Қазақстанда инвестициялық іс-әрекеттерді мемлекеттік реттеудің құқықтық және экономикалық аспектілері

Кіріспе
Негізгі бөлім
І тарау Отандық және шетелдік инвестиция: теориясы, методологиялық негіздері
1.1 Инвестиция мәні, қызметі, түрлері және нысандары
1.2 Отандық және шетелдік инвестицияның әлеуметтік.экономикалық мәні, тартудың нысандары және олардың тиімділігі
1.3 Отандық және шетелдік инвестицияны мемлекеттік реттеудің халықаралық тәжірибелері

ІІ тарау Қазақстан Республикасында отандық және шетелдік инвестицияны мемлекеттік реттеу мәселелеріне экономикалық, құқықтық баға беру
2.1 ҚР.да инвестициялық іс.әрекетті реттеуші нормативтік актілер қызметі және тиімділігі
2.2 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік ақша.несие және фискалды саясаты . инвестицияны реттеудің белсенді құралы ретінде
2.3 Инвестициялаудың білім беру қызметі рыногын дамытудағы ролі

ІІІ тарау Инвестицияны мемлекеттік реттеудің стратегиялық аспектілері
3.1 Отандық және шетелдік инвестиция және ұлттық экономикалық қауіпсіздік
3.2 Инвестицияны мемлекеттік реттеу механизмін жетілдіру саясаты

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Жаңа қоғам өзінің соны өзгерістерін бірге ала келетіні белгілі. Сол сияқты нарықтық экономика да біздің қоғамға инвестиция ұғымын ала келді. Бұл өркениетті әлемде әлдеқашан қарым-қатынастың қалыпты заңдылығына айналып кеткен ұғым болып табылады.
Экономикалық әдебиеттерде инвестиция түсінігіне анықтама беруде көп талас жоқ. Қалыптасқан пікір бойынша оның құрамына пайда, табыс және әлеуметтік эффект алу мақсатында экономика салаларының барлық нысандарына, кәсіпкерлік қызметті дамытуға жұмсалатын меншік пен интеллектуалдық құндылықтардың барлық түрі енеді.
Инвестиция латынның «investio» сөзінен шыққан, яғни қандай да бір нақтылы шаралар есебінен табыс алу мақсатында ресурстарды бағыттауды білдіреді.
Инвестиция ұғымының мәнін ең алғашқылардың бірі болып Платон және Аристотель ашуға тырысқан, олар инвестицияны ақша қызметімен тығыз байланыстырды.
Кейіннен бұл сұрақты меркантилистер Т.Ман, Д.Юм, Ж.Кольбер және физиократтар Ж.Тюрго, Т.Сиенс, Ф.Кэне толығырақ қарастырды. Әр мектептің сәйкесінше, өзіндік көзқарастары болды. Меркантилистер мектебі халықаралық сауда аумағында белсенді протекционистік саясат жүргізудің қажеттігін қарастырды, мұның өзі сауда балансының сальдосына жағымды негіз қалыптастырады және экономиканың маңызды салаларында мемлекеттің инвестициялық белсенділігін арттырады.
Физиократтар мектебі инвестициялау негізін жер ісіне бағыттау керек деп есептеді.
У.Петти, А.Смит, Д.Рикардо, Ж.Б.Сей, Д.Юм, Т.Мальтус секілді классикалық политэкономистер инвестиция мәнін толығырақ ашты және инвестицияны қоғамның өндірістік және өндірістік емес салаларына бөлудің моделдерін анықтап, инвестиция көлемінің артуының мемлекет экономикасына қаншалықты әсерінің бар екенін талдауға тырысты. Олар сонымен қатар нарықтың, соның ішінде инвестициялық нарықтың өзіндік реттелуіне көңіл бөлді.
Уильям Петти өзінің «Салықтар және жинақтар жайлы трактат» атты еңбегінде мемлекетке жүктелген шығындар түрлерін тереңірек талдады.
Монетаристік бағыттың өкілі М.Фридмен ақша-несие саясатының инвестициялық процеске белсенді әсерінің қажеттігін негіздеді.
Экономикалық теорияның атасы саналатын А.Смит өзінің «Капитал, оның жинақталуы мен қолданылу табиғаты» кітабында: «Адам өзінің қорының қандай бір бөлігін капитал ретінде шығындаса да, оның өзіне әрдайым табыспен қайтуын күтеді» деп жазады.
1. Ж.О. Ихданов, Ә.О. Орманбеков, «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері» Алматы, Экономика, 2002ж.
2. Экономикалық теория негіздері. Оқу құралы. Я.А.Аубакиров, Е.Б.Жатқанбаев, М.Д.Исқалиев т.б. – Алматы, 1998.
3. Инвестиционный рейтинг Казахстана // Офиальный сайт ЗАО «Казинвест », 2006г.
4. Нурланова. Н.К. “Инвестиционная ситуация в Казахстане и перспективы ех позитивных сдвигов” //Европейское сообщество. М 3. 2004г,
5. Қазақстан Республикасының “Инвестиция туралы” заңы. 2003 жыл және 2005, 2006 жылдардағы енгізілген өзгертулермен
6. Қазақстан Жоғарғы мектебі. №2, 2007ж . Инвестиции глазами классиков экономики.
7. Қазақстан Жоғары мектебі, №1, 2007ж. О государственном регулировании инвестиционного процесса.
8. Аль-Пари №1,2008ж. Инвестиции и государственное регулирование
9. Аль-Пари №2, 2007ж (78-80б). К вопросу об иностранных инвестициях.
10. ҚазҰУ хабаршысы, Заң сериясы №2 (42) 2007ж. Қожабек К.М ҚР инвестициялық заңдарын жетілдірудің кейбір мәселелері.
11. Иманбаев Т.Т Инвестиционная политика и оценка эффективности инвестиционных решений. Аалматы, Жеті Жарғы. 1995
12. С.Мороз. Кто защитит инвестора. Страна и мир.2005
13. Ғ.Даулиева. Білім беру саласының экономикасы.
14. Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық Банкінің және Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау агенттігінің Экономиканы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі
2009 – 2010 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары
15. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Алматы, Финансы и статистика. 2004 год.
16. Абдулпаттаев С. Халықаралық қатынастар және Қазақстанның сыртқы саясаты. А.Қарасай – 2006ж.
17. «Қазақстан – 2030» стратегиялық жоспары
18. Н. Назарбаев. Қазақстан жолы. Астана-2007ж
19. В.Е. Черкасов. Международные инвестиции. - М.: Дело, 1999
20. Бочаров В.В. Инвестиционный менеджмент. Учебное пособие. Москва. 1987г.
21. Нурланова. Н.К. “Инвестиционная ситуация в Казахстане и перспективы ех позитивных сдвигов” //Европейское сообщество. М 3. 2004г,
22. Қ.Тоқаев. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации.
Алматы, 2000ж.
        
        Тақырыбы:  Қазақстанда  инвестициялық іс-әрекеттерді мемлекеттік реттеудің
құқықтық және экономикалық аспектілері
Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
І тарау ... және ... ... ... ... ... мәні, қызметі, түрлері және нысандары
1.2 Отандық және шетелдік инвестицияның әлеуметтік-экономикалық ... ... және ... ... Отандық және шетелдік инвестицияны мемлекеттік реттеудің
халықаралық тәжірибелері
ІІ тарау Қазақстан Республикасында отандық және шетелдік инвестицияны
мемлекеттік реттеу мәселелеріне экономикалық, ... баға ... ... ... ... реттеуші нормативтік актілер
қызметі және тиімділігі
2.2 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік ақша-несие және фискалды
саясаты - инвестицияны реттеудің белсенді құралы ретінде
2.3 ... ... беру ... ... дамытудағы ролі
ІІІ тарау Инвестицияны мемлекеттік реттеудің стратегиялық аспектілері
3.1 Отандық және шетелдік инвестиция және ұлттық экономикалық
қауіпсіздік
3.2 Инвестицияны мемлекеттік ... ... ... ... әдебиеттер
І тарау. Отандық және шетелдік инвестиция: ... ... ... ... қызметі, түрлері және нысандары
Жаңа қоғам өзінің соны өзгерістерін бірге ала келетіні белгілі. Сол
сияқты нарықтық экономика да ... ... ... ... ала келді.
Бұл өркениетті әлемде әлдеқашан қарым-қатынастың қалыпты ... ... ұғым ... табылады.
Экономикалық әдебиеттерде инвестиция түсінігіне анықтама беруде ... жоқ. ... ... бойынша оның құрамына ... ... ... ... алу ... ... ... барлық нысандарына,
кәсіпкерлік қызметті дамытуға жұмсалатын меншік пен интеллектуалдық
құндылықтардың барлық түрі ... ... ... сөзінен шыққан, яғни қандай да бір
нақтылы шаралар есебінен табыс алу ... ... ... ... ... ең ... бірі ... Платон және
Аристотель ашуға тырысқан, олар ... ақша ... ... бұл ... ... ... Д.Юм, ... және
физиократтар Ж.Тюрго, Т.Сиенс, Ф.Кэне толығырақ ... Әр ... ... ... ... Меркантилистер мектебі халықаралық
сауда аумағында белсенді протекционистік саясат жүргізудің ... ... өзі ... ... сальдосына жағымды негіз
қалыптастырады және ... ... ... мемлекеттің
инвестициялық белсенділігін арттырады.
Физиократтар мектебі инвестициялау ... жер ... ... ... есептеді.
У.Петти, А.Смит, Д.Рикардо, Ж.Б.Сей, Д.Юм, Т.Мальтус секілді
классикалық ... ... ... ... ашты ... ... өндірістік және өндірістік емес салаларына бөлудің
моделдерін анықтап, инвестиция көлемінің артуының ... ... ... бар ... ... тырысты. Олар сонымен қатар
нарықтың, ... ... ... нарықтың өзіндік реттелуіне көңіл
бөлді.
Уильям Петти өзінің «Салықтар және ... ... ... ... ... ... ... түрлерін тереңірек талдады.
Монетаристік бағыттың өкілі М.Фридмен ақша-несие ... ... ... ... ... негіздеді.
Экономикалық теорияның атасы саналатын А.Смит өзінің «Капитал, оның
жинақталуы мен ... ... ... ... ... ... ... бөлігін капитал ретінде шығындаса да, оның өзіне әрдайым табыспен
қайтуын күтеді» деп жазады.
Классиктер өз ... ... ... ... ... ... процесс параметрлері аумағындағы
зерттеулердің одан әрі жалғасуына негіз қалады. Классиктермен ... ... ... ... ... ... ... анықтады.
Марксистік мектеп инновациялық инвестицияны қоғамның экономикалық өсуі
мақсатында қолданудың қажеттігін қарастырды.
Маржиналистер – К.Менгер, Ф.Визер, ... ... ... байланысты шекті пайдалылық теориясының негізін
қалады. Олар ... ... ... салымдардан алынған
тауарларға сұраныс пен ұсыныс конъюктурасына әсер етуші маңызды факторлар
қатарын көрсетті. ... ... ... ... ... ... ... моделдерін жасады.
Кейнсиандықтар инвестициялық саясат бағытында зерттеулер жүргізіп,
инвестицияларды экономикалық әсерлер алу ... ... ... ... ... бағыттау шарттарымен елдің экономикалық дамуын
мемлекеттік реттеудің қажеттігін ... ... ... ... жалпы ұлттық табыстың
өсіміне, сәйкесінше әлеуметтік даму деңгейіне, ... ... ... ... мінез-құлқына тікелей және жанама
әсерін анықтады. ... ... бірі ... ... ... мен ... ішкі макроэкономикалық саясатының
арасындағы байланысты талдады. ... ... ... ... өсуі ... ... ... әкеледі, ал бұл өз кезегінде
болашақ инвестициялардың потенциалды негізін қалыптастырады.
Кейнс инвестициялық ... ... ... яғни ... ... ... ... табысының артуына әкеледі.
Кейнстің ізбасары А.Хансен инвестициялық акселератор ұғымын енгізді,
яғни, ұлттық ... өсуі және ... ... ... ... ... ... артқан кезінде нақты инвестициялар көлемі
қаншалықты деңгейде ... ... ... ... ... Р.Харрод макроэкономикалық
талдаудың динамикалық әдістерін қолдана отырып, макроэкономикалық теңдікті
реттеу механизмінің инвестициялық моделін ... ... Олар ... роліне, сондай-ақ инвестициялық процесті несиелеудің маңыздылығына
үлкен мән берді.
Рой ... ... ... ... ... ... ... табылады,
себебі адамдардың жинақтарын жүргізуге итермелейтін себептер де тұрақты
болады деп ... ... ... өз ... позицияны да ұстанады. ... ... ... ... өсу екпініне мемлекеттің араласуынсыз қол жеткізу ... ... ... ... ... ... теориясы –
инвестициялық теория болып табылады. Хансен негізгі капиталдағы капитал
салымдарының ... ... ... ... ... деп
есептейді.
Бұл және өзге теориялардың бір кемшілігі деп көптеген экономистердің
инвестициялық теория ... ... ... заңдарының көзқарасымен
ғана қарастыруын айтсақ болады. ... ... тыс ... ... да ... ... ... Веблен, Фридрих Лист, Густав Шмоллер,
Карл Бюхер) қаржылық ... ... ... ... құралдарға
басым көңіл бөле отырып, нақты ... ... ... деп ... жаңа ағым ... мен социологияның
жапсарында пайда болды. Бұл бағыттың негізін салушы Торстейн Веблен.
Көқарастар ... ... ... ... ... ... пікірі бойынша, қоғамның игілігі ... ... ... ... ... арқасында ғана мүмкін
болады.
Техикалық прогресстің күрт дамуының арқасында ... ... ... ... ... жаңа бағыты пайда болды.
Бағыттың жетекшісі Дж.Гэлбрейт болып табылады. Ол: «Ешбір аш адамды, ... ... сау ... ... соңғы долларын тамақтан өзге бір ... ... ... алмайсың. Бірақ, жақсы тамақтанып, киінген, жақсы тұрғын үй-
жайы бар, басқа да ... ... ... етілген адамды электрлік
ұстара немесе электрлік тіс щеткасын сатып алуға көндіруге ...... фон ... және оның ... ... фон Хайек, А.Фергюсон,
А.Смит, Д.Юм секілді өкілдері бар ... ... ... ... ... ... ... экономика
шегінен шығып, әлеуметтік ... ... ... қозғады.
[6 әд. 291-294б.]
Осы және өзге де классикалық мектеп өкілдерінің пікірлерін қорытар
болсақ, ... ... ... ... бағытталып,
әлеуметтік және экономикалық әсерлер алуға бағдарланады.
Инвестиция ... ... ... ... ... ... әрекет етуші капитал құнын жинақтауды білдіреді. ... ... ... салымдары. Демек, инвестициялар дегеніміз бұл ... ... ... ... ... салымдары.
Инвестиция салымдарының өнімі – болашақтағы ... ... ... ... болып табылады.
Инвестиция құралы ақша қаражаттарынан, мақсатты банк несиелерінен,
үлестік жарналардан, акциялар мен ... да ... ... ... ... ... ... пайдалану құқығынан, табиғи қорлардан
және тағы басқалардан тұрады.
Инвестицияның барлық жиынтық көздерін ішкі және сыртқы деп екі ... ... ... мазмұнына елімізге әртүрлі кредиттер формасында
келіп жатқан шетелдік капитал (халықаралық қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қаржы қоры жеткіліксіз болған жағдайда
инвестициялық процеске импульс береді. Шетелдік кредит инвестиция ... тек жаңа ... ... үшін ғана ... ... дамыған
батыс елдері үшін де үлкен маңыздылыққа ие. Шетелдік кредиттер әртүрлі
формада беріледі: тауарлық ... өз ... ... ... қарай (коммерциялық, қаржылық); қамтамасыз ету деңгейіне
байланысты (қамтамасыздандырылған, бланкілік); берілу технологиясына қарай
(облигациялық қарыз, депозиттік ... ... ... ... үкіметтік, аралас) және мерзіміне қарай.
Бұл аталған қарыз формаларының өз артықшылықтары мен ... ... ... ...... ... ... қарызын арттырады және
ұлттық экономикадан осы сыртқы қарыздарды ... ... ... ... Қарыз алушы елдің экономикалық тәуелсіздігі ... ... ... ... инвестицияларды нақты, қаржылық және интеллектуалды деп бөлеміз.
Қаржылық инвестициялар акцияларға, облигацияларға, яғни бағалы қағаздарға
салынатын, ал ... ... бұл ... болмасын өнімді өндіруге
салынған капитал, қоғамның нақты капиталын көбейтуді қамтамасыз ететін
салым болып ... ... ... – мамандар дайындауға,
тәжірибе бөлісуге, лицензия алуға, ғылыми зерттеулер жүргізуге салынатын
салымдар ... ... өзге ... ... ... бөлінеді: венчурлық,
тікелей, портфельдік, аннуитеттік.
Венчурлық капитал - бұл ... ... ... ... ... ... Венчурлық капитал үлкен тәуекелділікпен жаңа іс-әрекет
саласына салынатын инвестиция. Мысалы, жаңа акцияларды шығару түрінде.
Венчурлық ... ... ... жоқ жобаларға салынады да, салынатын
қаржының тез арада орнына келуіне ... ... ... ... ... ... ... бір
бөлігін сатып алу арқылы немесе оған қарыз беріп, оның ішінде ол қарыздарын
акцияға ... ... ... тәуекелділікпен салу жаңа
технологияны енгізген ұсақ ... ... ... ... ... ... ... капитал түрлерін
үйлестіре береді: қарыздық, акционерлік, кәсіпкерлік. Ол ... ... ... ... деп ... ... делдалдық
жасайды.
Тікелей инвестициялар - бұл шаруашылық субъектісіне ... алу ... осы ... ... ... ... қатынасуға құқыққа ие
болу үшін, жарғылық капиталға өзінің салымын салу.
Портфельдік инвестиция - бұл ... ... ... ... ... ... қағаздар мен басқадай активтерді сатып алу ... ... - бұл ... ... ... ... әрі салым иесінің нақтылы инвестициялық мақсатқа жетуіне
қызмет көрсететін құралы. Портфельге ... ... бір түрі ... ... ... ... облигациялар, жинақ және
депозиттік сертификаттар, аманаттық куәліктер, ... ... ... ... - жеке ... ... ... Бұл адамның
зейнеткерлікке шыққаннан кейін, кейбір аралықтарда оған үнемі белгілі кіріс
әкеліп тұратын салымы. Бұл - ... ... және ... қорына
салынатын қаржы.
Инвестицияның субъектілері:
- Мемлекет;
- Заңды және жеке тұлғалар;
- Кәсіпорындар, фирмалар, банктер;
- Әр ... ... ... зейнетақы, инвестициялық және тағы
басқа).
Инвестициялардың объектілері:
- Ұлттық экономиканың салаларындағы негізгі және айналмалы салалар;
- Бағалы ... ... ... ... Жеке меншік қаржы қаражаттары (пайда, амортизациялар төлемі,
жинақтар, артық мүлікті ұстаудан ... ... ... ... ... ... (акциялар сату, жарналары,
пайдалары, ... ... ... тыс ... ... ...... тұлғалардың, азаматтардың және
мемлекеттің инвестицияларды жүзеге асыру жөніндегі практикалық іс-
әрекеттерінің жиынтығы ... ... Олар ... ... ... ... а) ... құрылыс; ә) инновациялық сфера; б)
қаржы капиталын пайдалану сферасы; в) қозғалатын және ... ... ... ... жүзеге асыру сферасында (кепілдік құқық пен
ипотекалық несиені қоса есептегенде).
Инвестициялық іс-әрекеттерді мемлекеттік реттеу жағдайлары
Экономиканың тұрақты өсуін қалыптастыруда ... ... ... арта ... Капитал салымдарын арттырмайынша өндірістің
құрылымдық қалыптасуын, оның техникалық деңгейін арттыру мүмкін болмайды.
Мемлекеттің инвестициялық қызметті реттеуінің ... ... ... ... ... инвестициялық мақсаттарын жүзеге асыру;
3. Инвестициялық ресурстарды пайдаланудың басымдықтарын анықтау;
4. Заңнамаға қайшы емес ... ... ... ... ... ... ... еркіндігі;
6. Инвесторлардың тең құқылығы;
7. Инвестициялардың қорғалуы және ... ... ... ... ... ... ... қызметті заңдық – құқықтық реттеу;
- Атқарушы билік жүйесіндегі қажетті ... ... ... ... ... ... қызметін реттейді,
үйлестіреді, бақылайды.
- ... ... және оның ... ... ... қалыптастыру. Бұл арада институттар дегеніміз –
инвестициялық ... ... ... ... ережелер
жиынтығы, екіжақты, көпжақты келісімдерді көрсететін шарттар, сондай-
ақ инвесторлар мен сыртқы ортаны байланыстыратын ақпараттық база;
- Мемлекеттік инвестициялық стратегияны талдап, жасау және оны ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің формалары мен әдістері
Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 8 қаңтардағы N373 «Инвестициялар
туралы» ... ... ... Заң ... ... ... қатынастарды реттейдi, инвестицияларды
ынталандырудың құқықтық және экономикалық негiздерiн айқындайды, Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... ... қорғауға кепiлдiк бередi, инвестицияларды мемлекеттiк ... ... ... дауларды шешу тәртiбiн белгiлейдi.
Қазақстанда инвестициялық процестерді тікелей басқару қызметімен елде
1996 жылы құрылған инвестиция жөніндегі ... ... ... ... аясына инвестициялық ынтымақтастық мәселелеріне қатысты
халықаралық келісімдерді ... қол қою және ... ... тарту, сондай-ақ тікелей инвестициялар жөніндегі орталық
және жеке үкімет органдарының актілеріне экспертиза ... ... ... ... басқару қызметімен Қазақстан Республикасының
Қаржы Министрлігі және қарыз алушы банктер (Ұлттық Банк), ... ... ... ... және ... ... ... министрлігі халықаралық капиталды тартуда бақылау орнату,
ұсыныстарды дайындау, ... ... ... ... ... жұмсаудың нақты бағыттарын анықтайды.
ҚР Ұлттық Банкі тек қана ... ... ... ... ... ... қарыз алушы ретінде қатысады.
Портфельді инвестицияларды реттеуді бағалы ... ... ... асырады. Комитетке келесідей қызметтер жүктелінген: құқықтық базаны
қалыптастыру, рыноктың инфрақұрылымын ... ... ... ... ... ... Республикасы аумағындағы шетелдік инвесторлар іс-әрекетін
реттеудің келесідей әдістері қолданылады:
- ... ... мен ... және ... ... ... ... жасау. Яғни, «Инвестициялар туралы»
заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... нормалар мен талаптарды
орындауы тиіс. Егер инвестициялық іс-әрекет ... оның ... үшін ... қажет ететін болса, онда мемлекет осы
сертификаттың ... ... ... ... ... ... ... бағытын
инвестициялауда мемлекет инвестициялық әрекетке қатысушы ... ... ... ... ... яғни ... ... бір инвестормен монополизациялануына жол бермеуі қажет.
Жекелеген жағдайларда экономика секторын инвестициялау үшін
инвесторлар ... ... ... ... (тендер
жарияланады).
- Инвестициялық жобалардың экспертизасы. Яғни, берілген жоба, сала
және инвестициялық ... ... ... баға ... ... ... мен бірқатар инфрақұрылымдық қызметтер
қоғамдық болып табылатындықтан, экономикалық табиғатына сәйкес ... ... ... Бұл ... ... ... ... анықтауға болады деген сұрақ туындайды. Мұнда үш ... ... ... ... ... ... ... тұрады, яғни
әлеуметтік сфераның әр түрлі салаларына жан басына ... ... ... ... Осыдан келе қай ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық бағдарламарды қабылдауына
негізделеді. Осы бағдарлама аясындағы ... ... ... ... қайтарымына байланысты сарапталады. Яғни, жобаның ... оң ... ... ... ... соң мемлекеттік бюджет
қандай жобаларды жүзеге асыру керектігін ... ... ... үнемді жұмсау мен бюрократиялық зорлыққа жол берілмеуді ... ... ... ... бағалаудың ұқсас методологиясын қолдану мен
үлкен көлемдегі әр түрлі жобаларды қайта бағалаудың орын ... ... ... ... ... ... аса ... Сол себепті де, тек
аз ғана ел мемлекеттік инвестицияларға қатысты бағдарламалық ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығының әр саласы бойынша
жекелей және бюджет ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларды жоспарлау орталықтан
жүргізіліп, аймақтық ерекшеліктер ... ... ... ... ... ... мен ... жүзеге аспауы
жатады.
Мұнымен қоса, әр түрлі принцитерді ... осы ... ... ... ... ... ... бюжтеттік
қаржыларды нақты жүйелеу және ... ... ... бюжеттік жоспарға кіріктіру. Екіншіден, инвестициялық
жобаларды бағалау үшін ... ... ... ... бойынша кәсіби
мамандарды дайындау, орталық ведомстволарда қатаң экспертизаларды ... ... ... ... ... ... ... қатаң
бақылау орнатуы.
Инвестициялау жөніндегі ... ... ... ... ... ... объективті бағалау. ... ... ... бағалау оңай шаруа емес. Инвестициялық жобалардың
тиімділігін бағалауда таза ағымдағы құн, рентабельділік, ішкі табыстылық,
өтелу ... ... ... ... ... ... ... және
келешек кезеңдегі құнының айырмасын да анықтау керек. Мемлекет тарапынан
инвестициялық шешімдерді ... және ... ... осы ... ... моделін алдын ала дайындауды талап етеді.
Бұл моделді төмендегідей көрсетуге болады:
|Стратегиялық ... ... ... ... ... жүзеге |Мониторинг және|
|іздестіру |анықтау және ... және ... ... |
| ... ... қабылдау| ... ... ... ... |
2 ... Инвестициялық үрдіс моделі
Кестеде көрсетілгендей, стратегиялық жоспарлау және ... ... ету, ... ... шешімдердің сыртқы
жағдайлары және сонымен қатар, ... ... ... ... деңгейде бұл шешімдерді қаржыландыру орталықтандырылған қорлар
есебінен жүргізіледі, ал ... ... ... жылға азаюда. Азайған
көлемнің орны мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... өз ... ... ... [1 әд. ... ... Инвестициялық жобаның экономикалық тиімділігін бағалау
критерийі
Инвестициялық жобаларды іске асыру өндірісті ... ... ... ... ... қоса ... орындарының көбейіп,
тұрғындарды еңбекпен толығымен қамтамасыз етуге, сөйтіп ... ... ... ... ... ... және ... инвестицияның әлеуметтік-экономикалық мәні,
тартудың нысандары және олардың тиімділігі
Қазіргі кезде Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан инвестициялық процесс
әлеуметтік – ... ... ... алғы ... айналып,
еліміздегі реформаларды табысты іске асырудың басты себебі болып отыр.
Инвестициялар кез – ... ... ... ... да ... қоры
болып саналады. Қазақстан экономикасында өндіріс ... ... ... маңызды фактор болып табылады. Шикізат ... ... ... ... ... экономиканың дамуы және бәсекеге
қабілеттілігі инвестициялық процесс арқылы анықталады. ... ... ... және ... ... ... ... инвестиция
экономикалық өсудің тұрақтылығын сақтауда елеулі рөл атқарады.
Біз үшін тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы әрбір ... ... сол ... ... міндеттерді нақтылайтын кез келді. Бұл тұрғыда
елдің ішкі өмірінде инвестиция салуға қолайлы ахуал, саяси ... ... ... ... салу үшін ... ... болуын, инвесторларға жеңілдіктер берілуін, олардың
жұмыс ... үшін ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан инвестициялық процесті
экономикалық пайда ... ... ... ... ... ... деп ... керек. Осыған орай, инвестициялық іс - әрекетті
талдауда оның тиімділігіне ... ... ... әсер ... шараларды ерекшелеудің маңызы зор. Бұл тұрғыдан инвестициялық іс-
әрекетті екі құрамдас бөлікке жіктеуге болады. Экономикалық құрылым ... және ... ... ... тұрады:
1. Пайда табу. Түскен пайданың өзі екі аспектіні қамтиды:
экономикалық, яғни инвесторлар ... ... оны ... ...... ... ... әлеуметтік, тапқан пайданының белгілі бір бөлігі
инвестордың әлеуметтік қажеттілігіне жұмсалады.
2. Жоғарыда көрсетілген ... ... ... де ... ... ... ... жанұяларының әлеуметтік
қажеттілігін өтейді.
3. Пайдадан түскен ... пен ... ... ... ... ... қамсыздандыру қорына;
• Мемлекеттік зейнетақы қорына;
• Аймақтық бюджетке;
• Республикалық бюджетке;
4. Өнеркәсіптік әлеуметтік даму қорын ... ... ... ... ... ... ... арта түседі. Капитал салымдарын арттырмайынша өндірістің
құрылымдық қалыптасуын, оның техникалық ... ... ... ... ... әрекеттердің жандануы – Қазақстанның бұрынғы
жүйелік күйзелістерден шығуындағы негізгі жағдай мен тұрақты ... ... ... — 2000 жылдар бейқаржылық ... ... ... ... ... 57% және 51%), 2001 жылы ... ... рет салымның 60%-ынан астамын құрады. Инвестициялардың
жалпы сомасы 1158,1 млрд. теңгеге жеттi. 2000 —2002 жылы ... ... үшiн ... ... ... баса ... ... қызметiн экономиканың басым секторларында жүзеге асырушы инвесторлармен
119 келiсiмшарт жасалды, негiзгi капиталға 165 ... ... ... ... ... АҚШ доллары) инвестициялық мiндеттеме қабылданды. 2001 жылы
негiзгi капиталға жұмсалған инвестициялардың ... 775,7 ... ... бұл ... ... 21%-ға көп. 2001 жылы 4 ... Жарлығымен “Қазақстан Республикасы дамуының 2010 жылға дейiнгi
стратегиялық жоспары” бекiтiлдi. Қазiргi кезде 2010 стратегиясы (2001 жыл),
Үкiметтiң 2002 — 2004 ... ... ... жоспары (2002 жыл) және
соның негiзiнде әзiрленген 2003 — 2005 ... ... ... ... көрсеткiштерi (2002 жыл) экономика үшiн негiз ретiнде
басшылыққа алынып отыр. Негiзгi мақсат — ... ... ... ... ... iшкi ... 2002 жылмен салыстырғанда екі ... ... ... ... басым бағыттары болып мына
салалар ... ... ... ауыл ... кешені;
көлік, телекоммуникация және әлеуметтік инфрақұрылым. Еліміздегі шетел
инвестицияларының ... ... ... ... ... ... 4. Қазақстанға шетел инвестицияларының 2004-2006
жылдарда салалар бойынша жұмылдыруы
2005 жылы ... ... ... қызметтің нәтижесі
- қаржы емес активтерге жұмсалған 1307,2 млрд. теңге инвестициялық шеру
болды, мұның 1100 млрд ... ... ... ... ... емес ... ... инвестициялардың жалпы көлеміндегі негізгі
капиталға жұмсалған инвестициялардың үлесі 84,2 % ... ... ... ... ... 2003 ... 10,6 % (2004 жылы 44,7 % , 2005 жылы 48,5 % , 2006 ... ... ... ... ... ... ... жұмсалған
инвестициялардың өсуі республикадағы 14 облыстың ... және ... ... ... ... едәуір өсуі Қызылорда (1,9 есе),
Ақмола (1,2 есе) облыстарында және Алматы ... (1,2 есе) ... ... ... ... 13 - 1 % ... өсуі ... Қарағанды, Қостанай және Атырау облыстарында, Астана ... ... ... ... ... құрылымындағы
көлемнің жартысынан астамын (53,1 %) ... ... ... (Атырау облысы - 22,2, Батыс Қазақстан - 18,0 %, ... - ... ... -5,4%) ... ... Алматы (13,9%) және Астана (9,3 %)
қалаларының үлесі басым .
Негізгі ... ... ... көлеміндегі ірі
кәсіпорындардың үлесі - 47,0%, орташаларынікі - 27,9%, ... ... ... ... -1,2% ... ... жұмсалған инвестициялардың түрлік құрылымына
сәйкес тұрғын емес үйлер мен ... ... ... үлесі 45,0%
құрады, бұл 2004 жылғы көрсеткіштен 9,6 пайыздық пункте артық. ... ... ... ... 0,6 пайыздық пункте өсіп, 4,8% құрады.
Машиналарға, ... ... ... ... шығындардың
үлесі 1,6 пайыздық пунктке төмендеді.
Негізгі капиталға ... ... ... 131 ... ... құрады,
оның 89,1% геологиялық барлауға жұмсалған.
Негізгі капиталға ... ... ... жартысынан
астамын меншіктін жекеше нысанындағы кәсіпорындар ... ... (54,2 ... 54,3%). ... ... кәсіпорындарының үлесі 2004 жылмен
салыстырғанда 0,5 пайыздық пунктке төмендеді. ... ... 0,6 ... ... ... ... ... салалары: көлік
коммуникациялық кешенді нығайту және ... ... - ... ... және ауыл ... ... сумен жабдықтау, экология,
әлеуметтік секторды дамыту жекеше ... үшін ... ... ... ... ... іске ... байланысты.
Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың салалық ... ... ... ... ... ... ... капиталға
жұмсалған инвестициялардың жалпы ... ең көп үлес ... кең ... ... (41,5%), ... ... ... және байланысқа (11,1 %) келеді.
Кең өндіру өнеркәсібінде негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың
барлық көлемі дерлік шикі мұнай мен табиғи газ ... және осы ... ... ... (93,8 ... өнеркәсібі салалары арасында металлургия өнеркәсібінің үлесіне
ғана негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар көлемінің 44.4 % ... ... ... ... жұмсалған инвестициялардың елеулі үлес
салмағы құбырлармен айдауға (42,3 % ), әуе көлігіне (15,4 %) және ... (19,8 %) ... ... ... ... үлес салмағы жылжымайтын
мүлік операцияларымен, жалға берумен және тұтынушыларға ... ... ... ... ... елеулі, мұньң 68 % геологиялық барлау
мен іздестіруді жүзеге асыратын кәсіпорындардың үлесіне тиеді.
Негізгі капиталға ... ... ... ... бұрынғысынша мардымсыз (1,3 %).
Білім беру мен денсаулық сақтаудағы инвестициялық белсенділік денгейі
әлі ... ... Бұл ... ... ... жұмсалған
инвестициялардың жалпы көлеміндегі үлес салмағы тиісінше 0,7 және 0,4 ... ... ... бойынша бөлінуі әркелкі. Елдегі
16 аймақтың алтауында бүгінде ешқандай шетелдік жобалар жоқ. Ал ... ... ... ... Бұл ... ... шетел инвестицияларына
әлі де болса дайын еместігін көрсетеді. Инвестициялардың аймақтар бойынша
жіктелуін келесі кестеден ... ... ... ... ... | |
| ... ... бағасы |потенциалды әсерлі |Аймақтар |
| | ... ... | |
|1 ... ... ... БҚО, |
| | ... өсуі ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|2 ... |1т 1г ... ... |
| | ... ... |Қарағанды, Жамбыл, |
| | ... ... |ШҚО, ОҚО |
|3 ... ... ... Қостанай, |
| | ... ... ... |
| | ... ... СҚО |
5 ... ... потенциалды қолданудың деңгейі мен әсеріне
байланысты аймақтардың жіктелуі.
Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктері мен жаңа арналарының ... ... ... ... белсенді ынтымақтасуға ынталандырып
отыр. Қазақстан әлемнің алдыңғы қатарлы ... ... ... ... Оны біз ел президентінің 1994 жылдардың
алғашқы ... АҚШ, ... ... ... секілді
мемлекеттермен қарқынды келіссөздер жүргізуінен байқаймыз. Әр кездері
мемлекет басшысы ең ... ... ... ... ... ... ... қажетті технологиялар мен инвестициялар тартуға
көңіл ... ... ... ... ... тартудың
қажеттілігі мен негізгі талаптарын анықтайық.
Бірінші қажеттілік, ... ... ... ішкі ... ... ... жеке ... және екінші
деңгейлі банктердің капиталдарының қорлануын қамтамасыз ету және ... ... ... бұл ... ... ... ... Қазақстан кәсіпорындарының мемлекеттік бюджет алдында
міндеттерінің орындалуы мен ... бар ... ... ... ... өтеу ... ... негізгі акция
үлесін шетел инвесторларына портфельді инвестиция түрінде сатты, ол ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып
алу жолымен жүзеге асырылады.
Үшінші қажеттілік прогрессивті технологияларды енгізу мен айналыс
құралдарын ... ... Бұл ... ... инвесторының
басқаруына бергенде ғана орындалады. Осы тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын құруға
негізделеді.
Төртінші қажеттілік шетел инвесторларының қатысуымен бәсекелестік
ортаны құру және оны ... ету, ... ... ... ... ... қол ... қамтамасыз етумен байланысты. Бұл тұрғыда
шетел инвесторларына ... ... ... ... ... және ұзақ ... жалға беру талаптарына сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... осы мерзімдегі операциялардың есебі бойынша төлем
балансының теріс сальдосының үлкен ... ұзақ ... ... ... байланысты осы мерзімдегі есептегі жетіспеушілікті
толтыратын негізгі альтернативті көзі ... ... ... ... көрсететін капитал және қаржымен байланысты операцияларды айтуға
болады.
Қазақстанға тартылған шетелдік инвестициялар көлемі соңғы уақытта ... ... ... Мұның өзі әлемдік қоғамдастықтың Қазақстандағы
тұрақтылық пен оның инвестициялық әлеуетін жоғары бағалайтынын ... он ... ... ... 30 ... ... ... тікелей
шетелдік инвестициялар тартылған.
1995 жылдан бастап қазіргі күнге дейін елімізге келген ... ... ... 4,7 есе ... 2002 жылы ... және ... ... халықаралық рейтинг агенттіктері Қазақстанға ТМД елдері
арасында ... ... ... сынып рейтингін берді. Қазіргі кезде
жан басына шаққандағы ... ... ... ... көлемі
бойынша Қазақстан ТМД елдерінің арасында көш бастап ... Егер ... ... 1037,4 ... ... ... ең ... тұрған
Әзірбайжанда 661 долларды құрайды.
Бұдан үш жыл бұрын Бүкіләлемдік банк ... ... ... ... ... ... қатарына қосты. Әрі республика кірісі
ортадан жоғары деңгейдегі елдер қатарында тұрғанын мәлімдеді.
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... ресурстарды, соның ішінде мұнай-газ саласындағы
ресурстарды ... жол ... ... ... ... ... елдің ұлттық құрылымында шетел инвестициясының мұнай –
газ салаларына жиі салынатынын көруге ... ... ... қайнар көзі болып табылатын Нидерланды, АҚШ, және Франция
елдері болып табылады. Ел экономикасына тура ... ... ... ... ... ... (28,7%), Оңтүстік Корея (27,6%),
Ұлыбритания (15,7%), АҚШ (11,1%), сондай-ақ, Германия, Туркия және ... ... ... ірі шетелдік инвесторы АҚШ болып
табылады. 1993 жылы ғана бұл ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, 1994-1995 жылдары
ядролық ... ... 85 ... бөлген. АҚШ тарапынан Арал
мәселесін шешуге, ... ... ... ... ауыз ... ету ... бірқатар жұмыстарға көмектесу жөнінде шешімдер
қабылданды.
Қазақстанға ... ірі ... келе ... «Шеврон» және
«Мобил Ойл» мұнай кен орындарын өңдеуге кірісті. Келісімге орай мұнайдан
түсетін табыстың 80% - ... 20% - ... ... ... инвестициясы үшін үлкен қызығушылық танытуда. Соңғы он
жыл ішінде Қазақстан ... ... ... 500 млн. ... ... ... ... белсенділігі әлі де артады,
өйткені индустриалды даму ... ... және ... емес секторларда
жұмыс жасайтын фирмаларға үлкен мүмкіндік туғызуда. ...... ... ... ... мен ... сауда айналымын арттырады.
Ұлыбританиямен екі реттік салық төлеуді болдырмау, инвестицияларды
қолдау мен қорғау жөнінде, әр жақ ... ... ... ... ... келісімдер жасалды.
Мұның бәрі Қазақстандағы англиялық фирмалардың позициясын ... ... ... ... ... ... игеруге байланысты «Бритиш
Петролеум» және Шелл» компаниялары әрекет етеді. Олар британдық өзге де
фирмалар ... ... ... Қызыл Орда қалаларындағы мұнай өңдеу
зауыттарын ... ... ... «Бритиш газ» Қарашығанақ
кен орнын өңдіру үстінде. «Лонро» заманауи тау-шахталық құралдар ... ... ... ... болып отыр. Англиялықтарды сондай-ақ,
Талдықорған қаласындағы аккумляторлық зауыттың ... ... ... ... тасымалдау, Қарашығанақ және Теңіз мұнай
орындарын эксплуатациялау, бағалы қағаздар және ақша ... ... ... өндірісті дамыту істері қызықтыруда.
Бүгінде Қазақстанда 12 бірлескен қазақ-британ кәсіпорындары жұмыс
істейді. 1993 жылы Ұлыбритания Қазақстанның ... ... ... ... ... Екі ... айналым көлемі 100 миллион ... ... ... арасында жақындағы уақытқа дейін
экономикалық байланыс орнатылған жоқ. 1993 жылы екі ... ... ... 180 мың ... ... Бұл ... өзге ... арасындағы ең төменгі көрсеткіш. Дегенмен Испания еліміздегі
шағын және орта ... құру мен ... ... мәселелеріне
қызығушылық танытып отыр. Әзірге екі бірлескен кәсіпорынның іс ... бұл ... 250 ... ... қаржы бөлген және бұл қаржы
испандық сақтандыру компанияларымен кепілдендіріліп отыр.
Инвестициялық ... ... ... ... ... жиі ... ... шаруашылығының салалық және
аумақтық басқару жүйесіндегі айқынсыздық кедергі болуда.
1994 жылы күшіне енген «Кәсіпорынның табысы мен ... ... ... ... орай, шетелдік қатысушылары бар кәсіпорынның
(шетелдік капиталдың ... ... ... 25% ... ... ... ... Қазақстан аумағында жергілікті серіктестерсіз
жеке жұмыс жасайтын болса, шетелдік заңды ... ... және ... ... 15% ... құқық, лицензия, арендалық төлемдер мен
басқа табыс түрінен - 20%; фрахтадан түсетін (шетелдік заңды ... ... ... ... табыс жиынтығына - 6%
қойылымында салық салынады. Шетелдік ... ... ... ... ... ... көздерден алынатын табыстарына
салынатын ... ... ... жарым-жартылай босатылған болса, басты
салық инспекциясы белгілеген тәртіптегі салықты ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігіне арыз жазады.
Байқағанымыздай, шетелдік инвестициялардың арғы әрекетіне еш тосқауыл
жоқ, бірақ шетелдік капиталды ... ... ... нарықтық
реформалардың шектен тыс «мемлекеттендірілуі» қорқытады: жоғарыда аталған
инвестициялардың 95%-ы ... ... ... ... ... ... көмектер орталықтандырылған мемлекеттік
каналдарға құйылуда.
Сонымен қоса, соңғы уақытта, мемлекет ... ... ... несиелерді тарту, жұмсау процестеріне және есебіне қатаң бақылау
орнату жөнінде шаралар қабылданып, құрамына Премьер-министр, оның ... ... ... ... экономикалық ... және ... ... ... ... ... ... Республиканың барлық экономика субъектілеріне, яғни ... жеке ... ... ... ... ... және ... қаржы министрлігінде тіркеу жөнінде тапсырма берілді. ... ... жаңа ... жөніндегі шешімдер тоқтатылды. Ұлттық
Банкке аталған тәртіпті бұзу орын ... ... ... берілген
банктерге валютамен операция жүргізуде пікір алмасу ұсынылады.
Отандық және шетелдік ... үшін ... ... ... шетелдік инвестицияларды тартудың негізгі қағидаларының тұрақты
болуы өте маңызды. Олардың ... ... ... экономикалық
және әлеуметтік қағидасы негізгі болып саналады. Осы қағиданы басшылыққа
алу – ... ... ... ... ... ... мен инвестициялық кредит берудің қолайлы жағдайларымен,
жоғары бәсекелесігімен ерекшеленуі.
Шетел инветицияларын тартудың тағы бір ... ...... ... екі ... да пайдалы болуы. Халықаралық тәжірибе
көрсеткендей, біржақты ... ... ... тек елдер арасындағы
инвестициялық қарым-қатынасты қиындатады, нәтижесінде екі ... ... ... ... ... инвестициялық қорларды пайдаланудың
маңызды қағидасы ... ... ... және ... ... ... табылады. Осыған байланысты, экономика ... ... ... ... инвесторларға сату арқылы біздің ... ... ... ... ... қолдауға болмас. Тәжірибе
көрсеткендей, олардың барлығы дерлік инвестициялау жағдайларын сақтап және
біздің мүдделерімізді, ... ... ... ... ... Және де, ... инвесторлар негізінен өнеркәсіптің өңдіруші
салаларына көңіл бөлуде, ол республикалық халық ... ... ... ... әсіресе Қазақстанның басқа елдер алдында ауыл
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... асырылатын инвестициялық жобалар, тұтынуға
дайын сапалы өнімдер шығару негізінде, елдің экспорттық ... және ... ... ... ... ... ... Түптеп келгенде, республика аумағын шетелдерде экологиялық таза
өндірістерді ұйымдастыруға ... ... ... беретін салалардың
полигонына айналдырмау керек.
Маңызды қағидалардың бірі – елдердің инвестициялық келісімдері ... ... ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштері және жүзеге асыру механизмдері келісуші
жақтарға алдын ала белгілі ... ... Және де ... ... ... ... Бұл жерде сөз мемлекеттік құпияны қүрайтын
нысандар туралы ... ... ... ... инвестициялық қызметті дұрыс басқару үшін қажет ... ... ... ... ... жағдайды ескере отырып
олардың қолайлысын таңдап алу қажет. ... ... ... тартудың тиімді және нәтижелі түрі болып есептеледі. Ол
адрестілігімен және өндірістік ... ... ... ... ... және ғылыми-техникалық интеграция ... ... ... ... біріккен кәсіпорындар құру негізінде
екі жақтың интеллектуалдық потенциалын өзара ... ... ... ... болмаса жекешелендіру (жұмыс істеп ... ... алу) ... ... ... құру – осы ... бір түрі. Бірақ
шетелдік инвестицияларды тартудың бұл ... ... ... ... ... тиімді өзгерту, оның шикізаттық бағытын жою
және экономика мен өнеркәсіптің ... ... ... ... үшін ... тиіс. Соңғы кездері өндіргіш қондырғыларды
және экологиялық таза ... ... алу ... операциялар,
жекелеген жұмыс түрлерін атқару жөнінде ... ... ... ... ... аса ... емес ... да қолданылуда. Бұндай
лизингтік келісімдер қабылдаушы жақ үшін экономикалық және ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық үрдісті жеделдетуге мүмкіндік
береді.
Несиелер мен займдар да шетелдік инвестициялар тартудың формасы болып
табылады, ... олар ... ... ... ұлғайтады. Түптеп
келгенде, шетелдік инвестициялық несиелер, ... өз ... ... 2-3 есе ... ... мүмкін.
Шетелдік инвестицияларды тартудың келесі бір формасы – концессиялық
келісімдер. Бұл ... ... алу ... реті мен ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау және табиғи
ресурстарды пайдалану ... ... ... жұмыс күшін
пайдалану жағдайлары және т.б. көрсетіледі. Егер концессияға алушы келісім-
шарттарын бұзуға мүмкіндік алатын болса, оны ... елге ... ... ... ... ... жобаларды бағалауы ғана емес, сонымен бірге,
шетелдік инвестицияларды ... ... ... да ... мен ... шеңберінде жатыр.
Бұл шетел капиталының құйылымын ынталандыру мен тиімді пайдалану –
ұзақ мерзімдік стратегиялық мақсаттарды жүзеге асырудың ... ... ... Осы ... ... ... ... бойынша
тартылатын шетел инвестициялары көбінесе төменгі екі ... ... а) ... – капиталды, содан кейін – еңбекті, ... соң – ... ... ... салаларды басыңқы дамыту; ә) шетелдік инвесторлардың
қаржыларын экономиканың жеке ... ... ... ... ... мен ... инвестициялық қорларды
тиімді пайдалануға ұйымдық-құқықтық, әлеуметтік-экономикалық, ішкі саяси,
институционалдық т.б жағдайлар жасағанда ғана, ... ... ... ... шеше алады. Әзірге, осы жағдайлардың жетіспеушілігіне,
құқықтық негіздердің жиі өзгертілуіне, билік ... ... ... ... инвесторлар сақтық танытуға немесе
бекітілген ... ... ... ... мәжбүр. Сол себептен,
мемлекеттің инвестициялық қызметінің негізгі бағыттары төмендегідей болғаны
жөн:
- шетел инвесторларына ... ... ... ... т.б механизмдерді жетілдіру;
- олардың инвестициялық келісімдерде көрсетілген міндеттемелерін толық
орындауын бақылау;
- басыңқы салалар мен ... ... ... үшін
инвестицияларды тартудың әр түрлі әдістері мен жолдарын кеңінен
қолдану;
- отандық және ... ... ... ... өнімді
дайындаушы өндірістерге, экспорттық әлеуетті жоғарылатуға қаржы
жұмсауын ынталандыратын механизмдерді әзірлеу және іс ... ... ... әлеуметтік және экономикалық жағынан артта
қалған ... ... ... қаржы жұмсайтын
инвесторларға жеңілдетілген салық тәртібін орнату, ... ... ... ... және ... салаларына қаржы
жұмсайтын заңды және жеке тұлғаларға материалдық-техникалық, қаржы-
бюджеттік, салықтық, несиелік, т.б ... ... ... ... Қазақстанға не үшін керек және ... ... Ірі ... ... табысты ең кем дегенде үш-бес
жылда ғана алуға болады. Қайтарым ... ... ... ... ... ... үшін ... қызықты емес, өйткені
олар қысқа мерзімді ... ... ... бұл ... ... ... ... компанияларға Қазақстан керек. Алайда
Қазақстанның өзі де ... ... ... етеді.
Бірінші кезекте, шетел инвестициялары бұрынғы мемлекеттік кәсіпорындар
үшін берік валюта әкеледі.
Екіншісі және шетел инвестициясымен ере келетіндерің ең маңыздысы ... мен ... ... оқыту. Оқытылған жұмысшылар жақсы
жұмыс істейді де, жоғары жалақы алады. Оның үстіне, оқытылған жұмысшылардың
бизнесін ашу үшін ... ... бар. ... - ... ... және ... ... қанат жаюына өріс ашады. Ақырында, қаншалықты
қисыны байқалмаса да, инвестиция елдің тәуелсіздігін нығайтуға ... ... ... ... ... ... ... темекі
комбинатын Филип Морис компаниясының қолға алуы елге 300 млн. ... әрі ... ... ... жол ... ... - Қазақстан экономикасының қозғаушы күші екенін
ұғынуымыз керек.
1.3 Отандық және шетелдік инвестицияны мемлекеттік реттеудің халықаралық
тәжірибелері
Шетелдік инвестицияларды мемлекеттік ... ... ... ...... ... Қазақстан өндірісінің
құрылымдық қайта құрылуының басты құралы болып табылатындығында.
Экономикалық жүйенің қалыптасу кезеңінде инвестициялық ... ... ие ... ... ... ... бағдарлану негізгі
бағытқа айналды, мұның өзі қолайлы инвестициялық ахуал туғызуды талап етті.
Қазір енді біршама уақыт өткенде атқарылған шараларды ой ... ... ... тартымдылыққа негіз болған бірқатар жәйттерді ... ... Бұл ... ... ішкі өмірінде инвестиция салуға қолайлы
ахуал, саяси тұрақтылықты ... ... ... инвестициялар
салу үшін құқықтық нормативтік базаның болуын, инвесторларға жеңілдіктер
берілуін, олардың жұмыс істеуі үшін ... ... ... ... ... ... ... реттеуге
бағытталған шараларды жүзеге асыруда шетелдік тәжірибелердің мәні зор. Бұл
бізге еліміздегі инвестициялық саясатты ... ... ... ... ... тиімді реттеудің озық тәжірибесін елімізбен
тиімді инвестициялық қарым-қатынас орнатып келе жатқан ... ... ... ұзақ ... бері әлемдік саясат
жүйесінде басты орынды алып келеді. Әлемдік қаржылық иерархияда ... ... ие. Әлі ... ... бұл ... капитал салудың ең
тартымды жері болып қалуда. Бұл елде ... ... ... 11 ... жуық ... компаниялар өз бизнестерін жүргізеді.
ЮНКТАД баяндамасына сәйкес, 1997 жылы ... ... ... ... алу ... бойынша АҚШ және Қытайдан кейінгі ең ірі үштіктің
қатарына қосылды.
Ұлыбританияның экономикасына 36,9 ... жуық ... және бұл ... көрсеткіштің 9%-ын, Еуропалық Одақтағы ... 34%-ын ... қоса ... әлі күнге дейін әлемде АҚШ-тан ... ... ... ... ... Инвестицияларының негізгі бөлігі жоғары
технологиялық өндіріс, машинақұрылысы, телекоммуникация және ... ... ... ... ... ... үкіметтің тиімді
инвестициялық саясатының арқасында жетіп ... ... ... қолдау мен ... ... ... ... ... формасын қорғауды кепілдендіру шаралары оң жолға
қойылған. Мұның бәрі еліміздің осы мемлекетпен инвестициялық және ... ... ... және ... ... ұстап келе
жатқанының артықшылықтарын көрсетеді.
Батыс елдердің бір қатарында қазіргі несие жүйесінде ұзақ ... ... ... ... өздерінің дамуын алды. Батыс
елдердің инвестициялық банктердің пайда болып, басқа банктерден бөлінуіне
еңбек ... және ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі Батыс Еуропаның экономикасын ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарды. Осыған байланысты
келесі бірқатар елдерді ерекше бөліп көрсеткен ... ... ... ... ... ... ... Аталған елдерде аралас
және мемлекеттік инвестициялық банктер ... ұзақ ... ... онда жаңа салалардың құрылуының жоғары деңгейін қамтамасыз етті.
Солтүстіктегі көршілес мемлекет Ресейде мемлекет ел экономикасын және
инвестициялық іс-әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... және заңдық актілерді, қаулыларды шығару
жолымен, сондай-ақ нақты экономикалық және инвестициялық саясатты ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді капитал салымдары арқылы
реттеудің формалары мен ... ... ... ... ... ... ... салымдары арқылы реттеу Ресей
Федерациясының мемлекеттік өкімет органдарымен және РФ субъектілерінің
өкімет органдары арқылы жүзеге асырылады.
2. ... ... ... ... арқылы реттеу
қарастырады:
1) Инвестициялық қызметтің дамуына қолайлы жағдай ... ... ... ... салымдары арқылы реттеуге
мемлекеттің тікелей араласуы;
3. Инвестициялық іс-әрекеттерді капитал ... ... ... ... ... ... өзге де ... мен әдістер арқылы
жүзеге асырылуы мүмкін.
4. Ресей Федерациясы территориясында төтенше ... орын ... ... ... ... ... инвестициялық қызмет
субъектілерінің іс-әрекеттері РФ заңдарына сәйкес жүргізіледі.
Құрылуы мен ... ... ... ... өзге де ... нормаларға сәйкес келмейтін немесе ... ... және ... заңмен қорғалатын құқықтары мен
мүдделеріне қауіп төндіретін инвестициялық іс-әрекеттерге тиым ... ... ... ... жақсарту шараларын тиімді
жүргізіп келеді. Әсіресе, заңдылық базаларды жетілдіруге ... ... ... ... шетелдік инвестициялар Өзбекстан экономикасының келесі
салаларында жұмылдырылған: ... үшін ... ... ... ... ... ... тұтыну тауарларын
өндіру; әлеуметтік және экономикалық инфрақұрылым ... Бай және ... ... ... ие ... шетелдік капиталды жаңа техникалар
мен жабдықтар қолдануды қажет ететін жерлерге тартуға дайын. ... ... ... мен ... ... ... жалпы
көлемінің 30-40% келеді.
Өзбекстан тікелей шетелдік инвестициялардың ... ... мен ... ... ... тауарлар мен құрылыс материалдарының
өндірісі, медициналық жабдықтар, ауылшаруашылығына, жеңіл және ... ... ... мен ... ... ... экономиканың
басымды салаларына келуін қолдап отыр.
Шетелдік инвестициялардың аймақтарды дамытуға ... ... жіті ... ... орай министрлер кабинетінің қаулысымен
республика аймақтарында шетелдік ивестицияның қатысымен кәсіпорындар құру
бағдарламасы қолға ... ... ... ... және ... өнімдерін өңдеу, жеңіл өнеркәсіп, құрылыс материалдарын өндіру,
тамақ, химия, электротехникалық машина ... ... ... ... шетелдік инвестициялармен кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... әлі күнге дейін 1990 жылдардың жүйелік кризисі ... ... ... қайта қалпына келтіруді жүзеге асыруда
жеткіліксіз болып отыр.
Сол себепті Қазақстанда бүгінде инвестициялық ... ... мен ... ... инвестициялық комитет құралған. ... ... ... ... келесілер кіреді:
1. инвестицияларды мемлекеттік ... ... ... ... ... инвестициялық преференциялар беретін келісім-шарттарды
жасайтын, экономика секторына салынған инвестицияларды жүзеге
асыратын ... ... ... ... Ал ... ... кедендік түрде беріледі.
2. Қазақстан Республикасының шикізеттық емес секторына инвестицияды
тарту ... ... ... ... ... ... мемелекеттік институттардың қарым-қатынасын дамытуды
өзара үйлестіру ісін жүзеге асыру.
3. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... қамтамасыз ететін оның жұмыс органы ... Ал ... өзі ... ... ретінде
Қазақстанда жұмыс істейтін инвесторлармен тікелей ... ету, ... ... ... байланысты
проблемалық мәселелерді шешу мақсатында Мемлекет басшысының 1998
жылғы 30 ... ... ... ... ... ... шарттардың бірыңғайлығы мен ... ету, ... ... ... ... сондай-ақ инвестициялық бастамаларды ынталандыру.
Кеңестің шеңберінде бес бірлескен ... тобы ... Олар ...
газ секторы бойынша, Қазақстан Республикасындағы инвестициялық имиджді
көтеру, шетелдік инвесторлардың ... ... ... ... ... бойынша жұмыстар жүргізеді.
Сонымен, еліміздің инвестициялық ахуалын ... оны ... ... ... ... ... өкілдерінің инвестициялық саясатты
тиімді жүгізіп отырған мемлекеттерге сапарлар жасауының ... ... ... ... және ... ... ... да
тиімді шараларын ұйымдастырып отыруға үлкен мән берілуі қажет.
ІІ тарау. Қазақстан Республикасында отандық және ... ... ... ... ... ... баға ... ҚР-да инвестициялық іс-әрекетті реттеуші нормативтік актілер
қызметі және тиімділігі
Шетелдік капиталды және инвестицияларды тарту, қолдану процестерін
мемлекеттік-құқықтық реттеу ... ... ең ... ... және шетелдік капитал салымдарын реттеудің өзге де механизмдерін
қарастыру қажет.
Заңдылық механизм ... ... және ... ... жалпы реттеушілік және арнайы байланыстарды анықтайтын заң
жүйесін білдіреді.
Шетелдік капитал және инвестицияларды құқықтық ... ... ... заңы – ... азаматтық заңдардан, Қазақстан
Республикасы Президентінің жарлығынан және кәсіпкерлік және ... ... ... өзге де ... ... жер ... туралы, табиғи байлықтар, оларды қолдану туралы, мұнай
туралы, банктер, банктік іс-әрекеттер туралы, ... ... ... ... және ... заңдардан және де бірін бірі
толықтыратын ... заң ... ... ... ... кейінгі алғашқы жылдары экономикамыздың
дағдарысты жағдайда болғаны ... ... ... ... ... ... ішкі ресурстарды жұмылдыруға бағытталған ... ... ... және ... ... ... етті. Сондықтан
мемлекеттің алдында мынадай негізгі мәселелерді шешу ... 1) баға ... ... жоя ... экономиканы либерализациялау; 2)
айналымдағы ақша массасын реттеу арқылы макроэкономикалық тұрақтандыру ... ... 3) ... ... жеке тұлғалар мен ұйымдарға сату.
Мұндай міндеттерді атқаруда заң шығарушы және саяси шешімдер ... ... ... ... жүктеледі. Демек, осы іс-шараларды жүзеге
асыру мен нарықтық ... ... үшін олар ... ... ... қажет болды.
Құқықтық тұрғыда алар болсақ, осы кезеңнің ... ... ... ... одақтық заңдардан да нашар болды деп сипаттауға
тұрарлық. Республикалық заңдардың жобаларын жасаушылар заңға ... ... ... ... өз ... ... айыптаулардан құтылу үшін,
заңдардың баптарын, тарауларын бөлімдерінің аттарын ... ... ... ... ... ... ... өзгермеді. Нәтижесінде заңдар
мәні бойынша еш өзгермей, керісінше төмен деңгейдегі мәтінде ... ... ... ... ... ... ретінде «Қазақ
КСР-дегі инвестициялық қызмет туралы» Заңды келтіруге болады.
Дегенмен экономикалық қатынастардың дамуы, ... ... үшін жаңа ... ... ... ... ... экономикаға халықаралық инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарды іске асырудағы Қазақ КСР-інің ең алғашқы қадамдары
1990 жылдың 7 ... ... ... ... ... жөніндегі» инвестициялық қатынастарды реттейтін арнайы заңнан
бастау алады. Бұл заң өз алдына шетелдік инвестицияларды, ... ... ... ... тарту, сондай-ақ шетелдік капиталға қажетті
кепілдіктерді ұсынуды мақсат етіп ... ... ... ... ... Заң ... болған уақытында Қазақстанға шетелдік
инвестициялардың ағымында жоғарылау деңгейі айқын байқалды. ... ... ... ... ... ... қарамастан, оның
жалпы көлемі республика экономикасындағы құрылымдық қайта құрылуларды
қамтамасыз етуге жеткіліксіз еді. ... ... ... нысаны
және ұйымдастырушысы ретіндегі заңды тұлғаларжы жаңа тұрғыда ұйымдастыратын
және қарайтын құқықтық-нормативтік актілер қабылдау қажет ... ... ... ... мәніне қатысты белгілі Кеңестік ... ... ... ... В.П.Грибанов: «буржуазиялық заңды тұлға,
өмірге капитал концентрациясының экономикалық процестермен шақырылып, ... ірі ... ... топтарды біріктірген жеке кәсіпкерлерден көрінеді»,
- деп атап өтсе, мұндай тұжырымды ... ... ... ... институты капитал концентрациясының құралы болып қала ... ... ... келеді.
Демек, нарықтық қатынастарды қалыптастыру кезеңіне капиталды,
салымдарды қаржыландырудың ... ... ... ... ... Мұндағы инвестициялауда орталықтандырылған көздерінің рөлі жалпы
ұлттық проблемалармен шектеліп, ал жергілікті бюджет қаржылары ... ... ... ... ... қала береді.
Инвестициялық қатынастарды бағытталған келесі құқықтық акт 1991 жылы
10 маусымда қабылданған «Қазақ КСР-індегі инвестициялық қызмет ... ... Онда ... ... ... ... ... қаржылық және
материалдық - техникалық құндылықтар инвестиция ретінде танылады. Байқап
отырғанымыздай, Заңның осы анықтамасы инвестицияның бүгінгі ... ... ашып ... ... ... ... әсіресе жеке инвестициялар
үшін «тартымсыз» өлкелер үшін еркін экономикалық аймақтар туралы заңдар
маңызды рол ... ... ... құру жөніндегі ойлар, біздің
елімізде қайта құрудың алғашқы жылдарының өзінде көптеп айтыла ... ... елге ... ... ашық ... ... құрылу қажеттігі туралы негізді мақалалар жарияланып, еркін
экономикалық аумақтар құру жөніндегі ойлар 1990-1991 жылдары да ... 1990 ... 30 ... ... ... еркін экономикалық
аймақтар туралы» арнайы Заң қабылданды. Бұл заң ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы мен жұмыс істеуінің
экономикалық және құқықтық ... осы ... ... ... ... ... және ... да органдармен,
республика азаматтарымен ... ... ... ... ... айқындап береді. 1992 жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... туралы» үлгі заң қабылданып,
артынша Қазақстан ... ... ... ... ... ... шекараларына сәйкес келетін бірнеше арнайы еркін
экономикалық аймақтар құрылды.
Инвестициялық заңдардың дамуының екінші кезеңі 1994 ... ... ... ... туралы» Заңның қабылдануынан бастау
алады. Бұл заңның басты мақсаты шетелдік ... яғни ... ... беру ... ... инвестициялар ағымын молайту болды.
«Шетелдік инвестициялар туралы» Заңға сәйкес шетелдік ... ... ... ... кепілдіктер берілді:
заңдардың өзгеруінен кепілдік, экспропрациядан ... ... ... ... ... ... кепілдік, кірістерді пайдалануға
кепілдік, валюталық қорларын пайдалануға кепілдік; шетелдік инвесторлардың
қызметіндегі жариялылық, ... ... ... кепілдік.
Осындай кепілдіктермен бірге, заңда алғаш рет инвестициялық дауларды
қазақстандық сот ... ... ... ... ... ... ... Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі
халықаралық орталық (ИКСИД), Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық сауда
құқығы ... ... ... ... ... құрылатын
арбитраждық органдары (ЮНСИТРАЛ), Стокгольм қаласындағы Халықаралық сауда
палатасының арбитраждық институты, Қазақстан Республикасы ... ... ... К.С.Мәуленов бұл заңның инвестициялық
дауларды екі категорияға бөліп ... ... атап ... инвестор мен
мемлекет арасындағы инвестициялық дау және бір жағы инвестор ... ... ... ... ... ... даулар.
Осы заңның 1-бабында инвестициялық дауларға ... ... ... инвестициялық дау, бұл – шетелдік инвестор мен Қазақстан
Республикасының мемлекеттік органдары арасындағы ... дау, ... ... және ... да ... ... ... инвесторлардың құқықтары мен мүдделерін мемлекеттік органдардың
әрекетімен бұзу ... ... ... ... ... ... мен инвестициялық қызметтерді реттейтін өзге де заңдарды шетелдік
инвесторлардың бұзуы нәтижесінде туындайтын даулар; ... ... ... ... арасындағы кез-келген келісімдерге байланысты
туындайтын даулар; сондай-ақ инвестициялық қызметті жүзеге асыру барысында
туындаған барлық даулар. Ал ... ... ... ... ... ... Онда инвестициялық даулар санатына жатпайтын, Қазақстан
Республикасының азаматтары мен ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тараптардың келісімімен өзгеше қарастырылмаса Қазақстан
республикасының сот органдарымен шешілетіндігі туралы ереже бекітілген.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... саясат негізінде шетелдік инвестицияларды тартуға
басым бағыт бере ... ... ... қай ... және мақсаттарына назар аудармағандығын ... ... ... ... бөлігі жер қойнауына, соның
ішінде мұнай және газ кен орындарына шоғырланғандығы белгілі. Мұндай жағдай
еліміздің экономикасының ... ... ... ... ... ... ауру» қаупін туғызды. Инвестицияларды басқа салаларға тарту ... ... ... ... ... ... қарастыру қажет
болды. Экономика салаларының басымдылығы белгісіне ... ... ... ... бір ... жобасы жасалынды және
қабылданды. Ондай нормативтік- құқытық актілердің ... 1997 жылы ... ... ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасының №75-1 Заңы болды. Бұл заң ... ... ... ... ... ... жұмыстар атқару мен
қызметтер көрсетудің жылдам дамуының және қолайлы инвестициялық ... ... ... ... өз ... ... етіп қойды.
Бұдан кейінгі инвестициялық қатынастарды реттеуге бағытталған ... даму ... 1995 жылы 21 ... ... ... ... қор биржасы туралы» Заңмен де байланысты. Дегенмен, бұл заңның күші
1997жылы 5 наурызда жойылып, 1997 жылы 5 ... ... ... ... №77-1 Заң ... ... ... қағаздармен
жасалынатын мәселерді тіркеу» туралы №78-1 Заңмен ... ... ... ... ... ... ... талап етілген
болатын. Сонымен қатар, қор нарығындағы ... ... ... ... өзіндік реттелу механизмдері де қарастырылды.
Заңда басты назар қор нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... қағащдар қор
нарығына, тек олар өздерінің жауаптылығына кепілдік берітн жеткілікті
капиталы болғанда ғана ... ... ... ... ... ... дамуының төртінші
кезеңі 2003 жылдың 8 қаңтарындағы ... ... ... ... Осы ... қабылдануымен 27 желтоқсан 1994 жылғы
«Шетелдік инвестициялар туралы» ҚР Заңы және 28 ақпан 1997 жылғы ... ... ... ... ҚР Заңы ... тоқтатты.
Инвестициялар туралы заң инвестициялармен байланысты қатынастарды реттейтін
нормаларлы біріктірді және ҚР өз ... ... ... ... бере отырып, ұлттық және шетелдік ... үшін ... ... ... мен ... ҚР ... және ... нормативтік актілермен, сондай-ақ ҚР бекіткен халықаралық шарттарымен
толық әрі даусыз қорғау; инвестордың ... ... ... заң актілеріне сәйкес келмейтін актілер шығару ... осы ... ... ... ... ... өзіне келтірілген зиян үшін ҚР азаматтық заңдарына сәйкес
өтемақы алу); ҚР ... ... ... және ... төленетін басқа
да міндетті төлемдерді төлегеннен ... ... ... ... өз ... ... ... мемлекет меншігіне алу және
реквизициялау кезіндегі инвесторлардың құқықтарына кепілдіктер беру.
Алайда егер күші ... ... ... ... Заң мен жаңа
инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... мәртебесіндегі елеулі айырмашылықтарды байқаймыз.
Атап айтар болсақ, өз ... ... ... ... ... ... ... кепілдікті бекіткен баптар жаңа заңнан алынып
тасталған. Инвестициялар туралы заң инвесторларға байланысты қатынастарды
реттейтін нормаларды біріктіре отырып, шетелдік және ... ... ... ... ... ... ... жаңа заңның жекелеген
ережелерін қарастырсақ нақтылауды ... ... ... туындайды. Бұл
сұрақтарды С.Мороз мынадай бес топқа жіктейді:
Заңның реттеу аясына байланысты сұрақтар;
Инвестицияның ұғымына байланысты мәселелелер;
Инвестициялық қызметтің ... және оның ... ... ... ... туындайтын сұрақтар;
Заңмен реттелінуі тиіс, бірақ бұл заңның реттеу аясынана тыс қалған
инвестициялық ... ... ... мәселелері;
Инвестициялық дауларды шешудің процедурасына байланысты сұрақтар.
Инвестициялар туралы заңның 1-бабы 2-тармағына сәйкес, инвестициялық
қызмет – бұл жеке және ... ... ... ... ... ... ... не кәсіпкерлік қызмет үшін пайдаланатын
тіркелген активтерді құрау ... ... ... ... ... бұл ... дұрыс берілмеген. Өйткені оның ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келе бермейді.
Мәселен, заңдағы берілген ... ... ... жеке ... ... ... қатарына жатпайды. Ал кәсіпкерлік қызметтің
негізгі құрамдас ... жеке ... ... ... ... алу және
сату болып табылады. Сондай-ақ инвестицияның анықтамасын ... ... ... ... мәселенің тек кәсіпкерлік қызмет туралы ғана ... да ... ... ... ... ... алғанда Инвестициялар туралы заңда бұрынғы Шетел инвестициялары
туралы заң мен Тікелей ... ... ... ... ... ... белгілі. Бірақ шетелдік инвестициялар мен
тікелей ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар заң Инвестициялар туралы Заң деп ... ... ... ... ... ... ... преамбуласында, «осы заң Қазақстан Республикасындағы
инвестицияға байланысты қатынастарды ... ... ... және ... ... айқындайды, Қазақстан
Республикасында инвестицияларды жүзеге асырған ... ... ... ... береді, инвестицияларды мемлекеттік қолдау
шараларын, инвесторлар қатысатын дауларды шешу тәртібін белгілейді» ... оның тағы ... ... ... ... бұл ... да, ... инвестициялары туралы Заңдағыдай
дауларды екі ... ... ... Олар ... ... ... ... мен мемлекеттік органдар арасындағы
шарттық міндеттемеден туындайтын даулар және ... ... ... (9-бап). С.П.Мороз ... ... ... ... Оның ... «заңда берілген анықтамада
инвестициялық дау ретінде тек инвестор мен мемлекеттің уәкілетті ... ... ... ... ... ғана танылады да,
инвесторлармен туындайтын басқа даулардың барлығы инвестициялық ... ... олар ... ... ... ... ... қатар шетелдік инвесторлармен арада туындайтын ... ... ... ... олардың шешілу процедурасы
ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ұлттық инвестордың құқықтық мәртебесін ... ... ... ... ... ... ... Біз
бұл пікірмен келіспейміз, біріншіден, инвестициялық дау ретінде ... ... ... ... мен ... ... ... туындайтын даулар ғана танылуы керек, ал басқа
даулар, ... ... ... заңдарын инвестор бұзатын болса неге ол
инвестициялық даулар қатарына ... ... ... олар ... ... бұзғаны үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес
шешілуі тиіс. Сондықтан инвесторлардың инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... жатқызудың
қажеті жоқ, сонымен бірге ол қоғамдық қатынастардың басқа да қатысушылары
мен инвесторлардың құқықтық ... ... алып ... ... дәрежеде мемлекеттің қазіргі қол жеткізген инвестициялық саясатының
жетістіктеріне нұсқан келтіруі мүмкін. ... ... ... ... мен ... инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы ... ... ... бірі ... ... ұлттық
инвесторлардың құқықтық мәртебесін теңестіру, сонымен ... ... ... ... ... қарағанда қолайлы құқықтық
мәртебе негеберілген деген наразы ... жою ... ... ... ... біз ... ... байланысты туындайтын дауларға
байланысты заңда арнайы нормалар ... ... еді ... ... ... ... ... заңмен шетелдік инвесторлар мен
ұлттық инвесторлардың құқықтық мәртебесі теңестірілді дегенімен оған бірден
қол ... ... ... ... ... туралы заңның 6-
бабында шетелдік инвесторлардың қызметіне байланысты заңдардың өзгеруінен
кепілдік берілген ... Осы ... ... ... ... ... ... енгізілген өзгерістер мен толықтырулар инвестиция
салынған кезде қолданыста болғанзаңдарға қарағанда инвесторлардың ... ... ... ... келісім-шаттарға инвестиция
салынған кезде қолданыста болған ... күші он жыл ... егер ... ... бұл ... жоғары болса
келісім-шарттың мерзіміне қолданылады деп бекітілген болатын. Өзімізге
белгілі жер қойнауын пайдалануға байланысты ... ... 30-40 ... ... ... ... Сондықтан, Инвестициялар туралы жаңа
заңның қабылдануымен, шетелдік инвесторлардың құқықтық ... ... ... ... ... деуге әлі ертерек. [10 әд. 27-29б.]
Бүгінгі күнде ... ... ... бергі уақыт
аралығында, еліміздің жеке инвестицияларды тартуға ... ... ... үлкен жұмыстар атқарылды деуге болады. Бірақ
экономика ... өте ... өтіп ... ... ... ... ... өкінішке қарай, экономикалық
қатынастарды реттейтін заңдарымыздың осы өзгерістерге ... ... ... Заңның реттеу аясынан көптеген ... тыс ... ... ... ең алдымен, мемлекеттік инвестициялауға
байланысты қатынастар мен бағалы ... ... ... ... асыруға байланысты айтуға болады. Алайда дәл қазіргі
кезде, ... ... ... ... инвестициялық қатынастарды
тікелей реттеуге бағытталған Инвестициялар туралы Заң ... ... ... заң ... ... ... деуге болады. Әрине
жоғарыда танылғандай олардың жетілдірілетін тұстары да көптеп танылады.
2.2 Қазақстан ... ... ... және ... - ... ... ... құралы ретінде
Кез-келген мемлекеттің экономикасын дамытудағы және ... да ... ... ... ... ... ... неғұрлым берік
өндірістік потенцияалын қалыптастырудағы маңызды шарттардың бірі – сауатты
жүргізілген инвестициялық саясат болып ... ... ... үш ... ... ... бюджеттік қорларды пайдалану арқылы;
- Ішкі несие қорлары мен жеке заңды тұлғалардың өзіндік қаражаттарын
тиімді қолдануды ынталандыру арқылы;
- ... ... ... мен ... пайдалану арқылы
Осы бағыттар ішінен басымдысын таңдап алу және халық шаруашылығының
барынша тиімді аймақтық-салалық құрылымын ... ... ... қамтамасыз ету – мемлекеттің инвестициялық саясатының ... Оны ... ... ҚР Президенті бекітетін күрделі ұлттық
бағдарламаларды іске асыру қажеттігі де ескеріледі.
Қазақстанда соңғы онжылдықта шетелдік тікелей инвестицияның ... ... елде ... жауапкершілікпен жүргізілген макроэкономикалық
саясаттың нәтижесі деп қарастыру керек. ... ... ... және ... ... оған ... ЖІӨ, ... пайыз қойылымы,
валюталық курс секілді макроэкономикалық көрсеткіштердің деңгейі ... ... ... ... ... ... бюжеттің жайы,
ақша сферасының, сауда және төлем балансының жағдайлары инвестициялық іс-
әрекетті жүргізуге әсер етеді.
Бүгінде шетелдік инвестициялар толықтай ... ... ... ... ... инвестиция тарту ісі нәтижесіз болып отыр.
Шетелдік инвестициялар тартуда құқықтық, экономикалық жағдайлар жасалынып,
ол ел ... ... әсер ... ... оған кепілдік берген жоқ.
Елде қолайлы инвестициялық климат орнатуда салық ... ... ... Фискалдық саясат ел экономикасының бәсекеге ... ... ... ... ең ... ... дамудың басым міндеттерін шешу үшін тиімді қолдануды көздейді.
Салық ... ... ...... ... ... ... арттыруға, көлеңкелі экономика үлесін қысқартуға
және ... ... ... ... ... ... болады. Салықтық жеңілдіктер бойынша терең талдау жүргізу,
олардың ... ... әсер ету ... ... ... ... компаниялардың таза табысының массасы мен нормасына мемлекеттік
әсер етудің басты әдісі салық немесе ... ... ... ... дамуына әсер етудегі мемлекеттік салық саясатының екі ... ... ... ... ... жинақтарына, фирмалардың
амортизациялық қорларына және ... ... ... яғни
фирмалардың инвестициялық жобаларын қаржыландыру көзінің көлеміне әсер ету
арқылы мемлекет, маңызды макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... табысты бөлуге ықпал етеді.
Екіншіден, мемлекет мақсатты ... ... ... ... ... фирма инвестициялары мен негізгі қордың
активті және пассивті бөлігі ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығына әсер етіп, өндірістік фирмалар
инвестицияларының приоритетті бағыттарға ... ... ... ... ... ... құралдарына келесілерді жатқызуға болады: табыстарға
салық қойылымын тікелей төмендету, жаңа ... ... ... ... ... кейінге қалдыру, кәсіпорын отандық өндірістен шыққан
жабдықтарды сатып алған жағдайда салықтық ... ... ... ... және ... ... ... әдістері салалардың бәсекелестігін ынталандыруға,
капиталдың қорлануына қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта салықты корпорация
қызметтерінің түрлеріне қарай пайдалану жөнінде түрлі жеңілдіктер ... ... ... ... компанияларды салық арқылы ынталандыру
шаралары жатады. Бұл ережеге сәйкес өндіруші компаниялар пайдалы қазбалар
көзінің ... және және ... ... қиындауына байланысты салық
төлемейді. Салықтық жеңілдіктер беру арқылы мемлекет өндіргіш ... ... ... ... салуға және т.б.
айтарлықтай әсер ете алады.
1995 жылы ... ... ... инвестицияларды дамытуда
жеткілікті салықтық ынталандыруды қарастырмады. 1997 ... ... ... ... ... климатты қалыптастыру мақсатымен бірқатар
ынталандыру ... ... ... ... жаңа технологияларды
қолдана отырып, жаңа өндірістер құруға, жұмыс істеп ... ... ... ... ынталандыру шараларын қолдануда. ... ... және ... ... Инвестициялар комитетімен келісім-шарт
жасасу арқылы инвестициялық преференциялардың мынадай түрлері берілуі
мүмкін: корпоративтік ... ... ... пен ... ... ... жүзеге асыру үшін жабдықтар әкелу кезіндегі кеден баждарын
төлеуден босату бойынша салықтық жеңілдіктер, ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің 2003 жылғы 8 мамырдағы қаулысымен бекітілген. ... ... 245 түрі ... Оның ... ... орман және
балық шаруашылығы; сусындарды қоса алғанда, тамақ өнімдерін ... ... ... ... ... және пластмасса бұйымдары өндірісі;
металлургия өнеркәсібі; дайын металл бұйымдары өндірісі; ... ... ... ... өндірісі; медициналық техника ... ... ... ... мен аппаратуралар өндірісі; жиһаз өндірісі;
электр энергиясын, газ, бу және су өндіру және бөлу; қонақ үйлер, ... мен ... ... ... барлық көлік түрлерінің
қызметі; ғарыш байланысы; жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар ... бар. ... ... беру ... ... ... көлеміне байланысты болады. Егер инвестиция жасаған
кәсіпкер ... ... алып ... ол ... баж салығын төлеуден
босатылады. Инвестиция ерекшелігіне сай жер және ... ... да ... дейін босатуға болады.
Шетелдік инвестициялардың әсерлілігін фискалдық талдау. Тікелей
шетелдік инвестициялар әсерлілігінің фискалдық ... ... ... пен ... ... ... ... шешуіндегі мүмкіндігін
көрсетеді.
Құрылымдық - ... ... ... ... ... бiрi – ... caлаларда жеделдетiлген өтелiм нормасын
белгiлеу - бұл ... ... ... ... ... етеді. Бұл
iстe қарастырылып отырган ... ... ... ... ... ... ... салу), сондай-ақ, инновациялық қызметке,
әсіресe жаңа ғылыми-техникалық ... ... ... ... тұтастай салықтан босату маңызды рол атқарады.
Мұндай қызмет жеңiлдiкпен несие беру механизмі мен салықтық ... ... да ... ... ... бұл механизм егер де ... ... ... ... ... жобаларға жеңiлдiкпен несие
бөлiнсе ғана тиiмдi нәтиже 6epeдi. ... ... ... ... ... несиелеу қызметiн атқаратын банктер
(әcipecc коммерциалық) моральдық және материалдық қолдау табатындай жағдай
жасалса - бұл аса ... шара ... ... ... және шетелдiк инвесторлар басымды caлалаp объектілерiне
көңiл бөлсе ғана салықтық жеңілдіктер жасалуы керек. ... ... ... несие қорларын қолдануға көңіл бөлу қажет, ... ... ... атап ... ... мемлекеттке 2-3 есе
қымбатқа түседi. Ерекше атап өтетін тағы да бiр мәселе, жеңiлдiкпен салық,
салу -қалдықсыз және ... ... ... ... қолдануға
негізделген инвестициалық жобаларды каржы ресурстарымен қамтамасыз eтетін
инвесторларға қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... индикатор – салық ауыртпалығының коэффицинеті ... ... Ол ... ... ... төлеген салықтары,
төлемдерінің қатынасы ретінде есептеледі. Мемлекет оның көлемін ... ... ... ... және ... ... төленген салықтар, төлемдер және жинақтардың,
соның ішінде, ... ... ... міндетті төлемдерді
қоспағандағы кедендік салықтар мен төлемдердің сомасын құрайды. КНН-нетто
ұжымдық табыс салығын, ҚҚС, ... ... ... салықты есептемегендегі
шаруашылық іс-әрекетінен мемлекеттік бюджетке алынатын салықтар, төлемдер
және жинақтардың негізінде есептеледі.
6 ... ... ... және ... ... ... ... ауыртпалығы коэффициентінің (КНН-нетто) мәні
(%-бен)
| |2000ж |2001ж |2002ж ... ... ... ... ... |9,45 |14,95 |18,45 |14,28 ... және ... газ ... және |17,7 |19,9 |17,1 |18,2 ... ... ... ... | | | | ... ... ... ... |17,7 |11,03 |13,6 ... ... ... |13,8 |13,7 |13,8 |13,7 ... ... ... ... |16,1 |14,8 |16,5 ... ... өндірісі |26,0 |30,8 |29,13 |28,6 ... ... ... ... | | | ... ... ... |14,0 |13,9 |16,0 |14,7 ... ... ... ... |10,7 |11,3 |10,5 ... газ және су ... |14,4 |19,6 |16,51 |16,8 ... тарату | | | | ... ... ... ... |10,2 |10,8 |9,25 ... көретініміздей, тек қана шетелдік ... ... ... мүмкіншіліктер жасалынған. ... ... ... үлесі оның жалпы көлемінің 28-30% ... ... ... азаматтары мен шетелдіктер үшін салық
ауыртпалығын ... ... ... жылы бюджеттің табыс бөлігі шикізат секторындағы, әсіресе мұнай
өндіру саласындағы кейбір ... өз ... ... орындалмай қалды. Мұнай секторынан ұжымдық табыс салығы бойынша
11,6млрд.теңге, роялти бойынша - 4,9 млрд.теңге ... ... ... ... ... ... ... келесідей түрлерін
төлейді: мұнай үшін салық, оның нормативті бағасынан есептеліп 28% құрайды,
және мемелекеттік бюджетке тұрақты түсіп тұруы қадағаланады; ... ... таза ... ... оның 50% ... Мұнайдың
нормативті бағасын Мұнай кеңесі (ведомствоаралық орган) әр ... ... ... ... ... ... ... ауыртпалығының
орташа коэффициенті 50-60% құрайды. Әзірбайжанның салық заңында ... 16% ... ... ... ... ... екі ... оффшорлық жерлерге 16,67% мөлшерінде әдеттегі роялти ... ... ... стандартты салық. Сонымен қатар,
әлемдік тәжірибеде корпорациялардың табысына салынатын әдеттегі ... ... ... ... ... ... ... салықтар
кездеседі. Корпорацияның табысына салынатын әдеттегі салықтар мөлшері 0-ден
70%-ға дейін өзгереді, мұнай компанияларының табысына салынатын салық ... ... 85% -ға ... құрайды.
Ақша-несие саясаты
Өтпелі экономика жағдайындағы мемлекеттің бюджеттік ресурстар есебінен
инвестициялық қаржыландыру қызметімен ... ... ... ... базасын қалыптастыру үшін кредиттік ресурстарды
тарту механизмін құру да маңызды болып саналады. ... ... ... ... ... ... құралдары екі
функция атқарады: бір жағынан қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізу үшін кредит
институттарының ... ... ... және ... экономиканы реттеу
болса, екінші жағынан инвестициялық ... ... ... мен ... және ... ... ынталандыру.
Экономикалық дамудың құлдырау кезеңінде мұндай екі жақтылықтан құтылу
ешбір мемлекетке ... ... ... Сол ... ... ... жағдайларды ескере отырып, осы ... ... алу ... ... арқылы реттеу негізінде елімізде құрылған «Қазақстан
Даму Банкі» АҚ, Самрұқ-Қазына» Ұлттық Әл-ауқат Қоры» АҚ, ... ... АҚ, ... ... қор» АҚ, «Қазинвест» секілді
институттармен жүзеге асырылады. Қазақстан ... ... ... ақша және ... асясаты арқылы реттеу өзге мемлекеттердегі секілді
тәртіппен жүргізіледі.
2007 жылдың екінші жартысында басталған әлемдік қаржы нарықтарындағы
тұрақсыздық ... даму ... әсер ... Бұл ... банктердің
сыртқы қаржылық ресурстарды тарту мүмкіндіктерін төмендетуде, ал, ізінше,
ішкі экономикаға кредит беру ... ... ... ... ... ... ... тауарлары бағасының шапшаң ... ... ... ... ... күшейтті. Салаларды
инвестициялаудың деңгейі де біршама төмендеді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі, Ұлттық Банкі мен ... ... мен ... ... және ... ... әлемдік қаржы және ... ... ... ... ... ... бірінші
кезектегі шаралар кешенін жедел қабылдады және іске ... ... ... тудырған қаржы дағдарысының екінші толқыны
әлемдік қаржы жүйесінің шеңберінен шықты және ... ... ... ... ... тұрақтандыру және оның дамуын қамтамасыз етуде мемлекет
тарапынан шұғыл шаралар жүргізілуде.
Алдымыздағы екі жылда отандық экономикадағы ... ... ... ... ... ... Қор басшысы К.Келімбетовтың сөзінше, жаңа
құрылымның алдына қойылған ... ...... ... ірі ... ... ... қоғамдық индустриалдық дамудың
локомотиві болу және Үкіметтің экономикалық іс-әрекетінің қозғаушы ... бұл ... ... ... ... ... 9 ... және
1млрд.доллар көлеміндегі қаржы ауылшаруашылығын дамыту үшін «КазАгро»
холдингіне бөлінді. Бұл ... ... төрт ... ... ... жылжымайтын мүлік нарығы, шағын және орта бизнесті қолдау
және инвестициялық жобаларды жүзеге асыру.
Қор үш бағытта ... ... ... және ... ... ... және ... жүйесін тұрақтандыру;
– корпоративтік басқару жүйесін жетілдіру.
Даму институтын құрғаннан бері 10 млрд.долларға бағаланған 220 ... 10 ... ... 140 жоба ... металлургия, химия және мұнай-химияға, мұнай-саласындағы
машина ... ... ... ... және коммуникация
инфрақұрылымына беріледі.
Үкімет әлемдегі қаржы және ... ... ... ... ... 2009 – 2011 жылдарға арналған республикалық бюджет
жобасын қажеттілікпен қалыптастырды.
Жиынтықты сұраныс пен ... ... ... ... басымды
инфрақұрылымдық және индустриялық жобаларды қаржыландыруға, ... ... ... және экономикадағы жұмыспен қамтылуды
қамтамасыз ететін ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейін сақтау есебінен
қамтамасыз етіледі. Тұтастай алғанда, 2009 – 2011 ... ... ... ... 1,5 трлн. теңгеден аса өседі деп «2009 –
2010 жылдарға ... ... ... ... ... іске асыру бойынша Үкіметтен негізгі оператор болып «Самұрық-
Қазына» қоры ... ... Ол үшін ... ... ... ... теңгеге қосымша капиталдандыруды жүзеге асырды.
«Самұрық-Қазына» қоры мен «ҚазАгро» холдингі тиісінше 4 ... ... және 1 ... АҚШ ... сомасына облигация шығару жолымен Ұлттық
қордан қарыз алуды жүзеге ... Бұл үшін ... ... инвестициялық
саясатына өзгерістер енгізілетін болады.
Экономикалық өсу қарқынының төмендеуі жағдайында Үкімет контрциклдық бюджет
саясатын, ал Ұлттық Банк - ... ... ... жүзеге асыратын
болады. Алайда экономика мен қаржы секторын тұрақтандыру шамасына қарай
ақша-кредит және ... ... ... ... ету, оның ішінде, инфляцияның төмен қарқынын ұстап тұру
мақсатында қаталдандыратын ... пен ... Банк ... ... және ... бағамының жағдайын
бақылайтын болады. Экономикада жинақталған салалық теңгерімсіздіктердің
ішкі және сыртқы өзгеруші ... ... ... ... 2009 жылы
Қазақстанның 2020 жылға дейінгі әлеуметтік–экономикалық даму ... ... ... ... тұрақтылығын арттыруды; елде
инвестициялық климатты жақсарту үшін құрылымдық реформалар ... ... ... ... дамытуды; экспортты, бірінші
кезекте, агроөнеркәсіптік секторды дамыту есебінен жедел әртараптандыруды;
мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруды; елдің ... ... ... ... ... ... он жылға арналған нақты басымдықтар мен
даму индикаторларын белгілейді: Бұл нәтижелерге бағдарланған ... ... ... ... ... ... ... даму
бағдарламасы болады.
3. Инвестициялаудың білім беру қызметі рыногын дамытудағы ролі
Қазақстан ... ... ... ... ... ретiнде таныды. Тәуелсiздігінiң
қысқа ... ... ... ... ... ықпалдаса отырып,
экономикада айтарлықтай өсуге
қол жеткiздi.
      Осы орайда, қоғамдық даму деңгейiнiң, ... ... ... мен
ұлттық қауiпсiздігiнiң өлшемдерi ... бiлiм беру ... ... рөлi мен ... арта ... ... ... өзгерiстер бiлiм беруге, одан ... ... ... ... барабар әрекет етудi және экономиканың даму
қажеттiктерiне сай болуды талап ете отырып әсерiн тигiзедi.
      ... ... ... әлем және ... легiнiң ұлғаюы жағдайында
iргелi пәндiк бiлiм мiндеттi, бiрақ ол бiлiм ... ... ... ... ... ... бiлiм беру жүйесi бағыт алған
бiлiмнiң, дағды-бiлiктiң ... ... ... меңгерiп қана қоймауға
тиiс. Оқитындардың өзiн барынша көрсете бiлу және қоғам өмiрiне пайдалы
түрде қатысу үшiн ... ... өз ... ... ... және ... ... дағдысын бойына сiңiру әлдеқайда ... ... ... бiлiм беру жүйесi оның ... бiлiм ... ... орын ... ... бермейтiн ескiрген әдiснамалық
базасы, құрылымы мен мазмұны жағдайында дамуын жалғастыруда. Бiлiм беру
мазмұны ... ... ... отыр және ... қоғам өмiрiне
құзыретті, жауапты әрi шығармашылық тұрғыдан ... ... ... ... ... бiлiм берудi басқарудың бiрiздендiрiлген
жүйесiнiң болмауы, бiлiм беру бөлiмдерiнде мамандардың штат ... бiлiм ... ... ... керi әсер етедi.
Экономиканың қазіргі даму сатысында білім беруді тек ... ғана ... ... инвестицияның объектісі ретінде қарастыру
орнығуда.
ХХ ғасырдың 60-шы жылдарында батыс экономика ғылымында ... ... ... ... және ... ... ... түрлі білім деңгейлерінің өндірістік маңыздылығы бар не жоқтығын анықтау
төңірегінде қызу пікірталас орын алды. ... ... ... ... ... ... ... нәтижесіз екендігі
мойындалды; өйткені мұндай ... ... ... ... ету
ерекшеліктерін ескермейді. Өндіріс процесінде де, тұтыну процесінде де адам
биопсихофизиологиялық біртұтастық ретінде түгел қатысады. ... ... ... ... шығындар бір мезгілде әрі өндірістік, әрі
тұтынушылық мәнге ие.
Осыған ... ... беру ... ... ... беру қызметі ұдайы
өндірістік үлгісінің сандық тиімділік шарты ретінде қарастырылады. ... ... ... ұдайы өндіруді қамтамасыз етуші ... ... ... сала жағдайын, даму тенденциясын және ... ... ... ... жүйесінен ерекшеленеді.
Білім беруге бағытталған инвестициялардың, осы игілікті жеке және
қоғамдық пайдалылығы негізінде жеке және ... ... ... Ал ... ... ... кең ... «жасырын» шығындар
әдістемесі аталған жіктеуді одан әрі тереңдетуге мүмкіндік береді:
- жеке ... және ... ... ... ... ... тікелей инвестициялар.
Білім беруді инвестициялау әр түрлі жолмен жүргізілуі мүмкін:
• оқушыларға мақсатты бағытталған ұзақ мерзімді несиелер беріледі;
мұндай несиелер еңбек ету ... ... ... ... есебінен
қайтарылады;
• мемлекет білім беру қызметі ақысын төлеуге және оны тұтынушыларды
материалдық қолдауға байланысты шығындарды өз қолына алады;
... беру ... ... төлеуге және оны тұтынушыларды
материалдық қолдау әр түрлі көздерден ... ... (оқу ... ... ... ... ... жәрдемақы және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... қаржылары есебінен (олардың ата-аналарының,
асыраушыларының қаржылары);
б) кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылары (тапсырыс ... ... ... ... ... және ... ... қаржыландыру), қоғамдық және қайырымдылық ұйымдарының,
меценаттардың қаржылары есебінен.
Жоғарыда аталған алғашқы екі бағыт ... ... ... әлі ... ... ... жоқ. Мұны бірқатар себептермен
түсіндіруге болады: ұзақ ... ... ... ... ... ... ... өте жоғары және тұрақсыз ... ... ... іске асуы күрделі; білім беру қызметін
өндіруге және тұтынуға байланысты барлық ... ... өз ... ... ... өте ауыр салмақ салады және оқушыларды білім ... ... ... ... ... ... ... беру қызметі өндірісін қаржыландыру басым түрде
аралас жолмен жүргізіледі және бюджеттен және бюджеттен тыс қаржы ... ... ең ... әдіс ... қарастырылады. Әр елдегі
айырмашылық ... ... ... ... ... дәрежесіне
байланысты. Аталған әдістің артықшылықтары білім беру қызметінің қоғамдық
игілік ретіндегі қасиеттерімен, оның ... ... ... ... ... инвестициялау үлгілерінің өзіндік ерекшеліктері
келесі кестеде топтастырылған:
| |Жеке қаржыландыру ... ... ... |
| | ... | ... ... ... |1)әлеуметтік |1) қоғамдық және ... ... ... |мүдделер ... ... ... ... ... |
| ... |2)қоғамдық мүдде |2) әділеттілік және |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... |3) ... және |
| |4) ... ... |4)эгалитарлы білім |әлеуметтік |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |1) кепілдік |1) тікелей |1) ... ... ... ... ... ... |
| ... |ынталандырмайды; |іс-әрекеттен көбеюі; |
| |2) ... |2) ... ... |2) ... |
| ... |мүмкіндігі ... |
| ... |3) ... | |
| ... ... | |
| ... | | |
| |4) ... | | |
| ... | | |
7 ... ... беру саласын инвестициялау үлгілері
Білім беруді инвестициялаудағы аса өзекті мәселе осы инвестициялардың
тиімділігі, ... ... ... ... тиімділігін
анықтаудағы ең басты саты ... беру ... оын ... ... көлемімен салыстыру болып табылады. Ұтымдар мен шығындардың
дисконтталған шамаларындағы айырма білім ... таза ... ... ... келтірілген құн көлемінің алынған дисконт коэффициентіне тәуелділігі
жоғары екендігін ескеру ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігі негізінен ішкі ... ... ... ... ...... білімге пайда нормасы;
– жоғары білімді адамдардың өмірлік жалақысы;
– орта білімді адамдардың өмірлік жалақысы;
– жоғары және орта білім ... ... ... ... секторының білім беру қызметі өндірісін
инвестициялауы – ұлттық экономикалардың даФСМмуындағы сипатты белгілердің
бірі. ... ... ... ... және ... әсерлермен
түсіндіріледі:
- персоналдың білім деңгейін арттырудан алатын экономикалық ... ... ... ... көтеру еңбектің шекті
өнімділігін арттырады; егер фирма өскен шекті өнімді толықтай немесе
оның бөлігін ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің, біліктіліктің, шеберліктің артуы,
жаңаруы заттай капиталды тиімді пайдалану нәтижесінде осы капиталға
келетін ... ... ... ... оның ... көтерілуі;
- мемлекет тарапынан салықтық жеңілдіктер берілуі.
Фирмалар білім ... ... әр ... ... ... фирма ішінде оқытудың үлес салмағы жоғары. Мысалы, 80-жылдардың
екінші жартысында «Ай-Би-Эм» корпорациясы мамандарды ... 750 ... ... ... 5%), ... - 257 ... ... -45 млн.доллар (3,5%), «Моторолла» - 42 млн.доллар (2,6%), «Хани
уэлл» - 30млн.доллар (3%) жұмсады. Жыл ... жеке ... 12-13 ... ... санының 30%-ы), ал жоғары технологиялық салаларда
басқарушылар, ... және ... ... ... ... Оның ... білімділікті көтеру интервалы – 2-3 жыл. Жоғары
білімді тұлғалардың ... ... ... ... ... осы
деңгейдегі білімі жоқ тұлғаларға қарағанда 50%-ға артық. Магистр немесе
доктор дәрежесі бар ... ... ... дәрежесі бар
басқарушыларға қарағанда 2-есе артық.
Кейбір нақты есептеулерге ... ... ... ... ... ... бастауыш білімге салынған қаржылардың қоғамдық қайтарым нормасы
орта есеппен 26%, ал жеке ... ... - 36%-ды ... ... ... орта білім бойынша - 17% және 21%. Орта ... ... ... де осы ... тән. ... қоғамдық және жеке қайтарым
нормалары арасындағы алшақтық үлкен емес (2-3 пайыздық пункт). [13 әд. ... ... ... ... ... бiлiм беруге арналған
мемлекеттік бюджет шығыстарын едәуiр ... ... ... | | | | | ... |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж ... | | | | | ... дейінгі тәрбие |2975 |3322 |3880 |4553 |5742 ... ... | | | | | ... орта білім беру |60007 |67224 |81744 |98906 |124979 ... ... ... |2693 |3018 |3910 |5299 |6540 ... | | | | | ... орта ... ... |2528 |2989 |3495 |5001 ... және ... ... |9344 |11783 |12783 |15506 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... да ... |4959 |17640 |14671 |24505 |33547 ... |81416 |103076 |118977 |149521 |191315 ... |3,1 |3,1 |3,2 |3,4 |3,8 ... кесте. Білім беруге арналған бюджет шығыстары
Бiлiм беруге арналған мемлекеттің ... ... ... ... оның ... едәуiр қарқынына қарамастан IЖӨ-ге пайыздық қатынасы
да өстi.
Қазақстанның интеллектуалдық және ... ... ... ... ... ... туралы қазіргі заманның талабына сай жалпы ұлттық
жоспар қабылдап, әртүрлі тәжірибелерді ... ... ... ... ... Толыққанды білім жүйесіне мүмкіншілік беретін экономикалық -
ұйымдастыру тетіктерін ... - ... ... ... ... ... мәселеде бюджеттің әлеуметтік салаға үлесін көтеріп қана коймай,
бюджеттен тыс қаржылаидыру ... ... ... Осы орайда
инвестицияның орны ерекше. Еліміздегі ... ... бұл ... ... ... ... олардың жүзеге
асырылуы мемлекет тарапынан бақыланып ... ... ... ... одан әрі ... үшін ... экономикасындағы шынайы жағдайды
сараптап, инвестициялық процестің даму стратегиясын жасау ... ... бұл ... алдымен салаға инвестиция жүмсаумен және ... ... ... мен ... керек. Инвестициялық іс-
әрекет әлеуметтік факторларды ескере отырып реттелінбесе онда ол жалпы
дағдарысқа ... ... ... біреуі болып табылады. Сондықтан да
экономиканы, соның ішінде инвестицияны ... ... ... ... ... және ... ... қатар қалыптастырып,
ескеріп отырғанда ғана ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің стратегиялық аспектілері
3.1 Отандық, шетелдік инвестиция және ... ... ... өз тәуелсіздігін 1991 жылы алды және 18 жылдан бері егеменді
мемлекет болып табылады. Елдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... қабылдап, жүргізе бастады. Қазіргі
кездегі геосаяси өзгерістердің арқасында «қауіпсіздік» ұғымының мәні ... ... ... және ... ... ие бола ... Егер өткен
ғасырдың 90-шы жылдарында қауіпсіздік деп мемлекеттің мүмкін болатын
қатерлерден ... ... ... ... ... түсінілсе, қазірде,
әскери ғылымның, техниканың және халықаралық заңдардың дамуы әлемдік ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қазір бүкіл әлем жұртшылығы экономикалық дағдарыстың қиыншылықтарын
бастан өткеруде. Осындай экономикалық ... ... ... ... мәні арта ... ... ... қауіпсіздікке келесідей анықтама берілген:
«елдің ұлттық мүдделерінің нақты және потенциалды қауіптіліктен қорғану
мүмкіншілігі». Ұлттық қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... отырады, дегенмен, қазіргі уақытта шешуші,
базистік рол экономикалық қауіпсіздікке беріледі. ... ... бұл ... ... ... ... ... төндіретін сыртқы және ішкі
жағдайлардан, процестерден және факторлардан сақтану мүмкіншілігі.
Қазақстан Республикасының экономикалық ... ... ... ... сақтауға байланысты мемлекет
саясатының маңызды бөлігі болып табылады. Басты мақсаты – халықтың ... сүру ... ... ... шаруашылық салаларын қажетті
ресурстармен жарақтандыру, ұлттық және мемлекеттік мүдделерді экономиканың
тұрақты дамуы ... ... ... ... ... ... деңгейін қамтамасыз ету.
Экономикалық қауіпсіздік жағдайы ... ... ... ... қауіпке келесілерді жатқызады:
- шаруашылық байланыстарының үзілуі;
- шаруашылықтың технико-технологиялық базасының деградациясы;
- жұмыссыздық;
- инфляция;
- салықтан жаппай ... ... ... ... экономика мен қоғамның криминалдануы;
- ішкі және сыртқы қарыздардың үлкен мөлшері;
- валюталық ресурстардың сыртқа кетуі.
Қазақстан экономикасының сыртқы ... ... ... ... ... ... ... экономиканың тым ашықтығы;
- Қазақстанның өз ынтасымен табиғи ресурстардың нетто-экспортерына
айналуы;
- ТМД елдерінің нарықтағы позицияларының төмендеуі.
Сондай-ақ:
- жаһандық ... ... ... процесінің кеңеюі;
- халықаралық қатынастар мен ұйымдардың ролі;
- халықаралық еңбек бөлінісі мен ... ... мен ... ... ... ... мен ... экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің механизмі мен шаралары
келесі аймақтарды қамтиды:
- өнеркәсіптік қауіпсіздік;
- ... ... ...... қауіпсіздік;
- инвестициялық қауіпсіздік;
- қаржы-несиелік қауіпсіздік;
- технологиялық қауіпсіздік;
- сыртқы экономикалық қауіпсіздік;
- әлеуметтік-экономикалық ... ... ... экономикалық қауіпсіздікке қатысты
мемлекеттің ролі екі жағдайда артады: біріншіден, елдің экономикалық жүйесі
сырттан келген дағдарысқа тап болса; ... ... өзге ... және ... ... атқаруы мүмкін емес жағдайда.
Осы салалардағы мәселелерді шешу үшін мемлекет ... ... ... бірнеше келесідей концептуалды құжаттарды өңдеп
шығарды:
1) Қазақстан – 2030 ... ... ... ... 1999-2005 жылдарға арналған ұлттық
қауіпсіздік стратегиясы;
3) 2000-2010 жылдарға арналған ұлттық қауіпсіздік стратегиясы.
Көпшілік Қазақстанға келіп ... ... ... ... ... ... ... әкелмейді деп есептегенмен, оның
құрылымында ... ... ... ... ... кредиттері және займдарының болуын және бұл ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша 1990 жылдың ... ... 276695 ... ... ... ... 2002 жылдың соңында
Қазақстанда 4 мың ... және ... ... ... етті.
Фирмааралық қарыз көлемі сыртқы жиынтық қарызға ғана емес, ЖІӨ-ге де
қатысты өсті. ... ... ... ... ... ... ... құраса, 2002-2004 жылдары 56-58% өскен.
Фирмааралық қарыз көлемінің белсенді ... ... ... ... ... ... түсуде. 2002 жылдың басында оның көлемі ЖҰӨ-нің 75-
77% құрады.
Әлемдік тәжірибеде ... ... ... түрі кездеседі: төлем
балансының, сыртқы мемлекеттік ... ішкі ... ... ... жеке ... сыртқы қарыздары. Ең күтпегені ... ... жеке ... сыртқы қарызындағы кризис.
Қазақстандағы Фирмааралық қарыз көлемін одан ары өсіру – ... ... ... өсуінің арқасында ... ... ... ... ... ... алып ... Азия мемлекеттерінің тәжірибесі көрсеткендей, үкіметтің
жауапты макроэкономикалық ... ... ... ... ... жеке компаниялардың сыртқы қарыздарының ауқымын шектен ... ... ... ... ... жүргізілетіндігімен сипатталатын жеке
сектор шектен тыс ... ... ... қарыз көлемін өсіре түсуі
ғажап емес.
ҚР Ұлттық ... жеке ... ... ... және
экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... мүмкін.Осылайша, 2003 жылдың басында жеке жиынтық
сыртқы қарыздың жеке сектордағы ... 80-82% ... 14-15 ... ... ... ... елдің қаржылық және экономикалық өкіметінің жүргізіп
отырған макроэкономикалық ... ... деп ... өзі жеке ... ... кризиске әкелетіні белгілі. Оның
нәтижесінде Ұлттық қордың қаржысын жалпылама қолдану, төлем ... ... ... ... ... яғни таза ... ... сияқты жағдайлардың орын алуына себеп болады.
Шетелдік инвестицияларды тарту аумағындағы экономикалық саясаттың
тиімділігін ... үшін ... ... ... ... ... таза ... мөлшері - яғни, Қазақстанның 1992-2003 жылдардағы
төленген қаржылық ресурстарының мөлшері есептелген ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда инвестициялық іс-әрекет жүргізуші резидент емес
(шетелдік компаниялар) тұлғаларға қарағанда шетелден ... ... ... ... ... ел ... ... кеткендігін байқатты. ЖІӨ өсімі мен Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... анықтауға
мүмкіншілік береді (3-сурет).
9 кесте. Қазақстанның 1992-2003 жылдар аралығындағы экономикалық өсімі
мен (%-бен) ағымдағы шоттағы табыстар балансының ... ... ... ... ... қаржылық институттар
кредиттердің тәуекелдерінің артуы деп қарастырады. Тәуекелділікке қатысты
проценттің арттырылуы жаңа ... ... ... ... ... өсуі ... жағдайында және инвестиция экспортқа
бағытталған өнім ... ... ... қауіпті емес. Дегенмен,
мемлекет әрдайым сыртқы қарыздың деңгейін жіті ... ... ... ... ... дағдарыс жағдайында экономикалық қауіпсіздік проблемасын шешу
жолдарын іздестіру әлемнің барлық елдерінде жүріп жатыр.
Мемлекеттің макроэкономикалық және қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... және орта
бизнеске, ауылшаруашылығына қолдау білдіру шараларын ... ... ... ... бар. Осы ... жүзеге асыруда 18
млрд.долллар мөлшерінде қаржы бөлінді. Бұл қаржы жалпы ішкі өнімнің ... ... ... әлеуметтік факторларды ... ... онда ол ... ... ... ... себептердің біреуі
болып табылады. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... соның негізінде әлеуметтік және ... ... ... ... отырғанда ғана дүниежүзілік және
аймақтық дағдарыстардан құтылуға болады. Инвестицияның жоғарғы ... ... ... ... ... әл-әуқатына тікелей
әсері мол. Бұған ... ... ... қамтылған батыс
аймақтардан көптей көруге болады. ... ... ... ... мен Өзен ... арасында 2004—2006 жылдарға
арналған екіжақты келісімшарттың негізінде әлеуметтік инфрақұрылымды
қаржыландыру ... ... іске ... ... ... ... ... ескере отырып, әлеуметтік ... ... ... ... тартуды қолға алу
керек. Бұл мәселеде, яғни ... ... ... ... ролі ... Инвестицияны мемлекеттік реттеу механизмін жетілдіру саясаты
Инвестициялар – тек мемлекеттің ғана ... ... ... ... мен жеке тұлғалардың да мүдделері ... ... ... инвестициялық іс-әрекетті реттеу ... осы ... ... бірдей көздеуі керек, бұл өз ... ... ... және жеке ... ... ... ... инвестициялауда орын алуы мүмкін қаржылық тәуекелдерді
төмендетеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... сапасына бөлу қажет деп санайды.
Қазақстан Республиканың өнеркәсіп құрылымында ... ... ... 65 % тең. Бұл ... ... ерекше
белсенділігіне қол жеткізілгенмен жер қойнауын пайдалану мен ... ... оның ... ... ... ізденіс жұмыстарына бағытталған инвестиция көлемі ... егер 1997 жылы ол ... ... ... 14 % ... жылы тек 5 % құрады. 2001 жылдың 1 жартысында салынған инвестиция
121,7 млн. АҚШ ... ... ... ... қазбаларды геологиялық
ізденіс жұмыстарына тек 3 % ... ... ... ... ... ... минералды-
шикізат ресурстарының корларын ұлғайту мақсатында ... ... ... қосымша ынталандырушыларды жасақтауға негізделгенін
көрсетеді. Оған Казақстан Республиканың үкіметі ... ... ... даму ... маңызды орын алуы тиіс.
“Инвестициялар туралы” заң 2003 жылы 8 қантар №373-11 шыққан, ... ... 4 ... №48, және 2006 жылы 31 ... №125 ... ... жағынан бүгінгі күні жоғары косымша құны бар және ... ... ... күш салу ... Осы ... үкімет
"Инвестициялар туралы" заң жобасын дайындады. Заң жобасының басты мақсаты
экономикада отандық және шетел инвесторларының құқықтары мен ... ... ... Республикада жасалған инвестицияларға қатысты
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мүдделерінде қайшылық туғызбайтын деңгейде үйлестіру болды. Бұл
тұрғыда заң жобасының 6 бабы ... ... ... ... ... кепілдік конститутционалды экономикалық іс-әрекет
субъектілерінің тең құқықтығы дәрежесіне күмән ... ... ... ... мақсатында заң жобасына бұрын
қойылған келісім — шарттардың тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... "Шетел инвестициялары туралы" занның 6 ... бас ... ... ... ... орын ... ... саяси
және реттемелі тәуекелділіктен сақтандыру жүйесін құруды ұсынуда. Саяси
және реттемелі ... ... ... ... мен
әрекет етуші механизмін жасақтау арқылы, ... ... ... ... ... ... әдістерін жасақтауға бір қадам жасады.
Одан басқа Қазақстан Республикасында "Жер койнауы мен оны пайдалану"
мен "Мұнай ... ... ... ... ... заң ... дайындалуда.
Заң жобасы пайдалы қазбаларды пайдалану құқықтарын беру, ... ... ... ... ... ... және кешенді
пайдалану аясынадағы ... ... ... ... ... ... үкіметімен 2004-2005 жылдарға тікелей
инвестиция тарту бағдарламасы жасалды. Оған жобаларды қоса ... ... ... ену ... ... ... ... енгізілді.
Бағдарламада капитал салымшыларды ынталандыру мақсатында жеңілдіктер жүйесі
қарастырылып, оған ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Президентінің 2000 жылдың 6 наурызындағы №
349 жарлығымен «Экономикалық басты салаларына инвестициялық іс-әрекетті
асырушы ... мен ... — шарт ... ... ... ... ... сәйкес, жеңілдіктер мен преференциялар беру жағдайына:
1) инвестициялық жобаның ... ... ... қатысты
болуы;
2) инвестициялық жобаны жүзеге асыруында қазақстаңдық заң тұлғасының
негізгі қорларына тікелей инвестицияларды ... ... ... ... жүзеге асырылуы үшін инвестиция бойынша
Қазақстан Республика ... ... ... ... ... ... мемлекеттік гранттар;
- келісім-шарт жасасудан 5 жыл мерзімге жер мен мүлік салығынан босату;
- ... ... ... ... алу ... 5 ... ... салығынан
босату;
- инвестициялық жобаны жүзеге асыруға қажетті ... ... ... ... ... баға ... ... немесе бір
бөлігінен босату.
Салықтық жеңілдіктер беру мерзімі негізгі қорға инвестиция ... ... ... ... ... ... беріледі. Ал
кедендік баға салықтарынан ... оның ... ... ... ... ... жобаны жүзеге асыру жағдайына
сәйкес келмеу жағдайында беріледі.
Мемлекеттік натуралды гранттарға:
1) негізгі қорлар — жер ... ... ... ... ... ... техника және басқалары.
2) бейматериалды активтер-ғимаратты, жермен пайдалану құқығы мен
басқадай құқықтар.
3) өндірістік қорлар, ... ... ... ... өнім.
Реформалардың жүзеге асырылуы ғаламдық, жүйеаралық институтционалды-
экономикалық өзгерістер қажеттілігінің дәлелі.
Бұл жағдай ... ... ... ... ... ... ... шығумен байланысты шараларды жүзеге асыруын талап етелі.
Машина жасау, жеңіл өнеркәсіп пеп ... ... бір ... ... ... ... ... кезеңіндегі болашақ белгісіздігі, көптеген
экономикалық агенттердің әрекет ету ... ... ... ... ... тиімсіз әрекет етті. Инвестициялық
саланы қалпына келтіру мен халықтың жинақтарын инвестиция түрінде ... ... ... экономика реформасының басты бағыты ... ... ... қор нарығын дамытудың басты бағыттарына ішкі
инвесторлар институтын күшейту мен қаржы құралдар тізімін ұлғайту ... ақы ... ... ... ... ... сияқты
мүмкіндігі мол инстуционалды инвесторлар пайда болды. Қазіргі кезде олардың
активтері 530 млн. АҚШ ... тең ... ... Қазақстан
Республикасының орналастырған еурооблигацияларының 45 % дейін ... ... ... бағалы қағаздарға көп мөлшерде инвестицияларды екінші
деңгейлі банктер жүзеге асыра алады. Бүгінде шетел банктерінде ... 52 ... ... ... ... ... ... Бұл
қаржыларды экономиканың нақты секторына ... ... ... ... болады. Ол үшін республикада несиелеу келешегі мол
жобалардың көп болуы қажет.
2000 жылы сақтадыру ... ... ... ... ... қағаздарға, инвестиция көлемі 300 млн. АҚШ доллар құрады.
Қазақстан Республикасы үкіметінің мәжілісінде сөз ... ... Н.Ә. жыл ... ... ... 1,5 ... ... инвестицияны
еліміздін ішкі қорларымыздан алуға толық мүмкіндік барын ... ... ... ... ... басым болуына қарамастан,
ғылыми сыйымды өндіріс үлесін жоғарлату тенденциясы үстем болуы тиіс.
Реформалар жүргізудің алғашқы кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... ... Ішкі қаржы
ресурстарынын жетіспеушілігіне байланыста ... ... ... ... ... ... мен қолайлы инвестициялық
хал-ахуалды калыптастыру басты бағыт болды.
1994 жыл мен 2000 жыл ... ... ... ... негіздері қалыптастырылып, инвестициялық ... ... ... ... және ... инвестицияларды мемлекеттік
қолдау туралы" заңдар ... ... ... экономикаға шетел
капитталының келуіне жағдай ... ... ... ... жаңа ... ... кезеңге
келді. Экономикадағы тұрақтандыру процесі аяқталып, тұрақты өсу ... Осы ... ... ... ... ... бұл инвестициялық саясат бір қатар мәселелерді ... ... ... инвестициялардың сапалық сипаттамаларына басты назар
аудару. Екіншіден, барлық экономика субъектілері үшін тең дәрежелі жағдайды
қалыптастыру. Үшіншіден, экономикалық жан-жақты ... ... ... ... ... заң ... жетілдіру етеді. "Инвестициялар туралы" жаңа
заң қабылданды, сонымен қатар "Қазақстан Республикасының ... мен ... ... туралы", "Жер ... мен ... ... ... ... ... дайындалып, "акционерлік
қоғамдар туралы" заңға сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізу көзделуде.
Жаңа инвестициялық саясат концепциясында нарықтың ... ... ... ... ... қор нарығы, инвестициялық
белсенділігін жоғарлату маңызды орын алуда.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жаңа Салық ... ... ... ... ... ... салықтық преференциялар корпоративті мүлікке табыс салығы
бойынша беріледі.
Инвестициялық салық преференциялары жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... мақсатында негізгі қорға
инвестиция жасаушы салық төлеушілерге, жалпы жылдың ... ... ... ... ... негізгі қор мүлігі салықтан босату
мүмкіндігі қарастырылған.
Қазақстан Республикада инвестициялық іс-әрекетті реттеуге ... ... мен ... оны ... жүргізілуі ықпал етеді.
Еліміздегі аграрлық сектор мен отандық тұтынушылар мемлекет тарапынан
қолдау мен ... ... ... ... ... артуда. Мысалы, ет пен ет өнімдерінің импорты 2,1 есе өссе, өсімдік
майларының импорты 3,3 есе өскен. ... ет ... ... үлесі 1,4 тен 10%-ға, сүт – 0,2-ден 17%-ға, қант – 37,7-ден, 60%,
өсімдік майы 25-тен 66% ... ... ... ... ... ... тамақ өнімдері де кіре бастады, бұл тұрғындардың денсаулығы
үшін қауіпті болып табылады. Шетелдік ... ... ... ... елдің кедендік шекараларында сертификациялау тәртібін ... ... ... жеткілікті деңгейде өндірілетін өнімдерге
(ет, тері, мақта және т.б) мақсатты негізде протекционистік баж салықтарын
енгізу қажет. Ал ... аз ... ... ... аумағынан
шығаруға белгілі шектеулер орнату ... ... ... ... бар ... импорты жоғары баж салығының орнатылуына орай
шектелінеді. Әлі күнге дейін ... ... ... және тамақ
өнеркәсібінің өнімдері жеткізіледі. Бұл жағдайда бір жағынан, инвестицияның
басым бөлігі шетелдерге кетеді, екінші жағынан ... ... ... жұмыссыз болып қалуда. Тек 1997 жылы шетелдік тауарлар сатып
алуға 3млрд.АҚШ доллары жұмсалынды, оның ... ... ... ... ... ... және шетелдік инвестицияларды орынды жұмсау келесілерді қажет
етеді:
1) шетелдік тауарлардың импортын сәйкесінше төмендету үшін, ... ... ... ... отандық бизнестің бос ақша ... ... ... үшін қолдап дем беру механизмдерін өңдеу;
3) отандық капиталды өндіріс саласына тарту үшін салық салу жүйесін қайта
қарастыру, яғни ... ... ... жеңілдіктерді орналастыру.
4) отандық тауарлар өндірісін арттыру арқылы ішкі нарықтың дамуын
қамтамасыз ету.
Шетелдік ... ... үшін ... нарықтың
тартымдылығын арттыру қажет, соның ішінде ... ... ... ... өндірушілердің сыртқы нарықтардағы бәсекеге қабілеттіктерін
арттыру, Қазақстан территориясы арқылы транзиттік ағыстарды ... ... ... ... ... саясаттың мәні мен мағынасы терең әрі жан-жақты.
Әрі оны елге тек ... ... ... ... ғана ... ... ... бастап еліміздің экономикасына ... ... ... ... ... ... ... үлес
қосты. Мұны төмендегі кестеден байқауымызға болады:
|№ |Мәселелер ... ... ... |
|1 | ... ... | ... |
| ... |көтеруде шет ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... айтуға болады. Шет |Шет мемлекеттер |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... Қазақстан |
| | ... ... ... салаларды |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|2 | | |Осы ... салалардың |
| |Қазақстан ... ... ... ... ... |
| |Республикасының |қаржы саясатының дұрыс |болады. Қазақстан |
| ... мен ... ... басқарылуы. |аумағында |
| ... ... ... жеңілдіктері және |инвестицияларды тарту |
| | ... ... ... жаңа |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|3 | ... әлеуметтік |Қазақстан тұрғындарының|
| ... ... ... көмек|тұрмысының жақсаруы, |
| |салаларды ... кадр ... ... ... Европалық|
| |инвестициялау ... ... ... ... сай келуі, |
| | ... ... және ... ... |
| | ... ... |
10 ... ... ... ... экономикасын дамытудағы ролі
Қалай дегенмен де Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Мұның
сыртында қоғамдық өмірімізде орын алуы мүмкін қолайсыз факторларды да жоққа
шығара алмаймыз. Елбасының ... ... ... ... ... ... стратегиялық мән бар.
Еліміздің экономикасын одан әрі дамыту үшін индустриялдық-инновациялық
даму жүйесі қабылданды. Даму банкі, инвестициялық және инновациялық ... даму ... ... ... хабарланғанындай үш жарым жылда
бұл институттар 1 ... 700 ... ... арналған жобаларды
мақұлдады. Ол экономикалық үрдістерді басқарудың қағидатты түрдегі ... ... ... Осы аралықта шетелдік инвесторлармен жүргізілетін
қызметтің ауқымы да салалық деңгейге көтерілді.
Қазақстанның алдағы ... ... ... ... тартымдылығын
қалай арттыруға болады? Осы сұрақ төңірегінде шетел инвесторларына басты
кедергі болып отырған мәселелері анықталған. Көбінесе бұл ... ... сот ... ... ... ... ... сақталу практикасы,
инвестициялық даулардың реттелуі, салықтық келісімдердің қолданылу
практикасы, сондай-ақ ... ... ... ... ... мәселелердің
шешілуі.
Отандық және шетелдік мамандардың бағалауы бойынша ... ... ... ... ... ... ... аймақтардың жеткіліксіздігі;
- төлем мәселелері – шетелдік валютаға қол ... ... ... ... ... тұтас заңдық базаның тұрақсыздығы;
- «Кепіл туралы» заңның кемшіліктері, әсіресе ... ... ... ... ... қолдану туралы бөліміндегі.
- Қаржылық сектордың ... ... ... ... ... ... қиындықтар.
- экологиялық нормаларды сақтауға жауапкершілікті жүктеу туралы
саясаттың жоқтығы;
- банктік ... ... және ... ... ... инфрақұрылымының дамымауы, Қазақстан және сыртқы әлем
арасындағы авиажелілердің жеткіліксіздігі.
Әлемдік нәтижелерге ... ... ... ... ... мақсатындағы бірқатар шараларды атап өтуге болады.
Алдымен, елде шетелдік компаниялар мен банктердің аймақтық штаб-
пәтерлерін ... ... ... ... қолдану қажет.
Бұл тұрғыда елдің ішкі өмірінде инвестиция салуға қолайлы ахуал, ... ... ... ... ... салу ... ... базаның болуын, инвесторларға жеңілдіктер берілуін,
олардың ... ... үшін ... ... ... ... көлемдегі инвестицияларды қолдану арқылы ең алдымен өнеркәсіптің
өңдеуші салаларында заманауи ... пен ... ... ... жаңа ... ... құру қажет. Мемлекет инвестиция
ағымдарының еліміздегі ... ... ... ... ... енгізуге немесе әлеуметтік маңыздылығы зор (әлеуметтік әсері
бар), қайтарымы тез жобаларға бағытталуын ... ... ... қажет.
Ел экономикасының өңдеу салалары мен шикізаттық секторларына шетелдік
инвестициялар тарту мәселесі әлі де проблемалы ... ... ... орай,
мемлекеттік инвестициялық саясаттың бірінші кезектегі мақсаты ... және ... ... ... ... биотехнология,
электроэнергетика, ауылшаруашылық өнімдерін өндіру және білім беру сияқты
салаларын көтеру ... ... ... ... ... өсуіне әкелетін, инновациялық жобаларға, бәсекеге ... ... ... ... және ... ... заңдылық базасы бар ашық және либералды
инвестициялық саясат – шетелдік инвестицияларды тартудың ... ... ... Мұндай саясатты қалыптастыру басты талапқа айналуы қажет,
себебі, Қазақстан шетелдік капитал, ... және ... ... модернизацияға жылдам қол жеткізе алмайды.
Бүгінгі күні сыртқы қарыз, халықаралық инвестициялық позиция арқылы
әлемдік ... ... ... ... әсерін тигізді. Дегенмен де
қазіргі қаржылық және ішкі ... ... ... еліміз
әлемдік экономикалық жүйеге интеграциялану жолымен ... ... ... ... ... ... ішіндегі жұмысына қарамастан,
қазақстандық ... ... ... қол ... Бұл ... ... ... бір себебін тигізбек. Елге ... ... ... үшін 2006 жылы ... ... ... соның ішінде
Ұлыбритания, Италия, Германия, Жапония, Қытай, Ресей және тағы ... ... ... инвестициялық мүмкіндіктерін таныстыруға арналған
ақпараттық-тұсаукесерлік шаралар жүргізілді. ... ... ... ... ... 39 ... келісім жасалды. Бұл шаралардың
нәтижесі жоқ емес. Шикізаттық емес бағытта ... ... ... ... жүзеге асырылуда.
Әрине, осы секілді экономикалық және ... ... ... қырларын айқындап, нәтижелерін қадағалап отыру қажет. Сонда
ғана инвестициялық ... ... ... ... ... өз ... атқарып отырады. Бұл орайда басты жүк ... ... ... Ж.О. ... Ә.О. ... ... мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері» Алматы, Экономика, 2002ж.
2. Экономикалық теория негіздері. Оқу ... ... ... т.б. – ... ... ... рейтинг Казахстана // Офиальный сайт ЗАО «Казинвест
», 2006г.
4. ... Н.К. ... ... в ... ... ех позитивных сдвигов” //Европейское сообщество.
М 3. ... ... ... ... туралы” заңы. 2003 жыл және
2005, 2006 жылдардағы енгізілген өзгертулермен
6. ... ... ... №2, 2007ж . ... ... ... ... Жоғары мектебі, №1, 2007ж. О государственном регулировании
инвестиционного процесса.
8. Аль-Пари №1,2008ж. Инвестиции и государственное регулирование
9. Аль-Пари №2, 2007ж (78-80б). К ... об ... ... ... хабаршысы, Заң сериясы №2 (42) 2007ж. Қожабек К.М
ҚР инвестициялық ... ... ... мәселелері.
11. Иманбаев Т.Т Инвестиционная политика и ... ... ... Аалматы, Жеті Жарғы. 1995
12. С.Мороз. Кто ... ... ... и ... ... ... беру саласының экономикасы.
14. Қазақстан Республикасы Үкіметінің, ... ... және ... мен ... ... ... және қадағалау агенттігінің
Экономиканы және қаржы ... ... ... – 2010 ... ... бірлескен іс-қимыл жоспары
15. Ковалев В.В. Финансовый анализ. ... ... и ... ... ... С. Халықаралық қатынастар және Қазақстанның сыртқы
саясаты. А.Қарасай – 2006ж.
17. «Қазақстан – 2030» стратегиялық жоспары
18. Н. ... ... ... ... В.Е. ... ... инвестиции. - М.: Дело, 1999
20. Бочаров В.В. ... ... ... пособие. Москва.
1987г.
21. Нурланова. Н.К. “Инвестиционная ситуация в ... ... ех ... ... ... М 3. ... ... Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации.
Алматы, 2000ж.
-----------------------
2004
2005
2006
Құрылыс қызметі
Уран, торий кеңдері
Химия өнеркәсібі
Көлік ... мен ... ... ... ... ... және ... жасау
Темір кеңін ашық әдіспен өндіру
80%
70%
Инвестицияны қайтару екпіні:
ЭЭКВ (Рі) =
Инвестицияның қайтарымдылық мерзімі:
Пайдалылықтың ішкі нормасы
Пайдалылық индексі (ПИ):
ПИ (РІ) = ... ... = ... ... * Q = F + V * Q
Таза дисконтталған пайда ... ... ... = B – K – Э – H +A
Жылдық экономикалық тиімділік
Э = B – C * Δ Q
Статистикалық
Динамикалық
Экономикалық тиімділік ... ... ... ... ... бойынша жұмылдыруы
Тікелей шетел инвеcтицияларының 2004-2006 жылдарда

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақты дамытудағы жүргiзiлген инвестициялық саясаттың тиiмдiлiгi48 бет
Экономикалық ақпараттық жүйелердегі берілгендерді талдау75 бет
Turbo Pascal тілінің сипаттамасы4 бет
«Менеджмент теориясы мен тәжірибесі» пәні бойынша тест cұрақтары13 бет
Геологиялық ортаның антропогендік өзгерістері және оны kopғау11 бет
Кәмелетке толмағандарды қылмыстық және өзге де қоғамға қарсы іс-әрекеттерді жасауға тартудың қылмыстық – құқықтық мәселелері47 бет
П.Я.Гальпериннің ақыл-ой әрекетін кезең бойынша қалыптастыру теориясы9 бет
Сот, адвокатура, нотариат органдарының құқықтық жағдайы6 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
«Арзан» оптомаркетіндегі маркетингтік іс-әрекеттерді жетілдіру жолдары37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь