Жаңа педагогикалық технологиялар. Галоген топшасын модульді блокпен оқыту

Кірісіпе
1. Әдебиеттік шолу
1.1. Педагогикалық технологиялар туралы ұғым
1.2. Оқыту технологиялары
1.3 Ұжымдық оқыту технологиясы
1.4. Модульдік оқытудың құрылымы
1.4.1. Оқу модулінің кіріспе бөлімі
1.4.2. Оқу модулінің кіріспе бөлімі
1.4.3. Оқу модулінің қорытынды (бақылау) бөлімі
2. Негізгі бөлім
2.1. Галоген топшасына теориялық шолу
2.2.Галоген топшасын модульді блокпен оқыту
2.3. «Брейн.ринг» сайыс ойыны
2.4. Жеке топтық жұмыс формасы
2.5. «Зертте де зерделе» өзара оқыту сабағы (сарамандық жұмыс)
2.6. Оқыта үйрету ойындары
2.7. Галоген топшасын ұжымдық технологиямен оқыту
3. Модульдік технология бойынша өткізілетін сабақтардың нәтижесі
4. Қорытынды
5. Қосымша материалдар. (Слайд шоу)
6. Пайдаланған әдебиеттер
Қазіргі таңда Егеменді еліміз оқу-ағарту жүйесіне, білім беру мен білім сапасын көтеру жұмысына, мектептердің материалдық-техникалық базасын жақсартуға ерекше мән беруде. Осыған орай сабақ үрдісін жетілдірудің жолдары мен әдістері үнемі өзгеріп, жаңарып отырады. Мұны өмірдің өзі дәлелдеуде. Уақыт талабына сай жан-жақты білімді азаматтар тәрбиелеп шығару ұстаздардың алдында тұрған үлкен міндет екені кімге де болсын аян. Сондықтан біздер бұл мәселеге ерекше көңіл бөлуіміз керек. Сонда ғана бүгінгі егеменді елімізде азамат тәрбиесі өз нәтижесін көрсете алады. Мұғалімдер еңбегінде оқыту шеберлігі, әдіс-тәсілдерді ұтымды қолдана білу талабы күшеюге тиіс. Мұғалім әрбір сабақта теориялық және қолданбалы білімдер мен әдістерді тиімді пайдаланып, озат тәжірибелерді тез игеріп, шығармашылықпен жұмыс жүргізсе, сабақтың саналығы да үнемі артып отырған болар еді.
Педагогикалық оқыту технологиялары оқыту үрдісінде пайдалану қажеттілігінен туындады. Ғылыми-техникалық даму ғасырындағы жаңа ғасыр адамына қажетті жағдайдың бірі — интеллектуалдық, шығармашыл, гуманды жас ұрпақты тәрбиелеу.
Осы тұрғыда Міржақып Дулатовтың: «Жалғыз сүйеніш, жалғыз үміт – оқуда. Теңдікке жетсек те, жұрттығымызды сақтасақ та, дүниеден сыбағалы орнымызды алсақ та бір ғана оқудың арқасында аламыз. Жақсылыққа бастайтын жарық жұлдыз – оқу. Надан жұрттың күні – қараң, келешегі – тұман» - деген өткен ғасырдағы қанатты өсиеті бүгінгі таңда да өзекті, мәселелердің біріне айналуда.
Қоғамның әлеуметтік-экономикалық, ғылыми-техникалық, рухани өмірінің жаңаруы қазіргі білім беру жүйесінің жалпы стратегиясының гуманистік бағытын, педагогикалық парадигманың авторитарлықтан гуманистікке ауысуын қамтамасыз етуде. Білім берудің құрылымы мен мазмұны жаңартылып, білім берудің саралануы мен интеграциясы күшеюде.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы Заңында»: «Блім беру жүйесінің басты мақсаты – ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» делінген. Бұл міндеттерді шешу үшін мектеп ұжымдарының, әр мұғалімнің күнделікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа тәжірибеге, жаңа қарым-қатынасқа өту қажеттілігі туындайды. Ол үшін оқушы білімді өз бетімен алып, шығармашылықпен жұмыс істей алатын оқу үрдісі қажет.
1. Әбдіғалиев Қ. Осы заманғы педагогикалық технологиялар Қазақстан Мектебі – 2001.№2.
2. Монахов В.М.Основы технологии.
3. Момынбаев Б., Өстеміров К. Техникалық оқыту құралдары пәнінен лабараториялық-практикалық сабақтарды өткізудің әдістемелері – Алматы, 1993, Қаз АГРУ
4. Бұзаубақова К.Ж. Жаңа педагогикалық технология. Алматы 2004
5. Беспалко В.П. Слагаемые педагогической технологии. – М., 1989
6. Жанпейісова М.М. Модульді оқыту технологиясы. Ақтөбе. РИПК СО, 1999
7. Селевко Г.К. Современные образовательные технологии. Учебное пособие. – М.: Народное образования, 1998
8. Жұматаева Б. Деңгейлеп, саралап оқыту технологиясы. Биология және салауаттылық негізі. – 2005
9. Химия мектепте 2007.4.
10. Химия мектепте
        
        Мазмұны
Кірісіпе
1. Әдебиеттік шолу
1.1. Педагогикалық технологиялар туралы ұғым
1.2. Оқыту технологиялары
1.3 Ұжымдық ... ... ... ... ... Оқу ... кіріспе бөлімі
1.4.2. Оқу модулінің кіріспе бөлімі
1.4.3. Оқу модулінің қорытынды (бақылау) бөлімі
2. Негізгі бөлім
2.1. Галоген топшасына теориялық ... ... ... ... ... «Брейн-ринг» сайыс ойыны
2.4. Жеке топтық жұмыс формасы
2.5. «Зертте де зерделе» өзара оқыту сабағы (сарамандық жұмыс)
2.6. Оқыта ... ... ... топшасын ұжымдық технологиямен оқыту
3. Модульдік технология бойынша өткізілетін сабақтардың нәтижесі
4. Қорытынды
5. Қосымша материалдар. (Слайд шоу)
6. Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... беру мен
білім сапасын көтеру жұмысына, мектептердің ... ... ... мән ... ... орай ... ... жетілдірудің
жолдары мен әдістері үнемі өзгеріп, ... ... Мұны ... ... ... талабына сай жан-жақты білімді азаматтар тәрбиелеп шығару
ұстаздардың алдында тұрған үлкен міндет ... ... де ... ... біздер бұл мәселеге ерекше көңіл бөлуіміз керек. Сонда ғана
бүгінгі егеменді елімізде ... ... өз ... ... алады.
Мұғалімдер еңбегінде оқыту шеберлігі, әдіс-тәсілдерді ұтымды қолдана білу
талабы күшеюге тиіс. Мұғалім әрбір ... ... және ... мен ... ... ... озат тәжірибелерді тез ... ... ... ... ... да ... ... отырған
болар еді.
Педагогикалық оқыту технологиялары оқыту үрдісінде ... ... ... даму ғасырындағы жаңа ғасыр
адамына қажетті жағдайдың бірі — ... ... ... ... ... тұрғыда Міржақып Дулатовтың: «Жалғыз сүйеніш, жалғыз үміт – ... ... те, ... ... та, ... ... орнымызды
алсақ та бір ғана оқудың арқасында ... ... ... ... – оқу. ... ... күні – қараң, келешегі – тұман» - деген өткен
ғасырдағы қанатты өсиеті ... ... да ... ... ... ... ... рухани өмірінің
жаңаруы қазіргі білім беру жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... ауысуын
қамтамасыз етуде. Білім берудің құрылымы мен мазмұны жаңартылып, ... ... мен ... ... Республикасының «Білім туралы Заңында»: «Блім беру жүйесінің
басты мақсаты – ... және ... ... ... ... ... жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби
шыңдауға ... ... алу үшін ... ... ... оқытудың жаңа
технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық
коммуникациялық желілерге ... ... Бұл ... шешу үшін ... әр ... күнделікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен
қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа тәжірибеге, жаңа ... өту ... ... Ол үшін оқушы білімді өз бетімен алып,
шығармашылықпен жұмыс істей ... оқу ... ... ... ... жаңа ... жан-жақты қарастырылады,
олар:
- дидактикалық бірліктерді шоғырландыру технологиясы, П.Эрониев;
- дамыта ... ... ... ... мен ... ізгілкті тұлғалық технология Ш.Амонашвили
- модульді оқыту технологиясы, П.Третьяков, К.Вазина, М.Жанпейісова;
- өзара оқытып отыру ... ... – бұл ... да ... ... шеберліктегі, өнердегі
амалдардың жиынтығы.
Педагогикалық технология – бала мен мұғалімнің үнемі түрленіп отыратын
өзара қарым-қатынасының өзегі, мазмұны ұйымдастырушы құрылым.
Дипломдық ... ... ... арасындағы қатынас өмірдің басты қажеттілігі ... Оқу ... ... ... жүйелеп, бейне жоспар арқылы
түсіндіру.
- Барлық оқушыға тең мүмкіндіктер жасап, топпен жұмыс істей білу ... ... ... ... ... шолу
1.1 Педагогикалық технологиялар туралы ұғым
Оқыту технологиясы - оқыту әдістері мен ... ... ... оқу ... ... ... ... өзгерту. Ал, екінші жағынан
бұл оқыту үрдісінде мұғалімнің оқушыға технологиялық немесе ақпараттық
құралдар арқылы әсер ... ... ... ... ... ... әдістері, оқу құралдары, өзара бір-бірімен байланыста және ... әсер ... ... ... педагогикалық шеберлігі негізінен бағдарлама мен білімдік
мақсаттарға сәйкес оның қажет мазмұнды бөліп ала алуы, оны түсінуге тиімді
әдістер мен оқу ... ... ... ... ... ... ... деген сөздікті енгізу
«индустриялдық» технология Ф.Б.Гильбрейт деген идеяға негізделген және ол
оқытуда техникалық ... ... ... Ал, ... ұстаздар мен оқушылардың аз ғана күш жұмсап, ең ... ... ... ... мен ... анықтауға бағытталған.
Қазіргі таңда белгілі технологияларға жатқызамыз:
• дидактикалық бірліктерді ... ... ... дамыта оқыту технологиясы, Л.Заньков, Д.Эльконин мен В.Давыдов;
• ізгілікті тұлғалық технология, Ш.Амонашвили;
• модульді оқыту технологиясы, П.Третьяков, ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық технологияны ... ... ... жеке ... ... бағытталған. Білім беру
технологияларының басым көпшілігі негізін ... ... бір ... меңгеруге бағытталған.
«Технология» деген термин гректің түп-тамыры techne - өнер, шеберлік,
кәсіп және logos – ... ... ... сөздерінен шыққан. Екі түп тамырының
бірлігін шеберлік туралы ғылым немесе ілімді беретін сөзді құрайды, ... ... ... тәсілдері мен құралдары туралы білімдер
жиынтығы, мысалы, металдардың технологиясы, химиялық ... ... ... ... ... ретінде міндеті – практикада
өндіріс процестерінің ең ... ... мен ... ... ... механикалық және тағы бақа заңдылықтарды анықатайды.
Міне осыдан бірқатар өте маңызды айқын анықтамалар туады:
• технологияны ... үшін ... ... затының қасиеттерін
байланыстарымен қатынастарынан жолын сипаттайтын ... білу ... ... затын өңдеу тәсілдерін білу;
• еңбек затының жағдайын ... ... ... ... жағдайын өзгерту тәртәбән жасау.
Педагогикалық оқыту технологиясы - педагогиканың, психологияның және
социология ... ... ... қатарлы педагогикалық
тәжірибелер, халықтық педагогика, ұлттық және ... шет ... ... ... ең ... ... ... беру технологиясының негізгі объектісі мен субъектісі – баланың
жеке ... ... жеке бас ... ... ... ... Темпераменттік деңгей.
2. Психологиялық ерекшелік деңгей.
3. Жеке басының бағыттылық ... ... ... ... беру ... оқу-тәрбие
үрдісіне енгізу жолдары:
1) оқушының білмділік дағдысын қалыптастыру;
2) ақыл-ойын дамыту;
3) жеке бастық эстетикалық-өнегелілік ортасын қалыптастыру;
4) жеке бастың өзіндік ... ... ... жеке бастың практикалық әрекет ортасын қалыптастыру.
Оқыту мен тәрбие берудің мақсаттарын, ұстанымдарын оқу және өз ... ... алуы ... ... бір нәтижеге жетеді. Ол нәтиже сапалы болса:
1. Білім сапасын арттырады.
2. Білімділік деңгейін арттырады.
3. Өз бетімен білім алады.
4. Өз ... ... ... ... Білу ... ... Олимпиадаға қатысады.
7. Байқауға қатысады.
Осыдан барып жеке тұлға қылыптасады.
Жаңа ... ... ... пайдалану үшін, әр мұғалім
өзінің ... ... ... жас ... ... ... ... байланысты, өзінің шеберлігіне байланысты
таңдап алады.
Педагогикалық технологиялар білім беру аймағына қатынасы болады. Егер
білім ... ... ... ... ... ... анықталса, онда
технологиялар да білім беру сияқты білімнің сапасы мен ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
• Оқыту процесін жүзеге асырудың мазмұндық техникасы, В.П.Беспалько;
• педагогикалық ұйымдастыру мен жүзеге ... ... ... ... ... мен жүргізуді жобалау барысындағы бірлеске іс-
әрекеттің моделі, В.М.Монахов;
• барлық сабақ беру ... ... ... және анықаудың жүйеі
әдісі, білімді меңгерудегі техникалық және адам мен ... ... ... ... ... білім беру процесіндегі ұстаздар мен ... ... ... ол ... ... ... ұйымдастырудың белгілі бір нақтылы
принциптері мен өзара байланыстылығына сай ... идея ... ... ... ... ... ептілік, іскерлік, әдістердің жиынтығы, жағдайдың
өзгеруі, В.М.Шенель;
• дидактикалық жүйенің ... ... ... оқу ... ... бір ... ... әсер ететін педагогикалық
ықпал, Б.Т.Лихачее;
• Г.М.Құсайыновтың есебінше педагогикалық технология ... ... – ол ... ... оқыту мен тәрбиеленуіндегі
мақсаттар мен нәтижелерге жету мен сабақ беру ... ... ол ... ... оқушылардың өзінің және өзара оқыту процесі, ол білім
берудің мазмұнымен оқу жоспарымен бағдарламаларында ... ... сол ... меңгеру жұмыстарының әрбір сатыларындағы болатын
өзгерістер мен қайта құру болады;
• В.А.Сластенин бойынша педагогикалық технология – ол ... ... және ... ... ... ... жетістігін
қамтамасыз ететінін елестету. ... ... ... ... жүйесі негізінде жасалатындықтан, педагогикалық технология
сол принциптерді сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... байланысындағы ұстаз тұлғасының
тұтасымен көрінетін бірізді жүзеге асыруға бағытталған.
Міне ... ... ... беру мен ... ... да, ... осыдан тұрады. Егер «әдістеме»
деген ұғым ... мен ... ... оны ... ... ... тыс
тұтас комплексті қолдану процедурасын ... онда ... оған ... ... барлық жақтарымен көптеген көріністерімен
қосылуын ұйғарады. Осыдан, ... да ... ... ... тек ... сай ... ... ұстаздың жүзеге асыратын технологиялар көмегімен
тиімді шешілуі мүмкін.
Демек, барлық педагогикалық технологиялардың негізгі мәні ... ... ... оны ... беру мен ... ... мен оқушылардың іс-әрекеттерінің жетістіктеріне
жету процесі ретінде түсіндіруге болады. Н.Д.Хмель педагогикалық технология
түпкілікті өзгеремейтін механикалық құрылым емес, ... бала мен ... ... ... ... қарым-қатынасының өзегі, мазмұнды
ұйымдастырушы құрылымы.
Қандай да болмасын ... ... ... ол ... негізгі
жетістікті толық анықтаумен оған жетуді ... ... ... ... пен ... аймақтағы қарапайым процесс ол алдын-ала
жобаланған, өнімнің негізгі ... мен ... ... осы ... ... үшін ... ... бір қалыптасып
және ол «жіберілсе» ғана технология статусын алады.
Оқыту технологиясы мектепте оқу үрдісіне қажетті ... ... ... ... ... психологиялық-педагогикалық іс-әрекеттердің
жүйелі кешені ретінде пайдаланылады. Ол оқушылардың ... ... оқу ... игі мұғалімдердің интелектуалдық, шығармашылық
қызметі ... ... ... ... ... ... әсер ететіндей оқу-тәрбие үрдісінің ... ... ... ... келгенде, педагогикалық технология – оқу-тәрбие үрдісінің
шығармашылықпен ... ... ... факторлардың үйлесімділігі,
оқыту мен тәрбиенің тиімділігін қамтамасыз ететін жаңа құрамдас бөлігі.
1.2 Оқыту ... ... ... ... оқыту технологиясы – күрделі құрылымды, біртұтас педагогикалық
жүйе. Оның нәтижесінде әр оқушы өзін-өзі ... ... ... ... ... ... соған лайық жағдай жасалады.
Дамыта оқытудың дәстүрлі оқытудан айырмашылығы:
• көзделген мақсатына
• мәнінде
• мазмұнында дамытушылардың негізгі факторында.
Бұл ... ... ... ... беру ... ... ... ғылымның зерттеушілері тәлім-тәрбие беру үрдісінің негізгі
мақсаты оқушы тұлғасын дамыту деп ... ... ... ізденуші психологияның айтуы бойынша, әр адамның өз
қолында, оны сырттан әсер ететін күшпен дамытуға ... тек ... ... ... Осы пікірден туған білім беру мақсатының басқа да
тұжырымы бар. ... ... ... ол оның ... ... ... ... қарастырылады.
Сондықтан мектеп мақсаты баланың табиғи күштері мен мүмкіншіліктерінің
өзіндік ашылуына қолайлы жағдай ... ... Ол үшін ... көздейтін білім беру үрдісін, ұйымдастырудың ... ... ... ... ... қажет.
1.2.2 Деңгейлеп оқыту технологиясы
Деңгейлеп оқытудың ерекшелігі оқушылардың сабақ барысында бірнеше
жұмыс жасай алатындығында, сонымен бірге қазіргі жаңа ... ... ... ен ... ... алгоритмдер біздің қоғамымыздың
маңызды бөлігіне ... Олай ... ... ... жаңадан шығып
жатқан электронды оқулықтар оқушыларды жаңаша ... жаңа оқу ... ... ... ... ... ... оқытуға бола ма, оның тиімділігі ... ... ... ... ... ... жеке тұлға
тәрбиелеудеқандай көмегі бар деген сауалдарға тоқталсақ, деңгейге ... ... ... ... ... ... ... дара қасиетін, әлеуметтік психологиялық танымын, сұранымын ескеру
талап етіледі.
Деңгейлеп тапсырудың ауқымы өте кең – оқулықтағы жаттығулар - ... ... ... ... ... ... арналған тілдік,
грамматикалық жұмыстар жүйесі.
Оқушыларды деңгейге бөліп оқыту үшін жаңаша ... ... ... беру ... сан ... ... ... Оқушының
алған білімін жүзеге асыра алатындығы тексерілеледі, өз бетімен жұмысты
орындауға бейімділігі ... ... ... ... ... ... жасаудың тиімділігі байқалады. Оқушының
белсенділігі мен іскерлігі артып, шығармашылыққа ұмтылады. ... ... ... ... ... ... ... азаюы арқылы емес, оқушыларға
қойылатын талаптардың әртүрлілігі арқылы жүзеге асырылады.
Бұл ... ... ... ... ... жеңілден қиынға қарай
оқытылады. Деңгейлеп оқыту төрт бөліктен тұрады:
1. Оқушылық деңгей. Бұл ... ... ... барлық оқушы
тапсырманы толық орындауы тиіс.
2. Алгоритмдік деңгей. Бұл деңгейде өтіп кеткен материалды ... ... ... ... ... ... бұларды орындау үшін
алған білімдерін түрлендіріп пайдалану керек.
3. ... ... Өз ... ... ... ... жаңа тақырып бойынша меңгерген қарапайым ... ... Тағы жаңа ... меңгеріп, өзі үшін жаңалық ашады. Эврика,
анализ бен синтез, ... ... ... ... Бұл ... сөзжұмбақ, анаграмма құрастыру, зертханалық ... ... ... ... ... ... деңгей. Бұл деңгейде берілген тақырыпқа өз бетімен
реферат, баяндама, ... ... ... ... құрастыра білуі қажет.
Деңгейлеп оқыту технологиясының мақсаты - ... ... ... ... оқу ... ... ... ету.
1.2.3 Витагенді оқыту технологиясы
Даму педагогикалық оқыту үрдісінің негізгі, терең мағыналы ... Осы жаңа ... ... бірі — витагенді
технология.
"Витагенді" сөзі латын тілінен аударғанда "өмір", ... ... ... ... береді.
Витагенді технологияны оқыту үрдісінде тиімді пайдалануға болатындығын
ғылымда ... Мұны ... ... деп ... Голография —
заттың көлемді кескінін алуға мүмкіндік беретін ... әдіс тек ... ... үрдісінде ғана емес білім ... де ... Бұл ... ... ... алуға негізделеді,
бірақ векторлар бағыты түрліше болады.
І-проекция — ... ... ... ... келеді;
ІІ-проекция - стереопроекция әр түрлі білім көздерінен алынған білім, әр
түрлі ... - ... ... - әр ... ... мен ... негізінде білім кездерінен ойша білімнің ... түзе ... ... ... ... ... ... өз білімін анықтай
алады, оған жаңа білімді қосады, ... ... ... ... ... ... алады, жоба түзе алу мүмкіндігі
туындайды, қиялдай алатын болады, оқушы ... ... ... бойынша
жұмыс істеуге дағдыланады.
1.2.4 Сын тұрғысынан ойлау технологиясы
«Сыни ойлау» анықтамасына еш келмейтін ... ... түрі – ... немесе көкейкесті ойлау. Сонымен сын тұрғыдан ойлау төрт
бөліктен тұрады:
Біріншіден, сыни ... ... ... ... Ал сабақ сын тұрғыдан
ойлау принциптеріне негізделген болса, әркім өз ойлары мен пікірлерін ... ... ... ... ... Бұл үшін ... біреу сыни
ойлай алмайды, біз барлығын өзіміз үшін жасаймыз. Сонымен ойлау ... ие ... ғана сыни ... ... боып ... Өз
бастарымен жұмыс істеп, ең қиын деген мәселені өзі шеше ... ... ... ... ... ... керек. Мысалы, оқушылар
мұғалімнің тапсырмасын жаттанды түрде қайтып айтып беруі мүмкін.
Сыни тұрғыдан ойлауда идеяның ... ... ... ... ... ... ... мен нанымын өзіміздікі етіп қабылдауға толық құқығымыз бар.
Біз тіптен, басқаның пікірімен келісуіміз ... ... да, бұл ... ... Сыни ... ... адам ... көзқарасымен
жиі келісе бермейді.
Екіншіден, ақпарат сыни ойлаудың соңғы емес, бастапқы пункті болып
табылады. Білім адамның сыни ... ... ... ... ... Кейде «басында түк жоқ болса ойлау қиын болады» деп айтады. Терең
ойлау үшін фактілер мен идеялар, мәтіндер мен теориялар, ... ... ... ... ... болады. Кейбір оқушылар өздерінің
үйренгендерін көп ... ... ... ... ... ... ... жол
салу керек. Дегенмен де ... ... тек сыни ... ... ... оқушылар қиын деген түсініктерді ... әр ... ... ... ... Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету –
мұғалімнің көп жақты жұмыстарының бір бөлігі ғана. Кез-келген ... ... ... ... бұл үшін тек ... ғана ... ... оқушыларының да тәжәрибелері мен білімдері жеткілікті.
Үшіншіден, сыни тұрғыдан ойлау сұрақтар қойып, ... ... ... ... ... ... ... азамат баласы тумысынан білуге
құмар болып келеді. Егер біз жаңа бір нәрсені ... ... оның не ... құмартамыз. Дегенмен нағыз таным үрдісі өзінің кез-келеген кезеңінде
мәселелерді шешу мен өзінің жеке ... мен ... ... сұрақтарға жауап беруге деген талпыныспен сипатталады.
Төртіншіден, сыни тұрғыдан ойлау көңілге ... ... ... ... ... адам ... ... өзі іздеп табады да, сол
шешімдерді негізі бар, саналы дәлелдермен нақтылай түседі.
1.3. ... ... ... ... озат ... ... әдіс-тәсілдерді пайдаланып
сабақ өткізудің ең жаңа түрлерінің бірі — ... ... ... Бұл ...... мен ... ... қарым-қатынасты өзгертеді.
Ұжымдық оқыту әдісін ұйымдастыруда 4 түрлі тәсілді пайдалануды ұсынады:
ҰЖЫМДЫҚ ОҚЫТУ ТӘСІЛІ
Жекелей
сыңары ауыспайтын жұп
Жұптық
сыңары ауысатын жұп
Топтық ... ... ... ... ... жұмыс
Мұнда жеке адамның басымдылығы жоқ, әркім ... ... Өзі ... ... және ... озат ... ... қабілетіне қарай еңбек
етуіне жағдай туғызу ... ... Бұл ... ... ... ... ... — оқушы білімді ... ... ... ... ... ... логикалық ойлау,
салыстыру, дәлелдеу, т.б. ... ... Осы ... және ... ... ... мен дағдыларды мен үш ... ... ... биология, жалпы пәндерді ... оны ... ... ... ... жұмысын |Даму өрісін ... ... ... ... ... | |
|- ... |- ... және синтез; |- еңбек етуге ыңғайы; |
|- оқулықпен жұмыс; |- ... |- ... |
|- ... ... |- ... |пайдалана ... ... |- ... ... |
|- ... жауабыңды |- негізін таба білу; |- ... ... |- ... ... ... ... ... |
|- айтқанын дәлелдей |- себеп-салдар |- ... ... ... ... ашу; ... ... |
|- өзін-өзі бақылау; |- жорамал жасай білу; |- құбылыстарды |
|- ... |- ... ... ... ... |
|- ... |- ... ... |- ... ... ... ... ... костюм); |пайдалана білуі; |
| |- ... ... ... |- отырған орнының |
| |- шеше білу ... ... |
| |- ... ... |- ... ... |
| | ... |
| | |- ... |
| | ... ... ... ... ... жан-жақты тәрбиелеу
оилау
ерік
қиял ... ... жан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... рухани дүниесін байыту;
- оқырмандығын күшейту;
- ауызша, ... тіл ... ... ойлау, елестете алу қабілетін қалыптастыру;
- көзқарасын терендету;
- өзінше ... ... ... ... сезім сергектігі, эмоциялық мәдениетін тәрбиелеу;
- ойын жеткізе, талдай білуге үйрету;
- танымдық оқу ауқымын кеңейту;
- өмірмен өзіндік ... ... ... ... ... жол ашу.
ҰОТ оқушының жеке тұлға ретінде және ақыл-ой ... ... ... ... ... ... ... мынадай рөлдер атқарады:
ұйымдастырушы ... ... ... ... ... оқушының еңбегі пайдалы болу керек. ... ғана ... ... де ... ... ... Түсінген әр оқушы басқаға,
серіктесіне меңгергенше түсіндіру. Өзі оқи отырып, өзгені ... ... ... әр ... қабілетін дамыту, еңбек етуге баулу, ұжымдыңқ
қабілетін ояту, ынтымақтастыққа тәрбиелеу, ... ... ... ... ... ... ... –түкпірінде қолдан тапқан, дегенмен
әлі де ... ... ... ... ене ... ... ... бір саласы — оқушылардың ұжымдық білім тану еңбегін
ұйымдастыру. Ұжымдық оқыту ... ... ... ... ... болады. Қазіргі ғылыми ... да оқу ... ... оқытудың дамытушы және тәрбиелеуші ықпалының
пәрменділігін ... ... яғни ... ... жеке ... мен ... беріледі. Педагогика тарихында да қай кезде болмасын
әдіс-тәсілдер ойластырылып жатса да ... ... ... ... ... тіреледі. Ал бұл тәсіл әр оқушының бір мезгілде ... ... ... өздігімен еңбек етуіне мүмкіндік бере
алмайды. Яғни, қарым-қатынас мәселесінде ... ... Ал ... ... ... жатқан ұжымдық оқыту тәсілі оқыту технологиясын
ұйымдастырудың әлі де болса ескірмеген ... ... ... ... ... ... ... 20-30 жылдарда педагог А.Г.Ривин өзінің бұл
идеясын тәжірибеде дәлелдегенмен, бірақ кезінде қолдау таппаған. Осы ... ... ... ... ... ресейлік шебер педагог
В.К.Дьяченко болса, оны тәжірибеден өткізуші педагог-мұғалімдер ... ... ... ... ... технология негізіне оқу циклін қайта жаңғырту идеясы
алынған.
Оның мазмұнына:
1) ... жаңа ... ... ... құрылған мақсатты нақтыландыруға көшу;
3) оқушылардың білім деңгейін ... ала ... ... оқу ... ... (бұл кезеңде жедел кері байланыс негізінде
түзету жүргізілуі тиіс);
5) нәтижені бағалау енеді.
Осының арқасында оқу ... ... ... ... құрылымы ортақ,
бірақ мазмұны әр түрлі жеке блоктардан жасалады.
Модульдік оқыту технологиясының осы нұсқасын құруда біз ... ... ... ... ... жатқан педтехнологиялардың
негізгі қағидаларын ұстандық. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... енгіздік: балаларда оқытуға
емес, тұлғалық-бағытталған, танымдық қызметін ұйымдастыруға, оқу процесін
өзара сөйлесу негізінде құруға және т.б. ұмтылдық.
Осыдан келіп мұғалімнің оқу ... ... ... ... ... ... ... (Дж.Блок. Л.Андерсен ... ... оқу ... ... ... ... төмендегіше
құрылады:
1. Балаларды оқу мақсаттарымен таныстыру.
2. Сыныпты берілген тарау (оқу бірлігі) бойынша жалпы оқыту жоспарымен
таныстыру.
3. Оқытуды жүргізу ... ... оқу ... өзі баяндауы
түрінде).
4. Диагностикалық тестіні ағымдағы тексеру.
5. Тексеріс нәтижелерін бағалау және тарау ... ... ... ... тлық меңгере алмаған оқушылармен түзете оқытуды жүргізу.
7. Диагностикалық тест ... және оқу ... ... меңгерген
оқушыларды айқындау.
Модульдік оқыту технологиясында бұл әрекеттер біршама басқаша:
1. ... ... ... ... ... ... жақын талаптар тобы /блогы/ немесе тарау бойынша
жасалған жалпы үлгімен /модульмен/ таныстыру.
3. Мұғалімнің оқу материалын ... ... ... ...
сызбалар, кестелер негізінде/.
4. өзара сөйлесу неггізінде оқушылардың танымдық қызметін ұйымдастыру
және әрбір ... ... ... әр сабақта бағалап отыру.
5. Жалпы тақырыпқа, тарауға / «өсу» бағытымен/ 4-7 рет ... ... оқу ... оқып үйрену.
6. Тұтас тақырып бойынша тестілеу.
7. Тақырып бойынша қалыпты немесе «релелік» сынақ ... ... ... оқу ... ... оқу модулі үш құрылымдық
бөлімнен: кіріспеден, сөйлесу бөлімінен және ... ... ... ... ... оқу ... ... болады:
|Кіріспе бөлім ... ... ... ... ... ... танымдық қызметін өзара сөйлесу негізінде |
|ұйымдастыру/ ... ... ... ... оқу ... ... саны ... Бұл оқу ... бойынша
тақырыпқа, тақырыптар тобына, тарауға бөлінген сағат санына байланысты.
Неғұрлым тиімдісі – 7-12 сағаттан тұратын оқу ... ... ...... ... санына қарамастан, кіріспе
бөлімге сабақтың 1-2 ... ... ... – 2-3 сағаты беріледі.
Қалған уақыт /3-тен 17 ... ... оқу ... ... ... галоген топшасын оқу бағдарламаға сай ... ... ... Оның бір сағаты модульдің бірінші бөлімі- кіріспеге, екі
сағаты – қорытынды бөлімге, ... 5 ...... ... ... ... «өсу» бағытымен – қарапайымнан күрделіге, репродуктивті
тапсырмалардан шығармашылық ... /кей ...... ... ... бірнеше мәрте қайта оралу әрбір оқушының ... ... ... деңгейінен «білімді бағалау» деңгейіне дейін
меңгеруіне мүмкіндік береді. Сөйлесу бөлімінде ... ... ... ... ... /4-7/ бөлу арқылы ақушылардың өара ... осы ... ... ойын технологияларын енгізе отырып ... ... ... ... сөзінен жасалынған/, кеңесші
және оқушылардың танымдық процесін ... ... ... модулін құрудағы тағы бір ерекшелігі – мұғалымнің даярлық жүйесі.
Мұғалім бір оқу ... ... ... ... ... ... соң, оның
мақсатын, мазмұнын және нәтижелерін, сондай-ақ оқу модулін құрады.
Мұғалімнің ... ... ... әрекет-қадамдардан тұрады:
1-қадам: Берілген тарау, блок немесе ... ... ... тиіс деп ... ... ... білік және дағдыларды,
сондай-ақ оқу мақсаттары мен ... ... ... ... бойынша оқу материалының тұтас мазмұнын оқып-
зерттеу.
3-қадам: Берілген модуль бойынша негізгі мағынаны ... ... ... бойынша негізгі ақпарат беретін рельефтік /код сияқты/
сөздерін табу. Олардың байланысы мен ... ... ... ... ... ... ... сызбаларын құрастыру /анықталған
түйінді ұғымдар мен «кодтар негізінде»/.
5-қадам: Оқу модулінің тұтас мазмұны ... ... ... /15-20 тапсырма шамасында/.
6-қадам: Берілген модульдегі оқу материалының ... ... ... ... ... мен ... ... құрастыру /оқу пәнінің
өзіндік ерекшеліктеріне орай сынақты ... ... ... ... ... ... әзірлеу. Оқытудың белсенді формаларын талдау.
Оқу материалының мазмұны бойынша әрбір оқушыға арнап бірінші күнделілік
дәрежесіндегі, орташа ... ... ... және ... ... ... бар аса ... дәрежесіндегі
тапсырмалар әзірленеді /тапсырмалардың барлық түрлері әрбір оқушыға берілуі
тиіс, ал оларға ... ... ... ... ... ... Оқу модулінің кіріспе бөлімі
Психологтардың пайымдауынша, әрбәр дербес тарауды /тақырыпты/ ... үш ... ... ...... операционалдық –
танымдық және рефлексиялық – бағалау кезеңдерінен тұруы тиіс /Л.М.Фридман/.
Аталмыш модульде кіріспе – қызықтырушылық кезең кіріспе бөлімінде іске
асырылады. Бұл ... ... ... осы ... неге және не ... ... өздері нақты нені меңгеріп, үйренулері тиіс, алдағы
жұмыстың негізгі оқу міндеті қандай екенін түсінуі қажет.
Педагогтар дәлелдегендей, білімді ... ... ... ... ... ... /мақсаттың қозғаушы, қызықтырушы күш болуы/
аса маңызды. Ол үшін, психологтардың ... ... нені ... ... оның ... /бұл не үшін ... ... айқын белгіленіп, мақсатқа
жету тәсілдері көзделуі крек. Объектілердің нақты қасиеттері жайлы ... ... ... және ... үлгілер түрінде көрініс
тапқан әрекеттен бастаған тиімдірек екенін эксперимент көрсетті.
Қандай да бір ... тану ... ... оны түсінгендік,
меңгергендік сезімі пайда болуы тиіс.
Жадыны мен келешекте алынған білімге ... ... ... ... Л.В.Шешневтің пікірінше, біріншіден, алғашқы түсінбеушілік сезімі
жадында сақталмауы тиіс; екіншіден, жады ... ... ... ... ... ... «орамаға» салып сақтауы және ұсынуы тиіс.
Мұндай «орама» ... ... ... ... жүйе ... оқу ... ... бөлімінде мұғалім:
а) оқушыларды оқу модулінің ... ... және ... оқушыларды осы оқу модуліндегі танымдық қызметінің мақсаттары мен
міндеттерін анықтайды, ... бұл ... мен ... ... ... түсінуіне ерекше көңіл бөледі.
б) тірек сызбаларға сүйене отырып, модульдің ... ... ... ... ... /15-20 ... ішінде/, түсіндіреді.
1.4.2 Оқу модулінің сөйлесу бөлімі
Оқу модулінің сөйлесу ... ... ... ... ... ... операционалдық-танымдық кезеңі іске асыру болып табылады.
Бұл білімді құрастырғанда л.Фридманның ... ... ... ... ... оқушының жеке, топтық, ... ... ... ... қызметінің
жүйесі ретінде қаралады. Олар оқушының қисынды ойлауын, қабілеттерін, көзге
елестету қабілетін, жадын, шығармашылығын дамытуға, яғни ... ... ... ... ... ... дамытуға бағытталаған.
2. Оқуды басқарудың психологиялық сенімді түрі – ең ... ... ... және ... ... ... жағдай
жасау.
3. Оқуды басқару ... ... ... бұл тек ... ... ... ... балалардың білім дәрежесінің артуына қарай мүмкін болады.
4. Оқушылар нақты қызметінің мақсаттарын анықтауға тікелей ... ... ... тұлғалық бағытталған болуы тиіс. Оқу процесін тұлғалық басқару
дәрежесі оқушылардың өсуіне қарай артып отыруы және ... ... ... Оқу процесін басқару балалардың ішкі ... және ... ... тиіс.
Оқу модулінің сөйлесу бөлімін даярлағанда мұғалім оқу ... ... ... ... ... оқу материалына қайта оралып, пысықтап, бекіту үшін
оның әр сабақта және ... ... ... алу крек, бұл
бөліктерде қысқаша, сиымды түрде ... ... ... мазмұны
беріледі.
Пысықтауды қажет ететін материалды мұғалім үш ... ... ... дәреже, күрделі/ дайындайды. Үш деңгейдің қайсысын
таңдайтынын әр оқушының өзі шешеді.
Бұның бір мазмұны – ... ... ... ... кез ... ... ... бағдарламалық материал
тапсырмаларын орындауға оқушыға, яғни іс ... ... де ... ... бөлімнің сабақтарын жоспарлағанда мұғалім оқушылардың өзара
сөйлесуін қамтамасыз етуге баса ... ... оқу ... ... ... өзара сөйлесуінің арқауы
және құралы болады.
Сөйтіп, мұғалімнің сөйлесу ... ... бес ...... ... ... ... Модульдің сөйлесу бөліміндегі материалдың негізгі мазмұнын белгілеу. ... Оқу ... ... ... «өсу» бағытымен беру. ... ... ... ... ... және ... стандартының |
|талаптарын қамтамасыз ететін деңгейдегі тапсырмалар ... ... ... ... ... және ... ... |
|қабілеттерін) дамытуға арналған шығармашылық сипаттағы материал дайындау. |
|5. Осы бөліктің барлық ... ... ... ... ету. ... бөлімін құру қағидалары
Алғашқы үш әрекет-қадам мұғалімнің оқу /ғылыми/ материалының тұтас
мазмұнын ... оқу ... ... ... ... ... ... жұмысы төмендегідей негізгі қағидаларды есепке ала
отырып құрылаы:
• Оқу материалын біртұтас беру қағидалары.
• «Өсу» бағытымен оқып-үйрену қағидасы ... ... ... соңынан
мазмұнын біртіндеп аша отырып, көлемін арттырып, қосымша толықтырулар
мен фактілер ... ... Бұл ... оқу ... бөлек-бөлек емес, кешенді түрде, тұтас
тарау/тақырып/ бойынша пысықтауын білдіреді.
• Сөйлесу ... әр ... оқу ... ... ... ... қағидасы /қайталаумен шатастыруға болмайды!/ Іс жүзінде
тақырыпқа оқу ... ... ... да, «өсу» бғытымен қайта
оралып отыру меңгірілген білімді ... ... ... жады ... ұзақ ... есте ... ... денгейіне
жеткізу үшін оған саналы түрде бірнеше мәрте /7ретке ... / ... ... қажет.Мұндағы басты мәселе материялды қайталау емес,
тақырыпқа қайта отырып, оны аамның өз ... ... ... құрал-жабдығы ретінде пайдалану.
Сондықтан модульдің осы бөлімінде оқу материялын меңгеру –тек құрал
ғана, онсыз негізгі ... ... ... ойлауды, түрлі құбылыстар
мен ... ... ... көре білуді ... ... ... ... ... үйрету, интелектіні және
кретивтілікті /шығармашылық қасиетті/ ... ... ... Оқу ... ... тагнымдық қызметінің қорытыныдысы болып табылатын
мақсатқа және ... ... мен ... ... білім
стандартына сай келуіне қатар қол ... ... сай ... ... ... оқу ... ... – қорытынды бөлігінде жүргізіледі/.
Мұғалім тұлғаны дамытатын кез келген қызмет емес, тек ... ... ... ... ... қана екеніне көңіл ... Бұл, ... ... ... ... ... міндеті шығар.
әрбір оқушының ниеттенуі, танымдық процеске жағымды ... ... ... ... жағымды эмоциялар туғызу үшін не істеу керек? Бұл ... ... бола ... ... бұл ... ... көптеген
факторлармен байланысты. Дегенмен, оның шешімін іздеу мүмкіндігі бар. Бұл
үшін:
• Оқушының оқу ісіне шын мәнінде ... үін ол оқу ... ... міндеттерін тек түсініп қана қорймай, іштей ... ... ... оларды өз көңіл таразысынан өткізіп, мән беруі тиіс.
• Таным процесін өзара сөйлесу ... ... оған ... ... мен ... ... көңіл-күйіне және сезіміне едәуір
күшті ықпал етеді.
• Бірлесе істеген қызмет /шағын ... ... ... ... ... шешу ... емес деген
сенімін жоюға,
ә) қорғану механизмдерінің шығармашылық процеске әсерін төмендетуге
ықпал етеді.
• Қабілеттерді, /соның ішінде ... ... қол ... ... орта ... ... ... Кейбір қатысушыларға өз қызметінің нәтижелеріне қол жеткізу маңызды
болса, енді біреулеріне - өзіндік ойлау ... ... ... ... ... туғызатын деңгейде оқыту неғұрлым пайдалы,
дамытушы болып ... ... да ... оқу ... ... ... мұғалім
әрбір оқушыға 3 деңгейлік тапсырмалар әзірлейді. І ... ... ... ... ІІ және ІІІ ... ... ... мемлекеттік білім стандарты деңгейінде
меңгеруін көздейді.
Сөйлесу бөлімі сабақтарының ұйымдастыру ... ... ...... ... бір ... парақтарға»
жазуға болады, мұнда не істеу қажет, оны қалай істеу керек және ... ... ... жауап үлгілері бойынша бірін-бірі және өзін-өзі
тексеру арқылы/ нақты ... ... ... ... өтетін болса, онда ... үш ... ... алады. Олар машинкамен басылған және
көшірме аппараттарында көбейтілген болуы тиіс. Мұғалім бір ... ... ... 3 ... ... ... ... оқушыларға
олардың кез келгенін таңдау мүмкіндігін беру мақсатында сыныптағы оқушылар
санына сай көбейтеді.
Егер сабақ формасы – ойын /кез ... ... ... онда ... ... немесе жазбаша түрде берілуі мүмкін.
Ұжымдық және топтық жұмыс формасында тпсырмаларды тұтас ... ... ... ... беруге болатынын атап өту қажет.
Оқу модулінің сөйлесу бөлімінің ... ... бар, ... ... ... Бұл ... оқу және оқыту:
а) дамытушы болады, соан байланысты мұғалімнің ... ... ... Бұдан шығатыны: оқу процесін әрбір оқушының қисынды ойлау
қабілетін, ... және ... ... ... ... ... дамытуға бағыттап, жағдай туғызу ... ... ... ... ... ... психологиялық /жалпы
ниеттегі, ашық/ ортаны қамтамасыз ету.
ә) даярлаушы болады, яғни, модульдің қорытындысы ... ... ... ... да әр ... ... оқушыға қойылатын барлық
бағалар мен берілетін бағалаулар бақылаушы емес, ынталандырушы ... ... мен ... негізінен оқушылардың өздері /өзіне, бір-
біріне, командаға, топқа/береді.
Оқу модулінің бұл ... ... ... – бірін-бірі тексеру
әдісі. Бұл жерде кейбір оқушы тексеру үшін өзіне қиын, күрделі деңгейіндегі
жұмысты алып ... ... ... ... ... ол ... ... дұрыстығын немесе
бұрыстығын бағалай алмайды. Міне, сондықтан мұғалімге ... ... ... шешу ... ... ... ... қою қажет. Оларды оқушылар
бір-бірінің еңбек нәтижелерін тексергенде және бағалағанда пайдаланады.
1. Деңгей тапсырмаларының жауабын, егер олар ... тыс ... ... өзі ... ... /қайта жаңғырту/ сипатындағы оқыту проблемалық,
ізденушілік, зерттеушілік оқытумен ұштастырылады
3. Негізінен ... ... ... ... ... ... ... формалары қолданылады.
Оқыту және дамыту - өзара күрделі қатынастағы процестер.
Жоғарыда атап өткеніміздей, баланың көптеген тұлғалық ... ... ... жеке ... өзін қанағаттандыратын
қызметі барысында айқындалып қалыптасады. Егер ... жеке ... оның ... қиындықты жеңіп, жаңалық ашып, жақсы нәтижеге жетуін
және ең басты, танымдық қызметтің ... ... ... алатындай
қызметі ұйымдастырылмаса, онда мұғалімнің баланы танымға «жетелеп енгізбек»
болған әрекеті күтілген нәтиже бермейді /яғни, тұлғаны дамытпайды/.
Бұл үшін ... ... әр ... ... ... көрсетуі,
психологиялық жайлы /ыңғайлы/ орта туғызуы қажет.
К. Роджерстің пікірінше, мұғалім ондай ... ... ... тек ол
үшін келесі қағидаларды басшылыққа алуы тиіс:
1. Балаларға ... ... ... ... ... ... мен ... белгілеп, нақтылауға
көмектесуі;
3. Оқушылардың оқуға деген ішкі қызығушылығына мән беруі;
4. Әртүрлі тәжірибенің ... көзі ... ... ... ... ... алуға болатын тұла ретінде тұруы;
5. Мұғалім әрбір оқушы үшін осындай рөлде болуы;
6. Өзінде топтың көңіл-күйін ... және ... ... ... ... өзара әрекетке белсенді түрде атысуы;
8. Топта өз ... ашық ... ... ... сезімі мен көңіл толқуларын түсінуге ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
В.В.Вялых сабақтардағы жағымды психологиялық ортаны «жайлы-жайсыз»
өлшемімен бағалауды ұсынады.
Өзара қатынасу, сөйлесу адам ... ... ... ... болып
таылады, сондықтан оқу қызметін өзара қатынас жасату арқылы ұйымдастыру ... қана ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Өзара қатынасқа және сөйлесуге құрылған оқыту оқу процесінде белсенді
формаларды қолдану арқылы іске асырылады. Олар:
• топтық немесе жеке ... ... ... бұл ... ... ... құрылымдық деп аталады. Бұдан
басқа нақты немесе арнайы формалары да бар:
• семинар;
• оқу конференциялары;
• диспут;
• топтық ... ... ... ... ... ... ойын арқылы оқыту
ерекше орын ... ... ... ... мен ... топтастыруға қадам
жасалуында, тіпті бұл жерде сө зеңбек негізінде ... қосу ... ... Ю.С.Тюнникова және С.М. Тюнниковалардың пікірінше, оқу
және дидактикалық ойындардың ... ... оқу ... ... ... мазмұны бойынша – оқу, ал дидактикалық ойын мектептегі оқуды
ұйымдастырудың қалыптасқан түрін тек ... боып ... ... – бұл ... ойын ... ... оқу ... сөйлесу бөлімінде қолдануға баса назар аудару
керек, себебі мұнда негізінен оқыта үйрету ойындары пайдаланады да, ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі ұйымдастырылған оқу процесіне
қарағанда, оқушылар ойынға қатыса ... ... аз ... ... ... ... эмоциялар алып, қанағаттандырады.
1.4.3 Оқу модулінің қорытынды (бақылау)бөлімі
Бұл бөлім тарауды немесе тақырыпты оқытудың тұтас циклін аяқтайтын,
соңғы бөлімі ... ... ... ... ... ... қызметі барысында
қалыптасқан білім, білік, дағдыларын бақылауға, тексеруге және ... осы ... ... өз қызметін талдайды – яғни, баға алады, бұл
соңында әр оқушының танымдық қызметінің жалпы оқу нәтижесін анықтайды.
Оқу ... ... ... біз ... ... түрлерін
енгіздік (М.М.Жанпейісова).
Біріншісі – міндетті – тестілеу.
Екіншісі – мұғалімнің өз ... өз ... ... ... ... өзіндік ерекшелігне орай) – сынақ, бақылау жұмысы.
«Біз екі ... одан да көп ... ... ... ... ... өйткені оқу материалын игеру дәрежесін бір ғана тестілеу ... ... ... ... ... тексеру және бақылау тәсілі ретінде тестілеу оқыту
нәтижесінің мөлшерлік көрсеткіші болып табылады, бұл аса ... ... ... тұлғаның психологиялық қорғауын қамтамасыз ... ... ... өйткені бақылаушымен (мұғаліммен) қатынас жанама түрде
жүреді. Бұл осындай ... ... ... жағы. Алайда мұнда дұрыс
жауаптың кездейсоқ берілу мүмкіндігі бар.
Қорыта айтқанда, тестілеу бақылаудың қажетті түрі, ... ол ... ... қайталап қолдануын ... ... деп ... ... ... деңгейін әділ бағалау
ә) бағасын жақсартуға /жоғарырақ балл алуға/мүмкіндік беру.
Қалай айтқанмен, егер ... бір ... ... баға ... ... түрі оны жөндеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... бақылаудан /немесе керсінше/ нашар баға алса да, ... ... ... ... ... бер ... атап ... жөн.
Пәннің өзіндік ерекшеліктеріне орай тапсырмалар жазбаша немесе ауызша
сипатта /болмаса, олардың қосылған түрінде/ болуы мүмкін. ... ... екі ... ... ... ... ... оқу /пән/ конференциясын жүргізуге болады.
Оқушылардың білім, білік, дағдыларын тұтас модуль ... ... осы ... ... ... оқушыларға жалпы тақырып ... ... ... баға ... сипаттағы тапсырмалар бөлек есептеледі. Олар баяндама,
хабарлама, ... ... ... және оқушылардың ғылыми қоғамына /ОҒҚ/,
конкурстарға және ... ... ... зерттеудің құндылық және
мәнділік дәрежесіне қарай / ұсынылуы мүмкін. ... ... баға ... модулінің бағалары нәтижесінде қойылады (әдетте оқу тоқсанында 2-3
модуль болады).
2. Негізгі бөлім
2.1 Галоген топшасына ... ... ... топшаны немесе VІІ А тобын фтор Ғ, хлор Сl, бром ... І, ... Аt ... Бұл топшаның элементтерін галогендер ... деп ... ... аталған бейметалдал металдармен тікелей
әрекеттесіп тұздар түзеді.
Галогендердің және олардың жай ... ... ... ...... келтірілген.
Элементтердің реттік нөмірлерінің өсуіне байланысты олардың атомдарының
радиустарының ... ... ... иондану энергияларының және
электротерістіліктерінің кемитінін байқауға болады, яғни Ғ – Аt ... ... ... – фтор ең ... ... ал ... ... қасиеттері болады.
Мысалы, хлордың электрондық формуласы:
+17Cl = 1s22s22p63s23p53d0 .
Атомның электрондық құрылымы:
3s2 ... ... ... ... бос ... жоқ болғандықтан,
қоздыру арқылы оның дара электрондарының санын ... ... ... ... ол ... ... бір валентті.
Графиктік формуладан хлордың, бромның, иодтың ... ... d – ... ... бос ... ... ... сырттан энергия жұмсау арқылы олардың дара электрондарының санын
1 – ден жетіге дейін ... ... ал ... ... олар қосылыстарда 1,
3, 5, 7 валентті бола алады.
Фтор галогендердің ішінде ғана емес, барлық бейметалдардың ішіндегі ең
күштісі ... ... ... кезінде бір электрон қосып алып 1+
тотығу дәрежесін көрсетеді. Басқа галогендер де фтор ... ... және ... әрекеттескенде бір электрон қосып
алып 1– тотығу дәрежесін көрсетеді. Сонымен қатар, олардың фтордан айырмасы
оттекті қосылыстарда 1+, 3+, (4+), 5+, 7+ ... ... ... ... екі ... ... түзеді (Э2), олардың формалары
түзу сызық тәрізді ... А тобы ... ... шамалары
|Тұрақтылары |Ғ |Сl |Вr |І |Аt ... |2s22p5 |3s23p5 |4s24p5 |5s25p5 |6s26p5 ... | | | | | ... (Э0) |0,064 |0,099 |0,114 |0,133 |- ... нм | | | | | ... (Э-) |0,133 |0,181 |0,196 |0,220 |0,230 ... | | | | | ... энергиясы|17,92 |12,97 |11,84 |10,45 |9,20 ... эВ | | | | | ... ... | | | | | ... |3,45 |3,61 |3,37 |3,08 |2,80 ... эВ | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... |4,0 |3,0 |2,8 |2,6 |2,2 ... | | | | | ... күйі |газ |Газ ... |Қатты |Қатты |
|Балқу | | | | | ... 0С| | | | | ... | | | | | ... ... |-101,0 |-7,3 |113,6 |227 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |-188,1 |-34,1 |59,2 |185,5 |317 |
| | | | | | |
| | | | | | |
| ... ... |1,5·10-5 |4·10-6 | ... ... ... алынуы
Химиялық активтігі күшті болғандықтан галогендер табиғатта ... ... ... ... ... тұздары түрінде
кездеседі. Фтор мен хлор көп тараған, бром мен иод ... ... ал ... ... ... ... оның бірде – бір тұрақты
изотопы жоқ.
Фтордың маңызды минералдарына флюорит немесе балқытқыш шпат ... 3NаҒ; АlҒ3 ... ... ... ... ... хлор мұхит, теңіз, көл суларында көп тараған.
Сонымен ... ... ... жер ... тас ... қабаттары түрінде
кездеседі. Хлор сильвин КСl, карналлит КСl·МgСl2·6Н2О минералдары түрінде
табиғатта ... ... ... ... ... ... ... суларында, кейбір көл
суларында аз мөлшерде кездеседі. Иод бромға қарағанда да аз ... ... ... және ... ... ... ... чили
селитрасымен бірге кездеседі. Ол «теңіз капустасы» ламинария құрамында
болады.
Фторды ... ... ... мыс ... ... ... арқылы алады. Мыс ыдыстың қабырғасы катод қызметін, ал оған
түсірілген көмір электродтар анод қызметін атқарады:
Катодта 2Н+ + 2 = ... 2Ғ– - 2 = ... ... да ... ... ... ... алатыны
бұрын айтылды.
Лабораторияда хлорды марганец (ІV) оксидіне, калий перманганатына,
қорғасын (ІV) оксидіне немесе ... ... ... ... әсер ету
арқылы алады, мысалы:
2KMnO4 + 16HCl = 2MnCl2 + С+ 2KCl + 8H2O
MnO2 + 4HCl = MnCl2 + Cl2 + ... + 6HCl = KCl+ 3Cl + ... ... ... ... ... ... хлор жіберу
арқылы алады:
2KBr + Cl = 2KCl + Br
Өнеркәсіпте өндірілетін иодтың көпшілігін селитрамен ... ... ... ... ... ... ... + MnO2 + 2H2SO4 = Br + MnSO4 + K2SO4 + 2H2O
Кей кезде ... ... ... ... ... ... ... оксидімен тотықтыру арқылы иод алады:
2NaIO3 + 5NaHSO3 = I + 3NaHSO4 + 2Na2SO4 + ... ... ... ... ... ... болады.
2KI + MnO2 + 2H2SO4 = I + MnSO4 + K2SO4 + 2H2O
Астатты ең ... ... ... ... ... жасанды жолмен
алaды:
Bi + He = At + 2n
Галогендердің физикалық және ... ... ... фтор мен хлор сары ... түсті жағымсыз өткір
иісті газдар, бром ауыр ... ... ... ал иод ... ... жарқылы бар кристалл.
Химиялық реакциялар кезінде галогендер бір электрон оңай қосып алып
күшті тотықтырғыштардың қызметін атқарады.
Кәдімгі температурада ... ... ... ... фтор мен
хлор, барлық металдармен әрекеттеседі. Белгілі бір жағдайларда фтор мен
хлор алтынмен де әрекеттеседі:
2Au0 + 3F = ... + Cl = ... ... көпшілігімен әрекеттеседі, мысалы:
Xe0 + F = XeF2
Si0 + 2Cl = SiCl4
Галогендер тікелей инертті ... ... ... ... ... әрекеттеспейді.
Галогендер көптеген күрделі заттардың құрамындағы элементтерді
тотықтырады. Мысалы, фтор атмосферасында құрамында кремний ... бар ... мен су буы ... ... + SiO2 = SiF4 + O
2F + 2H2O = 4HF + ... ... бром суына натрий сульфиті ерітіндісін ... ... ... түсі ... + Na2SO3 + H2O = 2HBr + ... иод ... күкіртсутек ерітіндісін ... ... ... сары түсі жойылады және бөлінген күкірт
ерітіндіні лайлайды:
I + H2S = 2HI + S0↓
Галогендердің тотықтырғыштық ... ... ... өсуіне
байланысты кемитіндіктен алдыңғы галоген өзінен кейінгі галогенді оның
қосылысынан ығыстырады:
F + 2KCl = 2KF + ... + 2KBr = 2KCl + ... + 2KI = 2KBr + ... ... қосылыстары
Галогендер сутегімен жалпы формуласы НГ болатын галогенсутектер ... ... ... тікелей әрекеттестіріп алуға
болады: фтор сутегімен қараңғы суық ... ... бере ... ... ... түскенде, ал бром мен иод тек қыздырғанда ғана сутегімен
әрекеттеседі:
F + H = ... + H2 = ... + H2 = ... + H2 = ... ... ... – галидтерге концентрациялы күкірт
қышқылымен әрекет етіп те алуға болады:
2NaCl + H2SO4 = 2HCl↓ + Na2SO4
CaF2 + H2SO4 = 2HF + ... ... ... ... оңай ... ... ... бромсутек пен иодсутекті басқа жолмен, яғни фосфор (ІІІ) бромиды
мен фосфор иодидын ... ... ... + 3H2O = 3HBr + ... + 3H2O = 3HI + ... ... да ... өткір иісті, суда жақсы еритін газдар.
Мысалы 200С-да 1 л суда 500 л НСl, 600 л НВr, 25 л НІ ... ... ... ... ... ... ... қышқылы күші орташа қышқылға, ал хлорсутек, бромсутек, иодсутек
қышқылдары күшті қышқылдарға жатады.
Фторсутек қышқылы ерітіндіде Н2Ғ2 димері ... ... және ол ... екі ... ... қатарына жатады да екі сатыда
диссоциацияланады:
H2F2 ↔ HF2 + ... ↔ H+ + ... ... немесе балқытқыш қышқыл басқа қышқылдар сияқты актив
металдармен, негіздермен, негіздік оксидтермен, тұздармен ... ... ... ... тән ... бар. ол мына ... ... ерітеді.
2H2F2 + SiO2 = 2H2O + SiF4↑
Фторсутек қышқылы екі негізді болғандықтан екі қатар тұздар орта тұздар
фторидтер ... Nа2Ғ2) және ... ...... ... ... ... иодсутек қышқылдар бір негізді қышқылдарға
жатады. Олар басқа қышқылдар сияқты ... ... ... ... ... негіздік оксидтермен, негіздермен, тұздармен
әрекеттеседі. Бұл қышқылдардың ...... ... ... жақсы ериді, тек күміс (і), сынап (І және ІІ), мыс (І), ... ... суда іс ... ... ... ішіндегі практикалық маңызы зоры хлорсутек ... тұз ... ... ... ... әдіспен сутекпен хлордың
тікелей әрекеттесуінен алады. Түзілген хлорсутек суға ... ... 42,7% ... ... бар ... алынады (d=1,21). Сатылатын тұз
қышқылында хлорсутектің массалық үлесі 38%, ... 1,18 ... ... қосылыстары
Галогендер оттегімен тікелей әрекеттеспейтіндіктен олардың оксидтерін
жанама жолмен алады. Галогендердің оксидтері тотықтырғыштық қабілеттері
күшті тұрақсыз ... газ ... ОҒ2 және О2Ғ2 ... белгілі.
Фтор оксидін ОҒ2 газ күйдегі фторды сілті ерітіндісіне сіңіру арқылы
алады:
2F + 2NaOH = OF2 + 2NaF + ... ... ... ... ол ... ... иод сутекті
тотықтырады:
OF2 + 2NaOH = O + 2NaF + H2O
OF2 + 4HI = I + H2F2 + ... ... ... ... түзеді: хлор (і) оксиді Сl2О, хлор (ІV)
оксиді СlО2, хлор оксиді СlО3, хлор (VІІ) ... Сl2О7. Бұл ... ... сәйкес келеді: НСlО – хлорлылау қышқылы, НСlО2 – хлорлы
қышқылы, НСlО3 – хлорлау қышқылы, НСlО4 – хлор ... (ІV) ... хлор (VІ) ... суда ... ... екі
қышқылдан түзеді:
2ClO2 + H2O = HClO2 + HClO3
2ClO3 + H2O = HClO3 + HClO4
Хлор (І) оксиді сумен әрекеттесіп хлорлылау ... ... + H2O = ... ... НСlО бос ... алынбайды, ол тек ерітіндіде болады.
Бұл қышқыл хлорды суда еріткенде де түзіледі:
Cl2 + H2O = HClO + HCl
Хлорлылау қышқылы жағдайға байланысты үш ... ... ... HCl + ... Cl2O + ... 2HCl + ... қышқылының ыдырауы бірінші (І) реакция бойынша ... ... (ІІ) ... ... су сіңіретін зат қатысқанда (мысалы
СаСl2), үшінші (ІІІ) реакция бойынша қыздырғанда жүреді.
Хлорлылау қышқылының ... ... ... ... ... түзіледі:
Cl2O + 2NaOH = NaClO + NaCl + H2O
Хлорлылау қышқылы да және оның тұздары – ... де ... ... + ... + 10NaOH = 3NaCl + 2Na2CrO4 + 3Na2SO4 + 5H2O
Хлорлылау қышқылының тұздары ішіндегі аса ... ... ... Ол қос тұз ... ... сөндірілген әкке сіңіргенде
түзіледі:
Cl2 + Ca(OH)2 = CaOCl2 + H2O
Бұл ақ түсті ұнтақ зат ... әк ... ... әк ... ... ... ... қолданады.
Хлор (ІV) оксиді суда ерігенде түзілетін хлорлы қышқыл НСlО2 тұрақсыз
қосылыс, бірақ оның тұздары – хлориттер тұрақты болады. ... хлор ... ... ... ... ... ... + 2KOH = KClO2 + KClO3 + H2O
Бұл тұзға ... ... ... ... ... хлоритке
айналады:
KClO3 + H2[O2]2- = KClO3 + O + H2O
Гипохлориттер сияқты хлориттер де күшті тотықтырғыштар.
Гипохлориттердің балқымасын қыздырғанда ... ... ... ... ... түзіледі:
3KClO = KClO + 2KCl
3Cl2 + 6KOH = KClO3 + 5KCl + 3H2O
Барий хлоратына концентрациялы ... ... әсер ету ... қышқыл алады:
Ba(ClO3)2 + H2SO4 = 2HClO3 + BaSO4
Хлораттарды қыздыру арқылы – хлор қышқылының тұздары – ... = 3KClO4 + ... ... ... әсер ету ... хлор ... алады:
KClO4 + H2SO4 = HClO4 + KHSO4
Хлорлау қышқыл да, хлор қышқылы да және ... ... да ... қышқылы НВrО, иодтылау қышқылы НІО да бром мен иодты суға
сіңіру арқылы алынады. Бромдау ... НВrО3 пен ... ... НІО3 ... ... ... ... Бұларға сәйкес келетін броматтар мен
иодаттардың қасиеттері де ... ... ... ... ... ... С2Ғ4 полимерлеу арқылы тефлон алады.
Ол сілті мен қышқылға төзімді пластмасса ретінде қолданылады. Фтор ... ... ... ... ... ... – 12-нің құрамына кіреді.
Сұйық фтор мен фтор оксиді кейбір ракеталарда тотықтырғыш ... ... ... ... алу үшін қолданылады. Балқытқыш шпат СаҒ2
алюминий өндіруде қолданылады.
Хлор тұз қышқылын, хлорлы әк, әр ... ... мен ... ... ... ДДТ, гексахлоран алуға, газдарды, маталарды
ағартуға, ас суын тазартуға қолданылады.
Хлорсутек тұз қышқылын, хлориттер мен ... ... ... ... ағартқыш ретінде, калий хлораты сіріңке өндіруде, пиротехникада
қолданылады.
Бром әр түрлі дәрілер жасауға, ал ... ... ... ... ... блок
МОТ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... баылау
тараудағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Сабақтың құрылымы мен |Сабақ буындары |
|құрылымы ... ... | ... |1 ... |1. ... ... |5 ... |
| | ... | |
| | |2. ... ... ... |
| | ... бойынша талдау | |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... және | |
| | ... | ... бөлімі|2-сабақ |«Брейн - ринг» сайыс |45 минут |
| | ... | |
| ... ... құрасытыру. Өз |45 минут |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| ... |Сарамандық жұмыс. |45 ... |
| ... |Оқу ... ... |45 ... |
| | ... –дара жұмыс | ... ... ... ... |45 минут |
| ... ... |45 ... ... Галоген топшасын модульді блокпен оқыту.
Сабақтың тақырыбы: VII ... ... мен ... ... оқушылардың галогендер қасиеттері, табиғатта кездесуі,
алыну жолдары мен қолданылуы туралы білімдерін бір ... ... ... топшасы жайлы мәліметтер бере отырып, оқушылардың
білім сапасын көтеру.
Дамытушылық: оқушылардың өз ... ... ... ... іскерлігін
дамыту.
Тәрбиелік: Галогендер топшасын үйрете отырып шапшаңдылыққа, байқампаздыққа
тәрбиелеу.
Сабақтың барысы: 1. ... ... ... ... ... ояту.
4. Химиялық жарыс
5. Сөзжұмбақ
6. Зертте де зерделе
7. Химиялық ринг
2. Ой-қозғау сатысы (Кубизм ... ... ... ... ... Тұз қышқылының физикалық қасиеті қандай?
3. Натрий хлоридіне ... ... Тұз ... ... ... ... табиғатта қандай түрде кездеседі?
6. Хлордың алыну жолы?
3. Қызығушылықты ояту сатысы. (интерактивті тақтада)
3.1 Периодтық жүйе бойынша галогендерді талдау
|Жай ... ... ... |атомдық |типі |ғыштық |дандырғыш-|сутекті |тары ... | ... |тық ... ... | | | ... ... | ... | | | | | | ... |38 |F··F | | |HF |CaF2 ... |35,5 ... ... |артады |HCl |NaCl |
|Br2 |160 ... | | |HBr |C2H5Br ... |254 |I··I | | |HI |KIO3 ... ... ... ... бір ... жетпейді, демек
тотықтырғыштық қасиет көрсетеді
2. Физикалық қасиеттері
|Қасиет-тер|9F(Fluorum) |17Cl (chlorum) ... ... ... | | | | ... ... ... |Қызғылт-қоңыр |Қара-қызыл ... |газ |газ ... ... ... |
| | | | |зат ... |1886 ж, |1774 ж. ... ж. ... |1811 ж. |
|тарихы |А. Муассон | | ... ... |0,064 |0,099 |0,014 |0,133 ... | | | | ... | | | | ... |3,5 |3,61 |3,5 |3,3 ... | | | | ... эВ | | | | ... |3 |2,8 |2,6 ... | | | | ... | | | ... | | | | ... |-1;+1;+3; ... ... ... | |+5;+7 |+5;+7 |+5;+7 ... | | | | ... | | | | ... |-219,7 |-101,0 |-7,2 |133,6 ... | | | | ... |188,2 |34,1 |59,2 |185,5 ... | | | | ... ... ... ... |4·10-2 ... | | | ... | | | | ... | | | | ... % | | | | ... ... ... ... ... + 3F2 = 2AuF3 2F + 2H2O = 4HF + O2↑ H2 +
F2 = ... + F2 → 2NaF Cl2 + 2KBr = 2KCl + ... + 2F2 = ... + I2 → MgI2 2KI + Br2 = 2KBr + ... + 5F2 = ... + 2F2 = SiF4 + O2↑
3.4 Қолданылуы
|Фтор ... ... |Йод ... ... ... мақта-матаны |Медицинада, |Медицинада, ас |
|тоңазытқыш заттар |және қағазды ... ... ... ... ... ... |(ав-токөліктерде |анилинді бояу |
|зиянкесін ... ... |алу. ... |Ол көп ... ... | ... алуда,|суды |азайтатын ... | ... ... |залалсыздандыруға, |зат), фото және | ... ... ... ... ... | |
|медицинада және ... | | ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| |алу үшін | | |
| ... | | |
4. ... ... топқа да бірдей тапсырма беріледі және қай топ жылдам болуына қарай
ұпай саналады.
2F + 2H2O = ? + O2↑ SiO2 + ? = ... ... + ? = 2PF5 Xe + 2F2 ... + I2 → MgI2 2Au + ?
= ... + Br2 = 2KBr + ? ? + 2KBr = ... ?
5. Сөзжұмбақ
1. Ең белсенді бейметалл
2. 1886 жылы фторды ашқан ... ... ... ... ... ... ... Йодтың агрегаттық күйі.
5. Ағзада жетіспесе ауру пайда болатын галоген.
6. 1774 ж. К.Шееле ашқан галоген.
7. Галогендердің тотықтырғыштық қасиеті төменнен жоғары қарай ... ... ... ... 254, галогенді ашқан ғалым.
1
2
3
4
5
6
7
8
7. Химиялық ринг
Бұл ойынның мақсаты екі топ ... ... ... мақсатында бір-
біріне сұрақ қояды, сұрақ бір топ толық жауап бере алмағанға дейін қойылып,
ұпай ұтқан ... ... ... ... ... ... ойыны
Интерактивті тақтада үйдің қаңқасы берілген, қойылатын сұрақтарға жауап
беріп, жауаптар арқылы ... ... ... ... ... ... сөз ... мағына береді? Галогендерді атаңыздар.
2. Галогендердің периодтық жүйедегі орнына сипаттама беріңіздер.
3. Галогендердің физикалық ... ... атом ... өзгеруіне
байланыстылығын түсіндіріңдер.
4. Галогендердің химиялық байланыс түрі мен кристалдық тор типтерін
анықтаңыз.
5. Хлор қандай валенттіктер көрсетеді?
6. Қазақстанда ас ... ... ... ... ... ... ... қандай мақсаттарда қолданады.
8. Ас тұзының формуласы қандай?
2.4 Жеке топтық ... ... ... ... ... ... шығару.
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың теориялық материялдан алған білімдерін әр
түрлі деңгейге өту арқылы практикаджа қолдану дағдысын қалыптастыруы.
І-деңгей
1. Мына өзгерістерді жүзеге асыр. Хлор → ...... ...
натрий бромиді → бром
2. Реакция теңдеуіндегі белгісіз затты тауып, электронды баланс теңдеуімен
теңестір.
2KI + Br2 = 2KBr + ? ? + 2KBr = ... ?
3. 43,5 кг ... (IV) ... MnO2 тұз ... ... ... көлемін тап.
4. Көлемі 40 мл хлорға сутекті тікелей қосу ... ... тұз ... ... Cl2 → HCl → KCl → NaCl → NaBr → NaClO3 → ... Электрондық баланс тәсілімен реакцияға коэффициенттер қойып теңестір.
NaI + MnO2 + H2SO4 → I2 + Na2SO4 + MnSO4 + ... ... 2 л ... және 3 л хлордан тұратын ... ... ... Нәтижесінде жабық ыдыста қандай газ және қандай ... ... 80 мл, 10% тұз ... ... (ρ=1,05 г/мл) мен ... ... 6% (ρ=1,0 г/мл) күміс нитратының ерітіндісі әрекеттескенде түзілген
тұнбаның массасын анықтаңыз.
III-деңгей
1. KMnO4 + HCl → KCl2 + MnCl2 + H2O ... ... ... ... 2F + 2H2O = 4HF + O2↑ + 440 кДж ... ... бөлінген 56
г (қ.ж.) оттегінің жылу мөлшері неге тең?
3. 1344 л сутегі 2 кг ... ... 1632 г ... ... ... массалық үлесі ...
4. Массалық үесі 50% 40 г тұз қышқылы ерітіндісімен 25 г мәрмәр өңдегенде
пайда болған ... ... (қ.ж.) ... ... ... де ... ... жұмыс)
Пробиркалардың қайсысында натий хлориді, натрий бромиді, натрий йодиді,
натрий карбонаты барын анықтаңыз.
| ... суы ... |Тұз ... |
|заттар | | | ... | | | ... ... | ... ... ... түске |өзгермейді | |
| ... | | ... ... ... |Көк ... өзгереді| |
| ... | | ... ... | |әк суын ... |
| | | |газ ... |
2.6 Өзара оқыту сабағы (сарамандық жұмыс)
Бақылау жұмысы
І-нұсқа
1. Галогендер топшасы элементтерінің периодтық ... ... ... ... Тұз ... ... және хлордың табиғатта таралуы.
3. Калий гидроксидінің 200 г 42%-дық ерітіндісін ... ... тұз ... ... ... ... Көлемі 112 литр сутек газы (қ.ж.) қанша көлем йодпен әрекеттеседі.
5. Тұз қышқылының 730 г 50% -дық ... ... ... ... ... қасиеттері.
2. Галогендердің жай заттармен әрекеттемуі.
3. Натрий гидроксидінің 156 г 56%-дық ерітіндісін бейтараптау кезінде
жұмсалған тұз қышқылынан ... ... ... ... 55 мл, 20% тұз ... ерітіндісі (ρ=1,05 г/мл) натриймен
әрекеттескендегі бөлінген газдың көлемі?
5. 89 л калиий йодидінен ... қосу ... йод ... ... галоген топшасы элементін атаңыз:
а) оттек; ә) ... в) ... ... ... ... ... +1; ә) +3; б) +7; в) ... “Сасық ” деп аталатын қай галоген?
а) бром; ә) хлор; б) йод; в) ... ... ... ... қай ... ... II топ; ә) IV ... V топ; в) VIІ ... ... ... ... І; ә) ІІ; б) V; в) ... Мына элементтердің теріс электрлігі жоғары?
а) I; ә) Br; б) F; в) ... Тұз ... және оның ... қай ... анықтайды?
а) BaSO4; ә) AgNO3; ... в) HCl; ... MnO2 + HCl → Cl2 + MnCl2 + H2O ... ... алдындағы
коэффициенттердің қосындысы ?
а) 4; ә) 5; б) 6; в) ... ... Хлор ... ... ... аталады?
а) хлоридтер; ә) ... ... в) ... Бром қай жылы ... 1774ж; ә) 1826ж; б) 1811ж; ... КClO3 + HCl → Cl2 + KCl + H2O ... реагенттер алдындағы
коэффициенттердің қосындысы.
а) 4; ә) 7; б) 5; в) ... ... ... 112 литр ... газы (қ.ж.) ... көлем хлормен әрекеттеседі.
а) 112; ә) 145; б) 198; ... ... ең ... ... ... ... б) ... ... в) ... ... ... атомдық массасы?
а) 254; ә) 35,5; б) ... Хлор мен йод ... ... рет ... б) ... ... деңгейдегі
электрон санында
ә) рет санында в) ... ... ... ... ... ... б) ... ... в) ... ... хлордың тотығу дәрежесі?
а) -3; ә) +2; б) +3; в) ... ... ... ... ... өте ... улы зат, ауамен жанасса жанады, қараңғыда жарық шығарады.
ә) қызылт- қоңыр, улы иісі бар сұықтық.
б) түсі ... ... ... май ... ... ... ... КІ-дегі йодтың массалық үлесі?
а) 86,69; ә) 80,63; б) 79,02; в) ... Тұз ... 730 г 50% -дық ... ... ... 405г; ә) 387г; б) 421г; в) ... ... ... 0,25 л 15%-дық (ρ=1,035 г/мл) ерітіндісіне NaCl
қосқанда HCl-ның массасы?
а) 64,95; ә) 60,95; б) 43,36; в) ... ... ... ... ... Сабақтың тақырыбы: Галогендер топшасын қайталау
ІІ Сабақтың мақсаты:
а) Білімділік: Оқушыларды білім деңгейін тексеру.
б) Дамытушылық: Оқушылардың алған білімдерін ... ... ... және ... ... табандылыққа баулу.
в) Тәрбиелігі: Уақытты бағалауға өз бетінше жұмыс істеп
қорытындылай білуге баулу.
ІІІ Сабақтың түрі: Аралас ... ... ... ... ... ... үлестірме кеспе
қағаздар, т.б.
V Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі.
1.Сауалнама сұрақтар
2. Графикалық диктант
3. «Кім жылдам?»
4. Қорытындылау – тест
5. Топтардың бір-біріне ... ... ... ... ... ... бұрын оқушылар екі ұжымдық топқа бөлінеді. Сыныпты
бағалап, ұпайларын санап отыратын қазылар алқасы да тағайындалды. Әр ... ... ... ... алқасына арнайы дайындалған, оқушының
білімдеріне ... ... ... ... ... ... ... |Кезеңдер ... ... | ... ... |І кезең |ІІ кезең |ІІІ |ІV ... |VІ ... |
| ... ... ... ... |
| ... |диктант |«Кім |у тест |өзін-өзі |
| | | ... ... |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... беріледі және олар оған ... ... ... – топтың сауалнама сұрақтары.
1. Галогендер топшасына қысқаша сипаттама,
2. Периодта элементтердің орналасуы.
3. Период бойынша заңдылықтарын ата
4. Атом құраласына қысқаша сипаттама ... ... ... ...... сауалнама сұрақтары.
1. Топқа жалпы сипаттама
2. Галогендер топшасына физикалық сипаттама
3. Олардың ... ... ... ... табиғатта қандай түрде таралған
5. Хлордың қосылыстарын ата.
ІІ. Графикалық диктант
І,ІІ топқа хлор галогені беріледі.
1. ... ... ... Қандай топшада орналасқан
3. Топ номері
4. Рет номері
5. Қай деңгейді толтырады
6. Металл
7. ... ... ... ... ... ... ... Тұзына мысал келтір
1. Энергетикалық деңгейі
2. қай деңгейді толтырады
3. Сыртқы деңгейінде неше электрон бар
4. Сырттан санағанда ІІ ... неше ... ... Ядро ... ... саны
7. Протон саны
8. Нейтрон саны
9. Қандай элемент?
10.Қандай деңгейшені толтырады?
11. Тотығу дәрежесін көрсет
Мұнда ІІ нұсқаны орындаған оқушылар І нұсқа ... ... ... ... интерактивті тақтадағы жауаптар бойынша І нұсқа иелері
тексереді. Мұнада: ...... ...... арасынағы байланыс
арқылы оқушылардың мұғалімге деген сенімі артып, ... дами ...... ... ойыны?»
Екі топқа да бірдей тапсырма беріледі және қай топ жылдам болуына қарай
ұпай саналады.
2F + 2H2O = ? + O2↑ SiO2 + ? = ... ... + ? = 2PF5 Xe + 2F2 ... + I2 → MgI2 2Au + ?
= ... + Br2 = 2KBr + ? ? + 2KBr = ... ?
IV – қорытындылау
Тест
1. Қай элементтер VII топтың негізгі топшасын құрайды:
а) Сl, Si, Ge, Sn, Pb; ә) Ғ, Сl, Вr, І, Аt ... Cl, Br, I, As, Pb; в) Si, Сl, Вr, N, ... ... ... жалпы формуласында хлордың тотығу дәрежесі:
а) RH1 – 1; ә) RH3 + 3; б) RH2 + 2; в) RH3 – ... ... ... формуласы:
а) 1s22s2; ә) 1s22s25p5; б) ... ... ... ... ... қай топта орналасқан?
а) II топ; ә) IV ... V топ; в) VIІ ... ... ... ... І; ә) ІІ; б) V; в) ... Мына ... ... ... ... I; ә) Br; б) F; в) ... NaI-н қай ... анықтайды?
а) крахмал; ә) AgNO3; б) HCl; в) ... MnO2 + HCl → Cl2 + MnCl2 + H2O ... ... ... ... ... 4; ә) 5; б) 6; в) ... ... Хлор ... ... ... аталады?
а) хлоридтер; ә) ... ... в) ... ... қай жылы ... 1774ж; ә) 1826ж; б) 1811ж; ... КClO3 + HCl → Cl2 + KCl + H2O ... реагенттер алдындағы
коэффициенттердің қосындысы.
а) 4; ә) 7; б) 5; в) ... ... 100г 5% ВаСl2 ... ... үшін ... грамм ВаСl2· 2H2O қажет?
а) 5; ә) 5,9; б) 7; в) ... ... ең ... ... ғалым?
а) К.Шееле; б) ... ... в) ... Йодтың салыстырмалы атомдық массасы?
а) 254; ә) 35,5; б) ... Хлор мен йод ... ... рет ... б) ... ... ... санында
ә) рет санында в) ... ... ... ашқан ғалым:
а) К.Шееле; б) ... ... в) ... ... ... ... ... -3; ә) +2; б) +3; в) ... Бром ... 186 г неше моль ... ә) 2,32; б) 4,36; в) ... 500 мл 32% (ρ=1,2 ... тұз ... ерітіндісіне 1л су қосқанда қандай
проценттік НCl аламыз?
а) 12%; ә) 10%; б) 15%; в) ... Тұз ... 730 г 50% -дық ... ... ... 405г; ә) 387г; б) 421г; в) ... ... ... 0,25 л ... ... г/мл) ... ... HCl-ның массасы?
а) 64,95; ә) 60,95; б) 43,36; в) ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мұғалімнің химияны оқытуда
модулдік және ұжымдық оқытуды ... ... ... ... Егер ... ... ... модулдік оқыту бағдарламасы дайындалып, оған сәйкес
химияны модулдік оқыту әдістемесі бойынша ... ... ... ... мен ... игерту мақсатында деңгейлік тапсырмалар жүйелі
қолданса, оқушылардың өзіне деген ... ... ... ... ... ... ... сапалы білім алуына кепілдік береді деген болжам
жасалды.
Бұны ... үшін ең ... ... химия пәнінен модулдік сабақтар
өткізілді. Соңынан оқушылардың осы сабақтардан ... ... ... сабаққа ынталылығы жоғарылады, білуге ұмтылуы,
қызығушылығы артты және жоғары баға ... ... саны ... Алғашқы
болжау экспериментінің тиімділігін білгеннен кейін модулдік бағдарлама
дайындалып, онда модульдік мазмұн мен модульдік оқытуда ... ... және ... тапсырмалардың ерекшелігі сараланып, ... ... ... әдістеменің тиімділігін анықтау барысындағы ... ... ... ... жұмысымыздың міндетіне сай оқушылардың химия пәнінен өзіндік
жұмыс жасау ... мен ... ... орындауы тексерілді.
Бақылау жұмысында берілген тапсырмалар жүйесі стандартқа сай, алгоритмдік
және эврикалық деңгейде берілді. Тапсырманың саны оң ... ... мен ... ... білім сапасын осы
бағыттарда тексергенде, эксперимент сыныптарында білім ... ... ... оқу үлгерімі көрсетілген журналдағы оқушылардың білім көрсеткіштерін
талдау барысында байқадық. Эксперимент сыныптарындағы оқушылардың бақылау
сыныбына қарағанда «4» пен «5» ... баға көп ... ... ... 8 “г” ... алған білімінің бақылау нәтижесі
| |Аты-жөні ... | МОТ | ҰБТ |
|1 ... Қ. |4 |5 |5 |
|2 ... Б. |5 |5 |5 |
|3 ... Н. |4 |4 |4 |
|4 ... Е. |3 |4 |4 |
|5 ... А. |3 |4 |4 |
|6 ... А. |4 |5 |4 |
|7 ... Ғ. |4 |5 |5 |
|8 ... А. |3 |4 |5 |
|9 ... М. |4 |5 |4 ... ... Л. |4 |4 |4 ... ... Н. |5 |5 |4 ... ... Ж. |5 |5 |5 ... ... Ұ. |4 |5 |4 ... ... Б. |3 |4 |4 |
| ... ... |3,9 |4,2 |4,1 ... бойынша 8 “а” оқушыларының алған білімінің бақылау нәтижесі
| |Аты-жөні | ... | МОТ | ҰБТ |
|1 ... Е. |4 |5 |5 |
|2 ... М. |5 |5 |5 |
|3 ... Е. |4 |5 |4 |
|4 ... М. |3 |4 |5 |
|5 ... Ж. |3 |5 |4 |
|6 ... Т. |4 |5 |4 |
|7 ... Н. |4 |5 |4 |
|8 ... А. |3 |4 |5 |
|9 ... П. |3 |4 |4 ... ... Т. |5 |5 |5 ... ... М. |5 |5 |5 ... ... Д. |3 |4 |4 ... ... баға |3,8 |4,5 |4,3 ... пәнін модулдік оқытуда деңгейлік тапсырмаларды қолданудың
тиімділігін ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Әбдіғалиев Қ. Осы заманғы педагогикалық технологиялар Қазақстан Мектебі
– 2001.№2.
2. Монахов В.М.Основы технологии.
3. ... Б., ... К. ... ... ... ... ... өткізудің әдістемелері – Алматы,
1993, Қаз ... ... К.Ж. Жаңа ... ... Алматы 2004
5. Беспалко В.П. Слагаемые педагогической технологии. – М., 1989
6. Жанпейісова М.М. Модульді ... ... ... РИПК СО, ... ... Г.К. Современные образовательные технологии. Учебное пособие. –
М.: Народное образования, 1998
8. Жұматаева Б. ... ... ... ... Биология және
салауаттылық негізі. – 2005
9. Химия мектепте 2007.4.
10. Химия мектепте
-----------------------
Галогендердің реттік номері артқан сайын ... ... ... саны ... ... ... ... радиусы артады
Электр теріс-тілік төмендейді
Сыртқы электрон атом ядросынан қашықтайды, ядроға тартылу азаяды

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алкиндер4 бет
Ароматты көмірсутектер13 бет
Қанықпаған көмірсутектердің тотығуы13 бет
Қаныққан көмірсутектердің моногалогенді туындылары8 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
Ағылшын тілін оқытудағы модульдік оқыту әдісі (2)31 бет
Бастауыш сыныпта математиканы оқытуда модульдік технологияны қолдану15 бет
Кәсіптік білімнің электрондық оқулықтарын құрастырудың функционалдық – модульдік технологиясы45 бет
М. Жанпейсованың модульдік оқыту технологиясы8 бет
Математиканы модульдік-рейтингтік технологиямен оқыту39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь