Жұмыссыздық түсінігі және түрлері

1.Кіріспе
2.Жұмыссыздық түсінігі
3.Жұмыссыздық түрлері
4.Жұмыссыздықты топқа бөліп қарастыру және
циклдық, құрылымдық жұмыссыздық
5.Жұмыссыздық дәрежесін төмендету және көмек көрсету
6.Жұмыссыздықпен арнайы топ "күреседі"
Қорытынды
Жұмыссыздық дегеніміз – әлеуметтік – экономикалық құбылыс, осы құбылыс кезінде елдің экономикалық белсенді халқының бір бөлігі біршама уақыт не тұрақты жұмыссыз немесе жалақысыз болады.
Жұмыссыздықтың түрлері олардың пайда болу себептеріне қарай өзгешеленеді:
Уақытша жұмыссыздық жұмыспен қамтылғандардың өз ынталары бойынша жұмысты ауыстырумен байланысты, осындай жұмыстағылар өздеріне ыңғайлырақ жұмысты өз еріктерімен іздейді. Мұндай жұмыссыздық әрқашан және барлық жерде болады.
Құрылымдық жұмыссыздық ғылыми – техникалық прогрестің, өнеркәсіптің жаңа салаларының ашылуларының ықпалымен өндіріс құрылымының өзгеруінен туындайды. Осындай жағдайға байланысты жұмыс күшіне ұсыныс пен сұраныс арасындағы сәйкессіздік пайда болады.
Кезеңдік жұмыссыздық өндірістің құлдырауы, экономикалық дағдарыстар кезінде, кәсіпорындар жаппай күйзеліске ұшырайтын, жұмыспен қамтылғандар саны көптеп қысқаратын жағдайларда пайда болады.
Соңғы жылдары жұмыссыздық халықтың қалың топтарын қамтуда және барған сайын ұлғайып келеді. Оның деңгейі Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ –ОЭСР) кіретін елдердің барлығында дерлік өсу үстінде. Тіпті экономикалық өсудің жоғары қарқындары белгіленген дамушы елдердің көпшілігі халық санының өсуінен қалып қоймаулары үшін біршама жылдам қарқындармен жұмыспен қамтуды ұлғайту мәселесін әрең игеріп отыр.
Шығыс Еуропа және ТМД елдерінде кепілденген және толық жұмыспен қамтылуға ұзақ жылдар бойы дағдыланып қалған адамдар, кенеттен мемлекеттік секторды қайта құру мен жеке секторда жұмыс орындарын ашудың баяу қарқындары себебінен жұмыспен қамтылу кепілдігінен айырылып, жұмыссыздықтың өсу проблемасын бастан кешірді. Тіпті экономикасы өрлеу үстіндегі елдерде де жалақы деңгейінің төмендеуі байқалады.
Мамыров Н.Қ.,Тілеужанова М. –Макроэкономика ,А -2003-Экономика баспасы
Жұмамбаев С.К., Еңбек нарығының экономикасы.A-2003
Үсербаева А.Б., ҚР Еңбек нарығының даму тенденциясы, III дәстүрлі жас ғалымдар мен студенттердің ғылыми- теориялық конференция материалдары - 11-12 желтоқсан 2002
Фишер С. Макроэкономика, М.-1997;ИНФРА
Б.Жақашев, Ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейін жақсарту мәселелері, АльПари,№2.2007
Б.Жақашев Ауыл шаруашылығындағы маңызды күш – еңбек потенциалы, АльПари,№2.2007
А.К. Ермекбаев Еңбек нарығы және жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау,-ҚазҰУ хабаршысы.Экономика сериясы №4(56).2006
Қазақстан Республикасының 12-ші қаңтардан статистикалық агентігінін мәліметтері
Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері, -Алматы.2001
        
        Жоспары
1.Кіріспе
2.Жұмыссыздық түсінігі
3.Жұмыссыздық түрлері
4.Жұмыссыздықты топқа бөліп қарастыру және
циклдық, құрылымдық жұмыссыздық
5.Жұмыссыздық дәрежесін төмендету және көмек көрсету
6.Жұмыссыздықпен арнайы топ "күреседі"
Қорытынды
ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ... ......... құбылыс, осы құбылыс
кезінде елдің экономикалық белсенді халқының бір бөлігі біршама уақыт ... ... ... жалақысыз болады.
Жұмыссыздықтың түрлері олардың пайда болу себептеріне қарай өзгешеленеді:
Уақытша жұмыссыздық жұмыспен қамтылғандардың өз ынталары бойынша жұмысты
ауыстырумен ... ... ... ... ... ... ... іздейді. Мұндай жұмыссыздық әрқашан және барлық жерде болады.
Құрылымдық жұмыссыздық ғылыми – техникалық прогрестің, өнеркәсіптің жаңа
салаларының ашылуларының ықпалымен ... ... ... Осындай жағдайға байланысты жұмыс күшіне ұсыныс пен сұраныс
арасындағы сәйкессіздік пайда болады.
Кезеңдік жұмыссыздық ... ... ... ... ... жаппай күйзеліске ұшырайтын, жұмыспен қамтылғандар
саны көптеп қысқаратын жағдайларда пайда болады.
Соңғы жылдары жұмыссыздық халықтың қалың топтарын қамтуда және барған сайын
ұлғайып келеді. Оның ... ... ... және даму ... –ОЭСР) кіретін елдердің барлығында дерлік өсу үстінде. Тіпті
экономикалық өсудің жоғары қарқындары белгіленген дамушы елдердің көпшілігі
халық санының өсуінен қалып қоймаулары үшін ... ... ... қамтуды ұлғайту мәселесін әрең игеріп отыр.
Шығыс Еуропа және ТМД елдерінде кепілденген және толық жұмыспен қамтылуға
ұзақ жылдар бойы ... ... ... ... ... ... құру мен жеке ... жұмыс орындарын ашудың баяу қарқындары
себебінен жұмыспен қамтылу кепілдігінен айырылып, жұмыссыздықтың өсу
проблемасын бастан кешірді. ... ... ... ... елдерде де
жалақы деңгейінің төмендеуі байқалады.
Жұмыссыздық – экономикалық өсу жетістіктерінің адам дамуына ықпалын
азайтатын құбылыс.
Біріншіден, ол ... мен үй ... ... бір ... (кейде
едәуір көлемін) экономикалық әрекет жағдай жасайтын мүмкіндіктерге қол
жеткізуден айырады. Олар үшін адам даму ... ... ... ... ... ұзақ ... тоқыраулы) еңбек дағдыларын
жоғалтуға, яғни жинақталған адам капиталынан айырылуға ұшыратады және
осылыайша ол адам ... ... ... тигізеді. Үшіншіден, жұмыссыздық
тек жеке адамдардың ғана емес, сонымен бірге жұмыссыздардың әл–ауқатының
деңгейін ... ... ... ... жөніндегі түрлі
бағдарламаларын іске асыруға байланысты елеулі әлеуметтік шығындарға
ұшыратады, ал мұндай жағдай адам ... ... ... ... ... ... оқшауландырады.
Сонымен, жұмыссыздық құбылысы қоғам үшін қазыналық жоғары шығындарды, адам
капиталынан ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Жұмыссыздық деңгейін (u) жұмыссыздар санын (U) бүкіл экономикалық белсенді
халық санына (L) бөлу арқылы табады және ол пайызбен көрсетіледі:
(1)
Мұнда Е-жұмыс ... ... ... ... ... ... ... және әр мемлекеттің арнайы заң
нормаларымен есептелінеді. ХЕҰ әдісі бойынша, мемлекеттік жұмыспен қамту
органдарынан ... ... ... ... ... сұрақтану
жүргізеді. Қазақстанда жұмыссыздық деңгейін есептеумен Статистика бойынша
агенство шұғылданады./2,145-146бб/
| ... және одан ... ... ... ... |
| |I ... ... IV |
| | |тқ. 2006ж |
| |2005ж |2006ж |2007ж* | ... ... мың. адам |661,1 |652,6 |624,0 |618,7 ... ... % |8,5 |8,2 |7,7 |7,7 ... ... ... |204,8 |207,2 |152,9 |146,2 ... лық | | | | ... ... ... |14,7 |14,7 |11,1 |10,8 ... ... | | | | ... ... ... |4,8 |4,3 |3,5 |3,8 ... | | | | ... ... ... |7102,7 |7289,0 |7489,9 |7414,9 ... | | | | ... ... ... |62,6 |63,2 |64,1 |64,4 ... ... адам |4563,0 |4719,4 |4897,8 |4811,6 ... ... ... |2539,1 |2569,6 |2692,1 |2603,6 ... ... | | | | ... ... ... |7763,2 |7941,6 |8113,9 |8033,6 ... | | | | ... ... ... |68,4 |68,9 |69,4 |69,7 ... % | | | | ... ... емес |3587,1 |3582,8 |3574,8 |3488,5 ... ... | | | | ... ... емес ... |31,1 |30,6 |30,3 ... % | | | | ... - ... ... ... бірінші тоқсаныңдағы
еңбек нарығындағы негізгі көрсеткіштер
Қазақстанда жұмыссыздық деңгейі 7,0% құрады
Алдын ала деректер жұмыссыз халық саны (15 және одан жоғары жастағы,
табысты ... ... оны ... ... ... кірісуге әзір болған
адамдар) 578,8 мың адамды құрады. Бұл 2006 ... ... ... 39,9 мың ... немесе 6,5%-ға аз.
Ағымдағы жылдың үшінші тоқсанында жұмыссыздық деңгейі 7,0% құрады
Алдын ала деректер бойынша 2007 жылдың төртінші тоқсанында жұмыссыз халық
саны (15 және одан ... ... ... ... ... оны белсенді
іздеген, жұмысқа кірісуге әзір болған адамдар) 578,8 мың ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 39,9 мың адамға немесе 6,5%-ға
аз. Жұмыссыздық деңгейі 7,0% (2006 жылдың төртінші тоқсанында – ... ... ... ... саны 240,1 мың ... (41,5%), ... – 338,7 мың адамды (58,5%), жұмыссыздық деңгейі – тиісінше, 5,7% және
8,3 % құрады. Жұмыссыздардың жалпы санының жартысынан астамы қалалық жерде
тұрады.
Жұмыссыз ... ... 15-24 ... ... – 18,5%, 25-29 жастағы
адамдар – 21,4%, ал 30-39 жастағылар – 25,1%, 40-44 жастағылар – ... ... ... ... (15-24 жастағылар) 8,3% болды.
Жұмыссыздар санынан жоғары білімі барлары – 109,1 мың адам ... ... ... орта ... (арнаулы) білімі барлары – 146,6 мың адам
(25,3%), бастауыш кәсіптік білімі барлары – 67,5 мың адам (11,7%), жалпы
орта білімі ... – 223,6 мың адам (38,6%) ... ... жұмыссыз «қолайлы» жұмыстың немесе кез келген жұмыстың болмауы
себебімен 223,4 мың адам жұмыспен қамтылмады. Таратылуына, штаттың
қысқаруына немесе еңбек шарты мерзімінің ... ... ... ұйымдардан босатылған адамдар 159,7 мың адамды (барлық жұмыссыздардың
санының 27,6%-ы), өз еркімен жұмыстан шыққандар саны – 83,4 мың адамды
(14,4%) құрады.
2007 ... ... ... бір жыл және одан көп ... 160,2 мың адам
немесе барлық жұмыссыздардың 27,7%-ы жұмыссыз болғандар. Ұзақ мерзімді
жұмыссыздық деңгейі 3,2% (2006 ... ... ... – 3,8%) құрады.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің
жұмыспен қамту органдарында жұмыссыздар ретінде есепте тұрған азаматтар
саны 2007 ... ... ... 54,7 мың ... ... бұл ... ... кезеңіндегіден 20,5 мың адамға (27,2%-ға) аз. Жұмыссыздар
санында көбі әйелдер – 38,5 мың (70,4%) ... ... ... ... ... ... ... санындағы тіркелген жұмыссыздардың
үлесі 0,7% (2006 жылдың же
Алғашқы мәліметтер бойынша Қазақстан Республикасында 2007ж бірінші
тоқсанында жұмыспен қамтылғандар саны 7,5 млн.адам. Бұл алғашқы ... ... ... 200,9 мың адамға не 2,8% көп. Жұмыспен
қамтылғандардың құрамында жалдамалы ... ... ... құраса, өз
бетінше жұмыспен қамтылғандар - 34,6%. Жалдамалы жұмысшылардың негізгі
үлесі мемлекеттік және мемлекеттік емес мекемелерде – ... ... ... ... ... ... саны (экономика- лық белсенді
жастағы халық, жұмыс орны жоқ, бірақ белсенді жұмыс іздеп жүрген және
жұмысқа дайын адамдар) 624мың адамды құраса, ал ... ... ... -7,7%
құраған. Бұл алғашқы жылдың сәйкес кезенімен салыс- тырғанда 28,6 мың
адамға немесе 4,4%-ға қысқарғанын көрсетеді. Жұмысыз халық ішінде ерлер -
257,1 мың адам ... мың ... ... ... ... |Анықтамалы:2006 ж I тоқсан |
| | ... ... ... ... ... |
| | | | | ... |әйелдер |
|Жұмыссыз |624,0 |257,1 |366,9 |652,6 |277,0 |375,6 ... адам | | | | | | ... |7,7 |6,2 |9,2 |8,2 |6,9 |9,6 ... | | | | | | ... жас |152,9 |78,5 |74,4 |207,2 |97,0 |110,2 ... дағы | | | | | | ... мың| | | | | | ... | | | | | | ... |11,1 |10,4 |12,1 |14,7 |12,7 |17,2 ... | | | | | | ... | | | | | | ... мерзімді |3,5 |2,5 |4,6 |4,3 |3,1 |5,5 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... - 2007ж. I ... ... масштабын азайту ретінде жұмыссыздық ретінде жұмыссыздықтың
табиғи деңгейіне жету көзделінеді. ... ... ... мүлдем жою
мүмкін емес және ондай мақсатты қойып ... де жоқ. ... ... ... түрлері экономикаға табиғи тән элементтер болып
танылады, сондықтан олардың ... ... ... ... тең ... Осы ... ... еңбек нарығы тепе- теңдік
жағдайда болады. Бірақ еңбек нарығының бұл ... ... ... бос ... орны мен онда жұмыс істегісі келетін адамдар арасында
толық сәйкестік бар деуге болмайды, бірақ сан жағынан ұсыныс пен сұраныс
бірдей болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... өзгеріспен тығыз байланысты. Американдық экономист А.Оукеннің
есептеуі бойынша, егер ... ішкі өнім (ҰІӨ) ... ... ... өзгермейді; ал ҰІӨ қосымша тағы 2 %-ке өсуі жұмыссыздық деңгейін
бір пайызға азайтады және ,керісінше,ҰІӨ-нің қосымша қысқаруы жұмыссыздық
деңгейін көтереді./9,www.zakon.kz/
Жұмыссыздық - еңбек ... ... ... болып табылады. Жұмыссыздық
өте күрделі құбылыс және қоғам даму барысында әр ... ... ... әр түрлі болған. Осы көзқарастарға қысқаша
тоқталып назар аударайық.
Мальтузиандық мектептін ірі өкілі Т. Р. Мальтус жұмыссыздықтың пайда ... ... ... кетуімен байланыстырды. Халықтың саны геометриялық
прогрессиямен өседі (яғни 1,2,4,8,16…), ал өмір сүру жабдықтар тек
арифметикалық прогрессиямен өседі ... ... ... ... ... өсуі ... себебі болып табылады.
Батыс мектептің өкілдері жұмыссыздықты жұмысшының еркін таңдауы деп
есептеді. А. Пигу жұмысшылар шектен тыс жоғары жалақыны талап етеді,
сондықтан ... ... ... төмендейді. Бірақ XX ғасырдың 30
жылдарындағы жаппай жұмыссыздық бұл теорияның дұрыс ... ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігінің
жеткілісіздігімен және жалақының жоғары деңгейімен түсіндіреді. Жұмыспен
қамтудың негізгі ... ... мен ... ... ... ... ... көлемімен белгіленеді. Еңбек
нарығындағы сұранысты жиынтық сұраныс, инвестициялар және өндірістің
көлемдері ... ... ... ... ... ... болуымен байланысты, яғни жұмыссыздықтың төмендеуіне жиынтық
сұраныстың өсуі және жиынтық сұраныстың құрылымы әсер етеді. Жұмыссыздықтың
деңгейі мемлекеттің инвестициялық іс-әрекеттерінің ... және ... ... ... ... ... ... сәйкес қосымша құнның капиталға айналуында
капиталдың құрылымында өзгерістер болады. Қосымша құнның жұмыс күшін сатып
алуға бағытталған үлесінің азаюына алып келеді, сондықтан ... ... ... өндіріс саласынан ығыстырылып шығарылады да жұмыссыздық пайда
болады.
Қоғамдағы жұмыс жасындағы халық саны – ... ... ... ... бар ... күші ... ... Жұмыссыздық - бұл халық
шаруашылығында жұмыспен қамтамасыз етілмеген еңбекке қабілеті бар жұмыс
күші.
Жұмыссыздық – бұл жұмыс күшіне деген сұраныс пен оның ... ... ... ... ... ... күші жұмыспен қамтылған
және жұмыспен қамтылмаған (жұмыссыздардан) құралады. Жұмыссыздықтың ... ... ... ... жұмыс күшіне қатынасымен анықталады.
(% пен есептеледі)
Жұмыссыздықтың негізгі формалары:
Жасырын жұмыссыздық - өндірісте артық жұмысшылардың қолданылуы, немесе
ақпараттың болмауына байланысты.
Фрикциондық ...... бір ... ... ... бір ... жерге жұмыс іздеумен ауысуын айтады.
Құрылымдық жұмыссыздық - өндірістік қуаттың жетпеуінің нәтижесінде
туындайды: жеке саланың дамуының кері ... ... және ... жабу мен жаңа ... ... нәтижесі ретінде қарауға болады,
сондай-ақ жынысының, жасының, ұлтының, ... ... да ... ... байланысты болады.
Циклдық жұмыссыздық - өндірістің құлдырауынан туындайды.
Батыс елдерінің ... ... екі ... ... ... ... ... мысалы циклдық жұмыссыздық;
жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланысты; мысалы фрикциондық, құрылымдық
жұмыссыздық.
Қазақстанда экономикалық реформалардың бастауынан ашық жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... та орын ала ... еңбек нарығында ағымдағы, құрылымдық, циклдық жұмыссыздықтың
түрлерін көруге болады. Ағымдағы жұмыссыздық фрикциональдық жұмыссыздыққа
сәйкес келеді, яғни ... ... жыл бойы ... ... және уақытша жұмысқа орналаса алмады.
Құрылымдық және циклдық жұмыссыздық ұзақ мерзімдегі ... ... да, ... ... формасына әкеледі, яғни жұмыссыз адам ұзақ уақыт
жұмыс таба алмағандықтан өзінің біліктілігін жоғалтады, ... ... ... ... жұмысбастылық деген мағынаның экономикада жоқтық қасы, себебі барлық
жұмыс күші ... ... ... ... да ... ... бір
деңгейі болуы қалай да болса қажетті және заңды процесс. Толық
жұмысбастылық кезінде ... ... ... және ... ... тең. Ол жұмыссыздықтың табиғи деңгейі деп аталады.
Жұмыспен толық қамту жағдайындағы қарқынды инфляцияға әкеліп соқпайтын
жұмыссыздықтың ең төменгі дәрежедегі нормасын ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың нақты деңгейі табиғи деңгейден артып
кетсе, онда бұл жағдай жалпы ұлттық өнімнің азаюына әкеледі.
Жұмыссыздықтың зардаптары:
Жұмыссыздық (циклдық) жағдайында - ... ... ... ... байлықтың азаюына келеді. Бұл жағдайда:
халықтың сатып алу қабілеті төмендейді,
қазына – қор қысқарады,
инвестицияға сұраныс қысқарады,
өндіріс құлдырайды.
Ұзақ мерзімде ... ... ... ... ... ... өсуі ... қылмысты істердің өсуіне және халықтың
әлеуметтік жағдайының төмендеуіне әкеледі.
Кез келген жұмыссыздықтың деңгейімен ... ... ... ... үшін ... заңы ... Осы заң ... деңгейі мен жалпы
ұлттық өнім (ЖҰӨ) көлемінің төмендеуі арасындағы байланысты ... заңы ... ... ... ... табиғи деңгейіне
қарағанда, 1 %-ке өсуі нақты ЖҰӨ-нің потенциальдық мүмкіндігімен
салыстырғанда орташа 2,5%-ке төмендеуіне әкеледі. Потенциальды ЖҰӨ толық
жұмыспен ... ... ... ... ... ... экономикасында жұмыспен айналыспайтын белгілі бір адамдар
саны бар, сондықтан мемлекет тарапынан оларға ... ... ... ... ... және ... зардаптарын азайту үшін
дамыған елдердің үкіметтері соңғы жылдары жұмыссыздарға жәрдем берудің әр
түрлі жүйелерін қолдануда.
ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫ ТОПҚА БӨЛІП ҚАРАСТЫРУ ЖӘНЕ
ЦИКЛДЫҚ, ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ
Жұмыс күші ... ... ... ... әр ... топтар
бойынша жалпы коеффицент немесе u жұмыссыздық ... және ... ... арасындағы қатынастарды пайдалана отырып, жұмыс
күші құрамындағы топтар бойынша зерттеуге болады. Жалпы коеффицент
жұмыссыздықтың топтардағы орташа өлшемді коеффиценті ... ... – бұл ... топқа тиісті азаматтық жұмыс күшінің
үлесі
Теңестірудің көрсетуі бойынша, жұмыссыздықтың ... ... ... күші ... әр ... ... тең келетін жұмыссыздық
коэффиценттерінен құралуы немесе жасы, нәсілі және жынысы бойынша
ерекшеленген топтар ... ... ... ... ... ... болып табылады/1/.
Жұмыссыздықты тудыратын экономикалық себеп бойынша жұмыссыздықты төрт түрге
бөлуге болады:
фрикциондық жұмыссыздық қызметкер бір жұмыс орнынан екіншісіне ауысқанда
болады;
құрылымдық жұмыссыздық ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... мен жұмыс орын арасында біліктілік
деңгейі және маман түрі бойынша сәйкессіздік пайда болады;
циклдік не сұраныс тапшы жұмыссыздық түрі ... ... ... ... ... ... салаларда экономикалық белсенділігінің жыл
бойында теңселуімен байланысты болады/2,148б./.
Құрылымдық жұмыссыздық дегеніміз – бұл экономика толық жұмылды-рылған
деңгейде болатын жұмыссыздық болып ... ... ... фрикциондық
жұмыссыздық еңбек базары құрылымынан туындайды, яғни экономикадағы жұмыс
орындары сипаттамасымен, жұмысшылар мен фирмалардың мінез-құлқына ... ... ... сияқты әлеуметтік дәстүрлер және еңбек базары
институттарынан туындайды/4,536б./.
Экономистер “құрылымдық” терминін құрамдық деген ... ... ... келе технология мен сұраныс құрылымында өзгерістер болады, олар ... ... ... ... ... ... өзгертеді. Осы өзгерістердің
нәтижесінде кейбір мамандықтарға деген сұраныс азаяды немесе мүлде
жойылады. ... ... ... ішінде жаңаларына сұраныс көбейеді. Бұл
жағдайда еңбек күші еңбек орындарының құрылымындағы жаңа өзгерістерге
бірден және ... ... бере ... жұмыссыздық пайда болады. Кейбір
қызметкерлердің өздерінің мамандық тәжірибелері нарық сұранысына сәйкес
келмейтініне ... ... ... ... мен ... ... ... сипатында болған өзгерістерге байланысты ескіріп, керексіз
болып қалады.
Сонымен қатар жұмысбастылықтың географиялық құрылымы әрдайым өзгеріп
отырады. ... ... жаңа ... ... ... үшін арнайы оқұ
курсын өту керек, ал кейде тұрғын жерін де ауыстыруы керек. Құрылымдық
жұмыссыздық ұзақ ... ... ... ... да ол ... болып
келеді/1,63 б/.
Құрылымдық жұмыссыздық дәрежесі жалпылама жұмыссыздық дәрежесімен бірдей
болады.
Циклдық жұмыссыздық дегеніміз – бұл құрылымдық жұмыссыздықты басып озатын
жұмыссыздық болып табылады. Яғни ол ... ... ... ... ... төмен болған жағдайда пайда болады/4,536 б./.
Циклдік жұмыссыздық жұмыссыздық құлдырау кезеңінде, яғни жалпы немесе
жиынтық шығындардың ... ... ... ... ... мен ... жиынтық сұраныс азайғанда, жұмысбастылық
төмендейді, жұмыссыздық өседі. Сол себепті циклдік жұмыссыздықты кейде
“сұраныс тапшылығына байланысты жұмыссыздық”деп атайды/1,64б/.
Көріну сипаты жағынан жасырын жұмыссыздық түрін ... ... ... жұмыссыздық көкейкесті мәселе ретінде қарастырылады.
Оған жұмыс істемейтін, бірақ еңбек қатынасын кәсіп- орынмен ресми түрде
үзбеген (осы ... ... ... ... болып есептелінеді) және
мөлшерленген жұмыс уақытында (күн,апта) жартылай жұмыс ... ... Ал ... ... бұл ... толық жұмыс істемеушілік деп
атайды/2,148б/.
ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ДӘРЕЖЕСІН ТӨМЕНДЕТУ ЖӘНЕ КӨМЕК
КӨРСЕТУ
Макродеңгейдегі еңбекке сұраныс және ұсыныс экономика жағдайына тәу-елді
және мемлекеттік деңгейде ... ... даму ... ... ... отырады. Нарықтық экономиканың дамуының әртүр-
кезеңдерінде еңбек рыногының әлеуметтік- экономикалық ... ... ... Классикалық теория өкілдері болып табылатын А.Смит,
Д.Рикардо, Ж.Б.Сей, сонымен бірге неоклассиктер А. Маршал, А.Пигу, нарық
жүйесі мемлекеттің экономикалық процестерге араласпаған жағдайында толық
жұмыспен ... ете ... деп ... ... ... ... еңбегінде (1993ж.) жұмыссыздықтың басты себебі ретінде еңбек
ақының жоғарғы деңгейін: ... ... ... өндіріс шығындарын көбейтеді
және жұмыс орындарының қысқаруына әкеледі деп есептеді.
К.Маркс жұмыссыздықтың үш түрін ажыратады: ағымдық, жасырын және
тұраланған. Мұндай жұмыссыздық түрлері ... ... ғана ... ... ... ... экономикасы дамыған мемлекеттердің бәріне де тән. Қазақстан да
бұл проблемалардан өтіп кете алған жоқ.
Жұмыссыздықтың белгілі бір деңгейінің болуы еркін ... тән ... ... өту ... ... мәселе – жұмыссыздықтың өсуін
баяулату және оны белгілі бір деңгейде ұстап тұру. Мемлекеттің араласуының
негізгі шаралары – жұмыссыздықты болдырмау және ... ... ... Президентінің жыл сайынғы халыққа жолдауында барлық
қазақстандықтардың өмірін жақсартуға, экономикалық өркендеуге әкелетін
саясатты жасау қажеттілігі аталады. Осыған байланысты қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жасалуда. Қазіргі кезде Қазақстан экономикасында іс жүзінде
асып жатқан ... ... ... ... ... ... мыналар
жатады:
Жұмысты іздестіруге көмектесу және жұмысқа орналастыру арқылы қызмет
көрсету;
Кадрларды қайта даярлау және біліктілікті ... ... ... ... ... ... ... метериалдық көмек көрсету;
өзін-өзі жұмыспен қамтуға микрокредиттер беру ... ... құру және ... ... іске асып ... өз деңгейінде тиімділігі әлі төмен
және нәтижелері де мардымсыз болып келеді. Оның басты себебі – бұл
бағдарламалардың дұрыс ұйымдастырылып, ... ... іске ... ... ... ... тек бір ... ғана қамтитын саясат емес, ол
барлық салаларды , барлық адамдарды қамтитын саясат. Еліміздің әл-аухаты,
экономикалық жағдайы мемлекеттің ұстанған ... және ... ... ... ... бағыттарына тікелей байланысты.
Еңбек нарығының қалыптасуы және дамуы азаматтарды қорғау, оларды әлеуметтік
тұрғыдан қолдау бойынша экономикалық, құқылық және ұйымдастыру шаралары
жүргізілуі қажет/6,171б./.
Қазақстан ... ... ... оның ... ... ... мен ұйымдары, жеткілікті дамымағандықтан мемлекет әлі де зор
роль атқару керек. Еңбек нарығы толық құнды бәсекелесті болған сайын
қызметкерлер де, кәсіпкерлер де ... ... ... ... көп өнімді
пайдалануға ынталанады. Жеке меншікті сектордың даму дәрежесі өскен сайын,
еңбек нарығының инфрақұрылымы кемеліне ... ... ... ... ... кірісу дәрежесін мен формасын
өзгертеді/2,156/.
Жұмыссыздық «басқа шауып, төске өрледі», енді онымен арнайы топ "күреседі"
Қаржы дағдарысынан көптеген жұмыс орындарының жабылуынан ... ... ... ... Осыған орай Үкіметтің тапсырмасымен
еңбек нарығындағы жаппай жұмыстан босату жағдайының алдын - алу мен
жұмыссыздықпен күресу мақсатында арнайы жұмыс тобы құрылды.
Мамандар ... ... ... ... ... ... ... дабыл қағуда. Ал қарапайым жұмысшылар болса, жалақының уақтысында
төленбейтініне ... Мен ... ... ... ... жұмыс істегеніме біраз жыл
болды. Жалақым аз. Ал қазір мүлде төмендеп кетті. 3-4 ай болды, ... ... ... ... адам ... жүр. Екі қол аман болса, адам
қандай жұмыс болса да ... ғой. ... сол ... ... ... ... ... Бәйдібек Асанұлы.
Дегенмен ресми билік орындары елде жұмыссыздық деңгейінің артқанымен
келіспейді. Ал Үкіметтің тапсырмасымен құрылған ... тобы ... ірі ... ... ... ... ... болуы мүмкін жұмыссыздықтың алдын алады дейді Еңбек және ... ... ... баспасөз хатшысы Арсений Дүйсенов:
- Жұмыс тобының басты мақсаты – Еңбек министрлігінің жасаған мониторингі
арқылы жұмыстан босауы мүмкін азаматтар ертең далада ... ... ... ... шара ... ... ... біз қазір әр мекеменің
бүгінгі өндірістік жағдайын бақылап отырмыз. Қандай деңгейде? Жұмыс қарқыны
қандай дәрежеде? Соның салдарынан ... адам ... ... ... ... ... іздеудеміз.
Министрлік өкілінің айтуынша, жұмыс тобы жергілікті халықты жұмыспен қамту
орталықтары арқылы ... ... ... ... жұмыс тауып беруге
көмектеседі, сондай ақ, өз кезегінде азаматтарды қайта ... ... ... ... де ... ... Ол үшін білім ордаларында
арнайы даярлау бөлімдері жасақталуда ... ... ... ... таба ... ... азаматтарға заңға сәйкес мемлекет
тарапынан арнайы жеңілдіктер де қарастыру - жұмыс тобының міндетіне кіреді
дейді ... ... ... осы ... тобы жұмыссыз қалған азаматқа мемлекеттен төленетін
жәрдемақысын тез арада ... ... ... ... ... ... ... тиісті мемлекеттен төленетін көмектерін тез төлету т.б
Мемлекет тарапынан жұмыссыздықпен күресу мақсатында құрылған жұмыс тобының
жоспарымен танысқан мамандар оған ... ... ... ... ... болса, оның «екі қолға бір күрек» таба алмай жүрген жұмыссыздарға
пайдасы бола ... ... Ол енді ... ... ... айтылып жатыр ғой деймін. Оларда
қазір қысқарту жүріп ... ... ... ... ... мүмкін шығар.
Ал бірақ кішігірім мекемелерде ондай мүмкіндік жоқ қой. Онан басқа ... ... ... ... ... бәрі арнайы мекемелерде жұмыс
істеп жүрген жоқ қой?! Қазір ақша жоқ, демек қысқарады.
Кәсіпкер ... ... ... ... ... өтпегенін айтады.
Мұндайда өз күндерін әрең көріп отырған жұмысшыларыңды амалсыз қысқартуға
тура келеді дейді ол.
Бұрындары 6 адамды жұмыспен ... етіп ... Енді ... ... тура ... ... 30-40 мың теңге көлемінде жалақы төлеп
отырмын. Былтыр жағдайымыз тәуір еді, биыл халықта ақша жоқ. болғандықтан
тауарымыз өтпейді.
Шаруасын ... ... ... ... ету үшін ... ... ... пайызбен несие алуға да даярмыз» дейді. Мұндайда
бизнестік жауапкершілік туралы әңгіме қозғаудың өзі де артық дейді олар.
Ал жаңадан құрылған жұмыс ... ... ... бюджеттен оған арнайы қаржы
қарастырылмапты. Себебі, оған керек барлық тетіктер қолымызда бар деп жауап
береді арнайы министрлік. Жұмыс ... ... ... және ... ... министрлігі, Ішкі істер министрлігі, Қорғаныс
министрлігі, Ауыл шаруашылық ... ... ... ақ, өзге де
мемлекеттік органдар тартылады деп отыр.
Қазіргі таңда республикада ... саны ... ... ... жоқ. ... Статистика агенттігінің 2008 жылдың қараша айындағы мәліметіне
сәйкес, елдегі ... саны 558.9 ... ... ... ... дерегі
бойынша, бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 0,6 пайызға аз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Cонымен қорытындылай айтар болсақ, жұмыссыздық мәселесі қазіргі кезде бүкіл
дүние жүзі ... ... да, ... ... ... ... ... базарында жүргізілген көптеген зерттеулер жұмыссыздық негізгі
мінездемелерін анықтап берді. Олар қатарына жұмыссыздық дәрежелері арасында
жасы, жынысы және еңбек тәжірибелеріне байланысты ... ... ... мен ... ... және ... мұндай
ағымдылықтың көпшілігінің циклдік сипатта болуы, көпшілік тұлғалардың қысқа
мерзімге жұмыссыз қалуы жатады. Сондай-ақ құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Ал циклдік жұмыссыздық дегеніміз құрылымдық жұмыссыздықты басып озу ... қай ... ... ... жағдайда болатындығын анықтау
экономикалық саясаттың негізгі мәселесі болып табылады. ... ... мен ... ... мағыналары бойынша сәйкес келетін
түсініктер болып табылады. Жұмыссыздықтың табиғи жағдайын анықтаушы
факторлар жұмыссыздықтың жалғасуы және жиілігі терминдерінде ... ... ... ... ... ... ... болады.
Біздің елдегі жұмыссыздықтыңнегізгі нысандары – жасырын және фрикциондық
болып ... ... ... ... барысында, жасырын
жұмыссыздық ашық жұмыссыздыққа айнала бастады
Жұмыссыздық зардабын бәсендететін факторлардың бірі – ғылыми техникалық
өрлеу, жаңа қосымша ... ... ... ... өндіріс
саласында еңбек етуге қабілеті бар тұрғындарды жұмыспен қамтамассыз етуді
көбейтеді.Жалпы, ғылыми –техникалық революция жағдайында ... ... ... ... ... өндірістік емес салалардың дамуы арқылы
жүзеге асырылады. Онын ұлғаюы, тұрғындардың әр түрлі ... ... ... тез ... және халық шаруашылығының орташа көрсеткішіне
қарағандағы жоғары еғбек ауқымдылығымен сипатталады.
Қазіргі кезде біздің елде қаржы саясаты тұрақтанды деп айтуға
болады. ... Банк ... ... ... ғана белгіленген болады.
Сонымен қатар Қазақстан әлеуметтік- саяси жағдайлар есебімен экономиканы
тұрақтандыруд және ақша ... ... ... ... ... ... ... Н.Қ.,Тілеужанова М. –Макроэкономика ,А -2003-Экономика баспасы
Жұмамбаев С.К., Еңбек нарығының ... А.Б., ҚР ... ... даму ... III ... ... мен студенттердің ғылыми- теориялық конференция материалдары - 11-
12 желтоқсан 2002
Фишер С. Макроэкономика, М.-1997;ИНФРА
Б.Жақашев, Ауыл ... өмір сүру ... ... ... Ауыл ... ... күш – еңбек потенциалы,
АльПари,№2.2007
А.К. Ермекбаев Еңбек нарығы және жұмыссыздарды әлеуметтік ... ... ... Республикасының 12-ші қаңтардан статистикалық агентігінін
мәліметтері
Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері, -Алматы.2001

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын талдау29 бет
Жұмыссыздық мәні, түсінігі және түрлері6 бет
Жұмыссыздық түсінігі6 бет
Жұмыссыздық түсінігі және оның түрлері13 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь