Жас ерекшелік психологиясы туралы

Ι бөлім
Кіріспе
Жас ерекшелік психологиясының пәні мен әдістері
1. Жас ерекшілік психологиясының анықтамасы
2. Жас ерекшілік психологиясының қалыптасу тарихы
3. Жас ерекшелік психологиясының зерттеу әдістері
4.Бала жасын кезеңдерге топтастыру.
5. бұрынғы қазақ елінде балардың жасын кезеңдерге бөлу тарихы
ΙΙ бөлім
Мектепке дейінгі жас
1. Баланың ана құрсағындығы нерф жүйесінің дамуы және биогетикалық заңдылық.
2. Нәрестенің психикалық дамуы
3. Бөбектің психологиялық дамуы
Жас ерекшілік психологиясы өзі бір дербес пән. Ол психология ғылымының әр түрлі саласына жатады және оның дербес бір бұтағы болып табылады.
Жас ерекшілік психологиясын қарастырсақ, бұл ілім адамның әр түрлі жас кезеңіндегі психикасының даму ерекшелігін зерттеп қарастырады.бөбектер мен өспірімдердің есею процесін зеттеп қайткенде бұлар сапа жағынан тиісті дәрежеге жете алатынын зеттейді.
Оның зерттейтін обьектісі біреу – ақ : ол – бала.
Жас ерекшілік психологиясының қарастыратыны:
Бала психологиясы – туғаннан 18 жасқа дейін. Үлкендер психологиясы – студент т.б. гереонтология, яғни қарттарды зерттейтін ілім жатады.
Осылардың ішінен тек бала психологиясына тоқталсық. Балалармен тек психология ғылымы ғана айналысып қоймай, өзге ғылымдар да ( педагогика, анатомия мен физиалогия) айналысады. Психология болса баланың ақылының қалай есейетінін, анатомия бала дене құрылысының әр жасқа қарай нығаюуын,физиалргия сол дене органдарының атқаратын қызметын, әр жаста өзгерістерге ұшырауымен айналысады.
        
        Ι бөлім
Кіріспе
Жас ерекшелік психологиясының пәні мен әдістері
1. Жас ерекшілік психологиясының анықтамасы
Жас ерекшілік психологиясы өзі бір дербес пән. Ол психология ғылымының
әр ... ... ... және оның ... бір ... ... ... ерекшілік психологиясын қарастырсақ, бұл ілім адамның әр түрлі жас
кезеңіндегі психикасының даму ерекшелігін зерттеп қарастырады.бөбектер мен
өспірімдердің есею ... ... ... бұлар сапа жағынан тиісті
дәрежеге жете алатынын зеттейді.
Оның зерттейтін обьектісі біреу – ақ : ол – ... ... ... ... ...... 18 ... дейін. Үлкендер психологиясы –
студент т.б. гереонтология, яғни қарттарды зерттейтін ілім жатады.
Осылардың ... тек бала ... ... Балалармен тек
психология ғылымы ғана айналысып қоймай, өзге ғылымдар да ( педагогика,
анатомия мен ... ... ... болса баланың ақылының
қалай есейетінін, анатомия бала дене ... әр ... ... сол дене ... ... ... әр ... ұшырауымен айналысады.
Бала психологиясы тек мактепке дейінгі балармен айналысып қана ... ... ... мен ой - ... ... де айналысыды. Осыған орай «есею» деген ұғымды айта ... Есею – ... ... сай ... ... Октябрь революциясына
дейінгі дәуірде оған қойатын талап басқаша, ал қазіргі мүлдем ерекше. ... ... ... және ... ... ... ... кіріп, жақсы
не жамандықты, әділеттілікті не әділетсіздікті ажырата алуы.
2. Жас ерекшілік психологиясының қалыптасу тарихы
ХІХ ғасырдың ортасына ... бала ... ... ... сол пәннің қол астында болып келді. Кейін ол ... ... ... бір ... (немесе бір бұтағына) айналады. Бұған түрткі
болған себептер: Ч.Дарвин (1809 - 1882) ... ... ... ... ... ... орай сол ... екінші
жартысында дамып ... ... ... өріс алуы
(Г.Гельмгольц), нерв ... ... ... ... ... ... қатар жас ерекшелік психологиясы ... ... әсер ... ... ... ... оған ... беруі. Екіншіден, балалар психологиясын
зерттеуде эксперимент тәсілдерін кеңінен қолдану әсер етті.
Ч.Дарвин өз ... ... ...... ... ... өзіне қажет деген мағлуматтар бөбектерде кездесеме және ... мен ... ... ... ... деген мәселе көтерді, осыған
орай ол өз басына күнделік жазді.
ХХ ғасырдың бас ... ... ... ... ... жазу
кеңінен тарады. Мысалы, сол кездерде немістің ... ... ... ... өз ... ұзақ жыл ... ... сол күнделіктің
мазмұнының бір қатары басылып шығып, кейін ... жүзі ... ... Сол жас ... ... бір неше жыл баласына күнделік жазіп,
өз зерттеулерінде күнделікті фактіге сүйенеді. Ал осы ғасырдың бас кезінде
АҚШ психологтары ... ...... өз ... ... шимпанзе
маймылының күшігін асырап, бірге жатқызып, бірге тамақтандырып, ойындардың
әр түрлеріне ... ... ... ... – Котц Иони ... өз ... төрт жыл бағып, күнделік толтырап, кейін осыған
негізделген «Адамның және шимпанзенің ... ... ... ... жүргізілген зерттеулердің мақсаты маймылдың қолда адам қатарына
айналуға болатын, болмайтынын анықтау ... ... бұл түрі ... жануарлардың күшігінен өзгеше екендігін анықтау еді. Күнделік
арқылы табылған фактілердің ... бала ... ... мәліметтер
дамып, соның нәтижесінде бала психологиясының өзінше отау ... ... ... ... ХІХ ... соңы ХХ ... бас ... бала
психологиясын зерттеуде эксперимент кеңінен қолданылып, сол ... ... ... әсер ... Бала ... эксперимент қолданып
зерттеуге еңбек сіңірген психологтар: А.Бинэ, В.Штерн, ... ... Жас ... ... зерттеу әдістері
Психологияның осы саласының аздық – көптік өзінің ерекшелігі бар:
1) салыстыру жолы - әр жастағы баланың психикасын мысалы, 7, ... 18 ... ... зерттеп, әр жас туралы табылған
мағлуматтарды ... ... ... ... жолының бұл түрін «кесінді» тәсіл ... ... ... ... ... ... бала ... зерттелінбейді оның әр жастағы психикалық сапасын тиіп
– қашып зерттейді.жас ерекшелік психологиясындағы мағлуматтардың
басым қөпшілігі осындай әдістарді қолданып ... ... жол – осы ... ... ... бір ... соны уақыт(бір жыл, үш жыл немесе оданда көп ... ... ... ... ... деп ... жол сирек
кездеседі. Себебі бір немесе бір топ баланы ұзақ ... ... ... қиын. Бұл тәсілді қолдану
үшін үлкен даярлық керек.
4.Бала жасын кезеңдерге топтастыру.
Бала жасын кезеңдерге ... ... ... ... ... ... психология ғылымы тұрғысыдан дәлелденген болатын.
Жасты кезеңдерге бөлуі жайлы өмір тұрғысынан Г.Гегел мен ... ... ... ... деректерге сүйенеді. әр жас кезеңдеріне
жататындардың бәріне тән өзінше психикалық ... бар ... ... Бұл психикалық қасиет сол жас кезеңіне тән ақыл – ой ... бір ... ... ... ғылым дамымай тұрғанда көптеген елдерде
жақсы білген. Азия мен Африканың кейбір елдерінде бала бір жас ... жас ... ... той ... оны ... ... ... елде есеюді, әр жас кезеңіне қандый ат беруді өзінше түсінген.
Себебі әр елдің ... және ... ... әр ... ... болып
келеді.
Ал біздің қазақ елінде қыздарды 13 – 14 ... ... ... ... 15 – 16 ... үйлендірген.қазіргі кезде басқаша 18 – 20 жасқа
дейін балалық кезең деп ... ... ... ... ... ... ... бөлу тарихы
Қазақ елеіндегі адамдар өзге халықтар сияқты балаларын қай жаста қандай
өзгерістерге ұшырайтынын бақылап, оның есеюуіне орай ... неше ... ... ... 1 ... ... кезең – нәресте жасы кезеңі. Бұл ... ... ... а) ... ... ... 7 айға дейін),
б) еңбектеу жасына(7 айдан 12 айға дейін ) деп бөлінеді.
2) 1-ден 3 ... ... ...... жасы. Бұл кезде баланың
тілі шығып, денесі нығайып, ойнай бастайды.
3) 3-тен 7 ... ... – сәби ... Бұл ... ... түрлерін орындауға қатысады.
4) 8-ден 11 жасқа дейін – періште ... ... ... ... жағынан қыз бала ұл балаға қарағанда қазіргі
ғылым тұрғысынан(1 – 1,5) жыл алда ... елде ... ... ... білетін.
5) 12 жастан 15 жасқа дейін – боз ... қыз бала ... Бұл ... мен ... ... есейіп қалған кезеңі.
6) 15 жастан бастап – үлкендер жасы. Бұл жаста ... ... ... мағлуматтар баланың өз жасынан хронологиялық жасынан басқа
әлеуметтік жасының ... ... бола ... ... ... тиісті кезеңге бөлу, сол кезеңге тән баланың
есеюуіне әсер ететін себептер: үлкендердің ... ... ... ... өз ... ұмтылуының арасындағы дағадарыс.
Психологиялақ тұрғыдан осы процестерді зерттеп жас өспірімдер жасын
мынадай кезеңдерге ... ... 1 ... дейін – нәресте жасы.
2) 1- ден 3 жасқа дейін – алғашқы балалық , яғни бөбек кезі.
3) 3-ден 7 ... ...... ... жас.
4) 7-ден 11 жасқа дейін – бастауыш мектеп жасы.
5) 11-ден 16 жасқа дейін – орта мактеп жасы.
6) 16-дын 18 ... ...... ... ... бөлім
Мектепке дейінгі жас
1. Баланың ана құрсағындығы нерф жүйесінің дамуы және биогетикалық
заңдылық.
Бала ана құрсағында ... ... ... ... ... нерф ... ... алаптары(ми бағанасы, мишық, жұлын) дамып
қалыптасады. Бұдан соң ми ... ... ... ... ... ана ... ерте дамуы алдыңғы алаптардың шамалы кешірек
дамуы биогенетикалық заңдылықтың ... Ана ... бала ... дамуда ата – тегінің алғашқы кездегі нерф жүйесінің ... соң бала нерф ... ... ... ... дамидыда, сүйтіп бас ми ... ... ... ... бала ... ... ... жануарлардың орталық нерф
системасы дамуын қайталайды.
Биогенетикалық заңдылықты тұңғыш рет дәлелдеген неміс зоологы Э.Геккель
болатын. Бұл ғалым осы ... ... ... ... бір ... жататын
жануарлар филогенездегі ата – тегінің дамуын қайталайтынын ашып береді. Осы
заңдылық әсіресе ана ... ... нерф ... ... ... ... орыс морфологы А.Н.Северцов болатын.
Баланың бас миы ана құрсағында недәуір дасып қалсада, туғаннан кейін өз
қалпына келіп, толық қалыптаса бастайды. Мысыды, бас ми ... және оның ... ... лаяр ... ... ... Физологиялық жағдайынан алып
қарағанда, баланың бас миы сартсыз рефлекстер тудырып тиісті ... ... ... Бала ... көптеген шартсыз рефлекстермен туады.
Шартсыз рефлекстердің ішінен, әсіресе ему рефлексі күшті дамыған.
Бұл кезде бала ... ... ... Оған ... бар ... ... ... кететін масіле, ана құрсағындығы
орта біздің күн көретін ортамызбен мүлдем ұқсас емес. Метафорамен айтқанда,
бұл екі ортаны әр ... ... ... ... ... ... бала тамақтада, ауаныда шешесінің тиісті органдарынан ассимиляция
ретінде алып тіршілік етеді. Ана құрсағындағы ... ... ... ... ... ... ғана мүмкіндік береді. Әрине дамудың
осы түрі кейінгі ... ... ... ... ... ... бір
түрі.
2. Нәрестенің психикалық дамуы
Бір ортаның жағдайынан екінші ортаның жағдайына алмасу тек ... ғана ... ... үшін де ауыр ... Бала ... оның санасы жоқ
болғанымен, жаңа жағдайға шыдый алмай қиналып ... ... ... жаңа ... мен ... ана ... жағдайының
келіспеушілігімен, яғни қайшылықтың негізінде болып отыр, зерттеушілердің
айтуынша, дағдарыс баланы қатты ... жаңа ... ... ... ...... және ... оның әрі өріс алуына мүмкіндік
3. Бөбектің психологиялық дамуы
Бөбектің психикалық дамуына көшейік. Егер нәрестенің ... тым ... ... кездессе, алдағы eкi жылдың ... ... ірі ... ... ... жасының аяң кезінде /3 ... бала ақыл - ... ... жағынан недауір жетістікке жетіп қалады,
Психолог Белеренc Гудинаф ... ... ... ... "Сіздер жаңа
туған баланы бақылаған да. оның қолынан не келеді, не келмейтінін біліңіз.
Бұдан соң ... ... ... ... ... алып ... қандай eкен, соны біліңіз, Осыдан соң бөбекті алып, ол жаңа ... не ... ... мен іс ... ... па екен, соны
біліңіз", - дейді. Сонда Гудинафтың айтайын дегені, жаңа туған бала ... ... ... тең ... - үш жac деуі еді. Үш жас
адамдағы психикалық дамудың тең ... ... АҚШ ... ... Біз ... псяхикалық даму қанша уақыт өмір ... емес ... ... ... ... дамуының шапшаңдьғы ... ... ... ... осындай ірі жетістікке бөбек аз уақыттың ішінде қалай жете алады?
Талдауды ... ... ... ... Бұл ... ... бірі /I жасқа толғанда/ баланың ... ... ... көшу ... ... қазақтың балаға "тұсау кесу" дейтін ырьмынан
да белгілі, Әуелгі кезде ... ... ... ... ... жүріп кетуге
қиналады. Киналудың өзі тек ... ... ... ... ... бе
деп" қорқудан да кездеседі. Дегенмен, әуелі ... ... ... өзі ... жүpe ... ... соң өз ... ауру
автоматты түрде іске асатын болады. Ал осының өзі ... ... ... бала әр ... не ... өзі келіп оның қасиеттерімен ... ... біле ... ... ... жүре алмайтын кезде
кеңістіктегі заттардың өзара қаншалықты қашық ененін білмесе, енді оның өзі
жүрудің ... ... ... ... ... ... бір тұрақты
мөлшерде /константтықта/ ажырататын болады.
Жаңағы жетістікітің болуына еірінші бір себеп - әp заттың өзіне ... ... Егер ... ... әр ... өзіне тән қызымет
атарықатын білмес, еді ол бөбөк жасына ... ... ... мәнісіне түсіне бастайды. заттың атқаратын қызметі ... - ... ... көпшілік араснада мойындалган оның атқаратын
міндеті. Мысалы, шанышқы ет т.б. жеуге, қасық сорпа ішуге, кесе шай ... Сол ... айыр ... ... ... ... шабура, бие оның
қымызын ішуге т.б. үшін керек. заттардың ... ... ... нәрестелер сол заттарды тек орнынан қозғалтып, не бірін
екіншісінe соқтыратш еді. ... ... ... ... түсіну -
үлкен жетістіктің белгісі.
Бөбөктердің заттық атқаратын ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне қарама-қарсы. Себебі
маймыл үшін заттың атқаратын қызкеті тек ... ... ... ... пайдаланган соң оны тастап кетеді. Сонымен қатар маймылға
кружкамен су берсе оны ішеді, егер сол суды ... ... не ... ... онда да ішеді. Себебі ... су ... ... қызметі
маймылдың басында қалыптаспаған. Бөбек жасындағы үй ішіндегі заттар
/мебель мен ыдыстар т.б./ не үшін ... және ... ... ... ... т.б. не ... нендей қызмет атқарады, осындай
функцияларды бір бағыт тұғысынан ұғына бастайды. Осыларды ... ... ... тез ... ... ... бала ... көмегімен меңгере
бастайды. Біз осыдан бала әлеумет ортасындағы және соны көпшілік мойындаған
заттардың /соның ... ... ... ... ... аз мезгілдің ішінде үйренетінін көреміз.
Бөбек психологиясының дамуына негізгі әсер ететін ендігі ... – оның ... ... және ... ... ... ... /сызуға не үй салу т.б./. Бұл ... үшін ... ... ... ойын мен ... ... бөбек психлогиясының
дамуына үлкен әсер етеді. Бөбектерде ойынның тек қарапайым түрлері ғана
кездеседі, Мсалы, ... ... осы жас ... ... ... ... ... ойыншықтың сылдырлауына, не бояуына мән
берсе, бірақ нендей ... не ... ... ... мән ... ... да сол нақты заттың /жәндік не машинаның/ ... оның ... ... жасалған көшірмесі, яғни сол заттың орнындағы
оның бейнесі, Басқаша айтқанда, ойыншық өзінше сол затты белгі ... ... ... ... ... ... яғни белгі туралы
ғылымныың/ негізіне сүйене отырып дәлелдеуге де болады.
Бөбек жасында ойыншыққа ... ... мен ... ... ... 3 ... қыз ... ойыншығын оған бергенде оның устіне ... ... ... ... ас ... ... оны ... осындай ойын ұсынғанда ол бас тартып, бұл әйел жынысна жататындардың
қызметі. сондықтан оған қатысы жоқ екенін айтада. Ал ... ... ... "осы ... ... деп жүгіретіні кездеседі. Осындай ойынға
кішкектай қыз балалар әуес келмейді, Олар да ... ... ... жоқ ... біледі.
Осы мысалдарда ойынға қатысушылар аю ойьншығы нағыз аюдың өзі
емес, ал таяқ ат емес ... ... де ... ... ... ... ... нанбайтын нәрсемен ойнайды? Бұл сұраққа бөбектердің өздері мынадай
етіп: "Біз әншейін ермек ушін ойнаймыз" - деп ... ... Ал ... ... ... т.б./ өзге ... ... /не белгісі/ деп
түсіну бөбектердің фантазиясын, ой-өрісін дамытуға недауір пайдасын
тигізеді.
Бөбектердің есеюіне орай өз ... ... жacay ... ... көбі ... ... үйымдастырылады. Мсалы, оларға кесте
тігіу не қағаздардан белгілі бір ... ... ... ... ... ептілігін күшейтуге жағдай туғызады.
Бөбек психикасының дамуын онан әрі зеріттеуде оның сойлеу әрекетінің
қалыптасуының ерекше ... бар. Біз ... 12 ай ... ... ... жеке ... тұрады дедік. Бірақ олар осы жеке сөздерден
сөйлем құрастыруды білмейді. Бөбек 1,5 жаста ... сөз ... Осы ... сол ... ... ... талпынады. Осы сөз қорынан бала
1000-нен аса ... ... алуы ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"балалар психологиясы"6 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
Іс-әрекет психологиясы26 бет
Адам аралық қатынастар психологиясы10 бет
Адам аралық қатынастар психологиясы туралы түсінік15 бет
Адам психологиясы14 бет
Антикалық, Шетел және Ресей психологиясындағы ес мәселесі58 бет
Аристотельдің психологиясы7 бет
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде. Оқыту психологиясының негіздері6 бет
Балалар психологиясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь