Банктiк несиенiң формалары мен түрлерi.Несие қамтамасыздығы

Мазмұны

Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

І .бөлім. Банктiк несиелердiң теориялық негіздері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.1 Несиенiң мәнi; мағынасы және түрлерi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.2.Заңды тұлғаларды несиелеу механизмі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.3 . Банк клиентінiң несие қабілеттілігін бағалау көрсеткіштері. . . . . . . . . . . . .
1.4. Банктік несиелеуді қамтамасыз етудің ерекшеліктері . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ІІ.бөлім. Несиелік процесстің коммерциялық банктердегі тәжірибесіне талдау (Казкоммерцбанк АҚ тәжірибесі негізінде). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.1 «Қазкоммерцбанк» АҚ экономикалық сипаттамасы . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.2. «Қазкоммерцбанк» АҚ несиелік портфеліне талдау . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.3. «Дәулет» ЖШС . ін несиелеу процесіне талдау . . . . . . . . . . . . . . . . .

ІІІ.бөлім Екінші деңгейлі банктердің несие формалары мен оның қамтамасыздығын дамыту мәселелерi мен шетел тәжірибесі. . . . . . . . . . . . . . .
3.1. Шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу ерекшеліктері. . . . . . . . . . . . .
3.2. Коммерциялық банктердің несиелік процесінiң даму болашағы . . . . . .

Қорытынды. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Қосымшалар. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
К І Р І С П Е
Тақырыптың көкейкестілігі. Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы үшін мемлекет ықпалынан әсер ететін ең маңызды инструмент - қаржы жүйесі болып табылады. Ол, еліміздің мемлекеттік бюджетінен, зейнетақы қорынан, басқа да бюджеттен тыс қорлардан, сонымен қатар кәсіпорындар мен ұйымдардың, халықтың қаржыларнынан құралады.
Қазіргі кезеңдегі экономика дамуының тұрақтылығын қамтамасыз ететін негізгі құралдарының бірі – банк жүйесі болып табылады.
ҚР банк жүйесі, банк қызметінің халықаралық стандарттарына сәйкес жүргізіледі. Бір банкке келетін меншікті капиталдың көлемі 30 млрд. долларды құрайды. Банк жүйесінің жиынтық жеке қаржысы 2003 жылдан бері 5,6 есе өсіп, қазіргі кезде 7 миллиард АҚШ долларын құрап отыр. Осы кезең ішінде банктердің активтері 5,7 еседен астамға ұлғайып, 51,7 миллиард АҚШ долларына жетті. Екінші деңгейдегі банктер активтерінің ішкі жалпы өнімге қатынасының көрсеткіші 75,4 пайыз болды. Бұл Шығыс Еуропа елдерінің көрсеткіштеріне сәйкес келеді.Қазақстандық қаржы ұйымдары халықаралық қаржы есептілігінің стандарттарына көшірілді. Сондай – ақ ипотекалық кредиттері кепілдендіру қоры мен алғашқы кредиттік бюро құрылды.
Банктер экономиканың нақты секторы ірі кәсіпорындарды несиелендіру бойынша белсенді жұмыс жүргізіп отыр.
Осы орайда экономикалық өсуді қаржыландырудың маңызды факторларының бірі – банктік несиелеудің дамуы екендігін атап өту керек. Әр түрлі экономикалық секторлардағы барлық дерлік кәсіпорындар өз қызметін жандандыру үшін, айналым қаражаттарын және негізгі қорларын толықтыру үшін банктік несиені алады.
Қазіргі кезде елімізде әлемдік өлшемдер бойынша өндірісті несиелеуді көбейтуге өте жақсы жағдайлар бар, бірақ олар шектеулі түрде қолданылады. Бұл экономикадағы құрылымдық қайта құруды тежеп қана қоймай, банктік секторлардың несиелік және валюталық тәуекелдерге ұшырау мүмкіндігін күшейтетін банктік жүйе мен несиелеудің дамуына бірқатар теріс факторлардың әсерімен байланысты. Соңғы жылдары Қазақстанда банктік несиелеудің күрт өсуіне қарамастан, оның ЖІӨ-ге қатынасы әлі де төмен болып отыр.
Сондықтан, экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізіп, елдегі шаруашылық субьектілердің қаржылық жағдайының жақсаруы шартында несиелеуге байланысты тежеуші факторларды жойып, оны кеңейту мәселесі алдыңғы қатарға шығады. Осыған байланысты банктік несиелеуді жетілдіру механизмін қарастыру – қазіргі кездегі актуалды мәселелердің бірі болып табылады. Яғни, несиелеуді кеңейтіп, оның дамуына жақсы жағдай жасай отырып, заңды және жеке тұлғалардың қаржылық қажеттілігін қанағаттандырамыз. Ал, бұл өз кезегінде экономикалық өсуге әсер етеді.
Жалпы алғанда, несиелеу кезінде шешімін күтіп тұрған бірқатар қиындықтар бар. Атап айтсақ, біріншіден, талап етілетін құжаттарды қарастырудағы кемшіліктер. Екіншіден, несие қабілеттілігін есептеулерді жүзеге асырудағы жетіспеушіліктер. Үшіншіден, экономика салаларының тек таңдамалы түрлерін несиелеп, кейбір аса қажетті салаларын олардың ұзақ мерзімді қажет ететіндігінен несиелемеу т.с.с. Осындай кемшіліктерді түзеп, несиелеу процесін жетілдіру керек.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайында несиенің негізгі формасына банк несиесі, яғни, коммерциялық банк беретін несиенің әр түрі мен тұрпаты жатады. Банк несиесі саласында несиелік қатынастың субъектілеріне шаруашылық органдары, халық, мемлекет және банктердің өздері жатады. Белгілі болғандай, несие мәмілесінде несиелік қатынастың субъектілері несие беруші және қарыз алушы ретінде алға шығады.
. Қазіргі жағдайда Қазақстанда қарыз алушылардың қаржылық жағдайын талдаудың жалпыға ортақ әдістемелер жоқ, сондықтан әр банк клиенттердің несиелік қабілетін бағалаудың өз әдістемесін қолданады. Банктердің өтімділігі және табыстылығы клиенттердің қаржылық жағдайына тәуелді болып келеді. Сондықтан банктер несиелік операцияларының табыстылығын қамтамасыз ету үшін қарыз алушылардың несиелік қабілетін егжей-тегжейлі бағалауды жүзеге асыруға тиіс. Қарыз алушылардың несиелік қабілетін бағалауда Қазақстанның банктері қаржылық коэффициенттер әдісін қолданады, бұл әдіс бір қатар факторларды ескермейді. Ал шетел тәжірибесінде несиелік тәуекелдің алдын алу мақсатында несиелік қабілетті бағалаудың әлде қайда тиімді әдістері пайдаланылуда, осының садарынан несие бойынша пайыздар төмендеп, жеке және заңды тұлғалардың несиеге сұранысы жеткілікті деңгейде қанағаттандырылады. Сол себептен Қазақстан банктеріне шетел тәжірибесін ескере отырып, қарыз алушылардың несиелік қабілетін бағалаудың әдістерін жетілдіру өте маңызды.
Диплом жұмысының мақсаты – екінші деңгейдегi банктердің несие формаларына және қамтамасыз етудің экономикалық мәніне талдау жүргізіп, ондағы жетілдірілуі тиіс жағдайларын анықтау. Сол арқылы ұсыныстар беру.
Жұмыстың жетiлдiру жолдары:
1. Несиелеу процессінің мәнін, несиелеу принциптерін;
2. Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегi банктердiң несиелеу тәртібін;
3. Несиелеу процесін жетілдіру және даму жолдарын;
4. Шетел тәжірибесіндегі несиелеу процесінің ерекшеліктерін айқындау болып табылады.
Зерттеу объектісіне – «Қазкоммерцбанк» АҚ несиелік процессі қызметі жатады.
Теориялық және әдістемелік негізі. Жұмысты жазу барысында 1999-жылғы 16-тамыздағы Қ.Р. Ұлттық банк Басқармасының Қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейлі банктердің несиелеу бойынша құжат жүргізу Ережесіне», С.Б. Мақыштың «Коммерциялық банктер операциялары» кітабына, Г.С. Сейтқасымовтың «Банковское дело» кітабына сүйендік. Сондай-ақ, талдау кезінде Ұлттық банктің статистикалық бюллетеніндегі және Ұлттық банктің 2006-жылғы Жылдық есебіндегі мәліметтерді, Қазкоммерцбанктің материалдарын және 2006 жылғы банктің жылдық есебін пайдаландық.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 тараудан және қорытындыдан және қосымшалардан тұрады. Бірінші тарауда несиелеу процесінің мәні, формалары несиелеу механизмі және несиелеуді қамтамасыз етудің ерекшеліктері келтірілген. Екінші тарауда Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктеріндегі несиелеу тәжірибелері және нақты кәсіпорын . «Дәулет» ЖШС – ін несиелеу процесіне талдау жүргiзiлген. Үшінші тарауда Екінші деңгейлі банктердің несие формалары мен оның қамтамасыздығын дамыту мәселелерi мен шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу ерекшеліктері қарастырылған.
Жұмыстың көлемі беттен тұрады. Ішінде кесте және сурет бар.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2007-жылғы 28-ақпан // Президент және халық – 2007, 02 наурыз.
2. ҚР президентінің1995 жылдың 31-тамызындағы Қазақстан Республикасындағы « Банктер мен банк қызметі туралы» жарлығы
3. 27.10.1994ж. №26 «Қарыз алушының несиеніөтеу жарамдылығын банктердіңталдауыбойынша әдістемелік нұсқау» Хаттамасы
4. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. – Алматы:Қазақ Университеті, 2000.
5. Лаврушин О.И. Банковское дело. – Москва: Финансы и статистика, 1999.
6. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. – Алматы: ИздатМаркет, 2004.
7. Банковское дело / Под редакцией Сейткасимова Г.С. – Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.Банковское дело / Под редакцией Колесникова В.И. – Москва: Финансы и статистика, 1995.
8. Нурсеит Н. Расширение банковского кредитования производства // АльПари. – 2006. - №6.
9. Эдвин Дж. Долан, Колин Д. Кэмпбелл, Розмари Дж. Кэмпбелл. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика. – Москва-Санкт-Петербург, 1993.
10. Банковское дело: стратегическое руководство / Под редакцией Платонова В., Хиггинса М. – Москва: Консалтбанкир, 2005.
11. Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт. – Москва: Финансы и статистика, 2006.
12. Ұлттық банктің Жылдық есебі. – Алматы, 2006.
13. ЕДБ-де тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерінің болуына қойылатын талаптар туралы нұсқаулық // Егемен Қазақстан. – 2004, 11-ақпан.
14. Стратегия индустриаьно-инновационного развития Республики Казахстан: проблемы и перспективы ее реализации: Материалы конференции / Под редакцией Елемесова Р.Е., Джумамбаева С.К. – Алматы: Қазақ университеті, 2003.
15. Хавьер М. Пиедра. Система кредитного бюро в Казахстане. Расширение доступа к кредитным ресурсам. Успех сбалансированного подхода // Банки Казахстана. – 2003.- №9.
16. Хамитов Н.Н, Банк ісі, Алматы Экономика,2006
17. Хамитова К.Н. Современные проблемы и перспективы краткосрочного кредитования в Казахстане // Банки Казахстана. – 2002. - №2.
18. Нурсеит Н., Нурсеитова Р. Текущее состояние развития и кредитования малого бизнеса // Экономика и статистика. – 2003 - №2.
19. Бобаканова Ж.О. Кредитные риски в банковской сфере и критерии рейтинга банков // Банки Казахстана. – 2002.- №7.
20. Халитова М. Система кредитования в условиях реформирования экономики Казахстана // Саясат. – 2003.- №7.
21. Симановский А.Ю. Резервы на возможные потери по ссудам: международный опыт и некоторые вопросы методологии // Деньги и кредит. – 2004.- №1.
22. Калкабаева Г. Новые подходы к определению возможности предоставления банковского кредита // Қаржы-қаражат. – 2002.- №2.
23. Баймуратов У.Б., Каирленов М.А. О ресурсной базе и стимулировании долгосрочного кредитования реального сектора экономики банками второго уровня РК // Банки Казахстана. – 2002.- №6.
24. Финансы и кредит №9 қыркүйек, 2006 ж.
25. Мир финансов қаңтар, 2006 ж.
26. Мир финансов қыркүйек, 2006 ж.
27. Мир финансов ақпан, 2007
28. Мир финансов наурыз, 2007
29. Банки Казахстана №5 (107) 2006 ж.
30. «Қазкоммерцбанк» АҚ 2006 жылғы жылдық есебі.
31. www. Kitel.kz.
32. www.nationalbank.kz.
33. www.khabar.kz
34. www.kkb.kz.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БIЛIМ МИНИСТРЛIГI
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Банктiк несиенiң ... мен ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
І ... ... несиелердiң теориялық негіздері . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . .
1. ... мәнi; ... және ... . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . ... тұлғаларды несиелеу механизмі. . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
3. . Банк ... ... ... бағалау көрсеткіштері. . . . . .
. . . . . . ... ... ... қамтамасыз етудің ерекшеліктері . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ... ... коммерциялық банктердегі тәжірибесіне талдау
(Казкоммерцбанк АҚ тәжірибесі негізінде). . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . ... ... АҚ ... ... . . . . . . . . . . . . .
. . . . . ... ... АҚ ... портфеліне талдау . . . . . . . . . . . .
. . . . . . ... ... ЖШС – ін ... процесіне талдау . . . . . . . . . . . . .
. . . ... ... ... ... ... ... мен ... дамыту мәселелерi мен шетел тәжірибесі. . . . . . . . . .
. . . . ... ... ... ... ... ... . . . . . . .
. . . . ... ... ... ... ... даму ... . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
К І Р І С П ... ... Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы
үшін мемлекет ықпалынан әсер ететін ең маңызды инструмент - қаржы ... ... Ол, ... ... ... ... ... да бюджеттен тыс қорлардан, сонымен қатар кәсіпорындар ... ... ... құралады.
Қазіргі кезеңдегі экономика дамуының ... ... ... ... бірі – банк ... болып табылады.
ҚР банк жүйесі, банк қызметінің халықаралық стандарттарына сәйкес
жүргізіледі. Бір ... ... ... ... ... 30 ... ... Банк жүйесінің жиынтық жеке қаржысы 2003 жылдан бері ... ... ... кезде 7 миллиард АҚШ долларын құрап отыр. Осы кезең
ішінде банктердің активтері 5,7 ... ... ... 51,7 ... АҚШ
долларына жетті. Екінші деңгейдегі банктер активтерінің ішкі жалпы өнімге
қатынасының көрсеткіші 75,4 пайыз ... Бұл ... ... ... ... ... қаржы ұйымдары халықаралық қаржы
есептілігінің стандарттарына көшірілді. Сондай – ақ ... ... қоры мен ... кредиттік бюро құрылды.
Банктер экономиканың нақты секторы ірі кәсіпорындарды несиелендіру
бойынша ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың маңызды факторларының
бірі – банктік несиелеудің дамуы екендігін атап өту ... Әр ... ... ... ... ... өз қызметін
жандандыру үшін, айналым қаражаттарын және негізгі қорларын толықтыру үшін
банктік несиені ... ... ... ... өлшемдер бойынша өндірісті несиелеуді
көбейтуге өте жақсы жағдайлар бар, бірақ олар шектеулі ... ... ... ... ... ... тежеп қана қоймай, банктік
секторлардың несиелік және валюталық тәуекелдерге ұшырау ... ... жүйе мен ... ... ... ... факторлардың
әсерімен байланысты. Соңғы жылдары Қазақстанда банктік несиелеудің ... ... оның ... ... әлі де ... ... отыр.
Сондықтан, экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізіп, елдегі шаруашылық
субьектілердің қаржылық жағдайының жақсаруы шартында несиелеуге ... ... ... оны ... ... ... ... шығады.
Осыған байланысты банктік несиелеуді жетілдіру механизмін қарастыру –
қазіргі кездегі актуалды мәселелердің бірі ... ... ... ... оның ... жақсы жағдай жасай отырып, заңды және ... ... ... қанағаттандырамыз. Ал, бұл өз кезегінде
экономикалық өсуге әсер етеді.
Жалпы алғанда, несиелеу кезінде шешімін күтіп ... ... ... Атап ... ... талап етілетін құжаттарды қарастырудағы
кемшіліктер. Екіншіден, несие қабілеттілігін есептеулерді жүзеге асырудағы
жетіспеушіліктер. Үшіншіден, экономика ... тек ... ... ... аса ... ... олардың ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... түзеп, несиелеу
процесін жетілдіру керек.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайында несиенің ... ... ... ... ... банк ... несиенің әр түрі мен тұрпаты
жатады. Банк ... ... ... ... ... органдары, халық, мемлекет және ... ... ... ... ... мәмілесінде несиелік қатынастың субъектілері несие
беруші және қарыз алушы ретінде алға шығады.
. Қазіргі жағдайда Қазақстанда қарыз ... ... ... ... ортақ әдістемелер жоқ, сондықтан әр банк клиенттердің
несиелік қабілетін ... өз ... ... ... және ... клиенттердің қаржылық жағдайына тәуелді болып
келеді. Сондықтан банктер несиелік ... ... ... үшін қарыз алушылардың несиелік қабілетін егжей-тегжейлі бағалауды
жүзеге асыруға тиіс. Қарыз ... ... ... ... банктері қаржылық коэффициенттер әдісін қолданады, бұл әдіс
бір қатар факторларды ... Ал ... ... несиелік
тәуекелдің алдын алу мақсатында несиелік қабілетті бағалаудың әлде қайда
тиімді ... ... ... ... ... ... пайыздар
төмендеп, жеке және заңды тұлғалардың несиеге сұранысы жеткілікті деңгейде
қанағаттандырылады. Сол себептен ... ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетін бағалаудың әдістерін
жетілдіру өте маңызды.
Диплом жұмысының мақсаты – екінші ... ... ... және ... ... ... мәніне талдау жүргізіп,
ондағы жетілдірілуі тиіс жағдайларын анықтау. Сол ... ... ... ... ... Несиелеу процессінің мәнін, несиелеу принциптерін;
2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... процесін жетілдіру және даму жолдарын;
4. Шетел тәжірибесіндегі несиелеу ... ... ... ... ...... АҚ несиелік процессі ... және ... ... ... жазу ... 1999-жылғы 16-
тамыздағы Қ.Р. Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... құжат жүргізу Ережесіне», С.Б.
Мақыштың «Коммерциялық ... ... ... Г.С. ... ... ... сүйендік. Сондай-ақ, талдау кезінде Ұлттық
банктің статистикалық бюллетеніндегі және Ұлттық банктің ... ... ... Қазкоммерцбанктің материалдарын және 2006 жылғы
банктің жылдық есебін ... ... ... 3 ... және ... және қосымшалардан
тұрады. Бірінші тарауда несиелеу процесінің мәні, формалары ... және ... ... етудің ерекшеліктері келтірілген.
Екінші тарауда ... ... ... ... ... ... және ... кәсіпорын . «Дәулет» ЖШС – ін несиелеу
процесіне талдау жүргiзiлген. Үшінші тарауда Екінші ... ... ... мен оның ... ... мәселелерi мен шетел
тәжірибесіндегі банктердің несиелеу ерекшеліктері қарастырылған.
Жұмыстың ... ... ... ... ... және ... бар.
І – бөлім.Банктік несиелердің теориялық негіздері
1. Несиенiң мәнi; мағынасы және түрлерi
Қазқстан Республикасының банк туралы заңдарында қамтамасыз ... ... ... мен ... ... несие беру қарастырылған.
Кәсіпорындарды және басқа да ... ... және ... ... ... несиені беру несиелеу қағидаларын қатаң
сақтау негізінде жүзеге ... ... ... – бұл ... ... ... ... жатқан күрделі құбылыстарды білдіреді. Сондықтан да, ... ... ... мәнін тереңдей ұғыну несиелеудің негізгі
қағидаларын анықтап білмейінше ... ... ... ... ... мынадай қағидаларға сүйенеді:
• несиенің мақсаттылығы;
• несиенің мерзімділігі немесе қайтарымдылығы;
• несиенің ақылылығы;
• несиенің ... ... ... ... ... ... шетелдік банктік тәжірибеде бірінші классты
қарыз алушылар үшін жиі қолданылады. Мұндай жағдайда несие ... ... да ... етілмеген түрде беріледі.
Несиенің мақсаттылығы несиелеудің басты қағидасы ретінде, несиенің қандай
мақсатқа сұралып ... ... – бұл ... ... ... ... мәніне
негізделетін несиенің ерекше бір белгісі. Бұл қағида несие ... ... ... ... ... бір уақыт өткен соң қайтарылуға
тиістігімен қорытындалады. Осыдан барып ... ... ... ... ... оны ... категория ретінде,
басқадай тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық ... ... ... ... ... ... – несиенің тек қана қайтарылып қоймай, яғни оның
қатаң ... ... ... ... ... ... ссуданың берілу жағдайын сипаттайтын басты көрсеткіш. Ол
негізінен банк пен ... ... ... несиелік келісім-шарт
құжатында көрсетіледі. Егер де келісілген ... өтіп ... ... ол ... ... ... ... жатқызылады. Уақыты өтіп
кеткен несиелер көрсеткіші қаншалықты ... ... ... банк қызметі
тұрақты және оның зиян шегу ықтималдығы ... ... ... ... ... – бұл қарыз берушінің ... ... ... ... ... ... ... өсіп қайтарылатындығын
білдіреді. Іс жүзінде ақылылық – бұл несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... Қарыз алушының ссуданы пайдаланғаны үшін төлейтін
пайызын несиенің бағасы деп атайды.
Қазіргі банктердің ... үшін ... ... ... ... басты
факторларына мыналарды жатқызуға болады:
• орталық банктің коммерциялық ... ... ... ... пайыздың базалық мөлшері;
• банкаралық несие бойынша орташа пайыз мөлшері;
• өз клиенттеріне депозиттік шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... несиеге деген сұраныс;
• несиенің сұралатын мерзімі мен түрі;
• еліміздегі ақша ... ... ... бір ... – берілетін несиелердің материалдық
жағынын қамтамасыз етілуі. Бұл қағиданың пайда болуы несиенің ... ... ... ... ... ... несиенің қамтамасыз етілу формасы ... ... ... міндеттемелері, тапсырма қолданылуда.
Кепілге берілетін ссуда – бұл қарыз алушының активтерімен қамтамасыз
етілген ... ... ... ... ... берілген активтер қарыз
алушының иелігінде қалып, оның пайдалануында болады
Қазіргі кезде банк өзінің 1-ші классты ... ... ... яғни ... ... бланктік несие де береді.
Жалпы алғанда, несиелеудің мәнін мынадай 3 элемент арқылы ашуға болады:
1. субъект;
2. объект;
3. қамтамасыздандыру.
Осы үш ... ... ... оның ... түсінігін
анықтайды. Банктің несиелеудегі қызметі осылардың бірін-бірі толықтыруының
негізінде алға жылжиды. Ал, оларды біріктірмей, керісінше, ... ... ... ... ... жүйенің құлдырауына әкеледі.
Несиелеу субъектісі әрекет қабілеттілігі бар, несиелік мәмілелерді
жасауға ... ... ... ... бар заңды немесе жеке тұлғалар
болып табылады. Оларды келесідей сыныптауға болады:
• мемлекеттік кәсіпорындар мен ... ... ... ... жеке ... ... азаматтар, жалға берушілер;
• банктер;
• билік органдарын, біріккен кәсіпорындар, ... ... ... қоса ... ... ... бойынша несиелерді бөлу несиелеу жүйесінде тағы бір сыныптама
түсінігін ...... ... ... ... Ол экономикалық және
ұйымдастырушылық қатынаста белгілі-бір нақты несие мәмілесіне тән жиынтық
белгілерін ... ... ... ... ...... өзінің белгілері, олар бірегей болады. Ұйымдастырушылық белгілер
әрбір жеке жағдайларда әр түрлі болуы мүмкін. Осы салалық ... ... ... ... несиелерді бөлуге болады. АҚШ-та
ссудаларды сыныптаған кезде ауыл шаруашылық несиелерді бөледі.
Заңды тұлғаларға берілетін ... ... ... ... ... ... ... факторингтік, форфейтингтік,
онкольдық, бланктік және т.б. ... ... ... ... ... ... ... құралдарды сатып алушыларға берілетін несие.
Ломбардтық несие – құнды заттарды, бағалы қағаздарды кепілге ала ... ...... ... ... ... ... етуге арналған
бір күндік несие.
Овернайт – бір түнге ... ... ...... желі арқылы активті-пассивті шот ... ...... ... қарызын ала отырып берілетін
несие. Ол қысқа мерзімге, 180 күнге дейін беріледі.
Форфейтингтік – экспортерға импортердің төлеуге ... ... ... сатып
алуын білдіреді. Бұл тек халықаралық қатынаста вексель және ... ... ...... 1-ші класты клиенттеріне талап етуге дейін берілетін
несие.
Бланктік немесе сенім ...... ... ... ... ... болсақ, бұл – несиенің пайдалану заты, яғни
несиенің іске асырылу аясы деп түсінуге болады.
Қазақстанның банктік ... ... ... ... ... ... мерзімді несиелеу Ережесіне» сәйкес, банк ... ... ... ... ... мен ... ... бір
бөлігі жатады. Несиелеу объектісі материалды құндылықтар, өндіріс және
айналыс шығындары ... сол ... егер ... ... жағынан
қамтамасыз етілмеген жағдайда, банк ... ... ... ... де болады. Материалды қамтамасыз етілген несиелеу
обьектісіне өндірістік ... ... ... және ... ... ыдыстар, сатып алынатын жартылай өнімдер, азықтар және ... ... ... ... ... және ... дайын
өнімдердің және сауда ұйымдарындағы тауарлардың маусымдық қорлары жатады.
Мұндай қорларды жасау ... және ... сату ... ... ... ... ... және импортты тауарлар мен
қызметтермен жабдықтау, экономикалық қызметке ... ... ... ... заңды тұлғалардың сатып алатын
шикізаттары, материалдары, құралдары және басқа да ... ... ... ... ... мен ... ... жатады.
Несиелік қатынастарды ұйымдастыру сұрақтары төмен рентабельділігі бар,
тұрақсыз қаржылық жағдайдағы ... ... ... ... ... ... ... алушыларға ссуда беру тек қана оның
қайтарылуына гарант алған жағдайда жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... ... асырылуы мүмкін. Ол белгілі-
бір аймақтың әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... экономикалық-ұйымдастырушылық қатынастарының белгілі-бір
қабаты, яғни несиелік қатынастардың жоғарғы буыны несиелік механизм ... ... буын ... ... ... сипатын және несиелік
қатынастарды ұйымдастыруға байланысты шаруашылық субъектілердің қызметінің
өзара іс-әрекеті түсіндіріледі.
Демек, ... ... ... ... және ... ерекшеліктерін
сипаттайтын қатынастар және олардың пайда болу әдістері, ... ... ... ... несиелік қатынастардың мәніне жатпағанымен де,
олар несиелік тәжірибені сипаттайтын процеске жақын немесе оның ... ... ... ... ... заңдармен, банктердің
дербес несиелік саясаттарымен және экономиканың ... ... ... ... ... ... ... кеткен несиелеу элементтерін (субъект,
объект, қамтамасыздандыру) бір-бірінен ажыратуға болмайды. Егер ... ... ... ... ... ... ... сұраса
немесе бұрын банктен ссуда алмаған фирма ... ... бере ... ... банк екі ... қандай шешімге келеді? Банк үшін бір элементтің
ғана бар болуы жеткілікті ме, сол ... қана ... ... ... тек теориялық мәнде жүруі дұрыс па?
Осындай сұрақтардың шеңберінде несиелеу жүйесінің тағы бір ... – бұл ... Ол ... ... ... ... болады: латын
тілінен аударғанда «credo» «сенемін» дегенді білдіреді. Несиелеуде екі жақ
– несие ... мен ... ... ... ... Олардың арасында
ссудаланатын құн қозғалысы жүреді.
Қазіргі несиелеу жүйесінде шаруашылық ұйымдардың меншікті және зайымдық
қаражаттар арасындағы шекті қатынасты белгілеуде мемлекет ... ... бір әмір ... жоқ. ... ... ... коммерциялық
негізі, экономикалық тұрғыда олардың меншікті қаражаттарын ... үшін ... ... ... ... жүктейді. Мұнда
зайымдық қаражаттар ретінде тек қана ... ... ... сол ... ... ... ... шаруашылықаралық несие қарастырылады.
Кәсіпорындарға кімнің қаражатын және ... ... ... алу ... анықтауға құқық берілген, ал оларды пайдалану шарты келісім-шартта
анықталады.
Шаруашылық ... ... ... мөлшері бүгінгі күні
берілуге жататын несие мөлшеріне, сондай-ақ несиелік қабілетін ... ... ... ... ... ... әсер
етеді.
Қазіргі несиелеу жүйесі банктің ... ... ... ... ... ие. ... байланысты сауда мотивтері,
үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып келеді. Мұндай ... ... ... қосымша қаражатқа деген қажеттілігін қанағаттандыру ғана
маңызды емес, сонымен қатар несиелік мекеменің ... ... де ... ... зор. Дәл осы ... ... «арзанға сатып
алып, қымбатқа сату» принципі орын ... Бұл, ... ... мен ... сол сияқты банкаралық несиеге де тиісті.
Қазіргі несиелеу жүйесінің басты ерекшелігі ... ... ... ... ғана байланысты емес, сол сияқты ... ... ... ... ... үшін Орталық банк бекітетін
нормаларға және пруденциалдық нормативтерге байланысты ... ... ... ... ... резервтерге міндетті төлемдер аудару ... Сол ... ... да ... оның ... коммерциялық
банкте құрылатын ең төменгі ақшалай резервтер түрінде, ең ірі ... ... банк ... ... параметрлері сияқты банктің
міндеттемелерін өтімді қаражаттар резервімен салыстыра өлшеу ... ... ... де ... несиелеу жүйесінің маңызды бір белгісі оның келісім-шартқа
негізделуі болып табылады. ... ... ... клиент пен бенк
арасында қарыз алу барысында ... ... ... ... ... да, оны формалдық сипатта болды деп ... ... ... ... ... ... ғана банк пен ... арасында несиелік шартқа отырып, ол шарт несие берушінің де, қарыз
алушының да ... ... ... ... ... несиелеу жүйесінің келесі маңызды ерекшелігі –
бұл несиелеудің объектіден ... ... ... Бұрынғы несиелеу
жүйесі объектіні несиелеуге ғана ... ... ... ... ... қоры және ... ... болуы несиені
алуға құқық берді де, ссуданың ... ... ... ... ... үшін ... орындалуы ссуданың қайтарылуына
автоматты түрде кепіл болады.
Жаңа несиелеу жүйесі ... және ... ... ... оның ... ... және қамтамасыз етілу қағидалары, сол
сияқты несиенің ақылылық ... да ... ... ... ... ... ... өзгерген. Бұдан ... ... және ... ... ... кәсіпорындар категориялары өмір сүріп,
несиелеуде дифференциалданған режим ... ... ... олардың жоспарлы көрсеткіштерін орындау дәрежелері ... ... ... жүйе ... ... қайтармау тәуекелін
төмендетіп, клиенттің несиелік қабілетін ескереді. Сондай-ақ, коммерциялық
банк қарыз алушыны төлем ... деп ... ... оны ... және ... туралы сұрақты қоюға құқылы.
Несиенің қамтамасыз етілу принциптеріне де байланысты өзгерістер ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі олардың уақтылы қайтарылуына кепіл болмады.
Сондықтан да ... ... ... бұрынғы тәжірибеде
қалыптасуына байланысты түсіну банк тарапынан ... ... ... ... ... ... жоқ ссудалар ғана біршама сенімді
несиелер болып табылады.
Қазіргі несиелеу жүйесінің келесі бір ерекшелігіне банк ... ... ... ... өту жатады. Несиенің ... ету ... ... ... ... ... сенімді
формаларға сенім құқы, кепілдеме және кепіл-хат, жалпы алғанда сақтандыру
жүйелері ... ... ... ... ... механизм банкке
өзінің тәуелсіздігін нығайту, сонымен қатар несиелік ... ... ... ... ... ... ... біршама дәрежеде
нарықтық қатынастарға сай келетін үлгі ... ... ... мүмкіндік
жасайды .
1.2.Заңды тұлғаларды несиелеу механизмі.
Несиелеу механизмін кеңес экономистері жалпы несиелік ... ... ... ... ... механизмі – несиенің берілу және қайтарылу әдіс-тәсілдерін және
несиелеу процесін, сондай-ақ несиенің қозғалысына ... ... ... ... бөлігі. Басқаша айтқанда несиелеу механизмі
несиені пайдалану механизмін білдіреді. Несиелеу ... – бұл ... ... тану ... сипаттайды. Бұл механизм тәжірибеде нақты
әрекет ететін, өзінің субъективтік сипаты бар механизм. Несиелеу ... мәні ... ... ... ... ... ... механизмінің құрамы төмендегідей құрамдас бөліктерден
тұрады:
• несиелік әдістері және ссудалық шот түрлері;
• несиелік мәмілені құжаттау;
• несиенің мөлшерін белгілеу;
... беру ... ... ... ... ... процесіне жасалатын бақылау;
• кепіл заттарын бағалау және іске ... ...... ... және қайтарылу ерекшеліктерімен
байланысты болатын, банктік несиенің ... ... ... ... ... ... дейінгі кезеңдегі отандық банктік тәжірибеде несиелеудің екі
әдісі қолданылған :
• қалдық бойынша;
• айналым бойынша.
Қалдық ... ... ... ... қозғалысы несиеленетін
құндылықтар қалдықтарымен тығыз байланысты болды. Ондай ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі
шығыстар, дайын өнімдер және ... ... ... ... ... өсуі несиеге деген сұраныс тудырып, ал олардың азаюы
несиенің сол ... ... ... ... ... ... ... компенсациялық сипатта болды, өйткені несие шаруашылық ... мен ... ... нормативтен жоғары бөлігіне жұмсалған
меншікті қаражаттарының орнын жабуға бағытталды. Компенсациялық несиелер
жай ... ... ... ... ... несиелеу (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозғалысы материалдық ... ... ... Мұнда несие
төлемдік сипатқа ие болды, себебі ссуданың берілуі тікелей төлемге ... ең ... ... ... деген қажеттілік туындаған кезде
жүзеге асырылды. Сөйтіп, айналым бойынша несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы
несиелердің көмегімен жүргізіліп, ... ... ... ... беріліп
отырған. Демек, бірінші әдіс бір-ақ рет пайдалануға жараса, ... ... ... беріп отыру үшін қызмет ... ... ... қорларының айналым шеңберін және ... ... ... роль ... бойынша несиелеу әдісі нарықтық жағдайға өтумен байланысты өзінің
тәжірибелік маңызын жоғалтты, өйткені 80-ші жылдардағы банкті ... ... ... саны көп ... ... ... ... механизмі бойынша ірі объектілерді тек айналым ... ... ... ... аяқталды. Мұнда, айналым бойынша
несиелеуге жиынтық қорлар мен ... ... ... ... ... сондай-ақ мұндай формаға іс жүзінде шаруашылықтың барлық
салалары өткізілді. Қазіргі жағдайда ... ... ... ... ауыл ... ... және ... ұйымдары несиеленеді.
Сонымен, қазіргі банктік тәжірибеде несиелеу әдісінің үш ... ... ... ... ... ... ... бойынша несиелеу әдістері;
• айналым-қалдықтық.
Айналым бойынша несиелеу барысында несие несиелеу ... ... ... ... ... қарыз алушының
шығындарын оның ресурсы босағанға ... ... ... ... ... ұлғайту шараларына байланысты ссуда мөлшері өсіп,
бұл қажеттіліктің азаюына байланысты ссуда қайтарылады. Бұл әдіс ... ... ... төмендету немесе ұлғайту шараларына
байланысты үздіксіз қамтамасыз ететін, яғни ... ... ... болып табылады.
Қалдық бойынша несиелеу барысында несие ссудаға деген қажеттілікті
туындататын тауарлы-материалды құндылықтар мен ... ... ... ... бұл ... ... ... есепке ала отырып, компенсациялау тәжірибесінде ... ... ... сатып алу шығындары авансылау үшін берілмейді. Қалдық
бойынша несиелеуде несиелеу объектісінің ... ... ... ... бойынша несиелеуде объектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша несиелеудің іс жүзінде ұштасуының нәтижесінде
айналым-қалдықтық ... ... ... бірінші кезеңде несиеге ... ... ... ... ... ал екінші кезеңде
берілген несие қатаң түрде өтеледі. Бірінші кезеңде ... ... ... ... ... ... ... бастапқы
кезеңінде берілсе, ал екінші кезеңде несие клиенттің банк ... ... ... ... ... ... беру және қайтаруға арналған ссудалық шоттар
формаларын анықтауға негіз болады. ... ... ... ... ашқан ссудалық шотында көрсетіледі.
Ссудалық шот – клиенттің банктен олған несиесіне байланысты ... яғни ... ... мен қайтарылуы көрсетілетін шотты
білдіреді.
Несиенің берілуі мен өтелуі, қарыздың көрсетілуінің ортақ ... ... ... ... ... ... ашылу мақсатына қарай;
• айналыммен өзара байланысы бойынша.
Ашылу ... ... ... ... ... болып келеді.
Мұндай жағдайда, клиент өзінің ... ... ... ... жұмсап қойған кезде ғана белгілі бір мөлшерде несие алуға хұқық
алады. Егер бұл шотта ... ... ... онда ол ... шоттан
ссудалық шотқа айналады.
Айналымы мен өзара байланысы бойынша ссудалық шоттардың үш типі болуы
мүмкін:
1. айналым-төлемдік;
2. ... ... үш типі мәні ... ... үш әдісіне сәйкес келеді.
Айналым-төлемдік шотты ашу барысында клиент әр ... ... ... ... ... мен ... шотын, жалақыға
берілетін чектерді, берешек қарызды өтеуге, салықтар мен ... ... ... байланысты төлем тапсырмаларын төлеуге мүмкіндік алады.
Клиент барлық төлемдерді төлеуде қалдықты-компенсациялық шотты пайдалана
алады. Клиенттің қанша ... ... ... сонша қалдықты-
компенсациялық шоты болуы мүмкін. Бұл ссудалық шот ... екі ... ... біршама қолайлы және көп техникалық рәсімделуді қажет
етеді, Сол сияқты несиенің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... бір түрін контокорренттік шот
құрайды.
Контокоррент шоты – банктік тәжірибеде банктердің бірінші ... ... ... ... бар ... ... ... беруде активті-пассивті
(есеп айырысу-ссудалық) шоттарды біріктіре отырып, пайдалануын білдіреді.
Бұл шот банк сенімінің ең жоғарғы формасын ... Оның ... ... ... ... ... және ... бөлуіне байланысты
барлық төлемдер, ал кредитіне ... ... ... ... және ... ... ... алынады. Бұл шоттың кредиттік қалдығы ... ... ... бар ... ... ал дебеттік қалдығы ... ... ... яғни ол бойынша пайыз ... ... ... несиелеуге байланысты операцияларды жүзеге асыру үшін
екінші деңгейлі ... ... ... ... ... жай және арнайы.
Арнайы ссудалық шоттар шаруашылық ұйымның төлем айналымының үлкен бөлігін
несиенің көмегімен жүзеге асыратын ... және ... ... үнемі
қажеттілікте болатын қарыз алушыларға ашылады. Қазіргі кезде арнайы
ссудалық шоттар бойынша ... ... ... байланысты бөлшек және
көтерме сауда ұйымдары, сонымен қатар сату-жабдықтау ұйымдары несиеленеді.
Кәсіпорынға тек бір ғана ... ... шот ... ... Бірақ та банк
кәсіпорындағы жекелеген қандай-да бір тауарлар, шаралары үстіне ... деп ... онда оған жай ... ... ашуға мүмкіндік береді. Жай
ссудалық шоттар бір рет ... беру үшін ғана ... ... ... шоттар бойынша қарыздың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады.
Егер қарыз алушы кәсіпорын бір уақытта бірнеше объектілер бойынша несиені
пайдаланса, онда оған бірнеше жай шоттар ашылуы ... және ... ... шартпен, әр түрлі мерзімге және әр түрлі пайызбен ... ... ... ... ... ... ... алған ссудаларын уақтылы
өтеуіне банк тарапынан ... ... ... бар.
Несиелеу механизмінің екінші құрамдас бөлігі – несиелік ... ... ... банк пен ... арасында ауызша келісім жасалып,
оның соңы ... ... ... ... ... ... ... мақсатын көрсете отырып тапсырылуымен аяқталады. Банкте ... ... ... және оның ... ... ... ... материалдар болуы керек. Сондықтан да, банк ... ... ... ... ... жылдағы жыл басына жасайтын ... ... ... ... таяу ... ... ... балансын
талап етеді. Кәсіпорынның балансына қоса банкке пайда және зиян туралы,
ақшалай қаражаттар қозғалысы ... ... ... ... ... несие алуға, оның қажетті мөлшерін, сыйақы мөлшерін және нақты
мерзімнен тұратын несиеге ... ... ... ... ... ... ... жоспары болуы тиіс.
Банк пен қарыз алушы ... ... ... мен ... ... ... ... – несиелік шарт
жасалады. Онда екі ... ... және заңи ... ... қатаң белгіленген несиелік шарттың ... ... Ал, ... ... ... Австрия сияқты елдердің тәжірибелерінде
кездеседі.
Несиелік шарттан басқа кепіл туралы ... ... Іс ... ... ... ... ... болса, онда міндетті түрде кепіл
туралы ... ... ... ол нотариалды түрде куәландырылуы
да мүмкін.
Несиелеу процесі барысында клиент ... ... да ... ... бір ... ... әр түрлі орындардан берілген анықтама
қағаздарды) тапсырады.
Несие банктің тиісті қызметкерінің ... үкім ... ... Бұл ... ... ... ... оның орынбасары, несиелік
департамент бастығы, ... ... ... және ... ... біреуі болуы мүмкін. Несиенің ... ... ... шоттары бойынша есеп - айырысу және ... ... ... ... ... Онда ... ... несиенің
сомасы, несие беретін шоты көрсетіледі.
Үкім несиенің бағытын белгілейді. Бағыттарына байланысты несиенің берілуі
үш түрлі болуы мүмкін:
1. ссуда ... ... ... ... ... ... шотына түспей, тауарлы және тауарлы емес
операциялары бойынша әр ... ... ... ... беріледі;
3. ссуда бұрын берілген несиелерді қайтаруға беріледі.
Жалпы, клиентке берілетін несиенің мөлшері ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Бұл
келісімде жазылған сома ... үшін ... ... ең ... ... Бұл сома ... мәні ... несиелеу лимиті болып табылады.
Несие мөлшері мыналарға:
• қарыз алушының төлем айналымындағы алшақтыққа;
• несиенің қамтамасыз ... ... ... бағалылықтардың
нақты жинағына және олардың өтімділік дәрежесіне;
• маржа деңгейіне;
• тәуекел дәрежесі мен банктің клиентке сенім дәрежесіне;
• банктегі бар ... ... ... ... ... бұл ... қамтамасыз ету құнымен және банктің
клиентке деген сенім дәрежесіне байланысты анықталады.
Несиелеу механизмінің бір құрамдас бөлігі – несиені ... ... ... ... ... жоқ. Оның ... көптеген варианттары
болады:
1) мерзімді міндеттемелер негізінде эпизодтық қайтару;
2) меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп-айырысу
шотына ... азаю ... ... ... алдын ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде қайтару;
4) ... ... ... ссудалық қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің қайтарылу мерзімін созу;
6) мерзімі өткен қарызды ... ... ... ... аудару;
7) банк резерві есебінен мерзімі өткен ссудаларды шегеру.
Несиенің қайтарылуын ... ... ... немесе қағазсыз, яғни байланыс
каналдары арқылы да жүзеге асырады. Несиенің қайтарылуын ... ... ... үкімі, банктің өзінің үкімі, соттың
бұйрықтары жатады.
Кепілге алынған ... ... ... де ... ... ... ... Кепілді пайдалану кепіл механизмінің қолданылуын
талап етеді.
Кепіл ...... ... шартты дайындау, жасау және орындау
процесін білдіреді.
Кепіл механизмін іске асырудың негізгі кезеңдеріне жататындар: кепіл заты
мен түрін ... ... ... бағалауды жүзеге асыру, кепіл туралы шарт
жасау және орындау, кепілді пайдалану.
Несиелеу механизмінің құрамдас элементі – несиені беру ... ... ... ... Жалпы, несиелік процесті келесі сызбамен көрсетуге
болады. (1.1-сурет):
БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕЛІК ПРОЦЕСС
|Несиелік комитетке ... ... ... ... ... ... |
|Несиелік |
|комитет |
| ... ... ... ... ... ... ... өткен |
|төлем. ... ... ... өтініш |
1.1– сурет
Несие беру процесінің 1-кезеңінде банкке келіп түскен несиеге деген
өтінішті қарайды. Мұндай құжаттарда қарыз ... мен ... ... ... ... ... ... түрі, мерзімі, мүмкін болар
қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі.
Тапсырылған ... оқып ... ... банк қарыз алушының алған
ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың ... ... үшін аса ... ... ... есеп ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ссудасы бойынша қарызды уақтылы және толық көлемде қайтару
қабілеті талданады.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау ... ... ... есепке алынады:
1. ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере ... ... ... тұлғаның құқықтық қуатын анықтайтын Жарғысы ... ... ... қарыз алушының іскерлік беделі. Ол қарыз алушының қарызды қайтаруға
дайындығын ғана емес, сондай-ақ келісім-шартқа байланысты ... ... ... ... алу қабілеті. Оны анықтау барысында сату ... ... ... әсер ... ... есепке алынады. Бұл
факторларға: ... ... ... ... сапасы, шикізат құны, қызметкерлерінің біліктілігі жатады.
Несиелеу процесінің 3-кезеңінде несиелік келісім-шарт жасалады. Қазіргі
несиелеудің ... ... ... банк ... алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін ... ... ... ... ... банк пен ... ... келісім-шарт
негізінде шешеді.Оның мазмұнын ... ... ... Бұл жерде
отандық банктер оның типтік формаларын пайдаланады. Несиелік келісім-шартта
несиелеу мақсаты, обьектісі, оның ... ... беру ... ... ... қамтамасыз ету формасы; несие үшін төленетін сыйақы
мөлшерлемесі; қарыз алушының беретін ... ... ... берілу
мерзімдері және несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
4-кезеңде нақты несиені беру ... ... ... Бұл кезең ссудалық
шот формасын, ссуданы беруді құжаттау ... ... беру ... ... ... және техникалық шарттарын қамтиды.
Соңғы 5-кезеңде несиені қайтару және оған сыйақы төлеуіне бақылау
жасалады. ... ... ... ... тәсілі ссудалық шоттар
формасына, банк қаражаттарын ... ... және ... ... ... ... ... Жай шоттар бойынша банкке ... ... ... ... ... ... жолымен
қайтарылса, арнайы ссудалық шот бойынша банкке ... ... осы ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Ссуданың қайтарылуына бақылау жасау үшін банкте ссудалар бойынша мерзімді
міндеттемелердің картотекасын жүргізеді.
Банктік тәжірибеде ... ... жай және ... ... ... қолданылады. Жай сыйақыны есептеу формуласы келесідей түрде
беріледі:
J=(i*p*n)/360*100%,
мұндағы: і – сыйақы мөлшері;
р – қарыз қалдығы;
n – ... ... ... ... ... ... ... формуласы төмендегідей:
J=p * ((1+(i/1200))^n – 1),
мұндағы: і – сыйақы мөлшері;
р – ... ... ...... ... ... есептелетін сыйақы сомасы;
n – аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Егер несиелеу мерзімі кезеңінде қарыз қалдығының бір ... ... ... ... ... онда ... ... ссудалық қарызға сыйақыны
есептеу келесідей ... ... ... Jg – ... ... қарыз бойынша есептелген сыйақы сомасы;
Q – мерзімі өткен қарыз ...... ... қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесі
(айыппұл);
t1 – несие бергеннен ... ... ... ... ... күнге дейінгі уақыт мерзімі;
t2 – несие бергеннен бастап мерзімі өткен қарыз пайда
болғанға
дейінгі уақыт мерзімі.
Пайызды есептеу барысында ... ... ... күндер саны – 30, ал
жылдағы – 360 ... ... ... байланысты өз міндеттемелерін орындамаған қарыз
алушыларға қатысты банк қарыз алушыға әрі ... ... ... туралы
ескерту жасауға, несиелік шартында қарастырылғандай, беруді тоқтатуға хұқы
бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің ... ... ... ... банк ... мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге құқылы.
1.3. Банк клиентінiң несие қабілеттілігін бағалау көрсеткіштері.
Банктер қарыз алушы және алынатын ... ... ... жинағаннан
кейін қарыз алушылардың несие және төлем қабілеттерін ... ... ... ... жеке ... заңды тұлға
болғандығына байланысты олардың несие және төлем қабілеттері де әртүрлі
анықталады.
Жеке ... ... ... ... ... және несие қабілетін
бағалау үшін отандың тәжірибеде мынадай көрсеткіштер ... ... Ай ... ... ... ... ... анықтау, яғни қарыз
алушының ай сайын несие ... ... ... ... ... Бұл ... келесідей формуламен есептеледі:
Берілетін несие сомасы
Ат = --------------------------------------
Берілген мерзімі
2) Ай ... ... ... ... Бұл ... ай ... несие
бойынша пайыздың төленуге тиісті сомасы анықталады. Бұл келесі
формулаға сәйкес есептеледі:
Берілетін несие сомасы * %
А% = ... ... ... Ай ... несие бойынша төлемдер мен ... ... ... = Ат + ... ... несие қабілеттілік коэффициенті, яғни ... ... ... бар ... көрсетеді. Басқаша айтқанда, тек
осы сома ... банк ... ... бере алады. Ол мына
формуламен есептеледі:
Ат + А%
Нақты несие қаб.коэф. = -------------------------
Таза табыс
Сондай-ақ, жеке тұлғаның төлем ... ... тағы бір ... ... бұл ... несиеге бере алатын максималды ... Ол ... ... = Таза ... * % * ... ... тұлға болып табылатын қарыз алушылардың несие қабілетін анықтауда
басқа көрсеткіштер пайдаланады. Қарыз алушының несие ... ... ... ... ... ... ... Жалпы өтеу коэффициенті
□ Меншікті ... ... ... ҰБ ... ... ... ... келесідей қосымша
көрсеткіштерді анықтауды ұсынады. Олар үш топқа бөлінеді:
1) Қаржылық тұрақтылық ... ... ... ... тұтқа коэффициенті
➢ Жалпы айналым қаражаттарының ... ... ... Кәсіпорынның рентабельділік көрсеткіштері, соның ішінде:
➢ Сату рентабельдігі
➢ Кәсіпорынның рентабельдігі
... ... ... ... көрсеткіштері, соның ішінде:
➢ Сатудан түскен 1 күндік орташа түсім
➢ Айналым қаражаттарының айналымдылық мерзімі (күнмен)
➢ Дебиторлық қарыз айналымының мерзімі (күнмен)
... ... ... ... ... осы аталған көрсеткіштерді сипаттауға келейік. Ең алдымен
қаржылық тұрақтылық коэффициенттеріне тоқталамыз.
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... бір бөлігін сату арқылы ... ... ... ... ... ... коэффициенті = (ақшалай қаражаттар + қысқа мерзімді
қаржылық жұмсалымдар + дебиторлық қарыз) / қысқа мерзімді міндеттемелер
Бұл ... мәні ... кем ... ... ... – жалпы өтеу коэффициенті. Бұл көрсеткіш қарыз алушы
кәсіпорынның қысқа мерзімді ... ... үшін ... ... ... көрсетеді.
Жалпы өтеу коэффициенті = (ақшалай қаражаттар + ... ... ... + ... қарыз+ запастар, қосалқы бөлшектер) /
қысқа мерзімді міндеттемелер
Бұл коэффициенттің мәні 1-ден кем болмау ... ... ... 1 ... ... меншікті қаражат
үлесіне келетін тартылған қаражаттардың көлемін ... ... ... = ... ... ... мәні 1-ден артық болмау керек.
Меншікті айналым қаражаттарының шамасы меншікті қаражат көзерінен
құралатын айналым қаражаттарының ... ... Мұны ... ... ... қаражаттарының шамасы = меншікті капитал + ... ... – ұзақ ... ... ... қаражаттарының ішіндегі меншікті қаражаттардың үлесі
айналым қаражаттардағы меншікті ... ... ... ... ... ... ... меншікті қаражаттардың үлесі =
(меншікті капитал + ұзақ мерзімді міндеттемелер – ұзақ ... ... ... ... * ... рентабельділік көрсеткіштерін сипаттайық. Корпорацияның сауда
рентабельдігін ... оның ... ... ... ... Бұл
коэффицент өткізілген өнімнің бірлігіне қанша пайда табылғанын көрсетіп,
кәсіпорынның ... ... деп ... ... ... ... рентабельдігі = ----------------------------------------
Алынған кіріс
Кәсіпорынның рентабельдігі кәсіпорының қызмет етуінің табыстылығын
көрсетеді. Ол ... ... ... ... жалпы жылдық құныныдағы
алатын бөлігін білдіреді. Ол ... ... ... түскен кіріс
Кәсіпорының жалпы рентабельдігі = --------------------------------------
Мүліктердің жылдық орташа ... ... ... тиімділігін бағалау процесінде
инвестицияланған капитал ретінде кәсіпорынның барлық активтері алынады,
себебі ... ... ... ... барлық қарыздарын ескереді.
Меншікті капитал рентабельдігі – кәсіпорынның ... ... ... сипаттайтын ең маңызды көрсеткіштердің бірі. Осы
көрсеткіштің негізінде активтердің иесі оларды ... ... ... ... ... операциялық табыс емес, ал корпорация иелерінің
арасында ... да бір ... ... таза ... ... ... капитал рентабельдігі таза табыстың меншікті капиталдың ... ... ... ... ... ... капитал рентабельдігі = ---------------------------------------
---
ӨК орташа жылдық құны
Келесі коэффициент – ... ... бір ... ... ... ... күделікті жұмысының нәтижелігін білдіреді. Оны келесідей жолмен
анықтауға ... ... ... түсім
Сатудан түскен 1 күндік орташа түсім = ----------------------------------
----
Мерзім ұзақтығы
Айналым қаражаттарының айналымдылық ... ... ... ... уақытта толық айналым жасайтынын көрсетеді. Оны келесі
формуламен ... ... * ... = ... Ам – ... қаражаттарының айналымдылық мерзімі;
ОҚ – орташа қалдық;
МҰ – мерзім ұзақтығы;
СК – сатудан түскен түсім.
Дебиторлық қарыз ... ... ... ... ... және ... ... кеңінен қоладнылады. Оны былай анықтауға болады:
Мерзім ұзақтығы
Дебиторлық қарыз айналымының ... = ... ... ... ... қарыз айналымының мерзімі де анықталады. Оны
мынадай жолмен анықтауға болады:
Мерзім ұзақтығы
Кредиторлық ... ... ... = ... ... сомасы
Осы аталған көрсеткіштер негізінде қарыз ... ... ... алушының классын анықтау көрсеткіштердің шекті мәні мен
олардың рейтингтері ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушылар үш классқа бөлінеді.
Бұл үшін банктер ... ... ... әр ... бойынша
бірдей емес. Қарыз ... ... ... класстаға бөлу Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкінің ұсынысы бойынша ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетінің негізгі көрсеткіштер*і ... ... ... ... ... |
|Өтімділік ... ... ... | тез ... ... ... ... үшін шаруашылық |Кө = ... ... ... түрде |------------------------------|
| ... ... алу |---- |
| ... ... ... ... қарыз |
| ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... қарыз алушы | |
| ... ... | ... ... ... ... | Тез ... ... ... өтеу үшін |активтер + ... ... ... ... ... |
| ... ... = |
| ... ... ... Қаншалықты |-- |
| ... мәні ... ... |
| ... ... алушы |міндеттемелер |
| ... ... ... ... |
| |ала ... | ... ... алушының меншікті |Пассивтің 1-бөлімі - ... ... ... ... ... + |
|қамтамасыздану |сипаттайды. Айналым ... ... ... ... |Кмк = |
| ... ... ... ... ... ... |---- ... ... + |
| ... ... жағынан |Активтің 3-бөлімі |
| ... ... ... | |
| ... ... | ... ... ... ред. ... ... – Алматы:
Қаржы-Қаражат, 1998.
Несиелік қызметкерлер кәсіпорының даму болашағын, пайда мөлшерін және
несиенің қайтарылу ықтималдығының дәрежесін ... ... ... және ... ... ... ... үшін қаржылық есептерді
талдайды. Талдау барысында бухгалтерлік баланстың және пайда және ... ... ... баптарының динамикасына назар аударылады.
Кәсіпорының қаржылық жағдайындағы нашар анықтаудың ең қарапайым жолы –
«Зияндар» және ... ... ... және ... баптарында
жазуларды талдау.
1.4. Банктік несиелеуді қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... іске асыру
міндеттемелерді тиісті дәрежеде ... ... ... ... ... ... Іс жүзінде несиені қайтармау Қазақстан Республикасында
күнделікті іске айналып отырғаны практикадан белгілі. Бұл-міндеттемелердің
орындалуын қамтамасыз ету тәсілдерінің ... ... ... ... ... банк ... ... жағдайларда және не себепті
қайтарылмауы мүмкін екендігін, несие ... ... банк пен ... ... ... ... ... терең талдап,
алдын-ала анықтауы керек. Банктер өздерінің мүдделерін қанағаттандыру үшін
міндеттемелерді қамтамасыз ететін, азаматтық құқықпен ... ... ... кез ... ... ... ... тиым салынбаған басқа да
тәсілдерді қолдана алады.
Банктің мүдделерін қорғау үшін ... ... ... алуан түрлі. Осыған байланысты құқықтық институттарды үш топқа
бөлуге болады:
1. Міндеттемелерді орындауды қамтамасыз етудің ... ... ... ... кодексінің 18-тарауымен
көзделген.Оларға: айып төлету, кепіл, борышқордың ... ... ... ... ... және ... ... шартпен
көзделген басқа түрлері жатады.
2. Банктің және оның салымшыларының мүдделерін қанағаттандыруға
құқықтық кепілдік болатын сақтандыру шарты.
3. ... және оның ... ... қамтамасыз етудің
стандартты емес тәсілдері (қарызды өтеуді кейінге қалдыру,
қарызын ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір мүлікті және ақша қаражатын ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың барлығы бірдей
әмбебап құқық қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге өздерінің мүліктерін пайдалануға
олардың барлығының мүмкіндігі бола бермейді.
Банктік несиелеуде айып төлетуді қолдану барысындағы аса ... бірі – оның ... ету ... және шығынға сәйкес мөлшердегі
сипаты болып табылады.
Банктік несиелеуде кепілді пайдаланудың, несиелік шартты ... ... ... да, ... де ... ... деп ... ерекшеліктері бар. Кепілзат ретінде берілген мүлікті, әсіресе, ірі
мүліктерді сақтауға, олардың пайдаланылуын бақылауға банктердің мүмкіндігі
болмайды. Сондықтан да ... ... тез ... және ... мен
күтіп баптауына көп қаражат жұмсалмайтын мүліктер түрі қолданылады.Қазіргі
кезде кепіл ретінде пәтерлер, үйлер, ... – жер ... ... ... ... ... ... пайлар мен
үлестер, шетел валютасы, бағалы тастар мен металдар, көлік құралдары бола
алады. Кепілдің осы аталған ... ... ... ... ... ... қордағы акцияның, пайдың және үлестің кепіл болу
мүмкіндігі туралы ... ... ... серіктестіктерінің
құрылтайшыларының құрылып жатқан серіктестіктің мүлкіндегі үлеске меншік
құқығы емес, міндеттеме құқығы болады.
Кепіл ... ... ... қамтамасыз етілген
міндеттемесін орындамаған жағдайда, кепіл ұстаушының кепілге ... ... ... ... басым. Яғни кепілге ұстаушының
құқығы ... ... оның ... ғана ... болады. Алайда бұл ереженің
кейбір ерекшелігі бар. Атап айтқанда, Қазақстан ... ... ... ... ... заң күші бар ... ... жүргізілген жоқ деп жарияланған ... ... ... ... ... оның ағымдағы бағалық құны бойынша өзінің меншігіне алуға
құқылы.
Кепілзат келісімшарты. Мүлік кепілзаты ... ... оны ...... ... осы ... егер ... кепілзат міндеттемесі орындалмаса, өткізуге құқығы бар екендігін
білдіреді. ... ... ... кепілзат шарты бойынша өзге несие берушілерге
қарағанда кепілге салынған мүліктің құнынан қаражаттың орнын толтыруда
артықшылықты ... ие ... ... ... ... ... етіп қоймай, сонымен бірге, тиісті проценттердің төленуін және
келісімшартта қарастырылған ... ... ... айыбының
төленуі қамтамасыз етілуі қажет. Оның үстіне, мынаны ескеру ... ... ... ... құны ... ... мүмкін. Осыған орай,
кепілзаттың құны барлық жағдайда сұралатын ссуданың мөлшерінен жоғары болуы
керек.
Кепілзатпен ... ... да, жеке ... да ... ... мүмкін. Кепілзат келісімшарттың ... ... ... ... ... Келісімшарт күшіндегі кепілзат кеңінен тараған. Онда
борышқор несие берушімен келісімшарт бекітіп, мүлкін кепілзатқа өз ... ... тек ... ... ... етілуі мүмкін. Бұл кепілзат
туралы келісімшраттың дербес сипаты болатындығын білдіреді, яғни оны өзге
келісімшарттармен ... ... ... бекітуге болмайды. Өйткені,
олардың орындалуын өзі қамтамсыз етеді.
Кепілзат беруші мынадай тұлға болуы ... ... ... ... өзіне тиесілі болады немесе ... ... ... ... ... ... жүргізу құқығы шаруашылық жүргізуші
субъектіге, егер заң немесе ... иесі ... ... басқаша
қарастырмайтын болса, меншік иесіндегі ... ... ... және иелік етуіне мүмкіндік береді.
Мүлікті шеттетуге қойылатын шектеу ... ... ... ... ... олар үй - ... және құрылғыны
кепілзатқа беруі үшін мүлікті басқару жөніндегі тиісті комитеттен рұқсат
алуы керек.
Кепілзаттың екі түрі ... ... ... ... ... ... өзінде
қалуы мүмкін ;
2)мұнда кепілдікке ... ... ... ... ... беріледі.
Осының ішінде кепілзаттың бірінші түрі кеңінен тараған.
Мүлікті өз иесіне (кепілзатты берушінің өзінде) ... ... ... мыналарға құқығы болады:
• кепілге салынған мүлікті оның тағайындауына қарай иеленуге ... ... ... ... ... ... етілген міндеттеме
бойынша борышты алушыға аударумен шеттету арқылы оны иеленуге.
Сонымен қатар, ... ... өз ... ... салынған мүлікті
толық құнында сақтандыруға, оны сақтау ... ... ... ... ... ... ... жалға бергені жайлы
хабарлауға міндетті.
Мүлікті өз иесінде (кепілзатты ... ... ... ... бірнеше формада бола алады. Оның негізгі формаларына
мыналар ... ... ... ... ... ... ... қайта өңдеудегі тауарлар;
• кепілге салынған жылжымайтын мүлік.
Айналымдағы тауар кепілзаты (немесе құрамы ... ... ... бір ... белгілі бір берешек бөлігін өтеу шартымен
немесе жарамсыз ... ... ... тең немесе үлкен сомадағы
құндылықтармен несиелеу арқылы басқа ... ... ... ... салынған құндылықты өткізуге құқығы барын білдіреді. ... ... ... ... ... есебінжүргізуге және сақтауға
міндетті әрі осы үшін жауап ... ... ... ... ... ... кепілге салынған
шикізатты, материалды, жартылай дайындалған өнімді қайта ... ... ... ... ... кепілзат құқығы өңделген жартылай дайын
өнімге де, аяқталмаған өндіріске де, ... өнім мен ... ... да
қолданылады.
Айналымдағы тауардың кепілзатымен сауда және жеткізу - ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп, құрылыс, көлік және ауылшаруашылығы кәсіпорындары
несиелендіріледі.
Үй – ғимараттың, құрал – жабдықтың және өзге де ... ... ... ... ... ... тек өту деңгейіне
(сатылуына) ғана емес, сонымен бірге , ... ... ... ... ... үшін несиенің орнын толтыра алатындай қарызгердің пайда
алу қабілетіне де ... ... ... ұстаушы ретінде кепілге салынған мүлікті өз
иесінде ... ... ... ... оның нақты болуын, мөлшерін,
жағдайын және екпілге салынған мүліктің ... ... ... ... Егер ... ... ... жоғалатын болса және оны кепілзат
беруші қайта орнына қоймаса (қалпына ... оны ... ... оның құнына тең өзге мүлікпен ... ... ... банк ... ... ... ... бұрын талап етуіне құқылы.
Кепілзаттың екінші түрі – ... ... ... ... ... түрі – ... банк ... артықшылықты
түрі болып табылады. Бұл кепілзат түрінің артықшылыққа ие болуын былайша
түсіндіруге болады:мүлік кепілзат ұстаушының ... ... ... банк осы мүліктің жағдайына толық бақылау ... ... ... ... ... ... орнын толтырудың біршама
үлкенмүмкіндігіне ие болады.
Кепілзаттың бұл түрі екі ... ... ... ... ... ... құқық кепілзаты.
Тұрлаулы кепілзат тауарлардың және басқа мүліктердің ... ... ... ... ... немесе банктің күзетімен қарыз алушының
қоймасында оның сақталуын ... ... ... Кепілге салынған
құндылық мынадай талаптарға жауап беруі керек:Кепілге салынған мүлік оңай
(еш ... ... ... ... және ... ... ... қажет әрі ұзақ сақтауға жарамды болуы тиіс,сондай – ақ, ... ... банк ... ... ... Кепілге салынған мүлік банкке
біршама қиындықтар тудырады әрі ... бір ... ... ... ...... ... сақтау секілді функция банк ісіне тән
емес. Батыс елдерінде мұндай функцияны банк үшін арнаулы ...... ... Олар ... ... ... береді, бұл
квитанция ссуданы қамтамсыз етуші ретіде қызмет етеді.
Банктер ... ... ... ... ... берілуін артық
көреді, өйткені, құқықсыз берілген квитанция оларға несиені қамтамсыз ету
үшін ... ... ... ... – ақ, ... ... ... құндылықты қоймадан өндіріп алуына мүмкіндік береді.
Банк үшін ... ... ең ... ... ... көлік құжаттары, сондай – ақ, құнды қағаздар жатады.Біріншіден,
оларды кепілзат ... ... ... (кепілзат ұстаушы) өзі тікелей
қамтамсыз етуі үшін береді, әрі – беріден соң оларды ... аса көп ... ... ... ... борышқор өзінің ссуда
бойынша міндеттемесін ... ... ... ... банк ... ... болады.Соңғы жылдары кепілзаттың бұл түрі тиісінше ... ...... ... ... ... жаңа формасы
және бұл заң тұрғысынанәлі толық зерделенбеген форма . ... ... ... ... , интеллектуалдық меншік объектілеріне ... ... ... ноу – ... ... ... құқықты ссуданы қамтамасыз етуші ретінде банкке берілгенін растайтын
құжаттар кепілге салынғанмүлік ретінде жүре алады.
Кепілге ... ... со ... ... ... кепілзатты
ұстаушыға (банкке) өзге де қосымша міндеттер ... ... ... егер бұл ... қарастырылған болса, кепілзат берушінің
мүддесі үшін кепілге салынған мүлікті пайдаланғаны жөнінде оған ... есеп ... ... берушіге өзінің кепілзатпен қамтамасыз
етілген міндеттемесін орындағаннан кейін мүлікті дереу қайтаруы тиіс.
Кепілге салынған мүлік қай тарапта ... да, оны ... ... ... ұстаушы өрттен, селден және өзге де стихиялық ... – ақ, ... ... ... ... тоқтатуға актілерді
жасауға, шешім шығаруға құзіретті мемлекеттік органдардың әрекетінен әрі
талан – ... ... ... ... міндетті. Ал, мұндай оқиғалар
орындалған жағдайда банк сақтандырылған сомадан ... ... ... ... кез келген жағдайда кепілге салынған мүлік
(кепілзат түріне қарамастан) кепілзат берушінің есебінен сақтандырылады.
Қарызгер бір ғана ... бір ... ... ... беруші үшін
кепілге сала алады. Бұл арада заң мынаған сүйенеді: біріншіден, кепілге
салынған мүліктің құны ... ... ... ... ... жоғары болуы мүмкін; екіншіден, әр түрлі несие берушілердің ... ... ... ... ... бола ... сол ... міндеттемені тізбектілікпен біртіндеп орындауға болады. Банк несие
беруші ретінде мүлікті кепілге ала ... оның ... ... ... ... ... алуы ... Бұл банк талабын
қанағаттандырудың кезегін ... және ... орай ... ... ... ... ... береді. Кепілзат ұстаушы кепілзат
кітабын міндетті ... ... ... Бұл кітапқа кепілзаттың формасы
мен түрі, кепілге ... ... оның құны және ... ... міндеттеменің көлемі туралы мәліметтер жазылады.
Кепілзат туралы келісімшарт заңды құжат болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... жазбаша формада жасалуы керек. Онда
кепілзаттың формасы мен ... ... ... ... ... оның ... мен орындалу мерзімін, кепілге салынған мүліктің ... ... ... ... мен кепілзат берушінің ... ... ... ... етілген міндеттеме орындалмаған
жағдайда борышқордың мүлкінен өндіріп алудың тәртібін, сондай – ақ ... ... дау – ... ... тәртібін қарастыратын шарттар
көрініс табуы қажет.
Кепілзат туралы келісімшартта, сонымен бірге, екі ... ... ... ... ... ... мүліктің тізімдемесі мен орналасқан
орны көрсетілуі керек. ... ... ... егер осы ... ... ... жарамсыз деп саналады.
Кейбір келісімшарт түрлері міндетті ... ... ... ... Бұл ... ... ... келісімшарт та нотариалдық
тұрғыдан ... ... ... ... келісімі бойынша өздері
бекіткен кез ... ... ... ... ... мүмкін,
осыған орай, негізгі келісімшарттың орындалын қамтамасыз ететін ... ... та ... ... ... ... ... кейбір түрлері мемлекеттік тіркеуден
міндетті ... өтуі ... ... ... ... ... туралы
келісімшарт бекітіліп, қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... қажет. Егер мүлік
кепілзаты мемлекеттік тіркеуден өтуі ... ... ... онда
кепілзат туралы келісімшарт ... ... ... ... ... ... орган кепілзатты ұстаушы мен кепілзат берушіге
оның тіркелгені туралы ... ... ... ... ... ... ... мүліктің түрлеріне жер,
кәсіпорын, авто көлік ,шағын су кемесі , тұрғын үй, пәтер және т.б. жатады.
Кепілге ... ... ... ... ұстаушы нақты
қанағаттандыру сәтінде анықталатын ... ... ... ... орын ... процентті, залалды және тұрақсыздық айыбын (төлемін),
сондай – ақ, кепілзаттың мазмұны ... ... ... ... талаптың жүзеге асуымен байланысты сот шығынын қоса алғанда) толық
мөлшерінде ... ... ... беруші – кепілзат ... ... ... міндеттеме өз мерзімінде орындалмаса кепілге
салынған мүліктен (немесе басқадай құндылықтан) оны өндіріп ... ... ... ... ... ... (немесе басқадай құндылықтан) ... сот ... ... сот ... өндіріп ала алады. Кепілзат ұстаушы
(несие беруші) міндеттеменің орындалмағанын немесе дұрыс орындалмағанын
дәлелдеуі ... Егер сот ... ... ... ұстаушының) пайдасына
шешілетін болса, оған (банкке) орындау ... ... ... Бұл ... ... ... мүлік (немесе басқадай құндылық) сатылып, одан
түскен түсім несие ... ... ... ... ... салынған мүлікті немесе басқадай құндылықты сатудан түскен түсімнің
сомасы несие берушінің талап сомасынан асып түсетін ... онда ... ... ... ал, егер ... ... ... сатудан
түскен түсімнің несие берушінің ... ... ... алмайтын
болса, онда ол қалған соманы борышқордың басқа мүлкінен ... ... ... ... ... ... талабын үшінші тұлға қанағаттандырған жағдайда
үшінші ... ... ... ... ... ... талапқа
кеңшілік заңында қарастырылған тәртіпте оны ... ... ... да беріледі.
Кепілзат туралы келісімшартпен кепілзат ұстаушыға міндеттеменің
орындалу мерзімі ... ... ... ... ... ... құндылықты соттың шешімінсіз дербес ... ... ... жағдайда келісімшартта сатудың ең аз шамадағы бағасы анықталады
немесе бағалаудың тәртібі белгіленеді немесе бұл ... екі ... ... ... ... ... жөн – жосығы белгіленеді.
Заң органдары жекелеген жағдайлардың да құқығын белгілейді . ... алу ... ... ... ... ... ... сөзсіз тәртіппен жүзеге асырылады. Сонымен бірге, мынадай ереже
бар: кепілге ... ... ... кепілзат беруші ... ... ... ... ... оны ... ... құқығы мынадай жағдайларда тоқтатылады:
- кепілзатпен қамтамасыз етілген ... ... ... салынған мүліктің немесе басқадай құндылықтың ... ... ... ... ... ... мүліктің немесе басқадай
құндылықтың меншік құқығын сатып алғанда;
- қарызды құрайтын құқықтың аяқталуы бойынша.
Кепілзатты ... ... ... жағдайына кепілзатпен
қамтамасыз етілген міндеттеменің орындалуы жатады. ... ... ... ... ... алғаны туралы несие ... ... ... ... ... ... ... қабылдау –
табыс ету актісімен және т.б.) бекітіледі.
Міндеттеме біртіндеп ... ... ... ... ... сақталатын болады.
Кепілгерлік шарт. Бұл келісімшарт бойынша кепілгер басқа ... үшін ... ... ... оның өз ... орындауына
жауапты болады. Кепілгерлік несие берушіге мінднттеме орындалмаған жағдайда
борышқорға қатысты өзінің талабын кепілгерлікпен ... ... ... ... қанағаттандыруына үлкен мүмкіндік ... ... ... ... ... ... де ... беретін болады. Қарыз алушы мен кепілгер несие берушінің
алдында ынтымақты борышқорлар ретінде жауап береді.
Кепілгерлік шарты жазбаша ... ... және ... ... ... ... ... банк пен борышқордың және оның кепілгерінің
арасында бекітілетін кепілгерлік ... ... ... және ... ... ... мен ... – жайы, төлем ... ... және ... ... пен ... ... есеп ... тәртібі
көрсетіледі. Кепілгерлік өзі қамтамсыз еткен ... ... ... ақ, егер ... ... ... ... басталған күннен бастап үш ай
ішінде ... ... ... ... ... ... ... мұндай талап қойылған жағдайда несие беруші
борышқорға қатысты талапты айғақтайтын құжатты және осы ... ... ... оған ... ... -.бұл тек ... ... арасындағы міндеттемені
қамтамасыз ету үшін қолданылатын кепілгерлік ... ... ... ... субсидиарлық сипатта болады. Банктерді қоса алғанда борышқордан
жоғары тұрған ұйымдар (министрлік, ... ... ... ... ... және өзге де кез ... ұйым ссуда бойынша кепіл
бола алады. Бұл жағдайдағы жалғыз шарт – кепілдің қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... банк ... ... кепілдік
хатпен ресімделеді. Хатта кепіл мен ссуданы алушы ұйымның ... ... ... банк мекемесінің атауы, ссуданың түрі мен оны ... ... ... мен оның ... ... көрсетіледі. Ссуданы
алушының есеп айырысу шотында ... ... ... ... ... кепілге ссуданы өтеу жөнінде талап қояды.
Несие тәуекелдігін сақтандыру ссуданың қайтарылуын қамтамасыз етудің
формасы ретінде барлық қатысушыларға ... ... ... ... ішінара алғанда, қарыз алушы кәсіпорын (сақтанушы) несиені уақтылы
өтей алмай қалған жағдайда іскерлік репутацияны жоғалтып алудан ... ... ... ... қатысушысы болмаса да, несиені
қайтарудың жоғары кепілдігіне ие болады. Сақтандырушы ұйым өзінің ... үшін ... ... түрінде сыйақы алады.
Мемлекеттік сақтандыру ұйымдары үшін осы сақтандыру түрі бойынша
қатердің жоғары болуына ... ... ... қазіргі даму
сәтінде) оны негізінен мемлекеттік емес ... ... ... ... ... жүр. ... олармен іскерлік қарым- қатынасқа
түсе отырып, ... ... ... мен ... ... мұқият
талдауы қажет. Бұл үшін мұндай құжаттарды талап ету қажет:
- сақтандыру операцияларын жүзеге ... ... ... ... айғақты (ұйымдық формасы кез келген формада болуы
мүмкін);
- құрылтайшылық келісімшарты;
- несиені барлық қосымшаларымен өтей алмай ... ... ... ... ... ... ережені;
- несиенің банк пайдасына: балансқа өтелмей қалу ... ... ... ... нәтижелер жөнінде есеп берудің» №2 формасын.
Сақтандыру компаниясының қаржылық ... ... ... ... ... жарғылық қордың болуына сақтандыру қоры мен ... ... ... қажет әрі қаржы тұрақтылығының ... ... және ... ... ... ... керек (төлем деңгейі
төлем нормасына тең немесе одан кем болуы керек).
Ұсынылған сақтандыру келісімшартын талдау ... ... ... ... ... , ол бола қалған жағдайда талап
қою мерзімінің жеткіліктілігіне, сақтандыру жағдайының орын ... ... ... ... ... ... қашан және
қалайша жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тармақтарына және сақтанушыны
Сақтандыру келісімшарты бойынша міндеттемеден және осыған орай банк
несиесін өтеу бойынша міндеттемеден ... ... ... ... назар
аудару керек.
Қарыз алушының несиені уақтылы қайтаруын қамтамасыз ететін тағы бір
форма – ... банк ... және ... ... ... үшінші тұлғаға
қайта табыстау (цессия). Бұл қайта табыстау ... ... ... яғни, қайта табыс етілген талас (дебиторлық шот) бойынша
цессия туралы келісімшартпен ресімделеді. Банк түскен түсімді тек ... ... ... үшін және оның ... ... үшін пайдалана алады.
Талап кеңшілігі (уступка требований) және меншік құқығын табыс ету
(цессия) – бұл ... ... ... ... осы ... бойынша ол
өзінің талабын (дебиторлық берешегін) ... ... ... ... ... етуші ретінде табыс етеді.
Бұл қайта табыстау ... ... ... ... ... ... шарт ... алған банк ссудасының қайтарылуын
қамтамасыз ететін құқтық негізін құрып, несие ... ... ... келісімшарт табыс етілген талап бойынша ақшалай
қаражатты алу құқығының ... ... ... ... ... құны ссудалық берешекті өтейтіндей жеткілікті
болу керек.
Банк түскен түсімді берілген ... ... ... үшін және ... үшін пайдаланады.
Егер табыс етілген талап бойынша ... ... ... ... бойынша берешектен асып түсетін болса, онда айырмашылық цедентке
қайтарылады.
Іс – ... ... екі түрі ... ашық және ... ... ... ... (цедентті сатып алушыға) талаптың ... ... ... ... ... өз міндеттемесін
банктің қарыз алушысына (цедентке) емес ... ... ... банк ... тұлғаға талаптың табыс етілгенін
хабарламайды, борышқор цедентке төлейді, ал, ол ... ... ... ... ... өздерінің беделін түсірмес үшін тыныш цессияны ... ... банк үшін ... цессияның қатері көп.Себебі:
- талапты табыс етуі бойынша қаражат өзге ... ... ... жиі түсе ... ... ... ... біршеше рет табыс ету мүмкіндігіне ие;
- қарыз алушы жоқ талапты да табыс етуі ... ... ... ... ... ГФР банктері жалпы және ғаламдық
цессияны ... ... - ... ... ... бір сомаға тауарды жеткізу немесе
қызмет көрсету бойынша талапты ұдай табыс етіп ... банк ... ... Бұл ... берілген несиені өтеуде банктің ақшалай
қаражатты алу құқығы жалпы цессия туралы келісімшартты бекіту ... ... ... ... ... ... ... сәтте пайда болады.
Ғаламдық цессияда қарыз алушы банкке белгілі бір кезең ішінде қайтадан
пайда болған нақты клиентке қатысты ... ... етуі ... Табыс етудің
бұл түрі артықшылыққа ие түрі ретінде саналады.
Несиенің қайтарылуын ... ... ... ... ... банк ... кеміту үшін берілген несиенің шамасына қарағанда талапты
үлкен сомаға табыс етуін талап етеді.
Жалпы және ғаламдық цессияда несиенің ең көп ... ... ... ... құнының 20 – 40% - ын құрайды. Шетелдік коммерциялық банктер
несиені алудың шарты ... ... ... өтем ақы ... ... ... шамамен 10 – 20% - ын құрайды) деп аталатын ... ... ... ... шотында сақтауын талап етеді. Өтем ақы қалдығы екі
рөлді бірдей ойнайды:
- нақты мерзімге несие ресуртарын ... ... ... береді:
- несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формасы ретінде алға шығады.
Шетелдерде ссуданы қамтамасыз етуші ретінде, сонымен бірге, банк ... ... ... ... етілген вексель пайдаланылады. Бұл
вексель одан арғы айналымға арналмаған. Егер ссуда мерзімінде қайтарылса,
онда ... ... Егер ... ... ... болса, онда
вексельге наразылық білдіреді және банк сот тәртібімен ... ... ... айрықша рәсімінен және қарастырылуынан) қажетті соманы алады.
Мүдделердің өзара ... ғана ... ... ... ... несиенің
қайтарылуын қамтамасыз етудің ең қолайлы формасын таңдауына немесе аралас
қамтамасыз етулерді пайдалануына мүмкіндік береді.
Жылжымалы ... ... ... ... болу үшін ол, ... ... қайтарылуына кепілдік ретінде қызмет етуі керек, оның
меншік құқығын несие беруші борышты қамтамасыз етуде ... ... ... үшін ... ... ... құқығы берілгенде жылжымалы
мүліктің кепіл заттан айырмашылығы – ... ... ... ... Мұны ... ... себебі мынада: құндылықты
несиегерге беру мүмкін емес, әрі мақсатқа ... ... ... ... ... ... ету объектіні пайдаланудан бас тарта
алмайды. Бұл жағдайда қарыз алушы ... ... ... яғни ... құндылықтың сақталуына (бүлінбеуіне) жауап береді және оны
дербес иелене ... ... ... және бір ... немесе бір цехтың
ішінен табылатын ... тобы ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етудің объектілері бола
алады.
Банк борышты қамтамасыз етуі үшін меншік құқығының келісімшартын
бекіту ... ... ... ... ... ... иесі ... көз жеткізуі керек.
Алайда, бұл меншік құқығымен бірге берілетін ... ... ... ісі ... ... ... ... пайдаланатын
қарыз алушының адалдығына көп жағынан тәуелді болады.
Банк қатерді кеміту мақсатында қамтамасыз етудің мөлшерін ... ... ... ... ... ... ең көп шамадағы сомасы да
шектеулі болады.
ІІ-бөлім. Несиелік процесстің коммерциялық банктердегі тәжірибесіне талдау
(Казкоммерциялықбанк АҚ тәжірибесі ... ... АҚ ... ... жылы құрылған «Қазкоммерцбанк» АҚ қазіргі уақытта активі, несие
қоржыны және пайда мөлшері бойынша ірі жеке меншік ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес, 1990 жылы 12 шілдеде
құрылған Медеу банкінен басталады. Қазақстан мемлекеті тәуелсіздік алғаннан
кейін, банк «Қазкоммерцбанк» ААҚ ... ... ... және ... ... ҚР Ұлттық Банкінің 1991 жылғы 21 ... ... ... Бұл күн Қазкоммерцбанктің ресми туылған күні болып
есептеледі.
1993 жылдың 15 қарашасында ... ... ... ... ... басталған бірінші күннен бастап теңге заңды төлем құралы болады
деп белгіленді. Рубльді Қазақстандық теңгеге ... 1993 ... ... таңертеңгі сағат 8 – де басталды. Айналыстан 950,6 миллиард
рубль сомасында 1961 – 1992 ... ... ... ... алып
тасталды. Ұлттық валютаны енгізгеннен кейін, ... ...... ... ету ... күн ... алып тасталды.Экономика
жандана бастады. Көбі елдегі ақша ... ... ... ... ... Ал, ... 1994 ... сәуірінде өзінің жеке даму
стратегиясы мен өсіп жатқан жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... бірігіп, жаңа деңгейге
шықты. Осы ... ... ... ... 22 ... 51 кассалық
– есеп айырысу орталығы мен 12 дербес қызмет көрсету ... ... ... ... елдің негізі іскерлік және тұрғындар орталығына
қатысу да. Осы ... ... банк ... банк пен ... ... министрлігі,
сондай – ақ қаржылық институттар – Бүкіләлемдік банк, Еуропа жаңғыру және
даму банкі, ... даму ... ... fur ... және Азия ... ... және ... ететін бір қатар арнайы бағдарламаларға
қатысты.
1995 жылдың наурызында ... ... ... күші бар «ҚР ... туралы» Жарлыққа қол қойды. Осы жылы ел экономикасы дамуының негізі
оң нәтижесі экономикалық құлдырау қарқынының ... ... ... ... ... Жаңа заңға сүйене отырып, 1995 жылы Ұлттық банк,
банктік қадағалаудың уәкілеті ... ... ... ... қайта
құрылымдай бастады. Қазақстанның даму үстіндегі ... ... ... ... бірі теңгені енгізген сәттен нөлдік
белгіде болған валюталық нарығы болды. 1995 жылы Қазақстанның валюталық ... ... ... 1,8 ... АҚШ долларын; 59,5 млн. неміс
маркасын және 734,3 ... ... ... ... Сол жылы ... ... ресми кеңесшісі ретінде, экономикалық және саяси мәні ... ... ... ... ... ... ... және
жекешелендіру сияқты ұсыныстар дайындауға қатысты.
1996 жылы егеменді мемлекет ретіндегі Қазақстанның даму жылдары ішінде
бірінші рет ЖІӨ - нің ... ... ... қарқыны мен теңгенің
айырбастау бағамының құнсыздануы ... ... ... 1996 жылы
шілдеде ХВҚ келісімінің 8 бабы бойынша міндеттеме қабылдауы ... ... бұл ... ... ... ... айырбасталуын ресми
бекітті және шектеулері жоқ көпқырлы ... ... ... ... ... 1997 ... жылы РЕПО және кері РЕПО ... жүргізуді бастауымен, СВОП – ... ... ... ... ... ... Бұл жыл ҚКБ үшін Credit ... de
France атты француз банкімен ынтымақтастығымен атап өтілді. Оның қолдауымен
Қазкоммерцбанк ЕЖДБ қаржыландыратын және ... ... ... ... бағдарламасын жүзеге асырады. 1997 ... ...... ... ... ... үшін ҚКБ – ның ... мемлекеттік экспорттық сақтандыру компаниясының ... ... ... ол ... ... қарызгер ретінде республика ... ... ... Осы жылы ҚКБ ... ... ... ... жыл әлемдік қаржы нарықтарында дағдарыстық құбылыстардың
шиеленісуімен және ... ... ... ... ... Осы жылы ҚР Ұлттық Банкінің ақша – несие саясатының
негізгі міндеттері қаржылық ... ... ... ету, ұлттық
валютаның тұрақтылығын сақтау және банктік жүйені нығайту болды. ... ... ... ... үшін ... банк ақша – несие саясатын қатаңдатты.
Қабылданған шаралар уақытылы және ... ... ... ... ... ... жыл ... негізінен тұрақтанды. Бұл жыл ҚКБ
тарихындағы қызық жыл ... ... банк ... корпоративтік
эмитенттер арасынан бірінші болып 100 млн. АҚШ ... үш ... ... Одан кейінгі жылдары банк барлығы 1,5 млрд АҚШ
доллары сомасына ішкі және ... ... ... жылдың сәуірінде теңгенің еркін құбылатын ... ... ... ... рет ... ... ... қалпына келуіне және өндіріс артуын жаңғыртуға ықпал етті.
Қазақстандық банктер енді ... ... ... көшбасшылығына
нық келе жатты. 2000 жылы ҚР Ұлттық банкі Халықаралық валюта қоры ... ... – 390,5 млн. ...... бұрын толық өтеді.
Бұл әлемдік сенсация және елдің банктік жүйесі үшін кезеңдік сәт ... 2001 жылы ... елде ... ... ... институттан –
7 жылға DEG неміс банкінен тікелей – үкімет кепілдігінсіз ұзақ ... ... Елге ... ... яғни елдің де, қазақстандық банктердің де
рейтингісі арта түсті.
2002 жыл ... ... үшін ... жыл ... ... ... екі жылдың оң үрдістері жалғаса ... ... мен ... ... ... ... резервтері едәуір өсті, банктерді
капиталдандыру және тұрғындар салымдары ұлғайды, банктердің жоғары несие
белсенділігі мен несие ... ... ... ... ТМД ... ішінде бірінші болып Moody`s ... ... ... рейтингісін алды. Айырбастау бағамын
девальвациялау нәтижесінде, теңге 1999 – 2002 ... ... 64,66 % - ... - ға ... ... алтынвалюта резервтері 1,6 есе өсті. Осы жылы
Қазкоммерцбанк шетелдік, яғни көршілес нарыққа ... ... ... ... ... нәтижесінде ол Қазкоммерцбанк Қырғызстан деп атауын
өзгертті.
2003 ... ... ... ... ... ... артуына байланысты
нығая бастады. Елге валюталық түсім ағыны артты. ... ... ... ... ... жүргізу позициясы тұрғысынан
тартымды бола бастады.
2004 жылы банктік ... ... ала ... жыл ... ... ... капитал 347 миллиард доллардан асып түсті. Банктік сектор
бұрынғыдан да ... ... ... ... Осы ... тағы бір ... қадам жасады, оның қолдауымен 2004 жылдың
маусымында « Құс Жолы» ... қоры ... ... ... ... енді бір ... долларға дейін жетеді.
2005 жылы Қазақстан қаржы нарығындағы жағдай, сонымен бірге айырбастау
бағамының динамикасы бойынша да бірқалыптылау болды. 2005 жылы ел ... ... ... ... мен ... ұлғайғаны байқалды, Ұлттық
банк төлем карточкалары нарығын дамытуға ... ... ... ... ... 2005 жыл банк тарихындағы тамаша жылдың
бірі болды. ҚКБ ... ... ... ... ... The Banker
журналы құрастырған бірінші деңгейдегі меншік капиталынің мөлшері бойынша
әлемнің 1000 ірі банкі тізімінде Қазкоммерцбанк 2004 ... 718 ... ... шы ... көтерілді.
2006 жылғы 31 желтоқсандағы қаржылық есеп – қисаптың халықаралық
стандарттары бойынша есептелген банк ... 2,4 ... ... ... теңге немесе $19,2 млрд.) теңесті. (2.1 – суретке қараңыз)
Активтер
2.1 - ... осы ... 60% - ын (5,4 ... ... ... ... 2006
жылы банк 20,563 млрд. теңге мөлшерінде (154,7 млн.$) пайда тапты. Бұл бір
акцияға есептелгенде 51,17 ... ... Ал, ... ... ... жылы 87,4 млрд. теңгеге дейін (652,1 млн.$) артты.
Банктің ... ... ... ... ... ... мен шетел
валютасында несие беру болып табылады. Банк сонымен бірге клиенттердің
дебеттік және кредиттік карточка, ... ... ... ... ... ... сауда банкингі сияқты ағымдағы шоттаына қызмет көрсету бойынша
қызметтердің кең спектрін ... ... ... ... ... көзі ... табылады. Олар
жалпы қорландыру көлемінің шамамен ... бір ... ... 2006 ... ... клиенттер шотындағы қалдықтар көлемі бір жарым есеге
өсіп, 303,4 млрд. ... (2,3 ... $) ... ... ... ... 652 млн. ... асып түсті. Депозиттік шоттар саны
2006 жылдың өзінде ғана 65,06 мыңнан 73 ... ... ... ... 31 ... жай – күйі бойынша банкте ипотеканы
қосқанда, 67 мың ... ... ... көрсетілді. Тұтынушылық
несиенің жалпы көлемі 641 млн. долларды құрады.
Банк VISA және ... ... ... ... ... ... және дебеттік карточкаларын
шығарады..
Сонымен қатар, Банктің ... ... ... бар. ... 1 ... ... саны – 399, ... көрсету
кәсіпорындарында орнатылған POS – терминалдар саны – 162. Банк, сондай –
ақ, Қазақстанда өз ... ... ... ... ... ... көрсету бойынша жетекші банк болып табылады: Homebank.kz
– жеке тұлғалар үшін, Olinebank.kz – заңды тұлғалар үшін.
Банк орташа және ірі ... және ... өз ... ... ... ... түрлі өнім мен қызметтер ... ... ... ... қаржыландыру, активтерді
басқару, сондай – ақ, ... ... ... мен ... да ... ... қосқанда. Банк өз саясатына сәйкес, жоғары өтімділік деңгейін
қолдау мақсатында, әдетте, корпоративтік ... үшін 18 айға ... ... ... ... – ақ ... уақытта ресурстарына байланысты
ұзақ мерзімді қаржыландыру ұсынады. Банк Қазақстандағы өзінің ... үшін ... ... ... ... ұиымдастырады
және Ресей мен Қырғызстанның ірі корпоративтік клиенттерін қаржыландырады.
Қакоммерцбанк жеке тұлғалар үшін тұтынушылық ... ... ... ... ... ... ... алуға несие беру,
ипотекалық несиелеу бағдарламаларын ұсынады.
Ипотекалық несиелек саласында жаңалық ойлап табу ... ... ...... ... атты мүлде жаңа ... ... ... ... көптеген қазақстандықтар үшін тұрғын үй ... ... ... бола ... ... пәтерін жаңа үйдегі тұрғын үйге
ауыстырғысы келгендер осыуақытқа дейін көптеген проблемаларға тап ... ... ... ... ... салып алып, үнемдегісі келсе, ... ... ... дан соң барып қана құрылыстың аяқталуын ... бір ... ... тиіс ... Ал, егер ... ... банкте қажетті несие
сомасын береді дегенге кім кепілдік ... ... ... ... төтеп беру қиынға түседі емес пе . ... ... ... ... ... - ... айырбас атты»
жаңа бағдарламасы шын мәнінде қиын жағдайдан жол тауып шығуға мүмкіндік
береді.
Бірншіден, енді ескі ... ... ... – ақ, құрылыстың аяқталуын
күтуге болады. Екіншіден, несиені төлеудің ыңғайлы схемасы арқасында оны
төлеуге шамасы әбден келеді.
Бағдарлманың мәні ... екі ... ...... бар ... ... екіншісі – салынып жатқан үйді кепілге қойып. Әрі ескі ... ... ... ... ... ... ... үйді пайдалануға
тапсырғанға дейін жеңілдетілген кезең ұсынылады. Жаңа ... үй ... соң, ... көшіп, ескі пәтерді сатып, неисені жабасыз.
Жылжымайтын мүлік бағасының үнемі артуын ескере отырып, өз ... бір ... соң ... ... ... банк ... мен пәтердің
нақты бағасы арамындағы айырмашылықты жаңа ... үйді ... ... ... ... мерзімінен бұрын өтеуге нақты мүмкіншілік болады .
«»Ипотека - тиімді айырбас»атты бағдарлама бойынша жаңа тұрғын ... ... - ... компаниялары ұсынады. Барлық болуы
мүмкін тәуекелдерден тұтынушыны қорғайтын қосымша ... осы, ... ... ... ... компанияның өзіне, сондай – ақ оның ... ... ... ... ... ... көп, сондықтан таңдау мол.
2007 жылдың 1 сәуірінен 29 маусымы ... ... ... ... ресімдей отырып, несие, ағымдағы шот ашу бойынша
жеңілдетілген сыйақы мөлшерлемесін және «Эквайринг» ... ... ... ... ... ... ... Қазкоммерцбанктің
тұрақты клиенттері мен өзге банк клиенттері арасында ... ... ... және орта бизнес мұқтаждықтарын терең зерттеуді
ескере отырып ... «Өз ... ... ... ... атаумен
Қазкоммерцбанктен шағын және орта бизнесті неиелеудің 9 ... ... - ... – нан 10 000 АҚШ ... ... ... беріледі).Бұл несиелендіру бағдарламасы жеке тұлғалар мен жеке
кәсіпкерлерге арналған. Несиелендіру ... ... ... ... 3 ... ... 5 ... дейінгі уақыт аралығына беріледі.Сыйақы
мөлшері жылына теңгеде де,АҚШ долларында да 17%- дан,18,8%(60ай),19%(36 ай)
– ға дейін беріледі.
«Бизнес - өсу» ... ... ... мен жеке ... ... мерзімі мен мақсатына байланысты төмендетілген
пайыздық мөлшерлемелер.Несие сомасы 10 001 АҚШ ... 200 000 ... ... ... ... ... ... 3 айдан 12 айға дейін (15%,16%,17% пайыздық ставкаларымен),
инвестицияға 12 айдан 120 айға ... (17%, 18%, 20% ... ... - бедел» бағдарламасы заңды және жеке тұлғалармен,
жеке ... ... ... 3 жылдан 10 жылға дейінгі уақыт
аралығы.50 және 1 500 АҚШ ... ... 15%, 18% ... ... ... «Ұшқыр несие» бағдарламасында несие табысты растама ай – ... ... ... ... ... ... 5000 АҚШ
долларынан 500 000 АҚШ долларына дейін беріледі. Несиелеу мерзімі 36 ... айға ... 16% (АҚШ ... ... ... «Ең ... атты ... бағдарламалары бойынша
айналым қаражатын немесе ... ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесімен 12 айдан 120 айға дейінгі ... ... ... ... ай ... ... негізгі қарыз сомасы мен
сыйақы сомасы кіреді. Сыйақы ... ... ... ... ... шеңберінде құбылмалы сыйақы мөлшерлемесінде пайыздар төлеу
есебі бүкіл несие мерзіміне оны бірқалыпты ұлғайта отырып, төмендетілген
сыйақы ... ... ... ... ... мөлшерлемесі
бойынша сома төлеуде үнемдейтін болып шығады. ... ... ... ... ... ... Қазкоммерцбанк өз
клиенттеріне ағымдағы банктік шотты тегін ашуды және банктік «Эквайринг»
қызметтеріне жеңілдетілген тариф ... ... ... ... алушы клиент, оны
қамсыздандыруға қарыз сомасынан 20% - дан кем емес ... ... ... мүлік ұсынады. Қалған 80% - ын кәсіпкерлер алған негізгі
қаражатпен ШКДҚ жабады.
«Бизнес – ... ... атты ... ... жаңа қарызгерге
100 – ден 5 000 АҚШ долларына дейінгі сомада несие алуға ... ... ... ...... ресімдеудің жылдамдатылған және
жеңілдетілген сызбасы.
«Алтын шешім»бағдарламасы бойынша негізгі борышты ҚКБ – да ... өтеу ... және ең ... пайызда несие алуға
мүмкіндік береді.
Ауылшаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... фермерлері үшін арнайы дайындаған
бағдарлама. Олнесие бойынша ... ... 80% ... ... есебінен, ауылшаруашылығы ... үшін ... ... ... ... АҚ несиелік портфеліне талдау
Банктің несие портфелі – бұл берілген ссудалардың, нақты критерилер
бойынша жіктелген, құрылымы мен сапасының ... ... бірі ... ... және ... ... несие тәуекелінің деңгейі табылады. Сондықтан критериде ... ... ... Несие портфелінің сапасын талдау мен
бағалау, банк менеджерлеріне , оның ... ... ... ... ... Несие портфелін басқарудың бірнеше этаптары
бар:
- жеке алынған ссуданың сапасын бағалау критериін таңдау;
- ссудалардың негізгі ... ... ... ... ... ... банктен берілген әр ссуданы бағалау;
- топтастырылған ссудалар кескінінде несие портфелінің құрылымын
анықтау;
- несие портфелінің сапасын бүтіндей ... ... ... ... ... ... әсер ететін
факторларды талдау;
- банк несие портфелінің тәуекелге ортақ резервтік қор ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру.
«Қазкоммерцбанк» АҚ - ның 2006 жылдың 31 желтоқсандағы жай – ... ... ... ... ... ... құрады. Алдыңғы жылмен
салыстырғанда (524,810 млн. теңге) 247,196 млн. теңгеге (47,1%) өскен. 2.1
– суретте диаграма түрінде ... ... 31 ... ... ... портфелінің үлесі
(брутто) 2004 жылдың жай – күйі ... 74,6% - бен ... 64,6 % ... ... 2006 жыл ... ... саудалық және жобалық ... ... ... өсу ... ... 54,9 % - ... Бұл ... несие портфелі көлемінің 2005 жылдың аяғында 64,462
млн. теңгемен салыстырғанда 2006 жыл ... 99, 879 млн. ... ... 2006 ... 31 желтоқсанындағы жай – күйі бойынша несие ... ... ... және ... ... қоса) 2005 жылдың 31
желтоқсанындағы жай – күйі бойынша 557,9 млрд. ... ... ... 827,1% - ды ... АҚ – ның ... портфелі
2.1 - кесте
| |2005 жыл |2006 жыл |
| |31 ... |31 ... |
| | млн. |
| ... ... ... ссудалар |772,006 |524,810 ... ... ... ... | (42,162) ... ... ... | | ... ... ... ... |729,844 |494,931 ... ... | | ... |39,928 |22,972 ... |59,951 |41,490 ... міндеттемелер бойынша шығындарға |(2,589) |(1,530) ... | | ... ... нетто |97,290 |62,932 ... ... және ... |827,134 |557,863 ... ... | | ... ірі және ... және Қазақстанда жұмыс істейтін трансұлттық компанияларға
қызмет ... ... ... ... қысқа
мерзімге несиелендіру, шағын және орта бизнесті несиелендіру сияқты бірнеше
бағыттар бойынша жұмыс істеп, қызмет көрсетеді. Мұнымен ... ... ... ... несиелік карталар бойынша несиелендіру,
сонымен бірге шағын бизнесті дамыту ... ... ... ... ... ... жеке ... да өз қызметін
көрсетеді
Банк, 2006 жылы экономиканың ... және ... ... ... жеке ... транспорт және байланыс, металлургия және
машина жасау және ... ... ... ... ... ... Несиелік портфельдің көп мөлшерін құрылысқа, сауда және ... ... ... ... алып отыр. Олардың несиелік
порфельдегі жиынтық үлесі 59,6% құрайды. ... ... ... ... ... ... немесе Қазақстандағы ірі жобаларды жүртізетін
компанияларға қызмет көрсетеді.
2006 жылдың 31 ... ... ... ... портфелінің
құрылымы біршама өзгерген.Құрылысқа несиелер 2,3 есеге ... ... ... 2004 жылдың аяғында 17,2 % - дан, 2006 жылдың аяғында 27,3 %
- ... ... ... және ... ... ірі ... ... байланысты өсті.
Сауда компанияларына берілген несиелер 51,7 % - ға ... ... ... 2005 жылдың аяғында 18,5% бен салыстырғанда 2006
жылдың аяғында 19,1% - ға ... ... Жеке ... ... ... ... және тұрғын үйді несиелендіруге берілген (2005 жылдың
аяғымен салыстырғанда) ссудалар көлемі өсу үстінде. ... ... ... ... 2005 ... 31 желтоқсанындағы жай - күйі бойынша
13,9% – дан 2006 жылдың 31 желтоқсанындағы жай - күйі ... 13,2% ... ... ... және байланыс кәсіпорындарына берілген
қарыздар 31,9% - ға өскен, ... ... ... ... ... үлесі
2005 жылдың аяғында 5,9% - дан 2005 ... ... 5,3 % - ға ... ... 31 ... жай - күйі ... отын – энергетикалық
өнеркәсіпке ссудалар көлемі жылдың басымен салыстырғанда 33,9 млрд. теңгеге
дейін төмендеген 37 млрд. теңге ... 2005 ... 31 ... %– ға ... ... ... ... портфельдегі үлесі 2005 жылдың
аяғына 7,1% - дан 4,4% дейін азайған.
Ауылшаруашылық компанияларға ... ... 3,3% ... ... ... ... жалпы ссудалық портфелінде 2005 жылдың ... - дан 2005 ... 31 ... жай – күйі ... 4,3% - ... ... ... несиелерінің үлесі жалпы ссудалық портфельдерде 2005
жылдың аяғында 3,7% - дан 2005 жылдың 31 ... ... ... % - ға дейін төмендеген. ... ... ... ... экспорттық қабілетімен ірі конгломраттарға беріледі. (Төменде
көрсетiлген ... ... ... 2.2 – ... ... ... ... ауытқуларға шектелуі банк
саясатымен байланысты, банктің ссудалық портфелінің негізгі бөлігін ... ... ... және ... үлесі АҚШ долларындағы
ссудаларға ... ... ... ... 2.3 – ... көрсетілген).
2006 жылдың 31 желтоқсанындағы жай – күйі бойынша АҚШ долларындағы несиелер
банктін ссудалық портфелінен 2005 жылдың жай – ... ... ... дан 68% - ды ... ... ... несиелер көлемі 2005 жыл
аяғындағы мәліметтерімен салыстырғанда 2006 жыл 93,7% - ға өскен. Олардың
жалпы ... ... 30,3% – ға ... ... – сурет
Несиелер клиенттерге жылжымайтын мүлік, ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды, акциялар мен
депозиттерді кепілге ала отырып беріледі. ... өте ... ... ... ... ... ... сараптаушылар шақырылады. 2005
жылдың аяғынан 9,1% - бен салыстырғанда, 2006 жылдың 31 желтоқсанның жай ... ... ... ... 10,2% - ды ... Қамтамасыз етілмеген
ссудалар құрылымында сенімді клиенттерге берілген қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... жақсарту бойынша жұмыстар
жүргізеді. « Үмітті» және «Потенциалды үмітті» ... ... ... ... ... 2005 ... аяғымен салыстырғанда 465,7 млрд.
теңгеден 2006 жылы 31 ... 705,8 ... ... құрады. «Үмітті» және
«Потенциалды үмітті» несиелердің үлесі 2005 жылдың аяғына 88,7% - дан ... 31 ... ... бойынша 91,4% - ға дейін өскен. «Үмітсіз»
және «күмәнді» несиелердің категориялары 2,6 ... ... (11,5% ... ... жалпы ссудалық портфель көлеміндегі үлесі 2005 жылдың
аяғымен салыстырғанда 4,3 % -дан 2006 жыл 31 ... 3,3 % -ға ... - ... 2006 жыл 31 ... ... жыл 31 желтоқсан ... ... ... ... % ... етілген |693,162 |89,8 |476,881 |90,86 ... | | | | ... ... |10,2 |47,929 |9,14 ... | | | | ... |772,006 |100 |524,81 |100 ... ... тәуекелі ссудалар портфелінде аккредитивтерде және
клиенттер кепілдіктерімен ... ... ... ... ... арқасында (Қазақстан экономикасы дамуы жағдайында),
резервілеу тиімді ставкасы клиенттердің ... ... ... ... 2005 жыл 31 ... 5,7% - бен салыстырғанда 2006 жылы 31
желтоқсанда 5,5% ... ... 31 ... жағдайы бойынша жалпы ... ... ең ірі ... ... ... ... 26,8% ... Банк, жаңа қарыз алушыларды ... ... ... ... ... ары ... ... үміттенеді.
Соңғы жылдардың ортақ беталысы клиенттердің тұтынуымен ... ... ... ... ... 2006 ... 31
желтоқсанындағы жағдайы бойынша 5 жылдан ұзақ мерзімге өтелетін ссудалар
көлемі 55,7% өсті. Бес ... ... ... ұзақ ... ... үлесі
2005 жыл 31 желтоқсанындағы жай – күйі бойынша 24,8% - дан 2006 жыл ... ... ... Бұл ... ... өз қаражаттары есебінен, ЕБРР
кредиттік несие желісі төңірегінде және ... ... ... ... ұзақ мерзімді несиелердегі ... ... ... мерзімді несиелер үлесі (бір ай, бір айдан бір ... ... бір ... бес ... дейін) 2005 жыл аяғымен салыстырғанда 7,8%, 30,7%
және 36,7% - дан 2006 ... ... ... және 38,4% дейін
азайды.(диаграмма түрінде ... 2.4 – ...... жыл аралығындағы банк міндеттемелері 71,6% - ға өсті, ... ... ... тұтынуын қамтамасыз ету мақсатымен
халықаралық нарықтардан ұзақ ... ... ... ... ... ... есебінен, ұзақ мерзімге ... ... ұзақ ... ... қамтамасыз ету
мақсатында, пайыздық міндеттемелер 2005 жыл аяғында, 628,356 млн. теңгеден
2006 жыл аяғында 1082,519 млн. ... 72,3% ... ... ЖШС – ін ... процесіне талдау жасау
«Қазкоммерцбанк» АҚ заңды тұлғалардың несиелік қабілетін бағалау
тәжірибесін «Дәулет» ЖШС мысалында қарастыратын ... АҚ ... ... несиелеу процесі қарыз алушыға
кеңес ... ... ... үшін ... ... талаптар қояды:
• несиені өтеу үшін нақты ресурстардың болуы;
... ... ... қамтамасыз ету;
• жобаны қаржыландыруда меншікті қаражаттарының қатысуы;
• қатаң ... ... ... кәсіби менеджмент.
Несиелеудің келесі кезеңі несиеге өтінішті ... үшін ... ... ... ... ... ... ЖШС мынадай
құжаттарды тапсырады.
❖ несие алуға өтініш;
❖ бизнес – жоспар немесе ...... ... басшының суреті бар қарыз алушының анкетасы;
❖ кәсіпорынның қаржылық құжаттары ( № 1,2,3 формалар);
❖ дебиторлық және ... ... ... ... ... ... ... болуы немесе болмауы туралы
анықтаманың түпнұсқасы;
❖ бюджет алдындағы қарыздардың ... ... ... ... ... құрылтайшылық құжаттарының нотариалды түрде куәландырылған
көшірмесі;
❖ құрылтайшылардың несиені алу туралы жиналысының шешімі.
Құжаттардың толықтығы және ... заң ... ... ... алушының қаржылық жағдайы, оның несиелік қабілеті және жоба
тиімділігі бағаланады. Ол несиелік офицердің эксперттік қорытындысы ... ... да ең ... кезекте несиенің негізгі көрсеткіштері:
1.шарттар мен несиелендіру мерзімі қарастырылады:
1. ... ... аты: ... ... ... ... ... дамыту, Ресейден орман материалдарын
тасымалдау және «Альянс банк» АҚ алдында ссудалық қарыздарын өтеу ... ... ... 1 430 581 (бір миллион төрт жүз отыз мың бес жүз
сексен бір) АҚШ доллары, соның ішінде:
- 794 750 АҚШ ... ... ... АҚ – на ... ... өтеуге;
- 635 831 АҚШ доллары кәсіпкерлік қызметті дамытуға.
4. Несие ... 60 ... ... ... мөлшерлемесі: жылдық 14,5%;
6. Қамтамасыз ету:
▪ Тұрғын – үй, - кепілдік құны ... ... ... ... ... АҚ ... Жер учаскесі, - кепілдік құны 77 985 600 теңге;
▪ Үш ... ... - ... құны ... ... ... «Альянс банк» қамауында.
Барлығы, 183 227 600 теңге немесе 1 431 689 АҚШ доллары, 20.11.2006
жылғы 127,98 курс ... ...... алушы кәсіпорын жайлы мәліметтер:
✓ Тіркелу күні: № 43873 – 1910 – ЖШС, ... жылы ... ... ... ... ... туралы куәлікке сәйкес
12.02.1998 жылы құрылды.
✓ Компанияның ... ...... ... қаласы, Көктем -1, 55/3
2. Қарыз алушыға мінездеме
Кәсіпорын басшысы:
Директор - ... ... ... ... - ... ... ... «Даулет» Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестік,
✓ 100 % меншікті ... бар ... ... орны және мерзімі – 1998 жыл 12 ақпан, Алматы қаласы
✓ Негізгі қызмет түрі: ... ... ... ... және ағаш
ұсталық өнімдерді өндіру, жабдықтау, делдалдық қызмет.
Кәсіпорынның ағымдағы қызметіне жалпы шолу:
✓ Кәсіпорынның ағымдағы қызметі, ... ағаш ... ... жасалған ағаш ұсталық өнімдерін өндіру.
«Даулет»ЖШС өз ... 1998 ... ... ... орын алатын нарықтағы үлесі 15% - құрайды.
✓ Кәсіпорынның негізгі ... ... ... құрылыс, жиһаз
өнеркәсібі болып табылады.
✓ 1998 жылдан ... ... ҚР ... ... қызметке ие.
Бүгінгі таңда кәсіпорын Алматы қаласы және Алматы облыстары
аумағында дамыған ... ... ... ... ... сату бойынша, төрт бөлшек – көтерме нүктелеріне
иелік етеді. Орташа айлық сату көлемі 3 755 куб / м ... ... және ... ... ... ... төрт сауда
нүктелері кіреді.Кәсіпорын жоспарында орман материалдарын ... ... және ... өнім ... кеңейту.
Ұйымдастырушылық жоспар:
- Қызметкерлер саны: АУП саны он адам, өндірістік ... саны отыз жеті адам ... ... ... ... орман өнеркәсібінде мол тәжірибеге мол.Бұл
кәсіпорын нарықта 8 ... ... ... ... істеп келеді.
3. Қарыз алушының ағымдағы қаржылық жағдайы және несие қабілеттілігі.
Берілген қаржылық талдау, «Даулет» ЖШС 01.01.2005 – 01.10.2006 жылдар
аралығындағы ... ... ...... қызметінің нәтижесі
есебі, ақша қаражаттарының айналымы туралы есебінің нақты қаржылық есебі
негізінде жүргізіледі.
Талдаудың негізгі ... ... ... ... ... мен құрылымы динамикасын талдау.
2. Қаржы – шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есебіне талдау.
3. Ақша қаражаттары айналымы туралы есебіне талдау ... ... ЖШС ... ... ... ( қосымшада 2.3 – кестесінде
көрсетілген)
Талдау кезеңі , 01.01.2005 – 01.10.2006 жыл аралығында кәсіпорын активтері
190 705 мың теңгеге немесе 218 % - ке ... Оның ... ұзақ ... 10 255 мың теңгеге немесе 321% өскен.Ағымдағы активтері талданған
кезең аяғында 180 450 мың теңгеге немесе 213 % ұлғайған.
Баланс активтерінің ... ... ... , 2006 жылы активтер
құрылымының негізгі үлесін ... ... алып ... немесе 4.8%
сәйкесінше ұзақ мерзімді активтер ). (2.4 - кесте)
Ұзақ мерзімді активтерді талдау
«Машиналар және құрылғылар» шоты ... ... ... ашып ... - ... ... ... |
| | ... |
|1 ... |3 900 |
|2 ... ... |600 |
|3 ... ... 1,5 тн. |800 |
|4 ... ... |153 337 |
|5 ... ... |5 930 436 |
|6 ...... ... 3Б-633 |401 |
|7 ... (ағаш кескіш, ағашты тақтайлау) |154 163 |
|8 ... |154 163 |
|9 ... |1 100 ... ... вертикальный 40тн. |1 300 ... |4 ... ... С 16-1А |17 826 ... |4 жақтық станок С 25-4 |3 400 ... | ... ... ... ВГО-2 |10 664 ... | ... станок 2А 135 |16 138 ... ... ... 6Р82 |21 337 ... |Ленталық араларды ұштау үшін арналған станок ТЧЛ-6-2|3 208 ... ... ШЛФИ ... үшін |3 208 ... ... қайрауға арналған станок |8 804 ... ... ... ... |25 319 ... ... ұштау станогы |2 759 ... ... ... |301 ... ... станок |1 800 ... ... ... ... |3 269 ... |Домалақ аралы станок |22 579 ... ... ... ... Ц-6-2 |4 753 ... ... ара ... |5 943 ... ... ара ЛС ... станогы |4 753 ... ... ... ... |5 492 ... |Көп ... ... |14 879 ... ... ... Обраб |7 166 ... ... ... |5 442 ... ... ... ... |7 638 ... ... ... Ср6-9 |19 786 ... ... ... 1250 |1 700 ... |Бұрғылау станогы 2СС1 |2 946 ... |К/п ... ... |2 759 ... |К/п ... станогы |2 560 ... | ... жону 7Б35 ... |28 446 ... |Токарлау станогы 1к62 |25 534 ... ... жону ... |3 566 ... ... жону ... |3 038 ... ... – 3Б ... |9 657 ... ... - 3Б ... |9 657 ... ... ... ... ... |35 873 ... ... ... ... ФА - 4 |28 103 ... ... ... ФЕШ - 2 |4 754 ... ... ... ФЕШ -4 |4 159 ... ... станогы |29 709 ... |СФ – 6 -1 ... ... |14 207 ... ... сүргілеу КС - 2 |6 529 ... ... ... |7 131 ... ... ... ШД16 - 4 |1 200 ... |Қайрау станогы |2 329 ... ... ... ... ... |16 138 ... ... ... ... |6 355 ... |КП шлифовальді станогы |7 510 ... ... – 5 ... ... |4 600 ... ... ... ... – 2 |3 200 ... |М 2 993 |4 579 ... |ПО1В5 |7080 ... ... Ц2А |800 ... ... Ц2 |300 ... ... 1тн |200 |
| ... |6 891 761 ... және ... шоты ... ... ... ашып көрсету
2.5-кесте
|№ |Атауы ... |
| | ... |
|1 ... ... |52 230 |
|2 |ДОЦ |58 556 |
|3 ... жол ... |86 957 |
|4 ... цехы ... |304 208 |
|5 |ГСМ ... ... |157 425 |
|6 ... және ... ... ғимараты |180 000 |
|7 ... ... цех ... |1 170 088 |
|8 |Цех ... |8 651 |
|9 ... цехы |45 767 ... ... |12 805 ... |Ұсталық цех |2 376 ... ... цех |5 670 ... |Өнеркәсіптік цех |32 756 ... ... |10 464 ... ... |41 561 ... ... құрастыру цехы |53 070 ... | Тас ... цехы |8 850 |
| | ... |2 231 433 |
«Жер» шоты бойынша негізгі қаражаттарды ашып ... ... ... |
| | ... |
|1 | ... қаласындағы жер учаскесі ... |
|2 ... ... жер учаскесі |3 421 660 |
| | ... |5 930 505 ... ЖШС ... ... да ... ... 3 097 мың
теңгені құрайды. Талдау кезеңі ішінде ұзақ мерзімді активтер құрылымында,
кезең басына сәйкес, екі жер ... ... алу ... ... ... 5 931 мың ... өсім ... отыр.Айтып өтетін жайт, негізгі
қаражаттар негізінен ағаш өңдеуде қолданылатын құрылғымен көрсетілген.
Кәсіпорынның ағымдағы активтеріне талдау:
• Алдыңғы ... ... ... ... ... ішінде
материалдардың 57 089 мың теңгеге немесе 145% - ға ұлғайғанын көреміз.
... ... ... ... тауарлар» бөлімі 82 358 мың теңгеге
немесе 184% - ға ұлғайған.
• Сонымен бірге талданған кезең аяғында дебиторлық ... ... ... 116 мың ... ... 9% шоттан алынатын, 30 мың теңге ... ... ... 1 899 мың теңгеге немесе 14% -ға берілген
аванстар.
• Талданған кезең ішінде басқа да дебиторлық қарыздар 3 749 мың ... 17% ... ... ... ... ... ... төлемдердің ұсталып
қалуы нәтижесінде пайда болды.
... ... ... ... ақша қаражаттары 6 295 мың ... ЖШС ... ... ашып ... ... 2.7 , ... – кестелер түрiнде көрсетiлген)
Қорытынды: дебиторлық қарыздарды талдаудан ... ... ... ... ... 1,6%, ... аванстар 17,3%,
басқа да дебиторлық қарыздар 20,7%. Қысқа мерзімді дебиторлық қарыздар
құрылымындағы өтімді бөлігі 8 291 мың ... ... 26%, ... ... қарыздар 26 383 мың теңге немесе 76 % (3 ... ... ... – 01.10.2006 талданған жылдар аралығында, 2005 жылдың
басындағы өсімге сәйкес, баланс валютасы 190 705 мың теңгеге ... ... ға ... болды.
Қосымшалардан 2.10 – кесте түрiндегi мәлiметтерден ... ... ... ... өзгерісі:
• талданған кезең аяғында 149 865 мың теңге көлемінде алынған
табыс нәтижесінде меншікті капиталдың 28 231 ... ... ... дейін ұлғаюымен;
• талданған кезең ішінде ұзақ мерзімді міндеттемелердің 74 056 мың
теңгеге немесе 267,6% -ға ... ... Ұзақ ... ... ... ... ... – нан ... ... ... – 01.10.2006 кезеңдері ішінде ағымдағы
міндеттемелердің 119 мың ... ... 0,5% ... ... ... айтқанда:
• Кәсіпорынның активтерін құрудың қайнар көзі: ағымдағы
міндеттемелер 8,7%, меншікті капитал 54,8%, ұзақ ... 36,6% ... ... ... ... ...... жылдар аралығындағы
кезең ішінде 190 705 мың ... ... Бұл ... алу ... кеңеюімен байланысты шаруашылық
айналымдардың ұлғайғанын ... ... ... АҚ
тартылған несие есебінен ұзақ мерзімді несиелер 74 056 мың
теңгеге ... ... ... 01.10.2006 жылы 0,55 – ке тең.
• Активтер құрылымында негізі ... ... ... ... ... ұзақ ... активтер 4,8%.
Активтер құрылымындағы дебиторлық қарыздар талданған ... ... ... 16%, ... ... 17,3% және басқа да ... 20,7% ...... ... ... 2.13 ... мәләметтер бойынша)
Кәсіпорын табысы орман материалдарын (орман, кесілген тақтайлар, брус,
еденге арналған профилді тақтай, плинтус, ... ... ... ... ... есік ... сатып алудан, көтерме және бөлшек
саудадан қалыптасады. 2006 ... 9 айы ... ... алу көлемінің ұлғаюына
байланысыты өнімді сатып алудан түскен табыс 254 003 мың теңгені құрды,
01.01.2005 ... ... ... ... ... ... ... 42 515 мың теңгеге ұлғайған. Талданған кезең аяғында орташа айлық
табыс 28 223 мың ... ... ... ... ... ... құны талданған
кезең ішінде кезең басына сәйкес 5 282 мың теңгеге өсті.
01.10.2006 жыл кезеңіндегі шығындар 41 644 мың теңгені құрады
және ... ... ... 922 мың ... ... жыл ... ішіндегі шығындарды ашып көрсету
2.8-кесте
|№ |Шығындар атауы | ... ... ... | | ... |салмағы |
| |Сатып алудан түскен шығындар ... | | |
|1 |Жол ... |701 |61% | |
|2 ... жалға алу |453 |39% | |
| ... |1 154 |100% |3% |
| ... және ... ... | | | |
|1 ... емес ... |0,8 |0% | |
| ... | | | |
|2 ... ... ... |417 |1% | |
|3 ... |10 502 |32% | |
|4 ... салық |197 |1% | |
|5 ... ... ... |21 |1% | |
|6 ... қызметі |447 |1% | |
|7 ... ... |2 361 |7% | |
|8 ... қызметі |1 593 |5% | |
|9 ... ... ... |19 |0% | ... ... ... ... |242 |1% | |
| ... ... |2 757 |8% | |
| ... ... |406 |1% | ... |Бух. ... және ... |29 |0% | ... |Тех ... ... |74 |0% | |
| ... |1 214 |4% | |
| ... ... |1 151 |3% | |
| ... қызмет |542 |2% | |
| ... ... |1 447 |4% | ... ... жөндеу шығындары |2 253 |7 % | ... ... ... және ... акт |17 |0% | |
| ... | | | ... |Төленетін айып пұлдар |7 |0% | |
| ... |7 530 |23% | |
| ... |33 227 |100% |80% |
|1 ... ... төлеу бойынша |7 263 |17% |17% |
| ... | | | |
| ... |41 644 | |100% ... ... ... ... кезең ішіндегі ... ... ... ... және ... ... алып ... кезең аяғында олар 33 227 мың теңгені құрап отыр,олардың салмағы
80% құрап отыр.Талдау ... ... ... кезең шығындары
01.01.2005 – 01.10.2006 жылдар аралығында 10 699 мың теңгеге қысқарған. ... ... ... тоқтауымен байланысты.
Талданған кезең аяғында кәсіпорын 71 219 мың ... ... ... ... ... ... өнім номенклатурасы бойынша есеп
жүргізілмеген, сәйкесінше, өнім ... ... ... ... ... ... ... табыс 61 700 мың теңгені құрды.,
талданған ... ... ... ... 306 309 мың ... ... және
талданған кезең аяғында олардың үлес салмағы 24% құрады. Негізгі ... ... ... ... ... 11 141 ... ... талданған
кезең ішінде 10 728 мың теңгеге ұлғайған. 2006 ... ... ... қызметпен байланысты қызметін тоқтатады.
4. Жобаның сипатталуы
Көкейкестілігі
Жобаның сатып алудағы көкейкестілігі (актуалділігі) мынада: ағаш – бұл
табиғи материал, жаңаратын ресурс және ... ... емес ... табиғи
ресурстарға қарағанда ( мұнай,газ) стратегиялық мәні бар ... ... ... ... және ... нарық жағдайындағы Қазақстан
Республикасының орман –қағаз өнімдерін талдай отырып, ... ... ... ... атап кеткен жөн:
1. Орман –қағаз ... ... ... ... ... ... ... өндірісінде даму базисі және орман
өнімдерін сату көлемінің ұлғаюы болып ... ... ... ... үшін ... ... ... жиһаз, целлюлоза –
қағаз өнімдері және т.б.)ішкі нарықтағы көлемі жоғары – ... АҚШ ... ... және ... ЖІӨ - нен 3%.
Сонымен қатар, ... ... – 50% - ды ... сол үшін
отандық кәсіпорындардың өсімі үшін жағдай бар.
Қазіргі уақытта, ҚР орман ... ... ... көлемі
мамандардың бағалауы бойынша 4,0 млрд. АҚШ доллары шамасында, ... ... ... – 1,0 млрд ... жуық. Осылайша, қазіргі таңда ... ... ... өндірісінің дамуына негізделеді. Нарық сиымдылығы
аралау материалдар бойынша отандық өндіріс өнімдерімен 45 – 50 % ... ... ... – 65 – 70%-ға ... ... ... ағаш ... нарықтағы сиымдылығы 250 мың куб.М. және 6,5
млн. кв.м. ... ... ... ... ... өндірісі біркелкі емес даму үстінде. 1990 жылдардың аяғынан ... ... ағаш ... ... ... ... ... 2001 жылы
өндірістік өнеркәсіптің төмендеуі болып, кейінгі екі жыл аралығында қайта
дамуы байқалды. ... ... 2003 жылы 65,3% - дағы сала ... ең ... ... ... табылады.Бұл көрсеткіш өсу қарқыны
бойынша өңдеу өнеркәсібін қазбалау өнеркәсібінен озуға мүмкіндік берді.
Орман өнеркәсібінің даму перспективалары
Қазақстан арқылы маңызды «оңтүстік - ... жолы ... ... ... ағаштың негізгі ағымдары Қазақстан арқылы
өтеді( шикізат базасы Сібірде және өткізу нарығы Қытай). Мәні бар ... ... үшін ... ... ... ... ... құруға
мүмкіндіктер бар. Қазақстанның орман өнеркәсіп кешені ... ... ... ... ... орнығуы барысында озат технологияның
орнығуы және ары ... ... жол ... ... ... ... бірнеше бағыттардан тұрады: жеке
базаны құру үшін орманды қалпына келтіру және барлау, ... ... ... аралау жұмыстары бойынша кәсіпорындар құру, ағашты терең қайта
жасап өңдейтін кәсіпорындар құру, дистрибиуциялық тор ... Бұл ... ... ... ... ... ... есебінен мүмкін
болмақ.
Өндіріс сферасы:
• «Дәулет» ЖШС ... өнім ... үшін ... ... жеткізілетін орман материалдары болып табылады.
• Шикізат нарығы ... ... ... ... ... ... әкелінеді. Бұл біздің республикамыздың барлық
тұтынуындағы 50 % - ға жуығы.
«Дәулет» ЖШС кәсіпорны өз ... ...... ... нүктелері
арқылы , жеке сатып алушылар арқылы және республикадағы ірі кәсіпорындарға
келісімшарт ... ... ... ... ... ... республикамыздағы ірі кәсіпорындар болып
табылады:
• «Ауыр машина жасау Алматы зауыты» АҚ
• «Восток - 7» ЖШС
• «Энерго - Профит» ЖШС
2006 жылы ... ... ... келісімшартына отырған жалпы
сома 119 081 500 теңгені құрайды.
Негізгі бәсекелестері болып: ... PLUS» ЖШС, ... Лес ... «ЕКА - К» ЖШС кәсіпорындары табылады.
Ұқсас өнімдердің бағаларын салыстыру (негізгі өнім, теңгемен)
2.9-кесте
|Өнім атауы ... ... Лес ... - К» ... ... |PLUS» ЖШС ... ЖШС |ЖШС | ... ... ... | | |1200 ... см-ден жоғары, | | | | ... 4-6 м, | | | | ... св. ... | | | | ... | | | | ... ... ... 000 |28 000 |28 000 |26 000 ... 100-150, 1-3с | | | | ... ... ... 000 |26 000 |28 000 |25 500 ... 100-150, 1-3с | | | | ... ... |26 000 |25 000 |16 000 |14 500 ... 20-30мм, 4-6 | | | | ... | | | | ... ... |25 000 |22 000 |16 000 |14 500 ... ... | | | | ... ... 4-6 м | | | | ... ... |18 000 |19 000 |16 000 |15 000 ... 20-50мм, | | | | ... 4-6 м | | | | ... ... ... |35 000 | |27 000 ... 4-6 м, сорт | | | | ... | | | | ... 130-150, | |33 000 | |28 000 ... 4-6м, сорт | | | | ... | | | | ... 150-150, | |32 000 | |29 500 ... 4-6 м, сорт | | | | ... | | | | ... 180-180, | |30 000 | |30 500 ... 4-6м, сорт | | | | ... | | | | ... арналған | | | |37 000 ... ... | | | | ... өнімдердің бағаларын басқа кәсіпорындармен салыстыру салыстыру
барысында шығаратын ... ... ЖШС ... өнімі бәсекеге қабілетті
және өнімнің осындай сапасындада бағасы төмен
«Дәулет» ЖШС өімдерінің сипаттамсы
2.10-кесте
|№ |Өнімнің ... |
| ... ... |
|1 ... ... ... ... жоғары, ұзындығы 4-6м, қарағайсв. |
| |гарь, ГОСТ 9463-88, ... |
|2 ... ... 20-30, ені 100-150, 1-3с. |
|3 ... ... 40-50, ені 100-150, 1-3с. |
|4 ... ... қарағай 20-30мм, 4-6м, 1-3с. |
|5 ... ... ... ... 1-4с, ұзындығы 4-6м. |
|6 ... ... ... ... 1-3с, ... |
|7 ... ... 100х150 ұзындығы 4-6м, сорт 1-3 |
|8 ... ... ... 4-6м, ... |
|9 ... ... ... 4-6 м, сорт 1-3 ... |Брус 180-180, ұзындығы 4-6м, сорт 1-3 ... ... ... ... тақтай,с. 1-3 ... ... ... ... ... ... ... |Қайрақ 50х70 ... ... ... |Обналичка ... ... ... ... ... саптары ... ... кв.м. ... ... ... ... кв.м. ... ... ... ... |Тізбектелген есік блоктары, 1кв.м. ... ... ... ... 1 кв.м ... ... өлшемді есік қорапшалары |
5. ... ... ... ... ... есебін және пайда және зияндар туралы
есебін құру барысында төменде көрсетілген базалық ... ... ... пайда және зияндар туралы есебінің нақты ... ... ... Өтелімділік кезеңі – екінші квартал 2011ж.
• Аккумулятивті пайда – 416 849 440 теңге
• Аккумулятивті ағым – 8 541 300
• NPV – ... ... IRR – ... ... пайдаға ресми есепте көрсетілмеген жеке жеке
тұлғаларға сатудан түскен компанияның ... ... ... ...... және ... ... есебінің нақты мәліметтері
қолданылған , қуаты 100%
• Өтелімділік ...... ... ... Аккумулятивті пайда – 494 729 884 теңге
• Аккумулятивті ағын – ... NPV – ... ... IRR – ... базалық пайдаға ресми есепте көрсетілмеген жеке жеке
тұлғаларға сатудан түскен ... ... ... ... ВАРИАНТ – пайда және шығындар ... ... ... ... қуаты 115%
• Өтелімділік кезеңі – екінші квартал 2010 ж.
• Аккумулятивті пайда – 611 550 551 теңге
• Аккумулятивті ағын – 103 388 556 теңге
• NPV - ... ... IRR – ... ... ... ресми есепте көрсетілмеген жеке жеке
тұлғаларға сатудан түскен ... ... ... ... IRR 12,02% мән дисконтталған мөлшерден төмен, нәтижесінде
салынған инвестиция тиімділігі 15% құрады. ... кем ... 50% - ... ... ... (%), және ... ... төлемдер
залалсыздығы:
• 2006ж. – 997 куб/м.
• 2007ж. – 4 938 куб/м.
• 2008ж. – 4 170 куб/м.
• 2009ж. – 3 678 ... 2010ж. – 3 185 ... 2011ж. – 3 158 ... Орташа мәні – 3 826 куб/м.
Сезімталдық талдауы көрсетіп ... жоба ... ... 20% - ға ... түсуі кәсіпорын үшін сынақ.
6. Кәсіпорынның мықты және осал ... ... ... ... ... көптігі ( Үкіметтің өкіміне
сәйкес 05.12.2001ж. № 1571 және 16.07.2002ж. № 785 ҚР ... ... ... және ... тиым ... ... істейтін бизнес және Ресейлік орман ... ... ... ... істейтін өнімдерді сату нүктелерінің ... ... ... сату ... 3 755 куб/м;
• Түсетін срман материалдарын сақтау үшін жеке қойманың болуы.
Осал жақтары:
• «Альянс банк» АҚ алдында 794 750 АҚШ ... ... ... болуы;
• Бухгалтердің жиі ауысуына байланысты бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... жүктің ұсталынып қалу форс - мажоры.
7. Қорытынды
Жоғарыда айтылғандалды ескере отырып, жоба бойынша мықты және ... ... ... ... ЖШС 183 000 000 теңге көлемінде
біржолғы комиссия 2% көлемінде 60 айға ссудалық қарыздың берілуі ... ... ... ... дұрыс деп санаймыз. Несие бизнесті
дамыту, сонымен қатар, Ресейден орман материалдарын ... және ... АҚ ... ... қарызды жабу (14,7%) мақсатында алынады. Қарыз
1 430 581 АҚШ ... ... ... ... ... ай сайын құятын
төлем (банктің несие калькуляторымен есептегенде) -35 636,08 АҚШ долларын
құрайды. ... ... сома ... АҚШ ... ... ЖШС ... «Альянс банк» АҚ алдындағы ... ... ... ... ... ... арқылы орындауына болады:
• «Альянс банк» АҚ рұқсатымен «Қазкоммерцбанк» АҚ ... ... ... саналады және кепілдік құжаттарын ресімдеп, содан
кейін, «Қазкоммерцбанк » АҚ ақша қаражаттарын «Альянс банк» АҚ –
на аударады.
• «Қазкоммерцбанк»АҚ ... ... АҚ – мен ... ... ... АҚ «Альянсбанк» АҚ – нан ... түп ... ... АҚ ... ... ... ... орталығында кепілдік келісімшартының ары қарай
тіркелуімен , «Альянсбанк»АҚ есеп ... ... ... ЖШС ... ... ... сомасын аударуы туралы «Альянс банк» АҚ – ... ... ... Екінші деңгейлі банктердің несие формалары мен ... ... ... мен ... тәжірибесі
3.1. Шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу ерекшеліктері.
Дамыған елдердің ... ... ... ... ... ... ... несиелеудегі қызметінің төмен ... ... ... ... ... ЖІӨ-ге қатынасы өте жоғары болған
және 2005-жылы 89-174%-ға жеткен. Неміс-жапон қаржылық моделіндегі елдерде
(Швейцария, ... ... бұл ... ... модель
бойынша қызмет ететін елдерден гөрі (АҚШ, Англия) жоғары болған.
Жаңа ... ... ... несиелеудің ЖІӨ-ге қатынасы 53-100%
аралығында болған. Бұл жерде ... өсу ... ... ... гөрі ... елдерде (Корея, Сингапур)
көбірек байқалған.
Шығыс Еуропа елдері мен ... ... ... деңгейі 33-133%
құрайды. Бұл жерде де алдыңғы орында неміс-жапон қаржылық моделін таңдап
алған елдер ... ... ... ағылшын-американдық моделін ұстанған
елдер (Польша) артта жүрген.
ТМД елдерінің ішінде ... ... ... қатынасы бойынша 2001-
жылы Молдавия (27,5) алдыңғы орында тұрса, Ресей (24,3), ... ... (20,5) және ... (17,4) одан ... ... тұрған. Тек осы
елдерден кейін ғана Қазақстан жүрген. Ол несиелеу деңгейі бойынша тек ... ... және ... елдерінен озған (2-кесте):
Ішкі банктік несиелеудің ЖІӨ-ге қатынасы (%)
3.1.-кесте
| ... ... ... ... ... және Шығыс Еуропа елдері ... ... | | | ... ... |22 ... |12 ... | ... | ... ... ... оқып |21 ... қарызды |11 ... ... ... | ... ... ... | ... ... | | | ... ала ... ... |18 ... |6 ... ... ... және | ... | ... ... | | | ... | | | ... ... |5 ... |4 ... ... | | | ... С.Б. ... ... банктер операциялары», Алматы, 2003ж.
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың ... ... ... ... кез ... қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешуі мүмкін.
Сондықтан, қарыз алушының ... ... ... ... банк
қызметкерлері міндетті түрде оның қаржылық жағдайын анықтап білуге тиіс.
Банкроттықтың басты ... ... ... тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайындағы өзгерістр мен
бәсекеге төселе алмауы, өз ... ... тыс ... ... яғни
ресурстарының жоқтығына қарамастан компанияның жылдам кеңеюі, акционерлік
капиталдың ... және ... ... үлесінің жоғарылығы
жатады.
Шетелдік банктердің тәжірибесінде қарыз алушының несиелік қабілетін ... ... ... төмендетудегі басты шара болып табылады.
Несиелердің қайтарылмауынан зиян шегу - кез ... банк ... ... ... толық жою мүмкін емес, бірақ ең төменгі ... ... ... ... ... ... ... болу себептерін айқындауға көмектесетін, сол сияқты
олардың пайда болуын болжайтын толық жүйе ... ... Бұл ... ... несиелердің пайда болуына әсер ететін банкке байланысты және
байланысты емес ... ... ... факторларға несиелік
процеспен байланысты, яғни несиелік өтінішке, несиелік құжаттарға және ... ... ... ... аспектілері жатады. Екінші факторларға
қолайсыз экономикалық жағдай және төтенше оқиғалар жатады.
Несиелік қабілетін талдағаннан кейін несиелік келісім-шарт ... ... ... ... клиенттермен жасайтын келісім – шарттарының
негізгі ерекшеліктеріне: хұқықтарына мәдениеттің жоғарғы деңгейі ; несиелік
мәміле шарттарының егжей – ... ... ... құралдардың түрлеріне
байланысты несиелік келісім- шарттар формаларын типтеу жатады.
Несиелік келісім – шарт мазмұнын ... ... ... ... ... ... несиелік келісім- шарттар 20 бетке дейін болады. ... ... ... ... Мысалы, АҚШ-тың бір банкінде ұзақ
мерзімді несиеге немесе ... ... ашу ... ағымдағы
қажеттіліктерге берілетін несиелерге қатысты неғұрлым ашық ... ... ... шарт бар. Егер ... 30 ... ... ... қысқартылған келісім- шарт, не қарыздық міндеттеме қолданылады.
Германияда бір жүйенің банктері үшін ( жеке, жинақтаушы т.б.) ... ... ... ... ... олар ... ... негізін құрады. Ортақ несиелік шарт белгілеу- ... ... ... бірі. Ортақ несиелік шарттар ... ... ... ...... олар ... ... алушының олармен келісімін нақтылацтын пункт жазылады. Олардың
толық мәтіні несиелік келісім-шарт ... ... ... ... ... келісім-шарттар бір түрге келтірілген. Олар кесте
макеттері түрінде типографиялық ... ... ал ... ... ... . Несиелік келісім-шарт жасалып, ссуда берілгеннен
кейін ... ... ... қайтарылуын бақылайды. Заңды тұлғаның
өтімділігі, қаржылық ... ... ... ... ... тиіс. Әсіресе, несие қабілеттілігінің аспектілерін талдау кезінде
айқындалған әлсіз жерлері үздіксіз талданып отырғаны жөн. ... ... ... несие құрылымы қиындықтар туындаған жағдайда теріс салдарын
жоюға мүмкіндік болатындай анықталуы керек. Яғни, мониторингте қолданылатын
құралдардың ішінде несиелік ... ... ... ... ... ... ... несиелік мониторингтің маңызды элементі сенімді ақпарат
жинап, оны талдап отыру болып ... ... ... буын ... ... несиелік мониторинг
үшін жауапты еткен жөн. Бұл функция, ... кіші ... ... ... ... ... қызметімен біріктірілуі мүмкін .
АҚШ конгресі тұтынушылары пайыздық ... ... және ... ... ... толық ақпараттандыруға қол жеткізу мақсатында несиелеу
аясында дәйекті ақпарат туралы бірқатар заңдар қабылдаған. ... ... ... ... болатын теңсіздікті жою, несиені өтеу
кезіндегі қателерді түзеуді заңдастыруды ... үшін де ... ... ... деңгейдегi банктердiң несиелiк процесiнiң даму болашағы
Қазіргі кезде елімізде банктік несиелеуге байланысты жақсы шарттар бар.
Атап айтсақ, ... бұл – ... ... деңгейімен, теңге курсының
тұрақтылығымен, нақты ЖІӨ-нің ... және ... ... ... макроэкономикалық шарттардың елеулі жақсаруы.
Екіншіден, ел тұрғындарының жеке ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Елiмiзде несиелендiрудiң үш деңгейлi жүйесi дамып келедi. Қор рыногының,
оның iшiнде iшкi институционалдық инвесторларды ... және ... ... ... құқықтары мен мүдделерiн қорғауды
күшейту, корпоративтiк басқаруды жақсартуға арналған ынталандыруды көтеру
жөнiндегi құқықтық ... ... ... ... банктер өз капиталдарын сыртқы рынокқа
шығаруға және ... ... ... ... ... ... ... базаларының артуы экономиканы несиелеу бойынша қызметiн
белсендi жүргiзуге мүмкiндiк ... ... ... ... ... әсiресе ТМД аумағында жұмыс iстеуге ынта таныта бастады.
Бiрақ, бұл ... ... ... тәуекелдiлiк жүйесiнiң ... айта ... ... олар ... ... оның соңы ... соқтыруы мүмкiн.
Осыған орай, бiрнеше факторларды атап айтқан жөн: ... ... ... тыс ... қарқынмен өсiп бара жатқандығыжағымсыз салдарға
ұрындыруы мүмкiн. Мысалы, 2004 жылы экономиканы несиелеу 52 ... ... 2005 жылы 75 – ... ал ... ... ... айында, несиелеу –
50 пайызға өсiп отыр. Жалпылай алғанда, жыл iшiнде ... өсiм ... ... ... өсуi ... ... ... нашарлатады.
Өткен жылы банктердiң күдiктi және ... ... ... 61
пайызға, ал, үстiмiздегi жылдың тоғыз ... 47 ... ... ... ... ... 40 ... құрап отыр. Екiншiден, банктердiң
қарыз портфелi қажетiнше әртараптандырылмаған. Несиелер ... ... ... ... ... немесе қызмет көрсету
жобалары үшiн берiлiп келедi. Бұлар құрылыс пен сауда ... ... ... ... бiр ... шикiзат өндiрiсiне тәуелдi. Банктер
халықаралық рынокта байланыстар жасауға мүмкiндiк алып ... ... ... ... ... ... ресурстық базасының ерекшеліктері, сондай-ақ сапалы
жобалардың болмауы осы ... ... ... ... ... ... ... базасының қазіргі жағдайын сипаттай келе,
банктерде «қысқа мерзімді ақшалар» жинақталып қалғанын атап өту ... ... ... секторына 3 жыл және одан да ұзақ мерзімге несие қажет.
Сонымен қатар, ҚР-ның коммерциялық ... ... ... ... мен ... бағалары арасындағы байланыстылықты көруге болады. Мұнай
бағасы төмендегенде шетел валютасындағы несиелердің үлес салмағы өседі.
Осылайша, ... ... ұзақ ... несиелеу перспективасы
коммерциялық банктерде ұзақ мерзімді несиелік ресурстардың болуына тікелей
тәуелді. Сондықтан, орта және ұзақ ... ... үлес ... ... ... ... ЕДБ-нің ресурстық базасы экономиканың
нақты секторының сұранысын толық қанағатандыра алмайтынын атап өту керек.
Банктердің нақты секторды несиелеудегі ... ... ... ... ... экономикалық өсудің жоғары қарқыны банктерде
ұзақ мерзімді ресурстардың ... әсер ... бұл ... әлі де ... ... ... ... банктердің
меншікті капиталының үлесі дамыған нарықтық экономикада жұмыс істейтін
банктердің меншікті капиталының мөлшеріне ... ... ... ... берушілер несиелік бюролар арқылы
тұрақты негізде қарыз алушылардың төлем ... ... ... ... Мұның қажеттілігі көптеген экономистермен қаржылық-делдалдық қызмет
аясындағы ақпараттардың ассиметриясы мәселесін ... ... ... ... ... ... ретінде несиелік
ресурстарды бөлуде тиімсіздікке әкелетін мәміле жасалған кезде серіктесі
жайлы мәліметтердің жеткіліксіздігі танылады. Бұл ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобамен байланысты алдағы табыс ... ... ... ... ... ... ссуда алғаннан кейін қарыз алушылардың іс-
әрекеттерін бақылай алмауы мүмкін. ... ... ... ... ... ... түрлерімен айналысуы мүмкін немесе ... ... үшін ... ... ... ... ... Осының нәтижесінде несиелердің көлемі азайып, жоғары пайыздық
мөлшерлемелер қойылады. Бұл ... ... ... ... ... алды.
Қаржылық емес секторда жалпы жағдайдың ... ... ... және ... ... таңдау қиынға түседі, пайыздық мөлшерлемелер
көтеріледі, бұл сенімді қарыз алушыларды ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына байланысты сенімсіз қарыз алушылар жоғары
пайыз мөлшерін төлеуге келіседі, себебі ссуданы қайтара ... ... ... ... нәтижесінде тәуекелдің несиелік саясат жүргізе отырып,
несие берушінің өзінің ... ... ... төнеді немесе нарықта
сенімді қарыз алушылар бар екендігіне қарамастан, берілетін несиелер көлемі
шектеледі. Бұл қаржы ... да, ... ... да ... кері ... .
Әлемдік тәжірибенің көрсетуі бойынша бұл мәселені тек несие берушілер
арасында қарыз алушылар ... ... ... үшін ... ... көмегімен шешуге болады. Бұл жағдайда үш түрлі нәтиже байқалады.
Біріншіден, несиелік бюролар банктердің ... ... ... ... деңгейін жоғарылатып, ссудалардың қайтарылуын нақты болжауға
мүмкіндік береді. Бұл несие берушілерге ссуданың ... мен ... ... ... ... ... бюролар банктерге өздерінің клиенттері туралы
ақпаратты іздеу бағасын төмендетуге мүмкіндік ... Бұл ... ... ... теңестіруге және осы арқылы несие берушілермен
несиелік ресурстар үшін ... ... ... ... ... ... ... алушылардың таза табысын арттырып, олардың қызметін
ынталандырады.
Үшіншіден, несиелік бюролар қарыз алушылар үшін ... ... ... ... ... ... нақты орындамаса, оның несие
берушілер алдындағы беделі түсіп, несиелік ресурстарға ... ... ... ... ол үшін қымбаттайтындығын біледі. Сонымен қатар,
бұл механизм қарыз алушыны ... ... ... ынталандырады .
Алайда, осының бәрі үлкен қиындыққа тірелді: ... мен ... ... банк клиенттері өздері туралы мәлімет бергісі ... ... ... ... бас тарту берілген компанияны ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
жалпы ақпараттық желі болмайынша, несиелік тәуекелдер әлі ... ... банк ... ... келісім-шарттардың жетілмегендігі
мәселесін атап өту керек. Осы ... ... ... ... ... ... өтемеудің алдын алу шараларын қамтымайды. Ал, құқықтық ... ... ... қайтарылуын қамтамасыздандырмайды.
Көптеген келісім-шарттар заңи дұрыс құрылмаған, кейде оларға ... ... қол ... ... несиелік келісім-шарт маңызды құжат болып
саналады. ... ... ... ... ... кезде
несиеленетін мәмілені терең зерттеп қана ... ... ... ... ... ... есепке алып, оларды келісім-шартта көрсете білу
керек.
Несиелеу мәселесінде кепіл механизмінің жетілмегендігін атап өту ... ... ... ... ... ... кепілге қойылған мүлік
құнынан орындалады. Кепілді сатудан ... сома банк ... ... ... банк жетіспеген соманы қарыз алушының басқа мүлкінен алуға
құқылы. Алайда, Қазақстан Республикасының азаматтық ... ... ... Ең ... ... ... кәсіпорын мүлкі
арбитражды соттың шығындарын жабуға кетеді. Содан кейін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... Осыдан кейін бюджет алдындағы міндеттемелер: салықтар бойынша
қарыздар өтеледі. ... ғана ... ... кезек беріледі. Көп
жағдайларда банкрот кәсіпорынның бұған дейін мүлкінен түк қалмайды. ... ... ... ... Айтылғандардың бәрі кепіл құқының негізгі
қағидаларының біріне ... ...... ... ... ... ... бірінші кезекте қамтамасыздандырылуы. Яғни, несиелік
тәуекелдердің болу мүмкіндігін төмендету үшін, ең алдымен, кепіл ... ... ... ... ... ... ішінде, әсіресе, кіші және орта бизнес
субъектілерінің несие алуға кепілі жетіспейтінін де айтып кету қажет. ... ... ... ... ... алу қиынға соғады. Ал, әрбір елдің
тәжірибесі көрсеткендей, нарық өздігінен кіші және орта ... ... шеше ... ... ету шағын және орта кәсіпорындар үшін айрықша
проблема болып отыр. Кепілге несие мөлшерінен 2 есе ... ... ... ... ... субъектілерін несиелеуде кепілді қамтамасыз ету
ретінде коммуналды меншік объектілерін ... ... ... ... ... Үкімет Қаулысы тек ұсынымды сипатқа ие.
Банктер шағын бизнесті тек жоғары мөлшерлемелермен және қамтамасыз етудің
қатаң шарттары негізінде несиелеуге ... ... ... кәсіпкерлердің
көбісі үшін бұл қолайсыз, әсіресе, өз бизнесін жаңадан ... ... ... ... ... және орта ... несиелерге
сұранысы түрлі қаржыландыру көздері мен сызбаларын ... ... ... орта ... ынталандыру мен қолдаудың арнайы механизмін құрусыз
елдің қаржы институттары тарапынан ... ... ... жағынан қандай-да болмасын жобалардың құны әр түрлі болғанымен, оған
кететін банк ... ... ... ... Яғни, жобаның құны қаншалықты
көп болса, банктің оны ... ... ... үлес ... аз болады. Және, керісінше, жобаның бағасы қаншалықты аз ... оны ... ... ... үлесі көп болады. Бұл ірі
жобаларға несиелеу мөлшерлемесінің төмен болып, кіші ... ... әсер ... ... ... кіші және орта ... байланысты ірі жобаларға қарағанда кіші жобаларда банктердің
тәуекелі де жоғары болады. Бұл банктердің кепілге байланысты кіші және ... ... ... ... ... әкеледі.
Несие қабілеттілігін қаншалықты нақты бағалап, несие беру туралы шешімі
қаншалықты негізделіп қабылданғанымен, бір де бір ... өзі ... ... қайтарылмауын болжай алмайды. Несиенің қайтарылуына
бақылау жасау кезінде ... ... ... көрсетілген көрсеткіштер
бойынша кәсіпорынның жағдайын тұрақты түрде талдап отыруы қажет. Әсіресе,
талдау кезінде ... ... ... ... талданып отырғаны жөн.
Осы орайда, белгілі бір жобаны несиелеу кезінде болжанатын ақша ... ... тыс ... ссудалардан қауіптену керек. Баланста
көрсетілген өтімсіз активтерді дисконттап, тек тез өтетін активтерді ... жөн. ... ... үрдісінде кепілге алынатын затты ... ... ... ... ... аясы мен мерзіміне
көңіл бөлген жөн. Негізінен, клиенттің несие ... ... ... ... баптарына аса көңіл бөлген жөн. Бұл жерде
ағымдағы активтер мен ағымдағы міндеттемелер баптарына ерекше қарау керек.
Себебі, ... ... ... ... ... әсер етеді.
Клиенттің қаржылық жағдайын қарау кезіндегі тағы бір маңызды ақпарат көзі ... ... ... ... ... ... Яғни, несиелік қызметкер
осы ақпарат көздерін бір бірімен ... ... ... іске
асырылуын бақылап, барлық несиелеу үрдісіне ұйытқы болып ... ... ... ... ұзақ ... ... ... портфельдегі үлесінің аз екені белгілі. Осыған ... банк ... ... нақты секторына инвестициялау
мәселесін шешудің екі жолы бар: ... ... ... ... ... ... ... балансталуы; екіншіден, экономиканың
нақты секторын ұзақ мерзімді несиелеуді ынталандыру. Қазіргі ... ... ... базасының көбеюі екі
көзден тұрады: депозиттер және жинақтаушы зейнетақы қорларының активтері.
Салыстырмалы түрде «арзан» және ... ... ақша көзі ... зейнетақы
қорларының активтерін банк депозиттеріне тарту үшін олар ... ... ... ( мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының шектелуі ... ... ... ... ... ... .
Жалпы, банктердің ресурстық базасының балансталуына байланысты шаралардың
келесі бағыттарын бөлуге болады. Біріншіден, банк ... ... ... ... ... ... Қоры тарапынан мерзімді салымдар
бойынша толық компенсациялық неғұрлым жоғары соманы белгілеу. Екіншіден,
ұлттық ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемені жоғарылату. Ал, мемлекет тарапынан кәсіпорындардың
мерзімді депозиттен алатын пайызына ... ... ... ... талап етуге дейінгі депозиттерінен төмен болу ... ... ... депозиттен алған пайызының 15%-ын салық органдарына ... бір ... көп ... ... депозит болса 10%, екі жылдан жоғары
мерзімге ... ... ... 5% ... жөн. ... ... пайдасына салынатын салық бойынша қысқа мерзімді несиеден ұзақ
мерзімді несиеге қарай дифференциалданған мөлшерлемелерді қою ... ... ұзақ ... ... ... ... ... мөлшерлемесі қысқа
мерзімді несиеден алынған табыстарға қарағанда аз болуы тиіс. Сонымен
қатар, ... ... ... маңызды жобаларға ұзақ мерзімді
несие беру ... ... ... ... ... дамыту да несиелеуді
ынталандыруы шарт. Оны Қазақстан Даму банкі арқылы немесе ... ... ... табиғи ресурстарын кепілге ала отырып жүзеге асыруға
болады.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... келе ... байланысты ең басты қызметі болып
табылатын несиелеу ... да даму ... 2007 ... ... ... ... несиелері бұл кезеңде
7,2% - ға өсіп, 5 трлн. теңгеге жетті. Банктердің несие ... ... ... ... ... ... Жылдың басымен салыстырғанда
стандартты несиелер үлесі бірнеше өсіп, күмәнді несиелер ... ... ... 28,3 млрд ... ... ... алған, алдыңғы
жылмен салыстырғанда 2,3 есеге көбейген.
Банктік займдар ... ... ... ... мен ... ... алуға бағытталған.Олардың мерзімі бойынша сыныпталуында оң
өзгерістер бар. Сондай – ақ салалық құрылымы бойынша несиелердің көп ... және ... ... ... Ал, ауыл ... жеңіл және
тамақ өнеркәсібі сияқты салалары берілген несиелердің ішінде аз үлес алады.
Жалпы алғанда, қазіргі несиелеу жүйесінің әрі ... ... ... ... ... ... несиелік ресурстардың көзі ретінде жеке және заңды тұлғалардың
депозиттерін, соның ... ... ... салымдарын
ынталандыру;
• несиелік келісімшарттарда негізгі қарыз бен пайыздың қайтарылмауының
алдын алу баптарына көңіл бөлу;
... ... ... ... банкрот болған кәсіпорынның
мүлкін таратуда банктің талаптарын бірінші кезекте ... ... ... мысалы, ауылшаруашылық және тамақ өнеркәсібі тәрізді
салаларды несиелеу кезінде мемлекеттің қатысуы маңызды болып табылады.
Атап айтсақ, ... ... ... арқылы жеңілдетіліп
қаржыландыру, салықтық ынталандыруды жүзеге асырған жөн;
• несиелік ... ... ... рөл ... ... құру
кезінде шетел тәжірибесіне сүйену.
Банктің несиелік менеджерлері қарыз алушылардың жалпы қызметін және
қаржылық жағдайын талдау кезінде несиелік меморандум ... Онда ... ... ... ... ету кезеңі, географиялық жағдайы, байланысты
компаниялары, ... ... ... қарым – қатынасы, несиелік
тарихы, менеджменті көрсетіліп, қаржылық жағдайына: балансына, пайдасы мен
зияны туралы ... ... ... ... де, ... байланысты
коэффициенттері бағаланады. Сонымен қатар, несиелік қаражаттарды жұмсайтыны
туралы жоба, тәуекелдер талданады, оң және ... ... ... ... ... мен ... берілуі туралы оң шешім қабылданған
жағдайда несиелеуді оптималды құрылымы ... Осы ... ... банктік несиелеу тәртібіне байланысты келесідей жетілдіру ... ... ... ... ... келе ... қабілеттілігін
рейтингтік бағалаудың бірегей сызбасы бойынша жұмыс ... ... ... ... кезінде анықталатын
коэффициенттердің белгілі бір түрін біріктіретін оптималды
жүйесін енгізу;
3. Несиені беру ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық жағдайна
мониторинг жасау кезінде ... ... ... ... активтері мен ағымдағы пассивтерінің өзгерісіне аса
көңіл бөлген ... Ақша ... ... ... ... ... өзгеру
мүмкіндіктерін болжау;
6. Қарыз алушыдан міндетті түрде жобаның іске ... ... ... ...... талап ету;
7. Потенциалды қарыз алушылар ... ... ... ... ... бойынша жұмысты жақсарту.
Жалпы алғанда, банктік несиелеу процесін жетілдіруге Қазақстан Ұлттық
банкі және екінші деңгейлі ... ... ... ...... ат ... қажет.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің 2007 ... 28 ... ... жаңа ... атты ... жолдауында Қазақстанды жан – жақты
жаңартудың басты басымдықтары ретінде ішкі және сыртқы саясатымыздың ... 30 ... ... ... болатын. 30 бағыттың алтыншы бағыты
банктік секторға ...... ... ... ... мен ... ... жаңа деңгейі туралы елбасының
ұсыныстары отандық банктердің ары ... ... өз ... ... ... банктеріміз жергілікті рыноктағы, сондай – ақ ... ... ... тартысқа әзір болуы керек.
Екіншіден,Қазақстанның банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі зор
секторларына нарықтық жағынан орнықты қолдау ... үшін ... ... ... өңірлік экономикалық жобаларға, соның ішінде мемлекеттік –
жеке меншік әріптестік шеңберінде қатысуын күшейту қажет.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ауқымдағы,
әсіресе энергетикалық, инфрақұрылымдық және «серпінді» жобаларды іске асыру
үшін тарту туралы маңызды мәселені шешу қажет.
Төртіншіден, капиталдың ... ... ... ... ... ... ... тағы да оралуымыз қажет. Бұл мәселені
Қазақстанның оңтайлы жиынтық ... ... ... қажеттігін есепке ала
отырып қарастырған дұрыс. Біздің банктеріміз сыртқы қаржыландыруға шектен
тыс иек ... , ... өзі ... ... ... қарызының бақылаусыз
ұлғаюына әкеп соқтыруы мүмкін.
Бесіншіден, біз тиімді жұмыс ... қор ... ... ... ... жинақ ақшасын бағалы қағаздарға салуға кеңінен тартпайынша,
оның дамуы мүмкін емес. Халықты инвестициялық ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізу қажет.
Алтыншыдан, электрондық банк қызметтері ... ... ... ... одан әрі ... электрондық сауданы дамытудың қуатты
факторына айналмақ.
Қорыта ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асырған кезде әрі қарай жетілдіруге
болады ... ... ... ... банктердің қаржылық жағдайының
тұрақтылығын қамтамсыз ету – жалпы ... ... ... ... ... несиені кеңейту, қолдау және халық сұранысын ... ... ... өз ... ... ... ... Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2007-жылғы 28-ақпан
// Президент және халық – 2007, 02 наурыз.
2. ҚР ... ... ... ... « ... мен банк қызметі туралы» жарлығы
3. 27.10.1994ж. №26 ... ... ... ... ... ... ... Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. – Алматы:Қазақ Университеті,
2000.
5. Лаврушин О.И. Банковское ...... ... и ... Мақыш С.Б. Коммерциялық ... ...... ... ... дело / Под ... ... Г.С. – Алматы: Қаржы-
қаражат, 1998.Банковское дело / Под редакцией Колесникова В.И. ... ... и ... ... Нурсеит Н. Расширение банковского кредитования ... ... – 2006. - ... ... Дж. ... ... Д. Кэмпбелл, Розмари Дж. Кэмпбелл. Деньги,
банковское дело и ... ...... ... Банковское дело: стратегическое руководство / Под редакцией
Платонова В., ... М. – ... ... ... ... Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт. –
Москва: Финансы и статистика, 2006.
12. Ұлттық банктің ... ...... ... ... тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерінің болуына
қойылатын талаптар туралы нұсқаулық // ... ... – 2004, ... ... индустриаьно-инновационного развития ... ... и ... ее ... ... / Под ... Елемесова Р.Е., Джумамбаева С.К. –
Алматы: Қазақ ... ... ... М. Пиедра. Система кредитного бюро в Казахстане. Расширение
доступа к кредитным ресурсам. Успех сбалансированного ... ... ... – 2003.- №9.
16. Хамитов Н.Н, Банк ісі, Алматы Экономика,2006
17. Хамитова К.Н. Современные проблемы и перспективы краткосрочного
кредитования в ... // ... ... – 2002. - ... ... Н., ... Р. ... состояние развития и кредитования
малого бизнеса // Экономика и ... – 2003 - ... ... Ж.О. ... риски в банковской сфере и критерии
рейтинга ... // ... ... – 2002.- ... Халитова М. Система кредитования в условиях реформирования
экономики Казахстана // Саясат. – 2003.- ... ... А.Ю. ... на возможные потери по ссудам:
международный опыт и ... ... ... // Деньги и
кредит. – 2004.- №1.
22. Калкабаева Г. ... ... к ... ... банковского кредита // Қаржы-қаражат. – 2002.- №2.
23. Баймуратов У.Б., Каирленов М.А. О ... базе и ... ... ... ... ... банками
второго уровня РК // Банки Казахстана. – 2002.- №6.
24. Финансы и ... №9 ... 2006 ... Мир финансов қаңтар, 2006 ж.
26. Мир финансов қыркүйек, 2006 ... Мир ... ... ... Мир ... ... 2007
29. Банки Казахстана №5 (107) 2006 ж.
30. «Қазкоммерцбанк» АҚ 2006 ... ... ... www. ... ... ... www.kkb.kz.
-----------------------
2003 2004 2005 2006
6.6% 13.2% 24.8% 26.2%
52.9% 41.1% 36.7% 38.4%
34.2% 36.3% 30.7% ... 503,3 ... 743,4 ... 1678,8 ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдары64 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Болашақ мұғалімдерді ақпараттық-компьютерлік және математикалық модельдеу негізінде кәсіби дайындау жүйесі46 бет
Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету50 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«Казкоммерцбанк» ақ-ның несиелік процесті орындау тәжірибесіне талдау жасау36 бет
«Коммерциялық несиенің дамуы»4 бет
АҚ «Казкоммерцбанктің» экономикалық мазмұны30 бет
Ақпарат жүйесін жобалау11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь