Қор биржасы:мәні, міндеттері және операциялары

Кіріспе
1.Қор биржасының теориялық негіздері
1.1 Қор биржасының мәні мен міндеттері, оның құрылымы мен қызметі
1.2 Қо биржасындағы мәміле түрлері мен операциялар
2. ҚР.дағы қор биржаларының операцияларын талау
2.1 Компанияның бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін қор биржасының мүмкіндіктері
2.2 Қазақстан қор биржасында жүргізілген операциялардың ағымдық жағдайы
3. Әемдік тәжірибе және Қазақстандық қо биржасының даму тенденциялары
3.1 АҚШ . тың бағалы қағаздар нарығы мен қор биржасын құрылымдық талдау.
3.2 Қазақстандық қор биржасының жаңа листингтік талаптарына шолу
Қорытынды
Пайдалынған әдебиеттер
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасын жақсартып, бекіту үшін қор биржасын дамыту керек және де қор нарығы әр түрлі меншік нысандарының және кәсіпкерліктің еркін қызметін қамту керек.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы қағаздар нарығы үлкен орын алады, ол капиталдың қозғалысын реттеп және оның өзін өзі реттеу жағдайларын жасай отырып, олар сонымен қатар портфельді инвестициялар ағымы арқылы дамуына ықпал етеді. Бағалы қағаздар нарығының дамуы -ақша массасының өсуін шектейтін, несие-ақшалай институтарының баланстарының заңдылығын қолдайтын және мемлекет бюджетінің дефицитін қаржыландыратын қайнар көзі.
Қазақстанның қор биржасы өзін инвестициялық механизм ретінде әлі де көрсете алған жоқ. Республиканың елбасы Н.Ә. Назарбаев қаржы секторы реформасын аяқтап жэне бағалы қағаздар нарығын шығаруға шақырады және де оны реттеуде мемлекеттің үлкен ролін айтады. Мемлекет мүнда екі түрлі қатысады: берілген қызметтің заңдылығын қанағаттандыратын гарант ролінде жэне дербес қатысушы-эмитент ретінде. Қор нарығында мемлекеттің кәсіби жэне реттеу қызметін біріктіру - бұл көрініс әлемде көп, бірақ бағалы қағаздар нарығының басқа қатысушылардың дамымауына байланысты үкіметтің дүрыс есептелмеген қадамы нарықтың жалпы стагнациясына әкелуі мүмкін.
. Қор нарығы нарықтық экономикада ерекше бөлінеді, ал қор нарығының ең маңызды бөлігі қор биржасы, сондықтан да қор биржасына ерекше көңіл бөлу керек. Бұл нарықтың сату-сатып алуының объектісі арнайы тауар - бағалы қағаздар.

Қазір қалыптасып келе жатқан мемлекттік бағалы қағаздар және жаңа эмитеттерінің агрессиялық әсері бар, көп жағдайда шынайы активтері жоқ мемлеттік нарықтың орнына кәсіпкерлік, тұрғын, кәсіпорындардың құрылысындағы инвестициялық проекттерге қызмет көрсететін қор биржасы пайда болу керек.
Қазақстанда қор биржасы жекешелендіру процесінің логикалық элемент ретінде қалыптасты, мүнда мемлекеттік реттеу үлкен роль ойнайды. Зейнетақы реформасы, массалық жекешелендіру - бұндай барлық ұйымдастырулар бағалы қағаздар нарығына тікелей ықпал етеді, сонымен қатар бұндай тығыз байланыс бір элементтің дұрыс жүзеге асуы үшін басқа элементті дүрыстап шығару керек. 1998 жылға дейін қор нарығы көбінесе жекешелендіру процестеріне қызмет көрсетті, бағалы қағаздарға спекулянттық салымдар салды. Акционерлеу арқылы бірінші рет акцияларды орналастыру жүргізілді.
Корпоративті облигациялар нарығының дауына объективті себептер бар. Бағалы қағаздар нарығының дамуы анализі арқылы қор нарығы дамуындағы жиналған тәжірибені бағалауға, қазіргі жағдайында өткендегі қателерін ескере отырып, үлттық экономиканың ерекшеліктерін, нарық экономикасы бар мемлекеттер тәжірибесіне критикалық қарауға, берілген нарықтың даму жолындағы болашақ мақсаттарды және оларға жету жолдарын қарастыруға мүмкіндік аламыз.
> Заңдар жинағы:
. «Бағалы қағаздар нарығы туралы» 5 наурыз 1997ж.
«ҚР бағалы қағаздармен келісімдердің тіркслуі» 5 наурыз 1997ж.
«Бағалы қағаздар мен қор биржасы» (21/04/95ж.)
> Оқулықтар:
1. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. /Алматы: Экономикс,
2001ж./
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. /Алматы: Экономикс,
1999ж./
3. Сутемгенов Н.Д., Таттимбаев К.М. Фондовый рынок /часть II,
Алматы, 2002г./
4. Саханова, Исингарина. Проблемы и перспективы фондовых
рынков Казахстана.
5. Лялин В.А., П.В. Воробьев. Ценные бумағи и фондовая биржа.
6. Килячков, Чалдаева. РЦБ и Биржевое дело
7. Бабичев, Карташов. Фондовая биржа на западе.
8. Важинская Е.Н. Компанияның бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін қор биржасының мүмкіндіктері // Қаржы менеджменті,№2(2),2008
9. Важинская Е.Н. Қазақстандық қор нарығы біріктірілді // Қаржы менеджменті, №5(5), 2008
10. Аналитическая служба РЦБК. Итоги развития биржевого фондового рынка за август 2008 года // РЦБК, №10, 2008
        
        ӘЛ–ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Қаржы кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Қор биржасы:мәні, міндеттері және операциялары
ЖОСПАРЫ
Кіріспе
1.Қор биржасының теориялық негіздері
1. Қор ... мәні мен ... оның ... мен қызметі
2. Қо биржасындағы мәміле түрлері мен операциялар
2. ҚР-дағы қор биржаларының операцияларын ... ... ... ... ... үшін қор ... Қазақстан қор биржасында жүргізілген операциялардың ағымдық жағдайы
3. Әемдік тәжірибе және ... қо ... даму ... АҚШ – тың бағалы қағаздар нарығы мен қор биржасын құрылымдық талдау.
2. Қазақстандық қор биржасының жаңа листингтік ... ... ... ... Қазақстан экономикасын жақсартып, бекіту үшін қор
биржасын дамыту ... және де қор ... әр ... ... нысандарының және
кәсіпкерліктің еркін қызметін қамту керек.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы ... ... ... ... ол ... қозғалысын реттеп және оның өзін өзі ... ... ... олар ... ... ... ... ағымы
арқылы дамуына ықпал етеді. Бағалы қағаздар нарығының дамуы ... ... ... ... институтарының баланстарының
заңдылығын қолдайтын және мемлекет бюджетінің дефицитін қаржыландыратын
қайнар көзі.
Қазақстанның қор биржасы өзін инвестициялық механизм ... әлі ... ... жоқ. ... ... Н.Ә. ... қаржы секторы
реформасын аяқтап жэне бағалы қағаздар нарығын шығаруға шақырады және ... ... ... ... ... айтады. Мемлекет мүнда екі ... ... ... ... ... ... ... дербес қатысушы-эмитент ретінде. Қор нарығында мемлекеттің кәсіби жэне
реттеу қызметін біріктіру - бұл ... ... көп, ... ... ... ... қатысушылардың дамымауына байланысты үкіметтің дүрыс
есептелмеген қадамы нарықтың жалпы стагнациясына әкелуі ... Қор ... ... ... ... бөлінеді, ал қор нарығының ең
маңызды бөлігі қор биржасы, сондықтан да қор ... ... ... бөлу
керек. Бұл нарықтың сату-сатып алуының объектісі арнайы тауар - ... ... келе ... ... бағалы қағаздар және
жаңа эмитеттерінің агрессиялық әсері бар, көп жағдайда шынайы активтері жоқ
мемлеттік нарықтың ... ... ... кәсіпорындардың
құрылысындағы инвестициялық проекттерге қызмет көрсететін қор биржасы пайда
болу керек.
Қазақстанда қор биржасы жекешелендіру ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу үлкен роль ойнайды. Зейнетақы
реформасы, массалық ... - ... ... ұйымдастырулар бағалы
қағаздар нарығына тікелей ықпал етеді, сонымен қатар бұндай тығыз байланыс
бір элементтің дұрыс жүзеге асуы үшін ... ... ... ... 1998 ... дейін қор нарығы көбінесе жекешелендіру процестеріне
қызмет көрсетті, бағалы қағаздарға спекулянттық салымдар салды. ... ... рет ... ... ... ... ... дауына объективті себептер бар.
Бағалы ... ... ... ... ... қор ... дамуындағы
жиналған тәжірибені бағалауға, ... ... ... қателерін
ескере отырып, үлттық экономиканың ерекшеліктерін, нарық экономикасы бар
мемлекеттер тәжірибесіне ... ... ... ... даму
жолындағы болашақ мақсаттарды және оларға жету ... ... ... ... ... ... басқару ғылыми дәлеледенген және
дұрыс жасалған, болып жатқан жағдайларды ескеретін экономикалық ... сай ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында мемлекеттік реттеу
белгілі органдардың тікелей не ... ... ... қызметіне араласуы.
Тікелей мемлекеттің араласуына мемлекеттік органдардың заң ... ... жэне ... ... нарығының проблемалары бойынша
орындайтын өкімет органдары ... Қор ... ... ... ҚР ... ... ... мен қор биржасы» туралы заңы күші бар жарлығы (21/04/95ж.) Жанама әсер
ететін жүйеге кіретіндер:
* мемлекеттің салық ... ... ... ... ... ... ... айналымдағы ақша массасын жэне қарыз пайыз ... ... әсер етіп ... ... ... қарыз капитал нарығына мемлекеттің ... ... ... жасу ... ... сыртқы экономикалық саясаты;
Курстық жұмыстың мақсаты – нарықтық ... ... ... ... ... қағаздар нарығының маңызды бөлігі қор биржасының
мәнін, оның операциялары мен мәмілелерін маңызды екенін жеткізе білу. Осы
мақсатқа қарай бізде нақты 3 ... ... ... Қор ... ... орны мен қызметін талдау;
2 Қазақстандық қор биржасының негізгі операцияларын талдау,
3 Даму ... баға ... ... Қор ... ... ... Қор ... мәні мен міндеттері, оның
құрылымы мен қызметтері
Қор биржасы - бұл ... ... ... алынатын жэне сатылатын
негізгі орталандырылған, тіркелген сату орны бар нарық. Қор биржаларында
ірі банктер ... ... ... ... ... ... ... көптеген
болжамдар бар. Соның бірі ежелгі грек сөзі XVI ... ... ... ... ... қаласындағы алаңнан шыққан; бұл алаңда XIII ... ... ... ... ... 100 жыл өткеннен кейін, XVII
ғасырда, биржалар ... ... да ... бола ... Алғашқы қор
биржасы XVII ғасырда Голландияда бағалы қағаздарды ... және сату ... ... Ал XVII ғасырда биржалар тауар және қор биржасы болып бөліне
бастайды. Қор биржаларының ең кең ... кезі - ... ... өту ... яғни XX ... ... Ол уақытта қор биржаларының
негізгі операциялары өндіріс кәсіпорындарының акцияларын шығару және жалпы
елдің экономикасы мен ... ... ... ... барометр
сияқты. Сондықтан қор биржасы өнеркәсіптің өрістеу фазасында экономиканың
өсуіне, ал дағдарыс фазасында баяулауына себепші болады./7/
Экономикасы дамыған мемлекеттерде ... ... ... ... сатылатын тауарға байланысты: қор биржасы, валюта биржасы, тауар
биржасы, еңбек биржасы./6/
Сонымен, биржа - ... ... ... онда ... мен ... ... ... қағаздармен сауда жасалады және қызметкерлер
жалданады. Ол - сатушылар мен сатып алушылар ... келу үшін ... ... - ... ... басқа да қаржы ... ... ... істейтін нарығы. Ұйымдастыру -құқықтық
тұрғыдан қор ... ... ... ... ... ... биржалық
делдалдардың қатысуымен қор құндылықтарын сатушылар мен сатып алушылар
арасындағы ... ... ... ... ... ... қаржылық делдал мекеме болып табылады.
Мұндағы ережелер мемлекет заңдарымен және биржа заңдарымен белгіленеді./3/
Қор биржасы мен оның қызметкерлерінің ... ... ... еш
мәміле жүргізбейтінін айта кеткен жөн. Қор биржасы осындай мәмілелерді
өткізуге ... ... ... көрсетіп, сатушы мен сатып алушыны
байланыстырады, оларға орын ... ... және ... ... ... қызмет ұйымдастырып, сол мәмілені жүзеге асыру
үшін бәрін жасайды./1/
Әлемде 200-ге жуық қор ... бар. ... ... ... ... ... қор ... жүйесі бар. Құқықтық мәртебесі
тұрғысынан алғанда әлемде қор ... үш ... ... болады:
бұқаралық құқықтық, жекеменшік және аралас.
Бұқаралық - құқықтық типтегі қор биржалары ... ... ... ... ... ... ... сауда ережелерін
құруға қатысады және олардың орындалуын қадағалайды, сауда кезіндегі құқық
тәртібінің ... ... ... ... ... ... оларды
жұмыстан босатады.
Жекеменшік компаниялары ретінде қор ... ... мен ... қоғамдар түрінде құрылады. Мұндай биржалар мүлдем өз бетінше
қызмет жасайтын органдар. Биржадағы барлық мәмілелер елдің заңдарына ... ... оны бұзу ... ... талап етеді. Биржалық
сауда тұрақтылығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... мемлекет өзіне еш кепілдік бере алмайды.
Егер қор биржалары акционерлік қоғам ретінде құрылып, бірақ олардың
капиталының кем дегенде 50%-ы ... ... ... олар ... ... жатады. Мүндай биржалар көшінің басында сайланбалы биржалық комиссар
биржа қызметін қадағалап, биржалық курсты ресми түрде ... ... ... ... және көп ... ... ... айырады. Бір орталықты биржалық жүйе жағдайында (Франция
мен Жапония) басты орында елдің қаржы орталығында орналасқан бір ... ал ... ... жергілікті маңыз алады. (Лондон халықаралық
қаржы биржасы). Көп орталықта жүйе ... елде ... қор ... бір неше ірі қор ... ... етуі ... ... биржалар). АҚШ-
та биржалық сауданың дамуы бір орталықты жүйеге де, көп орталықты ... ... ... ерекше қор биржаларының жүйесінің пайда болуына алып
келеді. Бұл елде Нью-Йорк қор биржасының ... ... ... ... ... оның ... бөліміне айналмай, өз
дербестігін сақтап, жалпы мемелекеттік биржа жүйесі шегінде ... ... ... ... ... ... бірі ... табылады. Биржаның
негізгі рөлі қаржы жэне несиелік капитал қозғалысына қызмет көрсетуде: бір
жағынан бұл капиталды жинақтап, шоғырландырса, ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырады. Қор биржасының ел
экономикасындағы ролі меншіктің ... ... кету ... айтсақ, жалпы ішкі өнім өндірісіндегі ... ... ... Сондай-ақ биржа ролі түтасымен алғанда құнды қағаздар
нарығының даму деңгейіне байланысты./2/
Қор биржасы құнды ... ... ... ... ... Биржадан тыс нарық әлбетте құнды қағаздардың жаңа ... Онда ... ... ... ... ... іс-қимыл
жасайды. Биржадан тыс нарықта, көбінесе, облигациялардың ... ... ... ... ... қағаздардың бұрынғы
шығарылымдарының, негізінен акционерлік ... ... ... ... ... және ... 3 мүшесі болуы ... Тек, ... ... ғана оның ... ... Ол коммерциялық
емес ұйым, оның мақсаты пайда табу емес, өзін-өзі өтеуге негізделген және
өз қызметінен өзінің ... ... ... Қор биржасының ең аз жарғы
капиталы заң ... ... Қор ... ... институты
қызметімен шұғылданбайды, бірақ биржаға мүше болуға ... ... ... ... сата алады.
Қор биржасы кәсіпорындар туралы заңға ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге лицензия алады.
Құнды қағаздар операцияларын тауар және ... қор ... ... бар ... жүргізе алады.
Қор биржасы мен басқа биржалардың қор ... заң ... ... ... ... құнды қағаздармен жасалынатын мәмілелердің
ішкі ережесі негізінде жұмыс істейді.
Қор биржасының қаржы қызметі мыналардың есебінен жүзеге ... қор ... оған ... ... ... ... акцияларын
сату;
* қор биржасы мүшелерінен мүшелік жарналары;
* биржада жасалынған әрбір мәміледен алынатын ... ... ... қызметіне түсетін басқа табыстар;
Биржаның табыстары оның ... ... ... мен жетілдіруіне
байланысты шығындарды жабуға жүмсалады.
Қор биржасы қаржы министрлігімен келісе отырып құнды қағазды саудаға
жіберу — ... ... ... ... ... ережелерін
белгілейді./5/
Қор биржасының негізгі қызметі (функциялары):
* Бос ақшалай капиталдар мен ... ... ... сату
арқылы шоғарландыру;
* Мемлекет жэне басқа шаруашылық ұйымдарды, олардың ... ... алу ... ... ... Құнды қағаздарға салынған салымдардың кері ... ... ... ... Қор биржасының жүмысын қамтамасыз етіп, оның
міндетін атқаратын кәсіби мамандар, яғни делдалдар. Ол ... баға ... және ... хабарларды тарататын компьютерлік техникасын қажет етеді.
Ол үшін қазіргі уақытқа сай ... ... ... ... ... ... жалпы экономикалық, техникалық және кейбір күтпеген жағдайды
шешетін психологиялық ... ... ... ... бірге қор биржасының
кәсіби мамандарының ... ... мен ... ... да бағалауға болмайды.
Бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары:
1. ... - ... ... делдалдар,
клиенттердің
тапсырмасы бойынша жэне олардың есебінен, онысы үшін ... бір ... ... ... ... ... жағдайда делдалдық операцияларды
банктермен тығыз байланысы бар брокерлік фирмалар (фирмалар жүйесін
қоса) жүргізеді.
2. ... ... ... ... алу және ... өз атынан жэне өз
есебінен айналысады, бүлар: жеке фирмалар, банктер, жеке адамдар қор
биржасының мүшелері.
3. ... - ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру -негізгі
міндеттеріне кіретін инвестиция институттары, сондай-ақ мемлекеттік атқару
органдары қор биржаларына мүше бола алады. Қор ... ... ... ғана ... алады. Олардың тапсыруы бойынша құнды ... алу жэне ... ... мен ... ... биржасындағы брокерлер құқықтық ... ... ... фирма қызметкерлері. Батыс Еуропа мемлекеттерінде олар не жеке
фирма, не акционерлік қоғам ретінде құрылады. Жаңа ... ... ЖШС ... ... құрылған. Салық төлеуден жеңілдік алу мақсатында
кіші кәсіпорын ... ... ... ... қоры өте ... бұл фирмалар өз капиталымен ... ... ... ... ... санын көбейтуге ұмтылуда.
Құрылымы жөнінен брокерлік фирма ... ... ... ... бөлім, бағалы қағаздарды сату бөлімі жэне хабарлама-техникалық
бөлімінен түрады. Шамамен фирмада 15-25 адам ... ... ... қызмет аясына мына міндеттер кіреді:
1. Консалтинг (кеңес беру);
2. Бағалы қағаздарды бірінші жэне екінші нарыққа орналастыру;
3. Инвестициялық қорларды құру жэне оны ... және с.с. ... ... ақша ... бір ... ерекше қызмет көрсетеді, атап
айтқанда, банктік ... ... ... жасау және
мәмілені
қамсыздандыру, оның ішінде биржалық келісімді сақтандыру.
Брокерлер өз қызметінде мына түпкі бастамаларды ... ... ... ... фирмамен шарт жасағанда барлық
тапсырма
бойынша келісімге келеді, оның ішінде бағалы қағаздарды ... ... ... клиенттің белгілеген сомасы шамасында әрекет жасайды.
Бірақ алған тапсырма ... ... ... өз
құқығын пайдаланылады;
Брокер тапсырмасын орындағаны туралы шартта ... ... ... қаржыны клиенттің есепшотына аударады;
Брокер мәмілені ерекше кітапқа тіркеуі қажет. Ол жөнінде клиент
кешірме талап етуге құқығы бар;
5. ... ... ... ... тоқтатуға үкім бере алады.
Сонымен ... ... ... мен ... ... ... болса, ол кейін жазбаша құжатта көрсетіліп, ... ... ... өз ... ... ... ... кепілдік
беруді талап етеді (әсіресе клиент сатып алушы болса). Кепілдік ретінде
/~~
мыналар берілуі мүмкін:
1. Мәміледегі ... ... ... ... кемі ... немесе 100%-ін құрайтын сома брокердің
шотына түсірілу керек;
3. Брокердің атына ағымдағы шот ашулы ... ... ... ... жэне с.с ... жөнінде брокерлер фирма клиентке хабарлап түру қажет. Сонымен
қатар, брокерлік фирма клиентке ... ... ... опирациаларды өз
есебінен жүргізуі мүмкін. Бүл жағдайда брокерлік фирманың ... үшін ... ... ... үшін ақы ... ... ... брокерлік фирма тек делдалдық қызмет шегінен шығып, олардың іс-
әрекеті дилерлік фирманың қызметіне ұқсайды.
Дилерлер - олар да ... ... ... ... шарт
жасасқанда өз капиталын ... ... ... мына мысалмен
түсіндіруге болады. ... ... ... 100 теңгелік облигация
шығаруға ... ... ... ... ... өз аппараты
болмаған жағдайда әкімшілік дилерлер ... ... ... ... заем ... ... ... шығарылатын болса, онда ондай үлкен
іспен тек маманданған үлкен фирмалар, мысалы, ... ... Онда ... ... төмендегідей:
Әкімшілік дилерге 100 теңгелік облигацияны кем бағамен (дисконтпен),
мысалы, 98 теңгеге, яғни номиналынан 2 ... кем ... ... ... ... ... одан түскен 2 теңгеден кем болмауы
тиіс.
Бағалы қағаздар операциясына ... ... ... ... деп ... бақылау. Қазақстандық биржалар мемлекеттік басқару
қол астында. ... ... мен қор ... ... ... сәйкес
мемелекеттік басқару органдары келесідей іс-әрекет жасай алады:
* Биржаларды ашуға рүқсат беру;
* Бар биржаларды жаба ... ... ... ... ... ... жэне биржалық
жинаулар ережелерін бекітіп, түзетулер де жасай алады;
* Курстық маклерлерді жэне ... ... ... ... жэне ... маклерлерді бақылай алады;
> Биржадағы биржалық қүқықтың заңдылығын бақылау, т.б.
Биржаны қаржыландыру. Қазақстандық қор биржасы болашақтағы
техникалық жүйелерді және ... ... ... үшін ... ... ... жүзеге асыруды көздейді. Бүл қаржыларға биржалық
лицензияларды сатудан түскен пайданы да қосуға ... ... ... биржадағы бағалы қағаздардың кірілуі және
катировкасы үшін бэріне таныс қүқықтық ... ... жэне бер ... ... ... жэне биржалық сатуда фирмалардың, ... ... үшін де ... бір ... ... төлейді.
Осылайша биржа өзін-өзі қаржыландырады
1.2 Қор биржасындағы мәміле түрлері мен операциялар
Негізгі биржалық операциялар мыналар: листинг, делистинг,
бағалау, опционды, форвардтық жэне ... ... ... есептесу,
клиринг, консалтинг т.б.
Қор биржасы құнды қағаздардың сүранымы мен үсынысын шоғырландыруға,
акционерлік капиталдың қызметінің тиімділік деңгейін көрсететін биржалық
баға қалыптасу негізінде ... ... ... ... ... Барлық ресми тіркелген қор биржаларында қор қүндылықтарының айналу
процесі арнайы биржалық ... - ... ... ... ... өткен қүнды қағаздар мен жүзеге асырыла алады. Қүнды қағаздардың
нақты тирлерінің листингі, яғни олардың биржа тізімінде пайда болуы ... ... ... ... білдіреді жэне де биржа саудасына
араласып жүрген кез келген басқа құнда қағаздарға берілетін артықшылықтарды
береді. Листинг артықшылықтарына ең алдымен мартабильділігінің жоғарлығын,
сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... Сол ... енгізілген қор қүндылықтарына қаражат салуды шешкен
кез келген инвестор, солармен бірге қор биржалары ұсынатын ... ... ... ... ... ... ие ... Бірақ қор
биржасы листингтен өткен компания акцияларына салынған инвестициялардың
кірістілігіне кепілдік бермейді./6/
Биржа—акциялардың нарықтық құнын қолдау жүйесі. Компаниялардың бірігуі
немесе бағалау акциялардың, әдетте ... ... ... ... қүнына
емес, нарықтық курстық құнына сүйенеді. Бірқатар елдерде листинг компанияға
салық салу кезінде елеулі шегерімдер беруге негіз болып табылады. Сондай-ақ
мүндай нарықтарда ... ... ... ... ... керек болған
жағдайда банктер мен
қаржы институттарының сенімі мен жақсы қатынасына қол жеткізу жеңіл болады,
сонымен қатар тізімдік (листингтік) акцияларға коньертанциялатын
облигациялардың жаңа ... ... ... ... ... ... ... жүйесі, ол үйымдасқан нарық үшін қолайлы жағдай тудырып,
ең сенімді және сапалы ... ... ... ... ... ... тек ... акцияларын биржаға қойғысы келген кез
келген эмитент өтуі тиіс формальді-заңды процедура ғана емес. Листинг
-сыртқы инвесторға арналған ... ... ... өтуіне күшті стимул бар. Біріншіден, бұл
процедура құнды қағаздарды өтімді етеді. Биржадағы үздіксіз бағалану
акциялардың, биржадан тыс нарықпен салыстырғанда, сыртқы ... ... ... ... ... ... ... жаңа
шығарылымын орналастыруын жеңілдетеді, бұл инвестиция үшін қаржы
қаражаттарын тартуды қамтамасыз етеді, өйткені акцияларды биржалық тізімге
кіргізілуі фирмаға түрақты мәртебе ... ... ... туынды құнды
қағаздармен жедел мәмілелерден ұту мүмкіндігі де соншалықты ... ... ... ... ... ... жіберу
олардың өнімінің жарнамасы болып табылады және сатып алушылардың
қызығушылығын қолдауға мүмкіндік береді.
Стимул беру қызметтерінен басқа листинг беру функциясын да ... ... ... өйткені бұлай болмаса акцияларды биржалық тізімге қосу
процедурасы жарнамаға айналар еді. Листинг қор нарығына тиімділігін
қамтамасыз етудің ең ... ... бірі ... ... қор нарығында листингін процедурасы құнды қағаздарды теңесті
курсының анықталуына жол ... ... қор ... деп ... ... сол
берілген уақыттағы кәсіпорынның қаржы жағдайы туралы ақпаратты көрсететін
нарық. Сол ... ... ... пен ... ... ... Одан ... нарықта бұрын болжанбаған
процестердің бұрын өтіп жатқандығын немесе акциялардың бұрын қол жетпеген
ақпаратқа жауап қатып жатқанын көрсетеді.
Қор нарығының тиімділігінің басты критериі акция ... ... ... ақпаратқа жауап қату қабілеті болып табылады. Мысалы,
биржалық курстар циклді түрде қайталанып отырады және құнды қағаздар
құнынын бұрынғы өзгерулері негізінде олардың ... ... ... ... ... ... күшті), мүнда биржалық өткен өзгерістерді
механикалық түрде қайталамайды, ... ... ... ... ... табыс пен девиденттер туралы, акционерлік қоғамдардың бірігуі
туралы, қаржылық немесе басқа бухгалтерлік есеп ... ... ... күшті нарық мүндағы құнды қағаздар курсы компанияның
қаржылық тұрақтылығы туралы тек жарияланған емес, сондай-ақ бар қол
жетер ақпаратқа реакция ... ... ... әділ ... баға ... ... өзінде бар, ешкімге мәлім емес ақпарат есебінен табыс ала алмайды.
Батыс экономистер тиімділіктің «күшті» типіне дамыған елдердің өзінде
де қол жеткізу ... емес ... ... ... де ... Шынымен де
құнды қағаздар курсы барлық қол жетерлік ақпаратқа реакция беретіндігін
тексеру өте қиын. Сондықтан батыс нарықтары негізінен жарияланған ... ... ... да ... ... типі орташа «жартылай
күшті» болып табылады.
Биржалық курстың кем дегенде жарияланған ақпаратқа реакция
беретіндігінде листингтің атқаратын рөлі зор. ... ... ірі ... ... бөлімдері қаржы есептерін толығымен жариялауды талап
етеді. Кейбір кезде акцияларды бағалауға жіберілген тәуелсіз сарапшылар -
коммерциялық банктердің немесе билік құрылымдарыныңқатаң қадағалауымен
жүзеге асырылады. ... ... тек ... ... ғана емес,
әрине, сондай-ақ және де ең алдымен құнды қағаздар ... ... ... және ... ... ... жариялауға
міндеттейтін заң құжаттармен шартталады.
Кассалық және фьючерстік мәміле
Барлық биржалық операцияларды екі типке бөлуге болады: кассалық ... ... ... ... (spot) - бүл ... ... бар ... қағаздарға
жасалуымен сипатталады. Кассалық мәміле бойынша есептесу сатушы бағалы
қағаздарды сатып алушыға әкелген күннен, 2-3 күн ... ... ... ... ФРГ - да бүл мерзім биржалық 2 күннен артық болмайды, ал
АҚШ, Англияда - күнтізбектің 5 күні./3/
Мерзімдік мәміленің негізгі ... - бұл ... мен ... ... ... ... бір мезетте орындалуы, жүзеге асуы
керек, мысалы, мәміле бірінші қыркүйекте жасалса, ол бірінші желтоқсанда
орындалуы керек. Мәмілеге отырған кезде сатушыда ... қор ... не ... ... төлейтін ақшасы болмауы мүмкін.
Мерзімдік мәмілені «фьючерстік» (futurs) мәміле деп атайды. Әдетте
фьючерстік мәмілеге отырған кезде бағалы ... ... ғана ... ... ... ... кейде бағалы қағаздар курсы мәміле жасалатын күннің
катировкасы негізінде ... ... ... ... ... ... ... қағаздар мәміледе көрсетілген күні берілуі мүмкін не
сатушының келісімі бойынша көрсетілген мерзімге дейін біртіндеп берілуі де
мүмкін. ... ... ... ... ... (маржаны)
салады, олар мәміленің қаржылық тұрғыдан қамтамасыз етеді жэне ... ... ... ... ... ... келтіру
үшін керек. Егер жақтардың бірі мәмілені бұзса, онда екінші жақ ... ... ... ... ... жарналарының мөлшері
биржамен қойылады және конъюктураға тәуелді - нарық тұрақсыз болса, онда
салым көп және керісінше. Әдетте кепілдік ... ... ... ... ... 5-20% арасында тербеледі (келісімнің
сомасынан)./5/
Фьючерстік мәмілелердің көбі қайта сатып алу шартымен жасалады. Бұл
жағдайда ... ... ... болмайды, ал қатысушының біріне бағаның
айырмасы ғана төленеді.
Мысалы, «Дельта» компаниясының бір акциясы 45 ... 100 ... ... ... ... Мәміленің орындалу мезетінде бір акцияның
бағасы 49 долл. ... Ал ... кері ... алу ... ... ... ... 400 долл. (4*100) мөлшерінде баға айырмасын төлейді.
Сатып алушыға кепілдік жарнасы ... ал ... ... ... ... ... ... орындалу уақытында бір акцияның бағасы 40 долл. болса,
онда сатып алушы келісімнен бас тартуы мүмкін және ... 500 ... ... бір акцияға) төлейді. Бұл жағдайда сатушыға оның кепілдік жарнасы
қайтарылады, ал айырма сатып алушының кепілдік жарнасы есебінен беріледі.
Опционмен жасалған фыочерстік мәміле
Опционмен ... ... ... ... алушы (сатушы) сатушыға
(сатып алушы) белгілі бір ақша сомасын төлейді де белгілі уақыт периодында
белгілі бір бағалы қағаздар мөлшерін орнатылған баға бойынша ... ... ие ... ... сөзбен, қатысушылардың бірі сатып алуға опцион
(«саll» опционы) не сатуға ... («put» ... ие ... ... өз ... қолдануы бағалы қағаздар курсының өзгеруіне
байланысты. Мысалы, «Дельта» компаниясының бір ... 45 ... ... сатып алу опционын иемденді. Опционның қолдану мерзімі - үш ай.
Опционды сатып алушы әр акцияға 3 долл. сыйақы төледі. Опционды ... әр ... ... 50 ... дейін көтерілді. Опционды ұстаушы өз
құқығын қолданып 100 акцияны 45 долл. сатып алады. Ол сол ... ... әр ... 50 ... ала ... ... оның ... әр
акцияға 2 долл. болады (50-3-45) немесе барлық мәміледен 200 долл./5/
Егер опционды қолдану мерзімінде акциның бағасы 45 ... ... ... ... сатып алудан бас тартады, 300 долл. жоғалтады.
Егер опционды сатушы иемденсе, онда ол бағалы қағаздардың биржалық
курсы бағадан төмендегенде өз қүқығын қолданады.
Сатып ... ... ... ... бағалы қағаздар курсының өсуін
көздейді, ал сол уақытта сату опционының ұстаушысы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ойларын ұстана
отырып үлкен пайдаға жетуді көздейді, әрине, бірақ мәміле қатысушыларының
тек біреуі ғана ... ... кім ... кім ... ... ... ... онда мүндай
мәміле стеллажды деп аталады. Мәміле қатысушысының бірі ... ... ақша ... төлегеннен кейін опционды иемденеді, бүл опционның
қолдану мерзіміне байланысты өз ... ... ... белгілі
мөлшерін сатуға не сатып алуға құқық береді. Мысалы, мэміле қатысушыларының
бірі ... ... ... ... 80 ... сатып алу құқығы опционын
иемденді не әрбір акцияны 60 ... сату ... ... Берілген
опционның бағасы - акцияға 20 долл.
Опционды иемденген кезде опцион үстаушысы «Бэта» компаниясының акция
бағаларының өзгерісін ... 60 ... жэне 80 ... - бұл, ... «стеллажды нүктелер». Егер «Бэта» акция курсы осы нүктелер
арасында болса, онда сатып алушы әрбір акцияға 20 долл. мөлшеріндегі
шығынға ұшырайды. Мысалы, осы ... ... ... эр ... 70 ... ұстаушы әр акцияны 80 долл. сатып алуға құқығы бар. Демек,
опционды ұстаушы ... ... ... ... ... ұстаушы акцияны 60
долл. сатуға да құқығы бар, яғни нарықтық курстан төмен ... ... ... ... ... 60 долл. төмендесе, не 80
долл. өссе, онда опцион ұстаушы өз құқығын қолданып акцияны не сатады, ... ... Егер ... ... ... 40 долл. болса, онда опцион
ұстаушысы келісімнің екінші қатысушысына акцияны 60 долл. сатып, өзінің
опционды сатып алу шығындарын ... Егер ... ... 30 ... дейін түсіп
кетсе, онда опцион ұстаушысы әр акцияға 10 долл. таза пайда алады. Нарықтық
курстың 80 ... ... ... ... ... ... ... екінші
қатысушысынан сатып алу құқығын қолданады. Егер баға әр акцияға 100 долл.
дейін жетсе, онда опционды сатып алушы ... ... ... ... ... Ал баға 100 ... жоғары ессе, онда опцион ұстаушысы
таза пайданы иемденеді./6/
2 бөлім. ҚР-дағы қор биржаларының операцияларын талдау
2.1 Компанияның бәсекелігін арттыру үшін қор ... ... ... және ... қызмет,
тауарайналымының өсуімен компаниялар алдында қосымша ақшалық заттарды
айналымдық сондай-ақ негізгі ... ұзақ ... ... мәселесі тұруда.
Бұл жағдайда компанияның қаржыландыру көзі өзінің қаржысы, сонымен қатар
ұзақ мерзімді қаржыландырудың келесідей құралдары болып ... ... ... ... ... мен ... ... қаржыландыру
бағдарламалары;
- мемлекеттік қаржыландыру;
- бағалы қағаздар нарығына айналымға салу үшін бағалы қағаздарды шығару.
Отандық ... ... ... ... ... компанияларға
үлестік және қарыздық бағалы қағаздарды шығару жолымен өзінің дамуына
қомақты сомаларды қаратуға мүмкіндік ... ... 2007 жылы ... ... ... ... қор ... барлық операциялардың
көлемі (KASE) нарықтық барлық секторында, Алматы қаласы аймақтық қаржы
орталығының (ААҚО) ... ... ... қоса алғанда, 2006 жылы 2,03 есе
көп болатын 296 951,0 млн. ... ... ... ... ... жетті. /8/
Отандық институционалды инвесторлардың, екінші деңгейдегі банктердің,
жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтандырушы мекемелердің және
инвестициялық қорлардың активтері өсуде. ҚР ... ... және ... ... мен қадағалау агентінің (ҚҚА) алдыңғы мәліметтері бойынша
2007 жылы 1 қазанына алғанда зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруына
жататын зейнетақы активтерінің жалпы көлемі 2007 жылы ... ... млн. ... ... 6,15 ... ... млн. тенгені құраған. 2007
жылы 1 қазанына алғанда екінші дәрежелі ... ... ... 863 683 млн. теңгені, сақтандыру мекемелерінде – 153 130 ... ... ... – 250 949 млн теңгені құрады.
Көлемінің артуына қарамастан, Қазақстандық қор биржасында
қаржылық құралдар ... Бұл ... ... ... ... ... менеджментінің қор биржасының мүмкіндіктері жайлы хабардар
болмауы. КАSE –нің лизингтік талаптарының жоғары болуы, осыған орай, меншік
иелері операциондық қызметке басқару принциптері енгізуді, өз ... ... өз ... ... қаламайды.
Мемлекет жағдайды дұрыстау жөнінде әртүрлі қадамдар жасауда.
Компаниялар үшін осы арнайы сауда аймағының листингіне шығуда шығындарды
қайтарудың белгілі бір ... ... ... қаласы аймақтық
қаржы орталығын дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама қабылданды.
Нәтижесінде, бағалы ... ... ... ... саны ... ... корпотивті облигациялар шығаруды жөн көруде. Бұл
тісінікті де, бұл ақшалық заттарды тартудың оптималды құралдарының бірі,
өйткені меншік иелеріне бизнестегі өз үлесін азайтпауға, өз ... ... ... ... және ... жабу механизмін белгілеуге
мүмкіндік береді./8/
Сондай-ақ, облигация шығаруда:
1) қаражат банктік несиелер ставкаларынан төмен ставкада алынады.
Нарық бойынша орта есеппен:
- ... ... 8-10,5 ... несиелер бойынша: 12 -16
Баршаға мәлім «ипотекалық дағдарыс» өз түзетулерін енгізді, сондықтан
облигацияларға да, несиелерге де ... ... ... ... ... беру ... ... қарыз алушы қаржыландырудың ыңғайлы мерзімін, қажетті қарыз сомасын
және оның түсу графигін өзі таңдап алады.
Облигациялық қарыз мерзімі: 1- 10 ... ... ... 300 млн ... ... қарыз алушы бір несие берушіге тәуелді болып қоймайды – облигациялар
бағалы қағаздар нарығындағы инвесторлармен сатып ... ... саны ... ... КАSЕ –те ... ... үшін ... жеңілдіктер
қарастырылған.
Жылдық табыс жиынтығынан есептеледі:
- облигацияларды айналымға салудағы бағасының артуынан түскен табыс;
- облигациялар ... ... ... ... ... ... берушілер мен партнерлер үшін бір уақытта компанияның
несиелік тарихы және имиджі ... ... қор ... ... беру ... шет ... ... оң әсерін тигізді.
Қазіргі кезде мемлекеттік биліктегі органдардың ... ... ... ... ... енгізулерді енгізетін кейбір
заң жобаларын және бағалы қағаздар нарығында салық ... және ... ... ... да ... актілерді дайындап жатқанын айта
кеткен жөн.
БИРЖАҒА шығу
Компанияның биржаға шығуын ұйымдастыру ... ... әрі ... ... ... ... Компанияның бағалы қағаздарды шығарып, оны
биржа листингіне өткізу туралы шешім ... ... ... ... яғни ... ... ... компанияның аталған жобаны
іске асыру үшін ұйымдастырушы-құқықтық, материалдық және адамдық
ресурстардың болу мүмкіндіктерін нақты бағалау қажет. Сондай-ақ,
компанияның листингке деген құжаттар ... ... ... ... жеке ... таза табысына, атап айтқанда бұл
аудиторлық есептері мен ... ... ... ... ... ... ... түрде биржа лизингіне шығу процесіне үш негізгі сатыға
бөлуге болады.
1. Дайындық, шеңберінде компанияның даму стратегиясы анықталыды, қажетті
экономикалық ... ... ... ... ... тобы ... шешімдер қабылданады.
2. Негізгі, бұл сатыда қаржылық кеңес берушінің міндетті түрде қатысуымен
бағалы ... ... ... және КАSE ... ААҚО ... ... асырылады.
3. Қортынды, биржада бағалы қағаздарды тарау, тарату нәтижелері бойынша
ҚҚА-ға есеп беру.
Компанияның биржа листингіне шығу процесі кестеде ... ... шығу ... ... ... |
|1 ... ... биржағаишығу үшін |Компанияға байланысты |
| ... ... | |
| ... және ... ... болу | |
| ... сәйкестендіру. | |
|2 ... ... ... тағайындау ... ... |
|3 ... қажетті қызмет көрсетулерін |Компанияға байланысты |
| |(аудиторлық, қаржылық кеңес ... ... | |
| ... және т.б.) ... бағалы | |
| ... ... ... құру. | |
|4 ... ... ... ... ... |
| |жауапкершілікті үлестіру | |
|5 ... ... ... ... ... ... ... |
| |қабылдау (акционерлер жиналысының шешім | |
| ... | |
|6 ... ... ... |
| |қаржылық кеңес берушіні және онымен ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ...... ... |
| ... ... | |
|7 ... ... ... ... ... ... ... |
| |үшін бағалы қағаздарды шығару ... ... ... 15 |
| ... ... күні ішінде |
| |құжаттар пакетін жасауы; | |
| ... ... ... | |
|8 ... ... ... ... органда |Құжаттар пакетін |
| ... ... (ҚР ... ... және ... органға |
| |қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау ... ... ... |
| ... |30 ... күн |
| | ... |
|9 ... кеңес берушінің инвестициялық |Бағалы қағаздар ... ... және ... ... мен |құзіретті орган |
| ... ... ... үшін құжаттар |тіркегенмен бірге 30 |
| ... ... ... күн ... ... ... пакетін «Қазақстандық қор биржасы» |Бағалы қағаздар шығаруды|
| |АҚ листингтік бөліміне ... ... ... ... |
| | ... ... 2 |
| | ... күні ішінде |
|11 |Листингтік бөлімнің бағалы қағаздарды ресми |Құжаттар пакетін |
| ... қосу ... ... ... ... ... «А» |
| ... (немесе өткіщу туралы ықыласын |лисингі үшін 20 ... |
| ... ... ... ... ... және «В» листингі |
| |қабылдамау себебін жеткізу) және ... 30 ... күні |
| ... қор биржасы» АҚ Биржалық кеңес |ішінде |
| ... ... | ... ... ... ... жүргізу (ай сайын) |Биржалық кеңес әр |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... қою күннен бастап |
| | |5 ... күні ... ... ... ... берілуі |2-3 ... күні ... ... |Нарықтық кәсіби қатысушысымен бірге |Компанияға байланысты |
| ... ... құру | ... ... ... ашу туралы өтініш беру |Бір ... күні ... ... ... ... саудасын ашу туралы |Бір ... күні ... |
| ... қор биржасының Басшылығының | |
| ... ... ... ... мен ... | |
| ... хабарлау | ... ... қор ... жүргізілген операциялардың ағымдық
жағдайы
Қазақстан қор биржасында 2008 жылдың алғашқы 8 айында нарықтың барлық
секторында, сондай-ақ “Алматы қаласындағы ... ... ... ... сауда алаңында жүргізілген операциялардың жалпы көлемі 186207,0 млн.
АҚШ доллары ... ... 22415,7 млрд ... ... ... 2007 ... осы ... операциялар көлемімен 13,5 %-ке
(долларлық баламасында 11,4 %) төмендеген.
Қазақстандық қор биржасының (KASE) 2008 ... ... ... ... көлемі өткен айдағы көрсеткіштермен салыстырғанда 23,0% өсті
және 35509,8 млн. ... ... ... Ал ... ... өсім 22,6%
деп бағаланды және биржалық операциялар көлемі 4259,3 ... ... ... ... ... ... қор биржасында 2008 жылдың тамыз айында МБҚ-ды ... алу ... ... соммасы 84552,7 млн теңге құрайтын 193 мәміле
тіркелген. Бұл ... ... ... 2,0 %-ын ... ... ... 5 ... өткізді. Аукцион облигацияларды
орналастыруда рекорттық ... яғни 45,1 млрд ... ... 6 ... ... ... ... Онда Қаржы министрлігінің
мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттемесі МЕККАМ - 6 қағазының
182 ... ... ... ... 11 рет ... белсенді тапсырысты
6 алғашқы диллерлер берді. Тапсырысты қанағаттандыру ... 4836,3 ... ... 13 тамызда Қаржы министрлігінің мемлекеттік орта мерзімді
қазынашылық міндеттемесі МЕОКАМ – 24 ... 73 ... ... ... ... 12 белсенді тапсырысты 6 ... ... ... ... ... ... 11070,0 млн ... құрады.
Кесте 1. Соңғы 4 айдағы биржа айналымының динамикалық көрсеткіші,
млн. ... ... 2008 ... 2008 ... 2008 ... 2008 |
|Нарық секторы | | | | |
| ... |% ... |
| ... |пайыздар |негізгі |пайыздар | ... |366,2 |- |70,4 |4,4 |440,9 ... |68,0 |- |141,2 |65,4 |274,6 ... |- |- |122,3 |61,3 |183,5 ... |- |- |46,0 |54,8 |100,9 ... |- |- |6,2 |52,2 |58,4 ... |- |- |51,7 |51,9 |103,6 ... |- |- |53,2 |41,7 |95,0 ... |- |- |73,0 |36,5 |109,4 ... |- |- |34,6 |21,8 |56,4 ... |- |- |28,0 |18,6 |46,6 ... |- |- |13,0 |12,9 |25,9 ... |- |- |- |10,3 |10,3 ... |- |- |14,0 |10,3 |24,9 ... |- |- |36,4 |7,5 |43,3 |
| |434,1 |- |690,0 |449,5 |1574,3 ... ... ... қор ... қайталама нарық тез ілесіп
белсендірілді. Мұнда айта кететін біржайт қатысушылар Қаржы министрлігінің
ең ұзақ, сондай-ақ жоғары табыс ... ... ... ... отыр. Бұл құбылысты екіжақты талдауымызға болады:
• бірінші ... бұл ... ... эмиссиялық белсенділінің
жоғарылауы;
• екінші жағынан, “сападағы жүгіру” процесіне байланысты. Бұл процес
әлемдік нарықпен ... ... ... ... ... табыс әкелуіне қарамастан тәуекелсіз құрылымдарды инвестициялауды
жүзеге асыра береді. Мұндай қағаздарға сұраныстың жоғарылауы Қаржы
министрлігінің ұзақ ... ... ... ... ... ... 1. Қор биржасында МБҚ-ның 2008 жылдың қаңтар-тамыз айларында
өсу динамикасы, млн теңге (қайталама нарық)
[10]
Акциялар нарығы
KASE-те сондай-ақ ААҚО-ның ... 2008 ... ... 8 ... ... алу ... ... 314,0 млрд теңгені құрады,
ал 2007 жылдың алғашқы 8 айында 345,9 млрд ... ... ... жылы KASE пен ... ... ... ... алу
операциясының көлемі 187,13 млрд теңгені, ал доллар баламасында 8924,4 млн-
ды құрады.
KASE-те, сондай-ақ ААҚО-да нарықтың барлық ... ... ... ... ... 75,8 млрд ... болатын 917 мәміле тіркелген.
Бұл сомма KASE-те мемлекеттік емес ... ... осы ... ... құрайды.
Осы мәліметтерді ескере отырып, KASE-те акциялардың сату-сатып алу
белсенділігінің аңғара аламыз. Бұған ... ... - ... ... қор ... ... қаржылық дағдарысқа ұшырауы. әлемдік
дағдарыс Freddie Mac және Fannie Mac ... ... ... дес бермеуі нәтижесінде жаңа деңгейі көтерілді. Freddie Mac ... Mac ... АҚШ ... өз бақылауына алды. Ең ірі ипотекалық
компаниялардың дағдарысқа ұшырауы АҚШ-та қаржы дағдарысын ... бақа да ... ... кері ... тигізді. Осы жағдайға
байланысты инвесторлар ... ... ... ... ... осының нәтижесінде тамыз айында Лондон қор биржасында Қазақстандық
банктердің үлестік қағаздары ... ... ... атап ... ... ... “Казкоммерцбанк” АҚ-23,1%, “Халық Банк ” АҚ-21,3%.
Екінші жағынан, инвесторлар өте белсенді түрде дамушы нарықтардан ... ... ... бұл өз ... компаниялардың үлесті бағалы
қағаздарының төмендеуіне алып ... Бұл ... ... да сырт ... Қазақстанның жетекші шикізат өндірушілердің, яғни ... 7,4%, ... 13,1%. ... Eurasion Natural ... Corporation
PLC өз позициясын сақтап қана қоймай 2,8% өсімге жетті.
Қазақстандық қор биржасы Қазақстанда жылдың алғашқы сегіз ... ... ... ... ... ... 3. Қазақстандық қор биржасында 2008 жылдың қаңтартамыз айындағы
акциялар нарығы, мың доллар
|Айлар ... ... ... ... ... |
| ... нарық |Қайталама нарық | |
| ... |0 ... ... ... |0 ... ... ... |20819,1 ... ... ... |0 ... ... ... |0 ... ... ... |0 ... ... ... |1661,4 ... ... |
|Тамыз |0 ... ... ... |22480,5 ... ... |
|Соның ішінде |20819,1 ... ... ... жыл, |0 ... ... ... | | | ... қор ... ... ... 2008 ... алғашқы
сегіз айының жетекші операциялары:
1. “БТА Секьюритис” АҚ, Ка – 3,56
2. “Тенгри Финанс” АҚ, Ка – ... “Visor ... АҚ, Ка – ... ... ... АҚ, Ка – ... “BCC Invest” АҚ, Ка – 2,15
6. “ИФД RESMI” АҚ, Ка – 1,99
7. “Асыл Инвест” АҚ, Ка – ... ... ... АҚ, Ка – ... “Asia Broker ... АҚ, Ка – ... ... Капитал Инвестментс Казахстан” АҚ, Ка – 1,85
Ка – белсенділік көрсеткіші
Корпоративтік облигациялар нарығы
Қазақстандық қор ... ... ... ... ... ... 2008 жылдың алғашқы сегіз айында корпоративтік облигациялармен
жүргізілген сату-сатып алу операцияларының көлемі 1901,9 млн ... ... ... ... ... ... корпоративтік
облигациялармен жүргізілген 309 мәмілелер жалпы соммасы 164,3 млн долларды
құрады. Бұл ... ... емес ... ... ... 20,6 ... ... туындаған жаңа проблема АҚШ-тың ірі ипотекалық
компаниялары мен инвестициялық банктерінің дағдарысқа ұшырауына байланысты
инвесторларды нарық сегментінен өз ... алып ... ... ... ... елдердің экономикасында роль ойнайтын ... ... ... ... жағдайға байланысты, Қазақстандық корпоративтік облигациялар
нарығы ... ... ... жоғары болуы сыйақы мөлшерлемесін
өсіруіне ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдай инвесторлар ... ... ... біреуін аз ғана тәуекелділікпен таңдайды.|10|
3 бөлім. Әлемдік ... қор ... және ... ... даму ... ... қағаздар нарығы мен қор биржасын
құрылымдық талдау
XX ғасырдың басына дейін АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік
органдар тарапынан ... ... жоқ. ... ... ... тек ... ... Бұл реттеу кәсіби қатысушылардың өздері арасындағы
ойынның әділ ережелерді ұстап тұруга бағытталған ... ... ... жоқ. Қор нарығында бағаларды манипуляциялау тәжірибесі
өркендеді. Сол ... ... ... нарығын мемлекеттік реттеуді
енгізудің қажеттілігі пайда болды. 1911 жылы ... ... ... ... бірінші Заң қабылданды. Кейін 1913 жылы АҚШ-тың 22 штатында
сәйкес заңдар қабылданды. Бірақ мемлекет көлемінде АҚШ-тың ... ... ... ... жоқ. ... бағалы қағаздар нарығындағы жағдайы
1929-1933 жылдарда экономикалық дағдарыс салдарынан күрделене түсті.
АҚш ... ... 1932 жылы ... ... қағаздар нарығын
тәртіпке келтіру жөнінде шешім кабылдады. Вашингтонда ол өз ... ... ... ... ... ... Белсенді жүмыс
нөтижесінде даярланған заң, кейін 1933 жылдың мамыр айында Бағалы қағаздар
туралы Заң деген ... ... жылы АҚШ ... ... ... Заң кейінірек 1934 жылы қор биржалар
туралы Заң қабылдады. Осы заңмен мемлекеттік реттеу органы ... ... ... ... комиссия (БҚБК) қүрылды. Комиссияның бірінші
төрағасы — Джозеф ... ... ... ... ... 1935 жылы
коммуналдық шаруашылық саласында ... ... ... ... Бұл заң ... ... БҚБК-да тіркелуін
талап етті. 1938 жылы ... заң ... - ол ... ... ... береді. 1939 ж корпорациялардың облигацияларын шығару
процедурасын реттейтін сенім келісім-шарт ... заң ... жылы ... заңы ... Оған ... БҚБК тендерлік ұсыныс жолымен
корпорациялардың акциялардың бақылау пакетін сатып алу ... 1970 жылы ... ... бойынша корпорация құрылды.
БҚБК-ң күрылымына келсек, ол 11 ... ... 6 ... ... ... құралады.
Қызметкерлердің жалпы саны-3000 адам, олардың 60 пайызын заңгерлер алып
отыр.
БҚБК-ң ең ірі бөлімшелері:
* корпоративті ... ... ... ... ... басқармасы;
* заң шығаруды қадағалау жөнінде басқарма.
БҚБК-сы мыналарға бақылау жасайды:
* 8 қор биржа;
* қор дилерлердің ұлттық ассосиация (ҚДҰА);
* муниципалды ... ... ... 8500— ... ... мен диллерлер;
* 8350— инвестициялық компаниялар;
* 8000— инвестициялық кеңесшілер;
* 15 - ... ... 748— ... ... 15— ... ... ... компаниялар.
АҚШ-тың Өзін-өзі реттсйтін ұйымдары (ӨРҰ)
ҚДҰА – қор дилерлердің ұлттық ассоциациясы
ҚДҰА — АҚШ-ғы ең ірі өзін-өзі реттейтін ... Кез ... ... ... ... ... бұрын ҚДҰА-ға мүше болып кіруі керек. 1997 жылы ҚДҰА-
ның мүше ... 5600 ... 556 000 ... ... ... 350 ... - НИФБ ... болып табылады.
АҚШ-ның биржалық жүйесі дүние жүзінде ең ірі және ең көп тармақталған
жүйе болып табылады. ... ... қор ... 1791 жылы Филадельфияда
пайда болды. Ондағы негізгі звеносы — ... қор ... ... табылады.
Оның даму тарихы 1792 жылдан басталады. Сол ... 24 ... ... ... ... ... қойып, Нью-Йоркте бірінші
ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығы болды./7/
Нью-Йорктен кейін АҚШ-та көлемі ... ... ... ие болып отырған
Американдық қор биржасы болып табылады. Ол 1921 жылы құрылды.
Нью-Йорктің қор биржасы — бұл осы корпорациялар ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі
кезде оған ... 10 ... ... ... 10 ... ... және
төраға сайланады. Төраға дауыстар тең бөлініп берілгснде ғана өз ... ... ... ... ... ... ... жауапты,
биржа саясатын анықтайды, жаңа мүшелерді қабылдау, бағалы ... ... ... ... ... және тағы басқалар.
Биржадағы операцияларды тек оның ... ... ... Ал ... ... фирманың иесі болса, онда фирма да ... ... ... ... қор ... ... ... кәсіби талаптарға
жауап беретін тұлғалармен сатылады, орынға деген баға жекеленген ... және ол ... ... ... ... Жалпы алғанда
биржа мүшелердің контингенті жоғары түрақтылықпен сипатталады. Сондықтан ол
АҚШ-тағы ең беделді (элиталық) институттардың бірі болып есептеледі.
Мүшелердің ... ... ... — қор ... сауда залындағы негізгі түлғалар. Биржада
айналатын акциялардың әрбір түрі белгілі бір ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Олар агенттер ретінде және диллер
ретінде әрекет етеді, яғни бір жағынан олар өз ... ... ... ... ... ал ... олар ... болып табылады,
олар белгілі бір сыйақыға брокерлердің тапсырыстарын орындайды. Олардың
негізгі функциясы — оларға жүктелген ... ... ... ... ... ... ... брокерлері немесе биржа брокерлері- өз клиенттернің
тапсырмаларын орындайтын қор биржаның мүшелері. Өз ... ... ... жоқ, ... басқа брокерлердің тапсырмаларын орындай алады.
Биржалық маклерлер- сауда залындағы операцияларды өз есебінсн жүргізетін
немесе қатысу үлесі бар тапсырмаларды орындайтын қор биржаның мүшелері.
Ассоциалық ... ... ... кіру ... бар, ... мәміле жасай
алмайтын тұлға. Қор нарығының қызметі мемлекетпен және ... ... ... ... ... ... ... ұйым болып табылады. Әр
биржада — бақылаудың өзіндік жүйесі бар. Жүйеге ... ... есеп ... құру ... ... ... бақылау жұмысына көңіл бөлінеді.
Бүкіл әлемде ең белгілі және беделі бар ... 1884 жылы ... Доу- ... индекстері есептеледі. Осы индекс жүз жылдан астам уақыт
бойы жүйелі түрде баспада жарияланып шығады. Бүгінгі күні ... ... ... бар, ... "Доу Джонс компани" компаниясы құрастырып, ... ... ... - 30 ірі өнеркәсіпті корпорациялардың
акциялардың бағамдар қозғалысының қарапайым орташа ... Бүл ... ... ... ең ескі және кең ... түрі ... Оның ... өзгеріссіз қалмайды: оның компоненттері ... және ... ірі ... корпорациялардың
позицияларына байланысты өзгере ... ... ... ... мұндай
жағдайлар сирек болады. Оның құрамдастары Нью-Йорк қор биржасында айналыста
жүретін акциялардың нарық құнының 15% пен 20% -ын алып ... Бұл ... ... ... ... ... оған кіретін акциялардың бағаларды
қосьш, алынған соманы белгілі бір деноминаторға ... Ал ... ... ... ... қүрайтын акциялар түрінде акцияларды және
дивиденттер сомасына, сонымен бірге компоненттерді алмастыру, қосылу,
сіңіруге ... ... Доу ... ... ... ... ... 10 000-нан астам пунктер бар. Доу-Джонс компаниясы ... ... ... — шарттар мен опциондар үшін негіз ретінде
қолдануға тыйым салады.
Доу-Джонстың көлік индексі — 20 ... ... ... ... ... орта ... болып табылады.
Коммуналды Доу-Джонс индексі — газ және электрмен қамтамасыз етумен
айналысатын 15 ... ... орта ... ... ... ... деп тс атайды)-Доу-Джонстың
өнеркәсіптік, көлік және коммуналды индекстер негізінде құрастырылатын
көрсеткіші.
НАSDAQ ... ... ... тыс ... ... алынады жөне сатылады.
Қарапайым акциялардың 4000-нан астамы бағалы ... ... ... Ассоциацияның автомагтандырылған котировка жүйесінде бағаланып
жүреді. NASDAQ биржадағы ... ... ... ... ... жүйенің енгізілумен биржадан тыс нарығы қор нарығындағы
саудада жаңа технологияларды қолдану кезеніне өтті.
NASDAQ қызмет көрсетудің үш деңгейін ... ... ... ... ... ... және олардың клиеттеріне брокерлік кеңсесінде
орналасқан немесе ... ... ... қарап отыруға мүмкіндік
береді. Осылай ол "ішкі нарығын" көрсетеді, яғни ... алу ... ... ... ... ... және сату туралы ұсыныстардың ең төменгі ағымды
бағаны көрсетіп отырады.
Бірқатар жағдайда сатьш алу туралы ұсыныстың ... және сату ... ... әр түрлі диллермен ұсыньыады,
Сондықтан клиент өр ... оның ... ... ... толық сенімді бола алмайды.
Екінші және үшінші деңгейлер ұқсас болып келеді, бірақ бір үлкен ... ... ... осы ... ... ... ... тұрақты баға белгілерді көрсетеді. Бірақ үшінші деңгейде
мынадай ерекшелік бар. Абонент нарық ... ... ... ... ... ие бола алады.
NASDAQ биржадан тыс нарықтың құрамдас индексі 1970 жылы пайда болды. Ол
коммуникациялардың автоматтандырылған жүйені пайдаланатын бағалы ... ... ... ассоциациясымен калькуцияланады./5/
Бұл индекс акциялардың алты тобының: өнеркәсіптік, банктік, сақтандыру,
басқа да қаржы, көлік, коммуналдық компаниялардың негізінде ... жылы NASDAQ ... ... 2 ... ... ... біреуі-
ұлттық нарықтың NASDAQ қүрамдас индексі; ... ... ... өнеркәсіптік акциялар индексі.
3.2 Қазақстандық қор нарығының жаңа листингтік талаптары
2007 жылғы маусым айында Қазақстанның Биржалық ... КАSE ... ... және оның сауда алаңын Алматы қаласының
Аймақтық қаржылық орталығының алаңымен (АҚОА) біріктіру туралы шешім
қабылдады. ҚР ... ... ... ... ... ... реттеу
Агенттгінің (ААҚ ОҚРА) төрағасыны А.Арыстановтың айтуынша, бұл «бізге
бірге ғана біріккен нарық, бір ғана ереже, бір ғана ереже, бір ғана
қатысушылар және бір ғана ... ... ... ... үшін ... қор ... ... орналастыруды
коммерцияландыру жоспарына сәйкес үстіміздегі жылдың І-ІІ тоқсанында
жүзеге асыру керек еді. Алайда, ... үш ... ... ... ... ... ... 2008 жылы мамыр айының соңында,
жоспарланғаннан екі ай кейін аяқталды, ал шілде-тамыз айлары – демалыс
кезеңдері ... ... ... шығу ... шешім қабылданды.
АҚОА мен КАSE сауда алаңдарын біріктіру мәселесіне келсек,
2008 жылы 3 ... ... ... ... бұл ... ... ... Бірігу ҚАзақстан қор нарығнда қолданылатын салық
режимдерін бір ізге салуға мүмкіндік береді. Біріккен ... ... ... ... үшін Сингапур мен Лондоннан мамандар
тартылды./10/
Қабылданған шешімдер нэтижесінде биржаның ресми тізімі өзгереді:
- КАSE – де ... ... ... емес құнды қағаздар секторы
екі негізгі топқа – акциялар және ... ... ... ... ... ... 3 санатқа бөлінетін болады; «көгілдер фишкалар»
тұрақты жұмыс істейтін эмитенттер, келешекті акциялар, өсетін
эмитенттер, оның ішінде внечурлық компаниялар ... ... ... ... ... ... ... секторы құнды қағаздарда белгілі рейтинглік
бағалау болуы критерийі ... ... КАSE –де ... жіберілген мемлекеттік емес құнды қағаздар сызығы
жаңа құралдар типімен – жарналық инвестициялық қор жарналарымен,
индекстік қорлар құнды қағаздармен, туынды құнды қағаздармен, туынды
құнды ... және т.б. ... ... ҚҚ ... ... Chips ... ... ... және ... фишкалар» |борыштық ҚҚ ... ... да ҚҚ |
| | | ... Cap ... ... жоқ|Туынды құнды қағаздар |
|«тұрақты жұмыс істейтін |борыштық ҚҚ | ... ... ... ... ... |
| ... ... | ... Up | ... да ... ... келе ... | | ... | | ... үстіне «көгілдір фишкалар» санаты үшін талаптар КАSE дегі
қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... капиталға деген талаптр 1 200 мың АЕК-дан 8 560
мың АЕК-ға дйін ұлғайтады. Ал орта және ... ... ... түсу оңайырақ, олардың борыштық қағаздарына салықтық
преференциялар қолданылатын болады. Бұл секторда таза пайда мен
табыстылыққа байсалды талаптар қойылмайды, сөйтіп ... ... ... ... құрылып, бірден қор нарығына шығуы мүмкін. Бәрінен бұрын
бұл алаңша шағын және орта бизнеске – осы ... ... ... ... іс ... болып көрмеген сегментке бағытталады. АКциялар және
борыштық құнды қағаздар (ҚҚ) секторларындағы эмитенттерге қойылатын
талаптар 1 және 2 ... ... ... ... ... ... ... талаптар
| |1 ... |2 ... |3 ... |
| |Stars Up |Mid Cap |Blue Chips ... ... ... кем емес |2 жылдан кем емес |- ... ... ... | ... |ААҚ ОҚРА ... ... біліктілік талаптарына |
| |сай ... ... ... ... жыл |2 жыл |1 жыл ... ... | | ... ... ... |8 560 мың АЕК |171 мың АЕК |51 мың АЕК ... ... 6 ... 6 айдан|- |
| ... 8 560 мың ... 171 мың АЕК | |
| |АЕК | | ... ... ... 3 ... ... 2 жылдың |- |
| ... үшін ... үшін оң | |
| |мың АЕК ... ... | ... ашылған |6 ай өткенде – 10 |6 ай өткенде – 5% |- ... ... |% | | ... айналымдағы | | | ... саны | | | |
| |1 жыл ... - |1 жыл ... – |- |
| |15% |10% | |
| |2 жыл ... - |2 жыл ... – |- |
| |25% |15% | ... |- |- |- ... кодексі | | | ... |- |- |- ... ... қағаздар секторы эмитенттеріне қойылатын талаптар
| ... ... бар ... ... ... ... |
| | |жоқ ... ... |
| ... ... ... |1 ... ... |
| ... SPV ... | | |
| ... ҚҚ ... ... ... | |
| | | | | | ... |+ |+ |- |- |- ... | | | | | ... ... ... | ... | ... |ААҚ ОҚРА ... ... ... ... сай |
| ... аудитор ... |2 ... кем | |2 ... |1 ... ... ... (SPV |- |кем емес |кем ... |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... | | | | | ... |+ |- |+ |+ |+ ... | | | | | ... |+ |+ |+ |+ |+ ... |2 жыл |- |2 жыл |1 жыл |- ... | | | | | ... |- |- |2 050 ... мың |- ... | | |АЕК |АЕК | ... ... | |2 050 ... мың |- |
| | | |МРП |МРП | |
| | | ... 2 |Соңғы | |
| | | ... |жыл ... ... ... |- |- ... |3,4 мың |- |
| | | ... ... | |
| | | |мың АЕК | | ... қор ... ... ... ... ... ... белсенділіктің тірілуіне мүмкіндік жоқ. Қор нарығын бағалы
қағаздарды ... жэне ... ... ... бірігуі деп айтуға болады.
Қор биржасы - өзімен бағалы қағаздар нарығындағы қатысушылардың бағалы
қағаздарды сату ... ... ... емес жолдасы
(партнерство) нысанында иемденген субьект.
Қор биржасы түсінігі басқа бір тауарлы нарықтан ерекшеленбейді. Тек
зерттеліп ... ... ... ... ... ғана айырмашылықтар
пайда болады. Бағалы қағаздар нарығының номенклатурасы бөлек бір тауардың
түріне сәйкес келмейді, тауар нарығына толық ... ... ... ... ... ... сатып алынады, айырбасталады. Қор нарығы - қандай
болмасын мемлекеттің құрылымды бөлшегі, оның негізі тауар нарығы, ақша және
ақшалай ... ... ... және ... ... субъектілерінің
қызметін реттейтін және мемлекеттік бақылаудың механизмін ... ... ... жэне жұмыс істеп жатқан нарықтың инфрақұрылымы өзіне Орталық
депозитарийді, КАSЕ, брокер-дилерлерді, регистраторлар мен ... ... ... ... ... ... ... керек.
Сонымен, біз не қарастырдық:
1 Қор биржасы - бұл ... ... ... ... жэне ... негізгі
орталандырылған, тіркелген сату орны бар нарық;
2 Қор биржасының негізгі қызметі (функциялары):
* Бос ақшалай ... мен ... ... қағаздар сату
арқылы шоғарландыру;
* ... жэне ... ... ... олардың құнды
қағаздарын сатып алу арқылы несиелеу, қаржыландыру;
3 Негізгі биржалық операциялар мыналар: листинг, ... ... ... жэне ... ... ... есептесу, клиринг,
консалтинг т.б.
4 ҚР-дағы қор биржасының ағымдық операцияларын, атап айтқанда, МБҚ-ның,
акция нарығының, корпаративтік облигациялар нарығының, шетел валюта
нарығының көрсеткіштерін, өсуі не ... ... ... ... ... ретінде АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығы мен қор биржасын,
Доу-Джонстың қор индексін қарастырдық;
6 Нью-йорк қор ... – бұл осы ... ... ... ... ... басшылық ететін корпорация болып табылады;
7 ҚР-да қор биржасының бірігуін және ... жаңа ... ... биржа - нарықтың ұйымдасқан түрі, онда сұраным мен
ұсыным ... ... ... ... ... ... және
қызметкерлер жалданады. Ол - сатушылар мен сатып алушылар келсімге ... ... ... ... ... Заңдар жинағы:
. «Бағалы қағаздар нарығы туралы» 5 наурыз 1997ж.
«ҚР бағалы қағаздармен келісімдердің тіркслуі» 5 наурыз 1997ж.
«Бағалы ... мен қор ... ... ... Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. /Алматы: ... ... Б.А. ... қағаздар нарығы. /Алматы: Экономикс,
1999ж./
3. Сутемгенов Н.Д., ... К.М. ... ... ... II,
Алматы, 2002г./
4. Саханова, Исингарина. ... и ... ... Казахстана.
5. Лялин В.А., П.В. Воробьев. Ценные бумағи и фондовая биржа.
6. Килячков, Чалдаева. РЦБ и Биржевое ... ... ... ... биржа на западе.
8. Важинская Е.Н. Компанияның бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін
қор биржасының мүмкіндіктері // Қаржы менеджменті,№2(2),2008
9. Важинская Е.Н. ... қор ... ... // ... №5(5), 2008
10. Аналитическая служба РЦБК. Итоги развития биржевого фондового
рынка за ... 2008 года // ... №10, 2008

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қор биржасы: мәні, міндеттері және операциялары27 бет
Екінші деңгеңгейлі банктердің бағалы қағаз операциясының есебі19 бет
Қор биржасы және оның қызметтерi мен құрамы25 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу ерекшеліктері48 бет
Қазақстан Республикасындағы валюталық нарықтың қалыптасуы мен дамуы4 бет
Қазақстан Республикасының валюта нарығының қалыптасу кезеңдері7 бет
Банк жүйесі жайлы15 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет
Бағалы қағаздар нарығы туралы13 бет
Бағалы қағаздар нарығындағы қызметті жүзеге асыру26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь