Мектеп жасына дейінгі жаста ойынды қолдану ерекшелігі

І . МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ ЖАСТА ОЙЫНДЫ ҚОЛДАНУ ЕРЕКШЕЛІГІ
1.1. Ойынның психологиялық.педагогикалық негізі
1..2. Мектеп жасына дейінгі жаста ойынды қолдану мазмұны
1.3. Мектеп жасына дейінгі балаларды дамытуда ойын түрлерінің
маңыздылығы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ЗЕРТТЕУДІҢ ӨЗЕКТІЛІГІ
Өсер елдің әуелгі ойлайтыны - өз ұрпағының жай-күйі болмақ. Ендеше, ертеңгі болашағымыздың тағдыры жас ұрпақтың бүгінгі тәрбиесіне байланысты екендігі айтпаса да түсінікті. Жан-жақты білім алған, парасатты, саналы азаматты тәрбиелеп шығару, олардың жан дүниесін әлемдік өркениетке сай рухани қазыналармен байыту, халықтық педагогика дәстүрлерінің озық өнегелерін ой-санасына орнықтыру - бүкіл ел жұрт, ауыл-аймақ, отбасы, қоғамдық мекемелер болып бірлесе атқаратын аса жауапты міндет екені де айқын. Ал, баланы дамыту - ұзақ жылдарға созылатын, инемен құдық қазғандай, бейнеті ауыр еңбек екенін ескерсек, бұл орайда, оның алғашқы іс-әрекетінің түрі – ойын екені сөзсіз..
Ойын теориясы мен практикасын отандық және шетелдік педагогтар, психологтар, социологтар зерттеуде. Мысалы: Иохан Хейзингтің "Ойыншы адам", Д.Б.Элькониннің "Адамдар ойнайтын ойындар" атты еңбектері жазылды. Ойын теориясын зерттеуші Ресей ғалымдары: А.В.Вербицкий, Т.В.Кудрявцев, И.П.Пидкасистый. Қазақстандық ғалымдар: Н.К.Ахметов, Ж.С.Хайдаров т.б.
Педагогикалық және психологиялық әдебиеттерге шолу жасау негізінде біз бұл әдебиеттерде ойынның теориялық негіздері толық ашылмағанын байқадық. Мектеп жасына дейінгі жаста жас ерекшеліктеріне байланысты психикалық процестің ішінде, ойлаудың қалыптасуы мен дамуында ойын әдістерінің мәнділігі біздің ізденіс тақырыбымыздың мәнін ашады.

ЗЕРТТЕУ МАҚСАТЫ:
Мектеп жасына дейінгі тәрбие процестерінде ойынды қолданудың теориялық жағын қарастырып, дамыту жолдарын ұсыну.
1 . Б.М.Қаратаев "Мектептегі тәрбие жұмысы"
2. К.Б.Базжанова "Бастауыш мектепте оқушылардың оқу жылының бағдарламасы"
3.А. Жәрдемова. Ән сабағында көрнекіліктерді пайдалану. //Бастауыш мектеп № 2, 2002
4. //Қазақстан мектебі, №1,1981
5. Ә. Бүркітбаев "Спорттың ұлттық түрлері мен оның тәрбиелік мәні", Алматы 1985 ж
6. Ойын тәрбие туралы //Бастауыш мектеп №10,1995 ж
7. Дидактикалық ойындар //Бастауыш мектеп №9,1995 ж
8. Ойын іс-әрекетіндегі қарым-қатынас мәселесі /Бастауыш мектеп №3,2000
9. Бәкірова А. Байланыстырып сөйлеуге арналған көрнекіліктер пайдалану жолдары. //Бастауыш мектеп №10, 1997 ж.
10. И. П. Подласый. Педагогика. "Владос" Москва 2000
11. М. М. Мұқанов. Жас және педагогикалық психология. Алматы 1981
12. Бромберг И. Г. " Игровые программы" "Начальная школа" №1, М. "Просвещение", 1992
13. Зайцева Т. П. "Энциклопедия современного учителя" М. АСТ (Астрель), 2000
14. Кутеев Е. В. "Игра как средство формирования элементов воспитания": "Начальная школа" №11, М., "Просвещение", 1990
15. Ж. Б. Қоянбаев. Р. М. Қоянбаев. Педагогика Астана 2000
16. С. Қоныбекова. Ойын мақсатын талдау және оның мәні. //Бастауыш мектеп №2 2002
17. А. Әбішева. Ойын элементтерін пайдаланудың педагогикалық ерекшеліктері. //Бастауыш мектеп №3, 2003
        
        КІРІСПЕ
І . МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ ЖАСТА ОЙЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... жаста ойынды қолдану мазмұны
1.3. Мектеп жасына дейінгі балаларды дамытуда ойын ... ... І Р І С П ... ӨЗЕКТІЛІГІ
Өсер елдің әуелгі ойлайтыны - өз ұрпағының жай-күйі болмақ. Ендеше,
ертеңгі болашағымыздың тағдыры жас ұрпақтың бүгінгі тәрбиесіне ... ... да ... ... білім алған, парасатты, саналы
азаматты тәрбиелеп шығару, олардың жан дүниесін ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлерінің озық
өнегелерін ой-санасына орнықтыру - ... ел ... ... ... мекемелер болып бірлесе атқаратын аса жауапты міндет екені де
айқын. Ал, ... ... - ұзақ ... ... ... ... ... ауыр еңбек екенін ескерсек, бұл орайда, оның алғашқы ... түрі – ойын ... ... теориясы мен практикасын отандық және ... ... ... ... ... ... ... "Ойыншы адам",
Д.Б.Элькониннің "Адамдар ойнайтын ойындар" атты еңбектері жазылды. Ойын
теориясын ... ... ... ... ... ... ғалымдар: Н.К.Ахметов, Ж.С.Хайдаров т.б.
Педагогикалық және психологиялық әдебиеттерге шолу жасау ... бұл ... ... ... ... толық ашылмағанын
байқадық. Мектеп ... ... ... жас ... ... ... ... ойлаудың қалыптасуы мен дамуында ойын
әдістерінің ... ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі тәрбие процестерінде ойынды қолданудың теориялық
жағын ... ... ... ... МІНДЕТТЕРІ:
- Мектеп жасына дейінгі тәрбие процесінде ойын ... ... және ... ... психологиялық-педагогикалық әдебиеттермен танысу
және оларға талдау жасау;
- Ойынның ... ... ... ... ұсыну;
ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ: Зерттеу мәселесі бойынша ғылыми-әдістемелік,
педагогикалық-психологиялық әдебиеттерге теориялық талдау ... ... ... ... . МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ ЖАСТА ОЙЫНДЫ ҚОЛДАНУ
ЕРЕКШЕЛІГІ
1.1. Ойынның психологиялық-педагогикалық негіздері.
Адам – ... ... ... ақыл – ой иесі және ... ... ... сипат белгілері – оның кез келген әрекетті орындау
нәтижесінде ... ... ... дыбысты анық сөйлеу тілі
арқылы қарым – қатынас жасау неігізінде тәжірибе алмасатындығы.
Жеке адам қоғамдық өмірде тіршілік етіп, өзге ... ... ... ... ... әрекеттеріне сәйкес жеке адамның тұлғалық
сипаттары, қадір қасиеттері , ... ... ... ... ... ... мен даралық ерекшеліктері оның іс-әрекеттегі
белсенділігінің өрістеуіне ықпал етеді. Іс - ... ... ... ... әр ... ... мен пікірлер бар. Соның бірі –
австрия ғалымы З.Фрейдтің пікірі. Ол адам бойындағы ... ... әрі ... ... ... ... ... Е.Фромм.
К.Хорни т.б. көзқарастары адамның дамуындағы ... жан – ... ... ең ... ... ... ... бойынша
теориялық білімі мен ... ... ... ... ... кәсіби
тұрғыдан қалыптасуына педагогикалық іс-тәжірибе кезеңінің ... ... ... ... кезеңдерінде бағдарламаның тақырыптық құрылымына
сай сан ... ... ... ... ... ... ... деген құштарлықты қалыптастыра білу қажет.
Адамның психикалық өмірінің жан – ... ... ... әрекетпен
байланысты. Әрекет дегеніміз түрлі қажеттерді өтеуге байланысты белгілі
бір мақсатқа жетуге бағытталған ... Адам үшін іс - ... ... ... ... мәні зор. Іс ... саналылығы мен мақсаттылығы,
жоспарлылығы мен ... оның ең ... ... ... ... ... пен ... туралы зерттеуінде қарым-қатынас іс-әрекеттің ерекше
түрі екенін көрсеткен
Адам психикасының дамуында іс-әрекеттің шешуші орнымен ... ... ... ... ... Ойын ... - ... заттар мен
құбылыстардың өзіне тән жаратылыс бітімін, ... ... ... көзбен көріп, қолмен ұстап, ... ... ... ... ... Ойын ... ... ізденісі мен әдістеме
жаңалықтарына сергек қарап, сабақ барысында шебер ... ... ... - ... ... ... жауап береді, балалар
заттардың пішіні, дыбысы, ... ... ... ... рольдерде өздері
ойнайды.
Оқыту процесінде сөз бен іс, теория мен практика ... ... ... ... ... қолданудың нәтижесінде сабақ әрі
түсінікті, әрі қызықты болып өтеді.
Сонымен, ойынның оқыту материалдарын, әсіресе, ... ... ... берік есте сақтауда алатын орыны ерекше.
Бала мектепке барғанша тек ойынмен айналысып жүреді. Енді оқу ... ... ... да, бала ... ... ... Бала әлі
де бұрынғысындай ойнағысы келеді. Бірақ жағдай өзгерілгендіктен оның осыған
бұрынғысындай көңіл ... ... жоқ. ... ... ойын ... бірінші орыннан екінші дәрежедегі әрекетке ысырылады. Осыған қарай
бастауыш сынып ... ... ... өзгеріліп, көбінесе басқа
мазмұнда кездеседі. Әрине, осы ... ... ... ... ... машинистің, дәрігердің) ролін ойнайды. Бірақ ... ... ... ... сол ... азаматтық
қасиетінің сапасына, қайраткерлігіне, ептілігіне, батырлығына т.б. ... ... ... еңбектерінде ойынның бала өміріндегі
маңызына ... мән ... ... ойын ... ... бір ... ең ... - баланы мұқияттылыққа, еңбекке, жолдасымен ынтымақта
болуға үйретеді.
Балалар әр алуан іс – ... ... ... ... – дағдылары, іс - әрекет түрлерін орындауға бейімділігі ... ... ... ... ... ... анатомиялық,
физиологиялық және психикалық жағынан дамып жетілуіне әсер етеді. Оның
рухани өмірінің мазмұнын байытады.
Дағды – ... ... іс - ... сан рет ... ... ... автоматты түрде орындалатын ісі. Дағдының
қалыптасуы қимыл – ... мен ... ... орай ... ... әрекетіндегі ептілік /бейімділік/ - белгілі бір істі атқаруға
бейім ... ... ... білімін, дағдысын түрлі жағдайда қолдана білу.
Ептілікке жадамның өз білімін, дағдысын ... ... ... ... тағы бір ... адамның өз білімін қажет болған
жағдайда қолдана білу әрекетінен анық ...... іс - ... мінез – құлыққа байланысты тұрақты
қасиеті. Психологиялық тұрғыдан алғанда әдет адамның белгілі іс - ... ... өмір ... ... дағдылары мен біліміне сүйене
отырып жүзеге асырылады. Әдет – адамның ... ... ... ... әрекет. Ол адамның кез келген іс - ... ... - ... ... қажеттіліктерді қанағаттандырудағы іс -
әрекетіне байланысты психологиялық көңіл – күй. ...... ... ... ... күш, ал ниет – сол қажеттіліктің нақты
көрінісі. Ниет адамды түрлі әрекеттерге ұмтылдырады.
Қызығу – адамның танымдық қажеттіліктерді сезіп, ... ... ... жан ... ... ... барысында адам өзінің әр
нәрсені танып білу қажеттілігін қанағаттандыру үшін қилы ... ... ... ...... ... бір түсініктеріне сәйкес қажеттіліктерін
қанағаттандыру жүйесі. өз қажеттілігін орындау жолында адам ... ... пен ... ... ... ... ... сүйене отырып іс - әрекет жасайды.
Ұмтылу – адамның іс - әрекетті атқаруға талаптанып, белсенділігін
қуаттайтын ниеті. Адам өз ... ... ... нақты болжамдып,
көз алдына елестете алмаса да көздеген мақсатына жету үшін қуатын жұмсап,
талаптанады. ... жеке ...... бір іс - ... ... сол әрекет негізінде туындаған арманы, құмарлығы, әр түрлі
мақсаттарға жету жолындағы ... – оның ... ... ... ... ... да іс - әрекет ... ... ... бәрі бірге іс - әрекеттің құрылымын сипаттайды.
Ойын - балалар үшін оқу да, ... те. Ойын - ... ... ... Ойын балаларға өмірде кездескен қиыншылықтарды жеңу жолын
үйретіп қана қоймайды, ұйымдастырушылық қабілетін қалыптастырады ... - ... ... типін ұйымдастыру – баланың жеке ... ... ... ... жасайтын құрал. Мектеп жасындағы
балалар көп қырлы, көп компонентті іс - әрекеттердің жеке түрлерінен ... өзі ... ... ... ... жас ... түрлі жүйесін құрады.
Олардың әрқайсысы тек іс - әрекеттің алуан ... ... ... сипатталып қана қоймай, сонымен бірге осы кезеңде баланың қарым –
қатынасын ... ... ... алып ... жетекші іс -
әрекеттің болуымен сипатталады. Жетекші қызметті дамыту осы кезеңде ... ... ... мен ... ... ... енгізуге жағдай жасайды. Сондықтан, іс - әрекеттің жетекші типін
арнайы ұйымдастыру баланың жеке ... ... ... ... ... оның
бір іс - әрекет процесінде талап етілетін қажеттіліктердің, мотивтердің
және мақсаттарды қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... ... В.А.Сухомлинский: "Ойынсыз,
музыкасыз, ертегісіз, шығармасыз, ойсыз толық мәндегі ... ... ... Сол ... ... ... ... ұлы
ойшылдарының бірі Мұхтар Омарханұлы Әуезов ұлттық ойындарға зор көңіл бөле
отырып, мынадай пікір ... ... ... өмір ... ... ... қызықтаған алуан өнері бар ғой. Ойын ... ... ... ... жұрттың өзін қуантып, көңілін шаттандыру ғана
емес, ойынның өзінше бір мағыналары болған".
Демек, жоғарыдаға пікірлерге ... ... ... оқушыларының
оқуға, білімге деген ынтасы мен мүмкіндіктерін толық пайдалану, ... ... ... ... ... және ... ... алған білімдерін
практикада қолдану дағдыларын қалыптастыру үшін ойын түрлерін қолданудың,
пайдаланудың орны бөлек.
Тиімді қолданылған ойын ... ... ... ... ... зор ... тыңдап, берік меңгеруіне көмектеседі.
Өйткені төменгі сыныптағы оқушылардың аңсары сабақтан гөрі ойынға ауыңқырап
тұрады. Қызықты ойын түрінен ... олар тез ... ... ... барысында ойын түрлерін дидактикалық материал ретінде
пайдаланудың маңызы зор. Ойын ... ... ... ... ... білімге, өнерге құштарлығы қалыптасады. Тіпті нашар
оқиды-ау ... ... ... де ойын ... ... ... ... ынталана түседі. Ойын араласқан жерде жарыс болмай тұрмайды.
Педагогика ғылымында баланың жеке адам ... ... үшін ойын ... ... Ойын - бұл ... ... еңбегі. Жалпы өмірде ойынның да
қоғамдық мәні бар. Ойын ... ... бір ... ... отырып,
жасөспірім қоғамдық өмірге қатысудың, алғашқы үлгісін алады, ... ... ... ... Бала ойын ... өзі өмір ... дамып отырған белгілі бір әлеуметтік ортадағы норма мен әрекетті
қабылдайды. Ойын ... бір ... ... ... болып табылады.
Ойын арқылы оқушылардың қарым-қатынасын дамытуға арналған жаттығуларды
қолдану мына ... ... ... тиімді қарым-қатынасқа машықтау (байланыс құру, қосылып ... ... өз ... ... ... ... дамыту;
- сенімсіздіктен, қобалжудан, қорқыныштан, қарым-қатынастағы
қиындықтардан арылу;
- тиімді ... ... ... дамыту;
- айналадағылармен қатынаста адамгершілікті дамыту;
- тыңдай білу, жанашырлық, дауды жеңу, іскерлігін игеру;
- байланыс жасау іскерлігін ... ... ... санасу және оны есепке алу іскерлігін
қалыптастыру;
- өзін-өзі құрметтеуді, өзін-өзі ... ... өз ... ... ... ... дейінгі жаста ойынды қолдану
мазмұны
Баланың психикалық дамуының әрбір кезеңі оның ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балалық шақта
ойын іс-әрекеті жетекші болады. Бұл ... ... ... ... ... ... етіп жүрсе де, олардың бүкіл болмысын анықтайтын шынайы
стихия әр түрлі ойында болып ... Ойын ... ... баға ... ... ... қиял және символиканы пайдалана ... ... бәрі ... ... ... ... ... сәттер болып
табылады.
Бала мектепке барғанға дейін ... ... ойын ... ... бала ... ... қабырғасын аттағаннан кейін оқушы, ал іс- әрекеті оқу
арқылы бағаланады. Сонымен, ... ... ... ... ... ... ойын. Ойын арқылы балаға қоғам өзінің сан ғасырлар бойы жиналған асыл
мұрасын, ... ... ... Ойын бала психикасына үлкен талап
қояды. Өйткені ұғыну өте күрделі әрекет. ... өзі ... ... ... бала нені ... оқу ... ... ұғынады;
- екінші, ол ойындағысын тәжірибеде орындайды;
- үшінші, ұғынғанын сөзбен тұжырымдайды;
- төртінші, бала ұғынған ... ... ... ... ... ... ... зат пен құбылыс туралы белгілі ұғым
қалыптасатын болады.
Балалардың көпшілігі бұған психологиялық жағынан даярланған. Олар ... ... ... ... ... , ... тыс бірдеңелер
кездестіруді күте отырып, мектепке қуана барады. Бұл ... ішкі ... ... маңызды.
Іс-әрекет тек адамға тән, санамен реттелінетін белсенділік, ... ... ... және ... тану мен ... өзін ... Іс-әрекет – адамның ақаиқат дүниемен ... ... іс ... ... Адам ... ... процесс.
Оның құрамына жеке адамдар мен қозғалыстардың әрекеттердің жүйесі кіреді.
Іс-әрекет ұғымы белгілі бір түрмен ... ... ғана ... ... ... байланыс жасап, оны шамасынша өзгертіп отырады.
Адамның дене және ақыл-ой қуатының дамуына шешуші қызмет атқаратын іс-
әрекет ... ... ... ... саналылығы мен мақсаттылығы,
жоспарлылығы мен жүйелілігі оның ең ... ... ... алда тұрған
міндетті шешу болып табылады.
Адам үшін іс-әрекеттің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Іс-
әрекеттің ... мен ... ... мен ... оның ең
басты белгілері болса, алда тұрған міндетті ... яғни ... ... ... ... оның ... бір ... белгісі болып табылады. Адамның сана
–сезімі өскен сайын оның ... де жаңа ... ие ... ... ... ... ... шешуші орнымен қатар, біз сананың ... ... ... ... еске ... қажет. Сөйтіп сана мен іс-
әрекеттің бірлігі, психиканың іс-әрекет үстінде дамитындары жайлы мәселе
психологияның басты ... ... ... Адам ... сан ... негізгі түрлері: ойын, оқу, еңбек әр ... ... бір ... ... ... бала ... маңыздылығын белгілі психолог Д.Б. Элькониннің
сөзімен айтсақ : «Ойын – ол адамдардың арасындағы әлеуметтік ара –қатынас,
практикалық білімдерін және ... ... ... ... ... жағымды жақтарына мыналарды
жатқызуға болады:
- ойындар ... ... ... өз тәжірибесімен оқытуға
мүмкіндік береді ;
- ойындар ойын басшысының тәжірибесіне немесе дағдысына тәуелсіз
- ... ... ... ... мәселені шешу
қабілеттілігін және қажетті әлеуметтік ...... ... ... мен құбылыстардың деректерін түсінуге, шешім қабылдауға, ... ... ... жеке ... ... және шешуде қабілетті әрі қарай
арттырады, ойынға ... ... ... ... ... ... бір
деңгейде оқытады, бірақ әрқайсысы бір ойында өзінің қабілеттілігі мен
қажеттілігіне қарамай көп нәрсеге ... ... ... ... ... ... схемасын меңгертуге және осы нәтижелерді үлгілермен де, әрекеттің
шын мәнінде орындалу ерекшеліктерімен де ... ... ... ... формасын өзгертуге жағдай жасауы ... ... ... ... ғана ... ... ... болатын
нәтижелерін айқын ұғынатындай іскерліктерін қалыптастыру ... ... ... ғана ... ... ... сөздің морфемалар құрамы
туралы ұғым). Бұл үшін ... оқу ... ... ... оның ... да бір ... ... схемалармен сырттай орындалуы немесе
әрекеттің ауызша дауыстап айтылған кездегі орындалуы оның ... ... ... ... ал одан кейін іштей айту түрінде
(алғашында толық, ал одан ... ... ... алмасып отырады.
Балалардың әрекеттерді ойша орындау формасының болуы бақылаудың да
көзделген оқу әрекеттері негізінде ғана жүргізілуіне алғы шарт ... ... ... ... болатын нәтижелер әрекеттер ерекшеліктерімен қалай
байланысты екенін ... және ... ... ... ... Мұнда
тапсырмалардың шын мәнінде орындалу қателіктері ең аз мөлшерде ... рет ... бір рет ... ... ... әрекеттенеді).
1.3. Мектеп жасына дейінгі балаларды дамытуда ойын түрлерінің
маңыздылығы
Жоғары білім беру мәселесі қоғамды дамытуда, ұдайы ... ... ... ... ... аса маңызды рөл атқарады. Жеке
адамның дамуының қозғаушы күші ... және ... ... құбылыстар мен дәйектерді талдай білуге, шығармашылық түрде ойлап,
тез арада шешім қабылдауға үйрету- өзекті ... ... ... ... оқу орнында болашақ мамандарды сапалы даярлау үшін білім беру
жүйесінде ... мен ... ... ... ... ... ... дәстүрлі қарама –қайшылықтарды шешуге тура келеді.
Жалпы оқу тәрбие жұмысын тиімді ету оқушылардың оқу –таным ... , ... ... негізде ұйымдастыру, оқушылардың ғылыми
педагогикалық қызметін ғылыми негізде ... және жеке ... ... ... ... ғылыми әдістемелік негізгі
мәселелерінің бірі болып табылады.
Белсенді оқыту әдістеріне жататын іскерлік ... ... ... белгілі жағдайды талдау, бағдарламалы белсенді оқыту, ойындарды
жобалау, мәселелі дәрістер ... ... ... ... ... ... ... нақтылы ойындар «Ойындарды
өңдеу» деген жалпы ... ... Осы ... ... үлкен
маңызы бар, себебі, тарихта логиканы дамыту іскерлік ойындарды қоғамдық
ғылымдарда кең қолданудың артықшылығы мен ... ... ... ... ... ... ... тілінен орысшаға
аударғанда – в чуствование) америкалық оқытушылар В. Роджерспен
А. Гудданд өз зерттеулерінде жиі айтады. Өйткені ... ... ... онда олар оқу материалдарын әдеттегі оқу ... ... ынта мен ... ... оқиды және оларды зерттеу арқылы
дағдылану ... ... Ең ...... мен ... ... өз ... ізденушілікке аударып, қабілетін
арттырады.
Сонымен, ісерлік ойындары ойынға қатысушыларға қиын ... ... ... , ... ... кепілдік береді. Олай
дейтініміз, өңдеулер мен ойындар ... ... ... не ... жетістіктерін көздерімен көреді, уақытын дұрыс пайдаланады.
Өңдеулер мен ойындар, ... ... ... ... ... де ... біріне–бірі көңіл бөліп, өздерін басқаның
орнына қойып үйренеді. Өңдеулер мен ойындар икемді мақсаты мен ... ... ... ... аяқталу үрдісіне байланысты
амбивалентті (егер бүгінгі ойынның саны 1:1 ... ... ... ... ... күні 0:0 ... ойын өте ыңғайлы, кез –келген ... ... ... ... ... Бұл ... ... пікірімен
сәйкес.
В.Ф. Каморовтың пікірінше, оқу үрдісінде ойынды қолдану оқушылардың
даму қабілетін арттырады, мәселеге ғылыми ... ... ал ... ғылыми зерттеу жұмысы болып табылады. Алайда, ойындар ... ... мен ... де бар. ... және ... пікірімен санассақ мына деректі естен ... ... ... ... ... беделін жоғалтып, тек ойынды ұйымдастырып және
бағыттап отырады. Сонымен бірге, ойындар мен өңдеулер оқушы ... ... ... аударып, негізгі дағды шет қалып қояды, яғни, ойындар оқып
зерттеуден сырт ... ... ... мен ... ... ... қарағанда
қолайсыз болып келеді. Кей жағдайда оқытушылар ойынның бар ... ... мен ... құрал–жабдыққа, материалға байланысты
қыбатқа түсіп, артық жүріс пен бос ... ... ... үшін ... ... ... көптеген ойындар жоғарғы деңгейде өңделмеген,
сол себепті оны қолдану қиындыққа әкеледі. Тіпті, ... ... ... түрі
сияқты ойынға қатысушыларға ұнамауы мүмкін, ойынға ... бір ... ғана ... ... ... ... қоюы да ғажап емес. Сондықтан да
белгілі мақсатқа ғана сәйкестендірілген ойындар мен өңдеулерді ... ... ... күні ... ... ... мәселелердің бірі -
білім берудегі ойындар технологиясы болып отыр.
Адамдар ойынының құрылымдық жүйесі жөнінде кеңестік дидактикада аса
маңызды ... ... ... ... өте ерте ... өзінен-өзі бастала отырып, адамның
кәсіпті толық меңгергенінше жалғасады және ойын ... ... ... ... болып табылады.
Адамзат ойынының сан жылғы тәжірибесі ойынның ... ... Оған ... ... ... дамыту ойындарынан бастап,
мәдениетке, бизнеске және ... ... ... ... даярлауға
байланысты бағдарламаларды игеру барысындағы ойындар жатады. Адамдардың
ойын әрекеттерінің формалары мен ... және ... ... ... ... бірте-бірте фантастикалық шындық
деңгейіндегі видеокомпьютерлік ойындарға дейін ... Адам ... ... ... ендіруге болады? Адамның ойын әрекеті негізгі үш ... ... ... ... ... әуестену ойындары, оқу-жаттығу
ойындары.
Ойын оқыту ... ... әрі ... әрі ... ретінде дербес
дидактикалық категория бола алады. Сонымен ... ойын ... ... ... мен оқушылардың, мектеп жасына дейінгі балалар
мен тәрбиешілердің бірлескен оқу әрекетінің өзара байланысты ... де ... ... ... ... да, ... ... да мәнді
тұлғаның мәнді әрекеті ретінде қарастырылады. Адам өзінің және басқалардың
ойынының нәтижесін ... ... ... отырып, оның өзінің жақсы
да жаман да істеріне ... ... ... ... ... ... түрінде ұйымдастырылған оқытушының
белсенді бірлескен оқу және оқыту әрекеті - оқытудың ойын ... ... ... ... ойын ... зерттеудің мәні мен міндеті
оның түрлерін: иммитациялық, символдық және оқу-зерттеу деп бөле ... оқу ... ... ... ... ... де ... қандайда бір ойындарды ойнау тапсырылса, онда олар
көбіне "білмеймін", "ойнай алмаймын"-дейді. Бұл жағдай тіпті ең қарапайым
ойындарды ... өзі ... ... ... көрсетеді.
Оқытудың ойын формасын қолдануда екі жақты дидактика байқалады:
біріншіден, ... үшін ... ... ... ... ... ... өзіндік білім алуы, өмір тәжірибесін жинақтаудың қажеттілігі.
Бастауыш мектепте пәндерді оқытуды жетілдірудің жаңа ... ... ... ... ... ... ... етуде.
Олардың ғылыми еңбектерін зерттеу жұмыстарын саралағанда берік білім
берудің, оқу ... ... ... ... бірі ... ... ... екендігін байқатады. "Баланың ынтасын тарту
үшін оқытылатын нәрседе бір жаңалық болу керек",-деп жазады Ж.Аймауытов.
Педагогтың балалар ойындарындағы ролі өте ... және ... ... ... ... ... ... мазмұны жөніндегі ақыл-кеңесшісі,
балалардың даулы нәрселерін шешіп беретін әділ төрешісі, сонымен бірге ойын
барысында олардың ... да бола ... ... ойын ... әр алуан сезімдер мен эмоциялық күйге
бөленетінін (қуану, ренжу, мақтан ету, риза ... ... ... ... ... ... ұтысқа немесе ұтылысқа, көмек көрсетуге не ... ... ... есте ұстауы қажет. Әдетте ойын үстінде команда
мүшелері арасындағы қарым-қатынастар қалыпқа келеді: жеке ... ... ... ... ... бәрі де ... ... туралы ойлай
бастайды. Дегенмен ойын барысында қарым-қатынастың жағымсыз жағы ... ... ... ... ... ... ретінде тануы оларды
келеңсіз әрекеттерге итермелейді. Мысалы, қарсыластары ұтқан жағдайда ыза,
қызғаныш пайда болып, кез ... ... ... әдістер арқылы өз тобын
жеңіске жеткізудің жолдарын іздестіреді.
Мұғалімнің міндеті - ойын барысында балалар ... ... ... зерттеу, оны тиімді ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының
меңгеруіне қиындық келтірген жағдайда мұғалім өз шығармашылығын пайдаланып,
әр алуан ... ... Бұл ... ... мекитеп оқушыларының
жүргізіп жатқан іс-тәжірибелері айтарлықтай.
Балалар өмірінде оның ой әрекетінен тыс ... ... ... жан ... ... түйсік, ой-қызметі қимыл арқылы көрініс
табады.
Ұлт ... ... ... негізгі бір саласы ... ... ... ... ... өмір ... кеңейтуде,
дүниені танып білу қабілеттерін жетілдіре түсуіне көмектесетін аса ... ... ... ... баланың дене мүшелерінің бәрі қатысады,
ойын оның барлық рухани әрекеттеріне қозғау салады. ... ... және ... тіпті дене тәрбиенің барлық түрлерінің міндетін атқарады.
Баланың нәресте кезеңін ... Бұл ... ол ... ... Нәресте
бұл шақта аяқ-қолын ербеңдетеді, сөйтіп маңайдағы кеңістікті ... ... ... тастап-тастап жібереді. Осы қимылды ... ... сәби ... ... ... орнын аңғарып сезеді.
Келесі кезең мектепке дейінгі жас: Бұл жаста баланың есту, иіс ... ... ... ... сезімдері жетіледі. Бұларға да ойын
көмектеседі. Ойын барысында түрлі-түсті ... да әр ... ... ... көлемін, қасиеттерін байқайтын аңғаратын болады. Мектеп
жасына негізінен психологиялық қабілеттері, есте сақтау, ерін ... Бұл ... ... ... оның ... ... ұшталуына,
қалыптасуына барынша зор әсер етеді. Бұл шақтағы қимыл ойындары ... ... ... ... ... ... өзін-өзі билей алу,
ерік-жігер ... ... ... жаттықтырады, қалыпқа
келтіреді.
Енді жас өспірім шаққа келейік. Бұл кезде адам ... өзі ... ... ... ... ... механизмнің адамдар қоғамының
бір бөлшегі екенін сезінеді. Демек, бұл шақта әлеуметтік сезімді дамытудың
зор ... бар. Ойын осы ... ... көмектесуі тиіс.
Айталық, бірігіп ұжым болып ойнағанда баланың өз жағының мүддесін
көздейді, соның сойылын ... ... өз ... ... емес, қарсы жақтың
қақпасына түсіруге тырысады. Демек, бұл шақта инстинкті шапшаң ... Яғни ойын ... ... күресте баланың әлеуметтік сана-
сезімі жүйеге түседі, орнығады. Ойын ... ... ... ... ... ... жасқа дейінгі бала ойын барысында өзін-өзі біледі, ол бірден төрт
жасқа дейін өзін және өз ... ... ... ... ... өзі ... қуанады. Бір жерде тұрып секіреді, қолындағы
затты жоғары немесе суға лақтырады. ... ... ... ... ... кездегі ойындардың бірінші тобы өзін-өзі және өзінің қабілетін
білу ойындары. ... ... ойын ... яғни бір ... ... бала
өзін-өзі қоршаған ортаны тани біледі. Оларды сынап көреді, өзіне таныс
еместің бәрін білгісі ... ... ... ... нақтылы заттардың
сынын білуге құштарланады.
Үшініші топтағы ойындар мысалы, құммен ойнайды. Ол ... ... ... сезінеді. Мұнда түсініктердің алғашқы ұрығы пайда ... ... ... ... ойын ... бала бір нәрсені бүлдіріп, ... ... ... ... үй жасап, соны бұзып көреді, зерттеп
білугеқұштарланбайды, қайта әдейі бұзуға тырысады.
Белгілі психолог ... ... ойын және ... ... сипаттайтын бірден-бір жалпы ұғым.
"Балақан өсімдік сияқты өз ішінен өсіп жетіледі және бұл ... ... әр жеке ... өзіне ғана тән. Бала тіршілігінің негізгі ... ... ... ... де оқушы-балалық үшін оларды
тәрбиелейтіндей орта ... ... ... ... атап ... Біздің қазіргі мектепте балалар үшін осындай орта бар ма? ... ... ... көптеген социологиялық зерттеулер ... ... ... ... ... 1 - 4 ... ... бос
уақытын ұйымдастыру қиын мәселенің бірі болып тұр.
20-жылдарда, оқу мен ... ... ... ... барысында С.Т.Шацкий қазірге дейін маңызын жоймаған мынадай пікір
айтқан еді: "Біздің ... күш пен ... ... біз тек ... ... ғимараттарындағы емес, одан тыс жерлердегі педогогикалық
үдістерді зерттеуіміз керек". Өкінішке орай, бұл идея мектепті ... ... мен ... ... назарында тек сабақ қана қалып отыр.
Мыңдаған ... ... тыс ... не ... ... ... айналысуды
білмейді. Балалардың ойын әрекетін ұйымдастыруды қалай жақсартуға болады,
бұл мәселе педагогикалық үрдісте ... орын ... Ойын ... ... ... ... күндерінен бастап-ақ маңызды орын алады.Алайда,
жақсы, дұрыс ... ойын ғана ... ... ... бере
алады, ойын бастауыш сынып мұғалімдерінің бірден-бір көмекшісі ... ... екі ... ... ... әсер ... қазіргі және болашақта.
Бір жағынан бала бірден, осы ... ... ... ... ... ойын әрқашан болашаққа бағытталған, өйткені ... ойын ... ... ... ... ... қасиеттер мен дағдылар, икем
қалыптасады.
Халық жасаған мұралар сан алуан. Солардың бірі - ұлт ойындары. ... ойын деп ... ... ғасырлар бойы жасаған асыл қазынасы, бір
жүйеге келтіретін ... ... ... деп ... ... Ұлт ... ... бастап мектептегі жеке пәндерді оқыту барысында қосымша
материал үшін, баланың сол ... ... ... үшін пайдалануға
болады.
Тәрбиенің осы бір сан-салалы, күрделі мәселелеріне терең бойлауға
бастайтын, күнделікті ... ... ... ... бала ... ... тырысатын алғашқы білім баспалдағы - бастауыш мектеп болып
табылады. Өйткені бала да ... нені ... ... соны ... ... ... әр нәрсенің қыр-сырын білуге табиғатынан ынтазар
болып жаратылады. Құнарлы жерде өскен мәуелі ағаш ... ... осы ... ... ... сөлі мен ... бойына сіңіріп, қуат алып өскен
баланың өмірге деген бейімділігі де, ... де ... ... Ал, ... оқыту мен тәрбиелеу - ұзақ жылдарға созылатын, инемен
құдық қазғандай, бейнеті ауыр еңбек екенін ескерсек, бұл ... ... орны ... екені талассыз.
Біздің, әсіресе ұлттық ойындардың тәрбиелік мүмкіндіктері мол екеніне
көзіміз жетті. Аға ұрпақ өз білгенін, өз көкейіне ... ... ... етіп ... ... бірі - ұлт ... Ойын ... көңілін
өсіріп, ойын сергітіп қана қоймай, оның таным-түсінігін де арттырады. Ойнай
білген бала сол ... ... ... ой ... ... ... ойындары - халық педагогикасының негізгі бір саласы ретінде
оқушыларға ... ... ... олардың өмір тәжірибелерін кеңейтуде,
дүниені танып білу қабілеттерін жетілдіруде аса қажетті тәрбие ... Ұлт ... ... тәрбиесінен бастап мектептегі жеке пәндерді
оқыту барысында, үзілісте де, бос уақыттарда өткізілетін ... ... ... ... ... ... ... болады. Ойынды
балалардың жазғы дем алатын орны - сауықтыру ... ... жөн. ... ... ... ... ... жатқан кафедра
студенттердің жазғы демалыс лагерінде практика өтуіне тікелей даярлық
жүргізеді.
Соңғы ... оқу ... ... ... көбі ... демалыс
лагерінде оқушыларды ұлттық ойындармен таныстыру әдістемесін ... Бұл тек ... ... ... қана ... ... ойындарға
арналған мерекелер өткізу, белгісіз түрлері туралы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану - студент-
практиканттарға қойылатын ... ... ... нәтижелі болуы
студенттердің білімін, мамандықтарына деген қызығушылығынарттыруға септігін
тигізді. сондықтан ұлттық ... ... ... айналдыру үшін бірқатар
әдістемелік талаптардың қатаң сақталуын талап етеміз.
Ойынның қозғаушы күші – баланың нақты тілегі мен қызығуы. ... ... ... жетекшілік болмайынша , олардың ... ... ... ... жете ... Оның ... ... ойын
арқылы болашақ өміріне жол іздейді, мінез – құлқы қалыптасады, бірі ... ...... түсу ... ... ... ... дұрыс басшылық етіп отыру – ой өрісінің, ... жан – ... ... ... ... жұмыстарының
басты бөлігі.
Мектеп жасына дейінгі ойындарының басты ... – оның ... ... ... жеті ... ... балалардың ойын ұжымы әліде
тұрақсыз ... ... ... ұжымдық өмір сүруге әлі де ... ... ... ... екі – үш ... ... Ойындар
арқылы баланың қабілеттері жақсы жетіледі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жан-жақты білім алған, парасатты, саналы азаматты тәрбиелеп шығару,
олардың жан дүниесін әлемдік ... сай ... ... ... ... ... озық ... ой-санасына орнықтыру -
бүкіл ел жұрт, ауыл-аймақ, ... ... ... ... ... аса ... ... екені де айқын. Тәрбиенің осы бір ... ... ... ... ... ... ... дағдылар арқылы бала жүрегіне жол табуға тырысатын алғашқы ... - ... ... болып табылады. Өйткені бала да "ұяда ... ... соны ... ... ... ... әр нәрсенің қыр-
сырын білуге табиғатынан ынтазар болып жаратылады. Құнарлы жерде ... ағаш ... ... осы ... берілген ұлттық тәрбиенің сөлі мен
нәрін бойна сіңіріп, қуат алып өскен ... ... ... ... де,
зерделілігі де анағұрлым жоғары тұрмақ. Ал, баланы оқыту мен ... ... ... ... инемен құдық қазғандай, бейнеті ауыр еңбек екенін
ескерсек, бұл орайда, ұстаздар қауымының орны ерекше екені талассыз.
Жаңа ортаға, оқу ... өту ... өмір сүру ... ... ... Ал, Ю.К.Бабанский ойынды бастауыш сынып оқушыларының
барлық әрекеттерін ынталандырудың ... мен әдіс ... ... ... ... ... ... осы жастағы психикалық дамуын
ескере отырып өздерінің сабақтарын, тәрбиелік ... ... ... еді. ... әр түрлі тәрбие жұмысының мазмұны мен
ұйымдастырылуын ұзақ зерттеу ... ... ... және ... ... ... пайдаланып, келе жатқанын, сонымен ... ... оқу ... қолдану технологиясын әлі де жетілдіре түсудің
қажеттігін көрсетеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1 . Б.М.Қаратаев "Мектептегі тәрбие жұмысы"
2. ... ... ... ... оқу ... бағдарламасы"
3.А. Жәрдемова. Ән сабағында көрнекіліктерді пайдалану. //Бастауыш мектеп №
2, 2002
4. //Қазақстан мектебі, №1,1981
5. Ә. Бүркітбаев "Спорттың ұлттық түрлері мен оның ... ... ... ... Ойын ... ... //Бастауыш мектеп №10,1995 ж
7. Дидактикалық ойындар //Бастауыш мектеп №9,1995 ж
8. Ойын іс-әрекетіндегі қарым-қатынас мәселесі /Бастауыш мектеп №3,2000
9. Бәкірова А. ... ... ... ... ... //Бастауыш мектеп №10, 1997 ж.
10. И. П. Подласый. ... ... ... ... М. М. Мұқанов. Жас және педагогикалық психология. Алматы 1981
12. Бромберг И. Г. " ... ... ... школа" №1, М.
"Просвещение", ... ... Т. П. ... современного учителя" М. АСТ (Астрель),
2000
14. Кутеев Е. В. ... как ... ... ... воспитания":
"Начальная школа" №11, М., "Просвещение", 1990
15. Ж. Б. Қоянбаев. Р. М. Қоянбаев. Педагогика Астана 2000
16. С. Қоныбекова. Ойын мақсатын ... және оның ... ... ... 2002
17. А. Әбішева. Ойын элементтерін пайдаланудың педагогикалық ерекшеліктері.
//Бастауыш ... №3, 2003

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақтың ұлттық ойындарын оқу-тәрбие процесінде қолдану әдістемесі28 бет
Бастауыш сынып жасындағылардың ерекшеліктері мен дамуы6 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың ойлауын дамытудың психологиялық негізі41 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы5 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі31 бет
Ойын мектеп жасына дейінгі баланың басты іс-әрекеті23 бет
Сюжеттік-рөлдік ойындарға педагогикалық зерттеулер4 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь