ҚР инфляциялық жағдайы, себептері мен оған қарсы күрестің жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .1.бөлім.Инфляция.әлеуметтік.экономикалық құбылыс ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1.Инфляция түсінігі және оның пайда болу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.Инфляцияның экономикадағы орны мен рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3.Инфляцияның түрлері мен факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.бөлім.Қазақстан экономикасының инфляциялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1.Қазақстан экономикасындағы инфляцияның қазіргі
деңгейі және ерекшеліктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2.Қазақстан Республикасындағы инфляциялық үрдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3.Инфляцияға қарсы жүргізілетін шаралар және оларға баға беру ... ... ... ... ...

3.бөлім.Қазақстан Республикасындағы инфляцияны тұрақтандыру шараларын дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Зерттеу жұмысының өзектілігі:. Экономикалық құбылыс ретінде инфляция көптен бері өмір сүріп келеді. Оны тіпті ақшаның қызметімен тығыз байланысты деп саналады. «Инфляция» термині (латынның inflasio сөзінен шыққан – кебіну, ісіну) ақша айналысына қатысты ХІХ ғасырдың орта шенінде пайда болды және АҚШ – тың Азамат соғысы жылдары (1861-1865) қағаз долларының қисапсыз көп шығарылуымен байланысты болды.
Экономикалық әдебиеттерде инфляция ұғымы ХХ ғасырда бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңінен таралды, ал бұрынғы кеңестік экономикалық әдебиеттерде 20-жылдары жазыла бастады.
Сонымен, инфляция дегеніміз – бағалардың жалпы өсуі, табыстардың құнсыздануы. Елдегі тауар рыноктарының көбінде тепе – тендік бұзылса, бағалар тоқтаусыз өседі. Инфляция – бұл жалпы ұсыныс пен сұраным ұсынымнан артық болса, бұл тауарға баға деңгейі өседі. Бірақ мұндай жекелеген нарық сәйкессіздігі инфляцияны қалыптастармайды. Инфляция – бұл нарықтың көбінде сұранымның артуынан қалыптасқан тепе – теңдіктің бұзылуына байланысты пайда болған елдегі баға деңгейінің жалпы өсуі. Экономиканың интернациялануы (ұлттық шеңберден шығуы) инфляцияның бір елден екінші елге ауысуына мүмкіндік береді, бұл халықаралық валюта және төлем қатынастарын қиындатады.
Инфляцияның негізгі себептері ақша тауарларды сатып алу қабілеті, күшті валютамен салыстырғанда құнсызданады.Инфляцияны былай түсіндіру, яғни ақшаның алтынға қатысты құнсыздануы, алтынды бұрынғыша ақша сияқты жалпылама эквивалент деп қарастыруда жатыр. Ең алдымен, бағаның өсуі – тауарға сұраныстың оның ұсынысынан артық болуымен байланысты
/1, 308-312б.б/.
Зерттеу мақсаты: Инфляцияға қарсы саясатты сипаттағанда, мемлекеттің белсенді бюджет саясатын бөліп айтуға болады. Бұл саясат арқылы сұранымға ықпал жасаумен мемлекеттік шығындар мен салықтар реттеледі. Инфляция жағдайында мемлекет шығындарын қысқартып, салықтарды көтереді. Осының нәтижесінде сұраным қысқарады, инфляция қарқыны төмендейді. Бірақ сонымен бірге өндіріс өсуі де жұмыссыздықты арттырып жіберуі мүмкін. Ол қоғам үшін инфляцияны тежеудің құны болады. Құлдырау жағдайында бюджет саясаты сұранымды кеңейтуге бағытталады.
ХХ ғасырдың екінші жартысында жұмыспен толық қамту, еркін бәсекелік нарық жағдайы, бағалардың ұзақ мерзімдік тұрақтылығы әлемнің бірде – бір елінде қатар қалыптаспағанын айту қажет. Бұл кезеңде бағалар тоқтаусыз өсіп отырды, ал 60 – шы жылдардың соңынан бастап экономиканың құлдырау жағдайында да бағалар өсті. Дағдарыс фазасында бағалардың өсуі ХІХ ғасырдағы циклдер үшін болмаған жағдай. Бұл құбылыс экономикада «стагфляция» деп аталады. Бұл жағдай Қазақстанда инфляция қарқыны
1993 жылы қараша айында 55%-ға жеткенде байқалды /2, 49 бет/.
1. Әкімбеков С., Баймұхаметова А С.,«Экономикалық теория негіздері» Астана– 2002, 464 бет.
2. Сейітқасымов Ғ.С., «Ақша, несие, банктер» Алматы-2001, 466 бет.
3. Сахариев С.С., Сахариева А. С.. «Жаңа кезең- экономикалық теориясы» Алматы-2004, 151 бет.
4. «Макроэкономика».Учебник. Под.ред. Хубиева К.А., М-654 с
5. Мауленова С.С. «Экономикалық теория». Алматы – 2004,332 бет
6. Общая теория денег и кредита: Учебник. Под ред. Е.Ф. Жукова
Банки и биржи, ЮНИТИ, 1998, 605 с
7. Сұлтанов Б. «Ағымдағы жылдың инфляцияның 8 айлық деңгейі -8,2%-ды құрады», Қазақстан бүгін журналы, №10, 2007 жыл
8. Н.Қ. Мамыров, М. Ә. Тілеужанова., «Макроэкономика»,
Алматы-2003,432 бет.
9. «Курс экономической теории» под ред. Проф. Чепурина М.Н., проф. Киселевой Е.А Киров-2006г-832 с.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Курстық ... ... ... ... мен оған ... ... Г.
Ф06К2
тобының студенті
Ғылыми жетекші:Дүйсекова А
Алматы-2007ж.
Жоспар:
Кіріспе…………………………………………………………………..................
1-бөлім.Инфляция-әлеуметтік-экономикалық құбылыс…………………..........
1.1.Инфляция ... және оның ... ... экономикадағы орны мен ... ... ... ... ... экономикасындағы инфляцияның қазіргі
деңгейі және ерекшеліктер………………………………………….......................
2.2.Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... Республикасындағы инфляцияны тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ретінде инфляция
көптен бері өмір ... ... Оны ... ... қызметімен тығыз
байланысты деп саналады. «Инфляция» термині (латынның inflasio сөзінен
шыққан – ... ... ақша ... ... ХІХ ... орта ... ... және АҚШ – тың Азамат ... ... ... қағаз
долларының қисапсыз көп шығарылуымен байланысты болды.
Экономикалық әдебиеттерде инфляция ұғымы ХХ ғасырда бірінші ... ... ... ... ал ... ... экономикалық
әдебиеттерде 20-жылдары жазыла бастады.
Сонымен, инфляция дегеніміз – ... ... ... ... ... тауар рыноктарының көбінде тепе – ... ... ... ... ... – бұл ... ұсыныс пен сұраным ұсынымнан
артық болса, бұл тауарға баға деңгейі өседі. Бірақ мұндай ... ... ... қалыптастармайды. Инфляция – бұл нарықтың көбінде
сұранымның артуынан қалыптасқан тепе – теңдіктің ... ... ... ... баға деңгейінің жалпы ... ... ... ... ... ... бір ... екінші елге
ауысуына мүмкіндік береді, бұл халықаралық валюта және төлем ... ... ... ақша ... ... алу қабілеті, күшті
валютамен салыстырғанда құнсызданады.Инфляцияны былай түсіндіру, яғни
ақшаның ... ... ... ... ... ақша ... ... деп қарастыруда жатыр. Ең алдымен, бағаның өсуі ... ... оның ... ... ... байланысты
/1, 308-312б.б/.
Зерттеу мақсаты: Инфляцияға қарсы ... ... ... бюджет саясатын бөліп айтуға болады. Бұл саясат арқылы сұранымға
ықпал жасаумен ... ... мен ... ... ... ... ... қысқартып, салықтарды көтереді. Осының
нәтижесінде сұраным ... ... ... ... ... сонымен
бірге өндіріс өсуі де жұмыссыздықты арттырып жіберуі мүмкін. Ол ... ... ... құны ... ... жағдайында бюджет саясаты
сұранымды кеңейтуге бағытталады.
ХХ ғасырдың екінші жартысында жұмыспен толық қамту, еркін ... ... ... ұзақ ... тұрақтылығы әлемнің бірде – бір ... ... айту ... Бұл кезеңде бағалар тоқтаусыз өсіп
отырды, ал 60 – шы ... ... ... экономиканың құлдырау
жағдайында да бағалар ... ... ... ... өсуі ... ... үшін ... жағдай. Бұл құбылыс экономикада
«стагфляция» деп ... Бұл ... ... ... қарқыны
1993 жылы қараша айында 55%-ға жеткенде байқалды /2, 49 ... ... ... ... ... ең ... мәселеге айналып
отыр. Сондықтан Ұлттық Банк тарапынан ... ... ... ... ... шаралар айта кету қажет.
Ұлттық Банк Қызметінің 2007-2009 жылдарға арналған негізгі бағыттары:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... 29-бабына сәйкес Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатының ... баға ... ... ету ... ... саясатының негізгі бағыттары жыл сайын алдағы 3 ... ... ... 3 ... ... ... ... болжамдарын
қоса және алдыңғы жылға арналған шараларды нақтылай отырып ... ... ... жылдарға арналған ... ... ... ... механизм үлгісі пайдаланылды.
Есептеу кезінде орташа мерзімді кезеңде әлемдік экономиканың өсу қарқыны
және ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдай жасайтын болады деген болжамдар ... ... ... мен ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
дамуының 2007-2009 жылдарға арналған орта ... ... ... ... ... республикалық бюджеттің 2007 жылға арналған жобасына
сәйкес, республикалық бюджеттің 2007 жылға ... ... ... ... ... ... ... көбейеді деп болжанып отыр. 
Инфляцияға болжам Филипс қисығы негізінде жасалды, ол ... ... ... ... және ... ауытқуы арасындағы
теориялық өзара байланысты көрсетеді. Соңғы көрсеткіштер, өз ... ... ... айырбас бағамы, ақша массасы және басқа ... ... ... ... ... ... үлгілерге
тікелей кірмейді.
2007-2009 жылдарға арналған әлуетті инфляцияға жасалан божам P-star ... ... Ел ... ... ... әсіресе
мұнай бағасына және елге әкелінетін капиталға үлкен ... ... бұл ... ... ... ... дамуының 3 сценарийі
қарастырылды:
- «капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» ... ... бір ... үшін 60 АҚШ ... төмен,капиталдың әкелінуі
елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа жылдық капиталдан төмен);
- «капиталдың көп ... ... ... ... ... сценарийі
(мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ ... ... ... соңғы 2 жылда әкелінген орташа жылдық капиталдан жоғары);
- «мұнайға жоғары баға» сценарийі (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 ... ... ... - ...... ... Инфляция түсінігі және оның макроэкономикадағы алатын орны ... – бұл ... де ... ... ол қағаз ақша айналымына
негізделген экономикаға тән және ұдайы ... ... ... ... ... ... болады.
❖ Бағаның өсу қарқынына қарай:
Батыс елдерінде бағаның өсу қарқыны 10 % - ке ... баяу ... деп ... ... белгілі бір жағдайда баяу инфляция
экономиканың дамуын жеделтіретін фактор ретінде түсіндіріледі. Баға өскенде
тұрғындар тауарды көбірек ... ... ... ол одан да ... ... Бұл өз ... өндірушілерді ұсынысты арттыруға ынталандырады,
нарық тауарға тез ... өсу ... 20-200 % - тен ... ... ... ... ... гиперинфляция(бағаның өсу қарқыны-100-10000% ) кезінде
тез күйрейді. Гиперинфляция жағдайында бағалар ... ... ... ... ретке өседі, ақша тез құнсызданады өндіріске инвестиция
жасау тиімсіз болады. ... ... ... ... ... ... ... ауысады. Сауданың пайдасынан қоғамға тигізетін ... алып – сату ... түрі тез ... инфляция кезінде бағаның өсуі байқалмай қалады.
Инфляцияның пайда болу себептері:
Біріншіден, Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы және оларды жабу үшін ... ... ... ... емес ... (әскери шығындар)
Үшіншіден, Тауар тапшылығы, оның сұранымды ұсынымнан алшақтауға алып келуі
және осының негізінде бағаның өсуі
Төртіншіден, Бірқатар ... ... ... ... Жалақы өсуінің еңбек өнімділігі өсуінен алшақтығы және т.б.
/3, 94-96 б.б./
Егер инфляцияны макроэкономика тұрғысынан ... ... ... ... екі ... ... инфляциясы. Экономикада кейде ... ... ... көбірек болады. Артық сұранысқа өндіріс артық көлемімен жауап
бере алмайды, өйткені барлық ... ... Бұл ... ... ... ... және ... инфляциясын тудырады
2)Шығындар инфляциясы. Бағалардың өсуін өндіріс шығындарының ұлғаюымен
түсіндіреді. Шығындардың ... баға ... ... мемлекеттің экономикалық және қаржылық саясатынан, шикізат
бағасының өсуінен болады. Тәжірибеде инфляцияның бір ... ... оңай ... олар ... ... ... ... кездерге дейін
дүниежүзілік шаруашылықта инфляция төтенше жағдайларға байланысты ... ... ... бірқатар елдердің экономикасы үшін ол ұдайы өндірістің
тұрақты факторына айналды /8, 83-86 бет ... ... ... ... ... айта кетсек:
❖ Ол ұлттық табысты қайта бөледі, халыққа салық үстіне салық болып,
номиналды және нақты ... өсу ... ... мен тауарлар
бағасының күрт өсуінен кейін қалдырады.
❖ Инфляция зардабын барлық жалдамалы жұмысшылар, еркін кәсіп ... және т.б ... ... ... ... ... айтқанда оның халықтың
жұмысбастылығына әсерін Филипстің қисық сызығынан ... ... ... ... ... ... тигізеді.
1958жылы ағылшын экономисі А. Филлипс оның ықпалын көрсететін «сұраныс
инфляциясы» деген үлгіні ұсынды. (1-сурет)
1956. жылы Ұлыбритания санақтары деректерін ... ... ... ... мен ... ... ... тәуелділіктің кері әсерін-
қисық сызық арқылы көрсетті. Ол бағаның және жалақы өсуінің ... -5,5%- дан ... ... ... ... ... ... негізін экономист Р.Липпей жасады. Одан әрі
американ экономистері Филлистің қисық сызығына өзгерістер енгізіп, жалақы
бағамын, тауар бағалар өсу ... ... ... ... сызығын сол қалпында экономикалық саясатты жасаудың құралы ретінде
қолданады.
Абцисса өсінде жұмыссыздық деңгейі, ордината өсінде тауар бағаларының ... ... ... ... ... мерзімді экономикалық
жағдайларда қолдануға келеді. ./9, 553-355 бет/
1-сурет Филлипс
қисығы
2.1.Қазақстан экономикасындағы ... ... ... ... ... ... ... негізгі ерекшеліктері елдің Совет
Одағы мен одан кейінгі уақыттағы экономикалық және ... ... ... ... ол ... жағдайының қауырт төмендеуі кезінде дамиды.
Қазақстандағы инфляцияның ... ... ... мен қызмет көрсету
бағаларының өте төмен ... ... ... ... ... инфляцияның жағдайы макроэкономикалық тепе-теңдіктің сыртқы
көрінісін бейнелейді. Бұл ... ... ... ... көп көлемінің жиналуымен түсіндірілсе, ал бұл жинаққа техникалық
және күнделікті пайдаланатын тауарды сатып алу мүмкін емес ... ... бұл ... инфляциясы, яғни шаруашылық агенттер мен ... ... ... ... ... ... инфляцияның қарқынды дамуының себебі
-экономикадағы ... ... ... ... ... ... шаруашылығының шикізат
бейнесінде болуы, бұл өз ... ішкі ... ... нарықтан тұтыну
тауарына байланысты тәуелді болды./2, 49-50 ... енді осы ... ... ... ... ... биылғы жылы
инфляция бірнеше бағытта болуымен сипатталады. Жылдың бірінші жартысында
ол төмендеді, ал содан кейін қайтадан өсе ... ... ... ... үлес ақылы қызметтерге тиесілі. Азық-түлік тауарлары бағасының өсуі
байқалады және ... ... ... ... ... ... ... жағдайды талдай келіп, нарықтағы үрдістер сақталып отыр ... ... ... өсуі ... ... ықпалын тигізіп
отырған негізгі тауарлар мен қызмет көрсетулер ... ... және ... ... ... ... ... жалғасуда. Бұл ретте осы тауарлар мен
қызмет көрсетулер бағасының құбылмалылығы ... ... ... бұл ... жайт. Алайда, ішкі нарықтағы, сол ... ... ... ... ... нарықтардағы тепе-теңдіктің
бұзылуын болжап білу зерттеу оңай болмады.
Инфляциялық қысымның негізгі факторлары:
Ағымдағы жылы республикада инфляциялық ... ... ... агенттігінің деректері бойынша 2007 жылдың 1 жартыжылдығында
инфляция 4,6% (2006 ... 1 ... – 4,8%) ... ... ... ... ... баяулады деуге келмейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Монополист-кәсіпорындар қызметі бағасының өсу ... ... 5 ... ... ... ... темір жол көлігі
қызметінің 11,2%-ға қымбаттағаны байқалды.



• 2007 жылдың 1 тоқсанында төлем балансының ... 2,2 ... ... ... бұл ... еместермен жүргізілетін барлық
операциялар бойынша әкелінетін шетел валютасы ... ... ... асып ... ... ... мұндай
асып кету ақша ұсынысының өсуіне әкеп ... ... өсуі 2007 ... 4 айында номиналдық көрсеткішпен 28,3%-ға
және нақты көрсеткішпен 18,8%-ға өскен (2006 жылдың 4 айында тиісінше
24,6% және 14,9%) ... ... ... ... ... ... ... сұранысы және кәсіпорындардың инвестициялық
сұранысы кредиттік ресурстарға қол жеткізу ... ... ... экономикаға берген кредиттерінің көлемі ... ... ... ұлғайды.
• Ағымдағы жылы еңбек өнімділігінің және нақты еңбек ақының өсу қарқыны
салыстыруға келмейді, яғни еңбек ... баяу ... ... ... бір инфляциялық қысым жасап отыр. Мәселен, 2007
жылдың 3 айында еңбек өнімділігі 7,5%-ға өссе, нақты еңбек ақы ... ... ... ... ... ... айда бағаның едәуір өсуі ... ... ... ...... ...... макарон
өнімдерінің – 4,3%-ға, тоқаш өнімдерінің - ... ... ... өсуі
күнбағыс майына 12,6%-ға, жұмыртқаға 7,1%-ға байқалды. Сүт өнімдерінің баға
өсімі 4,3%, ал ... – 5,7%, жаңа ... ... – 5,6%, ...... – 5,1% ... Құс еті ... сиыр мен қой еті - 2,3-2,6%-ға,
шошқа еті мен шұжық ...... ... ... ... мен ... ... және қантқа - 2%-ға байқалды.
Азық-түлік емес тауарлар тобында қатты ... ... ... бензиннің
бағасы –1%-ға өсті. Жуғыш пен тазалағыш құралдар және кеңсе ... ...... ... мен ...... үй
тұрмысында пайдаланылатын заттарға - 0,7%-ға, жеке гигиена тауарлар ... және ...... ...... ... ... саласында бағалардың ең жоғары өсуі білім беру
саласында қызмет көрсетуде ... ... ... көлігі және
медициналық мекемелер қызмет көрсетулері ... ... ... ... – 1,9%-ға, шаштараздар қызметтері – ... мен ... ... ... 3,4%-ға өсті. Тұрғын үй-
коммуналдық шаруашылық қызмет көрсетулерге бағасы мен тарифтері 0,8%-
ға өсті. Газбен ... ...... ... үйді ...... ... жинауға – 0,5%-ға, электр энергиясына–0,3%-ға
өсті.
Инфляция деңгейін сипаттайтын тұтыну ... ... ... жеке
тұтыну үшін сатып алатын тауарлары мен қызметтері бағасының өзгеруін
көрсетеді. Тауарлар мен қызметтер жиынтығына 508 ... ... ... меншіктің түрлі нысандарындағы сауда және қызмет көрсету
саласы ... ... ... ... ... ... ... және қалалар мен аудан
орталықтарының нақты шеңберінде ... ... ... салмақ жүйесі олардың шығыстары бөлшегінде өткен жылғы
үй ... ... ... ... ... ... ... жылдың қыркүйегінде Қазақстан Республикасындағы инфляция 2,2% құрады
пайызбен, өсуі +, кемуі –
|  |2007 ... ... |2007 ... қаңтар-|
| | ... |
| | |2006 ... ... | ... |
| |2007 |2006 ... |2006 ... | |
| ... ... |қыркүйегіне | |
| ... | | | ... ... |2,2 |8,6 |11,2 |8,6 ... ... | | | | ... |3,5 |11,4 |14,4 |8,2 ... | | | | ... емес |0,8 |5,7 |7,5 |7,2 ... | | | | ... ... |1,5 |7,3 |10,0 |10,8 ... жылғы инфляция деңгейі туралы ҰБ төрағасы Әнуар Сәйденов былай деген:
«Экономика министрлігі ағымдағы жылдың ... 8 ... ... -8,2%-
ды құрады. Егер инфляцияның былтырғы жылдың тамыз айын осы жылғы айдың
деңгейімен салыстырсақ, ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда өте төмен деңгейде деуге ... ... ... белгілі дәрежеде үміттенетін көрсеткіштр де бар. Мысалға,
соңғы айларда банктің кредит беру ... ... ... әсер етуі ... ... ... инфляция деңгейіне әсер
ететін фактор- банк секторының сыртқы міндеттемелер көлемінің азаюы. ... жылы ... 2006 ... ... ... ... ... екінші
жарты жылдықта тұрақтылық орнайды Солай бұл фактор инфляция қысымына аз
әсерін береді. Ақша ... ... ... ол 2007 жылы ... ... ... шілде айына қарағанда төмендеді, ал желтоқсанға қарағанда
24,3%-ға өсті. Бұл 2006 ... 80-ға ... ақша ... ... ең
төменгі мөлшер. Біздің есептеуімізге қарағанда ақша ... ... ... ... әсер ... яғни былтырғы жылдың аяғындағы
ақша агрегаттары көлемінің өсуі
осы жылдың ортасындағы инфляция деңгейінің ... ... ... осы үш ... ... әсер етуі төмендеп, 2007 жыл аяғында және
2008 жылы инфляцияның орташа жылдық ... ... деп ... ... ... болсақ, онда нақты ... ... ... ... тура ... 2007 ... ... инфляция
деңгейі 2006 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда 8,6 ... ... ... ... осы кезеңімен салыстырғанда 7 пайыздық пунктке жоғары. Сондай-
ақ қыркүйектегі инфляция деңгейі ... ... 11,2 ... ... ... азық-түлік өнімдері бағаның өсуіне ең көп әсер етіп отыр,
яғни, ол 57,3 пайызға, азық-түлік емес тауарлар - 19,6 ... және ... ... ... - 23,1 пайызға әсер етті. Аталмыш көрсеткіштерге соңғы
2 айдағы дүрбелең тудырған бағаның өсуі де әсер ... деп атап ... ... ... ... ... ... өсуін анықтайтын негізгі факторлар:
❖ ішкі сұраныстың өсуі, соның ішінде үстіміздегі жылдың ... ... өсуі ... ... ... ... мен ... дүниежүзілік бағасының өсуі
❖ инфляция импорты сияқты сыртқы факторлар болып табылады". ... ... ... ... ... пен аймақтардағы тауар
нарығындағы ахуалға ... ... және ... сату ... ... ... ... жұмыстар деңгейінің төмендігі де
түрткі болып отыр". Осыған байланысты, ... ... ... ... ... және тауар нарығындағы бағаға монополиялық
немесе әсіре дүрбелеңді әсер ету ... жол ... ... ... құру мен ... ... жағдайда интервенция
жүргізуге, биржалық сауданы дамытуға, табиғи монополия субъектілерінің
тарифтерді өсіруін бақылауды күшейтуге ... ... ... ... ... ... ... және
оларға баға беру.
Зерттеу жұмысының бұл бөлімі ҚР Ұлттық Банкінің 2006 ... ... ... оған ... қолданған шаралары мен нәтижелері, сонымен қоса
2007 жылғы инфляцияға қолданып жатырған шараларға арналған.
Қазақстан экономикасында 2006 жылы ... ... ... ... ... Республикасы Статистика агенттігінің ресми деректері
бойынша 2006 жылы ... ... (2005 ... ... 2006 жылғы
желтоқсан) жетті, ал 2005 жылы ол 7,5% ... ... ... ... ... тауарлар 7,1%, ақылы қызмет көрсету 11,6%-ға
қымбаттады. Ең үлкен өсуді жеміс-көкөніс - 25,2%, ... - 21,5%, ... - 19,3%, қант - 16,4% ... ... экономикасындағы инфляциялық үрдістерді айқындайтын негізгі
факторлардың күші ... жыл бойы ... келе ... ... және ... ... ... отыр.
2006 жылғы ел экономикасындағы инфляциялық ... ... ... ... ... ... атап ... болады:
1) жиынтық сұраныстың жоғары қарқынмен өсуі;
2) шетел валютасының әкелінуі;
3) жалақының жоғары өсуі;
4) өндіріс шығасыларының жылдам өсуі;
5) ... және ... ... ... ... деңгейінің
төмен болуы.
 1) Жиынтық сұраныстың жоғары қарқынмен өсуі
Бөлшек сауда айналысы, кәсіпорындардың инвестициялық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бөлшек сауда айналысының ұлғаюына халық кірісінің өсуі ... ... ... ... 2006 жылы ... ... ақшалай кірісі 20,2%-ға,
ал нақты көрсеткіште 10,7%-ға ұлғайды. Нәтижесінде бөлшек тауар айналымының
көлемі 2006 жылы ... ... ... ... артты.
Кәсіпорындар сұранысының өсуі инвестициялардың өсуінен ... 2006 жылы ... ... инвестициялардың көлемі 10,6%-ға
өсті.
Халықтың тұтыну сұранысы және кәсіпорындардың ... ... ... қол ... ... нығаяды. Банктердің
экономикаға берген кредиттерінің көлемі 2005 жылмен ... 2006 ... ... сұранысы бюджеттің шығыс бөлігінің ұлғаюынан көрінеді.
Алайда Қазақстанның бюджет ... ... 2006 ... 2 ... ... ... Ол ... аздап өскендігіне қарамастан
мемлекеттік бюджетке келіп түскен жоғары түсімдермен, сондай-ақ ... ... ... аударылуымен сипатталады. 2006 жылы мемлекеттік
бюджеттің түсімдері 2005 жылдағы
жағдайлармен салыстырғанда, яғни Ұлттық қорға ... ... ... 22,2% (2005 жылы – ІЖӨ ... 23,6%), ... – ІЖӨ шаққанда
21,4% (ІЖӨ-ге шаққанда 22,9%) ... ... ... өсуі ... ... ... ... өсуі
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректері ... ... ... 2006 жылы 10,6% ... алғанда жиынтық сұраныстың кеңею қарқыны жиынтық ұсыныстың өсуінен
асып кетпегеніне қарамастан 2006 ... ... ... ... айтарлықтай бірқалыпты болған жоқ. Мысалы, 2006 ... ... ... ... өсуі жиынтық ұсыныстың ... ... ... ал 2 ... ... керісінше өзгерді. Инфляцияның 2006
жылдың 1 жартыжылдығында өсіп, 2 ... ... ... ... валютасының әкелінуі
Шетел валютасы Қазақстан Республикасына үш негізгі жолмен түседі: сауда-
саттық операцияларынан, тікелей инвестициялау операцияларынан және ... ... ... ... ... қорытындысы бойынша сауда балансының сальдосы оң болып, 14,6
млрд. АҚШ долларынан асты. Тікелей шетелдік инвестициялардың ... ... ... АҚШ долларын құрады. Екінші деңгейдегі банктердің сыртқы борышы
2006 жылда 18 ... АҚШ ... ... 33,3  ... АҚШ ... ... ... ағыны Қазақстан резиденттерінің шетелдік активтерінің
өсуін қамтамасыз етті. 2006 жылы ... ... ... яғни ... Ұлттық Банкінің (бұдан әрі – ... ... ... және ... ... Ұлттық қорының (бұдан әрі – ... ... 2,2 есе ... 33,2 ... АҚШ ... дейін жетті. Ұлттық
Банктің таза халықаралық резервтері 2006 жылы 2,7 есе ұлғайып, 2006 ... 19,1 ... АҚШ ... ... валютасының біршама әкелінуінің нәтижесінде ақша агрегаттары кеңейді.
Ақша массасының 2006 жылы 79,9%-ға  3716 млрд. ... ... өсуі ... ішкі ... ... туындады. Алдын ала жасалған деректер
бойынша, номиналдық ІЖӨ-нің ұлғаю қарқынымен салыстырғанда ақша ... ... ... ... ... монеталандырудың 2005 жылдың
аяғындағы 27,2%-дан 2006 жылдың аяғында 38,1%-ға өсуіне әкелді.
2006 жылы айналыстағы қолма-қол ақша ... 601 ... ... ... өсті,
2005 жылы ол 8,6%-ды құраған болатын.
2006 жылы ақша базасы 2,3 есеге 1501 млрд. теңгеге дейін (2005 жылы – 14,7%-
ға) ... Ақша ... 2006 жылы ақша ... ... ... ... өсу ... салыстырғанда асып түсуінің нәтижесінде 3,12-
ден 2,47-ге дейін төмендеді.
3) Жалақының жоғары өсуі
2006 жылдың қорытындысы ... 2005 ... ... ... жалақы
19,7%-ға, ал нақты көрсеткішпен 10,2%-ға ұлғайды.
Еңбек өнімділігінің тиісінше немесе басып озатын ... ... өсуі ... ... ... ... инфляцияның
экономикаға қысымының күшеюіне әкеп соғады. Алдын ала ... ... 2005 ... ... ... өнімділігі Ұлттық Банктің бағалауы
бойынша 8,4%-ға артты.
4) Өндіріс шығыстарының жылдам ... ... ... ... ресми деректері бойынша
өнеркәсіп кәсіпорындары үшін материалдық-техникалық ресурстардың бағалары
2006 жылы 9,7%-ға өсті (2005 ... ... ... 2006 ... Нәтижесінде осы кәсіпорындардың тауарлары мен көрсететін
қызметтер 14,6%-ға қымбаттады, оның ... ... ... ... 15,9%-ға,
өнеркәсіп кәсіпорындары өндірген тұтыну тауарлары 8,2%-ға, өндіріс
құралдары 8,7%-ға ... ... ... өсуі ... ... оның ішінде тұтыну
тауарлары мен көрсетілетін қызметтердің қымбаттауына әкеп ... ол ... ғана ... 2007 жылы да әсерін жалғастыра береді. Бұл тұтыну тауарлары
мен өнеркәсіп кәсіпорындарының өндірістік құралдары бағалары өсуінің аралық
тұтыну өнімдері бағаларының ... ... ... ... ... ... ... өндірген энергия
ресурстарының бағасы 2006 жылы 10,0% өсті, оның ішінде ... ... ... ... газ ... 3,5%-ға қымбаттады.
Нәтижесінде жанар-жағар май материалдарының бағасы да ... ... Атап ... ... 2006 жылы ... көлік қызметтері – 19,3%-
ға қымбат болды.
5) Тауарлар мен ... ... ... ... төмен болуы
Жекелеген тауарлар және көрсетілген қызметтер нарықтарында біршама
ойыншылар, ... ірі ... ... ... ... өнімдері
нарығында) жұмыс істейді. Бұл ретте нарықтардың монополиялығы тұтас алғанда
республика бойынша байқалмауы мүмкін, ал ... ... ... ... ... ... кіру ұсақ ... үшін не толығымен
жабық, не едәуір ... мен ... ... ... ... ... ... болуы нәтижесінде бағаның да ... ... ... ... және 2006 жылғы ақша-кредит саясатының
нәтижелері.
Осы факторлардың инфляциялық ... ... ... ... ... Банк 2006 жылы ... ақша-кредит саясатын» жүргізуді жалғастырды.
Ол ... ... ... ... ... ... ... тұрады:
o              Ұлттық Банктің операциялары ... ... ... ... ... ақша» саясатын жүргізу);
o              екінші деңгейдегі банктердің артық өтімділігін алуға
бағытталған шаралар;
o              ... ... ... ... ... ... ... бойынша ставкаларды көтеру шаралары («қымбат
ақша» ... ... ... бері қайта қаржыландырудың ресми ставкасы екі рет: 2006 ... ... ... 8,0%-дан 8,5%-ға дейін, ал 2006 жылдың 1 шілдесінен
бастап 9,0%-ға дейін (соңғы бір ... жыл ... ... ... ... ... ... тартылатын депозиттер бойынша
ставка төрт рет: 2006 жылдың 1 сәуірінен бастап 3,5%-дан ... ... ... 3 шілдесінен бастап 4,0%-ға дейін, 2006 жылдың 1 қарашасынан
бастап 4,25%-ға, 2006 ... 1 ... ... 4,5%-ға дейін
жоғарылатылды. Ноталар бойынша кірістілік 2005 ... ... ... ... ... ... дейін өсті (тиімді кірістілік).
Ұлттық Банктің операциялары бойынша ставкалардың әсері банкаралық нарықтағы
кірістілік арқылы ... ... ... ... ... ... ... Ақша-кредит саясатының шараларын қолданудың
нәтижесінде Қазақстан қор ... 7 ... ... ... ... ставкалар 2005 жылдың желтоқсанындағы орташа 1,54%-дан
2006 жылғы желтоқсанда орташа 5,15%-ға дейін ... ... ... ... ... мен ... аралығында ұлттық валютадағы банкаралық
депозиттер бойынша ставкалар 3,77%-дан 4,45%-ға дейін, долларлық депозиттер
бойынша – ... ... ... көтерілді. Банкаралық ... ... ... ... ... ... ... бойынша
ставкаларға сәйкесінше әсер етеді, сондықтан бұл бағыттағы нәтижелер 2007
жылы байқалатын болады.
Екінші ... ... ... ... алуға бағытталған шаралар
Ұлттық Банктің банк секторындағы ... ... алу ... қаржы
нарығындағы операциялары ұлғайтылды. 2006 жылы 2005 ... ... 3,1 есе ... ... яғни ... кезең ішінде тартылған
депозиттердің көлемі 2,6 трлн. теңгеден 8,1 трлн. теңгеге ... ... ... ... қалдықтар 51,5%-ға 131,6 млрд.
теңгеге ұлғайды.
2006 жылдың басынан бері Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... ... 31 ... теңгеден 150 млрд. теңгеге дейін біртіндеп
ұлғайтылды. 2006 жылы 3,8 трлн. теңге көлемінде ноталар ... бұл ... ... 2,0 есе көп. ... ... көлемі 2006 жылы 3,3 есеге
533,1 млрд. теңгеге дейін артты.
2006 жылғы 12 шілдеден бастап Ұлттық Банк жаңа Ең ... ... (ЕРТ) ... ... ... Ол бойынша банктің ЕРТ нормативтеріне
кіретін  міндеттемелерінің құрылымы біраз ... ... ... ... ... ... ... жіктелген нормативтері енгізілді:
банктің ішкі міндеттемелері үшін 6% және өзге міндеттемелері үшін 8%.  ... ... ... ... банктер алғашқы рет жаңа ереженің
талаптарына ... ең ... ... ... ... бастады, ал 20
шілдеден ... ... ... ... ... ... ... ең төменгі резервтік талаптардың ұлғаюына әкеп
соқты, ол өз ... ... ... ... ... ... ... ЕРТ нормативтерін орындау үшін екінші деңгейдегі
банктердің резервтік активтері 2006 жылғы ... ... ... 1,1 есе асып ... ал ... ... шілде айының ортасында ол
2,4 есе асып кеткен болатын.
Банк жүйесі өтімділігінің қысқаруы ... бос ... ... ... ... ... ол ... кредит беру
мүмкіндіктерінің едәуір қысқаруына әкеп соғады. Тұтастай ... ... ... ... ... ... ... төмендетіп, банк жүйесінің
кредиттері бойынша кірістіліктің ұлғаюына ықпал етуі тиіс.
Айырбас ... ... ... ... ... 1 шілдеден бастап Ұлттық қордың қаражатын ... ... ... өзгеруіне байланысты ... Банк ... ... ... ... ... және ... жаңа ережесін қабылдады (2006 жылғы 25 шілдедегі № 67). Осы
Ережеге сәйкес Ұлттық Банк ... ... ... ... қор үшін ... ... ... қатар ішкі нарықтан шетел валютасын сатып ала алады.
Сонымен қатар 2006 ... ... ... ... нарығындағы ахуалға
Үкіметтің, Ұлттық Банктің және Қаржы нарығын және қаржы ... ... ... ... кейбір шаралары әсер етті.
Нәтижесінде ішкі валюта нарығында 2006 жылы ... ... ... ... ... валюта ұсынысының өсуінен де, әлемдік валюталардың
әлемдік нарықтағы ... ... ... ... ауытқуынан да
туындаған әр түрлі бағыттағы үрдістермен сипатталды.2006 жылдың ... ... ... ... АҚШ ... ... ... шілде-қыркүйек аралығында теңгенің АҚШ ... ... ... ... ... ... АҚШ ... бағамы салыстырмалы түрде тұрақты болып қалғаны байқалды.
Тұтастай алғанда 2006 жылы ... АҚШ ... ... ... ... ... нығайды.
Сонымен, Ұлттық Банктің 2006 жылы ... ... ... ... ... ... динамикасындағы үрдістердің
өзгеруіне әкеп соқты. Екінші жартыжылдықта жылдық ... ... егер 2005 ... ... ... 2006 ... мамыры
аралығында инфляция 7,5%-дан 9,0%-ға дейін көтерілсе, 2006 ... ол ... ... төмендеді.
Инфляциялық үдерістер динамикасындағы жалпы үрдістерді ... ... оның ... ақша-кредит, салық-бюджеттік және
монополияға қарсы саясат шараларының инфляцияға ықпалын көрсететін негізгі
инфляция жылдық көрсеткіште 2006 жылдың ... ... ... желтоқсанда 7,3%-ға дейін төмендеді.
Алайда, баға тұрақтылығына қол жеткізу жөніндегі шараларға қарамастан 
инфляция 2006 жылы ... баға ... ... ... ... ... ... асып, орташа алғанда 8,6%-ды құрады./12/
Басқарманың 2006 жылғы 11 ... № 20 ... ... ... саясатының 2006-2008 жылдарға арналған негізгі бағыттарына сәйкес
мұнайдың әлемдік бағасының деңгейіне қарай ахуалды ... екі ... 2006 жыл ... мұнайға жоғары баға сценарийі іске асты
(«Брент» сортындағы мұнайға әлемдік баға 2006 жылы бір ... үшін ... 65,4 ... құрады).
Бұл жағдайларда Ұлттық Банк Қызметінің 2007-2009 жылдарға арналған негізгі
бағыттарын әзірледі. 
Ұлттық Банк Қызметінің 2007-2009 жылдарға арналған негізгі бағыттары
«Қазақстан ... ... ... ... ... ... 29-бабына сәйкес Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатының негізгі
мақсаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... бағыттары жыл сайын алдағы 3 жылға, ақша-
кредит саясатының 3 ... ... ... ... болжамдарын
қоса және алдыңғы жылға арналған шараларды нақтылай отырып айқындалады.    
Ақша-кредит саясатының ... ... ... ... әзірлеу казірдегі трансмиссиялық механизм үлгісі пайдаланылды.
Есептеу кезінде орташа мерзімді кезеңде әлемдік экономиканың өсу ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының
дамуына қолайлы жағдай жасайтын болады деген болжамдар ... ... ... мен ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған орта мерзімді ... ... ... ... ... ... 2007 жылға арналған жобасына
сәйкес, республикалық бюджеттің 2007 жылға арналған шығыстары ... ... ... ... ... ... деп ... отыр. 
Инфляцияға болжам Филипс қисығы негізінде жасалды, ол ... ... ... ... және ... ... ... өзара байланысты көрсетеді. Соңғы көрсеткіштер, өз кезегінде,
экономикаға берілген кредиттер, айырбас бағамы, ақша ... және ... ... ... ... ... борыш қарастырылатын үлгілерге
тікелей кірмейді.
2007-2009 жылдарға арналған әлуетті инфляцияға P-star үлгісі ... ... ... ... ... әкелініп, ішкі қаржы нарығындағы
өтімділіктің асып ... ... ... шығыстарының өсуі жағдайларында
орта мерзімді кезеңде инфляция динамикасының төмендеу үрдісі ... ... ... ... ... көрсетеді.
Инфляцияға орта мерзімді кезеңге болжам және 2007-2009 ... ... ... ... ахуалының энергоресурстар, әсіресе мұнай бағасына және елге
әкелінетін капиталға үлкен тәуелділігін ... ... ... ... ... ... болжамын әзірлеу кезінде экономика дамуының 3
сценарийі қарастырылды:
- «капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... ... бір ... үшін 60 АҚШ ... ... әкелінуі
елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа жылдық капиталдан төмен);
- «капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... ... бір ... үшін 60 АҚШ долларынан төмен,капиталдың әкелінуі
елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа ... ... ... ... ... ... ... (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ
долларынан жоғары).
Барлық үш нұсқада да ... ... ... ... ... Орта мерзімді жоспардың көрсеткіштеріне ... ... ... болжамды кезеңде ІЖӨ орташа жылдық өсуі ... ... ... - ... жалақы жылына - 8%-ды,
бюджеттен жеке тұлғаларға берілетін трансферттер жылына - 8%-ды ... ... бар. ... ... бекітілген республикалық бюджетке сәйкес
республикалық бюджеттің 2007 жылға арналған шығыстары 2006 ... ... ... ... ... ... болжам бар.
Сондай-ақ екінші деңгейдегі банктер тартатын шетелдік капиталдың әкелінуін
шектеу жөніндегі ... ... ... Банк пен ҚҚА қолданып отырған
шаралар да ескерілді.
Ақша-кредит саясаты құралдарының динамикасы жеке әрбір ... ... ... ... ... қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийі
бойынша ұзақ ... ... ... ... ... ... ... халықаралық капитал нарықтарындағы қарыз алу құнының көтерілуі мұнай
өндіру жобаларын жаңадан сырттан қаржыландырудың және ... ... таза ... ... ... ... қамтамасыз ететін болады.
Бір баррель үшін 60 АҚШ ... ... ... ... ... баға
деңгейінде тауарларды және көрсетілетін қызметтерді экспорттаудың ... 2007 жылы ... 7%-ды, ал ... жылдары 4-6%-ды құрайтын
болады. Тауарлар мен халықаралық қызметтер балансының профициті сыртқы
борыштық ... ... ... және ... ... ... төлемдердің өсуін ... ... ... ... ... 2007 жылы оңынан қалыптасып (шамамен ІЖӨ-ге
шаққанда 0,4%), 2009 жылы ІЖӨ-ге ... 1%-ға ... ... деп ... және газ кен ... ... көбірек капитал ... ... ... өтуіне байланысты 2007 жылдан кейін ... ... ... ... көлемі де біртіндеп
төмендейді. Қаржыландырудың қосымша көлемі республика ... ... ... заем ... ... ... етіледі.
Шетел капиталының және экспорттық валюта түсімінің әкелінуі ... ... ... ... ... ... Ұлттық
қордың халықаралық резервтерінің және активтерінің одан әрі ... ... ... ... ... активтері алдағы үш жылдық кезеңде ... ... 27%-ға ... ... ... резидент еместер алдындағы 
міндеттемелері шамамен жылына 9,5-10 млрд. АҚШ долларына өсетін болады.
Ұлттық қордың халықаралық резервтері мен ... ... ... өсу
қарқыны қарастырылатын кезеңде тиісінше 10% және 23%-ды құрайтын болады.
Осы сценарий үшін инфляция болжамдарының ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарының 2007-2009
жылдарға арналған орташа жылдық ... ... ... ... ... Банктегі аударылатын депозиттері – 790 млрд.теңге,
банктердің Ұлттық Банктегі басқа ... – 320 ... ... айналыстағы
ноталар көлемі – 270 млрд.теңге.
Капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға сценарийі
үшін ... ... және ... ... ... көрсеткіштерінің
болашақтағы динамикасына қатысты жасалған болжамдарды орындау кезінде 2007-
2009 жылдарға мынадай болжамдар алынды. Болжамды кезеңдегі ақша ... ... өсуі 18%, ақша ... банк ... ... ... ... өсуі 27%-28% құрайды. 2007 жылы ... ... ... 2008 жылы – 6,0%-7,0%, 2009 жылы – 6,0%–7,0%
шегінде болады.
«Капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы ... ... ... сценарийі қарыз
алу құнының төмен ... ... ... және ... бағасының
динамикасына қатысты белгісіздіктің банктердің сырттан ... ... ... ... және ... өндіру жобаларын қаржыландырудың ұлғаюына себепші
болатынын көздейді.   
Тауарлар мен көрсетілетін қызметтер экспортының өсу ... ... ... ... олар ... ... бола
береді.   
Банктердің активтері алдыңғы үш жылдық кезеңде ... ... ... ... ... ... резидент еместер алдындағы міндеттемелерінің өсуі
жылына шамамен 10-12 ... АҚШ ... ... ... ... халықаралық резервтері мен активтерінің орташа жылдық өсу
қарқыны қаралатын кезеңде тиісінше 19% және 23% ... ... үшін ... ... ... етілген мәнін алуға
мүмкіндік беретін ақша-кредит саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... мынадай деңгейде
таңдалған:банктердің Ұлттық Банктегі ... ...... банктердің Ұлттық Банктегі басқа депозиттері –640 млрд. ... ... ... – 317 ... көп ... ... мұнайға қалыпты баға сценарийі үшін
нақты сектор және ақша-кредит ... ... ... ... ... ... ... орындау кезінде 2007-
2009 жылдарға мынадай болжамдар алынды. ... ... ақша ... ... өсуі 30%, ақша ... экономикаға берілетін кредиттердің
және банк жүйесіндегі депозиттердің өсуі 33%-34%-ды құрайды. Инфляция 2007
жылы ... 2008 жылы – ...  2009 жылы – ... ... ... ... баға» сценарийі барысында тауарлар және көрсетілетін
қызметтер экспортының өсу қарқыны ... 15% ... ... ... ... ... ... профицитінің жыл сайынғы өсуі ... мен ... ... таза ... ... асып
түсетін болады. Ағымдағы шот профициті 2007 жылы ... ... ... ал 2009 жылы ... ... 3% жетуі мүмкін.
Мұнай бағасының жоғары деңгейі және шетелдік инвесторлар сенімінің тұрақты
түрде жоғары болуы мұнай-газ ... ... ... ... банктері мен кәсіпорындарының сырттан қарыз алу ауқымын
арттыруды ... ... ... ... алдындағы
міндеттемелері 2007-2008 жылдары 10-15%-ға өседі, 2009 жылы өсім 2-3%-ға
дейін баяулайды деп ... ... ... ... мен ... ... ... өсу
қарқыны 25-26% болады. Бұл қалыпты баға сценарийімен салыстырғанда ... ... оның ... жағына қарай үлкен қысым жасайтын болады. Осы
сценарий барысында Ұлттық қордың ... ... мен ... ... қалыпты баға сценарийлерімен салыстырғанда 3-6 ... ... ... қатар мұнайға жоғары баға жағдайында банк активтерінің одан ... 2007 жылы одан ... ... жыл ... өсу ... ... ... баяулай отырып шамамен 50%-ды құрайды.
Осы сценарий үшін инфляция ... ... ... мәнін алуға
мүмкіндік беретін ақша-кредит саясатының негізгі құралдарының 2007-2009
жылдарға ... ... ... мәндері мынадай деңгейде ... ... ... аударылатын депозиттері – 990 ... ... ... ... ... – 860 млрд. теңге, айналыстағы
ноталардың көлемі – 530 млрд.теңге.
Мұнайға жоғары баға ... үшін ... ... және ... ... ... болашақтағы динамикасына қатысты ... ... ... ... жылдарға мынадай болжамдар алынды.
Көрсетілген кезеңде ақша базасының, ақша ... ... ... және банк ... депозиттердің орташа жылдық өсуі 40% –
41%-ды құрайды.Инфляция 2007 жылы 8,2%-9,2%, 2008 жылы – 8,0%-9,0%, ...... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған ақша-кредит саясатының негізгі
мақсаты орташа жылдық инфляцияны ... ... ... тұру болады:
 «капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийін
іске асыру ... 2007 жылы ... 2008 жылы – ... 2009 жылы –
6,0%-7,0% шегінде;
«капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийін іске
асыру ... 2007 жылы ... 2008 ...... 2009 жылы – 6,9%-
7,9% шегінде;
 «мұнайға жоғары баға» сценарийін іске ... ... 2007 жылы ... жылы  – 8,0%-9,0%, 2009 жылы  – 8,0%-9,0% ... ... ... және Орта мерзімді жоспарда көзделген басқа да
көрсеткіштер ұлғайту ... ... ... қаралатын болса, инфляция
болжамының да көтерілетіндігін айта кету қажет. Сонымен қатар валюта жоғары
баға ... ... ... асып ... және халықтың
кірісі Орта мерзімде жоспарда белгіленген көрсеткіштерден жоғары өскен
жағдайда ақша ұсынысы ... ... ... қол жеткізуге
қажетті шектен шығып кетуі мүмкін. Бұл құжатта мұнайға ... ... ... ... 2007 ... ... ақша-кредит саясаты, оның
ішінде ақша-кредит саясатын ... ... атап ... ... ... арналған шаралар 2007 жылдың нәтижелері бойынша
нақтыланады. Мұнайға жоғары баға ... іске ... ... ... ... шаралары одан да күшті қатаңданатын болады.
Мұнайға қалыпты баға сценарийі іске асырылған жағдайда ... 2007 ... ... ... ... ... 2007 жылы ... Банк өз қызметінде орташа
жылдық инфляцияны төмен деңгейде ұстауға ... ... ... ... басым бағыты ретінде айқындайды.
Ақша-кредит операцияларын пайдаланудың тиімділігін арттыру және ақша
нарығының ахуалына әсер ету үшін ... ... одан әрі ... ... ... әр түрлері бойынша ставкаларды келісу
жөніндегі жұмыстар жалғаса береді. ... ... ... ... ... ... реттеу ролін көтеру жөніндегі шаралар
ставкалар дәлізін тарылту (төменгі ставка – ... ... ... ... ставка – заемдар беру жөніндегі ставка) арқылы жүргізіледі.
Қайта қаржыландырудың ресми ставкасын ... ... ... ... ... ақша ... ... және инфляция деңгейіне қарай
реттеледі.
Екінші деңгейдегі банктердің Ұлттық Банктегі ... ... ... мен
депозиттері қаржы нарығындағы ... ... ... сондай-ақ
банктердің артық өтімділігін жүйелеудің негізгі ... ... ... болған жағдайда қысқа мерзімді қисық кірістілікті қалыптастыру үшін
ноталарды айналысқа шығару мерзімін ұзарту және көлемін ... ... ол ... ... ... ... ... етеді. Ұлттық Банк бұл
мүмкіндікті зерттеп, қаржы ... ... ... тиісті шешім
қабылдайды. Осы жұмыс шеңберінде Ұлттық Банк қисық ... ... шешу ... ... ... ... ... жұмысты
үйлестіруді күшейту қажет деп санайды. Бұл проблеманың Ұлттық ... ... ашық ... ... ... ... және ақша-кредит саясаты құралдарының негізгі
макрокөрсеткіштерге әсер етуінің әлсіреуінен көрінеді.
Банк жүйесінің артық өтімділігі мәселелерінің өткірлігі сақталған ... Банк ... ... қатаңдата береді. Банк ... ... ету үшін ... ... беру ... ... және ... есепке алу операциялары жетілдіріледі, атап
айтқанда кепіл құралдарының ... ... ... ... Сонымен
қатар өтімділікті беру құралдарын (қайта қаржыландыру ... ... ... ... алу секілді) пайдаланудың тиімділігін ... ... ... бірегейлендіру мүмкіндігі қарастырылады.
Инфляцияны төмендету үшін шектеулі ақша-кредит саясатын жүргізумен қатар,
әсіресе, жиынтық сұранысты дамытудың, өсуін шектеудің ... ... ... ... ... ... ... тарапынан
тауарлар мен көрсетілетін қызметтер ... ... ... үдерістерге қысымды азайту мақсатында бюджет саясатын қатаңдату
бюджет шығыстарының, оның ішінде инвестициялық шығыстардың өсуін ... ... ... ... ... ... трансферт түрінде
пайдалануын шектеу, сондай-ақ салық ауыртпалығын ... ... ... бағытында жүргізілуі қажет.
Экономиканың нақты секторы кәсіпорындарының мониторингі бойынша қаржылық
емес корпорациялар секторының, қалыптасқан ... ... ... ... ахуалының даму үрдістерін және бағыттарын
бағалауды ... ... ... валюталық саясатты
айқындау, ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін белгілеу, қаржы
тұрақтылығы туралы ... ... ... Ұлттық Банк қызметіндегі
мониторинг нәтижелерін іс жүзінде пайдалануды ... ... ... ... Банк ... ... ... бағамы режимін ұстанатын болады, яғни
теңгенің ішкі ... ... ... валютасына қатысты номиналды
бағамының динамикасы осы шетел валютасына деген сұраныс пен ... ... ... Банк ... бағамының ауытқуына бағдарлар немесе
дәліздер жасамайды. Ұлттық Банк ішкі ... ... ... қатысуын
қысқартуға ниетті.
Ұлттық Банк валюта нарығындағы операцияларды, негізінен, Ұлттық қор ... ... ... ... Ұлттық Банк Ұлттық қордың активтерін
айырбастау және қайта айырбастаудың жаңа ережесіне ... ... қор ... ... ... ... ... валютасын сатумен бірге ішкі
нарықтағы шетел валютасын да сатып ала алады.
Валюталық реттеу және ... ... ... «Валюталық реттеу және
валюталық бақылау туралы» ҚР Заңына сәйкес 2007 жылғы 1 ... ... ... ... ... жүрген шектеулердің күші толығымен
жойылады./14/ Сол сәттен бастап ағымдағы және күрделі ... ... ... ... жағдайда теңгенің айырбасталуы толық
қамтамасыз етілетін болады.
Валюталық шектеулердің ... ... ... ... ... ... ол ... және қаржы нарықтарындағы ахуалдың
тұрақсыздануына әлуетті қауіп тудыруы мүмкін. Мұндай жағдайларда Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық операциялар және
ішкі валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс көздеріне талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... саласында Қазақстан экономикасының әр түрлі субъектілері
арасында төлемдер мен аударымдарды жүргізудің қауіпсіз және ... ... ... жоғары технологиялық деңгейде төлем ... ... одан әрі ... ... ... ... Бұл жұмыс сондай-ақ
қызмет көрсететін операторларды және ... ... ... және ... ... ... болады. Сонымен қатар орта
мерзімді перспективада ... ... ... шеңберінде Ұлттық Банк Төлем
карточкаларының ұлттық жүйесін одан әрі дамытуға, Қазақстан Республикасының
«Электронды Үкімет» жүйесін құру шеңберінде «Төлем ... ... ... ... ... үшін жаңа ... ... құруға ерекше көңіл бөлетін
болады.
Қаржы ... ... ... ету ... ... Банк ... ҚҚА-мен тығыз үйлестіретін болады. Бұл ретте Қаржы тұрақтылығы
туралы есепті одан әрі жетілдіру жұмыстарын жүргізетін ... ... ... ... алдымыздағы кезеңдегі міндеттерінің бірі – қаржы тұрақтылығы
индикаторларының жүйесін қалыптастыру, қаржы жүйесінің тұрақтылығына теріс
әсер етуі ... ... ... және ... алу. Дағдарыс жағдайларының
дамуын болдырмайтын құралдар әзірленеді. Талдау жұмыстарының ... ... ... ... ... қамтамасыз ету Қазақстанның қаржы
жүйесіне деген сенімді күшейтуге себебін тигізетін осы жұмыстардың маңызды
бөлігі ... ... ... ... ... ... ... жылдарға
арналған тұжырымдамасына сәйкес еліміздің банк секторының сыртқы ... ... ... ... секторын реттеудегі ... бірі ... ... ... ... уақтылы анықтау жөніндегі өзара іс-
қимылдардың және жұмыстарды ұйымдастырудың сапалық ... ... ... қаржылық қатынастар субъектілерінің тәуекелдерін халықаралық ... ... ... ... саясатты жүргізу үшін Ұлттық Банк ҚҚА
және ... ... 2007 жылы ... тұрақтылығы жөнінде меморандум
әзірлеп, қол ... Ол ... ... ... үшін ... ... ... құзыретін, ақпараттық өзара іс-қимыл жасау рәсімі
бойынша тұрақты консультациялар жүргізу тәртібін, реттеуші іс-қимылдардың
келісілген ... іске ... ... мен қағидаттарын реттейтін
болады./11/
Қорытынды.
Зерттеу жұмысымның 1.«Инфляция - әлеуметтік – ... ... ... онда ... мәселелер қарастырылды:
✓ Инфляция түсінігі, пайда болу себептері;
✓ Инфляция түрлері мен ... ... ... ... ... ақшаның құнсыздануы, бұл процесс қарқынды да ұлғаймалы
түрде жүреді, тауар тапшылығы ... ... қор ... ... ... ... қызметі бұзылады, тауарды тауарға тікелей
айырбастау (бартер) кеңейеді. Инфляция жағдайында Үкімет «қымбат – ... ... ... болды, Ұлттық банк несие беру «процентін және
міндетті ... ... өте ... ... ... отырды. Осылай
жүргізілген монетарлық (ақша – қаржы) ... ... ... ... ... ішкі ... пен нарық екі – үш есе
қысқарды, ұлттық ... ... ... ... ... күрт ... ... өнім шығаратын шикізат өндіру салалары жұмысын
тоқтатқан жоқ, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бұрыннан қалыптасқан өндірісаралық
диспропорциялар қысқарғанның ... арта ... ... ... ...... ... байланысты. Бюджет тапшылығы инфляцияның қайталама ... ... ... ол ... ... және осыған
байланысты мемелкет ... ... ... өсуі ... ... ... ... Сондықтан
кәсіподақтар еңбекақының номиналды деңгейін көтеру туралы талап қояды.
... ... және оның ... ... орны мен ролі
Зерттеу жұмысының 2 бөлімі «Қазақстан экономикасының инфляциялық жағдайы
және онымен күресу шаралары» деп аталады.
... ... ... қазіргі деңгейі және
ерекшеліктері
• Инфляцияға қарсы жүргізілетін шаралар және оларға баға ... ... ... негізгі тетіктері болып ақша-несие
саясаты қолданылады.
ҚР Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... орташа жылдық инфляцияны ... ... ... ... ... әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийін
іске асыру кезінде 2007 жылы 6,2%-7,2%, 2008 жылы – ... 2009 жылы ... ... көп ... ... ... қалыпты баға» сценарийін іске
асыру кезінде 2007 жылы 7,3%-8,3%, 2008 жылы  – 6,9%-7,9%, 2009 жылы – ... ... ... ... ... іске ... ... 2007 жылы 8,2%-9,2%,
2008 жылы  – 8,0%-9,0%, 2009 ...... ... ... ... және Орта ... жоспарда көзделген басқа да
көрсеткіштер ұлғайту жағына ... ... ... ... ... да ... айта кету қажет. Сонымен қатар валюта жоғары
баға сценарийі көрсеткіштерінен қарқынды асып ... және ... Орта ... ... ... ... жоғары өскен
жағдайда ақша ұсынысы инфляцияның ... ... қол ... ... шығып кетуі мүмкін. Бұл құжатта ... ... ... ... ... 2007 ... ... ақша-кредит саясаты, оның
ішінде ақша-кредит саясатын қатаңдату шаралары атап ... ... ... арналған шаралар 2007 жылдың нәтижелері ... ... ... баға ... іске ... жағдайда ақша-
кредит саясатының шаралары одан да күшті қатаңданатын болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. ... С., ... А ... теория негіздері» Астана–
2002, 464 бет.
2. Сейітқасымов Ғ.С., «Ақша, несие, банктер» Алматы-2001, 466 бет.
3. Сахариев С.С., ... А. С.. ... ... экономикалық теориясы»
Алматы-2004, 151 бет.
4. «Макроэкономика».Учебник. ... ... К.А., М-654 ... ... С.С. «Экономикалық теория». Алматы – 2004,332 бет
6. Общая теория денег и кредита: Учебник. Под ред. Е.Ф. ... и ... ... 1998, 605 ... ... Б. ... ... инфляцияның 8 айлық деңгейі -8,2%-ды
құрады», Қазақстан бүгін журналы, №10, 2007 ... Н.Қ. ... М. Ә. ... ... ... «Курс экономической теории» под ред. Проф. Чепурина М.Н., ... Е.А ... ... ... ... ... ... www.zakon.kz
15. www.kaz.stat.kz

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұқар жырау (1668-1781)7 бет
Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі әлемдік тәжірибе70 бет
Инфляция және инфляция теориялары22 бет
Инфляция туралы ақпарат36 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның себептері мен салдарлары31 бет
Инфляцияға қарсы саясат және оның ҚР қолдану ерекшеліктері21 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляция және инфаляциямен күресу жолдары49 бет
Балуанның техникалық дайындығының міндеті, әдісі, тәсілдері29 бет
Жастардың нашақорлығы әлеуметтік мәселе ретінде және оны шешу жолдары туралы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь