Қаржының функциялары және рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2

1. Қаржының функциялары және рөлі

1. 1 Қаржы ұғымы, оның қажеттігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4

1. 2 Қаржының функциялары және рөлі ... ... ... ... ... ... ... ..
17

2. Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі

2. 1 Қаржы жүйесі мен құрылымының ұғымы, сфералары мен буындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
23

2. 2 Қаржы жүйесін ұйымдастыру қағидаттары ... ... ... ...

31


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
33

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
34
Еліміз үшінші мыңжылдыққа аяқ басты. Тәуелсіздік алғанымызға онын үшінші жыл. Осындай тарихтың айтылуы кезеңдерінде өткенді қорытындылап, болашаққа болжам жасау қай елдің болмасын үрдісі.
«Қаржы» пәні арқылы қоғамның өндірістік қатынастарының бір бөөлігі ретінде қаржы қатынастарының ерекшеліктерін, олардың шаруашылық және шаруашылықтан тыс өмірдегі көріністері мен пайдаланылу механизмін оқып үйретеді. Қаржы туралы ғылымның зерттейтіні қоғамдық өнімді бөлуге және содан келіп туындайтын ақша түріндегі қорланулардың табыстардың және қорлардың қалыптасуына, оларды ұлғаймалы ұдайы өндірісті кеңейту мақсаттары және қоғаммен оның әлеуметтік, кәсіптік топтарының, сондай-ақ жекелеген мүшелерінің мүдделерін, қажеттерін қанағаттандыру үшін пайдалануға байланысты.
Елімізде жүргізіліп жатқан экономикалық реформалардың тереңдей түсуі қаржы жөніндегі біздің ұғымымызға, қаржыны басқаруға, мемлекеттің қаржы жүйесінің құрылымына әсер етпей қойған жоқ. Нарықтық қатынастың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жұзеге асырудың құралы. Осыған орай қаржының әлуметтік-экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, экономиканы ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржыны неғұрлым толық пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Қаржы экономикалық категориясы қызметінің маңызды жағы қрғамның дамуындағы әлеуметтік-экономикалық процестерге категорияның механизмі арқылы әсер ету деңгейімен кері байланыс орнатуы болып табылады. Оның нәтижесін қаржы ресурстарының көлемі анықтайды.
1. Қ. Қ. Ілиясов, В. Д. Мельников. Қаржы. Теория және ұйымдастыру курсының бағдарламасы. Алматы, 1995.
2. Құлпыбаев С. Қаржы және оны басқару: Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 1992
3. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2000.
4. Құлпыбаев С. И др. Қаржы теориясы: Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2001.
5. Ілиясов Қ. Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық. – Алматы, 2003.
6. Мельников В. Д., Ілиясов Қ. Қ. Қаржы. – Алматы: Экономика, 1994.
7. Әуелбаев С. М. Нарықтық экономикадағы халықтың қаржы-қаражатпен қамтамасыз етілуі: (монография). – Тараз: ТарМУ, 1999.
8. Әбдуев Т. Қаржы – ел өмірінің тынысы: ҚР қаржы министрі М. Т. Есенбаевпен сұхбат // Заң газеті. – 2001. -14 ақпан.
9. Есенбаев М. Қаржы – экономиканың қан тамыры // Астана ақшамы. 2001. – 30 қаңтар.
        
        ЖОСПАР
|Кіріспе | ... ... | ... ... және рөлі | ... 1 ... ... оның қажеттігі | ... |4 ... 2 ... ... және рөлі | ... |17 ... ... ... жүйесі | ... 1 ... ... мен құрылымының ұғымы, сфералары мен буындары | |
|............................................................... |23 ... 2 ... ... ... қағидаттары ................ | |
| | |
| |31 |
| | ... | ... ... | ... әдебиеттер | ... |34 ... ... мыңжылдыққа аяқ басты. Тәуелсіздік алғанымызға онын
үшінші жыл. Осындай ... ... ... ... ... ... ... қай елдің болмасын үрдісі.
«Қаржы» пәні арқылы қоғамның өндірістік қатынастарының бір ... ... ... ... ... ... ... тыс өмірдегі көріністері мен пайдаланылу механизмін оқып
үйретеді. Қаржы ... ... ... ... ... ... және
содан келіп туындайтын ақша түріндегі қорланулардың табыстардың және
қорлардың қалыптасуына, ... ... ... ... ... мақсаттары
және қоғаммен оның әлеуметтік, кәсіптік топтарының, сондай-ақ жекелеген
мүшелерінің ... ... ... үшін пайдалануға
байланысты.
Елімізде жүргізіліп жатқан экономикалық реформалардың тереңдей ... ... ... ұғымымызға, қаржыны басқаруға, мемлекеттің қаржы
жүйесінің құрылымына әсер етпей қойған жоқ. Нарықтық ... ... және ... ... ... асырудың құралы. Осыған орай
қаржының ... ... ... білудің, оның іс-әрекет
етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, экономиканы ... ... ... ... толық пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре
білудің маңызы зор.
Қаржы экономикалық категориясы қызметінің маңызды жағы ... ... ... ... механизмі
арқылы әсер ету деңгейімен кері ... ... ... ... ... ... ресурстарының көлемі анықтайды.
Экономикалық өмірді демократияландыру экономиканы төменгі буындарының,
аймақтардың жергілікті басқару ... ... ... ... процесі қаржы қатынастары жүйесін құруға ... жаңа ... ... ... ... ... ... пайдаланудың шығын принцптерінен бас тартуды, жеке қаржы
базасын дамытуды, өзара ... ... ... ... етеді.
Осыған орай оқулықта экономиканы ... ... ... ... арттыруға қаржының әсерін күшейтудің ... ... ... ... материалдық-заттық және құндық
пропорцияларының теңестірілуін қамтамасыз ету жолдары баяндалады.
Қазіргі кезеңде қандай мемлекеттің экономикалық құрылымын ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе қаржы қатынастары жиынтығынан
және оны реттейтін институттардан тұрады. Қаржы қатынастары кез-келеген
қрғамдық ... орын ... ... ... ... бөлігі.
Мемлекет қаржы жүйесі арқылы саяси, экономикалық және әлеуметтік салалардың
алуан түрлі қызметтеріне ... ... ... ... ... ... табысты қайта бөлуде, қоғамдық ұдайы
өндірісті дамытуда, қоғамның экономикалық ... ... ... ... ... рөл атқарады. Мемлекеттің қаржылары
әлеуметтік бағдарламаны ... ... ... ... аппараттары мен
қорғанысқа, тәртіп сақтау ... ... ... ... ... ... ұғымы, оның қажеттігі
Қоғамдық ұдайы өндіріс процесіндегі сан алуан өзара ... ... ... ... асып жатады. Сонымен бірге ақша тауарлар айналысынан
бөлектеніп, біршама өз алдына ... ... Осы ... ... ... ... фирмалардың және
халықтың ақша қорлары құралады, екіншіден, ақша ... өзі ... ... ... ... ретіндегі қаржы ұғымы осы ақша
қорларының қозғалысымен тікелей байланысты және ақша ... ... бөлу ... пайда болатын экономикалық қатынастардың кең көлемін
қамтиды. ... ... ... өмір ... объективті сипаты мен айрықша
қоғамдық арналымы бар өндірістік қатынастарды білдіре отырып, экономикалық
категория ретінде ... Құн ... ... ... ... несие,
пайда, жалақы және т.б.) тарихи қалыптасқан экономикалық категория ретінде
қаржы ... орын ... және ... ішкі ... ... ... ... рөлімен сипатталады.
Қаржы – мемлекеттің функциялары мен міндеттерін орындау және ұлғаймалы
өндірістің ... ... ету ... ... және
орталықтандырылмаған ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және ... ... ... ... ... мемлекетпен бірге бір уақытта қоғамның топтарға жіктелуі
кезінде, мемлекеттің дамуы мен оның ... ... ... байланысты жүйелі тауар-ақша айырбасы жағдайында ... ... ... ... рет ... ... мағынасымен XII-XV ғасырлар
аралығында Италияда кең қолданылды. Кейін ол халықаралық дәрежеде таралып
кетті және ақша ... ... ... өзінің әлеуметтік-
экономикалық функцияларын орындауға жұмылдыратын ақша ресурстарын жасаумен
байланысты ұғым ретінде қолданыла бастады. Тауар-ақша ... ... ... ие ... ... ... экономика жағдайындағы қаржы
нақтылы және үздіксіз болып жататын ақша айналымын, ақша тасқынын бейнелеп
көрсетеді.
Қаржының мәні, оның даму заңдылықтары, ... ... ... мен ... ... ... процесіндегі рөлі қоғамның экономикалық
құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен айқындалады.
Экономикалық өмірде қоғамның сыртқы көрінісі қоғамның ... ... ... ... ... ... ... бұл құбылыстар нақты ақша немесе нақты ақшасыз есеп айырысу
түрінде көрінеді. Алайда ақшаның кез-келген ... ... ... бермейді, өйткені ақша түрлі экономикалық ... ... ақы ... ... ... ... болатын қоғамдық өнімнің
барлық құнының ... ... ... ... ... жатқызуға болады: кәсіпорынның, фирманың бір-бірімен нақты
ақшасыз ... есеп ... ... капиталға жұмсалатын
амортизациялық соманы есептеу; пайданы бөлу және кәсіпорындарда, фирмаларда
ішкі шаруашылық арналымының ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылық қорларына қаражаттар
төлеу; экспортталатын ... үшін ... ... ... және ... ... ... қатынастарының болуымен байланысты. Тауар
өндірісі мен дамыған нарықтық айырбас кезінде өндіріп, оны бөлу екі нысанда
натуралдық-заттық және құндық ... ... ... құндық
нысаны натуралдық-заттық нысандағы өнім қозғалысын жүзеге асыратын белгілі
ақша қорларын жасау, бөлу және ... ... ... Ақша қозғалысының
процесінде пайда болатын ақша қатынастары, экономикалық ... ... ... Бұдан қаржыны өндірістің ... ... ... деп айтуға болады.
Қаржының қажеттігі қоғамдық дамудың ... ... ... оның басты арналымы – табыстар мен
ақшалай ... ... ... ... пен ... ... қаражаттарға деген қажеттіліктерін қамтамасыз ету және қаржы
ресурстарын жұмсауға бақылау жасау.
Жалпықоғамдық өнім мен ұлттық ... ... бөлу және ... ... қалыптаса отырып, қаржы қоғамның түпкілікті пайдалануға
жіберілетін материалдық ресурстар ... ... ... ... ... ақша ... бүкіл жиынтығын қамтиды деп санау
дұрыс болмас еді. Ақша ... ... ... ... кең қаржы тек
ақша қорларының қозғалысымен байланысты болатын ақша қатынастарын ғана
қамтиды. ... ақша ... ... ... ... кетеді. Қаржы
қатынастарының жиынтығына мысалы, шығындардың барлық ... ... алу мен ... бақылау жасау, өндірілген өнімді ақша нысанында
өлшеу, өзіндік құнды ... және ... ... ... ... ... алу мен сақтау, ақша ... ... және ... ... ... арқылы тауарларды сатып алу және сату ... ... ... ... ... ... жағдайда да) кезінде пайда
болатын ақша қатынастарын да қаржыға жатқызуға ... ... ... ... ақша ... азаматтық-құқықтық әдіспен реттеп отырады.ақша
қатынастарымен бірігіп ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік) бұл әдіске тән өзгеше нышан болып табылады.
Сонымен бірге ... ақша ... ... ... өзіндік
өзгешелігі болады.
Қаржының ақшадан мазмұны жағынан да, функциялары жағынан ... бар. ақша – бұл ең ... ... ... шығындары өлшенетін жалпыға ортақ балама, ал қаржы –
жалпы ішкі өнім мен ұлттық табысты бөлудің және қайта ... ... ақша ... ... мен ... ... ... құралы. Ол
өндіруге, бөлуге және тұтынуға ықпал жасайды және объективті ... ... ... ... белгілі бір сферасын білдіреді және
базистік категорияға ... ... ... ... ... алу үшін қаржы
құбылысын қарастырудан оның ... – зат ... ... әр ... ... ... оның ішкі мазмұнын зерттеуге көшу қажет.
Қоғамдық қатынастардың ... ақша ... ... ... ал экономикалық қатынастар өз ... ... ... ... ... - өндірістік қатынастарға кіреді (1-
суретті қараңыз). Бұдан ... ... ... ... бір
бөлігі деуге болады, яғни олар базистік, әрі ... ... ... ... ... үздіксіз жалғасып жататын ... ... және ... ... ... байланысты және өзара тәуелді
үйлесуі түрінде жүзеге асып жатады. Ұдайы өндірістің бұл төрт ... ... ... ... ... ... қатынастарының
болуын айқындайды, өйткені өндірілген өнімдер ... ... ... ретінде болады; өнім оны тұтынудан бұрын айырбастау және ... ... ... ... ... ... ғана ... қоғамдық
қатынастардың барлық қатысушыларының ... мен ... ... Өз ... ... ... болуына
экономикалық агенттердің еңбек бөлінісінің қажеттігі ... ... ... олар ... ... орындалатын қызметтердің нәтижелерімен,
әр түрлі өндірілетін игіліктермен олардың саны мен ... ... ... ... игіліктер мен құндылықтарды өлшеу құн өлшемі
мен жалпыға ортақ балама ретіндегі ... ... ... ... ... және ... емес ... қызметтердің
өндірілген массасы – қоғамдық өнімнің – ... ... ... ... ... де болады.
Қозғалыстың құндық нысаны натуралды-заттық нысандағы өнімнің қозғалысын
ортақтастыратын ... бір ақша ... ... ... ... ... тұтынуға өтуі тек тиісті ақша қорларын жасау, бөлу ... ... ... Осы ... ... ... ... экономикалық
қатынастар қаржының мәнін құрады. Бұдан қаржыны ұдайы өндірістің объективті
қажетті категориясы деп айтуға болады. Ақша қорларын ... ... ... ... ... көмегімен болып жатады.
Қаржы қатынастарының пайда болуы өзі жайында әрқашан ақшаның нақты
қозғалысымен аңғартып отырады. ... ... ... өндіру мен тұтыну
стадияларында мұндай ... ... ... ... ... ... еместігін дәлелдейді. Бөлінген құн (ақшалай нысанда) тауар нысанымен
айырбасталатын, яғни сатып алу-сату актілері ... ... да ... жоқ. ... ... мен қаржы қатынастарының пайда болып, іс-әрекет
ететін орны ақшаның нақтылы қозғалысы болатын ұдайы өндіріс процесінің ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімнің құны және ... ...... ... ... бөлу* процесіне ұшырап, мақсатты
арналым мен субъектілер бойынша бөлінеді. Бұл процестің нәтижесінде құн оны
құрайтын микроэлементтерге – c, v және m-ге** ... ... ... құралдары құнының (с) орны толтырылады, қызметкерлердің
жалақысы (v) төленеді және қосымша өнім (m) алынады. Тап осы қосымша ... ... таза ... (табыстарды, қорланымдарды, ақша қорларын)
құрайтын қайта жасалынған ... ... бұл ... ... ... және ... функцияларының бастауын кұрайды. Қосымша өнiм мемлекеттің
қатысуынсыз болатын қаржы қатынастарының ежелгi объектiсi ... ... ақша ... ... ... ... ұдайы өндірiс процесiн және
мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорларының ... ... ... өндiрiстiң алдын ала шарттасылған сипаты кезеңінде сатылатын
өнiмдi «с», «v» және ... ... ... ... ... және ... ... ақша қорлары немесе ақша қорланымдары
жасалынады.
Сонымен бiрге айналым құжаттарының қорлары, ... және ... ... ... ... ... ... қоры, табыс
(пайда) бөлiп шығарылады. ... әрi бөлу ... ... ... ... ... жоғарыда аталған элементтерiн қайта
бөлу процесi болады. Алынған табыстың (пайданың) бiр бөлiгi ... оның ... ... қалыптастыру үшiн аударылады,
басқа бөлiгi өндiрушiнiң қарамағында қалады және оның ... ... ... ... «с» ... сәйкес бөлiгi өнiмдi сатқаннан (өткiзгеннен)
кейiн өндiрiстiк процестiң үздiксiздiгiн қамтамасыз ету үшiн еңбек заттарын
- айналым ... ... ... авансыланса, «m» элементiнен, бұдан басқа,
қорланымға бағытталатын, яғни өндiрiстiң негiзгi факторларын, сондай-ақ ... ... ... ... ... — негiзгi капиталды сатып
алуға бiр бөлiгi ... ... ... қалыптастырылған ақша қорлары қайта бөлуге - қаражаттардың
мақсатты арналымьна қарай ұсақтандыруға немесе
керісiкше, iрiлендiруге, өндірістік және өндірістік емес ... ... ... олар ... ... немесе пайдалануға
жұмсалады. Сөйтiп, шаруашылық жүргiзушi субъектіде жасалынған құнның бір
бөлігі осы субъектінің ауыспалы ... ... бір ... ... ақы,
әлеуметтік шығындар нысанында жұмыс күшінің ұдайы толықтырылуына жұмсалады,
материалдық және ... емес ... мен ... ... және ... одан арғы ... ... қалады.
Материалдық өндiрiсте жасалынған құнның едәуір бөлiгi жалпымемлекеттік
мұқтаждарға берiледi, ақша нысанында өздiгiнше қозғалыс алып мемлекеттiң
кiрiстерi ... ... ... ... ... ... бастапқы буындарының табыстарынан, аударымдарынан басқа,
мемлекет халықтың салықтар, ерiктi ...... ... ... ... ... ... ақшалар нысанындағы
каражаттарының бiр бөлiгiн жұмылдырады. Каражаттардың бiр ... қор ... емес ... әр ... ... ... ... түрiнде
мемлекеттiк, жекеше, қоғамдық кәсiпорындар мен ... ... ақша ...... ... әлеуметтiк
қамсыздандыру (сақтандыру) қорларын, әр ... ... тыс ... қалыптастыру арқылы мемлекет деңгейiндегi каржы
қатынастарының ... ... ... ... Қаржы қатынастарының бұл
сферасы өте әр түрлi ... ... және ... ... түрлi
деңгейлерінде — жалпыұлттык, ... ... ... ... де, сол ... аталған деңгейлерде, салалық, ведомстволық,
аймақтық, ... ... ... қайта бөлумен және пайдаланумен де
байланысты. Бұдан басқа ақша ... мен ... ... ұзақ ... ... ... — өндiргiш күштердi
дамыту, әлеуметгiк, экологиялық, ғылыми, ... және ... ... ... ұдайы өндiрiстiк процестiң барлық стадияларынан өте отырып,
коғамдық өнiм қайта жаңғыртылып, үш дербес қорда iске ... ... ... ... ... ... қоры және ... қоры (2-суретті қараңыз).
Нәтижесiнде өнiмнiң бiр бөлiгi жаңа ауыспалы ... ... ал ... ... ... жалпы қоғамдық өнiмнiң құны мақсатты арналымдар
мен субъектiлер бойынша бөлiнiп, олардың әрқайсысы ... ... ... алуы тиiс. Қаржының қатысуынсыз ... ... ... ... мүмкiн емес. Каржы — қоғамдық өнiмдi жасау мен пайдалану
арасындағы байланыстырушы буын.
Қоғамдық өнімді бөлу ... өте ... ... ... өндірісте
жасалған құн шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ал ... ... арналым бойынша
бөлінеді.
Осыған байланысты ол түрлі экономикалық категориялардың көмегімен
жүзеге асады, бұлардың әрқайсысы ерекше, тек ... тән ... ... құндық бөлу процесіне қатыса отырып, баға, ... ... ... ... ... ... ... және өзара іс-қимыл жасайды.
Мәселен, қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың баға арқылы жүзеге асқан ... ... ... қаржы экономикалық-әлеуметтік даму ... ... ... және орталықтанбайтын ақша қорларын
жасау мақсатымен оларды бөлуді және ... ... ... ... ... қатысу өлшемі мен нысандары бірдей емес.
Қоғамдық өнім құнын ... ... де ... Әрі ... бөлгіштік
процестер несиелік қатынастар сферасында ағылып жатады.
Баға - жұртқа мәлім, тауар құнының ақшалай ... ... ... дейін және қайта бөлінгенге дейін тауар сатылуы тиіс. Баға
өнімнің иегеріне оны өткізуден түсетін ... ... ... ... одан әрі ... ... ... негізі болып саналады.
Гиперинфляция жағдайында Қазақстанда баға қатты өсті және бағаның бөлгіштік
функциясы ... ... Баға ... ... ... деген сұраным мен
ұсынымды да реттейді, сөйтіп ұдайы ... ... ... ... ... ... мен ... демек, табысқа да ықпал жасайды.
Қаржы және несие - өзара байланысты категориялар және күрделі жұмсалым
мен айналым қаражаттарын қалыптастырудың ... ... ... ... ... олар ... ақша қорларының айналымдарын ұлғаймалы
негізде қамтамасыз етеді. Қаржылық әдіспен ... ... ... ... ... ... ... әдіспен уақытша мұқтаждары
қанағаттандырылып отырады.
Өзінің материалдық мазмұны жағынан қаржы – бұл мақсатты ақша қорлары,
ал жиынтық ... ... ... ... ... ... ресурстары –
мемлекеттің, фирмалардың және мекемелердің қарамағындағы ақша қаражаттары.
Қоғамдық жалпы өнім мен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қаржы мен қаржы ресурстары – бара-бар ұғымдар емес. Қаржы ... ... ... ... оның ішкі ... мен ... ... Қаржы ғылымы тап мұндай ресурстарды жасау, бөлу және ... ... ... ... ... Ол ... ... заңдылықтарын зерттейді.
Қаржы ресурстарының құрамындағы оның екі маңызды бөлігін атап айтуға
болады:
1. ... ... Олар ... және ... шоғырланады. Мемлекеттік кірістер заңды тәртіппен
бекітіледі және ... ... ... ... ... меншіктен түсетін түсімдер, займдар және
ақша эмиссиясы мемлекеттік кірістерді ... ... ... ... ... ... ұйымның қаржы ресурстары. Бұл шаруашылық
жүргізуші ... ... ... және ... ... ... өндіріс жөніндегі шығындарды
жүзеге асыруға және ... ... ... ... ... мен ... Қаржы ресурстарының
қалыптасуы меншікті және оған теңестірілген қаражаттар есебінен,
қаржы рыногінде ресурстарды жұмылдыру және қаржы-банкі ... бөлу ... ... ... ... ... ... ресурстарының алғашқы қалыптасуы кәсіпорындарды құрған
кезде, жарғылық капитал ... ... ... ... нысандарына қарай оның көздері мыналар болып
табылады: акционерлік ... ... ... ... салалық қаржы ресурстары (салалық құрылымдар
сақталғанды), ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... капиталдың мөлшері өндіріс процесіне
инвестицияланған ақшалай ...... және ... ... ... ... кәсіпорын (ұйым) көптеген бағыттарда пайдаланады.
Олардың бастылары мыналар:
- қаржылық міндеттемелерді ... ... ... ... жүйесі органдарына төленетін төлемдер. Бұған мыналар
жатады: бюджетке төленетін салықтық төлемдер, ... үшін ... ... төлеу, бұрын алынған
ссудаларды өтеу, сақтық төлемдер және тағы ... ... ... мен оны ... жаңғыртуға, жаңа
прогрессивтік технологияға көшуге байланысты ... ... ... ... ... жұмсау), «нау-
хауды» пайдалану және басқалары.
- қаржы ресурстарын рынокте сатып алынатын бағалы қағаздарға:
басқа фирмалардың ... мен ... ... және сол ... ... ... қаржы ресурстарын көтермелеу мен әлеуметтік сипаттағы
ақшалай қорларын ... ... ... ... ... мақсаттарға, демеушілікке
және сол сияқты пайдалану.
Қаржы ресурстарын пайдалану (оларды пайдаланудың қор емес нысанының ... ... ... арнайы мақсаттағы арналымның ақша қорлары
арқылы жүзеге асырылады.
2 Қаржының функциялары мен рөлі
Қаржының мәні, ... ... және рөлі оның ... ... Қаржының мәнін толық ашу оның ұғымы мен қажеттігін ғана емес,
сонымен бірге қаржының ... ... яғни оның ... ... ... ... Функциялардың жиынтығы қаржыны жан-жақты сипаттайды, демек,
оның мәнін толық ашады. Қаржы негізінен екі ... ... оның ... өнім мен ... ... бөлу және ... бөлумен байланысты болатын
қаржының бөлу функциясы болса, екінші оның ... ... ... ... ... қоғамдық жалпы өнім мен оның ... ...... ... сондай-ақ ұлттық байлықтың бір бөлігін
(мысалы, айналым қаражаттарын, ... ... сату ... тастағанда) бөлу және қайта бөлу процесінде пайдаланған кезде
көрінеді. Бұл функцияны қаржы өнімді өздігінше бөле ... ... ... ... тек ... ... бөлуді ғана ортақтастырып, жүзеге асырады
деп түсіну керек. Өнімнің натуралды-заттық ... бөлу ақша ... ... ... ... ... ... және халық арасында ақша
қорларын (табыстар мен қорланымдарды) бқлуге сәйкес ... ... ... ... ... ... іс-қимылы оның мәнінен: жиынтық
қоғамдық өнімді, ұлттық табысты және таза ... ... және ... ... ... ... ... табыстар мен
қорланымдарды қалыптастырудан; ақша қорларын жасаудан туындайда.
Қаржы көмегі арқылы бөлу қоғамның ... ... ... ... ... ... мен амортизациялық төлемдер) бөліп ... ... ... ... мен ... сала ... ... құруды қамтиды. Алғашқы табыстардың қалыптасуымен
байланысты, ... ... ... енді ... Табыстардың кейінгі
болатын қозғалысы, жоғарыда айтып кеткеніміздей, қайта бөлу деп ... бөлу ... және ... ... ... жүргізуші субъектілер
бойынша қоғамдық өнімді бөлшектеудің көптеген процесін қамтиды, мұның
нәтижесінде ұдайы ... ... ақша ... ... ... мұқтаждары қанағатандырылып отырады. Шаруашылық жүргізуші субъектілер
аясында да ресурстарға деген бұл қажеттілікті ... ... ... ... бөлу функциясы арқылы ... ... бір ... ... Ұлттық табысты бөлу және қайта бөлу ақырғы
нәтижесі оның құрамынан қорлану ... ... ... және ... (сақтық)
қорын бөліп шығару болып табылады. Қоғамды өнім мен ұлттық табысты алғашқы
бөлу кезінде ... ... ақы ... және баға сияқты экономикалық
категориямен тығыз байланыста дамиды. ... бөлу ... ... ... ... фирмалар өздерінің алғашқы табыстарынан салалық және
орталықтандырылған ақша қорларына түрлі ... мен ... ... ... ... ... ... меншікке салынатын салықты,
қосымшы құнға салынатын ... және тағы ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыруға аударады.
Қаржы ұлттық табыс құрамындағы бастапқы табыстарды да қалыптастыру мен
пайдалануды ... ... ... ұлттық табысты бөлу және қайта
бөлу екі әдіспен жүзеге ... ... ... Ол бюджетке табыстарды ... ... ... қайтарусыз тәртіппен бергенде қолданылады;
2. Несиелік-банктік әдіс. Ол уақытша басы бос ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Қоғамдық өнімді құндық бөлудің процесі мемлекет белгілеген қаржы
құралдарының ... ... ... ... және тағы ... ... жүзеге асырылуы мүмкін.
Ұлттық табысты ... ... ... ... ... ... мыналар
болып табылады:
• өндірістік емес саланы қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету. Бұл
салада ұлттық табыс жасалмайтыны белгілі;
• елдің жеке ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын маңызы зор прогрессивті салалардың айырықша
дамуын қамтамасыз ететін басым түрде салааралық бөлу;
... ... ... ... сала ішінде ... ... әр ... ... және ... ... тиімділігімен ынталандырылып отырады.
Сөйтіп, ұлттық табысты қаржы көмегімен бөлу және қайта бөлу қоғам ... ... ... және ақша ... ... ... мөлшерлестігін қамтамасық етеді.
Бөлгіштік функциямен қатар қаржы бақылау функциясын орындайды. Қаржының
бақылау функциясы коммерциялық есеп пен ... ... ... ... ... қаржылық бақылауда көрінеді, бірақ бұл ұғымдарды
бірднй деуге болмайды. Бақылау функциясы қаржының ішкі ... ал ... ... тән ... мазмұн ретіндегі бақылау функциясын нақтылы
іс-жүзінде пайдалану болып ... ... ... ... ... ... шаруашылық-қаржы қызметіне теңгемен бақылау жүргізу. Бұл өнімсіз
әрі тиімсіз пайдалануды анықтап қана қоймай, сонымен бірге кәсіпорындарда,
фирмаларда ... ... ... ... ... өндірістік
емес шығындарды болдырмауға мүмкіндік береді.
Қаржы мәселесі жөніндегі заңдардың бұлжымай сақталуын, ... банк ... ... ... ... ... ... есептеу және төлемдер жөніндегі өзара
міндеттемелердің дер ... және ... ... тексеру қаржылық
бақылаудың аса маңызды ... ... ... ... жүзеге асырудың нысаны ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің түрлі ... ... ... ... ...... ... (пайда),
рентабелділік, өтінімділік, айналымдылық, төлем қабілеттілігі, ... және ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштер
арқылы белгіленген нормалар мен нормативтерді қолдануды, ... ... де ... ... ... мен ... ... бақылау функциясы қаржы органдарының сан қырлы қызметі арқылы
жүзеге асырылады. Қаржы жүйесі мен ... ... ... қаржылық
бақылауды қаржыны жоспарлау процесінде, бюджет жүйесінің кіріс және шыңыс
бөлігінің атқарылуы кезінде ... ... ... ... қаржылық бақылаудың нысандары мен әдістері айтарлықтай өзгереді.
Қазіргі кезде қаржылық бақылаудың мынадай түрлерін ажыратады:
1. Қаржылық-шаруашылық бақылау. Оны ... ... ... мен ... ... ... ... бөлу жолымен жүргізеді. Ұдайы өндірістің бүкіл
барысына: өнімді шығару мен ... ... ... құн ... ... ақы ... осылайша ықпал жасалады.
Қаржынық бақылаудың бұл түрі қндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... Ол ... пайдасының (табыстың)
бір бөлігін мемлекеттік бюджетке алу ... ... мен ... қаржыландыру арқылы жүзеге асырылады.
Осылайша қаржы жүйесі, белгіленген төлемдердің ... ... ... ... ... ... ... құрылыс қарқынының орындалуына қарай берілуін бақылайды;
3. Несиелік-банктік бақылау. Ол фирмалар мен кәсіпорындарды несиелеу
арқылы ... Бұл ... ... ... функциясы несие
берудің мезгілдігі, қайтарымдылығы, ақылығы ... ... бұл түрі банк ... ... ... ... ... қызметтері үшін) жүйесі арқылы
жүргізіледі.
Қаржы макроэкономикалық дамудың тиімді ара-қатысын белгілеуде, ... ... және ... ... тепе-теңдігіне жетуде, өндіріс
тиімділігін арттыруда маңызды рөл атқарады.
Қаржылық бақылау мынадай сан ... ... ... ... ... есепке алу мен есеп беру, шоттық тексеру), тексеріп
қарау, қаржы жоспарларының ... ... ... ... ... ... адамдардың баяндамасын, ақпаратын тыңда және
басқалары.
Қаржылық бақылаудың негізгі әдісі – тексеріс тікелей ... ... ... ... ... объекті бойынша
құжаттық, нақты, толық және жартылай, ... және ... ... ажыратылады.
Тексеру және тексеріп қарау есеп, баланс және ... ... ... ... жеке ... ... ... бақылаудың механизмі жетіліп, дамуда, мұның өзі қаржыны
сауықтыруға және елдегі қаржы ... ... ... ... жасайды.
Қаржының функциялары туралы мәселе осы кезге дейін пікірталас тудырады.
Қазіргі уақытта қаржының бөлу және ... ... ... екі
тұжырымдамасы танылып отыр.
Бірінші тұжырымдаманың жақтаушылары қаржы ... ... ... ...... ... ... өнімнің құнын бөлу процесінде
пайда болады, қаржының бөлгіштік сипаты оның іс-әрекет ... ... деп ... Бұл ... сәйкес қаржы екі функцияны
орындайды: бөлу және бақылау.
Бөлу функциясының көмегімен қоғамдық жалпы өнім мен оның аса ... ... ... ... ұлттық байлықтың бір бөлігі (мысалы, айналым
қаражаттарын алып тастағанда, ... ... сату ... ... ... жақтаушылары қаржы – бір стадияның
емес, жалпы алғанда ... ... ... деп ... және ... ... ... Ақшалай қорлар мен табыстарды қалыптастыру;
2. Ақшалай қорлар мен табыстарды пайдалану;
3. ... ... ... ... өзін ... ... ... мемлекеттін
салық саясатында көрсетеді. Нәтижесінде қоғамда дәйекті түрде сан ... ... ... ... ... орталықтандырылмаған
(аймақтық және жергілікті деңгейлерде), мақсатты қорлар және тағы басқалары
қалыптасады.
Бұл ақша қорларын ... ... ... ... ... ... асады, оның заттық мазмұны негізінен мемлекеттің шығындары
саясатын жүргізгенде көрінеді. Ақша қорларының (табыстадың) қаражаттары
қайта бөлу ... ... ... ... ... ... ... тиімді құрылымын жасап, материалдық жағынан аз қамтылғандарды қолдауды
қамтамасыз етуге және тағы сол сияқты бағытталады.
Қаржының ... ... ... ... ... ... ... рөлі мына бағыттардан көрінеді:
1) қаржы ... ... ... ... ... өндірістік қызметі тиімділігінің ... ... ... мен ... ... ... ... арқылы қаржы
кәсіпорындардың, фирмалардың ... ... ... ... ақша ... бөлу және қайта бөлу арқылы экономикалық
өсудің ара-қатысын қамтамасыз етеді;
4) қаржы ... ... ... мен ... ... ... арттырудың экономикалық негізін жасайды;
5) қаржы ұлттық экономикада ... сан ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік туғызады.
Сонымен бірге қаржы оңтайлы ... ... ара ... ... ... рөл ... ... көмегімен экономикалық және
әлеуметтік дамудың индикативтік ... ... ... ... қол ... қаржы тұтқаларын жоспарлы пайдалану қоғамдық
ұдайы өндіріске қаржының ынталандырғыш рөлін ... ... ... ... ... орталықтандыра отырып анықтауға жағдай
жасайды.
Экономикалық категориялардың өзара іс-қимылы туралы ... ... ... ... өндірісті басқарудың практикасында, оны жүзеге
асырудың барысын бақылауда және оның тиімділігін ынталандыруда ... ... ... ... ... ... жүйесі мен құрылымының ұғымы, сфералары мен буындары
Қаржы жүйесінің ұғымы қаржы ұғымының одан әрі ... және ... ... ... ... атап ... ... ақша қатынастарын
білдіреді. Алайда қаржының әр сферасында бұл ... ... ... өзіндік өзгешелігі болады.
Біртұтас қаржы жүйесі өзінің мәні ... ... ... ... үшін ... ... ... өзара байланысты қаржы қатынастарының жиынтығы
2. Елдің қаржы мекемелерінің жиынтығы, оларға қаржы мекемелері мен
салық службаларының барлық құрылымдық бөлімдері ... ... ... ... – бұл ... пен ... және орталықтандырылмаған ақша қорларын құру және
пайдалану ... ... ... оқшауланған, бірақ өзара
байланысқан ... ... мен ... сондай-ақ оларды
ұйымдастыратын қаржы органдарының жиынтығы.
Қазақстан Республикасында макро және микроэкономиканың ... ... ... ... ... мен ақша ... ... және
оларды жұмылдыруды, ұлттық шаруашылықты қаржыландыру мен ... ... ... асыратын қаржы мекемелері құрайды.
Қаржының мәндік сипаттамасын негіздей отырып, ... ... ... ... ... ... ... негізге алынған.
Осы белгісіне сәйкес қаржы ... үш ... ... қаржы қатынастарының жиынтығы;
• ақша қорларының жиынтығы;
• басқарудың қаржы аппараттары;
Қаржы қатынастары өзінің экономикалық табиғаты жөнінен ... ... ... оның ... құнды бөлу ең алдымен субъектілер
бойынша жүзеге ... ... ... ... ... ... қатынастары жіктемесінің алғашқы объективті белгісі ретінде
көрінеді. Осыған сәйкес ... ... ... тән ... ... ... және орталықтандырылмаған ақша ... ... ... ... бөлігін құрайды. Бұдан бұрын айтылғандай,
қаржының ... ... ... ... қаржы ресурстарын
қалыптастырып, пайдалануда ... бұл ... ... қоры,
амортизациялық қор, айналым қаражаттарының қоры, тұтыну қоры, резерв қоры
және ... ... ақша ... ... ... ... мен ақша қорлары ... ... ... Басқарушы субъект қаржыны басқарудың
мемлекеттік және қоғамдық аппараттың жүйесі – ... ... ... келеді.
Бұл қаржы жүйесінің үшінші бөлігі болып ... ... ... мен ... қатынастары буындарының байланысын жетілдірумен
айналысатын ... ... ... ... басқа бөліктермен қабысып, етене
ұштасып жатады. Бұл қаржы жүйесінде базистік қатынастардың да айқыш-ұйқыш
айқасуын білдіреді. Қаржы өзінің ... ... мен ... ... ... ... Алайда қоғамның сан алуан қажеттеріне ... ... ... ... ... ... ... ол
өзінің ықпалымен бүкіл экономиканы қамтиды. Қаржы қатынастарының сферасы
мен буындары тығыз ... ... және ... ... қажы ... ... жүйесінің құрамы – бұл қаржы қатынастарының әртүрлі
сфералары мен ... ... ... бұл процесінде түрлі ақша
қорлары құрылып, пайдаланылады.
Сонымен бірге қаржы құрамын мемлекеттің қаржы саясатын жүзеге асыруға
қызмет ететін нақтылы ... ... ... ... ... ... ... жөн.
Өзінің ортақ қағидалы біртұтастығына қарамастан, қаожы қатынастарын
ұйымдастыру нысандары мен олардың сыртқы көрінісі ... Бұл ... ... ... айтуға болады.
Жалпы институтционалдық тұрғыдан алғанда қаржы жүйесі бұл ... ... ал ... ... ол ... ... ... өзара байланысты қаржы қатынастарының жиынтығы екенін
естен шығармаған жөн.
Өзінің тарихи дамуында қаржы ... ұзақ ... ... ... ... ... кезінде қаржы жүйесі, жалпыға мәлім әдетте тек
бір буынмен – ... ... ... ... ... ... көптеген өркениетті елдерінің, соның ішінде бұрынғы
КСРО-ның қаржы ... екі ... буын – ... бюджет пен жергілікті
қаржылар құрады. Олар ақша ... ... ... ... ... көмегімен мемлекет өзінің саяси және ... ... ... ... қаржы жүйесінің сызбасы
Бүгінде Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қатынастарының
біршама дербес мына ... ... ... ... ... ... несие;
• жергілікті қаржылар;
• шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылары;
• халықтың (үй шаруашылығының) қаржысы;
Қаржы қатынастарының ... екі ... ... ... ... қаржыларға жатады және макродеңгейдегі экономика ... ... ... үшін ... Шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржылары орталықтандырылмаған қаржыларға ... ... ... және ... ... ... мен
көтермелеу үшін пайдаланылады.
Жергілікті қаржылар мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды сферасы ... ... ... ... ... ... құрамы мен
құрылымы бүтіндей жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... және оның
саяси-экономикалық бағыттылығымен анықталады.
Халықтың (үй шаруашылығының) қаржысы ... ... ... бөлігі
болып табылады.
Халық (азаматтар) өзінің ақша қаражаттарымен жалпы мемлекеттік қаржы
жүйесімен, өндірістік және ... емес ... ... ... басқа нысандарының кәсіпорындарымен қарым-қатынас жасайды. Бұл
сан ... ... ... ақы ... ... және ... игіліктердің алуымен байланысты: басқа жағынан, халық өзінің ақшалай
табысынан салық төлейді, мемлекеттік және ... ... ... ұйымдары мен кәсіпорындарының қызметін төлейді. Мұндай қатынастар
айырбасқа жататын сауда орындарында, рыноктарда, халыққа қызмет ... мен ... ... ... ... ... ... тұтыну тауарлары мен қызметтерді сатып алуға байланысты болатын
ақша қатынастарын қоспағанда, қаржы қатынастары болып табылады.
Сонымен ... ... ... және ... ... байланысты бұл сферада көлемді қаржы қатынастары пайда болуда.
Мұндай қатынастар шаруашылық ... ... ... ... ... және мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылары ... ... ... ... ... кез-келген мемлекеттің
қаржы жүйесі құрамының негізін қалайтынын ескеру ... ... ... ... қамтып көрсетіледі. Жалпы қаржылардың бүкіл
құрамы екі ірілендірілген бөлікке біріктіріледі:
... және ... ... ... ... ... қаржылары (кооперативтік
қаржылар) (5-суретті қараңыз).
5-сурет*. Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы
Аталған сфераладың әрқайсысының ішінде ... ... оның ... ... топтастырып, мақсатты ақша қорларының құрамы мен
арналымына ... бір әсер ... ... қызметінің сипатына қарай
жүргізіледі. Бұл белгілі кәсіпорындар мен ... ... ... ... бөлуге мүмкіндік береді: коммерциялық кәсіпорындар мен
ұйымдардың қаржылары; коммерциялық емес ұйымдардың ... ... ... ... қаржылар сферасында тиісінше, мемлекеттік
бюджетті, мемлекеттік несиені, арнайы қорлар мен резервтерді атауға болады.
Қаржы жүйесінің әр буыны өз ... ... ... ... ... ішкі ... сәйкес) бөлінеді. Мәселен, салалық
бағыныштылығына қарай коммерциялық негізде жұмыс істейтін кәсіпорындардың
(ұйымдардың) ... ... ... ауыл шаруашылығы, сауда,
көлік, құрылыс және басқалары кәсіпорындардың қаржылары, ал меншік нысанына
қарай ... ... ... жеке және ... ... болып мүшеленеді. ... ... ... ішіндегі қаржы қатынастарын топтастыру мемлекеттік
басқарудың деңгейіне сәйкес (республикалық, ... ... ... ... ... буындардың әрқайсысы сақтандырудың түрлеріне
бөлінеді.
2 Қаржы жүйесін ұйымдастырудың қағидаттары
Қаржы ... ... ... мына ... ... жүйесін ұйымдастыруда централизм мен демократизмнің үйлесуі.
Мемлекеттік қаржы органдары тарапынан ... ... бір ... ... ... ... кәсіпорындары мен
ұйымдарына кең құқық пен дербестік берілген.
Бұл қағидат жергілікті қаржы органдарының тиісті ... ... ... ... ... екі ... ... жүйесін алдын-ала
айқындайды.
Кәсіпкерлік секторда қаржы дербестігі анағұрлым толық көрінеді: оның
қатысушылары ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын еркін иемденеді.
Ұлттық және аймақтық мүдделерді сақтау. Бұл ... ... ... ... қабылдауға болатын деңгейі сияқты ұлттық
теңдікті қамтамасыз етуді де талап ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржы органдары құрылымының ұлттық-мемлекеттік және
әкімшілік-аймақтық ... сай ... ... ... аудан мен қаланың
қаржы органдарының болмауы мүмкін, онда олардың функциялардың жергілікті
әкімшіліктің ... ... ... ... бар көп ... бұл ... ... аса артып отыр.
Қаржы жүйесі бірлігінің қағидаты орталық қаржы органдары арқылы
мемлекеттің жүргізіп ... ... ... алдын-ала айқындалып
отырады. Қаржыларды барлық буындарын ... ... ... ... ... келісімдерге негізделеді. Қаржы жүйесі бірлігі қаржы
ресурстарының ... ... ... ... олардың
қозғалысының өзара байланыстылығында, қажетті қаржылық көмек көрсету үшін
қаражаттарды аймақтар, салалар ... ... ... болып отыр. Қаржы
жүйесі бірлігінің қағидаты экономиканы басқарудың барлық ... ... ... мен ... ... үйлесу жүйесінде нақты
көрініс табады. Қаржы жүйесінің жеке ... ... ... қағидаты қаржының әр буыны өз міндеттерін шешіп отыратындығынан
көрінеді. Оған айрықша қаржы аппараты сәйкес келеді. Мемлекеттік ... ... ... жөніндегі жұмысты ұйымдастыруды республиканың
Қаржы министрлігі жүзеге асырады. Бюджеттен тыс қорлардың (ресурстардың)
мақсатты міндеттері ... ... ... және шешеді немесе белгілі бір
министрліктің және тіпті үкіметтің ... ... ... қаржы жүйесі терең өзгерістерге ұшырап, қайта құрылуда.
Қаржы жүйесін ... ... ... ... оның ... әлеуметтік-
экономикалық дамуын тұрақтандырып, одан әрі тездетуге ... ... ... ... ... үздіксіз өсуін қамтамасыз ету, өндірістің барлық
буындарында шаруашылық-коммерциялық есепті нығайту болып табылады.
Нарықтық қатынастарға көшу барысында қаржы ... рөлі мен ... ... Қаржы-несие жүйесі нарықтық механизмдердің неғұрлым тиімді
жұмыс істейтін секторларының бірі.
Қаржы және ең алдымен бюджет жүйесі жалпы ішкі ... ... және ... ...... ... ... және микроэкономика кәсіпорындарының,
фирмаларының және салаларының дамуына және ... ... ... қал-
ахуалына айтарлықтай ықпал жасайды.
Қорытынды
Сырттан қаржы ... ... ... ... ... саясаттың басты бағыттарының бірі болып қала береді. Өйткені
ішкі қаражат қорларының ... әлде де ... ... өзіндік ерекше сипаты болып табылады. Сондықтан да
үкіметіміздің ... ел ... ... ... ... ... іске ... талпыныс жасауы уақыт талабынан туындаған заңды
құбылыс саналса керек.
Тәуелсіздік жарияланған ... ... ... жыл ... ... аталмыш проблеманы шешу орайында бір қатар елеулі ... ... ... субъектілер жан-жақты қаржы саласымен, оны
қорландырумен, жинақталған қорларды бөлумен, одан әрі ... және ... ... ... ... ... таратуда реттілікті, заңдылықты жолға ... ... ... ... ... ... түрлі салаларында
отызға жуық инвестициялық жобалар іске асырылып жатыр. Қазақстан ... ... ... ... ... ... мүшесі
болды, түрлі инвестициялық самиттерге, ... ... ... ... кеңестеріне қатысып келеді. Бұдан басқа, көрмелер ... ... де ... жүр. ... өзі ... ... ... көтере түсетіндігіне сөз жоқ.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Қ. Қ. Ілиясов, В. Д. Мельников. Қаржы. Теория және ұйымдастыру курсының
бағдарламасы. Алматы, 1995.
2. ... С. ... және оны ... Оқу ...... ... ... Құлпыбаев С. Қаржы: Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2000.
4. Құлпыбаев С. И др. Қаржы теориясы: Оқу ...... ... ... ... Қ. Қ., ... С. ... Жоғарғы оқу орындарына арналған
оқулық. – Алматы, 2003.
6. Мельников В. Д., Ілиясов Қ. Қ. ...... ... ... ... С. М. Нарықтық экономикадағы халықтың ... ... ...... ... ... ... Т. Қаржы – ел өмірінің ... ҚР ... ... М. ... ... // Заң ... – 2001. -14 ... Есенбаев М. Қаржы – экономиканың қан тамыры // ... ... 2001. ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржының мәнi, функциялары және ролi.19 бет
Қаржының мәні, функциялары және рөлі42 бет
Қаржының мәні, функциялары және рөлі. Қаржы қатынастарының объектісі ретіндегі қаржы ресурстары мен қорлары28 бет
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары , рөлі105 бет
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары және рөлі72 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь