Қазақстан Республикасындағы шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. Шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайының жалпы сипаттамасы

1.1. Шаруа (фермер) қожалығының түсінігі, оның белгілері ... ... ... ... ..8
1.2. Шаруа (фермер) қожалығының негізгі аграрлық кәсіпкерлікпен айналысудың ұйымдастыру нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

2. Шаруа (фермер) қожалығының мүліктік кешенінің құқықтық режимі
2.1. Шаруа (фермер) қожалығының мүліктік кешенінің түсінігі мен құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.2. Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жерге құқығының түсінігі мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
2.3. Шаруа (фермер) қожалығы мүшелерінің құқықтарының жүзеге асыруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

3. Шаруа (фермер) қожалықтарының қызметін қорғаудың құқықтық мәселелрі
3.1. Шаруа (фермер) қожалықтарының қызметін мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.2. Шаруа (фермер) қожалығының қызметін тоқтатудың шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59
Пайдаланылған қайнар көздердің тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63
Еліміз тәуелсіздік алғалы бері, осы тәуелсіздіктің алуына куә болған азаматтар өмірінде көптеген өзгерістер болды. Өмір, идеялар, құндылықтар, формация – барлығы аяқ астынан аударылып түсті. Жеке меншік, азаматтық қоғам, жеке кәсіпкерлікті реттейтін азаматтық құқық “басын көтеріп”, терең тыныс алуға мүмкіншілік алды.
Жер – кез келген мемлекеттің байлғы, ол табиғаттың өзі берген өндіріс құралы, онда еңбектің қажетті алғышарттарының материалдық қуаты бар, нақты бір құқықтық негіздерде жерге меншік және иелену құқығына ие болу сәйкесінше тиісті құқықтар мен міндеттерді тудырады, сондықтан да жер әртүрлі тарихи катаклизмдер кезінде әрқшан саясаткерлер мен қоғамның назарының орталығында болды.
Жер реформасының проблемалары Қазақстандағы агаралық сектордағы реформалармен тікелей байланысты. Агаралық сектордағы реформаның басты бағыттарының бірі агаралық өндірістің бөлшегі ретіндегі шаруа (фермер) қожалақтарын дамыту болып табылады. 2003 жылғы статистикалық мәліметтерге жүгінсек, Қазақстанда 142 мыңға жуық шаруа (фермер) қожалықтары бар екен.
Шаруа (фермер) қожалықтарының құрылуын және қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамасы қазіргі кезде қалыптасу сатаысында жатыр. Осыған байланысты шаруа (фермер) қожалықтарының түсінігі, құрылу жағдайлары, мүліктік кешені, ұйымдық-құқықтық нысанына байланысты заңнаманың мәселелері нақты анықталмаған.
Ел Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2005 жылғы Қазақстан халқына жолдауында еліміздің аграрлық саясатының ертеңі туралы баяндады. Биыл үш жылдық аграрлық азық-түлiк бағдарламасын iске асыру аяқталады. Бiз елiмiздегi аграрлық бизнестi мемлекеттiк реттеу мен қолдау жүйесiн негізiнен қалыптастырдық. Үстіміздегі жылы ғана ауыл шаруашылығы өндірісін дамытуға республикалық бюджеттен 57,9 млрд. теңгеден аса қаржы бөлінеді. Бұл рекордтық сан.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 30 тамыз 1995 ж., өзгертулер мен толықтыруларымен.
2. Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат концепциясы. Қазақстан Республикасы Президенітінің №949 Жарлығымен бекітілген.
3. Қазақстан 2030. Президенттің Қазақстан халқына жолдауы. .// – Егемен Қазақстан. 1997 жыл 11 қазан.
4. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында. (Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы, Астана қ., 2005 жылғы 18 ақпан)
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 27 желтоқсан 1995ж., өзгертулер мен толықтыруларымен
6. Қазақстан Республикасының Жер кодексі, 20 шілде 2003 ж.
7. Қазақстан Республикасының “Шаруа (фермер) қожалығы туралы” Заңы, 31 наурыз 1998 ж., ҚР 29.12.03 ж. N 512-II Заңымен енгізілген өзгертулер мен толықтыруларымен
8. Қазақстан Республикасының “Жеке кәсіпкерлік туралы” Заңы, 19 маусым 1997 ж.
9. Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 12 маусым 2001ж.
10. Қазақстан Республикасының “Неке және отбасы туралы” Заңы, 17 желтоқсан 1998 ж.
11. Қазақстан Республикасының “Жеке кәсіпкерлікті қорғау және қолдау” Заңы, 4 маусым 1992 ж.
12. Қазақстан Республикасының “Банкроттық туралы” заңы, 21 қантар 1997 ж.
13. Қазақстан Республикасының Үкіметінің “Жеке кәсіпкелерді тіркеу үшін алынатын алым ставкасын және жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің нысанын бекіту туралы” №1586 Қаулысы, 6 желтоқсан 2001 ж.
14. Қазақстан Республикасының “Жер қатынастарына байланысты кейбір Қазақстан Республикасының заң актілеріне өзгерістер мен толықтырылулар енгізу туралы” Заңы 29 желтоқсан 2003 ж.
15. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің Басқармасының 2 маусым 2000 жылғы №266 қаулысымен бекітілген “Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібі туралы” Инструкциясы.
16. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің Салық комитетінің 20 қыркүйек 2004 жылғы № НК-УМ-08-1-18/7605 хаты.
17. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 22 желтоқсан 1997 жылғы қаулысымен бекітілген “Ауыл шаруашылық ұйымдарына банкроттық процедурасын қолдану ерекшеліктері туралы” Ережесі.

Арнайы әдебиеттер:

18. Амосова Л., лебедева Н. Крестьянское (фермерское) хозяйство: проблемы и перспективы развития. // Юрист – 2003. №5. С.40-43.
19. Анохин Защита прав преприятий малого бизнеса.// – Право и государство. 1992 № 6.
20. Аяганов К.Т. Крестянские хозяства Казахстана. – А: 1998 г.
21. Бектурганов А.Е. Амирганов И.В. Правовое обеспечение развития малого предпринимательства в Казахстана. – 2001 №3 – 48-54 с.
22. Бобылев А.И. К вопросу об обороте земли сельскохозясвенного назначения. // – 2002. №7(31) – С. 89-90.
23. Вареникова С.П. Организационно-правовые формы крестьянких хазяйств в Республики Казахстан. // Право и государство. - 1998. №2 – с. 16-18.
24. Веденин Г.А. Приватизация и реорганизация предприятий АПК. // Государство и право. – 1993. №4. – с. 63.
25. Волков Г.А Крестянское хозяство как субъект земельных правоотношений. – Москва, 1993.
26. Вольдман Ю. Об особенностях правового регулирования труда в крестьянских хозяствах. // Хозяство и прво. – 1998. № 4. – с. 38-44.
27. Дайнеков И.В. Препринимательское право. – Москва, 1998. 374 с.
28. Жетписбаев Б.А. Агарарное право РК. – Алматы, 2000. – 272 с.
29. Еркинбаева Л.Қ. Шаруа (фермер) қожалығының қызметін құқықтық реттеу. Алматы, 2000.
30. Еркинбаева Л.Қ., Рыскалиев Д.У. Право крестьянского хозяства РК. – Алматы, 1995.
31. Есиркепов Т., Кемел М. Развитие сельскохозяственных преприятий Казахстана в условиях приватизации. – Алматы, 1998. 336 с.
32. Есимкулов С.Т. Правовое регулирование земельных отношений в условиях перехода Казахстана к рынку. // Известия Миннауки АНРК – 1996. №1 – С. 42-44.
33. Культелеев С. Экологическое право Республики Казахстан. – Алматы, 2003. 272 с.
34. Кусаинова Л.А. Крестьянкое хозяйство и новое земельное законодательство. // Фемида. – 1996. №8. – с. 59-68.
35. Кусаинова Л.А. Право землепользования крестянских (фермерских) хозяств в РК. – Акмола, 1998.
36. Кусаинова Л.А. Субъекты права собственности на имущество крестьянкого хозяства. // Вестник Минюста. – 1996. №7.- с. 34-37.
37. Назарбаев Н.А. Қазақстан 2030 жолдауы. Алматы, 1997.
38. Правовое регулирование крестьянского (фермерского) хозяйства в Республике Казахстан. // Еркінбаева Л.К. – Алматы, 1999.
39. Романкова И.В. Проблемы правоовго регулирования препринимательства граждан в РК. – М,1997.
40. Стамкулов А.С., Стамкулова Г.А.сЗемельное право Республики Казахстан (Общая часть). – Алматы, 2004. – 407 с.
41. Сулейменов М.К. Право препринимательства в РК. – Алматы 1994.
42. Устюкова В.В. Правосубъектность крестянского хозяства. – Москва, 1992.
43. Устюкова В.В. Правовое положение крестьянских хозяйств и личного подсобного хозяйства в условиях аграрной реформы. – Монография /Отв. ред. З.С.Белякова. – Москва, 2000.
44. Шайбеков К.А. Семейно-арендный подряд. Аренда. Алматы, 1992
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................................3
1. Шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайының жалпы сипаттамасы
1. ... ... ... ... оның ... ... ... қожалығының негізгі аграрлық ... ... ... (фермер) қожалығының мүліктік кешенінің құқықтық режимі
1. ... ... ... ... кешенінің түсінігі мен
құрамы.................................................................
..............................31
2. ... ... ... ... үшін ... құқығының түсінігі мен
түрлері................................................................
...........37
3. Шаруа (фермер) қожалығы мүшелерінің ... ... ... ... қожалықтарының қызметін қорғаудың құқықтық мәселелрі
1. Шаруа (фермер) ... ... ... 48
2. Шаруа (фермер) қожалығының ... ... ... ... І Р І С П ... ... ... бері, осы тәуелсіздіктің алуына куә болған
азаматтар өмірінде ... ... ... ... ... құндылықтар,
формация – барлығы аяқ астынан аударылып ... Жеке ... ... жеке кәсіпкерлікті реттейтін азаматтық құқық “басын көтеріп”, терең
тыныс алуға мүмкіншілік алды.
Жер – кез келген ... ... ол ... өзі ... ... онда ... қажетті алғышарттарының материалдық қуаты бар, нақты
бір құқықтық негіздерде жерге меншік және ... ... ие ... ... ... мен ... ... сондықтан да жер
әртүрлі тарихи катаклизмдер кезінде әрқшан ... мен ... ... ... реформасының проблемалары Қазақстандағы агаралық ... ... ... ... сектордағы реформаның басты
бағыттарының бірі агаралық өндірістің бөлшегі ретіндегі шаруа ... ... ... ... 2003 жылғы статистикалық мәліметтерге
жүгінсек, Қазақстанда 142 мыңға жуық шаруа ... ... бар ... ... ... құрылуын және қызметін реттейтін
Қазақстан Республикасының заңнамасы ... ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалықтарының түсінігі, құрылу
жағдайлары, мүліктік ... ... ... ... мәселелері нақты анықталмаған.
Ел Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2005 жылғы Қазақстан халқына
жолдауында еліміздің аграрлық саясатының ертеңі туралы ... ... ... бағдарламасын iске асыру ... ... ... ... мемлекеттiк реттеу мен қолдау ... ... ... жылы ғана ауыл ... ... ... ... 57,9 млрд. теңгеден аса қаржы бөлінеді.
Бұл рекордтық сан.
"Агроөнеркәсіп кешені мен ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік
реттеу ... заң ... ... ... ... ... ... кіруіміз, біз бұл
мәселені талай мәрте талқылаған ... ... ауыл ... ... ... ... талаптар қоятын болады. Ендігі
жерде ауыл шаруашылығы шикізатын өндіру мен өңдеу саласында кластерлік
бастамашылықты іске ... ... ... назар аудару қажет деп ... Жеке ... ... нақ ... ... ... ... кредиттердi де, атап
айтқанда, агроиндустриялық саясат арнасында осында тарту керек.[2] Міне
осы мақсаттарды ... ... ... ... үлкен үлес қосуы керек.
Бірақ олар ... осы ... ... алады ма?
Нарықтық экономикалық қатынастарға өту жағдайларында азаматтық
қатынастардың жаңа субъектілерінің түрлері пайда болу ... ... ... және ... ... туындады. Бұл міндет, әрине, жас
мемлекетімізге жүктелді. Сондай жаңа буыны бекімеген ... ... ... ... ... ... жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... шұғыл баяулап кетті деуге болады. Ресми
статистика бүгінгі күні шаруа (фермер) ... ... ... ... алмайды. Қазір барлық құрылған шаруа (фермер)
қожалықтары, ең ... ... ... ауыл шаруашылығының жалпы
өндірісінің 3-4% ғана береді.
Шаруа (фермер) ... ... ... ... ... ... келе осы жеке ... құрылымның қызметінің
тиімсіздігінің бірқатар себептерін анықтап өтуге болады.
Осындай себептердің бастыларының бірі ауыл шаруашылық өнімге ... ... ... ... ... ... бағасы көтерілгеннің
орнына, түсіп барады. Ауыл шаруашылық өнімдернінің сатып алу ... ... май ... ... ... сондықтан бұл шаруа (фермер)
қожалықтарының қызметінің рентабельділігін төмендетеді.[3]
Табиғи-климаттық ... ... ... ... және ... ... ... нәтижесіне әсер етуі, өнімді өндіру
уақытының ұзақтылығы бұл ... ... ... қиындатады.
Мысалы, суармалы егін егу дамымаған аймақтарда шаруалар ... ... ... оның “жерге көміп тастап”, табиғаттың шаруа еңбегіне
оң көзімен қарауын тілеп отырады.
Шаруа ... ... ... ... ... ... мал басының азаюын және осы саладағы кадрлердің ... атап ... ... ... ... азаматтық құқықтық қатынастардың тең
қатысушысы ретіндегі дамуына ... ... ... бірі ... және ... ... болып отырғау қолдаудың көлемінің
аздығын айтқан жөн деп ... ... ... ... ... дамуы мүмкін емес.
Шаруа (фермер) қожалықтарының қызметінің реттейтін арнайы ... ... ... туралы” және “Жеке кәсіпкерлік туралы” заңдарының
кейбір баптарының арасында ... ... бар. ... ... ол ... ... заңнамамен берген анықтамасына да байқалады. “Шаруа
(фермер) қожалығы туралы” ... ... ... жеке ... ... ауыл шаруашылығына арналған жерлерді ауыл шаруашылығы өнімін
өндірумен, ... осы ... ... және ... ... байланысты
отбасылық-еңбек бірлестігі шаруа (фермер) қожалығы деп танылады”. Бірақ бұл
жерде шаруа ... ... ... ... ... ме, әлде жай
тікелей ауыл ... ... ... жұмыс істейтін еңбек
бірлестігі деген сауалдар туындайды.
Өзіміз білетіндей жаңа Жер кодексінің қабылдануы және ... ... ... ... ... жер ... бұрынғадай
пайдалану құқығымен ғана емес, сонымен қатар жеке меншік ... ... ... ... отыр. Осы кезде шаруа (фермер) қожалықтарының жаңа
құқықтарын талдау қажеттілігі туындайды. Міне ... бәрі ... ... ... мақсаты келесідей болып келеді:
1) шаруа (фермер) ... ... ... ... көңіл бөле отырып, шаруа (фермер) қожалықтарының
түсінігіне, белгілеріне және олардық негізгі аграрлық
кәсіпкерлікпен айналысудың ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалығының мүлкінің құқықтық режиміне
түсінік беріп, оның ... ... ... ... талқылау;
3) шаруа (фермер) қожалығының мүшелерінің құқықтарының
жүзеге асыру шарттарын айқындау;
4) ... ... ... ... мемлекеттік
қорғаудың кепілдіктері мен шектерін көрсету;
5) шаруа ... ... ... ... ... ... бір ... шаруа (фермер) қожалықтарының құқықтық
табиғатын зерттейтін ареайы әдебиеттер, әсіресе жаңа заңмаға сәйкес, өте
аз ... ... ... бұны ... ... құқықтық зерттеу
қажеттілігін көрсететін мән-жайдың бірі ... ... ... ... ... ... ... ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ ЖАЛПЫ
СИПАТТАМАСЫ
1.1. Шаруа (фермер) қожалығының түсінігі, оның белгілері
Азаматтардың ауыл ... ... ... ... қызметі
әртүрлі ұйымдық-құқықтық нысандарда жүзеге асырылады: ... ... ... ауыл ... ... ... қожалықтары, жеке қосалқы шаруашылық және тағы да басқалар. Жер
және ... ... ... ... ауыл ... ... құрамында және құқықтық жағдайында біршама өзгерістер
болды. Осының нәтижесінде осы ... жеке ...... (фермер)
қожалықтарының пайда болуының алғышарттары жасалынды. Осыған байланысты
1990 жылы 21 ... ... ... шаруа қожалығы туралы” Қазақ КСР-ның
Заңы, кейін 1998 жылы 31 ... ... ... ... туралы”
Қазақстан Республикасының Заңы қабылданған болатын.
Шаруа (фермер) қожалықтарының түсінігін берер алдында ... ... ... даму ... көз ... ... шаруа (фермер) қожалықтарының ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... рет Кеңес СРО және
одақтық республикалардың 28 ақпан 1990 ... жер ... ... ... ... ... (фермер) қожалықтары тек қана жерге
деген ерекше құқықтарға ие ... ғана ... ... ... ауыл шарушылығы тауарларын өндіру тетігі бола алады. Жерлерді
жалға беру 20-30 жылдардағы тыйым салудан ... 7 ... 1989 жылы ... ... ... қабылдаған жарлықпен қайтадан заңдастырылған
болатын. 90 жылдардың ... ... КСРО және ... республикалар
заңнамалар Негіздерімен жерге жалға алу ғана емес, ... қоса ... бойы мұра ... ... ... ... Ал қазіргі кездегі
нарықтық қатынастар дамуымен жаңадан қабылданған Қазақстан Республикасының
жер ... ... жеке ... ... белгіленді.
КСРО құлағаннан кейін жаңадан пайда болған республикалардың заң
шығарушылары шаруа ... ... ... ... ... әкелді.
Қазақстанда шаруа қожалақтары туралы республикалық ... ... ... ... ауыл шаруашылық өндірістің дамуына
қосатын үлесі, оның ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күшін қолдану мәселелері, ... ... ... ... ... ... болды.
Осы пікірталастардың нәтижесінде 1990 жылы мамыр айында Қазақ КСР-
ның “Шаруа шаруашылығы туралы” заңы ... ... ... ... ... ... ... заңы деп өзгертілді), осы ... ... ... ... қызмет етуінің және қызметін
тоқтатуының заңды ... ... ... ... ... ... ... негіздері және оның қызметінің қағидалары белгіленді.
1990 жылғы заңда шаруа қожалықтарына ... беру және өмір ... ... ... берудің мәселелері регламенттелді. Біз
білетіндей кеңестік ... жер тек қана ... ... ... ... 16 ... 1990 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының
Жер кодексі азаматтарға жерді беру ... ... одан әрі ... кодекс Қазақстанда 5 жыл тұрған азаматтарға ... өмір ... ... ... ... мемлекеттік органдардың ... ... ... өкілеттіктерін белгіледі, жер
учаскелерін пайдалануға берудің тәртібін және ... ... ... құқығының тоқтатылуының негіздерін бекітті.
Шаруа қожалықтарының қызметін ұйымдастыруды одан әрі белсендендіру
үшін Республика ... ... 3 ... 1991 жылы № 474 ... ... ... ... және дамыту бағдарламасы бекітілген
болатын. Аталған бағдарламада шаруа қожалықтарына жер ... ... ... ... және ... ету ... қарастырылды.
1991 жылы ... ... ... ... ... заңы ... ... нысандарының қалыптасуына
жағдай жасауға, кәсіпкерлікті және бәсекелестікті дамытуға, нарықтық
экономиканы ... ... ... 1992 жылы жылы ... қабылданған “Мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорындарын
жекешелендірудің ерекшеліктері ... ... ... заңы ... ... жекешелендіріп, оларды мемлекеттік шаруашылық
жүргізудің өзге түрлеріне ... ... ... ... шару қожалықтарына
қайта құрудың ерешеліктерін қарастырды.
Қазақстан ... ... 1993 жылы 5 ... бекітілген 1993-1995 жылдардағы Қазақстан Респуликасындағы
жекешелендірудің ұлттық ... ... ... бір ... ... мемлекеттік ауылшаруашылық
кәсіпорындарын шаруа ... ... ... ... жер ... одан әрі ... Қазақстан
Республикасы Президентінің “Жер қатынастарын ... ... ... 24 ... 1994 жылғы және “Жер қатынастарын одан әрі ... 9 ... 1994 ... Жарлықтары ерекше ырғақ берді, бұл нармативтік
құқықтық актілерге сәйкес азаматтар енді ... өмір бойы ... ... ... түрде республика территориясында тұру уақытына
қарамастан ала алатын болды.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы ... ... ... ... қожалығы терминін енгізді және оны заңды тұлға
құрмай кәсіпкерлікті іске ... бір түрі ... ... 21 ... ... ... КСР-нің “Шаруа қожалығы туралы” заңының көптеген
ережелері жаңа ... ... және өзге де ... ... 22 ... 1995 ... қабылданған “Жер туралы” заңның талаптарына
сәйкес келмеген болатын.
Жоғарғы ... ... ... (фермер) қожалықтары туралы
заңнаманы қайта қарай қажеттілігі туындады. Осыған ... ... ... құқықтық актілер қабылданды, олар Қазақстан
Республикасының “Жеке ... ... 19 ... 1997 ... және ... қожалықғы туралы” 31 наурыз 1998 жылғы заңдары қабылданды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 31 ... ... заңы ... (фермер) қожалығына “Адамдардың жеке кәсіпкерлікті
жүзеге ... ауыл ... ... ... ауыл ... ... сондай-ақ осы өнімді ұқсатумен және өткізумен тығыз байланысты
отбасылық-еңбек бірлестігі шаруа (фермер) қожалығы деп ... ... ... осы ... ... ... Л.К. ... шаруа
(фермер) қожалықтарының келесідей белгілерін ... ... ... ... ... ... ... тұлға құрмай жеке
кәсіпкерлікпен айналысудың бір түрі болып ... ... ... сәйкес жеке кәсіпкерлік болып азаматтардың пайда табуға
бағытталған, азаматтардың ... ... ... және ... ... өз тәуекеліне және өзінің мүліктік жауапкершілігіне
негізделген белсенді ... ... Яғни ... ... ... ... заңды тұлға құрмай, заңды тұлғаның белгілеріге ие емес
кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке азаматтар табылады. Шаруа (фермер)
қожалығына ... ... ... беру ... ... ... ... мысалы құрылтай құжаттарын дайындау, ... ... ... ... және заңды тұлғалар жеке кәсіпкерлер
қарағанда ... көп ... Заң ... көрсетілген
субъектілердің құқықтық статусіне байланысты ... бар, ... ... бойынша олар заңды тұлғалар болып саналады.
Екіншіден, заңнама шаруа (фермер) қожалықтарының негізгі қызметі
ретінде ауыл ... ... ... осы өнімді ұқсату, өткізуді
бекітеді. Сонымен қоса ... ... ... ауыл ... ... ... ... ойымша, занаманың мұндай талаптары өте ... ... ... атқарушы органдарға осы талаптарды негізге ... ... ... ... ... жерлерді беруге міндеттейді,
екіншіден, осы талаптың орындалуы іс жүзінде ... ... ... ... ... өз ... ... шаруа (фермер) қожалықтарының ... ... ... және өзгешелігі олар тек жай жеке кәсіпкерліктің нысаны ... қана ... ... ... болып табылады. Осыған
сәйкес шаруа (фермер) қожалығының мүшесі болып ортақ ... ... ... балалар, асырап алынған балалар (қыздар), ата-аналар
және басқа да жақын туыстар болып табылады. Осы ... ... ... ... ... тану үшін ... туыстық қатынатары ғана емес,
сонымен қоса жеке еңбегімен ... да ... ... Шаруа (фермер)
қожалығы туралы заңның бір ... онда ... ... ... ең төменгі мөлшері көрсетілмейді. Өндірістік кооператив ... оған жеке ... ... осы белгісі бойынша шаруа (фермер)
қожалығы өндіріс ... ... ... келеді деуге де болады,
“Шаруа (фермер) қожалығы ... ... ... ... ... заң ... ... төменгі жасын 16 жас ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізіп кету
керек. Біздің заңнамаған қарағанда Ресейде шаруа (фермер) ... ең ... жасы 16 жас деп ... ... (фермер) қожалықтарын тек қана жеке тұлғалар
құра алады. Жаңа заңнамаға сәйкес шаруа (фермер) қожалығының ... ... ... және азаматтығы жоқ адамдар да таныла алынады. Бірақ
“Шаруа (фермер) ... ... ... 4 бабы ... басшысына
қатысты императивті норманы бекітіп кетеді, оған сәйкес “18 ... ... ... ... ... кез ... ... шаруа
(фермер) қожалығының басшысы бола алады”. Шаруа (фермер) қожалығының
басшысы ... ... және ... ... ... оның ... ... және заңмен тыйым салынбаған азаматтық-
құқықтық мәмілелерді жүзеге асырады. Ауырған ... ұзақ ... ... ... ... ... қожалығының басшысы шаруашылық мүшелерінің
біріне өз қызметін атқаруға уәкілеттік бере ... ... ... ... ауысқан жағдайда оның мүшелері қожалықты тіркеген
органға бұл туралы ортақ ... ... ... ... ... ... жер
туралы заңңарға сәйкес жер пайдалану құқығына мемлекеттік акт беріледі
(“Шаруа (фермер) ... ... Заң, ... ... 1998 жылғы “Шаруа (фермер) қожалығы туралы” заңының 1-
бабына 1-тармағына сәйкес ... жеке ... ... ... ... ... жерлерді ауыл шаруашылығы өнімін өндірумен, сондай-
ақ осы ... ... және ... тығыз байланысты отбасылық-еңбек
бірлестігі шаруа (фермер) қожалығы деп танылады”. Бірақ осы заңның ... ... ... ... ... ... нысаны
ретінде бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт негізінде, жалпы ... ... ... жай ... көрсетеді. Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің ... ... ... ... ... туралы шарт негізінде құрылады. Бірлескен қызмет туралы
шарт (жай серіктестік шарты) бойынша ... ... табу ... ... келмейтін өзге де мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... бұл түсініктемеде
тараптардың ... ... ... болу ... деп ... ... (фермер) қожалығы туралы” заң беретін түсініктемеде шаруа (фермер)
қожалығының мүшелігі отбасылық мүшелік қағидасына ... ... ... ... ... мен сол ... 1-бабының 3-тармағының
және Азаматтық кодекстік 228-баптары арасында елеулі қайшылықтар бар.
Ғалымдардың ... ... ... ... (фермер) қожалығының
отбасылық-еңбектік белгісі оны ... да ауыл ... және ауыл ... өзге де кәсіпкерлік қызмет
субъектілерінен айырады” дейді.[5]
Н.Н. Веденин “отбасы ғана шаруа қожалығының ядросы болып ... ... ... Профессор К.А. Шайбековтің ойынша “Отбасы
мәселесі әдебиетте аз ... ... ... үш ... ... ... ... және
шарушылық-экономикалық бірлік ретінде ... ... ... адамдық фактор секілді үлкен көңіл бөлу керек”.[7]
Осы ойды жалғастыра келе ... ... ... ... мыналарда көрінеді: мүшелер арасындағы тығыз байланыстар,
мүдделердің бөлінбейтіндігі, ... ... ... ... ... ... ... пікірлерден шаруа (фермер) ... ... ... ... ... ... ... олай
болса, заңнамадағы қайшылықтарды жою қажеттілігін көреміз.
С.П.Вареникова[9] шаруа ... ... ... ... ... ... ретінде сипаттайтын
негізгі белгілеріне мыналарды ... ... ... ... ... қожалығы ауыл шаруашылық және ... өзге де ... ... ... үшін құрылады
және бұл жерде ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалығы пайда табуға негізделген тек ауыл
шаруашылық қызмет қана ... ... қоса ... ... қажет құқық қабілеттігіне ие;
- өз қызметін жүзеге асыруда, өндірістің бағытын, ... ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалығының негізінде бірлескен ауыл
шаруашылығын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қожалығының
мүшелері болып жұбайлар, балалары, асырап алынған балалар,
ата-аналар және өзге туысқандар табылады;
- шаруа ... ... ... ... ... бір
шектерде жалдамалы еңбек тартумен байланысты ... ... жеке ... ... ... ... қожалығының құқық қабілеттілігі жерге
құқықты мемлекеттік тіркеуден басталады;
- ... ... ... ... ... ... құралдаына және өзге де мүлікке қатысты ортақ
бірлескен меншік нормаларына бағынады; ... ... ... бірі одан ... ... ... ... бөлінуге жатпайды,
қожалықтан шыққан адамның бұл мүлікке ортақ меншіктегі ... ... ... ... ... құқықғы бар;
- шаруа (фермер) қожалығы өз міндеттемелері ... ... ... болады және заңнамамен өндіріп
алынуға мүмкін болатын ... ... ... ... жауап
береді;
- шаруа (фермер) қожалығы өзіне ... ... ... кез-келген әрекеттер жасай алады, сонымен қатар,
мүлікті басқалардың ... ... ... ие ... ... пайдалану, иелену, билік ету құқықтарын басқа басқа
адамдарға беруге, мүлікті кепілге ... және ол ... де ... ... ... ... қожалығының жеке және заңды тұлғалармен
қатынатары шарттық негіздерде құрылады;
- шаруа (фермер) қожалығын басқа ... ... ... өкіл ... оның атына куәлік беріледі және ... беру ... жер ... ... немесе
онымен жерді жалға беру шарты жасалады;
- шаруа ... ... ... ... есептеу,
қоршаған ортаны қорғау, заңнаманы бұзу жағдайын қаспағанда
мемлекеттік, шаруашылық және өзге ... мен ... ... ... қол ... жол ... ... шаруа (фермер) қожалығының құрылу тәртібін анық
белгілейді. ... ... ... ... ... ... және ... құқығын мемлекеттік тіркеуден өткізген кезден бастап құрылды деп
есептеледі. Кәсіпкерліктің өзге түрлерінен ... ... ... ... кейін емес, өзін жер пайдлану ... ... ... ... ие ... Бұл ... (фермер) қожалықтарының жер
пайдалану және жермен, ... ... ауыл ... ... ... ... тікелей байланысты.
Шаруа (фермер) қожалықтарының жер пайдалану құқығын тіркеу Қазақстан
Республикасының Президентінің ... ... ... ... және ... ... мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы” заң
күші бар жарлығымен реттеледі. Аталған заңның 1-бабының ... ... ... ... ...... ... жылжымайтын
мүлікке меншік құқығын және өзге құқықтарды, өзге де ... алу ... ... ... сәйкес арыз беруші, яғни шаруа (фермер)
қожалығы тіркеуші органға келесідей құжаттарды тапсыруы тиіс:
1) жер ... ... ... ... ... жер пайдалану құқығын растайтын құжат;
3) тіркеу үшін ... ... ... растайтын құжат;
4) шаруа қожалығы мүшелерінің жеке басын растайтын құжаттар.
Жер учаскесіне ... ... ... ... ... туралы
өтінішке барлық меншік ... қол ... және ... ... ... растайтын құжаттары табысталады.
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу үшін ... ... ... тек ... мазмұны мен құрамы заң ... ... ғана ... ... ... Жаңа ... сәйкес
тіркеуші орган тіркеу құжаттарын алғаннан кейін 5 күн ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу қажет құжаттар 2
данада ... ... ... ... ... ... тиіс. Тіркеу
жүзеге асырылғаннан ... ... ... ... иеленушілерге
қайтарылады. Тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... күнін міндетті түрде белгілеуі ... ... ... ... тіркеуді жеке
кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... ... “Жеке кәсіпкерлік туралы” Заңымен реттеледі. ... ... ... ол ... ... асырылады.
Шаруа (фермер) қожалықтарының мемлекеттік тіркеуі келу сипатына
ие, яғни міндетті емес ... ... ... ... ... орны ... территориалдық салық органында есепке алынады.
Сонымен қоса шаруа (фермер) қожалықтары ... ... ... да заңда көрсетіліп кеткен, ол келесі жағдайда ... егер ... ... жалдамалы жұмысышылардың еңбегін
пайдаланса;
2) егер шаруа (фермер) қожалықтары кәсіпкерлік ... ... заң ... ... салық салынатын жылдық жалпы
табыстан асатын мөлшерде табыстар алса.
Егер осындай ... ... ... ... ... өз қызметін мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... сот ... тоқтатылады.
Басқа жағдайларда мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің болмауы шаруа
(фермер) қожалығының қызметіне шектеу бола алмайды. Бірақ шаруа ... ... ... ... жоғары. Өйткені өз қызметін
мемлекеттік тіркеусіз жүзеге асыратын ... ... ... ... кезде өзін кәсіпкермін атауға құқығы жоқ.
Шаруа (фермер) қожалығын тіркеу үшін қожалық төрағасы мемлекеттік
тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... олар:
1) белгіленген нысандағы өтініш, онда: мүшелердің аты-жөні, туған
жері және ... жеке ... ... ... ... ... тиіс;
2) мемлекеттік тіркеуге алымды төлегендігін растайтын құжат.
Қазақстан Республикасының Үкіметінің ... ... ... ... алым ... және жеке ... мемлекеттік тіркеу
туралы куәліктің нысанын бекіту туралы” 6 ... 2001 ... ... ... ... (фермер) қожалықтарын тіркеу үшін алнатын алымның
көлемі алымды төлеу кезінде төрт еселенген айылық ... ... ... ... ... (фермер) қожалықтарын тіркеуді өтініш
берілген күні жүзеге асырады. Тіркеу нәтижесін белгіленген ... ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалығы Қазақстан Республикасындағы ... тең ... ... ... ... ... ... қожалығы өз қызметінің бағытын, өндірісінің құрылымы мен
көлемдерін ... ... ... ... ... және ... ... шаруашылық жүргізумен байланысты басқа да мәселелерді шешеді.
Тақырыпты ашу ... ... ... бір ... шаруа қожалығы және
фермер қожалығы түсініктерінің арақатынасын анықтау. “Шаруа” және ... ... ... ... бар. ... ... ... ортақ меншікке негізделген отбасы кәсіпкерлігі нысанында
жүзеге асырылады. Бір ... ... ... ... бір отбасымен
құрылады.
Шаруа қожалықтарына қарағанда фермер қожалықтары екі нысанда жүзеге
асырылады:
а) өзіндік кәсіпкерлік ... ол бір ... ... ... ... ... яғни ... кәсіпкерлікті жүзеге асыруға
негізделген фермер қожалығы;
б) бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт негізінде, жалпы ... ... жай ... ... ... ... ... онда кәсіпкерлік қызмет ортақ үлестік меншік негізінде бірнеше
адаммен немесе бірнеше ... ... ... ... ... және ... қожалықтарының арасында
айтарлықтай өзгешеліктер бар, ... ... ... ... ... ... ... келеді, олар бір тәртіппен құрылады, бірдей
нысанда ... ... ... ... ие, тек қана ... ... бар. Шаруа (фермер) қожалықтарының ... ... ... ... ... ... бөлімінде толық айтылып
кетпек.
Сонымен, Қазақстан Республикасында шаруа (фермер) қожалықтарының
қалыптасуы, олардың ... ... ... ... ... ішінде
қалыптасып, өзгеріп, дамып, бүгінгі күнгі сипатына келіп отыр. Шаруы
(фермер) қожалығы ... жеке ... ауыл ... ... ... өнімдерін өндіру, ұқсату және өткізумен баланысты
қызметті ... ... және пада ... ... ... ... ... Ол жеке кәсіпкерлікті жүзеге асырудың бір түрі
ретінде заңнамаға сәкес құрылады және ... ... ... ... қожалығының негізгі аграрлық кәсіпкерлікпен
айналысудың ұйымдастыру нысандары
Қазақстан Республикасының 19 маусым 1997 жылғы ... ... заңы ... ... қызметімен айналысудың екі түрін
бөліп көрсетеді, олар өзіндік кәсіпкерлік және ... ... ... ... бір ... жеке меншігіндегі мүлік
немесе өзге ... ... ... ... ету ... ... жүзеге
асырылады. Бірлескен кәсіпкерлік азаматтардың тобының жеке ... ... өзге ... ... ... билік ету құқығы негізінде
жүзеге асырылады.
Жоғарыда аталған заңның 4-бабына сәйкес бірлескен кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Ортақ бірлескен кәсіпкерлік ерлі–зайыптылардың ортақ меншігіне негізделген
бірлескен ... ... ... ... ... жекешелендірілген
тұрғын үйге ортақ бірлескен меншікке негізделген отбасылық кәсіпкерлік және
жай серіктестік ... ... ... ... туралы заң шаруа (фермер) қожалығын отбасылық
кәсіпкерліктің бір нысаны деп ... ... ... ... ... ... ... келесі нысандарын бөліп көрсеткен:
1) кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік ... ... ... нысанында жүзеге асырылатын шаруа
қожалығы;
2) ... ... ... ... негізделген фермер
қожалығы;
3) бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт негізінде, ... ... ... жай серіктестік нысанында
ұйымдастырылған фермер қожалығы.
Жоғарыда көзделген тізім ... ... ... ... ... шекті тізімі болып табылмайды, заңнамамен шаруа
(фермер) қожалығының өзге де нысандары көзделуі мүмкін деп ... ... 1990 ... ... ... ... қожалығы
туралы” Заңына қарағанда 31 наурыз 1998 ... ... ... ... ... ... Заңы ... ортақ меншік базасына
негізделген отбасылық кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын ... ... ... ... асыруға негізделген және бірлескен
шаруашылық қызметі туралы шарт негізінде, жалпы ... ... ... ... ... ... фермер қожалықтарымен
толықтырды.[10] Оны біз заңның атауына “фермер” ... ... да ... ... ... ... көретініміз кәсіпкерлік
қызмет бірлескен ортақ меншік базасына негізделген отбасылық ... ... ... ... ... Ал ... ... және
бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт негізінде, жалпы ... ... жай ... ... ... ... қожалығы
негізінде жүзеге асырылады.
Кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... негізделген
отбасылық кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын шаруа қожалығында
іскерлік айналымға ... бірі ... және ол ... ... ... мәмілелер жасайды. Шаруа қожалығы атынан ... ... ... бірі ... келісімімен қатынастарға
түседі. Жұбайлардың бірінің екіншісіне келісімі мемлекеттік тіркеу
кезінде ... ал жеке ... ... ... ... кезде ол келісім нотариалдық нысанда кәуаландырылады. Егер
іскерлік айналымға ... ... ... ... ... нақты
анықталған келісімі жоқ болса, іскерлік айналымға қатысушы ... ... ... ... ... ... ... жатыр деп
танылады.
Кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік ... ... ... ... жүзеге асырылатын шаруа қожалығында отбасы
мүшелерінің құқықтары тең сипатта ... ... ... бірлескен
ортақ меншік базасына негізделген отбасылық кәсіпкерлік нысанында жүзеге
асырылатын шаруа қожалығындағы мүшелік күрделі ... ... ... онда ... ... ... аспектілер жиылған және
отбасылық-туыстық қатынастарға негізделеген.
Жер қатынастарының субъектісі болып табылу үшін ... ... ... ие ... ... яғни ... бір құқықтарға ие болып,
міндеттерді атқара алу керек. Құқық қабілеттігімен қатар ... ... өз ... құқықтарға ие болып міндеттерді атқару үшін
әрекет қабілеттегіне ие ... ... ... ... мен ... болуы шаруа қожалығының құқық субъектілігін анықтайды.[11]
Бұл ереже шаруа (фермер) қожалығының басқа ... ... ... ... ... ... құқық субъектілігі туралы айта ... ... ... мен әрекет қабілеттілігі туралы айтуымыз керек, өткені
нақты жер учаскесіне құқықты ... ... акт ... басшысына беріледі.
Кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік базасына негізделген
отбасылық кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... айтқан кезде ортақ құқық субъектілік туралы
айтуымыз керек. Өйткені ... ... ... ... ... ... ... құқығы немесе пайдалану құқығы шаруашылық мүшелерінің
ортақ меншігінде болады.
Кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік ... ... ... ... ... ... шаруа қожалығының мүлігі
оның мүшелеріне ортақ ... ... ... ... ... (фермер) қожалығының ұйымдық құқықтық нысанының келесі ... ... ... ... ... фермер қожалығы. Бұл жерде
енді сөз шаруа қожалығы емес фермер қожалығы туралы болады.
Өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген ... ... ... ... ортақ меншік базасына негізделген отбасылық
кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын шаруа қожалығынан айрмашылығы:
1) оның мүшелік құрамында - өзіндік ... ... ... ... ... ... бір адамның еңбегіне негіделеді;
2) өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға ... ... ... ... күші ... мүмкін;
3) фермер қожалығы ортақ ... ... ... ... ... ... ... асыратын фермерге тиесілі
болады.
Шаруа (фермер) қожалығы өзіндік жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... оның жұбайы кәсіпкер ретінде
көрсетілмесе, кәсіпкерлік қызметті ... ... үшін ... ... қажет етілмейді. Ол жұбайлардың бірінің ... ... ... ... бір шектеулер жасауға мүмкіндік берер еді.
Бірақ егер ... ... ... асыруға негізделген фермер
қожалығында некеде тұратын ... ... ... ... ... егер заң ... неке ... немесе ерлі-
зайыптылардың арасындағы өзге де келісіммен ... ... ... ... ... ... келісімі қажет болады. Пайдалануға
келісім беретін жұбайдың үлесіне қатысты болады. Айта кетер жағдайдай ондай
келесім ... ... ... ... ... бірінің ортақ
меншігіндегі үлесін пайлануға берген келісімі болып табылады. Егер ... ... ... бірі өз ... фермер қожалығы
қызметіне пайдалануға өз келісімен бермесе ол сот алдында мүліктегі ... беру ... ... қоя ... ... ... өз міндеттемелері бойынша өндіріп
алуға болмайтын мүлікті қоспағанда өзіне тиесілі ... ... ... ... ... ... ... негізделген фермер қожалығын
жүзеге асырушы азамат өзіндегі өндіріліп алнатын ... ... ... ... ортақ меншігіндегі үлесімен де жауап береді.
Азамат өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырса, фермер
қожалығы міндеттемелері үшін ... ... ... де
өндіріліп алынуы мүмкін.
Шаруа (фермер) қожалығын ... ... ... ... қызметі туралы шарт негізінде, жалпы ... ... ... ... ... ... фермер қожалығы болып табылады.
Егер өзіндік кәсіпкерлікті ... ... ... ... бірлескен ортақ меншік базасына негізделген отбасылық кәсіпкерлік
нысанында ... ... ... ... ... ... құрамында және жалдамалы еңбек күшін тартуда болса, жай
серіктестік ... ... ... ... ... ... ... болып
келеді[12], өйткені:
- ол туыстық-отбасылық емес негізде жеке ... ... ... ... ... ... жай серіктестіктік мүлкі ортақ үлесті меншікте болады;
- шартта өзгеше көзделмесе, серіктестік қызметінен алынған
табыс (пайда) оның ... ... ... ортақ
мүліктегі үлестеріне пропорционалды бөлінеді;
- фермер ... ... ... мен ... ... ... жабылады, ол жеткіліскіз
болғанда қалған шығында қатысушылардың арасында үлестеріне
пропорционалды бөлінеді.
Жай ... ... ... ... ... ҚР
Азаматтың кодексінің 12-тарауымен реттеледі. Бірлескен қызмет ... ... ... ... бойынша тараптар табыс табу немесе заңға қайшы
келмейтін өзге де мақсатқа қол ... үшін ... ... жасауға
міндеттенеді (АК-ның 228-бабының 1-тармағы).
Бірлескен қызмет туралы шарт және жай серіктестік ұғымдары өзара
байланысты ұғымдар. Бұл ... ... ... ... ... (ол,
заң тұрғысьжан алғанда кейде дәл емес әрі ... ... ... бірлескен қызмет туралы шартпен (жай серіктестікпен) жиынтықта,
басқа жағдайда — бірлескен ... ... шарт (жай ... ... ... ... - жай серіктестік бірлескен қызмет туралы шарт негізіңде
құрылады деп баяндалған.
Бап "жай серіктестік" деп ... жай және ... ... ... ... туындайды. Басты айырмашылық
АК-ның 228-бабының 1-тармағында бекімін тапқан - жай серіктестік занды
тұлға ... ... ... — коммерциялық ұйым больш табылатын занды
тұлғаладың бір ... жай ... пен ... ... ... ұқсастық көп,
себебі екі жағдайда да ... ... ... оның борышы бойынша
өздерінің барлық мүліктерімен жауап ... ... ... ... ... азаматтар занды тұлға құрмай-ақ ... ... ... — занды тұлға құрады. Екінші жағдайда занды тұлға құқықтын
азаматтық айналымдағы ... ... ... ... ... ... құрғанда құқықтың жаңа дербес субьектісі туындамайды, ал
қатысушылары ары қарай қатыса ... ... ... құрмайтын қызметке азаматтардың кәсіпкерлік қызметі
негізделеді. Мысалы, Жеке ... ... ... жеке ... ... ... ... және заңды тұлға нышандары ... ... ... жеке ... ... ... (Заңның 1-
бабының 2-тармағы).
Бірлескен қызмет туралы ... ... ... ... шарттың мазмұнын құрайды.
Қатысушылардьщ міндеттеріне мыналар жатады: мүліктік жарналар енгізу;
серіктестіктің ортақ ісін жүргізуге қатысу.
Жай серіктестіктің қатысушыларының құқықтары мыналар: ... ... ... және ... ... ... ... құқық; жай
серіктестік қызметіне қатысуға құқықты басқаға беру құқығы және қатысудан
бас тарту құқығы; ... ... ... ... оның ... ... ... қүқық.
Өз мақсаттарына жету үшін бірлескен қызмет туралы шарттың қатысушылары
ақшалай немесе басқа заттай не өз еңбегімен жарна енгізеді.
АК-ның 230-бабында серіктестіктің қатысушыларының ... ... ... Жай ... шаруашылық серіктестігінен айырмашылығы да
осында. Заңды тұлға болып ... ... ... ... серіктестіктің жарғылық қорына қосады (59-бап).
Өндірістік кооператив мүшелерінің жарналары аталуы жағынан жақындау,
олар кооператив мүшелерінщ мүліктік ... ... деп ... ... қара). Кооперативте еңбекке қатысу міңдетті болып табылады, ал ... ... ... ... ... ... жол ... бұл сырттай ғана ұқсастық. Жай серіктестік нысанындағы ... ... ... ... бір ... және ... ... мүлкі,
екінші жағынан, әртүрлі болып келеді. Шаруашылық серіктестіктері мен
кооперативтер, заңды тұлға ... ... ... оның ... қатысушылар
салымдарының меншік иелері болып табылады. Жай серіктестік ... ... оған ... ... ... иелері болып
қалады, мүлік оларға ... ... ... құқығында тиесілі. Бұл,
қатысушылар мүліктің өздері қосқан үлесінің ғана ... иесі ... ... жарна ақшалай да, еңбек салымымен де енгізілуі мүмкін.
АК 230-бабында ақша және ... ... ... сөз болады. АК-ның 115-
бабьша сәйкес мүлікке заттар, ақша, соның ... ... ... ... ... қызмет, шығармашылық интеллектуалдық қызметтің объектіге
айналған нәтижелері, фирмалық атаулар, тауарлық ... және ... өзге де ... мүліктік құқықтар мен басқа да мүлік
жатады.
Бұл нормаға түсініктеме беру тәртібінде еңбек ... ... ... мен шеберлікті, сондай-ақ іскерлік ... ... ... ... (РФ ... 1042-бабы).[14]
Қатысушылардың әрқайсының салымдарын ақшалай бағалағанда тараптардың
өзара келісімі ... ... ... ... шарт ... салым
мөлшеріне қарай анықталады.
Ортақ мүлікке салымдар қосудың мөлшері мен тәртібі бойынша қатысушылар
келісімін ... ... ... ... ... талабы деп тану қажет (АК-
ның 393-бабы).
Шарттың қатысушыларының ортақ іс жүргізуі серіктестік қатысушыларының
міндеті де, құқығы да. Жалпы ... ... ... ... ... ... ортақ істер жүргізуі олардың ортақ келісімі бойынша жүзеге
асырылады ( АК-тің 229-бабы).
Шығындар мен залалды фермер ... ... ... жабады, ол
жалпы ереже. 231-бабы ортақ шығындар мен болатын залалдарды жабу тәртібін
анықтауды қатысушылардың өздерінің ... ... ... ... ... ... тәртіп көзделмеген жағдайда ғана 231-бапта көзделген
тәртіп ... ... ... басты қағида мынау: ортақ шығындар мен залалдар шартқа
қатысушылардың ортақ мүлкі ... ... ал ... ... ... ... олардын үлестеріне қарай бөлінеді. Бұл принцип ортақ меншік
туралы нормаларда да ... ... ... шаруа (фермер) қожалықтарының қандай ұйымдық-құқықтық нысаны
болсын, олар заң ... тең деп ... Оның ... бір нысанына
болсын нақты бір артықшылықтар бірілмейді.
Сонымен, Қазақстан Респуликасының әрекет етуші ... ... ... ... ... ... айналысудың
ұйымдастыру нысандары ретінде кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік
базасына негізделген ... ... ... ... ... ... өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген фермер
қожалығын, бірлескен шаруашылық ... ... шарт ... ... меншік базасында жай серіктестік нысанында ұйымдастырылған фермер
қожалығын бөліп ... ... ... қожалығының нысандарынан
көретініміз кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік базасына негізделген
отбасылық ... ... ... нысанында жүзеге асырылады. Ал
өзіндік кәсіпкерлік және бірлескен шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жай серіктестік нысанындағы
кәсіпкерлік фермер қожалығы негізінде жүзеге асырылады.
2. ШАРУА (ФЕРМЕР) ҚОЖАЛЫҒЫНЫҢ ... ... ... ... Шаруа (фермер) қожалығының мүліктік кешенінің түсінігі ... ... ... бүгінгі күні Қазақстан Республикасының ауыл
шаруашылығының тең құқылы өндірістік бірлігі болып ... ... ... өз ... ... өндірісінің құрылымы ... ... ... ... өсіреді, ұқсатады және сатады, сондай-
ақ шаруашылық жүргізумен ... ... да ... шешеді. Сөз жоқ,
шаруа (фермер) қожалығы нақты бір қызметпен айналысуы үшін оған нақты бір
мүліктік ... ... ... ... мүліктік кешенін шаруа (фермер)
қожалығының жүргізу нысанына ... оны ... ... ... ... немесе өзге де мүліктіктік құқыққа негізделеген
мүліктер құрайды.
ҚР АК шаруа (фермер) қожалығы мүшелерінің ортақ меншігінің құқықтық
режимін анықтағанда шаруа және ... ... ... ... ... ... қожалығының мүлкі, олардың ... ... ... ... ... ... оньщ ... тиесілі
болады деп белгілейді (АК-ның 224-бабының 1-тармағы).
Жоғарыда атап кеткендей кейінгі арнаулы заңнама біртұтас ... ... ... оның үш ... ... ... ... Жеке
кәсіпкерлік туралы заң шаруа (фермер) қожалығының негізгі формалары деп,
біріншіден, кәсіпкерлік қызмет бірлескен ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын шаруа қожалығын;
екіншіден, жеке кәсіпкерлікті жүзеге ... ... ... ... ... ... туралы шартқа негізделген жай
серіктестік формасында ұйымдасқан фермер ... ... ... ... ... ... Шаруа (фермер) қожалығының формаларын
осылай бөлу 1998 ... 31 ... ... (фермер) қожалығы туралы" Заңда
да бар (Заңның 1-бабының 3-тармағы). Сонымен, шаруа ... ... ... бір ... ... ... екі ... бөлінген.
Шаруа (фермер) қожалығы туралы заңның 4-бабына сәйкес “Шаруа
(фермер) қожалығының ... ... ... ... ортақ үлестік меншік
құқығында оның мүшелеріне тиесілі болады”. Бұл ережемен келісуге болмайды.
Осы бапқа ... ... ... ... ... ... ... ортақ бірлескен немесе ортақ үлесті меншік құқығында ғана ... ... ... ... бірлескен меншік базасына негізделген
отбасылық кәсіпкерлік нысанында шаруа (фермер) ... ... ... мүлігі мүшелерге ортақ бірлескен және бірлескен қызмет туралы шартқа
негізделген жай серіктестік ... ... ... ... ... оның ... оның ... ортақ үлесті меншік құқығында
болатынына күмән жоқ. Бірақ бұл ереже өзіндік кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... деп айта алмаймыз, өйткені
өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге ... ... ... ... ... құрады және онда ортақ меншіктің қандай да бір түрі болуы мүмкін
емес.[15]
Шаруа (фермер) қожалығының ... ... ... ... ... ... ... мүшелерінің бірлескен меншігінде оның
мүшелерінің ... ... ... үшін сатып альшған жер
учаскесіндегі екпелер, шаруашылық және өзге де ... ... және ... да ... өнім ... мал мен күш көлігі,
құс, ауылшаруашылығы және өзге техника мен ... ... ... және ... ... ... (АК-ның 224-бабының 2-тармағы және
Шаруа (фермер) қожалығы ... ... ... 2-тармағы). Шаруа қожалығы
жүргізілетін жер учаскесі, шаруашылық мүшелері ... ... ... ... ... ... ... кірмейді.
Шаруа қожалығы мүшелерінің бірлескен меншігі бір мақсат үшін ... ... ... шаруашылық жүргізу үшін құрылады. Бірақ, шаруа
ауласындағы бірлескен меншіктің құрамына кірген мүлік, өз ... ... ... ... қала ... Тауарлы ауыл
шаруашылығын жүргізуге немесе ауылшаруашылық өнімдерін ... ... ... ... ... ... ... адамдардың қаражатына
алынса да, ондай қожалық мүшелерінің бірлескен ... ... ... ... жеке ... ортақ меншігі құқығыына жиһаз, радиоаппаратура,
тұрғын үй болуы мүмкін. Бірақ бұл заттар ... ... ... мүшелерінің
бірлескен меншігі құқығыңда емес, меншік құқығының өзге түрлерінің
субъектілеріне тиесілі ... ... ... - шаруа қожалығының
мүшелерінде ерлі-зайыптылардың бірлескен меншігі ретінде тұрғын үй немесе
өзге мүлік ... ... ... олар ... ... да бұл ... қожалығы мүшелерінің бірлескен меншігі бола алмайды.[16] Сондықтан да
ортақ меншіктің сипатын оның ... ... ... ескеру қажет.
Және де, шаруа қожалығы мүшелерінің бірлескен меншігі туралы норманың
диспозитивті екендігін ... ... ... бұл ... ... ... белгіленуі мүмкін.
Шаруа қожалығында бірлескен меншіктің құқық субъектілері әрқашанда ... ... — жеке ... ... ... (фермер) қожалығы, ҚР
заңнамасына сәйкес, ... ... ... ... емес.
Шаруа қожалығы мүшелерінің шеңбері "Шаруа (фермер) қожалығы туралы"
Заңның 1-бабының 2-тармағында анықталған. Бұлар - ерлі-зайыптылар, ... оның ... ... ... ... және ортақ шаруашылықты
бірге жүргізуші жақын туыстары.
Шаруа қожалығы мүшелерінің бірлескен меншігін иелену, пайдалану ... ... ету, ... ... ... мүлікті иелену, пайдалану
және оған билік ету ... ... ... ... ... ... ... басшысын заңның бөліп қарауына байланысты бірқатар ... ... ... ... жасы 18-ге ... ҚР ... ... тиіс.
Шаруа қожалығының басшысы басқа тұлғалармен және мемлекеттік органдармен
қатынастарда оның мүддесін қорғайды, ... ... ... ... ... жасайды ("Шаруа (фермер) қожалығы туралы" Заңның 1-
бабының ... ... ... ... ортақ мүлік үшін бірлескен емес,
үлесті меншік режимін белгілесе, онда ... ... ... пайдалану және
оған билік жасау үлесті ... ... ... және оған ... ... белгіленген ережелері бойынша болады.
Шаруа қожалығы үшін маңызды бір мәселе - ... ... ... ... ... нәтижесінде алынған өзге табыстардың құқықтық
тағдыры, себебі қожалықтың өзі ... ... ... ... алу ... Бұл ... ... қожалығы мүшелерінің ортақ мүлкі деп танылады,
олар мүшелердің өзара келісімі ... ... ... ... ... Фермер қожалығындағы мүлікті меншіктеу мәселесі күрделірек.
Біріншіден, бұл қожалықтың заң ... ... екі ... мүліктің
құқықтык, режимі әртүрлі, және ол ... ... ... ... ... келмейді. Жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген
фермер қожалығында, әдетте, бірсубъектік ... ... ... Жай ... ... ... фермер қожалығында
ортақ үлесті түріндегі көпсубъектік меншіктің құқықтық режимі белгіленеді.
Екіншіден, фермер қожалығындағы меншіктің құқықтық режимін ... ... ... ... Заңның кейбір нормаларындағы қайшылықтар
қиындатып отыр, ол бір ... ... ... ... ... ... ... қожалығының формалары ретінде аталған үш форманы бөліп алады.
Екінші жағынан, ол, шаруа (фермер) қожалығын, ауыл ... ... ... отырып жеке кәсіпкерлікті жүзеге асырушы адамдардың отбасы-
еңбек бірлестігі деп санайды, ... бұл ... ол ... және ... ... саралау жасамайды және қожалық мүшелерішң шеңберін тек
ерлі-зайыптылармен жөне жақын ... ... ... ... 1 және
2-баптары).
Ал, жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген ... ... ... ... еңбек бірлестігі емес. Сондықтан да ол ... ... ... қожалығы мүшелерінің ортақ меншігіне ие болмайды
және бола ... да, ... ... ... ... ... жеке
кәсіпкерлікті, бірлескенге қарағанда, бір ... өзі, ... ... ... мүлік базасында, сондай-ақ мүлікті пайдалануға және
(немесе) оған ... ... жол ... өзге ... ... жүзеге асырады
(Заңның 3-бабының 2-тармағы).
Бірлескен қызмет ... шарт ... ... ... фермер қожалығын да отбасы-еңбек бірлестігі деп қарастыруға
болмайды. Жай серіктестік ... 12 ... ... ол ... ... бір отбасы мүшелерінің шеңберімен шектемейді.
Олар ... ... ... ... да болуы мүмкін. Жай серіктестік
оның мүшелерінің ортақ үлесті ... ... ... ... ол меншікті
мүшелер бірлескен меншікке өзгерте алмайды, себебі бұл ... ... ... ... ... ғана ... Фермер қожалығының
үлесті меншігін иемдену, пайдалану және оған билік ету АК-ның үлесті меншік
туралы жалпы ережесіне ... ... ... ... ... (фермер) қожалығының меншігі
туралы нормалары түзетуді қажет етеді, себебі олар осындай формадағы фермер
қожалығына ... ... ... есептелген. Түзетуді, ... ... ... ... ... Заң нормалары да қажет етеді.
Заңнама шаруа (фермер) ... ... ол ... ... ерекше реттемелейді. Бөлу тәртібі, негізінен АК-ның ... ... ... бөлу және ... туралы жалпы ережелеріне сәйкес келеді.
Бірақ өндіріс құралдары ... ... ... ... ... ... ол шыққан соған шамалас ақшалай өтем алуға құқылы. Бұл
шаруа (фермер) ... одан ары ... ... ете беруінің негізді
кепілі ... ... ... ... (фермер) қожалығының мүліктік кешені дегенде
қожалықтың меншік ... ... ... ... Оның құрамына
қожалық мүшелерінің меншігіндегі жер учаскесіндегі ... ... және өзге де ... ... және ... ... өнім беретін және ... ... мал, құс, ... ... және өзге де техника мен ... ... ... ... және қожалық үшін оның мүшелерінің ... ... ... ... да ... ... ... (фермер) қожалығын жүргізу үшін жерге құқығының түсінігі
мен түрлері
Жер құқық ... ... ... ... түсініктерде
сипатталады. Бір жағдайда ол мемлекеттік және меншік ... ... ... ол ... құқығының объектісі болып ... ... жер ... ... екі ... жер ... пайда
болады: біріншіден, Қазақтсан Республикасы территориясы шегіндегі жерлерге
меншік ... ... ... екіншіден жерді ... ... ... ... ... 2003 жылы ... ... Республикасының жер кодексі
және “Жер қатынастарына байланысты кейбір Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... 29 желтоқсан 2003
жылғы заңы шаруа (фермер) қожалығының жерге ... ... ... ... айтылған нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жер
учаскелері шаруа (фермер) қожалығын ... үшін ... ... жеке ... ... ... өтеулі уақытша жер пайдалану
қүқығымен 49 ... ... ... ал ... мал шаруашылығын жүргізу
үшін (маусымдық жайылым) уақытша өтеусіз жер ... ... ҚР ... және ... ... “Шаруа (фермер) қожалығы ... ... ... Жер ... ... (фермер) қожалығын жүргізу үшін
алуға басым құқықты жеке еңбегімен қатысу негізінде шаруашылық ... ауыл ... ... мен біліктілігі бар, ауыл шаруашылығында іс
жүзіндегі жұмыс тәжірибесі бар және осы ... ... ... ... ... азаматтар пайдаланады.
Айтылғанды түйіндей келе шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін ... ... ... ... жер ... ... ... қожалығын жүргізу үшін Қазақстан
Республикасының азаматтарына беріледі;
2) жер учаскелері шаруа (фермер) ... ... үшін ... ... ... ... жер учаскелері шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін ... ... жер ... ... 49 ... ... дейін дейін берлуі мүмкін;
4) шалғайдағы мал шаруашылығын жүргізу үшін (маусымдық жайылым)
уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығымен ... ... жер ... ... ... ... ... үшін алуға
басым құқықты жеке еңбегімен қатысу ... ... ... ауыл ... білімі мен біліктілігі
бар, ауыл шаруашылығында іс жүзіндегі ... ... ... осы ауданда, қалада, ауылда (селода), кентте тұратын
азаматтар пайдаланады.
Жер пайдалану құқығы ... ... ... ... жер ... ... мемлекет меншігіндегі жерді мемлекеттің
азаматқа ... және ... ... ... айтады. Осындай құқық
негізінде азаматтар мемлекет қолдауы ... ... ... ... иелік етеді.[18]
Жер пайдалану құқығы жерді пайдалану және қорғауға байланысты
құқықтық ... ... ... ... жер ... институты
ретінде сипатталады.[19]
Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу азаматтардың жер ... ... ... жер ... институтының бөлшегі ретінде мемлекет
бекіткен және мемлекет меншігінде ... жер ... ... ... реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы болып саналады.
Жер пайдалануға ... ... ... ... ... кең ... ол мемлекетке жерден нақты бір пайда табуға
кедергі жасамайды. Мемлекет жерден ол жер ... ... ... ... ала ... ... пада алу кезінде кез ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалығына пайдалануға берген
кезде, тек ... ... алу ... ... В.К.Григорьевтің ойынша
“пайдалану құқығы меншік құқығының бір бөлшегі ретінде жеке ... ... ... ... Л.А. ... ... ... шаруа (фермер)
қожалығына пайдалануға бере отырып, егер жер ... ... ... ... болса, егер жер нысаналы мақсатында ... ... ... ... ... ... ... қайта алып
қоя алады дейді.[21]
Қазақстан Республикасының Жер ... ... ... ... жер ... құқығы:
1) жер пайдалану құқығын табыстау;
2) жер пайдалану құқығын беру;
3) жер пайдалану ... ... ... мирасқорлық
тәртібімен ауысуы (мұраға алу) арқылы туындайды.
Шаруа (фермер) қожалығына жерді пайдалануға ... ... ... асыруымен жүреді.
Жер пайдалану құқығын шаруа (фермер) қожалығына беру дегеніміз бір
жер пайдаланушының өзінің жер пайдалану құқығын ... ... ... пайдалану құқығының әмбебап құқықтық ... ... ... ... жер ... ... заң бойынша мұраға алған кезде
пайда болады.
Шаруа (фермер) қожалығының жер пайдалану ... ... ... оның ... жер ... нысаналы мақсаты ескеріле отырып жүзеге
асырылуы тиіс.
Жер пайдалану ... ... ... актілерінің;
2) азаматтық-құқықтық мәмілелердің негізінде;
3) ҚазақстанРеспубликасының заңдарында көзделген өзге де ... ... 1995 ... ... Республикасының “Жер туралы” заң
күші бар Жарлығымен ... 20 ... 2003 ... Қазақастан
Республикасының жер кодексі ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерді шаруа
(фермер) қожалықтарына жеке ... ... ... Енді ... ... ... ... жерді бұрынғыдай тұрақты немесе
уақытша тегін ... ... ... ... қатар өздерінің жеке
меншік құқығына алуға ... ... ... ... жеке меншікке беру – жермен байланысты ... ... ... Меншік иесінің бұл билік ету функциясы
заңнамамен көрсетілген тәртіпте ... ... ... атқарушы органға берген өтініші және бөліп
шығарылатын жер учаскесінің орналасқан жері туралы қоса ... ... оған жер ... құқық беруге негіз болып табылады.
Шаруа (фермер) қожалығының жүргізу үшін ауыл шаруашылық мақсатындағы
жер учаскесін ... жеке ... ... бір ... ... ... (максималды) көлемі 22 қазан 2003 жылғы Қазақстан
Республикасының Үкіметінің ... ... ... жүргізу, Қазақстан
Республикасының заңды тұлғасын немесе оның аффилийрленген ... ... ... ... үшін ауыл ... ... жерлердің
Қазақстан Республикасы азаматтарының жеке ... ... ... шетел азаматтарында, азаматтығы жоқ адамдарда, шетелдік ... ... ауыл ... ... ... үшін пайдалану
құқығында болудың бір әкімшілік аудандағы (қаладағы) ... ... ... ... № 1071 ... сәйкес Қазақстан Республикасы
Үкіметімен облыстық (республикалық маңызы бар ... ... ... ... органдардың бірлескен ұсыныстары негізінде белгіленеді.
Шаруа (фермер) қожалығын жүргіземін деген азаматтарға жер ... жер ... ... жер ... қалалық немесе аудандық
атқарушы органдарға берген өтініші негізінде арнайы жер қорының ... ... ... ... ... жер ... пайдаланудың мақсаты;
2) оның көлемдері;
3) орналасқан жері;
4) жер пайдалану түрі;
5) басқа жер учакесінің болуы немесе болмауы;
6) шаруа (фермер) ... ... ... ... учаскесін жеке меншікке беру туралы өтінішке шаруа (фермер)
қожалығының басшысы мен оның мүшелері қол ... ... ... ... ... құқығы:
1) меншік құқығын табыстау;
2) меншік құқығын беру;
3) жеке меншік құқығының әмбебап құқықтық мирасқорлық тәртібімен
ауысуы (мұраға алу) ... ... Жер ... ... ... ... қожалығын жүргізу үшін жер
учаскесіне жеке меншік ... ... ... ... ... жеке ... ... жер учаскесінің заңнамаға ... ... ... тең ... ... ... немесе жер
учаскесіне меншік ... оның ... ... ... ... ... сатып алуына болады.
Жерді жеке меншікке жай бағамен немесе жеңілдікті бағамен алудың
практикалық ... зор. Жер ... жеке ... құқығын жер учаскесінің
заңнамаға сәйкес анықталған ... ... тең ... ... ... жер ... Қазақстан Республикасының заңнамасында ... ... кез ... ... жасауға құқылы. Ал ... ... ... оның кадастарлық құнына қарай айқындалатын
жеңілдікеті ... ... ... ... жер ... ... құқығы
мемлекеттік тіркелген кезден басатап 10 жыл өткеннен кейін жер учаскесімен
Қазақстан Республикасының заңнамасында ... ... ... ... ... жасауға құқылы.
Сонымен осы бөлімнің қорытындысы ретінде ... ... жер ... жер ... ... ... қожалығын жүргізу
үшін Қазақстан Республикасының азаматтарына жеке ... ... ... ... жер ... қүқығымен 49 жылға дейінгі мерзімге, ал
шалғайдағы мал шаруашылығын ... үшін ... ... ... жер ... ... ... деп айтамыз.
2.3. Шаруа (фермер) қожалығы мүшелерінің құқықтарының жүзеге асыруы
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес ... жеке ... ... ауыл ... ... жерлерді ауыл шаруашылығы өнімін
өндірумен, сондай-ақ осы өнімді ұқсатумен және өткізумен тығыз ... ... ... ... ... деп ... Заңды
тұлға құрмай және зәңды тұлға белгілері болмаған жағдайда кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын жеке тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... қожалығы туралы” Заңының 1 бабының 2-тармағына
сәйкес шаруа (фермер) қожалығының мүшелері ортақ ... ... ... балалар, асырап алынған балалар (қыздар), ата-аналар
және басқа да жақын туыстар болып ... Бап ... ... ... қожалығының мүшелері арасында отбасылық туыстық қатынастар ... ... ... ... ... мен ... ... бар екекдігін жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... ... қожалығын бір адам
құрғандықтан онда ... жоқ, ... ... арасында отбасылық
қатынастар жоқ, ал бірлескен шаруашылық ... ... шарт ... үлестік меншік базасында жай серіктестік ... ... ... ... ... ... ... жоқ жеке
кәсіпкерлер құрады, олардың ... ... – тек ... үлесті меншік болып
келеді. Сондықтан менің ойымша, ҚР “Шаруа (фермер) қожалығы ... 1 ... ... бірлестігі” деген сөздерді “еңбек
бірлестігі” деген сөздермен ауыстыру керек сияқты.
Шаруа (фермер) қожалығының мүшелері ... ... ... ... меншіктің қатысушылары болады. Л Кусаинованың ... ... ... ... ... ... меншігі ерлі-
зайыптылардың ортақ меншігінен ... ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық мақсаттағы мүлік болып табылады
және ол әрқашан ортақ меншікте болады.[23]
Шаруа ... ... ... ... ... айтқан
кезде олардың мүліктік құқықтарын айтуымыз керек. Шаруа ... ... ... шаруа (фермер) қожалығының жүргізу
азаматардың құқықтарын жүзеге ... ашу үшін ... ... ... ... ... ... бөлуіміз керек.
Шаруа (фермер) қожалығының қандай нысаны болмасын оны 18 ... ... ... ... ... ... ... басшысы қожалықты ұйымдармен, азаматтармен және мемлекетттік
органдармен қарым қатынаста оның мүшелерінің ... мен ... ... ... ұзақ ... орнында болмаған жағдайда шаруа
(фермер) қожалығының басшысы шаруашылық ... ... өз ... ... бере ... ... ... ортақ меншік базасына ... ... ... ... ... ... ... оның
мүшелерінің ортақ бірлескен меншігіне негізделеді. Заңға ... ... ... ... ... тең деп ... өйткені ол
заңнамамен немесе шартпен нақты үлестерге бөлінбейді.
Кәсіпкерлік ... ... ... меншік базасына негізделген
отбасылық кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын шаруа қожалығы мүшелері
егер олардың арсындағы ... ... ... ... ... ортақ
бірлесіп иеленеді және пайдаланады. Ол деген кәсіпкерлік қызмет бірлескен
ортақ меншік базасына негізделген отбасылық кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... меншігінде жер
учаскесіндегі екпелерді, шаруашылыққа арналған және өзге де қора-қопсылар,
мелиорациялық және ... да ... өнім ... және ... ... ... ауыл ... арналған және өзге де техника
мен жабдықгар, көлік ... ... және ... үшін ... ... ... ... алынған басқа да мүлікті ортақ бірлесіп
иеленіп, қожалық ... ... ... жемісті, өнімді және
табысты шаруа (фермер) қожалығы мүшелері олардың арасындағы келісім ... ... ... ... ... ... ... қожалық мүше мүшелерінің қайсысы мәміле жасағанына қарамастан
бірлескен меншіктегі мүлікке билік ету ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген фермер қожалығын
бір адам құрады ... бұл ... ... ... ... сөз ... ... (фермер) қожалығының мүлкін басқару, иелену және пайлану
құқығын ешкімге қарамай тікелей өзі ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті жүзеге асыруға
негізделген фермер қожалығын жүргізуші азамат ол ... ... ... ... ... ... ... мәмілелер жасауға және
жүмысқа жұмыскерлерді ... ... бұл ... ... мен фермер
қожалығы арасындағы қатынастар еңбек заңдарымен реттеледі.
Өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделеген фермер қожалығының
қыземінің ... ... ... өнім мен ... ... ... ... қайшылықтар бар, мысалы ҚР “Шаруа (фермер) ... ... 4 ... ... “шаруа (фермер) қожалығы қызметінің нәтижесінде
алынған жемісі, өнім мен табыс шаруа (фермер) ... ... ... ... ... ... ... болып табылады және олардың арасындағы
келісім бойынша пайдаланылады” делінген, бірақ та ондай ... ... ... ... ... ... де, ... де меншік құқығы пайда
болуы мүмкін емес, өйткені ондай ... өнім және ... ... ... және ... ... ... жеке меншігінде болады және
оларды пайдалануда ол ешкімнің келісімін алмайды. ... осы ... ... ... 224-бабының 3-тармағына және “Шаруа (фермер)
қожалығы туралы” Заңының 4 бабына тиісті өзгертулерді енгізу керек.
Бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт ... ... ... ... жай ... ... ұйымдастырылған фермер
қожалығының мүшелерінің құқықтарының жүзеге ... өз ... ... ... ... Оның ... жай серітестік
нысанындағы фермер қожалығының мүшелерінің оның мүлкіне ... ... ... ... ... ... ... мүшесі оның
қызметіне тікелей қатысуға ... ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады.
Бірлескен қызмет туралы шарт негізіндегі фермер қожалығының ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік нысанындағы
шаруа қожылығына қарағанда жай серіктестік ... ... ... ... сәйкес фермер қожалығы қызметінен алынған жеміс,
өнім және табыс қожалық ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Сондықтан фермер қожалығы мүшелерінің қожалық
қызметінің ... ... ... ... болғанымен, ондай
пайдаланудың көлемдері бірдей болмайды, яғни олардың ... ... ... ... ... ерекше құқықтарының бірі
шаруа (фермер) қожалығынан құқығы және шаруа (фермер) қожалығы таратылғанда
одан үлесін алу ... ... ... (фермер) қожалығы мүшесі кез келген кезде ... ... ... бөліп беруді талап етуге құқылы. Шаруа (фермер) ... ... егер ... ... ... ... оның ... үлесі анықталады.
Шаруа (фермер) қожалығынан шығу және одан өз ... ... ... ... ... өзге ... қарағанда қожалықтан оның
мүшелерінің бірі ... ... ... ... ... жабдықтары
бөлінуге жатпайды. Қожалықтан шыққан аддамның бұл мүлікке меншіктегі өз
үлесіне сәйкес ақшалай өтем ... ... ... ... қожалығы мүшелерінің құқықтарының жүзеге асыруы шару
(фермер) қожалығының ұйымдық құқықтық нысанына байланысты, яғни ол ... ... ... ... кешнін құрайтын мүлікке деген
құқығының ... ... ... ... ... ... ҚОРҒАУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҢ НЕГІЗДЕРІ
3.1. Шаруа (фермер) қожалықтарының қызметін мемлекеттік қолдау
Қазақстан Республикасының Конститутциясының 26-бабына сәйкес ... және мұра ... ... ... ... Бұл ереже шаруа
(фермер) қожалықтарының жерге ... және жер ... ... ... ... ... ... бұзылған немесе бұзылу қаупінде тұрған
құқықты ... ... Осы ... ол ... ... өткені соңғысы әрдайым қорғауда болады және ... ... ... бағыталады.[24]
Қазақстан Республикасының заңнамасымен шаруа ... ... ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалығының қызметіне мемлекеттің
араласуы шектелген. Мемлекеттік ... ... ... ... ... кез ... ... шаруа (фермер) қожалықтарының қызметіне
араласуына құқықтары жоқ.
Шаруа ... ... ... ... ... ... және ... органдарымен, егер заңнамада өзгеше көзделмесе,
жылына бір ... ... ... ... қоса ... ... тексерулер бойынша жасалған талаптарыды орындау мақсатымен
жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... қозғалаған кезде қолданылмайды.
Бір мәртеден жиі бақылау мен ... ... ... ... ... ... ... төлеу, зейнетақымен қамтамасыз
етуге байланысты Қазақстан Республикасының заңдары белгілеген міндетті
мемлекеттік төлемдерді ... ... ... ... ... органдардың тексеру қорытындылары екі жақты
актімен бекітілуі тиіс, онда ... және ... жою ... ... ... табады. Екі жақта актіде ... бір ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалықтарының
сұраулар бойынша кәсіпкерлік қызмет жүргізуге байланысты ... ... ... береді, кеңестер және өзге мәліметтер береді.
Мемлекеттік ... ... ... ... бас тартуға
құқықтары жоқ.
Төртіншіден, шаруа ... ... жеке ... ... ретінде мемлекеттік органдарға тіркелу, жер алу, ... ... алу және өзге де ... ... ... егер заңнамада
тікелей көзделмесе, ақша алымдары мен төлемдерді төлемейді.
Бесіншіден, шаруа (фермер) қожалықтарының қызметіне ... ... ... ... тек сот тәртібімен шешіледі.[25]
Жоғарыдан көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ... ... ие, бірақ мемлекет шаруа (фермер)
қожалықтарынының құқықтарын қорғап қана қоймай, ауыл ... ... ... ... ... қожалықтарының қызметін мемлекеттік
қолдауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... қожалықтарының
қызметін қолдаудың біршама тәсілдері қарастырылған. Мысалы “Шаруа ... ... ... ... қызметкерлерінің жылдық орташа саны 50
адамнан аспайтын және орта есеппен алғанда жыл ішіндегі ... ... ... мың ... ... керсеткіштен аспайтын шаруа ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қызметін монополияға қарсы
реттеуді қолдана отырып, электр энергиясымен, ... ... ... қосылатын қуаттар үшін ақы төлеуден заңдарда
көзделген тәртіп пен жағдайда босатылады.
2. ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі
банктерде ақы алынбай есептік шот ашады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің Басқармасының 2 маусым 2000
жылғы №266 ... ... ... ... банктерінде
клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... және кореспонденттік шоттар ашу кезінде келесідей құжаттарды
тапсырады:
- қолдар ... және мөр ... ... ... ... ... ... алуды растайтын салық органдары
берген құжаттың көшірмесі;
- уәкілетті ... ... ... тіркеу (қайта
тіркеу) фактісін растайтын белгіленген нысандағы құжаттың
көшірмесі.
3. Жеке кәсіпкерлер ретінде бухгалтерлік ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін мемлекеттік
мұқтаждар үшін тапсырыстар орналастыру кезінде ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде тиісті
жылға арналған мемлекеттік бюджетте ... ... ... ... және ... қызмет (қаражат), сондай-
ақ ғылыми-техникалық талдамалар мен технологиялар алады.
6. Шағын кәсіпкерлікті ... үшін ... ... ... ... қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру
ісін жүргізеді.
7. Шаруа (фермер) қожалықтары жекелеген ... ... ... ... ... ... Салық кодексіне сәйкес
оңайлатылған не жалпы белгіленген тәртібін ... ... ... ... кодексінің 65-тауаына сәйкес шаруа
(фермер) ... ... ... ... режимі қолданылады. Салық
кодексінің 378-бабына сәйкес шаруа (фермер) қожалықтарына арналған арнайы
салық режиміне ... олар ... ... ... ... жер салығы
негізінде жүзеге асырылады. Арнай салық режимі шаруа (фермер) қожалықтарына
акцизді тауарларды ... ... және ... ... ... ... ауыл ... тауарларын өндіру, ұқсату және
өткізуге қолданылады.[26]
Шаруа (фермер) қожалықтарына арнайы ... ... ... ... меншік құқығында және/немесе жер пайдалану құқығында жер учаскелері
болған кезде беріледі.
Арнайы ... ... ... үшін ... ... қожалықтары 20
ақпанға дейін орналасқан жері бойынша салық ... ... ... береді. Ондай өтінішті бермеу жалпы тәртіп бойынша салық төлеумен
келісу деп саналады. 20 ақпаннан ... ... ... ... ... кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті алған күні
арнайы ... ... ... ... ... ... ... режимі негізінде біркелкі жер салығын төлейтін шаруа
(фермер) қожалықтары бюджетке келесідей ... ... ... ... ... ... ... салынатын жеке табыс
салығы;
2) қызмет жүзеге асыруға байланысты айналымға ... құн ... ... ... ... ... ... жер учаскесіне
жер салығы және жер учаскесін пайдалану үшін алымы;
4) Қазақстан ... ... ... ... ... салығы;
5) Қазақстан Республикасы Үкіметі белгіленген нормативтер
шегінде мүлік ... ... ... Республикасының Қаржы министрлігінің Салық
комитетінің 20 қыркүйек 2004 жылғы № НК-УМ-08-1-18/7605 хатына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... табысты төлеу көзінен салық салуға жатпайды.
8. Ауылшаруашылық өндірісіне инвестицияларды жүзеге асыратын және
арнаулы салық ... ... ... ... тұлғаларына Қазақстан Республикасының инвестициялар ... ... ... және ... ... ... мүмкін.
9. Мемлекет отаңдық шаруа (фермер) рыногын ... ... ... ... ... ... ... қолдаудың
ерекшеліктері Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 12 ақпан 1998 ... және орта ... ... ... ... ... ... несиелеу туралы” қаулысына сәйкес 100 миллион
АҚШ ... ... ... ... ... инвестициялар құятын инвесторлардың ... ... ... стимулдандыру үшін тікелей
инвестицияларды қолдау ... ... ... ... ... ... мен преференциялар қолданылуы мүмкін.
Қазақстан Республикасының “Жеке кәсіпкерлікті қорғау және ... ... 1992 ... Заңы және осы ... өзге де заң ... ... ... қыметін мемлекеттік қорғау мен қолдаудың өзге де
шаралары көрсетілуі мүмкін.
3.2. ... ... ... қызметін тоқтатудың шарттары
Жалпы ереже бойынша шаруа (фермер) қожалықтарының қызметі ... ... ... ... мүмкін. Шаруа (фермер) қожалықтары өзінің
құқықтық табиғаты бойынша жеке кәсіпкерліктің бір түрі ... ... ... ... ... қызметінің тоқтатылуы Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 21-бабы, Қазақстан Республикасының
“Банкроттық туралы” ... ... ... ... кәсіпкерлік
туралы” Заңының VI-VII-тараулары және Қазақстан ... ... ... 1997 ... ... ... Ауыл шаруашылық ұйымдарына
банкроттық процедурасын қолдану ерекшеліктері туралы Ереже талаптарына
сәйкес ... ... ... қожалықтарының қызметі ерікті түрде:
1) шаруа (фермер) қожалығында оның қызметін жалғастыратын
бірде де бір адам ... ... ... ... ... бас тартса;
2) өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге ... ... ... ... ... жеке ... ... кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік ... ... ... ... ... ... ... және бірлескен шаруашылық
қызметі ... шарт ... ... ... ... жай ... ... ұйымдастырылған фермер
қожалығының мүшелерінің жалпы қабылдаған ... ... егер ... ... өзге ... оған ... жартысы дауыс бергенде қабылданды
деп есептеледі;
4) өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыру түріндегі ... ... жеке ... ... болса немесе ол
сот шешімімен әрекет қабілеттігі жоқ деп ... ... ... ... және жай серіктестік
нысанында қызмет ететін шаруа ... ... ... ... өзге де ... ... ... жағдайда
тоқтатылады.
Жоғарыда көрсетілген нысандар бойынша шаруа (фермер) қожалығының
қызметі мемлекеттік тіркеу реестрінен алынып ... ... ... деп ... ... негіздердің 4 және 5-не сәйкес
мемлекеттік ... ... ... ... ... арыз ... осы ... сот шаруа (фермер) қожалығының қызметнің ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалықтарының қызметі ерікті түрде тоқтатылған
кезде олардың ... ... ... ... бір ай ... ... ол туралы хабарлануы тиіс.
Шаруа (фермер) қожалықтарының қызметі ерікті түрде тоқтағанға
қарағанда ... ... ... ... ... ... және ... келеді болып келеді.
ҚР “Жеке кәсіпкерлік туралы” Заңының 33-бабының 3-тармағына сәйкес
жеке кәсіпкер ретіндегі шаруа ... ... ... ... сот ... банкрот болған;
2) шаруа (фермер) қожалығын жеке кәсіпкер ретінде құру ... ... ... ... ... жол берілуәне
байланысты оны тіркеу жарамсыз деп танылған;
3) лицензия алмай ... ... егер ... ... лицензиялауға
жатса, немесе заң актілерімен тыйым салынған қызметпен айналысқан;
4) ... бір жыл ... ... ... рет ... ... ... заң актілерінде көзделеген өзге де жағдайда тоқтатылады.
Шаруа (фермер) ... ... ... ... ... және қадағалау органдарының сотқа берген шешімі
бойынша жүзеге ... ... ... ... ... қожалығының
банкроттығына қатысты ережелер маңызды болып келеді, өйткені ол ерікті
және ... ... де ... ... мүмкін. Көп жағдайда ... ... ... ... ... да орын ... Сондықтан шаруа (фермер) қожалықтарына қатысты ... ... ... ... – борышкердің сотшешімімен танылған оны таратуға
негіз болып ... ... ... ... ... ... бойынша несие ... ... ... ... ... бойынша жұмыс істейтін ... ақы ақы ... ... есеп ... ... ... бюджетке
және бюджеттен тыс қорларға міндетті төлемдерді қамтамасыз ете ... оның ... деп ... ... ... банкрот деп тану туралы арызды борышқор,
оның кәсіпкерлік қызметіне ... ... ... ... ... ... және ... емес қорларға төленетін
төлемдері бойынша салық және өзге де уәкілетті органдар беруге ... ... ... төлем қабілеті болмағанда өзін ... тану ... ... кәсіпкерлік қызметін мемлекеттік тіркеу ... ал ... ... ... қожалық мүшелері орналасқан жері
бойынша сотқа беріледі. Өтінішке шаруа (фермер) ... ... қол ... және онда заңды тұлғаларға арналған талаптар болуы
тиіс. Несие берушінің шаруа (фермер) ... ... ... деп тану ... ... беретін арызы несие беруші-заңды тұлғаға
қойылатын талаптарға сәйкес болуы тиіс.
Шаруа (фермер) қожалығының банкроттығы ... істі ... ... ... ... ... тәртіппен келесідей ерекшеліктер мен
жүзеге асырылады:
1) банкроттық туралы істер несие ... ... ... самасына қарамастан сотпен қарастырылады;
2) сот ұйғарымымен өзгеше көзделмесе банкроттық туралы іс
қозағлуына байланысты борышкердің ... ... ... ... ... сотнесие берушінің мүдделерін қорғау
мақсатында борышкер мүлкіне немесе оның ортақ ... ... ... егер ... міндеттемелерін
орындаудың қамтамасыз ету шаралары белгіленбесе;
4) борышкердің өтініші бойынша бітімгершілік келісімге келу
үшін істі қарауды бір айға ... ... ... ... ... ... сәйкес жасалады және оған келіспеген несие
берушілерге қолданылмайды;
5) шаруа (фермер) қожалығы ... ... ... не ... ... ... ... шартқа байланысты дәлелдемелерді
ұсынбаса сот шаруа (фермер) қожалығын банкрот деп ... ... ... ... ... қожалығына қатысты банкроттық іс
қозғалуы басқа да сот ... ... ... шаруа (фермер) қожалығының мәмілелерін жарамсыз деп тану
соттың өз бастамсымен немесе мүдделі тұлғалардың ... ... ... ... асырылады.[28]
Жалпы айтқанда, шаруа (фермер) қожалығының қызметінің тоқтату жеке
кәсіпкердің қызметін тоқату тәртібімен ... ... ... Яғни ... қожалығы өз қызметінің жеке кәсіпкер ... ... ... түрде жүзеге асырады.
Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
Сонымен, бітіру ... ауыл ... ... жекелеген
тетігі ретіндегі шаруа (фермер) қожалығының құқықтың жағдайының мәселелері
қарастырылды.
Сөз жоқ, агаралық кәсіпкерліктің бір түрі ... ... ... дамуы республиканың агроөндірістік экономикасының дамуына
өз үлесін қосуы ... ... ... шындылықта шаруа (фермер)
қожалықтарының ел ... ... мен орны ... ол
аргоөндірістің қайнар бұлағы бола алама? Жүзеге асырылған анализ бүгінгі
күні шаруа (фермер) қожалықтарының ... ... әлі ... ... ізділікке келмегендігін көрсетіп отыр.
Шаруа (фермер) қожалықтарының құқықтық мәртебесіне ... ... ол ... ауыл ... ... жерлерде
ауыл шаруашылық өнімін өндіруге, ұқсатуға және өткізуге байланысты
отбасылық-еңбектік ... ... ... асырылатын жеке тұлғалардың
кәсіпкерлік қызметі деп жалпы түсініктеме береді.
Жоғарыда атап өткеніміздей шаруа ... ... ... өзінің баптарының ішінде және оның өзге заң нормаларына ... бар. ... ... ... ... ... шаруа (фермер)
қожалығына ауыл шарушылық тауарларын өндіру, ұқсату және өткізумен үшін
ауыл шарушылық мақсатындағы жерлерді ... ... жеке ... ... ... түрі деп баға ... Ал, “Шаруа (фермер)
қожалығы туралы” заңы шаруа ... ... ... жеке
кәсіпкерлікті жүзеге асыруы ауыл ... ... ... ауыл
шаруашылығы өнімін өндірумен, сондай-ақ осы өнімді ұқсатумен және ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалығы деп
танылады” деп ... ... ... ... ... ... ... отбасылық-еңбек бірлестігі деген түсінік бар, ... ... ... көрсетеді. Сонымен қатар, егер “Шаруа
(фермер) ... ... ... ... заң деп ... шаруа (фермер)
қожалығын отбасылық-еңбек бірлестігі деп танитын болсақ, онда да ол баптың
арасындағы қайшылықтарды байқаймыз. ... ... ... ... ... ... ол ... (фермер) қожалығының: кәсіпкерлік қызмет
бірлескен ортақ меншік ... ... ... ... ... асырылатын шаруа қожалығы; өзіндік кәсіпкерлікті ... ... ... ... және ... шаруашылық қызметі туралы шарт
негізінде, жалпы үлестік ... ... жай ... ... ... ... сияқты нысандарын бөліп көрсетеді.
Өзіміз көріп отырғандай ... ... ... асыруға
негізделген фермер қожалығын бір адам жүргізеді, содықтан бұл жерде
отбасылық-еңбек ... ... сөз ... Ал ... шаруашылық
қызметі туралы шарт негізінде, жалпы үлестік меншік ... ... ... ... ... ... ... отбасылық
қатынастарда тұрмайтын жеке кәсіпкерлер жүзеге асырылады. Яғни отбасылық-
еңбек бірлестігі шаруа ... ... ... ... ... Сәйкесінше заңнама тиісті өзгертулер енгізу қажеттілігін
көреміз.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... реттейтін заңнама біршама ... ... ... ... ... күнгі сипатына келіп отыр. Шаруы (фермер)
қожалығы болып жеке ... ауыл ... ... ... ... ... ұқсату және өткізумен баланысты қызметті
жүзеге асыратын және пада ... ... ... бірлестігі
болып табылады. Ол жеке кәсіпкерлікті жүзеге асырудың бір түрі ретінде
заңнамаға сәкес құрылады және ... ... ... ... етуші заңнамасы шаруа ... ... ... ... ... ... ретінде кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік ... ... ... ... ... асырылатын шаруа
қожалығы, өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген ... ... ... ... ... шарт ... жалпы
үлестік меншік базасында жай серіктестік ... ... ... ... ... Шаруа (фермер) қожалығының нысандарынан
көретініміз кәсіпкерлік қызмет бірлескен ортақ меншік ... ... ... шаруа қожалығы нысанында жүзеге асырылады. ... ... және ... ... ... ... шарт
негізінде, жалпы үлестік меншік базасында жай серіктестік нысанындағы
кәсіпкерлік ... ... ... ... асырылады.
Жұмыста заңнама және агаралық ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалықтарының мүліктік ... ... ... және ... ... қожалықтарының жер
пайдалану құқығының жер-құқықтық аспектілері қарастырылды. ... ... ... ... дегенде қожалықтың меншік ... ... ... Оның ... ... ... ... учаскесіндегі екпелер, шаруашылыққа арналған және өзге де қора-
қопсылар, мелиорациялық және ... да ... өнім ... ... ... мал, құс, ауыл шаруашылығына арналған және өзге ... мен ... ... құралдары, керек жарақтар және қожалық үшін
оның мүшелерінің ортақ қаражатына сатып алынған басқа да мүлік кіреді.
Жалпы ... ... ... ... пайдалылық қағидасы
негізінде қызмет ... ... ... ... ... Шаруа
(фермер) қожалығы жерге деген құқығының субъектілері болып оның басшысы
мен мүшелері ... ... ... ... ... ... асыруы шару
(фермер) қожалығының ұйымдық құқықтық нысанына ... яғни ол ... ... қожалықтың мүліктік кешнін құрайтын мүлікке деген
құқығының мазмұнымен анықталады.
Бүгінгі күні ... ... ... ... ауыл ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру, ұқсату және
өткізумен ... жеке ... ... ретінде қалыптасып ... ... ... ... ... ... жеке меншік
кәсіпорындар мен ұйымдар қатарлас экономикалық ... тең ... ... (фермер) қожалықтарының пайда болуы – күрделі мемлекеттік-
құқықтық және әлеуметтік-құқықтық ... Ол ... күні ауыл ... құрылымы бола алмағанымен болашақта бұл құрылым ауыл экономикасын
көтеретін негізгі буын болады дегенге ... ... ... ... ... ... актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 30 тамыз 1995 ж., өзгертулер
мен толықтыруларымен.
2. Қазақстан Республикасының Құқықтық ... ... ... Президенітінің №949 Жарлығымен бекітілген.
3. Қазақстан 2030. Президенттің Қазақстан халқына жолдауы. .// – ... 1997 жыл 11 ... ... ... әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында.
(Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы, Астана
қ., 2005 жылғы 18 ... ... ... ... ... 27 желтоқсан 1995ж.,
өзгертулер мен толықтыруларымен
6. Қазақстан Республикасының Жер кодексі, 20 шілде 2003 ... ... ... ... (фермер) қожалығы туралы” Заңы, 31
наурыз 1998 ж., ҚР 29.12.03 ж. N 512-II ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік туралы” Заңы, 19 маусым
1997 ж.
9. Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 12 маусым 2001ж.
10. Қазақстан ... ... және ... ... ... ... 1998 ж.
11. Қазақстан Республикасының “Жеке кәсіпкерлікті қорғау және қолдау” ... ... 1992 ... ... ... “Банкроттық туралы” заңы, 21 қантар 1997 ж.
13. Қазақстан Республикасының ... ... ... тіркеу үшін
алынатын алым ставкасын және жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы
куәліктің нысанын бекіту ... №1586 ... 6 ... 2001 ж.
14. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Республикасының заң актілеріне өзгерістер мен толықтырылулар
енгізу туралы” Заңы 29 желтоқсан 2003 ж.
15. ... ... ... ... ... 2 ... ... №266 қаулысымен бекітілген “Қазақстан Республикасының банктерінде
клиенттердің банктік ... ашу, ... және жабу ... ... ... ... Қаржы министрлігінің Салық комитетінің 20
қыркүйек 2004 жылғы № НК-УМ-08-1-18/7605 хаты.
17. Қазақстан ... ... 22 ... 1997 жылғы қаулысымен
бекітілген “Ауыл шаруашылық ұйымдарына банкроттық процедурасын ... ... ... ... Амосова Л., лебедева Н. Крестьянское (фермерское) хозяйство: проблемы и
перспективы развития. // Юрист – 2003. №5. С.40-43.
19. ... ... прав ... ... ...... и
государство. 1992 № 6.
20. Аяганов К.Т. Крестянские хозяства Казахстана. – А: 1998 ... ... А.Е. ... И.В. ... обеспечение развития малого
предпринимательства в Казахстана. – 2001 №3 – 48-54 ... ... А.И. К ... об ... земли сельскохозясвенного назначения.
// – 2002. №7(31) – С. 89-90.
23. Вареникова С.П. Организационно-правовые формы крестьянких хазяйств ... ... // ... и ... - 1998. №2 – с. ... ... Г.А. ... и реорганизация предприятий АПК. //
Государство и право. – 1993. №4. – с. ... ... Г.А ... ... как ... земельных правоотношений.
– Москва, 1993.
26. Вольдман Ю. Об ... ... ... ... ... ... // Хозяство и прво. – 1998. № 4. – с. 38-44.
27. Дайнеков И.В. ... ...... 1998. 374 с.
28. Жетписбаев Б.А. Агарарное право РК. – Алматы, 2000. – 272 с.
29. Еркинбаева Л.Қ. Шаруа (фермер) ... ... ... ... ... ... Л.Қ., Рыскалиев Д.У. Право крестьянского хозяства РК. –
Алматы, ... ... Т., ... М. Развитие сельскохозяственных преприятий
Казахстана в условиях приватизации. – Алматы, 1998. 336 ... ... С.Т. ... регулирование земельных отношений в условиях
перехода Казахстана к ... // ... ... АНРК – 1996. №1 – ... ... С. Экологическое право Республики Казахстан. – Алматы, 2003.
272 с.
34. Кусаинова Л.А. Крестьянкое ... и ... ... // ... – 1996. №8. – с. ... Кусаинова Л.А. Право землепользования крестянских (фермерских) хозяств
в РК. – ... ... ... Л.А. ... ... ... на ... крестьянкого
хозяства. // Вестник Минюста. – 1996. №7.- с. 34-37.
37. Назарбаев Н.А. Қазақстан 2030 жолдауы. Алматы, 1997.
38. ... ... ... ... ... ... ... // Еркінбаева Л.К. – Алматы, 1999.
39. Романкова И.В. Проблемы правоовго регулирования ... в РК. – ... ... А.С., Стамкулова Г.А.сЗемельное право Республики Казахстан
(Общая часть). – Алматы, 2004. – 407 ... ... М.К. ... ... в РК. – Алматы 1994.
42. Устюкова В.В. Правосубъектность крестянского хозяства. – Москва, 1992.
43. ... В.В. ... ... ... хозяйств и личного
подсобного хозяйства в условиях аграрной реформы. – ... ... ...... ... ... К.А. Семейно-арендный подряд. Аренда. Алматы, 1992
-----------------------
[1] Кусаинова Л. ... ... и ... ... законодательство.
// Фемида - №8. – 13-бет.
[2] Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару ... ... ... ... ... ... ... қ.,
2005 жылғы 18 ақпан)
[3] Амосова Л., лебедева Н. Крестьянское (фермерское) хозяйство: проблемы и
перспективы развития. // Юрист – 2003. №5. ... ... ... ... ... ... ... Казахстан. // Еркінбаева Л.К. – Алматы, 1999. 8-бет
[5] Волков Г.А. Крестьянское хозяйство как субъект земелных правоотношений
(историко-правовой аспект). Автореферат. ... 1993. ... ... Н.Н. ... и реорганизация предпритий АПК. Государство и
право. 1993. № 4. 63-бет
[7] Шайбеков К.А. Семейно-арендный ... ... ... 1992. 31-бет
[8] Басин Ю.Г. Вестник Каз ГУ №2. ... ... С.П. ... ... крестьянких хазяйств в
Республики Казахстан. // Право и государство. - 1998. №2 – с. 16-18.
[10] ... С.П. ... ... ... ... ... // ... и государство. 1998. № 2. 17-бет.
[11] Кусаинова Л.А. Право ... ... ... в Республике Казахстан. Ақмола, 1998. 31-32-беттер.
[12] Вареникова С.П. Организационно-правовые ... ... ... ... // ... и ... 1998. № 2. ... Азаматтық құқық. Жауапты ред. М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. Алматы,
2003. 470-бет
[14] Гражданское право. (Отв. ред. ... ... Спб., М ... ... Л.Қ., ... Д.У. Право крестянского хозяства РК. Алматы
1995.
[16] Азаматтық құқық. Жауапты ред. М.К. Сулейменов, Ю.Г.Басин. Алматы,
2003. 464-бет
[17] Мухитдинова Н.Б. ... ... ... ... Алматы, 1972.
93-бет.
[18] Кусаинова Л.А. Право землепользования крестьянских (фермерских)
хозяйств в Республике Казахстан. Ақмола, 1998. 5-бет.
[19] Стамкулов А.С., Стамкулова Г.А. ... ... ... ... ...... 2004. ... Григорьев В.К. Вопросы теории земельного права. Москва, 1962. 4-бет
[21] Кусаинова Л.А.Көрс. еңбегінде. ... ... А.С., ... ... ... ... ... часть). – Алматы, 2004 133-134 б.
[23] Кусаинова Л. Субъекты ... ... на ... ... // ... ... 1996. № 7. ... Пронина М.Г., Романович А.И. Личная собственность и ее ... ... ... 1984. ... ... ... ... (фермерского) хозяйства в
Республике Казахстан. // Еркінбаева Л.К. – ... 1999. ... ... А.И. ... ... ... Казахстан. Общая часть.
Алматы, 2003 г.
[27] Сулейменов М.К. Право препринимательства в РК Алматы 1994 г.
[28] Предпринимательское ... ... ... актов. Алматы, 1998 г.
78-бет
-----------------------
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ... ... ... Заң ... Заң Академиясы
Экологиялық және еңбек
құқығы кафедрасы
БІТІРУ
ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: Қазақстан Республикасындағы шаруа ... ... ... 200 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы шаруа қожалығығының қызметін реттеу85 бет
Шаруа (фермер) қожалығы туралы заңдарды бұзғаны үшін заңды жауапкершілік18 бет
Шаруа (фермер) қожалығы қызметіндегі еңбек қатынастары9 бет
Шаруа (фермер) қожалығын ұйымдастыру жұмыс жобасы35 бет
Шаруа (фермер) қожалығының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) ену жағдайындағы дамуы: Халықаралық құқықтық аспект13 бет
Шаруа (фермер) қожалығының кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ерекшеліктері11 бет
Шаруа (фермер) қожалығының құрылу тәртібі және ерекшеліктері64 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Жерге орналастыру25 бет
Шаруа қожалығы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь