,2 ... ... ( ... жылы - 59,5% немесе
179,1 млрд. теңге) төленген сыйақыларға байланысты орын алды. ... ... таза ... 2006 ... 1 желтоқсанында 30,6 млрд.
теңге болды (2005 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша – 14,3 млрд. ... ... ... ... ... таза ... жиынтық активтерге
(ROA) қатынасы 2,20% (01.12.06. жылы - 0,86% ; 01.12.05. жағдай ... ... ... ... ... төленгенге дейінгі таза кірістің меншікті
капиталына (ROE) қатынасы 18,13% ... (6,57% ... ... ... ... ... ... – 14,08%).
Кесте 9.Кірістілікті сипаттайтын жиынтық көрсеткіштер (2005,2006,2007жж)
|Банк секторының ... ... ... ... көрсеткіштер | | | ... ... ... дейінгі таза кірістің |1,87 |0,86 |2,20 ... ... (ROA) ... | | | ... ... ... ... таза кірістің |14,08 |6,57 |18,13 ... ... (ROE) ... | | | ... ... ... кірістердің жиынтық |7,52 |7,46 |9,70 |
|активтерге ... | | | ... ... ... ... ... |11,08 |9,24 |11,55 ... ... ... ... | | | ... ... ... таза ... |18,86 |48,19 |31,98 ... ... ... дейінгі таза кіріске | | | ... | | | ... ... ... ... ... |4,41 |4,46 |5,82 ... ... | | | ... ... ... ... шығыстардың |1,46 |2,46 |1,86 ... | | | ... 2007 ... 1 ... ... ... 3 ірі ... үлесіне
екінші деңгейдегі банктердегі жеке тұлғалар депозиттерінің ... ... - і ... – 10. ... банк ... ... (2005, 2006, 2007 ... банк секторынан үлес |01.01. 06 |01.12.06. |01.12.07 ... ірі ... ... |58,8 |55,1 |58,6 ... ірі ... міндеттемелері|59,6 |54,8 |58,8 ... ірі ... ... |56,2 |60,0 |56,7 ... | | | ... ірі ... несие |60,7 |57,8 |60,6 ... | | | ... ірі ... ... |68,1 |61,8 |64,3 ... оның ... | | | ... тұлғалардың |70,7 |62,3 |64,5 ... ... |59,6 |58,9 |63,6 ... - 11. ... банк ... ... ... |2. |3 |4. |5. |6 |7. |7 ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |3250,6 |3747,2 |4612,0 |5870,0 |7453 |10139,5|12464,1|
| | | | | | | |0 ... ЖІӨ - |25,1 |30,6 |36,3 |45,8 |60,6 |87,5 |92,6 ... ... % | | | | | | | ... портфельінің|15,9 |19,1 |23,6 |30,9 |41,1 |59,1 |70,7 ... - ге ... | | | | | | |
|% | | | | | | | ... |3,8 |4,3 |5,1 |5,9 |7,9 |11,5 |14,1 ... ЖІӨ - | | | | | | | ... ... % | | | | | | | ... |15,0 |18,6 |21,1 |27,4 |33,9 |46,5 |51,2 ... ЖІӨ| | | | | | | |
|- ге ... % | | | | | | | ... талдау негізінде Қазақстанның банк жүйесін халықаралық
стандарттардың ... сай ... ... келе ... банктік
ресурстар қоры мол ТМД мемлекеттерінің арасындағы ... ... ... ... деп ... ... ... НЕСИЕ РЕСУРСТАРЫН ТАРТУ ЖӘНЕ ОРНАЛАСТЫРУДАҒЫ МӘСЕЛЕЛЕР
Қазақстанның банктік секторы кішігірім көлемімен және жоғары шоғырлану
дәрежесімен сипатталады. Қазіргі кезде ... ж.) елде 37 ... банк ... істеп жатса да, жиынтық банктік активтердің ... ірі үш банк – ... БТА және ... Банк үлесіне тиесілі.
Дегенмен соңғы 2-3 жыл ... ... ... ... – АТФ ... Банк, Альянс Банк өз активтерін барынша жоғары қарқынмен
ұлғайтып келеді. Соның нәтижесінде қазақстандық банк ... үш ... ... банк ... ... негізгі көрсеткіштеріндегі үлес
салмағының қысқаруы байқалады.
Банк ... ... ... ... ... қолайсыз бағытта өзгерген жағдайда бүкіл банк ... ... ... ... ... бойынша, 2006-2009 жылдар
аралығында екінші деңгейлі банктердің активтері мен ... ... ... ... ... өседі, ал жеке тұлғаларды несиелеу шамасы 5 есеге өседі
деп ... Бұл ... ... экономикаға ену шамасын
(активтвер/жиынтық ішкі ... 2005 ... ... 2009 жылы 95%-ға ... Бұл ... өсу ... бірте-бірте бәсеңдеп, 2008-2009 жылдарға
таман орташа жылдық өсу көрсеткіші ... ... ... ... ... іске ... оңай іс ... мұндай тәуекелі жоғары (құрылыс секторы
және шағын/орта бизнес) немесе банктердің жеткілікті тәжірибе жинақтамаған
сегменттеріне (бөлшек несиелеу ... және ... ... ... несиелік
тәуекел тән.
Банк активтері мен несиелеу көлемінің ЖІӨ-дегі үлесінің жоғары
қарқынмен өсуі ... ... ... тартқан қарыз ресурстарының
ұлғаюымен түсіндіріледі. Өйткені ұзақ мерзімдік несиелік ресурстарға деген
банктер ... ... ал ел ... ... ... ұзақ мерзімдік
қаржыландыру көздері тапшы.
Осы орайда несиелік ... ... ... ... капитал нарықтарына шығу мүмкіндіктерін ашты, (ел ... ... ... ... екендігін ескерсек) банктер бұл
мүмкіндіктерді белсенді пайдалануға кірісті. Алайда несие ... ... ... ... банк секторының таза сырт қарыздары
позициясын нашарлатады. Айта кету керек, ... ... ... ... халықаралық нарықтардан тартылған қарыз ресурстары есебінен
қамтамасыз етілуі банктер үшін бірқатар тәуекелдерді ... ... 2-3 жыл ... ... банктердің шетелдік қарыздары
айтарлықтай арту беталысын алды, ... ... ... ... несиелер тарту және халықаралық қаржылық ұйымдардан тікелей
несие линиялары ... ... ... ... ... ... ... тарту көлемінің орташа жылдық өсімі 78%-ды құраған.
Салыстыру үшін осы кезең ... ... ... ... ... өсуі және бөлшек сегменттен ресурс тарту ... ... 63% и 32%-ды ... жылдың бірінші жартысында қазақстандық банктердің шетелдік
көздерден қарыз ... ... ... ... 37%-ын ... ... мезгілде, ірі 6 банк бойынша бұл көрсеткіш ... 48%-ға ... ... ... сыртқы шектен тыс мөлшерде қарыз алуымен байланысты
тәуекелдерге әртүрлі ... ... ... Айта кету ... ұзақ
мерзімді шетелдік қарыз ресурстарының артуы банктердің пассивтерінің
диверсификациялануына және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, банктерге едәуір дәрежеде үзақ мерзімдік ... ... және ... ... ... ... инвестиция
салу, тұрғын үй ипотекасы және жылжымайтын мүлік кепілдігіне ұзақ мерзімді
несие беру сияқты салаларда банктік ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық тәуекелдерден басқа, қарызды ... ... ... ... ... де ... ... айтқанда:
· қайта қаржыландыру тәуекелдері, әсіресе көлемі жағынан ірі заемдар
бойынша. ... ... ... банктерге деген инвесторлық
қауымдастық көзқарасының ... де, ... ... де ... ... уақытқа дейін банктер, баланстан тыс құралдар мен хеджирлеу
механизмі арқылы валюталық тәуекелдерін ... ... ... ... ... ... ... Валюталық несие үлесінің жоғары
болуы ... ... ... әсіресе несие алушылар валюталық
түсімге тікелей қол ... ... ... бұл ... ... ... жыл ... кезең-кезеңмен 3 рет, 2007 жылдың бірінші жартысында
реттеуші органдар (Ұлттық Банк және ҚҚА) шетелдік қарыз алу ... ... ... ... ... ... ... шаралар қабылдаған болатын. Оның
себебі жеке сектордың қарызының өсу ... ... ... ... және оның инфляцияға тигізетін салдары, сонымен ... ... тыс ... ... ... байланысты туындайтын қосымша
тәуекелдері.
Қазіргі күні банк секторының өсу ... ... Осы ... ... – осы ... тұрақты, экономиканың даму деңгейіне сай ету. Осыған
байланысты бірқатар ... ... ... банктік сектордағы
тәуекелдердің өсуінің ... ... бірі – ... ... ... ... ... тарту саясаты. Бүгінде қазақстандық екінші
деңгейлі банктердің сыртқы қарыздарының үлесі шетелдік капитал нарықтарынан
тартылған барлық ресурстардың 37%-ын құрайды.
ҚР Үкіметі мен ҚҚА ... ... ... шетелдік көздерден
ресурс тарту жөніндегі белсенді ... ... ... және экономиканы
«қызынуға» әкеледі. Билік және реттеу органдарының пікірінше, банктердің
несиелік ... ... ... онда ... күні ... ақша алу көзі ... пен ... мүлік нарығы екені анық.
Сондықтан, олардың шетелден қарызға алатын қаражаттары бағаға деген қысымды
арттырып, жылжымайтын ... және ... ... ... ... ... ... органының міндеті – банктік, және жалпы алғанда, қаржы
секторының тұрақтылығын сақтау.
Шетелден құны ... ... ... екінші деңгейлі банктердің
ресурстық базасын арттыруға жағдай жасайды, соның ... ... ... да ... ... ... ... бір
мезгілде банктік секторың қайта ... ... ... және ... ... ... дәрежесі артады. Оның кері
салдары банктердің валюталық міндеттемелерін қайта бағалаудан ... ... ... ... ... ... отырып, және де
Халықаралық валюта қорының экспеттерінің ұсыныстарын назарға ала ... ... 1 ... ... ... ... сыртқы
нарықтардан қарыз алу көлемін шектеу шараларын енгізумен байланысты
талаптар ... енді олар ҚР ... ... капиталының
мөлшерінен аспауы тиіс.
Атап айтқанда, банктердің сыртқы ... ... ... ... екі ... ... ... ол – банктердің бейрезиденттер алдындағы міндеттемелерінің
(айналымға шығарылған ... ... ... меншікті капиталға
қатынасы. Бұл норматив шамасы меншікті капитал мөлшеріне ... ... ... 2-4 ... ... банктердің бейрезиденттер алдындағы міндеттемелерінің
меншікті капиталға қатынасы (айналымға ... ... ... ... оның да ... меншікті капитал мөлшеріне қарай (интервалы 50
млрд.теңгеден) 4-6 аралығында бекітілді.
Аталған нормативтерді күшіне біртіндеп 2007 жылдың 1 ... ... ... 1 наурызына дейін енгізу көзделген. 2008 жылдың 1 сәуіріне
қарай нормативтер ... ... ... сай ... мерзімдік міндеттемелердің ең жоғары лимитін енгізу ... ... ... ... ... және
банктердің қысқа мерзімдік қарыз ресурстарын ұзақ мерзімдік жобаларды
қаржыландыруға жұмсауымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... арқылы ресурс көзін кеңейту
жолына шектеу қою турасындағы ҚР ... ... ... ... органдарының позициясына қарама-қайшы. Банктердің пікірінше,
шетелдік нарықтардан ... ... ... ... ... ... несиелеу,
кәсіпорындарды несиелеу, нақты сектордың барлық қатысушыларын ... ... ... ... ... Егер ... көтерілетін болса, өнімнің өзіндік құны жоғарылайды, ... ... яғни ... органдарының инфляцияны ауыздықтау
мақсатында қабылдаған шаралары кері нәтижеге әкеледі.
Банкирлердің пайымдауынша, сыртқы қарыз тарту жолындағы нақты ... ішкі ... ... ... ... ... болып табылады.
Сонда банктердің шетелдік нарықтардан қарыз тарту қажеттілігі осындай өткір
болмайды.
ҚР жетекші банктерінің пікірінше, шетелдік нарықтардан ресурс ... ... қоса ... ... нарықтарда орналастырудың да жоғары
қарқыны байқалады. Яғни, ... ... ... ... бүкіл ақша
массасы экономикаға инфляциялық қысым көрсетпейді. ... банк ... ... өсіп келе ... оынң ... ... ... әлі кішігірім. Егер банктік жүйенің экономикадағы роліне келетін
болсақ, оның жиынтық активтерінің ЖІӨ-дегі үлесі 60 пайыздан енді ... ... ол 100 ... асып ... яғни банк ... ... ... Польшада ол 100 пайыз төңірегінде. Егер Шығыс Европаға
қарайтын болсақ, ... ... ... ... әлі де ... бар. Сондықтан банк жүйесі, біз оны қаласақ та, қаламасақ та,
әлі де өседі. Ал оның ... ... ... ол әр банктің
менеджментінің тактикалық мәселесі. Ішкі жинақтар есебінен өсуге ... ... өсу ... ... ... ... ... әкеп соғады.
Өз нарықтағы үлесін сақтап қалу үшін ішкі жинақтар мөлшері ... ... бұл ... ... да, таяудағы бірнеше жылда банктер
бәрібір шетелден қарыз тартуын тоқтатпайды, өйткені бұл – ... ... ... ... ... істеуге мәжбүр, өйткені бүгінгі өсуді
қамтамасыз ету үшін ... ... ел ... ... бір ... ... эксперттердің пікірінше, Қазақстанда
банктік секторды реттеу сапасы дамушы ... үшін ... ... жоғары
деңгейде. Оны реттеудің жоғары даму деңгейі, сектордың жоғары консолидилену
деңгейі, ... ... ... ... және ... нормативтер сипаттайды.
Банк жүйесінің активтерінің жоғары қарқынмен өсуі экономиканы
кредиттеу көлемінің сақталып ... ... ... қамтамасыз етілді. Банк
жүйесінің Үкіметке талаптары Қаржы министрлігінің ... ... ... ... Қаржы министрлігінің Ұлттық Банктегі
шоттарындағы қалдықтардың төмендеуі есебінен көтерілді. Ақша ... ... ... динамикасын талдау банк ... ... өсуі ... ... ... ... екендігін куәландырады.
Нәтижесінде, резиденттердің ақша массасы құрылымындағы депозиттерінің
үлесі ұлғаяды. Мультипликатордың төмендеуі банктер ... ... ... ... ... артық резервтерінің едәуір өсуіне
байланысты болды, бұл банктердің экономикадағы ақша ... ... ... базасының кеңею салдарынан орын алған инфляциялық тенденцияларды
төмендету мақсатында Ұлттық Банк ақша-кредит ... ... ... ... ... арқылы банктер өтімділігін реттеп отырады. Атап ... ... ... ... мерзімін қысқарту арқылы қаржы
рыногындағы табыс реттеледі. Бұл жағдайларда артық ... ... ... – Ұлттық банктегі екінші деңгейдегі банктердің депозиттері, яни
бас банктегі депозиттер көлемі ұлғая түседі. Ал ... ... ... орын ... ... ... отырып реттеу үшін ең ... ... ... ... ... енгізілді. Еркін
айырбас бағдары ұсталынады. Төлем жүйесінің тиімді де, сенімді ... ету ... ... ... ... тәртібін алдағы
уақытта да ырықтандырумен байланысты болмақ.
Ұлттық банк экономиканың «қызып кету» ... ... және ... ... ... ... кетуіне жол бермес үшін ақша-кредит
саясатын қатайта түсуді көздеуде. Бұл ... ... банк ... ... ... өз ... ... икемділікпен өзгерту арқылы
ақша рыногының ставкаларына ықпал етуді күшейту шараларын қарастырады. Атап
айтқанда, ол займға ... пен ... және ... деңгейі мен инфляция
ықтималдығына байланысты қайта қаржыландырулардың ресми ставкаларын мерзім-
мерзім қайта қарап, бекітіп отыру тәжірибесін ... ... ... Банк ... ставкаларының дәлізінің шекараларын жоғарылатты, 2006
жылдың 3 тоқсанында ең ... ... ... есептеу және орындау
тетігін қатаңдатты.
Жалпы алғанда, ҚР ... ... ... ... ... ... несиелері бойынша провизия резервтеу қазіргі кезде ... ... ... ... цикл ... сайын бұл көрсеткіштер
нашарлауы мүмкін. Сонымен қоса несиелеудің неғұрлым тәуекелді сегменттеріне
бағытталған және ... ... ... ... қаржы бөлмейтін
банктер таяу арада айтарлықтай залалдарға жолығуы ... ... ... ... тағы бір потенциалды тәуекел – бұл ... ... ... ... ... ... Олар ... долларға қатысты бағамы күтпеген жағдайда девальвацияланатын
болса, онда банктердің несие ... ... ... ... ... арттырады. Банктердің пайдалылығы жоғары ... да ... өсуі ... бұл банк ... ... ... өтейді. Соңғы жылдары өткір бәсеке ... ... ... ... ... ... мәжбүр болды.
Болашақта сондай-ақ банктік саладағы консолидация болжанады. ... екі ... ... деп ... ... бірігулері мен жұтып
алуы арқылы, немесе бәсекеге қабілетсіз қаржылық институттардың ... ... ... Бұл ... деген талаптардың барған сайын
күшеюімен түсіндіріледі. Бұл ретте банктерге қойылатын сандық нормативтер
жөнінде ғана сөз ... ... жоқ, ... ... ... ... ... басқару, тәуекелді басқару, ішкі бақылау жүйелерінің ... ... да ... қойылып отыр.
Қорытынды
Экономиканың жоғары өсу қарқыны ... ... мен ... тарапынан банктік ресурстарға деген сұранысты арттыруда. Бүгінгі
күні Қазақстанда берілетін ресурстардың 70%-ы ... ... ... құрайды. Дегенмен де, халықты несиелеу көлемі өте ... өсіп ... ... несие, соның ішінді ипотекалық несиеге деген
сұраныстың өсуі тұрғын үй ... күрт ... ... экономикалық даму толқынында қазақстандық банктердің бизнесі
соңғы жылдары дамып келеді: банктік жүйедегі несиелеу ... орта ... ... ... ... ал ... ірі ... несиелік қоржын
көлемінің артуы одан да жоғары шамаға артуда. ... ... ... бұрыннан келе жатқан клиенттерді несиелеу көлемінің ... Және өте ірі ... ... ... несиелерінің
жиынтық көлемі көп жағдайда ҚҚА-ның бекіткен бір заемшыға келетін ең жоғары
тәуекел (несиелеу) ... ... ... ... 10 айындағы мәліметтер несиелеу көлемінің 38% көрсеткенін
білдірді. Бұл ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Несиелеудің тез өсуі өтпелі экономикасы бар елдер үшін тән сипат. Және
де мұндай тез өсу, әдетте, ... ... қол ... ... ... ... ... орын алатын жағдай. Дегенмен ... ... өсуі ... құнсыздану деңгейінің жоғарылауымен
қатар жүрсе, мұның ... ... банк ... ... ... ... ... қоссақ – бұл несиелерді ьеру
туралы қабылданатын ... ... және ... ... ... ... ... тигізетін салдары туралы алаңдатушылық
туғызады. Бұл сондай-ақ, ... ... ... ... ... әкелуі мүмкін.
Соңғы жылдары банктер тұтыну ... мен ... ... белсенді дамытып келеді. Жылжымайтын мүлікті кепілдікке ала
отырып берілген несиелердің ... де ... Бұл ... ... ... ... Көптеген банктер бөлшек несиелеу мен шағын
және орта бизнесті несиелеу саласында белсенді өсу жоспарларын жария етіп
отыр, ... осы ... ... ... сапасын бақылауды
күшейтудің маңызы зор. Бұл ... ... ... немесе қамтамасыз
етілмеген несиелер үшін ... ... ... банктер мұндай несиелеу
түрін өздерінің несие саясатының басымдықты бағыты ... ... ... ... ... ... сауатты басқару – ... күні ... ... ... алдыда тұрған басты міндеттердің бірі
болып саналады.
Әрине, ... істе ... ... мүмкін емес. Жалпы несиелік
тәуекелді, соның ... ... ... ... тұрақсыздануы
салдарынан туындауы мүмкін тәуекелдерді төмендетудің бір ғана жолы бар: ... ... ... ... бағалап, оларды сауатты басқару және ... сай ... ... ... тәуекелдерді төмендету
үшін активтер мен шартты міндеттемелерді сапасына қарай жіктеудің ... ... ... ... ... бағалауға көшу.
Әзірше, ҚҚА бағалауы бойынша, банктердің несие портфельдерінің сапасы
қанағаттанарлық ... ... ... ... ... ... төмендеу
беталысын байқатты, алайда 2007 жылдың соңына қарай ... ... жеке ... берілген несиелері бойынша үмітсіз және
күмәнді несиелер үлесі артқан.
Экономика салаларын ... ... ... үшін ең ... ... ... құрылыс, транспорт және байланыс қалып отыр. ... ... ... Қазақстанда ТМД-ның басқа елдеріндегідей
қазір өткір тұрған жоқ. ... ... бұл ... ... ... банктер өз қызметтерін халық пен шағын және орта бизнеске қызмет
көрсету арқылы диверсификациялауын жалғастырады. Дегенмен, бұл ... ... ... ... және ... базасының шектеулілігі жаңа
тәуекелдерді туындатады.
Қазақстандық банктер қазір ТМД-ның және алыс шет ... ... ... ... ... ... Мысалы, отандық банктер
ішінде мұндай шабуылшылдық саясатты ең белсенді жүргізіп отырған – «БТА»
АҚ. Ол ... ... ... ... ... банктерінің бақылау пакетін сатып ... ... ... Люксембургте, Нидерландыда өз өкілеттіктерін, еуропа нарықтарына
құнды қағаз ... ... ... ұйым ... Басқа банктер де
аймақтағы өз қатысуларын кеңейту үстінде.
Соңғы жылдары халық табыстарының өсуі тұтыну ... ... ... бар ... арттырды. Банктердің 2002 жылдан бастап тұтыну
саласына бет бұру стратегиясымен ... ... бұл ... жеке ... көлемінің абсолюттік шамасын да, ЖІӨ-ге қатынасын да ұлғайтты.
Солай бола тұра бұл ... одан әрі өсу ... ... ... клиенттерін несиелеуімен байланысты тағы бір потенциалды
тәуекел – бұл банк портфельдеріндегі валюталық ... ... ... ... ұлттық валютаның долларға ... ... ... ... ... онда ... несие портфеліндегі проблемалық
несиелердің пайда болу ықтималдығын арттырады. Шетелден құны ... ... ... ... банктердің ресурстық базасын арттыруға
жағдай жасайды, соның салдарынан ... ... ... да
белсенділеуі байқалады. Алайда, мұнымен бір мезгілде банктік секторың
қайта қаржыландыру, ... ... ... және ... ... ... ... Оның кері салдары банктердің валюталық
міндеттемелерін қайта бағалаудан туындауы мүмкін.
Ірі банктердің сыртқы қарыз тарту арқылы қаржыландыру көлемін ... ... ел ... ұзақ мерзімдік банктік несиелерге сұраныс
артуда, ал осы ... ... ... ұзақ мерзімдік ресурс
көздері тапшы. ... ... ... ... ... банктік сектордың таза
сыртқы қарыз позициясының тез арада нашарлауына жол ашты және қарыздардың
жабылу кестесінің ... ... ... банк ... ... өзгерісінен сезімталдығы күшейді.
Отандық нарықта жақын болашақта банктік ... ... ... ... ... ... Жеке тұлғалар депозиттері тұрғысында
да ... ... ... ... ... ... ресурс
көзі мен кепілдік мүлік көзі ретіндегі ... ... ... мен ... үшін ... ... ... ал соңғы
кездері бөлшек клиенттер туралы деректер базасын толтыру каналына айналды.
Дегенмен, ең ... ...... клиентке бейімделген мәдениетті
қалыптастыру және толыққанды инновация жүйесін құру, бизнесс-процесстер мен
өнімдерді дамыту. Банктердің экономикалық өсуді ... ... ... ... ... ... орын алуы ... ірі акционерлерден
менеджерлерге, тіпті қызмет көрсету орталықтарының операторларына дейін.
Тек сонда ғана ... ... ... ... ... ... ... жақсы атқарып, экономиканың корпорвативтік, кәсіпкерлік
және тұтыну секторлары сәйкес даму алады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ҚР Конституциясы ... ... ҚР ... ... ... және ... бөлім.(01.03.1995 және
01.07.1999 жыл).
3. «ҚР Ұлттық ... ... ҚР ... ... жыл ... қатысты
өзгерістер мен толықтырулар).
4. «ҚР банктер және банктік қызметтер туралы» ҚР заңы. 31.08.1995 ... ... ... мен толықтырулар).
5. «Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттiк ... және ... ... ... 2003 ... 4 ... N 474 ... «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР заңы. 13.05.2003 ж.
7. ҚР кредиттік бюролар және ... ... ... ... ... ... 6 шілдедегі № 573-II Заңы (2007.27.07. берілген өзгерістер мен
толықтырулармен)
8. Закон Республики Казахстан от 29 ... ... «О ... тайне»
9. Абдильманова Ш.Р. Банковский ... на ... ... ... ... Государственная Академия Управления. 2004
10. Батракова Л.Г. Экономический анализ ... ... ... для ... М.: ... ... ... 2007
11. Жарковская Е.П. Банковское дело. М.: Омега – Л, 2006
12. ... В.В. ... ... ... ... и ... - ... Издательство Экономика, 2003
13. Колесникова В.И., Кроливецкая Л.П. Банковское дело. М.: ... ... ... ... О.И. Банковское дело. М.: Финансы и статистика, 2003
15. Платонов В., ... М. ... ... стратегическое руководство. -
М.: Издательство АО Консалтбанкир, ... ... Б. А., ... ... ... ... ... Алматы:
Экономика - 2000
17. Қалғұлова Р.Ж «Екінші деңгейлі банктегі бухгалтерлік ... Оқу ... ... Мақыш С. Б., «Банк ісі», Алматы:ИздатМаркет - ... ... С.Т. ... ... ... есеп», Алматы:
Экономика. 2006;
20. Сейітқасымов Ғ. С. «Ақша, несие, банктер», Алматы: Экономика - 2005
21. ... Н.Н. ... ... ... Экономика - 2007
22. Акишева Б. Несиелік тәуекелді басқару сапасын ... ... ... 2006ж № ... ... Ж.Т. ... к ... анализу банковской системы Казахстана в
кризисных условиях. - «Экономические стратегии/Центральная ... ... Б. ... кредитования в РК. – «Банки Казахстана», 2007г.№6
25. Уровень рисков в банковском секторе Казахстана ... ... ... ... и ... экспансии. Заключение Standard &
Poor's, декабрь 2007г. ... ... ... ... кредитования в Казахстане
16.05.2008. http://www.centrasia.ru
27. Интернет сайттар: www. nbrk kz; www. afn kz; ... ... ... kz.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің несиелік ресурстарын басқару,оларды қалыптастыру мен орналастыру тәртібі73 бет
Банктің несиелік ресурстарын басқару,оларды қалыптастыру мен орналастыру тәртібі туралы85 бет
Беларусияның географиялық орналасуына табиғи ресурсы, халқына сипаттама23 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік ресурстарын орналастыру тәжірибесін талдау ("АТФ" АҚ мысалында)47 бет
Алматы облысының жер ресурстарын пайдалану ерекшеліктері93 бет
Алматы облысының өндірістік емес саласына талдау жасау11 бет
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Ресей Федерациясы22 бет
Қаржылық жағдай түсінігі, мазмұны және оны талдаудың мақсаттары7 бет
Ішкі шаруашылық жерге орналастыру жұмыс жобасы41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь