Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы жүргізілетін саясат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
І бөлім Инфляцияның теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Инфляция түсінігі және оның пайда болу себептері ... ... ... ... ... .5
1.2. Сұраныс және ұсыныс инфляциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.3. Инфляцияның дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
ІІ бөлім Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы жүргізілетін
саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.1. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның мәні және әлеуметтік зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2. Инфляцияның Қазақстан Республикасындағы ерекшелігі ... ... ..18
ІІІ бөлім Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы саясаты мен инфляцияға қарсы күресте қолданылатын әдістер ... ... ... ... ... ... .20
Ќосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Инфляцияның мазмұнын әр автор әр түрлі жазып жүр. Мысалы, “Ақша, несие, банктер” деген, 1998 жылы, Мәскеуден шыққан көлемді уқулықта (орыс тілінде),: “инфляция, бағаның жоғарлағанын, тауардың жетіспеушілігінен және тауар мен көрсетілген қызметтің сапасыздығынан шыққан ақшаның құнсыздануы, оның сатып алу мүмкіншілігінің төмендеуі болып көрінеді” делінген.
Бұл анықтаманың басты кемшілігі, айналымдағы ақша белгілерінің аса көбейіп кетуінің инфляцияға тигізетін әсері көрінбейді.
1999 жылы, Алматыда шыққан “Толық экономикалық орысша-қазақша сөздікте” инфляция былай сипатталады: “Ақшалай табыстың тауарлар мен көрсетілетін қызметтерден асып түсуі” (223 бет).
Мұндай анықтамадан байқайтынымыз, ең басты мәселе табыстың өсуінде сияқты. Соның салдарынан айналымда ақша көбейіп кетеді деген ой туады. Бірақ, бұл да теріс түсінік. Әңгіме табыста емес. Ол өскен жоқ, ал тауар мен қызмет жетпегендіктен, олардың сапалары төмен болғандықтан, ұсыным азайып, сұраным көбейгеннен кейін, айналымда ақша көбейген сияқты болып көрінеді.
Осының бәрін еске алып, инфляция дегенді былай анықтаған жөн дейміз:
“Айналым арналарының, артық ақша белгілерімен аса толып кетуінің, тауар мен қызметтердің жетіспеушілігінің және олардың сапасыздығының салдарынан, ақшаның құнсыздануы, тауар мен көрсетілетін қызметтердің бағасының өсуі, сөйтіп халықтың нақты табысының төмендетілуі”.
1. Әубәкіров Я.Ә., «Экономикалыќ теория» - оќу ќ±ралы, Алматы: Ќазаќ университеті – 1999 жыл, (32) 14-17 беттер
2. Әубәкіров С., Байм±хаметова А., Жанайдаров А., «Экономикалыќ теория» - Оќу ќ±ралы., Ал., 2001 жыл, 32-48 беттер
3. Булатов А.С., «Экономическая теория» - Москва: «Юристь» , 2002 жыл 6-13 беттер
4. Кашаева В.Д., «Экономическая теория» оќу ќ±ралы, Москва; 2002 жыл 13-16 беттер
5. Чепдрин Л.Н., Касенова Е.А., «Курс экономической теорий», оќу ќ±ралы 2001 жыл
6. «Инфляцияѓа жеміс-жидектері кінәлі» Жас алаш, 2003., 21-ќазан
7. Жусупбеков Б., «Банки казахстана» 2002 жыл №10 41-44 беттер
8. Щербик Е., «Транзит экономики» 2003 №1 57-62 беттер
9. Жоламанова Д., «Статистика учеты и аудит» 2004 жыл №1 44-64 беттер
10. Абсалямова Н., «Казахстанская правда» 2003., 12-апреля
11. Мухаметжанова А., «Саясат» 2003 №4 57 бет
        
        Жоспар
Кіріспе................................................................
...........................................2
І бөлім Инфляцияның теориялық
негіздері........................................................5
1. Инфляция түсінігі және оның пайда болу
себептері.....................5
2. Сұраныс және ... ... ... Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы жүргізілетін
саясат......................................................................
........16
1. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның мәні және әлеуметтік
зардаптары.....................................................
...............16
2. Инфляцияның Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қарсы саясаты мен
инфляцияға қарсы күресте қолданылатын әдістер
.........................20
Ќосымша................................................................
......................................23
Қорытынды..............................................................
....................................25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
............................................................27
Кіріспе
Инфляцияның мазмұнын әр автор әр түрлі жазып жүр. Мысалы, “Ақша, несие,
банктер” ... 1998 ... ... ... көлемді уқулықта (орыс
тілінде),: “инфляция, бағаның жоғарлағанын, тауардың жетіспеушілігінен және
тауар мен ... ... ... ... ... ... ... алу мүмкіншілігінің төмендеуі болып көрінеді” делінген.
Бұл анықтаманың басты кемшілігі, айналымдағы ақша белгілерінің аса
көбейіп кетуінің ... ... ... ... ... ... ... “Толық экономикалық орысша-қазақша сөздікте”
инфляция былай сипатталады: “Ақшалай табыстың тауарлар мен ... асып ... (223 ... анықтамадан байқайтынымыз, ең басты мәселе табыстың өсуінде
сияқты. Соның салдарынан айналымда ақша ... ... ... ой туады.
Бірақ, бұл да теріс түсінік. Әңгіме табыста емес. Ол өскен жоқ, ал ... ... ... ... ... төмен болғандықтан, ұсыным
азайып, сұраным көбейгеннен кейін, айналымда ақша ... ... ... бәрін еске алып, инфляция дегенді былай анықтаған жөн дейміз:
“Айналым арналарының, артық ақша белгілерімен аса толып кетуінің, тауар
мен қызметтердің жетіспеушілігінің және ... ... ... ... ... мен ... қызметтердің бағасының өсуі,
сөйтіп халықтың нақты табысының төмендетілуі”.
Инфляция тек қағаз ақшағаға ғана тән және ол ... кез ... де орын ... ... инфляция айналымдағы ақшаның көбейюімен
бейнеленеді. Бірақ, кейде, инфляциялық ахуал, айналымдағы ақшаның ... ... ... де ... ... егер елде ... ... көлемі
азайып кетсе, онымен тікелей байланысты ... ... да ... ... дәл осы ... ... жүрген ақшаның кейбір бөлігі артық
болып шығуы мүмкін. Тап ... ... ақша ... ... де ... айналымын жеделдету, басқа жағдайлары бірдей болғанда, айналымға
қосымша ақша шығарғанмен бірдей.
Сонымен, ... ... ... ... ... тууы ... себептерді екі топқа бөлуге болады:
1) Ақша айналымымен тікелей байланысты себептер:
- айналымға, бюджеттің ... жабу ... ... ... ... тым көп ... ақша
шығару;
- айналымға қолма-қол ақша шығарумен байланысты, шаруашылыққа
шамадан тыс көп несие ... ... ... ... бір ... ... үшін ... басқа елдердің, еркін айырбасталымды валюталарын сатып
алу немесе сатуын (валюта басқыншылығы).
2) Ақша айналымы мен жанама байланысты себептер:
- шаруашылықтың үйлесімді өркендеуінің ... ... ... ... ... саясаты;
- бағалы саясат;
- мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметі.
Шаруашылықтың шығынды тетігі бюджеттің тапшылығына әкеліп соғады, ал
бұл тапшылық, айлымға ... ... ... ... ... ... ... жалпы саны көбейеді. Сөйтіп ақша құнсыздана
бастайды.
Шектен тыс салық та ... пен ... ... ... ... инвестициялық белсенділік төмендейді, соның
салдарынан, өндіріс көлемі де, тауар айналымы да ... ... ... ... ... ... жүргізудің екі жолы бар: біріншісі – бағаның өсуіне жол
бермей, бір ... ... ... ... ... тарату жүйесінде
ұсталынған саясат), екіншіден – бағаны қоя беріп, оның өсуіне ... ... ... ... инфляцияны толығымен жоюға
болмайды. Сондықтан, шама келгенше, инфляциялық ахуалдың бақылаудан ... оның ... өсіп ... қадағалау керек.
Қазіргі таңда еліміздегі инфляция жағдайы өзекті мәселенің бірі болып
отыр. Өйткені, инфляция егер қарқынды өссе, еліміздің ... ... ... сөзсіз. КCРО халық шаруашылығындағы инфляцияның барлығын
көптеген ... бойы ... ... ... бұл тек ... ... социолизм жағдайында, жалпы экономика тұсында, бұл ... тиіс ... ... оған себеп болады.
Менің қарастырып отырған ... ... ... ... инфляцияға қарсы саясаты” жайында. Курстық жұмыс кіріспе,
үш бөлім және ... ... І ... ... ... ... оның ... инфляция түсінігі және оның пайда болу
себептері, сұраныс және ... ... және ... ... ... ІІ ... ... Республикасындағы инфляцияға қарсы
жүргізілетін саясаты, оның ішінде инфляцияның Қазақстан ... ... ... ... мәні және ... көрсетіледі. Сонымен бірге, ІІІ ... ... ... ... ... пен ... қарсы күресте
қолданылатын әдістер.
І бөлім Инфляцияның теориялық негіздері
1.1. Инфляция түсінігі жєне оның пайда болу ... ... ... ... да өте ұзақ уқыт бойы ... Оны ... функционалдық ақшаның пайда болуымен ... ... ... ... ... inflation – қампию дегенді білдіреді. Ол
алғаш рет ... 1861 –1865 ... ... ... ... бастап
қолданыла бастады және қағаз ақша қатынасының көбею процесін белгіледі. ХІХ
ғасырда бұл термин тағы да Ұлы ... және ... ... ... ... І ... соғыстан кейін инфляция түсінігі ... ... ал ... ... оқулықтарында 20-шы жылдардың ортасынан
бастап тарады. Жалпы, инфляция – ... ... ... айналымдағы
ақша массасының көбеюі. Ол ақша бірлігінің ... яғни ... ... ... алып ... ... ... ақша айналымындағы каналдарды құнсыз
қағаз ақшалармен толды деп айтуға болмайды.
Инфляция тауар бағасының ... таза ақша ... ... ... ... болмыс. Ол әртүлі шаруашылық нарықтық сфераларды
өндірудегі диспропорционалдымен ... ... ... ... даму ... инфляция үлкен өзекті проблема болып отыр.
Инфляция нәтижесінде мемлекет, үкімет, қаржы нарығы, әсіресе халық ... ... ... Алтынға қатысты ақшаның құнсыздануы;
2. Тауарға қатысты ақшаның құнсыздануы;
3. Шетел ... ... ... ... ... – бұл ... ... бағаның көтерілуі. Ол сұранысқа
байланысты көпшілік нарықтағы ұзақ ... ... ... ... айтқанда, инфляция – бұл жиынтық сұраныс пен ұсыныстың арасындағы
дисбаланс.
Ақша саласы жағдайына байланыссыз тауар бағасының көтерілуі ... ... ... ... ... ... құрылымдық қозғалыс ... ... ... ... реттеуінің, жаңа салық
мөлшерлемелерінің енгізілуінен, ақша ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
байланыс әсері, төтенше жағдайлардың болуы әсерінен және тағы да сол ... ... ... ... ... ... көтерілуі, көптеген
себептерден болады.
Инфляциялық бағаның көтерілуіне:
1. Диспропорционалдық немесе мемлекеттік шығындар мен ... яғни ... ... ... ... ... ... мынадай болады: егер, анологиялық
әдіспен инвестицияны ... ... ... ... инвестиция өте қауіпті ... ... баға ... ... әртүрлі қазіргі ХХ ғасырдағы
нарықтың құрылымының өзгеруімен ... ... ... ... етсе өнім бір ... ... береді,
капиталдардың құйылуы қиынсыз және бұл ... жаңа ... ... Ал, олигополист (жетілмеген бәсеке) белгілі
дәрежеде бағаға ықпал ... оны ... Осы және ... да мемлекеттік экономика өсімінің ашықтылығы
импорттық ... ... ... ... ... ... мемлекет әрқашан әкелінген тауарларға
бағаның көтерілуінің ықпалын сезеді. Импорттық инфляциямен күресу
мүмкіншілігі өте күрделі.
5. Инфляциялық күту нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... батыс мемлекеттерінің
ғалымдары антиинфляциялық ... ... ... ... ... өткізуін негізгі факторлар ретінде
қарастырады.
6. Ақшаны көп ... ... ... ... ... ақша мөлшері көбейіп, нәтижесінде инфляцияны шақырады.
7. Инфляциялық процесті тағы болса, жұмыссыздықтың жоғары көрсеткіші
алып келеді, ... ... ... ... ... ... ақша ... көбейеді.
Баға саясатын жүргізудің екі жолы бар: біріншісі – бағаның өсуіне жол
бермей, бір деңгейде ... ... ... тарату жүйесінде
ұсталынған саясат), екіншіден – бағаны қоя беріп, оның ... ... ... саясат). Өйткені, инфляцияны толығымен жоюға
болмайды. Сондықтан, шама келгенше, инфляциялық ... ... ... оның ... өсіп ... ... ... саясатының инфляция процессіне тигізетін әсерін төмендегі кестеден
көруге болады.
|Нарықтық баға ... ... ... ... ... ... және қызметтің |
|бағасын жоғарлату ... ... бір ... ... ... ... |
|азайтылуы ... ... | ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... болуы | | ... ... | ... ... |
|сататын “көлеңкелі | | ... ... ... | ... |
|Халықтың әл-ахуалының | ... ... ... | ... ... |
| | ... ... ... |
Мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметінің инфляциямен байланысына
келсек, ол мынадай. ... ... ... ... ... шикі ... өндірістік жабдықтарды жоғары бағамен сатып алса, өндірістің шығыны
көбейеді, тауардың өзіндік құны ... ... ... тауар өндірушілер
пайданың көлемін азайту үшін өнімнің бағасын өсіруге тырысады. Сөйтіп ... ... ... ... ішкі ... жағдайының тұрақсыздығы да инфляциялық ахуал
туғызады. Өйткені, кез ... ... ... ... да ... ... шығатын барлық зардаптарымен өнімнің көлемін
азайтады.
Елдің ... ... ... ... ... да ел ... (валютасының)
қолданылуы да инфляцияның қозғаушы күші болып табылады. Басқа елдің ... ... ... ... болған соң, ұлттық ақшаны айналымнан
ығыстырып, оны ... ... ... әсеріне байланысты инфляция – сұраным инфляциясы
және шығын инфляциясы болып екіге бөлінеді.
Халықаралық тәжірибеде бағаның өсуіне байланысты инфляцияны ... ... ...... ... ... ... өсімі 5-10%-дан аспаса.
• Үшкір инфляция – егер, бағаның орташа жылдық өсімі 10-50%-ға дейін
(кейде 100% дейін)
• Гиперинфляция – ... ... ... 100% - дан ... қазір бағаның айына 50% -дан өскенін қалайды.
Дамыған елдер сырғыма инфляциямен ... ... ... ... ... ... ... және ұсыныс инфляциясы
Баға қарқынының өзгерісі жиынтық сұраныстың тапшылығымен түсіндіріледі.
Экономика өз өндірісіне қарамастан, көп ... ... ... ... ... ... сұраныс тапшылық, өндіруші секторлаға жауап бере алмайды,
өйткені барлық қолдағы ресурстар ... ... ... ... ... бір ... жеткізуге болмайды, “өте аз мөлшердегі
тауарға, өте көп мөлшердегі ақшаның ... ... ... ... – бұл
сұраныстың ұсыныстан өте көп мөлшерде болуы ”. Сұраныс инфляциясы келесі
ақша факторлармен шақырылады:
1. ... ... және ... ... ... бюджеттің дефициті және ішкі қарыздардың көбеюі.
Дефицитті жабу мемлекеттің ақша нарығынан ... алу ... ... ... айырбасталмайтын әмиссиялық банкноты арқылы
жабылады.
3. ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасын алуы, төлемақы байланысының
белсенділігі.
Сұраным ... ... бұл түрі ... ақшаның жиыны
шексіз көбейіп кеткенде шығады. Өйткені, айналымдағы артық ақша, тауармен
көрсетілетін ... ... ... ал бұл, өз ... ... ... ... Өндіріс шығынының көбеюіне байланысты, әсіресе, еңбек
ақының көбеюіне байланысты ... ... Бұл ... ... ... ... осы екі түрі бірімен-бірі тығыз ... ... ... ... ... артық | |Тауар мен қызметке | ... өсуі ... | ... өсуі | | ... ... | ... ... | |Бағаның қайта |
|көбейтілуі | ... | | |
| | | | ... ... орташа өрлеу қарқынына қарай инфляция төмендегідей болып
бөлінеді:
• Бағаның жылдық орташа өрлеуі 10%-ға дейін болса ... ... ... ... ... ... ... 50-% дейін болса -
өршімелі инфляция деп аталады;
• Бағаның жылдық орташа өрлеуі 50%-дан ... ... ... ... ... ... ... бағаның өрлеу қарқыны бір айдың ішінде 50%-дан асса, ... ... тыс ... болады.
Инфляция елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайына көп зардабын тигізеді.
Олар:
* ақшаның құнсыздануына байланысты ... ... ... және мемлекеттің барлық қор жинақтары құнсызданады;
* құнсызданған ақшадан ... ... Ел, ... бар ақшасын
тауарға немесе еркін айырбасталатын валютаға ауыстыруға тырысады. Ал, ондай
жағдай, бұрынғы қалыптасқан ... ... ... бұзады,
тауардың жетіспеушілігі пайда болады.
* Инвестициялық белсенділік төмендейді. Ешкім капиталын өндірісті
дамытуға ... ... ... ... ... соның салдарынан
жұмыссыздық көбейеді;
* ... ... ... ... ... ... ... Халықтың арсында, бұрын соңды болып көрмеген, ... ... ... ... ... ... ал бұл, өз ... әлеуметтік
қайшылықтар туғызуы мүмкін.
Сондықтан кезкелген үкімет, инфляцияға қарсы тиісті шаралар қолдануы
тиісті шаралар қолдануы ... Оның ... ... ... ... оның ... жоғары және орташа табыскерліктің, дамуын
қамтамассыз ету, олардың ... ... ... ... ... ... болып табылады. Әсіресе қолда бар заттай, не ақшалай
байлықтарды үнемдеу, оның ... ... ... ...... ... ... ақшалай емес факторлар
әсерінен келесідегідей қарастыруға болады:
1. Бағадағы жетекшілік. Ол 1960 ... 1973 ... ... ... компаниялар соммалары бағаның өзгеруі мен қалыптасуы кезінде
ірі өндірістен ... баға ... ... ... нарықтың шегінен, яғни сол кездегі ірі компаниялар
бағаны қоюда ірі өндірістерден бағалар алған;
2. Еңбек өндірісінің ... Бұл ... 70-і ... ... ... Мысалы, егер, АҚШ-тың ... ... ... 1961-1973 жылдары 23%-ы құраса, 1974-
1980 жылдары оған байланысты өндірісте 3,5 және 0,1 % . ... ... ... үшін ... ... ... Қызмет көрсету соммасының ұлғаюы. Ол бір жағынан, еңбек
өнімділігі баяу өсуімен, ... ... ... ... ... ... ... көбеюімен сипатталады. Қызмет
көрсету саласына деген жедел сұраныстың ұлғаюы 1960 жылдың ортасы
мен 1970 жылдың басында бағаның көтерілуіне әкеп ... ... ... басқа тауармен салыстырғанда қызмет көрсету
саласында баға 1,5 есе өсті.
Жұмыс класының экономикалық ... ... ... шығындарының
қарқынды өсімі, әсіресе жалақының өсімі, кәсіподақ белсендігі ... ... ... ... береді. Сол уақытта бағаны
реттеу ... ... ... ... шығындар өтелді. Яғни,
“жалақы – баға” деген спераль қалыптасты.
Энергетикалық ... 1970 ... ... және энерго ресурстар
бағасының өте күрделі көтерілуіне әкелді. Нәтижесінде, егер 1960 жылдары
өнімнің орташа жылдық ... ... ... кәсіби дамыған елдерде 1,5%
болса, ал 1970 ... ... ... ... дамуы
Инфляцияның құрылымдық функциялары тек бағаның ... ... ... ... ... ... ... – инфляция дамуына өте үлкен әсер
етеді. Өндірістің дамуы мен ішкі нарық ... ... бұл ... ... ... ... арқасында, ал екінші жағынан ұлғая
түсетін көлеміндегі шетелдік зайымдарды тарту арқылы. ... ... ... ... ... күрделі, үлкен ішкі және сыртқы
қарыздар туды.
Сол уақытта сыртқы ... өсуі ... ... ... ... ... әкелді.
Бұл процесс ұлттық валютаға қарағанда доллар әлде басқа күшті ... ... Бұл ... елге ... ... ... ... капиталының қалуына әкеп соқты.
10% инфляция ... ... ... зиян ... деп ... керісінше, ол белгілі бір мөлшерде
экономиканы ынталандырады. Оған керекті диномизмді ... да баға ... ... халық затты көп сатып алады, недегенмен ол
затты одан көп ... ... Әр ... баға ... ... әр ... өсетінін есте сақтаған жөн. Әр өндірістің әр түрлі ... ... ... мен ... ... ... ... де
сақталады. Ол экономикалық теңсіздіктерді түзетуге және нарықтық жағдайын
жақсартуға көмегін тигізеді. Бірақ, инфляцияның деңгейі 10%-дан асса ол ... ... ... гиперинфляцияда қатаң құлдырайды. Ол уақытта
баға ... ... ғана өсіп ... ... көп ... ... ... ақша күрт құнын жоғалтады. Халық жинақтарын жоғалта бастайды және
салынған капиталы құнсызданады. Сондықтан өндіріске инвестицияны салу ... ... Бұл ... тек ... ... ... ал ол жиынтық
ұсыныстың көлемін ұлғайтады. Егер ±сынсыс ±заќ уаќыт бойы µспесе, онда елге
стагноциямен кездесу ... ... ... ... ... ... ... µсу жолына єкеледі; не дегенмен, б±л
жаѓдайда ±сыныс ќарќыны µспейді.
Аќша µзініњ жалпы ... ... ... ... ... жєне µндірушілер айырбастыќ келісімге кµшеді. Сатыпалу ќ±ралы ... ... ... м‰мкін. Мєселен: бір жєшік араќ, аќшалай тµлемнен
нарыќтыќ тµлемге µту ... Б±л ... ... мен карточкалар пайда
болуы м‰мкін?
Сатыпалушылыќ ќ±рал ретінде аќшадан бас тарту экономикалыќ µсуді
ќиындатады. ... ... ... ... ... серіктесіне керек тауардыњ т‰рі болуы м‰мкін емес. Сондыќтан
келісім-шарт ... ... ... ... ... ... тµмендеуіне єкеледі.
¦сыныс кµлеміне тµмендегідей, яѓни инфляция кезењінде баѓа жалаќыдан
тез µседі: Б±л жаѓдай кєсіпкерлік ... ... ... дамуѓа µте ќауіпті. Ол µзін-µзі ... ... ... Б±л ... ... ... єсерінен
туады. Оныњ ішінде екеуін айта кететін болсаќ:
- ... ... ... аса жоѓары шыѓындарды тауардыњ баѓасына µткізу
Халыќ єрі-ќарайѓы баѓаныњ ... ... ... ... жиынтыќ жасамастан
бар тауарларды сатып алады.
Тек µзініњ ќ±лдырату ќабілетімен инфляция нарыќтыќ экономиканыњ ќауіпті
ауруы ... ... ... ... ... инфляцияѓа ќарсы саясат
2.1 Ќазаќстан Республикасындаѓы инфляцияныњ мєні жєне єлеуметтік
зардаптары.
Инфляция ќарќыныныњ жай, орташа ... ... ... µсуі 10%-дан
аспайды. Экономикалыќ теория, мысалы, кейнсшілдер, м±ндай инфляцияны
экономикалыќ даму ... оњды ... деп, ал ал ... ... ... ... ... деп есептейді. М±ндай ... пен ... жєне ... ... ... ќарай баѓаларды
т‰зеп отыруѓа м‰мкіндік береді.
Жоѓарѓы ќарќынды инфляция т±сында баѓаныњ µсуі 20% - дан 200% ... Ал б±л ... ... ... µте ... ... зор ... инфляция дењгейі (гиперинфляция) айналымдаѓы ... ... ... ... тым ... шектен тыс µсуін
білдіреді. ... ... ... соѓысы жылдарында баѓаныњ жылдыќ
µсуі 3300 %-ѓа дейін жетті. М±ндай ... ... зиян ... ... шаруашылыќ б‰лінеді. Осы гиперинфляцияны басынан µткерген бір-ќатар
елдерде баѓалардыњ µсу ќарќынына айналымдаѓы аќша мµлшерініњ µсу ќарќынынан
єлде ќайда ... ... ... тепе-тењдікті болуы єбден м‰мкін, яѓни ол деп
отырѓанымыз ... баяу µсуі жєне ол ... ... мен ... ... ... ... инфляцияны кенеттен µршитін инфляциядан ажырата білу
керек. Осы к‰ткен инфляцияныњ мерзімін аныќтауѓа ... ... оны ... ... ... ... Ќазаќстанныњ 1991 жылы ... ... ... ... ... ... баѓдарламасын
келтіруге болады.
Кенетен болатын инфляция баѓаныњ к‰тнеген кезде µсуімен сипатталады, ал
аќша ... ... салу ... ... єсер етеді. Егер де экономикалыќ
инфляция к‰тілген болса. Халыќ µз табысыныњ ќ±нсыздануынан ќауіптеніп артыќ
тауарларды ... ... ... ... ... жєне ±сыныс инфляциясы деп екі т‰рге
бµледі.
С±раныс инфляциясында с±раныс пен ±сыныс тепе – тењдігі с±раныс жањынан
б±зылады. ... ... ... ж±мыспен ќамтылуда, жалаќыныњ µсуіне пайда
болып, Б±дан жинаµталѓан с±раныс аз болады. Ал б±л µз ... ... ... ... ... шыѓыс инфляциясы деп те атайды, демек ол
µндіріс шыѓыныныњ µсуіне байланысты, баѓаныњ µсуі. Б±ныњ ... ... жєне ... мен шикі ... ... µсуіне итермелейді.
Инфляцияныњ зардаптары µте к‰рделі жєне кµп ... ... ... ... ... баѓа мен пайда нормасын жоѓарлатып, уаќытша
коньюнктураны жандандырады. ... ... ... ... ... кедергі келтіріп, ќоѓамдаѓы экономикалыќ жєне ... ... ... єр ... µсуі ... салаларыныњ
арасындаѓы сєйкестіліті б±зып, айтарлыќтай зиан ... ... ... жол бермейді) т±тынушылар с±ранысын б‰ркешелеп ішкі
нарыќта тауарлар µткізуді ќиындатады. ... ... ... тауарѓа ауысуын к‰шейтеді.
Инфляцияныњ єлеуметтік зардаптары да бар, ол ¦лттыќ табысты ... ... ... ... салыќ ќосылып, номиналды жєне наќты жалаќыныњ
µсуі ќарќынын ... мен ... ... ... ... ... ... зардабын барлыќ жалдамалы ж±мысшылар, еркін кєсіп
иелері, зейнеткерлер т.бт басынан µткізеді.
2.2. Инфляцияныњ Ќазаќстан Республикасындаѓы ерекшелігі
Батыс ... ... ... инфляцияныњ ќайнар кµзі с±раныс
инфляциясы мен шыѓындар ... ... ... ... т±сында мемлекет µз шыѓындарын тежеп,
салыќтар ... ... ... ... ќысќарады, инфляцияныњ
ќарќынды µсуі тµмендейді. Алайда ... бір ... ... ... ... пен тоќырау белгілері байќалады, ж±мыссыздыњ
саны µседі.
Ќазаќстандаѓы жєне басќа да ТМД ... ... ... ... ... ... ќ±ралдары мен т±тыну заттары,
µндірістіњ дамуындаѓы соњѓы орын ... ... ... ... ... Ќазаќстандаѓы µнеркєсіптіњ µндіру ... мен ... ... ... ... ... ... баѓа
бегілеудегі ќателіктер жєне баѓаныњ µзіндік ќ±нынан µте кµп ... ... ... бойынша нарыќтыќ ќатынасќа µту м‰мкін ... ... ... ... ... ... жол ... инфляция дењгейін сипаттайтынбасты кµрсеткішке т±тыну
баѓаларыныњ индексі (Т.Б.И) жатады. Ол ‰й ... ... ... ... ... ќызметтеріне оныњ ‰лес салмаѓын ескере отырып,
баѓаныњ µсу индексі негізінде аныќталады.
Инфляция процесініњ Ќазаќстандаѓы ... да осы ... ... аќша ... µсу ... баѓаныњ ‰немі µсуін ынталандырады.
Осылайша 2000 жылмен салыстырѓанда 2001 жылы 6,4 % ... ... ... аныќтауы бойынша µндіріс тауарлары былтырѓы, яѓни
2000 жылмен ... 8,8 % - ѓа ... ... ќызмет кµрсету 4,5% - ды
ќ±рады.
2002 жылы ... ... 6,6 %-ды ... Ал 2002 ... Ќазаќстан Республикасында инфляция ќарќыны 0,9 %-ќ±рады жєне
де µндіріс, сату тауарлары 1,5 –ѓа µсті, аќылы µызмет кµрсету 0,4 % ... ... ... ... ... инфляция ќарќыны 0,5 % ... ... ... ... бойынша базарларда тауарлардыњ
баѓасы 1 % ... ... ... Республикасындағы инфляцияға қарсы саясаты мен
инфляцияға қарсы күресте қолданылатын әдістер
КСРО халыќ шаруашылыѓындаѓы инфляцияныњ бар екендігін кµптеген жылдар
бойы ... ... ... б±л тек ќана ... тєн, ... жаѓдайында жоспарлы экономика т±сында, ол ... ... ... факторлар оѓан негізгі себеп ... ... баѓа ... ... к‰нделікті ќажеттілігіндегі т±тыну заттарыныњ баѓаларын
т±раќты дењгейде ±стап отыруѓа м‰мкіндік береді. Біраќ т±тыну ... бір µзі ѓана ... ... ... болып табылмайды. Инфляция
сондай-аќ µнеркєсіптегі жєне ... ... ... ... ЖІ¤ ... де ... ... ¤німніњ кµтерме баѓасы,
оларды дайындауѓа кететін шыѓындардыњ µсуімен байланысты µсіп ... жєне ... да ТМД ... ... ... 30-шы ... ... µндіріс µќралдарымен т±тыну заттар
µндірісініњ дамуындаѓы аяќ асты алѓан орын сєйкессіздік; ... ... ... ... ... ... салалары мен ауыл
шаруашылыѓыныњ дамуына салынѓан капитал ж±мсалымдарыныњ тиімділігі жєне
т.б. ... ... ... ... ... кµрсеткішке
«т±тыну баѓаларыныњ индексі» ... Ол ‰й ... ... ... ... тауарларѓа, ќызметтерге оныњ ... ... ... ... µсу индексі негізінде аныќталады.
Т±тыну баѓасыныњ индексі (ТБИ) Ќазаќстан Республикасында 1991 жылдан
бастап аныќталды.
Аќша ... ... ... ... ... ... ... Инфляция процесініњ Ќазаќстан Республикасындаѓы дамуы осы кµз-
ќарасты куєлєндырады. ... аќша ... µсу ... ... ‰немі
µсіп отыруын ынталандырады. Міне дєл осылайша 1993 жылы аќша ... ... ал баѓа 21,7 есе ... 1994 жылы баѓа ... , ал аќша ... ... 1995 жылы аќша ... 216%-ѓа жєне баѓа дењгейі 160%-ды ќ±рады.
Ќазаќстан Республикасыныњ тєжірибесі инфляция мєселесімен к‰ресу, тек
ќана ... аќша ... ... ѓана ... ... ... ... саясатты талдауда оныњ негізгі екі баѓытын ... ... ... ... ... шаралар) белсенді
бюджеттік саясатты ќолдайды, мемлекеттік шыѓыстар мен ... ... ... ... бар с±ранысќа ыќпал жасайды.
Инфляциялыќ артыќ с±раныс т±сында мемлекет µз шыѓыстарын ... ... ... ... ... ... инфляцияныњ
ќарќыны тµмендейді.
Алайда салалармен бірге µндіріс те ќыќарады, экономикада ... ... ... ... ... саны ... Б±л ... ќоѓамдыќ баѓасы.
Екінші баѓыты – пайда болѓан кемшіліктерді аќша несие саясаты арќылы
реттеуді ±сынады. ... б±л ... ... ... ... ... орталыќ банк арќылы ж‰ргізіледі. Ол айналымдаѓы аќша санын жєне
ќарыз ... ... ... - несие саясаты экономикадаѓы ќысќа мерзімді ыќпал жасау ќ±ралы
ретінде ќолданылады, басќаша айтќанда экономистердіњ ... ... ... бар ... ... ‰шін инфляциялыќ шаралар ќолданалды. Ќоѓамдыќ
м‰дде т±рѓысынан инфляциямен к‰рес ... ... ... ... яѓни ол ж±мыссыздыќты µсіріп, µндірісті ќ±лдыратады.
Сонымен жинаќтай ... ... ... сан ... ... процесс,
ол белгілі бір дєрежеде барлыќ елдерді ќамтиды. Инфляцияныњ ... ... ... ... ... ... зиян тигізеді.
Ќосымша
Инфляцияныњ мµлшерлемесі
1991 жєне 1997 жылдар аралыѓындаѓы инфляцияныњ мµлшерлемесі
|Уаќыт мерзімі ... ... ... жыл |147,1 ... жыл |2960,8 ... жыл |2158,3 ... жыл |1158,3 ... жыл |60,3 ... жыл |28,7 ... жыл |11,2 ... ... ... баѓамдардыњ µзгеруі
|Ќазаќстан Республикасында |2,5% ... ... |2,8% ... |2,3% ... ... |2,1% ... |2,1% ... ... |2,6% ... |0,5% ... ... |3,3% ... |3,6% ... |2,4% ... |2,8% ... |2,2% ... |2,1% ... Ќазаќстан |3,2% ... ... |1,7% ... ... |2,4% ... ... |2,6% ... ... ... ... ... кері єсер ететіні белгілі
деп айтуѓа болады. Біраќ, инфляция аныќтамасын немесе ... ... ... ... ... ... ... толды деп айтуѓа да
болмайды, инфляцияны бір жаѓынан батыс єдебиеттерінде 10 % ... ... ... ... ол ... бір ... ... Батыс мемлекеттерініњ ѓалымдары антиинфляциялыќ саясатыныњ
негізгі ж±мыс ... ... ... к‰тімдерден µткізуін
негізгі Факторлар ретінде ќарастырады.
Инфляцияныњ ќ±рылымдыќ функциялары тек баѓаныњ µсуін ... ... жєне ... ... ол с±раныс инфляциясыныњ дамуына єкеледі.
Шынында да баѓа µскен ... ... кµп ... ... не ... ол затты оданда кµп есеге ќымбат алады.
«Инфляция жєне оѓан ќарсы саясат» туралы µзіндік ... ... ... ... жєне оныњ пайда болу себептерін, инфляция
т‰рлері мен ... жєне ... ... мєні мен оѓан ... ... ... жєне Ќазаќстандаѓы инфляция мµлшерлемесі
ќарастырылды.
Сонымен, инфляция барлыќ ... ... ... ... ... ... ... дењгейініњ белгілі бір шектен асып кетуін
ќадаѓалау, оны реттеп отыру ќажет.
Инфляция ж±мыспен ќамтамассыздандырылуѓа да ... ... ... ... µмір ... дењгейін тµмендетеді;
2. тамаќтандырылудыњ к‰рт нашарлауы;
3. жинаќтардыњ ќ±нсыздануы;
4. ж±мыссыздыќ дењгейініњ єлде ќайда µсуі;
5. ж‰йке ауруына шалдыѓушылардыњ кµбейюі.
Ќорытындылай келе инфляцияѓа аныќтама беретін ...... ... ... тыс ... ... болып табылады.
Пайдаланылѓан єдебиеттер тізімі
1. Єубєкіров Я.Є., «Экономикалыќ теория» - оќу ќ±ралы, Алматы: Ќазаќ
университеті – 1999 жыл, (32) 14-17 ... ... С., ... А., ... А., ... ... ... ќ±ралы., Ал., 2001 жыл, 32-48 беттер
3. Булатов А.С., «Экономическая теория» - Москва: ... , 2002 жыл ... ... ... В.Д., ... теория» оќу ќ±ралы, Москва; 2002 жыл 13-
16 беттер
5. Чепдрин Л.Н., Касенова Е.А., «Курс экономической теорий», оќу ... ... ... ... ... Жас алаш, 2003., 21-ќазан
7. Жусупбеков Б., «Банки казахстана» 2002 жыл №10 41-44 беттер
8. Щербик Е., ... ... 2003 №1 57-62 ... ... Д., ... ... и аудит» 2004 жыл №1 44-64 беттер
10. Абсалямова Н., «Казахстанская правда» 2003., 12-апреля
11. Мухаметжанова А., «Саясат» 2003 №4 57 бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инфляция саясаты30 бет
Қазақстан - халықаралық сахнадағы19 бет
Авариялық-құтқару қызметi мен құрамаларының мiндеттерi4 бет
Бастауыш мектепте қазақ тілінен кластан тыс жұмыстарды ұйымдастыру әдістемесі39 бет
Григорий Уманов-Қазақстан педагогикасын дамытушы ғалым (1931)3 бет
Дарынды балалармен жүргізілетін жұмыстар25 бет
Дарынды және педагогикалық тұрғыдан қараусыз қалған балалармен тәрбие жұмысы6 бет
Есту қабілеті зақымдалған балалардың дауысының ерекшеліктері28 бет
Жаз айларында оқушылардың бос уақытын ұйымдастыру4 бет
Жастардың әр түрлі категорияларымен әлеуметтік жұмыстың халықаралық тәжірибелері және оның мәні19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь