Елдер мен континенттерді тітірентіп тұрған жаһандық әлемдік дағдарыс

Кіріспе
1 тарау. Экономикалық дағдарыстың теориялық негіздері және мемлекеттің рөлінің негізі
1.1. Дағдарыс түсінігі, экономикалық дағдарыстың шығу тарихы
1.2. Экономикадағы мемлекеттің рөлінің теориялық негізі
1.3. Дағдарыс кезінде ғалымдық тәуекелдің орын алуы
2 тарау. Қазақстан Республикасының экономикасына дағдарыстың әсерін талдау
2.1. Дағдарысқа дейінгі Қазақстан Республикасының даму деңгейі (2006 жылмен салыстыра отырып 2007 жылға талдау)
2.2. Дағдарыс жағдайындағы Қазақстан Республикасының даму ерекшеліктері 2.3. Дағдарыстан кейінгі мемлекеттің әлеуметтік.экономикалық жағдайын болжау
3 тарау. Қазақстан Республикасында дағдарысқа қарсы саясат және болашақ дамуы.
3.1. Дағдарыс әсерін жеңілдетіуге арналған мемлекеттің дағдарысқа қарсы іс.шаралары және оны жүзеге асыру барысы
3.2. Дағдарыстан кейінгі Қазақстан Республикасының алдына қойған міндеттері
3.3. Жағдайдың жақсаруына байланысты мемлекет экономикадағы өз орнынан шығуы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Қосымша
Қазіргі күнгі әдебиеттерде, әлеуметтік - экономикалық жүйенің дамуындағы ортақ дағдарыс түсінігі қалыптаспаған. "Дағдарыс" түсінігі "тәуекел" түсінігімен тығыз байланысты, ол өз кезегінде барлық басқару шешімдерін жасау методологиясына әсер етеді. Бұдан дағдарыс күтімін алып тастасаңыз, тәуекелдік өткірлігі жоғалады да дағдарыс жағдайы күрделене түседі.
Дағдарыс тек жұмыс пен даму қайшылықтарынан туындамайды, ол жұмыс процесі кезінде де туындалуы мүмкін.
Дағдарыс - бұл қоршаған ортадағы қауіпті қайшылықтарының шиеленсуінің шегі.
Егер дағдарысты осындай жағдайда түсінетін болсақ, онда дағдарыс қаупі әрқашан болатындығы және оны алдын ала көре білу және болжау керектігі айқын.
Дағдарыс түсінігінде, тек себептері ғана үлкен мәнде емес, сонымен қатар оның әр-түрлі салдары: жаңару немесе қирауы, жандануы немесе жаңа дағдарыстың пайда болуы. Дағдарыстан шығу, әрқашан позитивті жағдайларға байланысты емес. Жаңа дағдарыс кезеңіне өту, одан сайын терең және ұзаққа созылуын жоққа шығармауымыз керек. Дағдарыс жағдайларын ұзақ мерзімге тоқтатып қою мүмкіндігі бар.
Қазіргі дағдарысқа себеп болған несие алғандар мен берушілер және қаржылық фирмалар, үкімет және органдарды тәуелсіз реттеушілердің құлдырауынан болған деп мәлімдеді. Бірақ бостандықтағы кәсіпкерлік жүйесінің құлдырауын туындатқан қызғанышпен салыстыруға болмайды. Дағдарыс нарықтың бостандық жүйесінің құлдырауының құбылысы емес. АҚШ өзінің шығындарын қаржыландыру үшін ақша шығару станоктарын еркін қолданды деді. Сонымен осы жағдай элемдік экономикалық қаржылық дағдарысты туындатты.
Экономикалық қаржылық дағдарыстың объективті және субъективті себептерін бөліп қарастыруға болады. Субъективті себеп екеу. Біріншіден, қаржылық пирамида принципі бойынша жүргізілген бақылаусыз долларды эмиссиялау. Ал екіншіден, жалпы соммасы 300 трлнды құрайтын қаржылық міндеттемелердің жинақталуы.
Объективті себеп біреу – ол 40-50 жыл сайын болатын, 3-5 жылға созылатын және технологиялық жаңарумен аяқталатын, экономикасы дамып келе жатқан құрылымдық жүйенің дағдарысы. Әлеуметтік ойдың жақтастары бұл жағдайдан капиталдық өндірістік қарым-қатынастық жүйесіне кіреді. Өндірістік капиталдық әдісінің негізгі мақсаты- максималды табыс табу және тұтынушы қоғамын қалыптастыру болып табылады.
1. Мировая экономика. Ломакин В.К. 1998г., 727стр.
2. Экономические интитуты капитализма.Уильямино О.И. 1997г., 702 стр.
3. Долгосрочные ценные бумаги и финансовый кризис. Рахимжанов А.Т. ТООБаспа 2001г., 168 стр.
4. История кризиса. Гришин Л.Л. Казанский университет. 1991г., 169 стр.
5. Казахстан журнал. Банки Казахстана. Долговые похмелье. А., 2008г., № 3. 90-92 стр.
6. Казахстан журнал. Что Казахстан слил за полгода. А., 2008г.,№ 4. 110-113 стр.
7. Деловой журнал. Казахстан экономические показатели. А., 2008г., № 3(7) июнь-июль. 25-27стр.
8. Ваши кредиты, депозиты, страхование. В защиту общих интересов. А., 2008г., № 4(4) декабрь. 35-27стр.
9. Экономические стратегии. Обзор валютного и товарных рынков Казахстана. А., 2008г., № 2(10). 120-124стр.
10. РБК Централной Азии. В фокусе банкротство. 2009г., март. 44-47стр.
11. РБК Централной Азии. Новые нулевые. 2009г., март. 25-27стр.
12. РБК Централной Азии. Кризис бьет рекорды. 2009г. Апрель. 15-16 стр.
13. National business. Первый фронт. 2009г. Январь- №12/1(62) 25-27стр.
14. National business.Девальвация. 2009г. Январь- №12/1(62) 29-31стр.
15. National business. Необходимо запас прочности. 2009г. Февраль- №12/2(63). 42 стр.
16. Банки Казахстан. Предлагаем антикризисные меры. 2009г. №2., 34-36стр.
17. Банки Казахстан. Партнерство банков и бизнеса по проедалению влияния мирового кризиса. 2009г. №1., 44-51стр.
18. Казахстанская правда. Ипотечная корректировка. 17 апреля 2009года., 7-9стр.
19. Казахстанская правда. Заботой о будущем- сегодня., 24 апреля 2009года., 11-12стр.
20. Казахстанская правда. Шаги стратегии. 24 апреля 2009года., 6 стр.
21. Свобода слова. Это правительства с кризисом не справится. 7 мая 2009г. 11 стр.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
1 тарау. Экономикалық дағдарыстың теориялық негіздері және мемлекеттің
рөлінің негізі
1. ... ... ... ... шығу ... ... мемлекеттің рөлінің теориялық негізі
3. Дағдарыс кезінде ғалымдық тәуекелдің орын алуы
2 тарау. Қазақстан Республикасының экономикасына дағдарыстың ... ... ... дейінгі Қазақстан Республикасының даму деңгейі (2006 жылмен
салыстыра отырып 2007 жылға талдау)
2.2. Дағдарыс жағдайындағы Қазақстан Республикасының даму ерекшеліктері
2.3. Дағдарыстан ... ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы саясат және болашақ
дамуы.
3.1. Дағдарыс әсерін жеңілдетіуге арналған мемлекеттің дағдарысқа қарсы іс-
шаралары және оны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қойған міндеттері
3.3. Жағдайдың жақсаруына байланысты мемлекет экономикадағы өз орнынан
шығуы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Қосымша
Кіріспе.
Қазіргі күнгі әдебиеттерде, әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... "Дағдарыс" түсінігі "тәуекел"
түсінігімен тығыз байланысты, ол өз ... ... ... ... методологиясына әсер етеді. Бұдан дағдарыс күтімін алып ... ... ... да ... ... ... ... тек жұмыс пен даму қайшылықтарынан туындамайды, ол жұмыс
процесі ... де ... ... - бұл ... ортадағы қауіпті қайшылықтарының шиеленсуінің
шегі.
Егер дағдарысты осындай жағдайда түсінетін болсақ, онда дағдарыс қаупі
әрқашан болатындығы және оны ... ала көре білу және ... ... түсінігінде, тек себептері ғана үлкен мәнде емес, сонымен
қатар оның әр-түрлі салдары: ... ... ... ... ... ... ... болуы. Дағдарыстан шығу, әрқашан ... ... ... Жаңа ... ... өту, одан ... ... және ұзаққа
созылуын жоққа шығармауымыз керек. Дағдарыс жағдайларын ұзақ мерзімге
тоқтатып қою мүмкіндігі ... ... ... болған несие алғандар мен берушілер және
қаржылық фирмалар, үкімет және ... ... ... ... деп мәлімдеді. Бірақ бостандықтағы кәсіпкерлік
жүйесінің құлдырауын туындатқан қызғанышпен ... ... ... ... ... ... ... емес. АҚШ өзінің
шығындарын қаржыландыру үшін ақша шығару станоктарын еркін қолданды деді.
Сонымен осы ... ... ... ... ... туындатты.
Экономикалық қаржылық дағдарыстың объективті және субъективті себептерін
бөліп қарастыруға болады. Субъективті себеп екеу. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... эмиссиялау. Ал
екіншіден, жалпы соммасы 300 трлнды ... ... ... ... ... – ол 40-50 жыл сайын болатын, 3-5 жылға созылатын
және технологиялық ... ... ... ... келе жатқан
құрылымдық жүйенің дағдарысы. Әлеуметтік ойдың жақтастары бұл жағдайдан
капиталдық ... ... ... ... ... әдісінің негізгі мақсаты- максималды табыс табу және тұтынушы
қоғамын қалыптастыру ... ... ... ... бай ... табылады деп мәлімдеуде. Осы
мемлекеттерде капитал толық тәуелсіз ... ... Олар ... дағдарыстан қорғану үшін мемлекеттік капитализмге көшу, ... ... ... ... ... ... керек дейді.
Классикалық үлгі, мемлекеттің экономикадағы рөлін анықтай келе,
экономикалық міндеттердің басым көпшілігі ... ... ... ... тиіс деп ... ... артқаратын қызметі, оның рөлі нарық
жағдайында істейтін жеке ... үшін ... ... ... ... реттеу жұмысына араласуы керек. Сонымен қатар өндірістік емес
салалар бойынша, атап айтқанда,ұлттық қауіпсіздік, ... ... ... денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсздандыру мәселелерін реттеуге де
мемлекет араласуы керек. Мемлекетке ... ... ... беру ... соңы мен ХХ ... ... еркін кәсіпкерлікке негізделген
капитализм мен еркін нарық кезеңінің әлеуметтік-экономикалық қалыптасу және
даму жағдайларымен байлынысты.
Дағдарыс күшіне ... ... ... ... рөлі мен ... келеді, оның басты себебі үкіметтің жағдайды одан әрі құлазымауы
үшін, компаниялармен қаржы ұйымдарынының, ... ... ... ... сатып алып немесе оларға қаржы құйып, тіпті мемлекеттендіріп, сол
себепті аталған ұйымдарда мемлекет үлесін арттыру саясаты ... ... ... ... ... ... мен континенттерді тітірентіп
тұрған жаһандық әлемдік дағдарыс – бұл адамзат әлі біліп болмаған айрықша
құбылысқа қарсы шараларды ... ... ... мемлекеттің рөлін
айқындау.
Магистрлық жұмыстың міндеттері:
1. Дағдарыс түсінігі, ... ... шығу ... ... ... рөлінің теориялық негізі;
3. Дағдарыс кезінде ғалымдық тәуекелдің орын алуы;
4. Дағдарысқа дейінгі ... ... даму ... ... ... отырып 2007 жылға талдау);
5. Дағдарыс жағдайындағы Қазақстан Республикасының даму
ерекшеліктері;
6. ... ... ... ... ... Дағдарыс әсерін жеңілдетіуге арналған мемлекеттің дағдарысқа қарсы
іс-шаралары және оны жүзеге асыру барысы;
8. Дағдарыстан кейінгі Қазақстан Республикасының алдына қойған
міндеттері;
9. Жағдайдың ... ... ... ... өз орнынан
шығуы
Зерттеу объектісі. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... әсерлерін жетік қарастыру. Мемлекеттің экономикадағы рөлін
және алатын ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының экономикасына дағдарыстың әсерін талдау. ... ... ... ... ... ... ... алу шараларын және дағдарысқа қарсы
бағдарламалардың мәнін қарастыру.
1 тарау. Экономикалық дағдарыстың теориялық негіздері
1.1. ... ... ... ... шығу тарихы
Қазіргі күнгі әдебиеттерде, әлеуметтік - экономикалық жүйенің дамуындағы
ортақ ... ... ... ... ... бойынша,
дағдарыс тек капиталистік өндіріс тәсілінде ғана тән құбылыс ... ... ... ... ... ... дағдарыс жоқ, тек "өсім қиындықтары" деген
теория қалыптасқан болатын. Көп ... ... ... бұл түсінік,
өндіріс дамуындағы экономикалық саясатты қалыптастырудың ... ... тек ... ... ... айтуынша, бұл тек макроэкономикалық даму процесіне
қатысты, ал кәсіпорын немесе ... ... ... ... ... ... кәсіби деңгейінің төмендігінен туындайтын
үлкен немесе кішігірім ... ... ... ... мәселелер дағдарыс
дамуын көрсетпейді, олар объективті тенденциялардан ... ... ... ... ... ... "тәуекел" түсінігімен тығыз байланысты, ол өз
кезегінде барлық басқару шешімдерін жасау методологиясына әсер етеді. ... ... алып ... ... ... жоғалады да дағдарыс
жағдайы күрделене түседі.
Дағдарыс тек жұмыс пен даму ... ... ол ... ... де ... мүмкін.
Дағдарыс - бұл қоршаған ортадағы қауіпті қайшылықтарының шиеленсуінің
шегі.
Дағдарыс себептері ... ... ... Олар объективтіге, жаңғыртулық
циклдық тұтыну және қайта құрылымдарға байланысты, және ... ... ... ... ... яғни ... өзгеруі, жер
сілкіну, тағы басқа. [1]
Дағдарыс себептері ... және ішкі ... ... ... ... ... және ... немесе тіпті
әлемдік экономиканың дамуымен, бәсекелестікпен, елдегі саяси жағдайларменде
байланысты, екіншісі - ... ... ... ... ... ... ... инновациялық және
инвестициялық саясатты басқарудың жетілдірілмеуі. Егер дағдарысты осындай
жағдайда түсінетін болсақ, онда ... ... ... ... және оны
алдын ала көре білу және болжау ... ... ... тек ... ғана ... ... емес, сонымен
қатар оның әр-түрлі салдары: жаңару немесе қирауы, ... ... ... пайда болуы. Дағдарыстан шығу, әрқашан позитивті жағдайларға
байланысты емес. Жаңа дағдарыс кезеңіне өту, одан сайын ... және ... ... ... ... ... жағдайларын ұзақ мерзімге
тоқтатып қою мүмкіндігі бар.
Ол белгілі бір саяси ... ... ... ... салдары тығыз екі факторға ... Оның ... ... даму ... басқару мүмкіндігі.
1-сурет
Дағдарыстың себептері
Қайнар көзі: Мировая экономика. Ломакин В.К. 1998г., 727стр.
Дағдарыс салдары тез ... ... ... ұзақ және ... Және дамуындағы дағдарыстан кейінгі өзгеріс, ұзақ мерзімді және қысқа
мерзімді, сапалы және сандық, қайта қалпына келу немесе келмеу [2].
Дағдарыстың әр ... ... тек оның ... ғана ... ... дағдарысқа қарсы басқарумен де, ол дағдарысты жұмсартып
немесе оны өршітуі мүмкін.
Бұл қатынастарды басқару ... ... ... ... ... ... себеп-салдарын түсіну, жауапкершілікке
байланысты (2-сурет).
2-сурет
Дағдарыстың ... ... ... ... ... ... Гришин Л.Л. Казанский университет.
1991г., 169 ... ... ... ... - ... де ... ... емес. Дағдарыстарды тармақтап жіктеу қажеттілігі, құралдарды
дифференциациалап және ... ... ... ... Егер дағдарыс
типтілігі және дағдарыс мінезі белгілі ... онда ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету мүмкіндігі туады.
Дағдарыстың ортақ және локальды түрлері бар. Ортақ барлық әлеуметтік-
экономикалық жүйені қамтиды, локальды - тек оның бір ... ... ... ... масштабты корінісі. Нақты дағдарыс жағдайларын талдау
кезінде әлеуметтік-экономикалық жүйенің шекарасын, оның ... ... ету ... ... ... ... ... макро және микро деп бөлуге болады.
Макродағдарыс ... ... ... және ... ... ... тек жекелей мәселені немесе топтық мәселені қамтиды /8/.
Экономикалық дағдарыс тобынан қаржы ... ... алып ... Ол ... ... ... ... қаржылық мүмкіндігінің
қайшылықтарын сипаттайды. Бұл экономикалық процестердегі дағдарыстың
ақшалай ... ... әр ... ... ... қақтығысы немесе
қайшылықтардың өршуінен туьшдайды: жұмыскерлер мен ... ... мен ... әр ... ... ... ... менеджерлер және т.б. Көбінесе әлеуметтік дағдарыс, экономикалық
дағдарысты толықтырушы немесе жалғастырушы болып ... кей ... де ... ... ... ... еңбек талаптарымен келіспеген
жағдайда, экологиялық мәселелер қатынасында, патриоттық сезімде.
Дағдарыс құбылыстарының пайда болу мәні мен ... әр ... ... ... көзқарастарын талдай отырып, әр түрлі
түсініктерді ... ... – таза ... яғни ... ... ... концепциясының өзгеруімен, өндірушілер мен
тұтынушылардың пессимистік немесе оптимистік көңіл-күйде болуынан, ... ... ... ... ең ... ... ... таптық келіспес қайшылықтар мүддесіне дейін. Жеке
тәуелсіз зерттеушілердің ... ... ... ... ... мектепке қатысы жоқтығын айта отырып, кең ... ... ... айтуда.
Енді, экономикалык дағдарыстардың заңдылықтарын, мәнін және пайда болу
себептерін теориялық түрғыдан қарастырсақ:
Бірінші себеп, яғни ... ... ... ... ... тұтыну арасындағы үзілу немесе ажырау болып табылады. ... ... ... пен тұтыну арасында тікелей байланыс болды
да, экономикалық дағдарыстардың пайда болуына ... ... ... ... мен кең етек ... ... ... мен айналысының дамуы себеп
болды. Еңбек бөлінісі, маманданудың және кооперацияның дамуы, өндіріс ... ... ... ... ... Бірақ та жәй тауар
өндірісінде дагдарыс ықтималдығының қажеттілігі ... Онда ... ... ... сатылып, оларды өткізу қиындығы локальды
мінезде болып, қоғамдагы өткізу процестерінің бұзылуы байқалмады.
Капиталистікке дейінгі ... ... ... ... өндірілді. Капитализм кезінде ғана бірінші рет ... ... ... ... ... ... дамуы, өндірістің қоғамдық
мінезде ... ал ... ... ... нәтижесі негізінде
жекеменшіктің сақталуьша әкелді. Бұл қоғамдық мінездегі ... ... ... формасы арасындағы шиеленістің өршуіне әкелді. Мұндай
шиеленістердің әр елде әр ... ... ... болуы, өзіндік
спецификаны көрсетеді, ол ... ... де ... әсер ... ... ... тауарды артық өндірудің төлемқабілетті
сұраныс жиынтығы қатынасындағы, үдайы өндіріс жағдайындағы қоғамдық капитал
процесінің бұзылуынан, ... ... ... жұмыссыздықтың өсуі
және басқада әлеуметтік-экономикалық күйзелісте көрініс ... ... ... оқу ... ... өндіріс дамуындағы, өндірістің
қүлдырауы және көтерілуін сипаттайтын заңдылықтар көрініс ... ... ... ... және ... ... Ол ... себептерінің
стихия және анархиялық өндіріс ... ... ... ... Белгілі экономист В. Леонтьевтің айтуынша: «Іскерлік цикл ... ... ... алдында айқын қарыздар» [6]. Цикл ... ... ... әлемдегі ғылыми-техникалық прогресс
әсерінен, негізгі капиталдьң жаңару мерзімінің жылдамдығымен байланысты.
Неоклассикалық және ... ... ... экономикалық
дағдарыстарды капитализм табиғатьшен байланыстырмай басқа да ... ... ... ... ... ... артық өндірісті туғызатын
халықтың жеткіліксіз тұтынуы. Жеткіліксіз тұтыну теориясының жалғастырушы
өкілі, сол жақ кейнсиандық ... ... ... ... ... ретінде тұтынуды ынталандыру болып ... ... ... ... ... туындауы, дағдарыс
себебінен гөрі оның салдары ... ... ... ... ... ... ... үйлеспеушіліктен, немесе
«теңсіздіктен». Теңсіздік теориясы, саяси, демографиялық, табиғи сыртқы
жағдайдан туындаған басқа да кең ... ... ... ... ... ... және ... араласуына қарсылас Ф. Фон
Хайектің ойынша артық өндіріс дағдарысының пайда болуы мемлекеттің артық
қаржыландыруынан ... ... ... ... ... психологиялық теориясы да бар. Дағдарыс жағдайындағы
дүрбелең мен ала-ауыздық капитал салымының ... ... ... ... ... ... бір қалыптылығын қамтамасыз етеді.
Экономикалық циклдың фазалары берілген, 3- суретте ... ... ... көзі: История кризиса. Гришин Л.Л. Казанский университет. 1991г.,
169 стр.
3-суретте ... цикл ... а, в және с ... ... ... ... ... көлемінің өрлеу және құлдырау кезіндегі
динамикасын сипаттайды.
Бірінші фаза – дағдарыс ... Бұл ... ... көлемі және
іскерлік белсенділік қысқарады, бағарың түсуі ... ... ... саны және тоқырау саны күрт өседі. Бұл жағдайда экономиканың
дағдарыстардың жекелей ... ... әсер ... ... ... жөн. ... қолданыстағы заттарды жеткізуші салаларда
өндіріс көлемі салыстырмалы масштабта аз ... Бұл ... ... ... экономикалық жағдайда құрал жабдықпен
тұрмыстық техниканы сатып алуды ... ... ... ... ... ... ... өзінің экономикалық билігіне сүйеніп,
дағдарысты аз шығынмен өткізеді.
Екінші - депрессия (стагнация). Бұл фаза (ұзақтылығы - ... ... ... дейін) шаруашылық өмірдегі жаңа жағдайлар мен сұранымдарға бейімделу,
жаңа тепе-теңдік алу фазасы. Бұл фазадағы тән ... ... ... Кәсіпкерлердің конъюктураға деген ... ... ... шаруашылық жағдайдағы баға тұрақтылығына қарамастан, олар
бизнеске едәуір ... ... ... ... қарап, тәуекелділікке
бармайды. Бұл фаза көп жағдайда пайыз нормасының түсуімен сипатталады.
Үшінші - жандану. Бұл ... келу ... ... салымдары
басталып, баға өсіп, өндіріс және пайыздық мөлшері өседі. Жандану ең
алдымен ... ... ... ... ... Басқалардың
жетістіктерінен жаңа өндірістер қүралады. Былайша айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... кейін жаңа, жоғары көтерулер басталады.
Төртінші – көтерілу (бум). Бұл жаңа тауарлар және жаңа өндірістердің
пайда ... ... ... едәуір өсуі, акциялар бағамы және басқада
бағалы қағаздар пайыздық ... ... баға және ... ... өсуі
сияқты бірқатар жаңа енгізулердің ... ... ... ... Және дәл осы ... ... ... қуаты дамып, тауар
қоры молаяды.
Жаңа кезекті ... ... ... (себебі) жиынтық
сұраныстың қысқаруы болып табылады. Қайтадан өндіріс төмендейді, табы-стың
азаюы, ... мен ... ... ... ... ... тудыратын факторлар әрқилы болуы мүмкін: ... ... ... ... ... ... ... және несие
пайыздары өседі, ақша айналым заңдарының ... ... ... ... көрінбеген жағдайлар және тағы басқалар. Бұның ... ... ... ... кезекті экономикалық дағдарысқа серпін
беруі мүмкін.
Екі ғасыр бойы көптеген мемлекеттердің экономикасында және ... ... ... қалыптасу кезінде дағдарыс болып тұрады,
яғни өндірістің төмендеуі және ... ... ... ... ... ... өзара есеп айырысу жүйесінің, банктік жүйенің, сауда
фирмаларының құлдырауы, жұмыссыздықтың көбеюі болды. Көптеген әдебитеттерде
экономикалық дағдарысты тауар мен қыметке ... пен ... ... ... ... деп ... ... кезде дағдарыс
ауылшаруашылық өнімнің жеткілікті ... ... ал ХІХ ... ... ... пен ... өнеркәсіптің арасындағы
теңдіктің бұзылуынан болды.
ХХ ғасырға дейін экономикалық дағдарыс бір, екі немесе үш ... ... соң ... ... ие ... ... он жылда
экономикалық дағдарысты болдырмау бойынша ... ... ... ... ... ... ала болжай алмайды және одан қашып құтылуға
болмайды.
Еуразия және ... екі ... ... жиырмаға жуық экономикалық
дағдарыс болған.
Бірінші ... ... ... ... ... Англияның
және Францияның халық шаруашылық жәнеқоғамдық ... ... ... ... ... ... ... Теміржол компаниялары мен акция
нарығында жаппай құлдырау себеп болды.Осы жылы ... ... ... ... ... ... ... кезінде АҚШ-тың шойын өндірісі 20 пайызға,
ал мақта өнімін тұтыну 27 пайызға азайды. Германияда ... ... ... ... ... тұтыну 13 пайызға төмендеді. Ал Ресейде ... және ... мата ... 14 пайызға азайды.
1914 жылы бірінші әлемдік соғыс салдарынан халықаралық қаржылық ... ... ... ... қаржыландыру үшін АҚШ, Ұлыбритания,
Франция, Германия ... ... ... ... ... сатты.
Бұл дағдарыс басқа дағдарыстарға қарағанда бірнеше елдерде бір ... ... ... жақтар шетелдік активтерді ликвидтендірді. [8].
Келесі дағдарыс соғыстан кейінгі дефляциямен байланысты. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... дағдарыспен байланысты болды. Бұл дағдарыс 1920-1922жж. болды. ... ... ... қор ... ... тез ... үлкен
экономикалық дағдарысқа әкеп соқты. Бағалы қағаздар құны 60-70 ... және ... ... валюта үшін алтын стандарты жұмысын тоқтаты.
Акция ұстаушылар 15 млрд долларларынан айырылды. 1929 ... ... ... құны 40 ... ... ... ... Зауыттар мен фирмалар, банктер
жабылып, жұмыссыздық көбейді. 1933 жылы 32 дамыған елдерде ... 30 ... ... жылы АҚШ-та экономикалық дағдарыс басталды. Дағдарыс кезінде АҚШ-
тың өндірістік өнеркәсібі 13 ... ал ... 20 ... ... ... ... 14 пайызға азайды. Акцияның құны 1973 жылы ... 1974 ... ... ... ... 33 пайызға, Жапонияда 17
пайызға және ... 33 ... ... 28 ... ... 1974 ... ... 12 долларды құрады.
1998 жылы Ресей дағдарысы. Ресей тарихындағы ең ... ... ... Ресейдің үлкен соммадағы мемлекеттік қарызы, ... ... ... және ... қысқа мерзімді облигацияларының
пирамидалылығы себеп болды. 1998 жылы рубльдің долларға шаққандағы бағамы 3
есе түсті.
Мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... ... әртүрлі себептер себеп болды деді. АҚШ-тың
экспрезидентті Джордж Буш ... ... ... ... несие алғандар
мен берушілер және қаржылық ... ... және ... ... ... болған деп мәләмдеді. Бірақ бостандықтағы
кәсіпкерлік жүйесінің құлдырауын туындатқан ... ... ... ... ... жүйесінің құлдырауының құбылысы емес.
Ресей федерациясының ... ... ... АҚШ ... ... үшін ақша ... ... еркін қолданды деді.
Сонымен осы ... ... ... ... дағдарысты туындатты.
Ресей өзінің экономикалық және қаржылық әсер ету шеңберін қалыптастыру
керек. Путиннің ... ... ... ... ... бас тарту
ғана емес, АҚШ-тың әлемдік экономикаға әсерін шектеу болып табылады.
2. ... ... ... теориялық негізі
Кез келген әлеуметтік ұйымның түбірлі мәселесі адамдардың басым
көпшілігінің ... ... ... ... адамға қажетті
материалдық игіліктерді өндіру, тұрмыстық ... ... ... ... ...... ал ... Осыдан
туындайтын сұрақ ұлттың дамуын ... ... ... рөлі ... ... ... ... теорияның басты өкілдері -
Адам Смит, Давид Рикардо, Жан-Батис Сэй, ... ... және т.б. ... тұңғыш рет А.Смит «Халықтар байлығының табиғаты мен ... ... ... ... ұсынған болатын. А. Смит пікірінше, жеке
тауар өндірушілер нарықтағы мемлекеттің бақылауынан түгелдей босауы керек.
Міне осы жағдайда тұтынушылар ... ... не ... соны ... ... сөзімен дәлірек айтқанда нарықты өздігінен ретейтін «көрінбейтін
қол» ешбір сыртқы ықпалсыз, мемлекеттің ... ... ... ... қызмет етуге жұмылдырады.
Классикалық үлгі, мемлекеттің экономикадағы рөлін ... ... ... ... ... ... ... талабына сай
шешілуі тиіс деп көрсетті. Мемлекеттің артқаратын қызметі, оның рөлі нарық
жағдайында істейтін жеке фирмалар үшін ... ... ... ... ... жұмысына араласуы керек. Сонымен қатар өндірістік емес
салалар бойынша, атап айтқанда,ұлттық қауіпсіздік, қоғамдық тәртіп, ... ... ... ... ... ... ... де
мемлекет араласуы керек. Мемлекетке «түнгі күзетші» ... беру ... соңы мен ХХ ... ... ... кәсіпкерлікке негізделген
капитализм мен еркін нарық кезеңінің әлеуметтік-экономикалық қалыптасу ... ... ... ... ... ... Сатып алушылар мен сатушылар санының көп болуы;
• Тауарлар мен қызметтердің бағалары ... ... ... ... ... қалыптасады;
• Нарыққа енуде ешқандай кедергілер жоқ;
• Өндірілетін өнімдер біртекті, күрделі емес және ірі ... ... ... ... ... ... қажетті ақпараттарды еркін алады және
кәсіперлік әлемінде жақсы бағдарланады.
Мұндай жағдайда, шын ... ... ... ... өзі жүзеге асыра
алады және ... өз ... ... ... ... үшін
кедергілердің болмауын қадағалап отырады.
Экономиканы жоспарлы-соцалистік ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық іс-әрекеттері
біріншіден, өндіріс пен тұтынуды қоғамдық ұйымдастырудың тарихи нысаны,
екіншіден, ... жүйе ... ... ... ... ... ... негізі болып табылатын өндірістің негізгі құрал ... ... ... ... ... процестерді бір орталықтан
реттеудің қажеттілігін білдіреді. Жүйенің артықшылығы –теориялық тұрғыда
болса да, ... ... ... арқылы адамдарды толық жұмыспен қамтуға
болатындығы.
Бұл модельдің басты белгілері:
• Өндіріс құралы жабдықтарына қоғамдық меншіктің болуы;
... ... ... аймақтар араларындағы экономикалық
байланыстар жоспарлы жүзеге асты;
• Өндірілетін ... мен ... ... ... ... баға ... да, ұсыныстың да жағдайын анықтай
алмады;
• Бақталастықтың рәсімделегн түрі, ... ... ... ... ... ... ... ауыстырылды.
Экономикалық жарыс ешқандай материалдық ынталандырумен қамтамасыз етілмеді.
Мұндай жағдайда ... рөлі ... ... ... ... ... ... экономикалық (және экономикалық емес) процестерді
реттеді.
ХХ ғасырдың басында әлемдік экономика экономикалық өсудің ... ... ... ... ... ... ... базасы түбірлі өзгерістерге ұшырап, капиталдың
шоғырлануы мен орталықтануы күшейді, монополистік ... ... ... ... аса ... ... ... жағдайлардың барлығы мемлекеттің рөлінің өзгеруіне, оның
экономикалық қызметтерін ұлғайтудың қажеттігіне негіз ... Бұл ... ... ... әлеуметтік-экономикалық негізі-негізгі өндіріс ресурстарына
ірі монополистік жеке ... ... ... ... ... әскери өндіріс салаларында;
• Еркін бәсекенің жетілмеген бәсекеге өзгеруі. Бәсекелік күрестің
нысандары мен ... түрі ... аса ... бола ... ... бағаға қатаң бақылау орнатып, өндіріс көлемін реттеді;
• Әртүрлі елдердің экономикалық дамуында теңсіздік ... бай ... ... ... ... ... дамыған мемлекеттердің азғана
тобы отарланған елдерді қанады;
• Экономиканың циклды дамуының нәтижесінде әрбір 8-10 жыл ... ... өсі, ... ... және жандану сатылары
қалыпты құбылысқа айналды, өйткені экономика ... ... деп ... ал бұл ... ... «оң» ... жж. «Ұлы дипрессия» деп аталған әлемдік ... ... бұл ... өте ... көрініс тапты. Нарықтық реттеу
механизмдері экономиканың монополиялануының өспелі ... ... ... ... ... ... пен ... реттеуге қабілетсіз болып шықты. Мұның ... ... ... ... ... ықпал етті.
ХХ ғасырдың атақты экономисі Джон Мейнард Кейнс экономикалық
процестерге ... ... ... ... ... ... даму сипатын өзгерту, толық ... ... ... ... ... ... бөлу және т.б.
1933 жылы «New York Times» газеті өз теориясының мәні жөнінде жазылған
Дж.М.Кейнстің ... ... «Мен ... арқылы қаржыландырылатын
мемлекеттік шыгыстарды ұлттың сатып алу ... ... үшін ... ... ... ... бұл «Жұмыспен қамту, пайыз және ақшаның жалпы
теориясы»еңбегінде толық қарастырылды.
ХХ ғасырдың 50-70 ... ... ... ... дирижизм» мектебін
кейнсиандықтың бір түрі деп есептеуге болад. Бұл ... ... ... ... ... ... ... дирижизм»,
яғни экономикалық процестерді мемлекеттік ... ғана ... ... ... ... және ... алдын-алуға мүмкіндік
береді. Олардың ойынша ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы жаңа салаларға жоғарғы көңіл бөлу
басқа салаларды да жетілдіруге, ... ... ... ... ... ... қоғамының қазіргі өмір сүру кезеңі аралас экономикалық ... ... Ол ... ... тұрпатының дамуы барысында
пайда болды. Эконмикадағы әскери шығыстарды ... мен ... құру ... ... ... ... жұмыс күші
мен қаржылық ресурстардың елеулі бөлігі шоғырландырылды. Экономикадағы
мемлекеттің рөлі артып, халықаралық еңбек ... ... ... және ірі
интеграциялық топтар қалыптасты. Бұл процестер өнеркісіптің басты салаларын
дамытуға, өндірістік инфрақұрылымды құруға мемлекеттің аса ... ... алғы ... ... ... ... экономикадығ адамдық факторға ерекше рөлдің
берілуі. Қоғамдағы әртүрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... жағдайларда мемлекет қоғамдық ымыраға жетуге,
әлеуметтік ... ... ... ... бұл ... ... ... алады.
Қазіргі аралас экономика келесі белгілермен сипатталады:
• Экономиканың әлеуметтік-нарықтық сипат алуы. ... ... ... ... алу мен ... ... ... мол. Мемлекет қоршаған ортаны ... ... ... ... мәдениетті, білім беру мен денсаулықты
сақтау, іргелі ғылымды дамыту мәселелерін өз жауапкершілігіне алады;
• Экономиканы экологиялық сауықтыру процесі үдейді, өндіріске ... ... ... азаяды, экологиялық қауіпсіз технологияны
пайдалану арқылы қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... ... арасындағы тығыз әріптестіктің
қалыптасуына, экономиканың ғаламдануына ... ... ... ... ... ... әсіресе, ғаламданудың өсуі мемлекеттің
экономикадағы рөлін міндетті түрде өзгертеді.
Барлық елдердің ... үшін ... оң ... ... ... ... Ғаламдану негізінен дамыған ... ... ... ... ... бұл ... ... салдарынан көп
зиян шегеді.
Бұрынғы кеңес елдерінің экономикалық тәжірибесі әміршілдік-әкімшілдік
жүйеден нарықтық экономикалық жүйеге өту ... ... Бұл ... ... деп аталады, өйткені онда әміршілдік-әкімшілдік жүйе мен
нарықтық экономиканың элементтері ұштасады, қайшылықтар болады.
Бұрынғы кеңес ... ... ... өзіне тән белгілері:
• Қоғамның әлеуметтік-экономикалық негізі- әртүрлі және қарама-қайшы
экономикалық қатынастар жұйесін ... ... ... ... ... ретінде қарапайым қол еңбегі,
автоматтандырылған жүйеден ... ... ... ... ... әсіресе, әскери өнеркәсіптік кешенде.
• Бұныннан бар және жаңадан ... ... ... ескі жүйенің идеологиясын дәріптейді, әміршілдік
бюракратиялық ... ... ... ... ... ... ... тарихи серпілісті қажет етеді.
• Қалыптасқан бәсеке сыбайлас ... ... ... пара ... ... және т.б. айналады.
• Экономика дағдарыстық сипат алады және ... ... ... ... ие болады; оның қозғалысы ... ... ... мемлекеттің рөлі одан сайын белсенді болуы тиіс, өйткені
нарықтық жүйеге өту, ескі жүйені жаңаша құру мен ... ... ... ... үшін ... ... қалыптастыруда оның
жауапкершілігі артады. Белсенді заң шығарушылық қызметі ... ... ... ... салық жүйесін өзгерту, мемлекеттік меншікті
жекешелендіру және т.б. ... ... ... ... ... ... Бұл процестердің дамуымен байланысты
мемлекеттің рөлі төмендемейді, керісінше, өсе түседі. Жаңа ... ... өсу, ... ... ... нарықтағы бәсекеге
қабілеттілікті арттыру, сыртқы экономикалық қызметтерді реттеу, әлеуметтік
теңдік, ұлттық және экономикалық қауіпсіздік және т.б. пайда ... ... ... ... ... орын ... қаржыгер Джордж Сорос 1929ж., 1987ж,. 2008ж. дағдарыстың
ұқсастығын көрсетті. 1929 жылы ... ... ... ... ... ... ... болды. 1987 жылы билік Құрама
Штаттардан экономикасы өте ... ... ... ... 1987 ... бұл ... ... жаңалық ретінде, сонымен қатар халықаралық
қаржылық тәртіптің өзгеруіне хабаршы ретінде есте қалды. Ол ... сай ... ... ... АҚШ негізгі долларын құнсызданған және
тұрақсыз валюта резервтерінің негізін көрсетіп берді. Ал 2008 ... ... ... ... ... ... ... қордағы төңкеріс жаппай дамып келе жатқан долларға ... ... ... ... ала дағдарыстың дамуына себеп болды.
Осы қатынастар 1987 жылы және 2008 жылдар 1929 ... еске ... - ... дағдарыстың объективті және субъективті
себептерін бөліп қарастыруға болады. Субъективті себеп ... ... ... принципі бойынша жүргізілген бақылаусыз долларды
эмиссиялау. Ал екіншіден, ... ... 300 ... ... ... ... [9].
Объективті себеп біреу – ол 40-50 жыл сайын болатын, 3-5 жылға созылатын
және технологиялық жаңарумен ... ... ... келе ... ... ... ... ойдың жақтастары бұл жағдайдан
капиталдық өндірістік қарым-қатынастық жүйесіне ... ... ... ... ... максималды табыс табу және тұтынушы
қоғамын қалыптастыру болып ... ... ... табысты 10
пайыздық шектеуде капитал белсенді жұмыс істейді, ал ... 300 ... ... әр ... ... ... барады. Ақшаға құнығу және
өнімді және қызметті қайта өңдеу экономикалық дағдарысқа әкеп соғады.
Ал мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... деп мәлімдеуде. Осы мемлекеттерде капитал толық
тәуелсіз ... ... Олар ... ... ... қорғану үшін
мемлекеттік капитализмге көшу, толығырақ айтсақ, экономика салаларын ұлттық
базаға көшіру керек дейді. ХХІ ғасырда ... ... ... ... ... әлде ... айырмашылығы бар. Бұл ... ... ... ал ... шаруашылық субъектілерінде есеп-
айырысуды жүзеге асыруға қолма-қол қаражаттың ... ... ... дағдарысқа төтеп беру мақсатында,
экономиканы ынталандыру үшін және сұранысты ... үшін көп ... ... ... Кейбір елдерде мемлекеттік қарыздардың көлемі әлемдік
уақыт ... үшін ... ... ... ... алғанда, «үлкен
жиырмалықтың» бюджет дефициті бүгінгі күні 7,9 ... ... ... ... ... бойынша 2014 жылы дамыған елдерде ... мен ЖІӨ 78 ... 118 ... ... Ал, ... келе жатқан
елдерде мемлекеттік қарыздар мен ЖІӨ 40 пайыздан аспайды.
Шет мемлекеттер қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... бағаның тұрақсыздығы;
- мұнай мен газға бағаның тұрақсыздығы;
- АҚШ долларының бағамының ауытқуы;
- Қытай экономикасының төмендеуі (6%);
- ... ... ... ... ... ... шығындарды реттеу;
- инфрақұрылымға инвестицияның жетіспеушілігі.
Геосаясат:
- халықаралық терроризм;
- трансұлттық қылмыс және ... ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты метеорологиялық құбылыс;
- судың жетіспеушілігі;
- жер сілкініс;
- су тасқыны;
- су басып қалуы;
- ауаның ластану.
Қоғам:
- ... ... ... ... ... ауырулар;
- көшіп-қону және т.б. да әлімдік тәуекелдерді «Әлемдік экономикалық
форумда» қарастырды.
Экономикалық дағдарыстың ... ... ... 18 ай ... ... салада жұмссыздық деңгейі жоғарылады. ... ... ... ... басталғаннан бері 25,5 млн.адамға өсті. Жұмыс
орныны жоғалту және қандайда ... ... ұзақ ... ... әсерін тигізеді.
Дағдарыс салдарына байланысты ел экономикасында мемлекеттің тікелей
және жанама қатысуының мысалы ... ... ... жағдайды алуға
болады. Ресейдің экономикалық даму министрлігінің ... ... ... ... 50%-ын мемлекеттің үлесі алып отыр ... ... ... ... жылы ... үкіметі ел экономикасындағы
үлесін 10%-ға арттырыпты. Қазіргі кездегі нарықтағы ... ... ... ... ... ... механизмі бұл -
тұрақтандыру несиелерін беру және ішкі ... ... ... ... ұлғайту болып отыр, сол себепті Ресей үкіметі тек қана
жеке ... ... ... қоймай, сонымен бірге ... ... ... ... ... мемлекеттік корпорациялардағы
үлесін де арттырып отыр.
Дағдарыс кезінде әлемдік валютаны ... алу ... 25-26 ... ... ... сатып алу қабілетінің түсу болжамы екі ... ақша ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің қысқаруы. ... ... ... ... бөлігінің түсуі азық-түлік тауарларына бағаның өсуі
және халықтың қызметінің өсуіне негізделеді. Әлемдік ... ... ... ... 2007 жылы әлемдік ЖІӨ сатып алу қабілеті бойынша
60 ... ... ... ... елдер бойынша мемолекеттік көмек
белгіленген. Оның ... 2,8 ... ... ... ... болып жатқан
жағдайда көмек қаражатының орта статистикалық ... ... ... ... ... ... ақша массасы әлемдік валютаны сатып алу
қабілеттілігі бір жылда 11,8 пайызға төмендеуіне әкеп ... ... ... ... ... ... көлемінің төмендеуі
биржалық индекстің түсуімен сәйкес болады. Сонымен қатар, осы ... ... ... ... алу ... 14 пайызға түсіп кетуі
күтілуде. Жалпы түсу сонда 25-26 пайызды құрайды. Әлемдік валюта ... ... ... талдау жасауға болады. Евро мен доллар
бағамының базалық өзара қатынасы 1,4:1,0 ... ... ... ... 0,2 доллармен шектеледі. Осыған қатысты евро мен ... ... 1,2:1,0 – 1,6:1,0 ... ... мүмкін.
Ресей рубльін қолдау үшін қазіргі кезде Ұлттық ... қоры 40 ... Күн ... ... 50 ... ... құрасы, онда бұл қаражат жарты
жылда шығындалып кетеді. Сонымен қатар, Ресей сыртқы ... ... ... бар. 2008 жылы бұл ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 68,4
пайызды құрады. Ресейде импортқа қарағанда экспорт тез өсуде. Экспорт ... – 372 ... ... ал ... 42,1 ... – 21,8 ... ... Болжам бойынша ресей рубльінің әлсіреуі 2009 жылы 10 ... ... жылы ... ... ... 15 пайызға төмендеуі мүмкін.
Беларусияны алып қарасақ, онда беларусь рубль бағамын қолдауға ... ... 2008 жылы ... дефициті 2 пайыз деңгейінде анықталған.
Бюджет дефицитін қаржыландырудың маңызды көзі ретінде сыртқы ... ... ... ... 2 млрд. долларға жуық көлемде несие
алды. Олар ... және ... ... ... шешу үшін ... сұрақтарды қарастыруда:
- қарыздық қайта құрылымдық формасын анықтау және ... ... ... ... білу;
- банктік секторда шетелдік капитал үлесін көбейту мүмкіндігін
бағалау.
Қазақстан Республикасына ... ... ... ақша массасын
қысқартпай-ақ валюта девальвациясы тез арада және өзінің резервтерін сақтай
отырып жүргізілді. Девальвация деп экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру мақсаттарын
қарастырып елдегі айырбастау бағамын төмендету бойынша Үкіметтің мақсатты-
бағытталған іс-шарасы.
Қазақстанда Ұлттық банктің және ... ... ... 48 млрд.
долларды құрап, ал сыртқы қарыздары 105 млрд. долларға ... ... ... 2009 жылы 1 ... ... ... екінші
деңгейлі банктер экономикаға 7,45 трлн. ... ... ... Ал ... берген несиелері 3,3 трлн. теңгені ... ... ... ... үшін де ... ... ... түрде өсуде.
Валюталық саясатта келесідей мәселелер бар:
1) заңды және жеке тұлғалар жағынан валютаға ... ... ... Олар операциондық шығындарын төлеу үшін емес,
бағамның айырмасынан пайда табу үшін ғана ... ... ... ... ... (105 ... ... валютада несие алғандардың көптігі және ... ... ... мен ... ... ... ... импорттық тауарлардың қымбаттау жағдайында халықтың тұтынуын
қамтамасыз ететін ішкі ... ... ... ... ... басқаратын мақсатты жүйенің жоқтығы.
2 тарау. Қазақстан Республикасының экономикасына ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейі (2006 жылмен
салыстыра отырып 2007 жылға талдау)
2007 ... ... ... ... ... экономика
мынадай көріністе болған:
• капиталдың көп мөлшердегі ағымы (сыртқы қарыз) және несиелеу
қарқынының өсуі;
... ... ... 2007 ... несиенің кеңеюі мен қарыз
алу толқынының соңын тездетті, бірақ Қазақстанда қаржылық
тұрақсыздықтың ... болу ... ... табылмайды;
• шетелдік несие берушілерді несиелік ... аз ... олар ... ... ар ... ... тапқан табыстары тұр деп тұжырымдады.
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы әлеуметтік-экономикалық дамуының
қысқаша ... ... ... ... ... ... 2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда жалпы ішкі өнім ... 2006 ... ... салыстырғанда 8,5 %-ға ұлғайды.
2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда өнеркәсіп өндірісі нақты көлемінің индексі
104,5 %-ды ... ... ... 7703,8 ... ... ... өнімі
өндірілді. Тау-кен өндіру өнеркәсібінде 4365,9 млрд. ... ... бұл 2006 ... ... деңгейінен 2,6 %-ға жоғары.
2006 жылғы осы кезеңмен салыстырғанда шикі мұнай мен ілеспе газ өндіру ... ... кені – 1,4 %-ға ... ... ... 2916,6 ... өнім ... бұл 2006 жылдың осы кезеңінің көрсеткішінен 6,7 %-
ға жоғары.
2007 жылдың 12 ... ауыл ... ... ... ... ... теңгені құрады, бұл 2006 жылдың осы кезеңінен 8,4 %-ға артық, бұл
ретте мал шаруашылығы өнімі – 4,0 %, ... ... – 12,7 %. ... ... ... ... ... жалпы жиналуы қайта өңдеуден
кейінгі салмағында 22,0 %-ға ұлғайып, 20,1 млн. тоннаны ... оның ... ... үлесіне – 15,4 млн. тонна келеді, бұл 2006 ... 20 %-ға ... ... ... ... тұтастай республика
бойынша гектарынан 13,3 центнерді құрады.
2007 жылы 6,8 млн. ... ... ... ... эквивалентте – 2,1
млн. тонна ұн экспортталды (ұн – 1,5 млн. тонна). 2006 ... ... ... ... ... 2,2 млн. ... ... ұн –
339,9 мың тоннаға (30,3%-ға) ұлғайды.
2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда ... ... ... 1307,5 ... ... ... бұл 2006 жылдың деңгейнен 15,3 %-ға
көп. Тұрғын үй ... 489,6 ... ... ... жіберілді (негізгі
капиталға инвестициялар жалпы ... 15,1 %), бұл 2006 ... 26,2 %-ға көп. ... ... 8,1 млн. ... метр тұрғын үй
пайдалануға берілді, бұл 2006 жылы қол жеткізілген көрсеткіштерден 29,8 %-
ға көп.
2007 ... ... ... жүк ... 350,4
млрд.ткм құрады, бұл 2006 жылғы қаңтар-желтоқсаннан 6,7 %-ға көп. Темір жол
көлігінің жүк айналымы 5,1 %-ға, ... жүк ... – 14,1 ... ... жүк ... - 5,4 %-ға, әуе ... жүк айналымы –
28,8 %-ға және өзен көлігінің жүк айналымы 1,3 есе өсті.
2007 ... ... ... 2006 ... желтоқсанына 18,8 %
деңгейде қалыптасты, 2006 жылдың тиісті кезеңінде – 8,4 % ... ... оның ... ... ... өсуі ... азық-түлік тауарларына – 26,6 % (2006 жылғы желтоқсанда - 7,3 ... ... ... ... – 10,5 % (7,1 %). ... ... өсуі 15,4 %-ды (11,6 %) ... 2007 ... ... ... мәнде 2006 жылдың тиісті кезеңіне қарағанда 10,8 % (8,6 %)
деңгейде қалыптасты.
2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда ... ... ... ... 80,5 ... АҚШ ... ... және 2006 жылғы қаңтар-желтоқсанмен
салыстырғанда 30,0 %-ға ұлғайды, оның ішінде ... – 47,8 млн. АҚШ ... %-ға), ... – 32,8 млн. АҚШ ... (38,3 %-ға). ... ... ең үлкен үлес – 69,7 % минералдық өнімдерге ... Асыл ... және ... ... ... 17,1% -ды, химия өнімі 4,0 %-ды,
азық-түлік тауарлар және оларды ... ... ... 4,3 ... ... ... ... аспаптар және аппараттар 2,0 %-ды
құрады.
Импорттың құрылымында ... ... ... ... аспаптар
және аппаратар (жалпы импорт көлемінің 46,6 %), ... және ... ... (13,3 %), ... ... (13,1 %), ... ... (10,6
%) үлкен үлеске ие.
2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда негізгі капиталға инвестициялар 3234,2
млрд. ... ... бұл 2006 ... ... желтоқсанмен салыстырғанда 8,2
%-ға көп. Негізгі капиталға қаражат ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілердің меншікті қаражаты (54,4 %) мен ... (18 %) ... ... ... ... 15,7 %-ды, ... - 11,9 %-ды ... капиталға инвестициялардың негізгі көлемін жеке меншік
нысанындағы кәсіпорындар мен ұйымдар (60,9 %), ... ... ... ... ... асыратын басқа мемлекеттердің
шаруашылық жүргізуші субъектілері (23,0 %) ... ... ... 16,1 %-ды құрады. Инвестициялық тартымдылық бойынша негізгі капиталға
инвестициялардың жалпы көлемінде мыналар басым салалар болып ... және ... газ ... осы ... қызмет көрсету – 27,9 %,
жылжымайтын мүлікпен ... ... және ... қызмет
көрсету – 25,4 %, көлік және байланыс – 13,4 %, ... ... – 10,5 ... ... 12 ... ... ... ақшасын қоса алғанда елдің
халықаралық резервтері 15,7 %-ға ұлғайып, 38,4 млдр. АҚШ ... ... ... Ұлттық қордың активтері – 21,0 млрд. АҚШ доллары.
2007 ... 12 ... ... орташа өлшемді айырбас бағамы бір
доллар үшін 122,61 теңге болды. Кезеңнің соңында биржалық бағам бір ... 120,3 ... ... Жыл ... бері теңге АҚШ долларына номиналдық
мәнде 5,28 %-ға нығайды.
Депозиттік ұйымдардағы депозиттер жыл басынан бері 25,9 % ... ... 1 ... 3873,9 ... ... жетті.
Халықтың (резидент еместерді қоса алғанда) банктердегі салымдары
2007 жылдың 12 айында 40,5 %-ға 1432,6 ... ... ... 2007 ... ... ... ... теңгедегі депозиттер
31,5 %-ға өсіп, 904,0 млрд. теңгеге, ал шетел валютасындағы депозиттер 59,0
% -ға 528,3 млрд. теңгеге ... ... ... ... ... 2006 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 66,7 %-дан 63,1 %-ға дейін
төмендеді.
2008 жылдың 1 ... ... ... ... ... экономикаға несиелік салымдары 12 айда 54,7 %-ға ... ... ... ... Теңгемен берілген несиелердің үлес салмағы 2006 жылғы
желтоқсанмен салыстырғанда 51,6 %-дан 57,2 %-ға ... ... ... ... өсу ... ... Мәселен, ұзақ мерзімді
кредиттер қаңтар-желтоқсанда 68,9 % өсіп, 5800,8 млрд. теңгені ... ... ... ... 16,0 %-ға ... 1457,6 ... теңгені құрады.
Нәтижесінде ұзақ мерзімді несиелердің үлес салмағы 73,2 %-дан 79,9 ... ... ... ... субъектілеріне берген несиелері 2007 жылы
75,2 % ұлғайып, 1508,2 ... ... ... ... ... сауда (41,2 %), құрылыс (20,2 ... (7,4 %) және ауыл ... (7,2 %) ... ... ... ... берілді.
2007 жылдың төртінші тоқсанында экономикалық белсенді халық саны 8,3
млн. адамды құрады, бұл 2006 ... ... ... 225,6 мың адамға көп
(2,8 %-ға). Республика экономикасында 7,7 мың адам ... ... ... ... ... ... ... саны 265,5 мың адамға (3,6 %-
ға) өсті. Жұмыспен қамтылған халықтың құрылымында ... ... – 65,6 ... ... ... өзін өзі ... ... – 34,4 %.
2007 жылдың төртінші тоқсанында жұмыссыздар деңгейі 578,8 мың ... және 2006 ... ... ... ... 39,9 мың ... Жұмыссыздық деңгейі 7,0 % болды (2006 жылғы 4 тоқсанда – 7,7 %).
2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда 211,2 мың адам ... ... ... ... ... 88,7 % ... ... қаңтар-қарашада бір қызметкердің орташа айлық номиналды
жалақысы 51101 теңгені құрады және 2006 жылғы тиісті кезеңмен ... %-ға, ... ... – 17,3 %-ға ... ... ... 2006 ... ұқсас кезеңімен салыстырғанда
Қарағанды облысынан басқа республикамыздың барлық ... ... өсуі ... Ең ... өсу қырқыны Ақмола (19,8 %-ға), Батыс
Қазақстан (12,5 %-ға), ... (9,0 %-ға) және ... (6,3 ... тағы да ... және Алматы қалаларында (тиісінше 21,7 % және
9,2 %) байқалды. Өнеркәсіп өнімі өндірісінің төмендеуі Қарағанды ... %-ға ... ... 1 ... жағдай бойынша 2006 жылдың ұқсас ... ... ... ... ... ... ірі ... жылқының, қой мен ешкі санының өсуі байқалып отыр. 2007 жылғы
қаңтар-желтоқсанда 2006 ... ... ... ... ет ... ... өсті. Ет өндіру Шығыс Қазақстан (6,4 ... ... (5,9 %) ... (5,8 %) және ... (4,1 ... ... ... 2006 жылғы қаңтар-желтоқсанмен салыстырғанда
Астана және ... ... ... ... ... ... өндірісі ұлғайды. Сүт өндірісі көлемінің барынша өсуі Манғыстау (13,8
%), Оңтүстік Қазақстан (7,6 %), ... (4,7 %) және ... (4,6 ... байқалды. 2007 жылғы қаңтар-желтоқсанда жұмыртқа өндірісінің
ұлғаюы 2006 жылдың ... ... ... ... 12 ... Алматы (19,1 %), Манғыстау және Батыс Қазақстан (әр қайсында 14,3
%), Шығыс Қазақстан (9,2 %) және ... (7,6 %) ... және ... (44,4 %) ең ... өсу ... қол ... ... капиталда инвестицияның өсуі республиканың 13
өңірінде байқалды. Ең көп өсім Ақмола (2,1 есе), ... ... ... (әр ... 1,4 есе), ... Қазақстан (1,4 есе), Қостанай
(28,9 %) және ... (13,6 %) ... ... ... өсу ... ... Ақтөбе (11,5 %) және Солтүстік Қазақстан (11,3 ... ... ... және ... ... ... көлемі
(тиісінше 16,7 % және 8,3 %) ұлғайды. ... ... ... көлемінің
төмендеуі Атырау облысында – 2,3 %-ға, Маңғыстау облысында – 14,5 %-ға және
Павлодар ... – 6,3 %-ға ... ... ... тұрғын үйлерді пайданалуға беру көлемі
2006 жылдың ұқсас кезеңіндегі Павлодар және Оңтүстік Қазақстан облыстарын
қоспағанда (төмендеу ... ... 1,1 % және 12,2 %), ... ... артты.
Астана (өсуі 1,8 есе) қаласында, Атырау (2,0 есе), Қарағанды (1,5 ... ... ... (1,4 есе) облыстарында тұрғын үй салу ... ... ... Тұрғын үй құрылысы өсуінің жоғары қарқыны сонымен қатар
Маңғыстау (27,8 %), ... (28,7 %) және ... (23,4 %) ... ... ... қаңтар-желтоқсанда 2006 жылғы қаңтар-желтоқсанмен
салыстырғанда тұтыну ... мен ... ... бағалары республиканың
барлық өңірлерінде өсті.
Бағалардың барынша өсуі Оңтүстік Қазақстан (12,9 %-ға), ... (10,5 %-ға), ... (10,3 %-ға), ... (10,0 %-ға), ... (9,9 %-ға), Алматы, Қызылорда және Манғыстау (әр қайсында 9,7 ... ... ... ... және ... ... (тиісінше
12,6 %-ға және 16,1 %-ға) тіркелді.
2.2. ... ... ... Республикасының даму ерекшеліктері
Экономикалық дағдарыстың тереңдеуі және ресурстарға бағаның түсуіне
байланысты Қазақстанның экономикалық жағдайы аса қиындады:
... ... ... әлсізденуі (және теңге бағамына қысым);
• Экономикалық өсімнің қарқыны және ішкі ... ... ... кері ... ... ... ... анғұрлым қысқаруы;
• Банктік, құрылыстық және жылжымайтын мүлік нарығ ... ... ... жылдың 1-тоқсанында қарыздардың түсуін есепке ... ... ... 797,1 ... ... құрады және есепті
кезеңге арналған жоспардың 103,6 ... ... оның ... ... ... теңге немесе 103,5 пайыз ... ... ... ... ... есепке алмағанда 709,8 млрд. теңгені құрады немесе
815,5 млрд. теңге сомасында есепті кезеңге арналған ... ... 87,0 ... ... 46,0 млрд. теңге сомасында жоспарланған
тапшылық кезінде іс жүзінде 87,3 млрд. теңге сомасында профицит ... ... ... ... ... 769,1 млрд.
теңге жоспарда бюджетке 796,3 млрд. теңге ... ... жаңа ... ... енгізілуімен ірі салықтар бойынша
ставкалардың төмендеуіне (КТС 10 пайызға, ҚҚС пайызға, ... ... ... – 11 ... әсер ... ... ... проблемалардың
салдарына (қаржы дағдарысы) қарамастан, ... ... ... – 106,8%, 107,1%, ... аз ғана ... бюджеттер бойынша – 97,8% төмендеуі байқалып отыр.
Бюджеттің кіріс бөлігінің атқарылуы негізінен салық ... ... ... ... анағұрлым үлес салмақты корпоративтік табыс
салығы (салық түсімдерінің жалпы көлемінен үлесі 37,7%), кеден ... және іште ... ... ... ... құн ... алып ... корпоративтік табыс салығы 194,7 млрд. теңге түсті, ... ... ... ... ... ... 11,9 ... теңгеге
төмендеді, оған елдегі күрделі экономикалық ахуалда бизнес белсенділіктің
баяулауы әсер етті.
Кедендік төлемдер және ... ... ... ... ... ... ... немесе атқарылу 76,2 пайызды құрады, өткен жылдың ... ... ... 20,8 ... ... азайды және өсу қарқыны
84,3 пайызды құрады. Құрылыс және экономиканың басқа ... ... ... төмендеуі жоспардың орындалмауына әсер етті. Айталық, кеден
статистикасының жедел деректері бойынша 2009 жылдың  1-тоқсанында сыртқы
сауда айналымы 13,9 ... АҚШ ... ... 2008 жылдың ұқсас кезеңімен
салыстырғанда 39,4 пайызға төмендеді, оның ішінде импорт 5,9 млрд. ... ... ... 17,1 пайызға төмендеді, экспорт – 8,0 млрд. ... 49,4 ... ... ... салынатын ҚҚС 40,5 млрд. теңге жоспарда
бюджетке 18,3 млрд. ... ... 45,2 ... ... ... кезеңде
түсімдердің болжамды сомасының орындалмауына экономиканың даму өсімі
қарқынының баяулауы және нөлдік ... ... ҚҚС ... ... өсуі
әсер етті. Айталық, 2009 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша бюджеттен ... ... ... ... бұл ... ... ұқсас көрсеткішінен 6,3
млрд. теңгеге көп, жалпы салық түсімі өткен ... ... 20,5 ... ... жылдың 1-тоқсанында жергілікті бюджеттердің кірістері 400,3 млрд.
теңгені ... ... 104,9 ... ... ... ... ... жоспар Алматы қаласын (83,1%), Астана қаласын (94,1%),
Шығыс Қазақстан облысын (99,1%), Оңтүстік Қазақстан облысын (99,2%), ... (99,6%) ... ... ... ... ... ... өңірлер бойынша өндіріс көлемінің азаюы ... ... ... ... азаюы салдарынан салық салынатын
базаның төмендеуіне байланысты жеке табыс салығы бойынша ... 0,6 ... және 2009 ... 1 ... ... әлеуметтік салық регрессивті
шкаласының 13-тен 5 пайзға дейіннен 11 пайыз бірыңғай ставкаға өтуіне ... ... ... байланысты әлеуметтік салық бойынша 2,1 млрд.
теңгеге орындалған ... ... ... 2008 ... ... қарағанда инфляцияның
едәуір деңгейі көтерілген көрсеткіші Оңтүстік Қазақстан (3,4%), ... ... (2,9%) ... және ... (3,7%) мен ... ... қалыптасты.
2008 жылдың желтоқсанына қарағанда 2009 жылғы ... ... ... ... ... 1- сызбада көрсетілген.
1-сызба
------- – орташа республикалық деңгей – 2,8%
Көзі: ... ... ... ... ... бірге 2008 жылдың 4-тоқсанындағы есептеулер бойынша табиғатты
пайдаланушылардың қоршаған ортаға шығындылары үшін ірі түсімдерге ... жылы ... ... ... ретінде енгізілген алауларда газдың
жануы кезінде зиянды заттардың ... үшін ... ... 21,5 ... ... қоршаған ортаға эмиссия үшін ақы ... ... ... ... ... ... 11,8 млрд. теңгеге, Батыс
Қазақстан облысы бойынша 4,7 ... ... ... ... бойынша 3,2 млрд.
теңгеге) түсімдер есебінен жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... ... ... Үкіметі қабылдайтын дағдарысқа қарсы шаралар
нәтиже беріп отырғандығын атап өткім келеді, оларды азаматтарға ... ... ... ... ... болады.       
Осы түсім бойынша болжам Астана қаласы, Ақтөбе және Алматы облыстары
бойынша Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың ... ... ... ... ... объектілерді салуға
байланысты 1,4 млрд. теңгеге асыра орындалды.
01.04.2009 жылғы бересі 97,8 млрд. ... ... ... ... 16,9 ... ... ... 20,9  пайзға артты.
Салық органдарының тексеру актілері бойынша соманы түгел ... ... ... өсімі корпоративтік табыс салығына (48,8%,
бересінің жалпы көлемінің үлесі) және ішкі өндіріс тауарларына ҚҚС ... ... ... үлесі).
Өңірлер бөлінісінде бересінің неғұрлым артуы Қостанай облысында ... ... ... ... – 5,2 ... ... ... қаласы – 1,7 млрд.
теңге байқалады.
Бюджет кірістерінің болжамы ағымдағы ... 1 ... ... ... ... түсімдер көлемдері негізге алына отырып, жасалды және
салықтардың негізгі түрлері ... ... ... ... қорытындылары бойынша республикалық бюджет бойынша да, жергілікті
бюджеттер бойынша да  ... ... жыл ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс бөлігі негізінен, Қаржы
министрлігінің ұсынысының ... ... ... ... ... ... 1-ші ... қорытындылары бойынша
министрліктің салық және кеден ... ... ... ... бөлігін,
оның ішінде Жол картасын уақтылы ... ... ... ... толық түсуін қамтамасыз ету туралы міндет қойылды.
Әкімшілендіру деңгейін арттыру үшін салық және ... ... ... ... ... әкімшілік жүргізуді
жетілдірудің 2009-2011 жылдарға арналған бағдарламасының ... ... ... ... жатыр. Бағдарламаны іске асыру салық төлеушілердің
өздерінің салықтық міндеттемелерін ... ... ... ... және ... салық және бюджетке түсетін басқа да ... және ... ... ... сыбайлас жемқорлықтың алдын
алудан және ... ... Ол ... ... ... жеңілдету,
тұтастай алғанда көлеңкелі экономиканы қысқарту сияқты экономикалық пайданы
өзіне қамтитын Салықтық ... ... ... ... ... ... бойынша Дүниежүзілік банкпен бірлескен жұмыс
жалғасуда.
Ұлттық қордың активтері 2009 ... 1 ... ... ... 3 328,4
млрд. теңгені құрады, есепті кезең үшін 315,3 млрд. ... ... ... ... ... ... өткен жылдың ұқсас кезеңімен
салыстырғанда 69,4 млрд. теңгеге ... алу ... ... 2009 ... 1 ... сомасы 100,3 млрд.
теңгеге мемлекеттік эмиссиялық қағаз орналастырылды, оның ішінде:
• мемлекеттік қысқа мерзімді бағалы ... ... ... 7,5
пайыз, айналыс мерзімі 12 ай, сомасы 7,4 ... ... ... жалпы
қарыз алу көлемі 7,3 пайыз;
• мемлекеттік ұзақ мерзімді ... ... ... ... 8 ... ... ... 2,3 және 5 жыл, сомасы 41,8 млрд. теңге
немесе жалпы қарыз алу ... ... ... ұзақ ... ... қағаздар, кірістілігі жылдық 8,2 –
8,75 пайыз, айналыс мерзімі 7 және 8 жыл, ... 19,4 ... ... ... қарыз алу көлемі 19,4 пайыз;
• мемлекеттік ұзақ мерзімді жинақтаушы бағалы қағаздар, кірістілігі
жылдық 0,01 пайыз, айналыс мерзімі 10, 15 және 16 жыл, ... ... ... ... жалпы қарыз алу көлемі 31,6 пайыз.
Ағымдағы жылдың екінші тоқсанында Қаржы министрлігі мемлекеттік бағалы
қағаздар шығару жоспарына сәйкес ішкі қор ... ... ... жүзеге
асыратын болады.
Ағымдағы жылдың бірінші тоқсанында шығыстарды орындау өткен жылдардың
ұқсас кезеңінен елеулі ерекшеленеді, ... ... ... ... ... ... тек ағымдағы бюджеттік
бағдарламалар және тез ... ... ... ... ... бойынша ғана жүзеге асырылды. Бұл ретте, бюджеттік ... ... ... ... ... ... жылдық даму бюджетінің алтындан бір бөлігінен асқан жоқ ... ... іске ... ... ... ... ... бірінші тоқсаннан екіншіге және ағымдағы жылдың кейінгі
тоқсандарына ауыстырылды.
Осыған байланысты мемлекеттік бюджеттің ... ... 2009 ... ... (қарыздарды өтеуді есептемегенде) 709,8 млрд. теңге сомасында
немесе есептеу ... ... ... бойынша қаржыландыру жоспарына
87,0 пайыз қалыптасты, оның ішінде республикалық бюджеттің шығыстары ... ... ... ... ... 91,3 пайыз, жергілікті бюджеттер – 338,8
млрд. теңге және 87,7 пайызға атқарылды.
Жоғарыда санамаланған ... ... ... республикалық
бюджеттік бағдарламалар әкімшілері ағымдағы жылдың 1 сәуіріндегі ... 58,1 ... ... ... ... ... ... шығыстары 338,8 млрд. теңгеге немесе 386,3 ... ... ... ... ... ... ... орындалды.
Жергілікті бюджеттердің жоспары ұқсас себеп бойынша 47,5 ... ... ... ... ... ... ... екінші тоқсаннан
бастап бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері және жергілікті атқарушы
органдар Жол ... ... ... қоса алғанда, бюджеттік
заңнаманың нормаларына сәйкес ... ... іске ... етуі тиіс. Қазіргі күрделі жағдайларда, бюджеттік бағдарламалар
әкімшілерінің алдына қойған негізгі міндеті бюджет ... ... ... ... ... ... нысаналы трансферттерді игеру жөніндегі бюджеттік
тәртіптің жағдайы туралы және кредиторлық берешек туралы тоқталғым келеді.
2009 жылдың 1 ... үшін ... ... жергілікті атқарушы
органдарға 71,7 млрд. теңге сомасында нысаналы трансферттер аударылды, ... ... ... ... ... 55,5 млрд. теңге
сомасында немесе 77,4 пайыз пайдаланылды. Қаражаттың игерілмеуі 16,2 млрд.
теңгені құрады, оның ... ... ... ... бойынша 4,0
млрд. теңге және нысаналы даму трансферттері бойынша 12,2 млрд. ... ... ... ... ... себебін талдау
республикалық бюджеттік бағдарламалар ... ... ... ... яғни төмен тұрған бюджеттің бюджеттік
бағдарламалар ... ... ... ... санамаланады.
Мысалы, Білім және ғылым министрлігі жарияланған ... ... ... ... ... қарамастан, Астана қаласының
бюджетіне 5,0 млрд. теңге аударды; конкурстық рәсімдерді ... ... ... ... және ... ... көлік және
коммуникация министрліктері – 1,2 млрд. теңге ... ... ... ... және шарттарды кеш жасасуға қарамастан индустрия және
сауда, ... ... ... және ... ... 2,4 ... сомасында нысаналы трансферттерді аударды.
2008 жылғы атқару қорытындысы бойынша ... ... 9 ... ... бойынша несиелік берешекке жол берілгенін және облыстар,
Астана және ... ... ... ... ... және
барлық бюджеттік ұйымдар қызметкерлеріне жалақыны төленуін ... ... ... ... ... атқарушы органдардың есептілік
деректеріне сәйкес ... ... 1 ... жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ... ... ... несиелік берешек 6,0 млрд.теңгені құрады, оның ... ең ... ... ... ... – 2,4 ... теңге, Алматы қаласы – 1,2
млрд.теңге, Солтүстік Қазақстан облысы – 1,0 млрд. ... ... ... ... млн. ... ... ... – 514 млн. теңге қалыптасты.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректері бойынша ... ... ... ... 2008 ... желтоқсанына қарағанда 2,8%-ды
құрады, бұл көрсеткіш өткен жылдың ... ... ... (3,4%) ... ... ... ... құрылымында 2009 жылдың сәуір қорытындысы
бойынша баға өсімінің көш ... 2008 ... ... 3,8%-ға
қымбаттаған азық-түлік емес тауарлары болды (өткен жылдың сәйкес кезеңімен
салыстырғанда 2,4%). ... ... ... ... (2,4%). ... ... өсуі 2,4%-ды құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңінен 2,3%-
ға төмен (4,7%) [ ... ... ... ... ... ... ... қарағанда және
тұтыну бағалары индексін құрайтын ... өсуі ... ... Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректері
Қазақстан Республикасы Парламентінің 2-ші сессиясын ашқанда және өткен
жылғы 13 қазанда ... ... ... ... ... ... қойған басты міндеттердің бірі ... ... ... ... Өкінішке орай жалақы бойынша ... ... ... талдау жалақыны әлеуеттік саладағы
қызметкерлер: мұғалімдер, дәрігерлер, мәдениет және әлеуеттік ... ... ... ... ... Осы ... ... бойынша
атқарушы органдарда берешек жоқ, яғни шенеуніктер өздері ... ... ... ... ... ... ... себептерінде
төлемдердің төлеу мерзімі болған жоқ деп көрсетеді, бұл ... ... және оған ... ... ... ... ... мемлекеттік
мекемелер жалақы төлеуге төлем шоттарын ай ... ... ... ... ... ... ... ұсынуы тиіс. Осыған байланысты,
мемлекеттік мекемелерде жалақыны уақтылы төлеуді қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... заңнамада көрсетілген жалақыны төлеу ... ... ... ... ... қиындауына қарамастан жақсы кездерде
көрініс табуда:
• Ақпанда ... ... ... ... төмендеуіне және мұнай
бағасының түсуінің тұрақтануы елдің төлем балансының позициясына оң
әсер етуде;
• Эксперттердің ойынша, әлемдік ... ... жолы ... ... ... ... қарыздардың жүктемесінің қысқаруынан кейін банктік сектор
жағдай ... ... ... ... мұнай өндіруін екі еселеуі мүмкін.
3 тарау. Қазақстан Республикасында дағдарысқа қарсы саясат және болашақ
дамуы.
3.1. Дағдарыс ... ... ... ... ... қарсы іс-
шаралары және оны жүзеге асыру барысы
Шикізат ресурстарына әлемдік бағаның құлдырауы әсерінен ... ... ... қол ... болмауына байланысты Қазақстан
экономикасына жаңа әлемдік экономикалық ... ... ... ... ... тура келеді, бұл ... ... ... ... ... ... экономикасының ғаламдық құлдырау кезеңіне Қазақстан алтын-
валюта резервтерінің және ... ... ... ... ... Олардың жалпы
көлемі 2008 жылғы 1 қарашада 47 ... АҚШ ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің 1,5%-ынан аспайды, бюджет тапшылығы
төмен деңгейде тұр және ЖІӨ-нің ... ... ... жағдайды экономиканы сауықтыруға және оның
болашақта тиімді ... ... үшін ... қалауға пайдалануда. Жинақталған
резервтер Қазақстан экономикасын түзеу процесін ... ... ... жағдайға ғаламдық дағдарыстың
теріс салдарын жұмсарту және болашақта сапалы экономикалық өсу үшін ... ... ету ... ... жету үшін Үкімет, Ұлттық Банк пен Қаржылық қадағалау агенттігі
мынадай бес бағытта шоғырланатын болады:
1. Қаржы ... ... ... ... ... проблемаларды шешу.
3. Шағын және орта бизнесті қолдау.
4. Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту.
5. Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды ... ... ... ету үшін ... ... ... 10 млрд. АҚШ доллары (1 200 ... ... ... ... ... Олар мыналарға бағытталатын болады:
1) қаржы саласын тұрақтандыруға – 4 ... АҚШ ... (480 ... тұрғын үй саласын дамытуға – 3 млрд. АҚШ доллары (360 млрд. теңге);
3) шағын және орта ... ... – 1 ... АҚШ ... (120 ... ... ... дамытуға – 1 млрд. АҚШ доллары (120 ... ... ... және ... ... ... – 1 млрд. АҚШ доллары (120 млрд. теңге).
Үкімет, Ұлттық Банк, Қаржылық қадағалау агенттігі, «Самұрық-қазына»
ұлттық әл-ауқат қоры ... әрі – ... ... және «ҚазАгро»
ұлттық холдингі (бұдан әрі – «ҚазАгро» холдингі) осы қаражаттың нысаналы
және ... ... ... ... пен бақылауды қамтамасыз етеді.
Жоспарды іске асыру бойынша Үкіметтен негізгі оператор болып «Самұрық-
Қазына» қоры шығатын болады. Ол үшін Үкімет ... ... ... ... қосымша капиталдандыруды жүзеге асырды.
«Самұрық-Қазына» қоры мен «ҚазАгро» ... ... 4 ... ... және 1 млрд. АҚШ доллары сомасына облигация шығару жолымен Ұлттық
қордан қарыз алуды ... ... Бұл үшін ... ... ... ... ... болады.
Экономикалық өсу қарқынының төмендеуі жағдайында Үкімет контрциклдық
бюджет саясатын, ал Ұлттық Банк - ... ... ... ... болады. Алайда экономика мен қаржы секторын тұрақтандыру ... ... және ... ... ... ... ету, оның ... инфляцияның төмен қарқынын ұстап тұру
мақсатында ... ... пен ... Банк ... балансының және валюта бағамының жағдайын
бақылайтын болады.
1) Қаржы саласын тұрақтандыру.
Отандық банк жүйесін қолдау ... оның ... ... ... ... болуымен түсіндіріледі. Тәуелсіздік жылдарында
отандық банктер отандық экономикалық ... ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз ететін және оның нарық жағдайында ... ... ... ... ... ... қолдау жасай отырып, мемлекет олардың ішкі экономика
мен нақты секторды кредиттеу ... ... атап ... және орта ... ... қаржыландыруларына және ипотекалық
кредиттеу бойынша қолайлы жағдайды белгілейтіндіктеріне сенім артуда.
Мемлекеттің ...... жүйе ... ... және ... ... үшін ... тиісті реттеу мен қадағалау, сондай-ақ
депозиттерге кепілдік беру ... бар. Жүйе ... ... ... ... банк ... ... тұрақтандыруға қажетті
тәртіпте және көлемде қаржылық қолдау көрсетеді.
Мемлекет банктің борыштары бойынша ... ... ... ... ... ... ... Ағымдағы жағдайда
банктер банк депозиторларының мүдделері барынша қорғалатындай етіп активтер
мен пассивтерді тиімді ... ... ... ... ... ... қызметі ел экономикасының одан әрі дамуына ... ... ... ... ... ... бастамаларымен шығады.
Қаржы саласын тұрақтандыру үшін мынадай шаралар қарастырылды:
Біріншіден, ол қарапайым және ерекше артықшылығы бар акцияларды сатып
алу, ... ... ... беру арқылы төрт жүйе құраушы банктерді
қосымша ... Бұл ... ... ... ... қолдау
көрсетудің басты шарттарының бірі капиталды банк акционерлерінің ... ... ... ... ... ... ... 35,6%-ы құны айтарлықтай
төмендеген жылжымайтын мүліктермен және жермен қамтамасыз ... ... ... ... ... Осыған байланысты банк секторында
залалдардың едәуір көлемі әлеуетті жинақталуда. Банк секторын сауықтыру
үшін Қаржылық қадағалау агенттігі ... ... ... ... арттырады. Бұл банктердің өз шығындарын қабылдауына және оларды
жасақталған провизиялар есебінен шығынға жазуына септігін тигізеді. Бірақ,
банктердің провизияларды ... үшін ... ... ... ... капиталдандырудың жалпы сомасы кемінде 4 млрд. АҚШ
долларын (480 млрд. теңге) құрайды, олардың ішінде:
1 млрд. АҚШ ... (125 ... ... төрт жүйе ... банктердің
(Қазақстанның Ұлттық Банкінің, Қазкоммерцбанктің, Альянс банкі мен ... ... ... алу ... берілетін болады.
3 млрд. АҚШ доллары (355 млрд. теңге) реттелген борыш түрінде ... беру ... ... ... ... бар ... ... алу
арқылы берілетін болады.
Берілген қаражатты банктер ... ... ... ... және ел ... ... алушыларға кредиттер беруге
жіберуі тиіс.
Мемлекет банктер капиталының бақылау пакетін сатып алмайтын ... 2008 ... 24 ... ... банк ұсыныс жасаған күнге дейін
Лондондық және Қазақстандық қор ... ... баға ... белгілі болатын банктердің дауыс беруші акцияларының ... ... ... ... ... ... банктердің ұзақ мерзімді қатысушысы болып
қалмайды. Әлемдік қаржы дағдарысының бәсеңдеуі және ... ... жол ... ... ... қоры ... ... банктердің қатысушылары құрамынан шығатын болады, бірақ акцияларды
сату бағасы сатып алу бағасынан төмен болмайтын шарт ... ... 5 жыл ... ... ... ... ... сатып
алатын құқыққа ие болады.
«Самұрық-Қазына» қоры банктердің ... ... ... ... шаралар қабылдайтын болады. Банктер жеткілікті өтімділікке ... ал ... ... ... ... ... қолжетімділігіне
байланысты қаржыландыру қаупін азайтуы тиіс. Егер сыртқы борыштарды ... ... ... ... ... болмаса және банктердің
қауіптерге ұшырағыштығы олардың депозиторларының мүдделеріне ... ... ... ... ... соңғы шара ретінде
қолданыстағы ... ... ... ... ... активтері мен міндеттемелерін мәжбүрлеп қайта құрылымдауды
жүргізуі мүмкін.
Екіншіден, Стресті активтер қоры құрылды. ... ... ... ... банктердің кредиттік портфельдерінің ... ... ... Банктердің сенімсіз активтерін сатып алу
және кейіннен ... ... осы ... іске ... ... тетігі
болады. Макроэкономикалық, нарықтық және басқа да факторлар әсерінен ... ... ... ... атап айтқанда, банктердің
жылжымайтын мүлік және жер кепілдігімен қарыздар беруі ... ... ... ... ... ... алу ... теңгерімін
өтімділігі аз активтерден тазартуға және банктерге өз залалын мойындауға
мәжбүрлейді.
Активтерді ... алу ... ... қоры ... ... тәуекелдерді бөлудің басқа нысанын (банктер құратын провизиялардың
көлемін ескеретін) теңгерімдік құны бойынша жүзеге асырылатын болады.
2008 жылы ... ... ... ... қорын
капиталдандыруға алғашқы траншпен 52 ... ... ... 2009 жылы ... ... ... бюджет қаражаты есебінен 122 млрд. теңгеге
дейін жеткізілетін болады.
Үшіншіден, банктердің міндеттемелеріне уақтылы ... ... ету ... ... ... ... ұсынылды. Атап
айтқанда, Ұлттық Банк репо операциялары бойынша қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру мақсатында ұлттық компаниялардың,
акционерлік ... ... ... және ... мемлекет қатысатын заңды тұлғалардың, сондай-ақ активтері Ұлттық
Банктің басқаруындағы мемлекеттік ұйымдардың уақытша бос ақша ... ... ... ... ... ... секторында мемлекеттік реттеу жетілдірілді.
Қаржылық қадағалау агенттігі пруденциалдық реттеу ... ... ... және тұтастай көтерме қаржыландыру деңгейін
төмендету ... ... ... болады. Бұл ретте банк заңнамаларының
қолданыстағы және жаңадан ... ... ... ... ... ... ... ынталандыруы тиіс, яғни
белсенді операцияларды көп дәрежеде депозиттік база, атап айтқанда жеке
тұлғалардың есебінен ... ... ... негізінде банктердің капиталдандыру
есебінің тәсілдері ... ... Банк ... ... ... оңтайландырылатын болады, бұл банк активтеріне жанама
факторлардың болуы мүмкін, оның ... ... ... іскерлік
белсенділіктің төмендеуі, жағымсыз сыртқы құбылыстарға ұшырау, айырбас
бағамдарының күтіліп отырған ... ... ... ... ... резервтерді (провизияларды) қалыптастыруын көздейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесіне және банктердегі ішкі бақылауға талаптар
күшейтілетін болады. Ең ... ... ... ... ... ... ... түрде қайта өңдеуі тиіс ... ... ... мен ... басқару стресті ахуалдардың туындауын
ескере отырып үлгіленуі тиіс.
Көрсетілген шаралар банктерге жекеше де, шоғырландырылған ... ... банк ... ... де ... ... ... зейнетақы жүйесінің жаңа жағдайлардағы жұмыс
істеу тетіктері ... ... ... ... ... мақсатында Үкімет халықтың зейнетақы жүйесіндегі
жинақтарының ... ... ... ... ... үшін
ашықтықтың жоғары деңгейін қамтамасыз етеді, олардың хабардар ... ... ... ... зейнетақы қорларына барлық салымдарын мемлекет зейнетақы
жинақтарын төлеу сәтіне ... ... олар ... кірістерді
есепке ала отырып кепілдік береді. Үкімет азаматтарға зейнетақы ... ... ... жүзеге асыратын болады және жыл сайын инфляция
есебі бойынша зейнетақы жарналары және зейнеткерлікке шыққан ... ... ... арасындағы айырмашылықтың орнын ... ... ... жыл ... ... қаражат қаражат көзделеді.
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... үшін ... пен ... қоры зейнетақы активтерін
басым инвестициялық жобаларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... қоры инвестициялық рейтингі
бар борыштық бағалы қағаздарды шығаруды қамтамасыз етеді.
Қаржылық ... ... ... ... ... саясатын жетілдіруді, сондай-ақ зейнетақы активтерінің
сақталуын және қорлар мен ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында олардың қызметін
қадағалауды жалғастырады.
2) Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу.
Азаматтардың тұрғын үй ... шешу және ... мен ... ... ... ... ... үшін «Самұрық-Қазына» қоры
арқылы ипотекалық кредит берудің және тұрғын үй секторын дамытудың ... іске ... ... Осы ... ... Қор
Ұлттық қордың және жинақтаушы зейнетақы қорларының қарыз қаражатын тарту
есебінен қалыптастырылатын 5 ... АҚШ ... (600 ... ... ... ... болады. Осы қаражат есебінен екінші деңгейдегі банктер арқылы
Алматы және Астана қалаларында құрылысы аяқталмаған тұрғын үй ... ... беру ... ... ... ... ... мен тұрғын үйді әділ бағасы бойынша сатуға
дайын құрылыс салушы компаниялар осы бағдарламаға ... ... ... ... ... ... бойынша
жүргізілетін шаралар:
1) «Самұрық-Қазына» қоры екінші деңгейдегі банктерде ... ... 15 ... ... несиелік желілер ашатын болады. Өз
кезегінде екінші деңгейдегі банктер қарыз ... әр ... ... ... ... ... өтеу құқығымен 10,5 % -12,5 %-бен 15
жыл мерзімге дейін беретін болады.
2) ... бір ... жаңа ... ... үшін ... 10,5 % ... ... және 2009 жыл бойы іске ... жаңа ... ... ... ... Осы бағдарлама
халыққа ипотека бойынша жеңілдікті қойылымдармен және ... ... ... ... ... ... үй алуға мүмкіндік береді. Екінші деңгейдегі
банктер құрылысы аяқталмаған объектілерде пәтерлер сатып алуға ипотекалық
қарыздар беру жолымен ... ... ... ... ... ... ... сапасын елеулі дәрежеде жақсартуға ... ... ... ... ... ... ... алаңы 120 шаршы
метрден аспайтын тұрғын үй алуға ипотекалық қарыз алған және осы ипотекалық
қарызға қызмет көрсету бойынша өз ... адал ... ... ... қарыз алуды қамтамасыз ететін тұрғын үйді қоспағанда,
басқа тұрғын үйі болмаған жағдайда ... ... бір ... ... үшін ... ... ... пайыздық қойылымдарды 10,5 % – 12,5
%-ға дейін төмендетуге бағыттайтын болады.
4) өз кезегінде мемлекет ұлттық компаниялардың және ... ... ... ... Астана және Алматы қалаларының нарығынан
әділ бағамен жаңа тұрғын үйлер сатып алатын болады.
Үкімет, ... ... үйге қол ... ... ету ... ... ... Бұл үшін қолданыстағы тұрғын үй құрылысын дамыту
енгізіледі.
Әкімдіктерге пәтерлерді құрылысы аяқталған объектілерде және дайындығы
жоғары ... ... жеке ... ... белгіленген баға
бойынша сатып алу құқығы берілетін болады. Бұл тұрғын үй ... ... ... ... береді.
Азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз етуді ұлғайту мақсатында жалгерлік
тұрғын үй құрылысына 15 млрд. теңге жіберілетін болады. Бұл қосымша 265 ... метр ... ... үйді ... беруге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде салынған барлық объектілер тұрғын үй
құрылыс ... ... ... ... ... Бұл ... басым
санаттарына жылдық 4 %-дан аспайтын пайыздық ставка бойынша ... ... үй ... ... және ... үй ... алу үшін ... жинақталуына байланысты қиындықтарды болдырмауға мүмкіндік береді.
Үлескерлердің құқықтарын қорғауды арттыру ... ... ... ... ... заңнамаға өзгерістер енгізетін болады.
3) Шағын және орта ... ... ... ... ... тарапынан қаржыландырудың
қысқаруы жағдайында шағын және орта ... ... ... ... Мемлекеттік қолдау олардың салалық тиістілігіне қарамастан, ... орта ... ... ... ... ... осы ... «Самұрық-Қазына» қоры 2009 жылы қосымша 1
млрд. АҚШ ... (120 ... ... ... ... қаражат шеңберінде
70% ағымдағы жобаларды қайта қаржыландыруға және 30% жаңа ... ... ... ... банктер шағын және орта бизнеске кредит беру бойынша
барлық ... ... ... ... қоры ... ... бір ... қаржыландыруға арналған лимит 3-тен 5 ... ... ... ... ... қорымен бірлесіп шағын және орта бизнес үшін
сыйақы қойылымын ... ... ... ... деңгейге дейін
(14%-дан аспайтын) шара қабылдайды, сондай-ақ ... ... ... ... және орта ... ... бойынша қабылданған барлық
бағдарламалар қайта ... ... ... ... қоры ... және орта ... берілетін
кредиттерге кепілдік беру тетігін енгізетін болады.
Екіншіден, «Самұрық-Қазына» қоры ... ... ... кредит берудің,
оның ішінде ауылдық кәсіпкерлерге кредит берудің бағдарламасын әзірлейді.
Үшіншіден, шағын және орта ... ... ... ... ету ... ... «Мемлекеттік сатып алу туралы» жаңа заңның
қолданылуы шеңберінде ... ... ... ... ... компаниялардың мемлекеттік тапсырыстарына қол жеткізуі ұсынылатын
болады.
Жер қойнауын пайдаланушылармен және ... ... ... ... ... жұмыс күшейтілетін болады.
Төртіншіден, Үкімет кәсіпкерлікті дамыту үшін әкімшілік кедергілерді
төмендету және рұқсат беру жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... дамыту.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамуға ерекше назар ... ... ... ... тұрақтандыру мен сауықтыру бағыттарының
бірі ретінде белгілеуге мүмкіндік беретін негізгі факторлар мыналар:
1. Агроөнеркәсіптік кешен ... ... ... ... санының
30%-ын шоғырландырады. Сондықтан ол ... ... ... ... ... ... ... буыны болып табылады.
2. Ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұраныс жағымсыз экономикалық үрдістің
әсеріне ұшырау деңгейі барынша аз.
3. Агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... жөніндегі міндетті шешеді.
4. Қазақстан экспорт нарығында өнімнің ... ... ету үшін ... ... ... ... ие болып
отыр.
Көрсетілген себептерге қарай агроөнеркәсіп секторындағы ... мен ... ... ... ... және ... ... артуына, ал орта мерзімді ...... мен ... дамудың орнықтылығын қамтамасыз етуге
елеулі түрде оң ықпалын тигізеді.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға арналған республикалық ... 2009 – 2011 ... 350 ... ... жуықты құрайды.
Агроөнеркәсіптік кешенді қолдауға «ҚазАгро» холдингінен ... ... АҚШ ... (120 млрд. теңге) көлемінде қаражат берілетін болады.
Жобалар әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялармен бірлесіп іске ... ең ... ... ... ет және сүт ... ... және ... дақылдарын өндіру сияқты қолданыстағы секторларды
қолдауға және жаңа экспортқа бағдарланған секторларды ... ... ... ... ... бар ... ... қоймаларының, құс фабрикаларының, тауарлы-сүт фермаларының, семірту
алаңдары мен сойыс пункттерінің желілері құрылатын болады. Қазіргі заманғы
ет ... ... ... тамшылатып суландыру технологияларын
қолданып жеміс-көкөніс ... ... және ... жүн талшығын терең
өңдеуді дамыту, Қазақстан астығы ... ... ... ... маркеттерді құру және дамыту, сондай-ақ ауыл
шаруашылығы техникасын құрастыру жөніндегі ... іске ... ... ... ... және ... жобаларды іске
асыру.
Экономикалық дамудың жүйелік проблемаларын шешу және халықты жұмыспен
қамту деңгейін қолдау үшін ауқымды ... ... және ... ... ... ... ... өсуді қолдау мақсатында
«Қазақстанның 30 ... ... ... іске асыру бойынша
белсенді жұмыс жалғасатын болады.
Инфрақұрылымға, әсіресе электр энергетикасы секторына инвестициялар
ұзақ мерзімді кезеңде ... ... ... ету үшін ... зор ... ең ... экономиканың шикізат емес секторына одан әрі
тарту, инфрақұрылымдық проблемаларды шешуге байланысты болады.
Үздік әлемдік ... ... ... экономикалық
белсенділікті қолдау және дағдарыс кезінде ... ... ... ету ... ... ... құралдардың бірі ... ... ... индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруға
«Самұрық-Қазына» қоры ... 1 ... АҚШ ... (120 ... теңге) бөледі
және 2009 жылы 3 млрд. АҚШ доллары ... ... ... ... болады. Бұдан басқа, «Самұрық-Қазына» қорының
жобаларын қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... саласының инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін
Үкімет келесі жылдан бастап әр жылдарға бөле ... ... жеті ... арналған энергия өндіруші ұйымдардың тобы бойынша шектеулі
тарифтерді бекітеді және оны ... ... ... ... ... отырып
жыл сайын түзететін болады. Электр энергиясына арналған шекті тарифтер жаңа
активтерді ... ... ... қазіргі энергия жинақтайтын
қуаттарды кеңейтуге, жаңартуға, ... ... және ... ... ... ... ... ететін болады.
Электрожелілік активтерді дамыту үшін тарифтерге инвестициялық
құрауышты енгізу ... ... ... ... ... желісіне
қосылғаны үшін төлемді толығымен алып тастайды.
Үкімет энергияны үнемдеу және ... ... ... ... жөніндегі шаралар кешенін қосымша пысықтайтын ... мен ... ... ... ... ... ... – бұл
адамзат әлі біліп болмаған айрықша құбылыс. Ол әлем тарихында теңдесі жоқ
және әлемдік тәртіпті, барлық ... ... ... өзгертетін
құбылыстар санатына жататыны анық. Сондықтан да оны ... ... және ... ... ескі ... мен ... ... жаңаша көзқарас қажет.
Осыған байланысты айыптылар мен ... ... ... іс. ... ... ... ... туындатқан жүйенің терең ақаулықтарын
анықтауға, ең бастысы – ... ... жою ... іздестіруге жұмылу
маңыздырақ. Ел басы ... ... ... тез ... дағдарысты қолына
алды деп айтуға болады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2009жылға арналған
«Дағдарыстан жаңару мен ... атты ... ... ... ... ... берді. Бұл дағдарыстан да біздің аман-есен өтетініміз
айдай ... ... ... ... Ал мемлекет тәуелсіздігі, ұлт
мұраты, ұрпақ болашағы сияқты ... ... ... ... ... ... ... тұр. Ол – Қазақстан тәуелсіздігінің жиырма жылдығы. Дүние
дамуымен есептегенде жиырма жыл ... көп те емес ... ... біз үшін
үлкен кезең тұтас бір дәуірмен барабар. Олай болатыны, тәуелсіздік – ата-
бабаларымыздың жүздеген жылдармен ... ... ... асқан
ақиқаты. Сол себепті тәуелсіздіктің әрбір жылының біз үшін мәні ... ... ... ... сақтау үшін біз банктерге қосымша өтімділік
бердік. Бұл ... және орта ... ірі ... экономикалық
белсенділігін қамтамасыз ету үшін ... Жеке ... ... кепілді өтеудің сомасы 700 мыңнан 5 ... ... ... Мемлекет сыртқы қарыз ... және ... ... ... банк ... ... ... үй құрылысына және үлескерлер проблемаларын шешуге ... 545 ... ... ... Елде ... ... сақтау
үшін біз шағын және орта бизнес субъектілеріне 275 миллиард теңге көлемінде
бұрын-соңды болмаған ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жалғастырылды.
Негізгі салықтар бойынша ставкаларды әлдеқайда төмендеткен жаңа Салық
кодексі іске ... ... ... ... корпоративтік табыс
салығы биылғы жылдың өзінде үштен бірге төмендетіліп, 20 ... ... 2011 жылы 15 ... ... ҚҚС ... 12 ... ... төмендетілді.
Әлеуметтік салық ставкасының регресті ... ... 11 ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
кәсіпорындар үшін салық преференциялары көзделген.
Агроөнеркәсіптік кешенді ... 280 ... ... ... іске ... 120 ... ... бөлінді.
Тұтастай алғанда ел экономикасына дағдарысқа қарсы мақсаттарда қосымша
2 триллион 700 миллиард теңгеден астам жұмсалды. Бұл ... ... ... үшін ... ... ... келісерсіз. Үкімет
әлеуметтік төлемдерді және ... ... ... ... ... міндеттемелері толық көлемінде сақталуына кепілдік
беруге міндетті.
Бұрынғы жоспарланғанындай, 2010 жылы бюджетшілердің ... ... 25 ... ал 2011 жылы тағы да 30 ... ... ... орта ... 2010 жылы 25 пайызға және 2011 жылы ... ... Бұл ... 2011 жылы ... ... төлемдер
мөлшері ең төменгі өмір сүру мөлшерінің 50 пайызына дейін өседі.
Өздеріңізге белгілі болғанындай, мемлекет оқу ақысын ... үшін ... ... ... білдірді. Мемлекет барлығы студенттер үшін 11
мың грант және 40 мың ... ... ... ... ... ... туралы қолданыстағы Заң бізге бюджет ... ... ... ... ... 2008 жылы 13 мыңнан астам адам
осы бағдарламалар бойынша өз мүмкіндіктерін іске ... ... ...... бар ... ... кеңейту.
Осы мақсатқа қосымша 8,6 миллиард теңге бөлуді тапсырамын. Сонда біз ... жуық ... ... ... ... ... бір ... біз
Әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік қорынан жұмыссыздығы бойынша жәрдемақы
төлеудің барынша ұзақ мерзімін 4-тен 6 айға ... ... ... ... ... біздің жұмыспен қамту стратегиямыз кадрларды
қайта үйрету және қайта даярлау ... ... ... ... үшін, ұрпақ үшін бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығаратын кез
келді, ағайын. Баршаңызға: ... ... деп ел басы ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті «Дағдарыстан
шығу кілті» атты мақаласында мәлімдеді. Бұл мақалада ... ... ... ... ... және жаһандық қауіпсіздіктің басқаша
құрылған моделін жасау шебінде тұрғанымызды мойындаудың ... ... Ескі ... ... ... ... ... тиімді
пайдаланып, Жаңа әлем құру керек. Бізге түбегейлі жаңа ... құру ... ... ... ... Транзит әлемі деп атауға болатын осы ... ... жаңа ... ережесін” әзірлеу қажет болады. Бірақ та
алдымен осынау жаһандық дағдарыстың, оның ... ... ... көрейік.
Жаңа әлемнің біз енді ғана қадам басқан өсу кезеңінің жаңа қасиетін
айқындайтын шешуші сөз ретінде “транзит” ... ... ... ... ... ... ... валютаға негізделген транзиттік әлемдік байлықтың
осынау жаңа түрін біз әзірше ... деп ... ... ... Соған сәйкес транзит уақыты укладының өзін әзірше “акметализм” деп
емес, жаңа ... жаңа ... ... ... ... ... деп белгілеуге болар еді. Бұл транзиттің басты міндеті мен
миссиясы – бүкіл әлемнің ескі жеті есе ... ... ... ... жаңа жеті есе ... ... ... көшу үшін жағдай
әзірлеу.
Ең бастысы – әлемдік салмақты өңірлік ... ... ... үшін ... және ... ... ... бөле отырып, бұл салмақты әлемдік валютаның ескі ақаулы
жүйесінен алып тастау (немесе ең болмағанда қайта бөлу).
Өңірлік және ... ... ... ... ... ... етеді. Ендігі жерде әлемде ешқандай да ұлттық валюта әлемдік ... ... алып жүре ... ... өңірлік деңгейде де
ешқандай ұлттық валюта ұлтүстілік ... ... ... ұлт ... мемлекетаралық валюталық-есептік ... ... бере ... ... ... бұл жерде жеті сұраққа
жауап берілді:
1. Қазіргі де-факто бар әлемдік валюта заңды де-юре болып табыла ма?
Әлемдік ... ... ... ... ... басшылары қол қойған
және әлемнің көптеген парламенттері бекіткен әлемдік заңның жоқ жағдайында
заңдылықтың мұндай деңгейі ... ... ... тура келмейтіні белгілі.
Қазіргі бар әлемдік валюта әлемдік заң тұрғысынан оның заңдылығы ... ... ... заң ... ... ... де-факто туындағандықтан,
оны “заңға дейінгі” ретінде анықтаған дәлірек болар еді.
Сондықтан Жаңа әлемнің валютасы әлемнің көптеген ... ... ... әлемнің көптеген парламенттері ... ... ... бүкіл әлемдік заңның негізінде жүзеге асуы тиіс. Бұл ретте әлемдік
валюта ретінде ... кез ... ... ұлттық валютасын пайдалану
нәтижесіз болады. Бұл заң оның қағидаттық тұрғыда ... ... ... және ... ... ... ... Эмиссия
орталығы оның эмиссиясы қағидаттарын нақты да бір ... ... алар ... жүйе ... ... ... ... тұрғыда заңды және жария
әлемдік валютаның негізі бола алар еді.
2. Әлемдік валюта эмитентінің ... ... ... демократиялық
болып табыла ма?
Әлемнің бір де бір халқы әлемдік валюта эмитентінің ... да, ... де ... ... ... ... да ескі
әлемнің әлемдік валютасы эмитентінің қызмет ресімдері қай жағынан да немесе
қай ... да ... ... ... байланысты жаңа әлемдік валютаны пайдаланушылар – ... ... ... ... ... заңға сәйкес оның эмиссиясын және ... ... ... ... ... ... ... органдарын құра алар еді.
3. Әлемдік валютаның сұранысы мен ұсынысының баланс тетігі бәсекеге
қабілетті және еркін болып табыла ма?
Осынау ... ... ... ... ... ережелерін
белгілейтін және бақылайтын әлемдік институттар құрылғанға дейін әлемдік
валютаның ... ... ... бола ... және ... ... ... енді осынау міндетті бәсекелестікті арнаулы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп,
қатаң бақылай алар еді. Әлемдік валютаның қазіргі бар ... оның ... ... эмитенттеріне тең құқықты қамтамасыз ете алмайды.
Еркін рынокта қандай да бір ... тобы үшін ... да ... ... ... валюта ретінде қызмет ететін валютаның
сатып алу ... мен ... ... қызметіне жария және жария емес
шектеулерге ... ... ... ... ... және ... рынок еркін емес болып табылатыны айқын. Әлемдік
валюта рыногы ... ... ... ... ... ... комитетінің
заңы бойынша бағамдала алар еді. Осынау абсолютті ... ... ... ... кез ... эмитенттер немесе сатушылар тобы үшін ... ... ... ... ... ... Әлемдік валюта рыногы өркениетті болып табыла ма?
Өркениетті рынокта ойын ережесі оған ... ... мен ... ... ... жеке мүддесіне нұқсан
келтірмейтін ортақ шарты негізінде белгіленеді және ... ... ... мұнда ештеңе байқалмайтыны анық. Демек, бүгінде әлемдік
валюта рыногы өркениетті болып табылмайды.
Жаңа әлемдік валюта рыногында ойын ... заң ... ... ... ... (сатушылар мен сатып алушылардың) ортақ ... ... ... ... ... туындату жүйесі және эмиссиясы оның негізгі
пайдаланушы субъектілерінің ... ... ... және ... ... ... ... болып табыла ма?
Жоқ, оны негізгі пайдаланушы субъектілердің қандай да бір топтары,
тұтастай алғанда ... ... ... ... ... әлемдік валютаның эмиссия жүйесі мүлдем бақылаусыз ... Жаңа ... ... барлық негізгі субъектілерінде –
пайдаланушыларында (елдерде, компаниялар мен азаматтарда) оның ... мен ... ... ... ... ... тұрақты әрекет
ететін бақылаушы құралдарын жасауға құқығы болуы тиіс. Эмитенттің қызметі
сондай-ақ ... ... үш ... заң ... да, атқарушы да, сот
та тармақтарының бақылау шегінде болуы тиіс.
6. Әлемдік валютаның туындатушы жүйесі және эмиссиясы оның ... ... ... ... ... және бүкіл әлемдік қоғамдастықтың алдында жауапты
болып табыла ма?
Әлемдік валютаның эмитенттері оның ... ... ... да, ... ... қоғамдастықтың алдында да ешқандай жауапты
емес. Бұл тұрғыда әлемдік ... ... ... ... ... ... дағдарысты туғызды да.
Әлемдік валютаның барлық жария және ... ... оның ... ... (елдердің, компаниялар мен ... және ... ... алдында өз әрекеттері (немесе
әрекетсіздігі) үшін ... ... ... болуы тиіс, оны заң бойынша ... ... ... ... арбитражы қамтамасыз ете алар еді.
7. Әлемдік валюта жүйесі тиімді де нәтижелі болып табыла ма, ... ... ... ... және ... ... дамыту
мақсаттарына қаншалықты сай келеді?
Әлемдік валюта ... ... іс ... ... ... әлемдік капиталдың және тұрақты әлемдік дамудың (бірыңғай ... да) ... өзі ... ... ... ... ... жеткізді.
Бұл оның толық тиімсіздігінің айқын дәлелі.
Жаңа ... ... ... ... әлем мен адамзатты дамытудың
шешуші мақсаттары мен құндылықтарына әбден сай келуі тиіс. Жаңа ... ... іс ... ... де ... ... тұрақты даму мен
өркендеудің жоғары мақсаттары мен міндеттеріне сай келуі ... ... заң ... жаңа ... ... ... ... негізіне де,
сонымен бірге оның ... ... ... мен ... ... ... ... ғасырдың ортасынан бастап біздің әлем түбегейлі өзгерді және бұл
өзгерістердің қарқыны күн ... ... өсіп ... Тек ... ... пайдаланылатын валютаның туындату және айналым тетіктері ғана
өзгермей қалып отыр, оның жаңару қарқыны әлемнің ... ... ... ... ... Яғни ... валюта жүйесі әлдеқашан және қайтпастай
болып ескірген, мұны жаһандық әлемдік дағдарыс та қуаттайды.
Сонымен қатар, жаңа әлемдік ... ... құру ... сөз ... ... ... жүйесінің бүкіл тетіктері ғасырдың, әлемнің және
адамзаттың алда болатын сынақтарын озық мониторингтеудің арнаулы ... және ... ... ... жеті қағидаттың негізінде құрылуы
тиіс. Тек осылай ғана әлемдік валютаның жаңа жүйесі ... ... ... бола ... ... ... дағдарыстардың емес, әлемнің тұрақты
дамуы мен бүкіл адамзаттың өркендеуінің жемісті бастауы бола алады.
БҰҰ қамқоршылығымен біртұтас әлемдік валюта жасауға ... ... ... көзқарасы тұрғысынан қарағанда, легитимді болып табылатын есеп
айырысудың біртұтас әлемдік ақша ... ... ... жаңа ...... жүйесіне көшу керек. Оны жасауға, эмиссиялауға және
реттеуге ... ... ... ... ... жаңа жүйеге көшу ... ... ... Осы ... ... тағы бір ... ... дүние
құрылымының бір полярлы жүйеден көп полярлы жүйеге ауысуы болып табылады.
Бүгінде әлемдік аренада дүние дамуына ықпал ... жаңа ... ... қалыптасып келеді. Экономикалық және саяси дамудың сан ... ... өмір ... ... түсетін жаңа тарихи кезең басталуда.
Көп полярлылықтың дамуымен қатар өңірлену үдерісі күшейе түсетін болады.
Тауарлар мен ... ... ... ... және ... ... бой ... Құрлықтық интеграциялық топтар қалыптасады.
Бір географиялық кеңістіктің ... ... ... ... ... үрдісіне айналуда. Оның мысалдарын біз Латын Америкасында,
Парсы шығанағы өңірінде, Шығыс Азияда байқап отырмыз. Одан бұрын бұл үдеріс
Еуроаймақта басталған ... ... ... ... ... ... ... міндеттері
Экономикалық саясаттың алға қойған мақсаттары:
■ Экономикалық дағдарыстың салдары халық, резерв және негізгі
инвестиция үшін шығындардың аз ... ... ... ... ... ішкі сұранысты ынталандыру;
- маңызды инвестициялық жобаларды іске асыру;
- банктік секторды қайта құрылымдау;
- негізделген және басқа да міндеттемелерді тиімді басқару.
... ... ... ... ... ... ... болдырмау:
- Ұлттық Қорды тиімді басқару;
- Мемлекет қаржылық сектордың жеке тәуекелін ... ... ... орта мен ... ... жақсарту үшін
құрылымдық бағдарламалар мен реформалар;
- өндірістік саланы дамытуға қоғамдық ат салысу.
Қазақстан алдағы ... ... ... қол ... ... ... ... шаққанда өндірілетін өнімді жеті жыл ішінде екі
жарым есеге арттырамыз. Бұл қазір 3400 ... ... 2012 жылы 8-9 ... ... болады. Әрбір қазақстандықтың табысын екі есе
көбейтіледі.
Орташа жалақыны екі ... де ... ... 70 мың ... кем
болмайтындай деңгейге жеткіземіз. Зейнетақыны екі есе, ... мен ... ... екі ... есе ... 7 жыл
ішінде 350 мың жаңа ... ... ... ... ... Осы жеті жылда бір миллион қазақстандық жаңа пәтерлерге
қоныстанатын болады. Білім мен ғылымға бөлінетін ... үш ... ... жылы оны 816 миллиард теңгеге жеткіземіз. Денсаулық сақтау саласына
бөлінетін қаржыны үш есеге дейін арттырамыз. Енді 7 ... ... ... ... 600 ... ... жұмсалатын болады. 2012 жылы ТМД-
ның бір де бір еліндегі халықтың тұрмыс деңгейі дәл ... ... ... ... ... деңгейіне көтерілеміз.
Қазақстан 2012 жылы әлемдегі индустриалдық дамыған ... ... ... ішкі өнім үш ... дерлік өсіп, 6,8 триллион теңгеден 17,7
триллион теңгеге артады. Мұндай өсу ... ... жер ... ... ... ... ете ... салынатын инвестиция мөлшерін 2,5 есе арттырып, 1,8
триллион теңгеден 2012 жылы 4 триллион теңгеге дейін жетеді. ... ... ... ... ... экспорттаушы елдердің алдыңғы бестігіне, мұнайды
экспортқа шығарушы ... ... ... ... ... Ауыл
шаруашылығына арналған салымдарды 450 миллиард теңгеге дейін ұлғайтамыз.
Шағын және орта ... ... ... ... ... және ... жалпы ішкі өнімдегі үлесі 7 жылдан кейін 20 пайыздан 40 пайызға
дейін өседі. Жүздеген адам өз ісін ашып, жеке ... ... ... заманда халықтың ұзақ мерзімді дамуына тек демократиялық құрылым
ғана мүмкіндік береді. Біз осы жылдар ішінде ... ...... ... ... ... ... екеніне көз жеткіздік. Ол
өзіндік жемісін берді. Алдағы 7 жылда біз елімізді одан әрі ... ... ... ... ... рөлі мен өкілеттігін күшейтіледі. Жергілікті
жерлерде әкімдер сайлауын енгізеді. Жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... өз ... алады.
Мемлекет пен үкіметтік емес ұйымдар серіктестігі көптеген ... ... ... болады. Мемлекеттік органдар мен сот
жүйесінің ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... кейінгі дамуға әзірлеу;
2. Жедел индустрияландыру және инфрақұрылымды дамыту есебінен
экономиканың тұрақты өсуіне қол ... Адам ... ... қабілеттілігін арттыру үшін болашаққа
белсенді инвестициялау;
4. Қазақстандықтарды сапалы әлеуметтік және тұрғын ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті арттыру,
халықаралық қарым-қатынасты одан әрі ... ... ... ... белсенді қатысушысы
болып табылады. 2010 жылғы 1 қаңтардан ... ... ... ... және
Беларусьпен Кеден одағының құрылуы – бұл қазақстандық ... ... ... ел ... ... ... 2012 жылғы 1 қаңтардан ... ... ... ... ... Бұл капитал мен
жұмыс күшінің еркін қозғалысы қамтамасыз етілетін интеграцияның әлдеқайда
жоғары деңгейі. ТМД-дағы өңірлік ... ... ... ... ... ... ... даму басымдықтарына сай ... ... ... ... кіру ... жандандыруы тиіс.
Экономиканы жаһандық қалпына келтіруге дайындау және оның ... ... ... үшін ... үш ... шешу қажет
болады:
біріншіден, бизнес-ахуалды елеулі жақсарту;
екіншіден, қаржы жүйесінің тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
үшіншіден, сенімді ... орта ... ... 2011 жылы бизнесті тіркеуге және бизнесті жүргізуге байланысты
операциялық шығындарды ... ал 2015 жылы тағы да 30%-ға ... ... ... және орта ... ... үлесі 40%-ға
дейін көтерілуі тиіс.
2020 жылы Қазақстан бизнес-ахуалы ең қолайлы деген 50 ... ... ... ... ... мен ... ... етудің маңызы
зор.
Отандық қор рыногын жұмыс істеуге мәжбүрлеп, ол 2020 жылы ТМД мен
Орталық Азиядағы ... ... ... ... ... және Азиядағы
жетекші қаржы орталықтарының ондығына енуі тиіс. Отандық қаржы ... ... ... ... ... мен қатерлеріне сәйкесінше
сай болуы керек.
Ішкі саяси тұрақтылық – 2020 ... ... іске ... іргетасы
Ішкі саяси сала мен ұлттық қауіпсіздіктің 2020 жылға дейінгі негізгі
мақсаттары ... ... мен ... ... ел қауіпсіздігін
нығайту болып қала береді.
Жаңа онжылдықта біз өзіміздің экономикалық жоспарларымыздың ... ... ... ... бекемдеп, саяси жүйемізді жетілдіруді
жалғастырамыз. Және ... ... ... ... рөл ... ... ... мен континенттерді тітірентіп тұрған жаһандық ... – бұл ... әлі ... ... ... құбылыс. Ол әлем
тарихында теңдесі жоқ және әлемдік ... ... ... ... ... ... санатына жататыны ... да оны ... ... ... және ... ... ескі
догмалар мен стереотиптерді қайта қарастыратын ... ... ... ...... ... жою ... іздестіруге жұмылу маңыздырақ. Ел басы
басқа елдерге қарағанда тез ... ... ... алды деп ... болады.
Қазақстан басшылығы қысқа мерзімде тұрақтандыру жоспарын әзірледі.
Нұрсұлтан Әбішұлы «Тап қазір –  біздің елдің және оның ... ... ... ... ... уақыт. Экономика мен қоғам алдындағы
қиындықты дұрыс ... ... ... мен ... ... ... күш-жігерімізді жұмсауымыз керек. Дағдарыс мәңгілік емес, оның артында
өрістеу тұр. Талай жыл бойы ... ... ... ... ысырап жасауға
біздің құқымыз жоқ», – деп атап көрсетті.
Біз қазір іс басындағы ... ... ... ... бас ... күш ... ... шығындардан бас тартып, тек қана ең ... ... ... ... ... ... облыстың 2009-2011 жылдарға арналған орта
мерзімді даму жоспарын бекітілді. Оның ... ... ... ... ... ... ... қаржы дағдарысы, бүгінгі күнде әлемнің ... оның ... ... және ... елдердің экономикаларын әлі де
шайқатуда. Кейбір сарапшылардың болжауынша, ағымдағы жылда ... ... ... ... ... ... өсім көрсетуіне
қарамастан, дағдарыс құрсауынан толыққанды шығу ... айту ... ... ... түбі әлі де болса көрінбей отыр , - деп болжауда. Осыдан
бірер жыл бұрын дағдарыс күшіне ене ... ... ... ... ... көптеген үлкенді кшілі банктер, алып сақтандыру
компаниялары, өндіріс ... ... ... бұл ... ... күнге дейін жалғасын табуда. Жабылған және жабылудың сәл-ақ алдында
тұрған өндіріс орындарымен банктер және тағы да басқа ұйымдар ... ... ... ... өз ... елдегі жағдайдың одан ... ... ... ... арттырмау үшін, ел ... ... бір ... даму ... сақтап қалу үшін аталған
кәсіпорындармен ... ... ... ... ... ... ... мәлім. Бұған мысалды көптеп келтіруге болады. Бұл әмбебап
үрдіс ... ... ... жер ... ... ... ортақ ереже болып
қалыптасты десек артық айтпағанымыз ... ... ... ... ТМД ... ... ... болып сезді, дегенмен де,
осыдан 10-11 жыл бұрынғы Азиядағы және Ресейдегі қаржы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан, мемлекеттік құрылымдары жетілген, ең бастысы аяққа
тұрған мемлекет ретінде қарсы алды. Белгілі ғалым, ... Адам ... қолы ... ... ... сөзі бар, соған ... ... ... ... ... нарықтың көрінбейтін қолына
беріп қою арқылы, мемлекет өз тағдырын үлкен ... ... тағы ... ... ... ... мемлекеттің экономикадағы рөлі мен орны
артып келеді, оның басты ... ... ... одан әрі ... компаниялармен қаржы ұйымдарынының, өндіріс орындарының белгілі бір
бөлігін сатып алып немесе оларға қаржы ... ... ... ... ... ұйымдарда мемлекет үлесін арттыру саясаты болып отыр.
Қазақстанда дағдарыс салдарымен ... ... ... ... әл-ауқат қоры» да белсенді ат салысуда. Жалпы қоры 70 ... ... ... ... ... ... ... жылы ел экономикасын
тұрақтандыру бағдарламасы бойынша 10 млрд. АҚШ ... ... ... Қ. Келімбетовтің айтуынша, бүгінгі күнде экономиканы тұрақтандыру
бағдарламасы бойынша бөлінген 10 ... АҚШ ... 70%-ы ... ал оның 60%-ы ... уақытта толығымен игеріліпті. Қазақстан
дағдарыс салдарымен күресу бағдарламасы ... және ... ... ... ... құю ... ... әлемдік он мемлекеттің
қатарына кіріп ... ... заңы ... ... ... саласындағы
үлесімен мөлшері аз көлемде болуы керек, ... ... көп ... ... ... ал бүгінгідей қиын жағдайда ... ... ... ... ... ... дамуы тиіс. Соңғы екі жылда мемлекеттің
экономикадағы әсері күшейіп, үлесі артып, банктер және қаржы ... ... ... меншігіне біртіндеп көшіп жатыр.Ал
мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... алу секілді мәселелер қысқарту керек.
Экономикалық дағдарысты тұрақтандыру үшін, елдегі ақша айналымын
бақылау мен ... ... ... ету ... Бұл кезде экономикалық
құрылымдарды, оның ішінде ... ... ... ... ... Бүгінде аяғынан нық тұрған қазынашылық жүйе өзін жақсы
дамып келе жатқан қаржы институты ретінде ... ... Ол ... ... ... ... деңгейіндегі бюджеттің атқару үрдісіне
қатаң бақылау жасаудың ақпараттық негізі болып табылады.
Қазақстан өз алдына міндеттер қойды. ... ұлт қана ... ... ... ... ... қоюы керек! Табысқа жетуіміз арқылы ... ... ұлық ... ... екенімізді дәлелдедік.
Міне, сондықтан Елбасы «мен барлық қазақстандықтарды бірлесіп, өзінің
күшіне деген кәміл сеніммен әрдайым алға ұмтылуға шақырамын!» ... ... ... ... ... ... экономика. Ломакин В.К. 1998г., 727стр.
2. Экономические интитуты капитализма.Уильямино О.И. 1997г., 702
стр.
3. Долгосрочные ценные бумаги и ... ... ... А.Т.
ТООБаспа 2001г., 168 стр.
4. История кризиса. Гришин Л.Л. ... ... 1991г., ... ... журнал. Банки Казахстана. Долговые похмелье. А.,
2008г., № 3. 90-92 стр.
6. Казахстан журнал. Что ... слил за ... А., ... ... ... Деловой журнал. Казахстан экономические показатели. А., ... 3(7) ... ... Ваши ... ... ... В ... общих интересов.
А., 2008г., № 4(4) декабрь. 35-27стр.
9. Экономические стратегии. Обзор валютного и ... ... А., 2008г., № 2(10). ... РБК Централной Азии. В фокусе банкротство. 2009г., ... ... РБК ... ... Новые нулевые. 2009г., март. 25-27стр.
12. РБК Централной Азии. ... бьет ... 2009г. ... ... National ... ... ... 2009г. Январь- №12/1(62) 25-
27стр.
14. National business.Девальвация. 2009г. Январь- №12/1(62) 29-
31стр.
15. National ... ... ... ... 2009г. Февраль-
№12/2(63). 42 стр.
16. Банки Казахстан. Предлагаем антикризисные меры. 2009г. №2., ... ... ... Партнерство банков и бизнеса по проедалению
влияния мирового кризиса. 2009г. №1., ... ... ... ... корректировка. 17 апреля
2009года., 7-9стр.
19. ... ... ... о ... сегодня., 24 апреля
2009года., 11-12стр.
20. Казахстанская правда. Шаги ... 24 ... ... ... ... ... Это правительства с кризисом не справится. 7 ... 11 ... ... ... ... ... ... деңгейі
Табиғи өзгерістер
Басқарудың жетілдірілмеуі
Қызметтегі қателіктер
Қызметтің күрделенуі
Уақыт тығыздылығы
Мүдделердің қарама-қайшылықтары
Дағдарыстың мүмкін болатын салдары
Ұйымның жаңаруы
Ұйымның жандануы
Дағдарыстың шиеленісуі
Ұйымның қирауы
Дағдарыстың әлсіреуі
Ұйымның қайта құрылуы
Ұйымды ... ... ... ... ... пайда болуы
Тез өзгерулер
Жұмсақ шығу
Ұзақ мерзімді өзгерістер
Қысқа мерзімді өзгерістер
Қалпына келмейтін ... ... ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дағдарыстан шығу кілті14 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижелері мен салдары10 бет
Дағдарыс жағдайында экономиканы басқарудағы мемлекеттің рөлі74 бет
Жаhандық проблемалар және заманауи саясат16 бет
Жаһандану туралы ақпарат5 бет
Жаһанданудың қазіргі теориясы30 бет
Жаһандық ақпараттық жүйе және халықаралық қатынастар10 бет
ЖаҺандық экономика және Қазақстан10 бет
Нарықтық экономикадағы дағдарыстың пайда болу себептері58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь