Еңбек құқығы қатынастары

Кіріспе

I . тарау.Еңбек құқық қатынастарының пайда болуы, тоқтату негіздері

1.1 Еңбек қатынастарының қоғамдық қатынастарындағы aтқаратын
ролі

1.2 Еңбек қатынастарының қазіргі кезеңдегі құрылымы

II . тарау.Еңбек қатынастарындағы субьектілердің құқықтық жағдайы.

2.1 Еңбек құқығы субьектілерінің жалпы түсінігі және жіктелуі

2.2 Еңбек қатынастарынан туындайтын қатынастардың
ерекшеліктері

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
15 мамыр 2007 жылы Ел басы Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаев Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне қол қойып Еңбек кодексін қолданысқа енгізу туралы заңға сәйкес, жарияланған күннен бастап күнтізбелік он күн өткеннен кейін күшіне енді, яғни Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі ресми баспаларда 22 мамыр 2007 жылы жарияланып,маусым айында күшіне енді.
Ең алдымен, Еңбек кодексінің кейбір нормалары 1 қаңтар 2008 жылдан бастап күшіне енді, олар: Еңбек кодексінің 122- қаңтар – тармағы( жалақының ең төменгі белгілеу), 204- бап ( ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды ( ерекше зиянды) және қауіпті жұмыстарда істейтін қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу, 239- баптың 1- тармағы ( Азаматтық қызметшілерге берілетін демалыс), 276- баптың 5- тармағының 5 тармақшасы ( келісімдердің мазмұны). Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің жалпы сипаттамасы: 2- бөлімнен 40- тараудан, 341- баптан тұрады.
Еңбек кодексінің негізгі мақсаты еңбек қатынастары және тікелей байланысты қатынастарды реттеу болып табылады.
Еңбек қатынастарының туындау негіздері еңбек шарты негізінде пайда болады, бірақ еңбек кодексінің 20- бабына сәйкес еңбек шартын жасау алдында рәсімдеу болуы мүмкін. Оларға: лауазымды сайлану, тиісті лауазымға арналуға конкурс бойынша сайлану лауазымға тағайындау немесе лауазымға бекіту, уәкілеттік берілген органдардың белгіленген квота есебіне жұмысқа жіберуі, еңбек шартын жасасу туралы сот шешімін шығару.
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің Ерекше бөлімінде еңбек шартының нысанасы ретінде тараптардың еңбек функциясын анықтау мен еңбек жағдайларын қамтамасыз ету болып табылады және еңбек шартының басқа шарттардан ерекшелігі ретінде, қызметкерлердің еңбек функциясы, міндеттеменің жеке орындалуы, жалақы төленуі көрсетілген ( Еңбек кодексінің 27 бабы).
Күшін жойған Еңбек туралы заңға қарағанда ( 10.12.99 ж Қабылданған). Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің бірі қызметкердің еңбек қызметін растайтын құжаттардың бастысы болып еңбек кітапшасының көрсетілуі. Еңбек кітапшасының басты мақсаты- бұл әрбір қызметкердің жұмысы туралы мәліметтерді толық қамтитын болып саналады. ( Еңбек кодексінің 35- бабы).
Нормативтік құқықтық актілер:

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы, 30.08.1995ж., Өзгерістер мен толықтырулар 21.05.2007ж., Алматы, 2008ж.
2. Қазақстан Республикасының “Еңбек кодексі”,-15.05.2007.ж. Юрист.2008
3. «Кәсіптік одақтар туралы» Қазақстан Республикасының заңы 9 сәуір 1993 ж. №2107.- /Қазақстан Республикасының еңбек туралы негізгі заңдарының актілері.- Алматы: Юрист, 2007ж.
4. «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының заңы 23 шілде 1999ж.- // Қазақстан Республикасының еңбек туралы негізгі заңдарының актілері.- Алматы: Юрист, 2003 ж.
5. «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының заңы 23 қаңтар 2001ж. Қазақстан Республикасының еңбек туралы негізгі заңдарының актілері.Алматы: Юрист.2007
6. «Әскери қызметшілердің контрактісі» туралы Қазақстан Республикасының заңы 20 наурыз 2001ж.- //Қазақстан Республикасының Парламент жаршысы, 2001ж, №8, ст 57.
7. «Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері туралы» заңы 24 наурыз 1998ж.- // Қазақстан Республикасының Парламент жаршысы, 1998ж, №2-3, ст.258. (Қазақстан Республикасының заңына өзгертулер мен толықтырулар 17.10.2001ж, №248-11, 06.03.2002ж.№198-11.).
8. «Мереке күндері туралы» Қазақстан Республикасының заңы 13 желтоқсан 2001ж. Қазақстан Республикасының еңбек туралы негізгі заңдарының актілері
9. Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру және қаржыландыру тәртібі. Қазақстан Республикасының Үкіметінің қаулысымен бекіліген 19 маусым 2001ж. №836. - //САПП РК, 2001ж, №23, ст.288.
10. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы «Банкроттық салдарынан Заңды тұлғаны тарату кезінде азаматтардың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу заңнамасын қолдану тәжірибесі туралы». (22 қараша 2005ж).
        
        Жоспар
Кіріспе
I – тарау.Еңбек құқық қатынастарының пайда болуы, тоқтату негіздері
1.1 Еңбек қатынастарының қоғамдық ... ... ... ... ... ... құрылымы
II – тарау.Еңбек қатынастарындағы субьектілердің құқықтық жағдайы.
2.1 Еңбек ... ... ... түсінігі және жіктелуі
2.2 Еңбек қатынастарынан туындайтын қатынастардың
ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
15 мамыр 2007 жылы Ел басы ... ... ... ... ... ... ... кодексіне қол қойып ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап
күнтізбелік он күн өткеннен кейін күшіне енді, яғни ... ... ... ... ... 22 мамыр 2007 жылы
жарияланып,маусым айында күшіне енді.
Ең алдымен, Еңбек кодексінің кейбір нормалары 1 қаңтар 2008 ... ... ... ... Еңбек кодексінің 122- қаңтар – тармағы( жалақының
ең төменгі белгілеу), 204- бап ( ауыр ... ... ... ... ... зиянды) және қауіпті жұмыстарда істейтін қызметкерлердің еңбегіне
ақы төлеу, 239- баптың 1- ... ( ... ... ... 276- ... 5- ... 5 тармақшасы ( келісімдердің мазмұны).
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің жалпы сипаттамасы: 2- бөлімнен
40- тараудан, 341- баптан ... ... ... мақсаты еңбек қатынастары және ... ... ... ... ... ... туындау негіздері еңбек шарты негізінде пайда болады,
бірақ еңбек кодексінің 20- бабына ... ... ... ... ... ... мүмкін. Оларға: лауазымды сайлану, тиісті лауазымға арналуға
конкурс бойынша сайлану лауазымға тағайындау ... ... ... ... ... ... квота есебіне жұмысқа жіберуі,
еңбек шартын жасасу туралы сот шешімін шығару.
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің Ерекше бөлімінде еңбек
шартының ... ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету болып табылады және еңбек шартының басқа
шарттардан ерекшелігі ... ... ... ... жеке ... жалақы төленуі көрсетілген ( Еңбек кодексінің
27 бабы).
Күшін жойған Еңбек туралы заңға қарағанда ( 10.12.99 ж ... ... ... ... бірі қызметкердің еңбек қызметін
растайтын құжаттардың бастысы болып еңбек кітапшасының көрсетілуі. Еңбек
кітапшасының басты мақсаты- бұл ... ... ... ... ... ... ... саналады. ( Еңбек кодексінің 35- бабы).
[1]
I–тарау. Еңбек құқық қатынастарының пайда болуы, тоқтату негіздері
1.1. ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... құқықтық қатынаcтар анықтамасы жұмыскермен ... ... ... ... ... ... ... жайындағы заңдық
қатынастар. Тек құқықтық ... ... ғана ... ... ... субъектілердің еңбек құқықтарының нормаларында қарастырылған
субъективтік құқықтары мен ... ... ... ... алады, Құқықтық қатынастар субъектілердің еңбек құқығының
нормаларымен ... ... ... жеке – ... ... ... және ... формасы болып табылады. Еңбек құқығы
субъектілерінің өз құқықтарын жүзеге ... ... ... ... ... ... іске асуы тек ... шеңберінде ғана болады. Құқықтық қатынас ... мен ... ... ... ... ... береді,
тиісті жағдайда мемлекеттің қолдауына сүйенуге болады.[2]
Субъективтік құқық және ... ... ... ... мазмұнын құрайды және оларды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... тиіс. Еңбек
құқығы саласындағы құқықтық ... ... ... субъективтік құқықтары мен ... ... ... шартына сәйкес өзіне жұмыс берілуін талап етуі ... ... ... ... міндеттілігімен туындайды, ол
жұмыскердің өзі атқарған ... үшін ... ... құқығы жұмыс
берушінің еңбекақыны келісілген мөлшерде және мерзімде беріп ... ... ... ... құқығында екі жақты, кейбір
жағдайларда үш ... ... Бас ... облыстық және салалық
келісімдерді жасағанда үш жақ қатысады: кәсіподақ ... ... ... және ... ... ... Құқықтық
қатынастар регулятивті болады, бұл ... – олар ... ... ... мен ... құқықтық реттеудің осы
салаға тән ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері еңбек жағдайын ... ... ... ... ... ... ... бастап
жақтардың теңдігі мен және ... әрі ... ... ... ... ... ... еңбекті ұйымдастыруды және
қолдануды орталықтан нормалау мен ... ... ... ... ... құқығы саласындағы құқықтық қатынастардың мазмұны
тұрақты ... ... ... ... және ... ... ... еңбек туралы заңдар тез
өзгеруде, ... ... ... ... мен ... да
өзгереді. Еңбектік құқықтық қатынастары негізгі ... ... ... құқықтарының нормаларымен реттелетін қатынастар жүйесінің өзегі
болып ... Тек осы ... ... қатынастары ғана жұмыс берушілер
мен жалданбалы ... ... ... ... ... ... білдіреді. Еңбек қатынастарымен тығыз байланысты басқа да
қатынастардың ерекшелігі – олар ... ... ... ... ... себебі әңгіме жұмыскерлер ұжымының бірлескен
еңбегің ... ... ... ... ... ... ... жайында: еңбектің қорғалуын және еңбек
заңнамасының ... ... ... ... еңбекті қорғау
туралы заңдардың және ... да ... ... ... ... ... мемлекеттік бақылау мен қадағалауды тұрақты жүзеге асыруды
өндірістің қажет етіп отырғандығынан туындайды. Еңбектік ... ... ... ... ... құқығының мәнін құрайтын бірыңғай
жүйесін береді.
Еңбек ... ... ... ... ... а) ... қатынастары; ә) жұмысқа орналастыру бойынша қатынастары; б) ұйымдық-
басқару құқық қатынастары; в) ... ... ... ... ... г) әлеуметтік- экономикалық қатынастар; д) ... және ... ... ... ... бойынша
қатынастары; ж) еңбек дауларын қарау бойынша қатынастарынан тұрады.
Еңбектік ... ... ... ... басқа
қатынастар мен өзара байланыстары – ... ... ... ... шеңберінде ұйымдастыру және қолдану. Ал ... – олар ... ... құқықтар мен міндеттердің
мазмұны мен ... ... ... ... және ... ... ... байланысты.
Еңбектік құқық қатынастарынан туындаған барлық қатынастар,
уақыттық ... ... үш ... ... 1) ... ... ... 2) еңбектік қатынастар мен бірге жүретін; 3)
еңбектік қатынастардан туындайтын. ... ... ... ... ... ... ... тоқтайды.Оларға жұмыспен
қамтылу және жұмысқа орналастыру ... ... ... ... қатынастар жатады.Бірге жүретін құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... Оларға ұйымдық-басқару
құқық қатынастары, еңбектің ... және ... ... ... ... және ... ... құқықтық қатынастар,
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... шешу ... жатады.Бірге жүретін құқықтық қатынастардың қызметтік рөлі-
олар еңбек қатынастарының сақталуына ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар сол еңбек ... ... ... олар бір жағдайда ... ... ... ... етуге,ал бір жағдайда- заңсыз
жұмыстан шығарылған ... ... ... ... ... ... қатысушылар өзара субъективтік құқықтармен
және ... ... ... ... мемлекет заңда
белгіленген әртүрлі шаралар және міндеттердің ... ... ... ... кепілдік береді. Еңбек құқығы теориясы
мен заңдама еңбектік құқық ... ... ... бір ... жеке еңбек және ұжымдық шарттар негізінде ... ... ... мен ... ... ... туындайтын қатынастар
жатады. Еңбек қатынастарының мазмұнында – бір жақ ішкі ... ... ... ... бір ... ... ... лауазым
бойынша жұмыс орындауға міндетті, ал ... жақ оған ... ... және келісімде көзделген еңбекақыны ... ... ... ... ... ... алады. Еңбек құқығының
нормаларымен ... ... ... ... ... мен тиісті міндеттері түрінде байланыстың заңдық формасын
алады. Екі жақты ... ... ... мен ... ... ... ... мазмұнын құрайтын міндеттерін қамтиды.
Еңбектік құқық қатынастары азаматты ... ... ... ... кіргізуді қажет етеді, содықтан сол ұжымның
қызметкеріне ... ... ... ...... ... анықтауыштық белгісі, ол жұмыскерлердің еңбек міндетінің
сипатына қарамайды.
Азаматты кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... басқа бір өзіндік ерекшеліктерімен байланысты.
Жұмыс ... ... ... осы ... ... ... ... алмастыра алмайды. Жұмыскердің өзіне
тапсырылған, ... ... ... ... ... бір ... еңбек міндетін орындауы еңбектік құқық ... ... ... ... еңбек міндеттерінің тегін
анықтау еңбектік құқық ... ... ... ол ... ... ... ... және еңбектік ... ары ... ... әсерін тигізеді.
Еңбектік құқық қатынастарының жақтарын кәсіпорынның ішкі ... ...... ... ... тән белгі. Еңбек
ұжымы жұмысының ішкі ... ... ... ... ... ... табылады, себебі ол жұмыс уақытын
ұтымды пайдаланумен, жұмысты сапалы ... ... ... жалақы жүйесі ... ... ... ... ... еңбегі мен ол еңбекке жасалған
төлем ... ... ... анықтаудың тәсілі ретінде
қарастырылады. Еңбек үшін ... ... ... беру жөніндегі
жақтардың құқықтары мен ...... ... ... ... ... қатынастарында ұзақ мерзімді, тұрақты сипат
бар. Бұл- еңбектік құқық қатынастарында жұмыскердің ... ... ... тиісті кәсіпке, мамандыққа немесе лауазымға жататын
белгілі бір еңбек міндеттің ... ... ... ... ұзақ уақыттылық сипаты оның мазмұнына, яғни жақтардың
құқықтары мен міндеттеріне ... ... ... ... бұл ... рөл ... Өзінің жұмыс уақытының басынын аяғына дейін ... ... ... ... ал ... ... еңбектік құқық
қатынастары үзілмейді. Еңбекті ... ... ... ... жұмысты орындаушы кәсіпорынның, мекеменің, ұйымның тізімдік
құрамына ... Ал ... ... ... ... емес, оның ақтық нәтижесіне қатысты белгіленеді. Тапсырыс беруші
екінші ... ... ... ала ... ... жеке жұмыстың орындалуын
талап ете алады, тек ... ... ғана ... ол ... ... ... ... жатпайтын тапсырма жүргізуге жол
беріледі.
Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... ж. «Өндірістік кооператив туралы»
заң күші бар Жарлығымен және кооперативтің құрылтай құжаттарымен, ... жеке ... ... ... жұмыс істейтін адамдардың еңбек
қатынастары- еңбек туралы заңмен реттеледі. Кооперативте ... ... ... ... ... Ал кооперативте еңбек шарты бойынша
жұмыс істейтін адамдар ... ... ... құрайды. Кооперативтік ұйымдарда еңбекті ұйыдастырудың
жеке қолданудың ... ... ... ... ... ... қатынастардың табиғи бөлігі болып келеді.
Еңбектік құқық қатынастары ... ... ... және ... сай міндеттерінен тұрады. Оларға жұмыс
уақыты мен демалыс уақыты, ... ... ... ... қорғау,
материалдық жауаптылық бойынша құқықтық қатынастар жатады.
Еңбектік ... ... ... ретінде, бір жағынан
жұмыс - беруші танылады. Жақтар ажырамас ... ... ... ... ... иемденеді және ... ... ... бола ... ... құқықтық реттеу тетігі жақтардың іс
жүзіндегі ... ... ... нормаларының талаптарына сай
келуін қамтамасыз етуге ... Бұл ... ... құқық қатынастары ... ... мен ... ... ... ... ... асырылады.
Азаматтар мен жұмыс берушілердің негізгі ... ... ... ... ... және ... ... таңдауға құқығы; еңбектің
ыңғайлы және ... ... дем ... ... ... ең аз
мөлшерден кем емес ... ... ... Бұл құқықтарды нақтылау
және бөлшектеу оларды еңбектік ... ... ... субъективтік құқықтарының қатарына жатқызады. ... ... ... ... ... ... ретінде
мына мүмкіндіктерді қамтиды: жұмыскердің өзінің немесе ... ... бір ... ... ... ... ... етуді, міндеттемені басқа жақ орындалмаған немесе ... ... ... ... ... ... ... заң
жұмыскерге белгіленген тәртіпте жұмыс берушімен жеке еңбек ... ... және ... ... ... үшін еш кемітусіз бірдей
еңбекақы алуға; ... пен ... ... ... ... ... егер өзге заң актілеріне басқадай ... ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктерге
еркімен мүше ... ... ... ... міндетін оындау кезінде
денсаулығына немесе мүлкіне келген зиянды өндіріп алуға; өтем ... ... ... ... ... ... сот арқылы еңбек
дауларын шешуге; жұмыс берушіден жеке еңбек ... ... ... білдіретін лауазымды адамның өкілеттілігін ... ... ... шартты жасауға қатысуға және жұмыс берушінің актілерімен
танысуға, өзінің ... ... ... ... ... міндеттері еңбектік құқық қатынастарына
қатысушы жақ ретіндегі ... ... ... ... ... жеке ... ... шарттарына және жұмыс
берушінің актілеріне келісілген ... ... адал ... ... ... берушіге материалдық зиян келтіріне жол ... ... өрт ... және ... ... жөніндегі
талаптарын орындау; жеке еңбек шартына сәйкес ... ... ... ... және ... ... ... құпия болып табылатын деректерді жария етпеу; адамдардың
өмірі мен ... ... ... мен ... ... ... ... жағдайдың туындағанын
хабарлау жұмыскердің жалпы еңбек ... ... ішкі ... ережелерінде, лауазымдық нұсқаулар мен ережелерде мамандық
бойынша анықтамаларда нақтыланады.[3]
Еңбектік құқық ... ұзақ ... ... ... өзгеріссіз қалмайды. Өмірдегі ... ... ... ... ... және ... Құқық теориясында мұндай мән-
жайлар заңдық фактілер деп аталады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... тудырады.
Еңбектік құқық қатынастарының туындауының ... ... жеке ... ... ... Бұл ... еңбек шарты заң
актісі, яғни еңбектік құқық ... ... ... заңды әрекет деп қарастырылады. Алайда еңбектік ... ... ... ... күрделі заң фактісі негізінде
туындайтын ... да ... Бұл ... ... ... еңбек шарты және қосымша акт негізінде ... ... ... ... ... ... ... келісімі арқылы да болуы мүмкін. Бұл ретте ... анық және ... ... ... ... ... ... өндірістің тоқтап қалуына байланысты басқа жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... келісімі керек. Бұл көрсетілген жағдайларда басқа жұмысқа
ауыстыру ... ынта ... ... ... Егер ... ... ... туралы ынта жұмыскерден шықса, онда оған жұмыс
берушінің рұқсаты ... ... ... ... ... ... ... таңдауға құқық еңбек ... ... ... ... ... олардың құқықтық
мәртебесінің элементі болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... де, ... заңдық кепілдіктермен
де қамтамасыз етіледі. Осындай ... бірі ... ... Қазіргі кезде азаматтарды жұмысқа орналастырумен
арнайы ... ... ... олар бұл аудандық деңгейде
жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді. Халықтың ... ... ... ... ... ... ... асырылуын орталық
атқарушы орган Қазақстан Республикасының Еңбек және ... ... ... ... ... ... бойынша құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... тікелей
жүгіну арқылы ... ... ... ... таңдау құқығын жүзеге
асырған жағдайда туындайды.
Қолайлы жұмысты іздестірумен байланысты ... ... ... қамтиды:
- Жұмыспен қамтылу мәселелері жөніндегі өкілетті орган ... ... ... ... ... ... арасындағы;
- Жұмысбастылық мәселелері жөніндегі өкілетті орган мен жұмыскер
керек еткен жұмыс беруші арасындағы;
- Жұмыс ... мен ... ... ... ... жөніндегі
өкілетті орган жіберген ... ... ... ... ... өкілетті орган мен
азамат арасындағы құқықтық ... бір заң ... ... ... көмектесу туралы арызының негізінде ғана
туындайды. Бұл ... ... ... ... ... жұмысқа
орналастыру. Сондықтан да, еңбекке орналастыру ... ... ... тек ... ... ... ... ғана тұрмайды, сонымен ... ол ... ... кәсіби дайындығын, денсаулығын, жұмыс орнына ... ... оған ... жұмыс іздеп табатын нақты
әрекеттерін қамтиды. ... ... ... ... кәсіпорыннан жұмыс
тауып беру туралы ... ... ... қоя ... бұл ... міндетті делдалдық қызметімен ... ... ... өз ... ... тікелей жүгірген
адамдарды еңбек жөніндегі өкілетті органдардың жолдамасымен ... ... ... ... құқылы. Артықшылық
азаматтардың ... ... ... ... ... кейбір
санаттарына берілген. Мысалға алатын болсақ, көпбалалы және жалғызілік
аналар.
Жұмыспен қамтылу ... ... ... ... ... адамға жұмыс алу мүмкіндігі ... және ... ... ... ... жайында ақпарат беруі, азаматтардың
өздеріне қолайлы ... ... ... ... бос ... есеп жүргізуі, жұмыс мәселесімен келген адамдарды тіркеп,
есепке ... ... ... рыногының сұранымына сәйкес кәсіби
оқуға ... ... ... ... есебінен кәсіби
даярлық, қайта дайындау және жұмыссыздардың ... ... ... ... тиіс және ... ... бос орын болып, азаматқа сол ... ... соң, ... оның ... ... қоғамдық жұмыстарға
жібергеннен кейін құқықтық қатынас аяқталады.
Жұмыспен қамтылу мәселері жөніндегі ... ... мен ... ... ... ... азаматтарды жұмысқа орналастыру
мәселесін шешуге байланысты өзара құқылар мен ... ... ... Бұл ... қатынастың мақсаты ыңғайлы жұмыс ... ... және ... берушінің жұмыс күшіне мұқтаждығын
қанағаттандыру. Құқықтық қатынас мына ... ... ... ... ... жолдамасымен азаматтың өзін ... ... ... берушіге өтініш білдірумен.
Жұмыспен қамтылу мәселері ... ... ... ... оған қажетті жұмысшы күшімен қамтамасыз ету ... ... ... өз ... ... ... ... пен
ұсыныс жайын талдап болжамдауға тиіс. Өкілетті ... өз ... ... берушілерден алдағы болатын құрылымдық өзгерістер
және де жұмыскерлердің ... ... ... ... да ... ... алуға, сондай-ақ жұмысшы күшіне мұқтаждық туралы, босатылған,
қабылданған және шығарылған жұмыскерлердің саны және ... ... ... ... ... бос ... орны бар жұмыс берушілерге
азаматтарды жіберуге құқылы.
Өз кезегінде ... ... де ... ... ... ... ... беру құқығы мен міндетін мойындайды. ... ... ... ... өз мекемесінде ... ... ... ... ... бос орындар жайында мәлеметтер
беруге, алдағы уақытта ... ... ... ... көрсетілген деректер беруге, осы ұйымды ... ... ... ... ... ... жұмыс беруші өкілетті
органнан еңбек рыногының ... ... ... ... ... ... ... туралы өкілетті органның, оның ... ... ... ... құқылы. [4]
Жұмыскер мен жұмыс беруші арасындағы құқықтық ... тұру ... ... қатынастар жүйесіндегі соңғы кезең
болып ... ... ... ... ... құрамнан
туындайды:азаматтың жұмысқа орналастыру ... ... ... ... органның жолдамасынан. Оның ерекшелігі тек жақтардың өзара
ерік білдіруі және мүдделерін ... ғана ... ... ... ... ... ... пен кәсіп таңдау бостандығына
құқығының шарттық ... оның ... ... кез ... одан бас ... ... ... түcіндіруге болады. Ал,
өкілетті органның жолдамасы құқықтық қатынастардың ... ... шеше ... ... бұл ... ... берушіге ешқандай заңдық
міндет артылмайды. Жұмысқа орналасу ... ... ... ... білдірген адам мен өкілетті органның ... бар ... тең ... ... ... көрсетілген.
Жұмысқа тұру жөніндегі құқықтық қатынастарды ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар
Егер жұмыскер жұмыстан қол үзбей өз ... ... ... өтсе немесе орта және жоғары оқу орындарында ... ... ... мен оны ... ... сондай ақ
жұмысты оқумен ұштастырған адамдар үшін жеңілдіктер заңда ... ... ... ... ... ... ... мамандық алуы не объективтік және субъективтік себептерге қарай
кәсібін өзгертуі. Алға қойылған мақсат өз ... ... ... кәсіби дайындықтан өткен адамдар үшін сол ... ... ... оны ... ... мен ... қатынастар өкілетті органның атқаратын қызметі. Бұл жағдайда
өзара ... үш ... ... ... ... адам мен жұмыспен қамтылу мәселесі жөніндегі өкілетті
орган ... ... ... ... ... мен ... адам ... оқуға,
біліктілігін көтеруге және қайта даярлыққа ... оқу ... оқу орны мен ... ... ... адам арасындағы.
Құқықтық қатынастың туындауына негіз болатын ... ... ... ... ... өкілетті органға жүгінуі және оның келісімі;
екінші жағдайда өкілетті ... ... ... ... және ... ... ... қайта даярлау және ... ... ... қатынас тиісті кәсіби мамандығы болмағандықтан ... ... ... ... ... ... атқару қабілетін
жоғалтып ... ... оған ... ... табылмаған жағдайда
туындайды.
Жұмыспен қамтылу мәселелері жөніндегі өкілетті ... мен ... ... ... ... ... ... біліктілігін көтеруге
жіберілген оқу орны арасында. ... ... оқу ... еркін таңдай
алады.
Жұмыссыз адам кәсіби оқудан, қайта дайындықтан өтіп ... ... ... ... алғаннан кейін құқықтық қатынастар
тоқтайды.
Ұйымдық- басқару құқық қатынастары
Кәсіпорынның әкімшілік басқару ... ... адам ... бір түрі ... ... ... ... қатынастары еңбек
ұжымының алдында қойылған, ... ... оның іс ... ... ... және ... ... тарапынан басқару
қызметін жүзеге ... ... ... ... қызметінің
мәнін, нақты мақсаттары мен ... ... ... және олар
Қазақстан Республикасының күшіндегі заңдарына, ұжымждық шартқа ... ... ... ... негізделуі тиіс.
Басқарушылық қызметтің мақсатын, міндетін, ... ... ... ... ... ... ... қызметінің негізгі міндеті мен қоғам мен мемлекеттің
мұқтаждығынан ... ... ... ... ... кәсіпорынның заңдық тұлға ретіндегі органы оның басшысы.
Ол жеке ... ... ... ... ... және ... байланысты барлық мәселелерді өз құзыреттігіне сәйкес ... ... ... жұмысқа қабылдайды, жұмыстан ... ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша жазалайды.
Еңбек ұжымы, өз кезегінде, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... еңбек ұжымы жалпы жиналыс
не кәсіподақ немесе басқа ... ... ... ... табады.
1.2 Еңбек қатынастарының қазіргі кезеңдегі құрылымы
Бұл қатынастардың ерекшелігі, олар еңбек құқығының ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды өзінше бөлек топқа бөлуді олардың халықтық
жұмыспен қамтылуы, еңбекақы төлеу және ... да ... ... ... ... ... ... ұлттық келісімде
қамтамасыз ету мәселелерін шешудің маңыздылығымен түсіндіруге болады.
Олар еңбек ... жаңа ... осы ... ... ... пайда болды. Әлеуметтік экономикалық қатынастардың дамуына
бас, ... және ... ... негіз бола алады. Бұл
қатынастар үш субъектінің келісімі нәтижесінде ... ... ... ... ... және ... ... бірлестігі. Мемлекеттік органдардың субъект ... ... ... ... бұл ... құқықтық деңгейге көтерді.
Еңбекті қорғау еңбек заңнамасының сақталуын қадағалау және бақылау ... ... ... ... ... өкілеттік сипатымен
байланысты, олар бір жағынан мемлекеттік ... ... ... ... ... болса, екінші жағынан жұмыс берушілер.
Қатынастардың бұл тобы ... ... ... құқығын
қамтамасыз етуге, бұл ... ... ... прициптерін іске
асыруға, өндірісте тосын ... ... және ... ... зақым келмеуіне, меншік түріне және
шаруашылық ... ... ... ... ... қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың мүмкіндігінше
аз болуына бағытталған. ... ... ... ... ... ... ... заңдардың сақталуына қоғамдық заңдар жасау
және қауіпсіздік техникасы туралы заңдарды бұзған ... ... ... жайында прокуратураға ... ... ... берілген.
Еңбекті қорғау жөніндегі өкілетті адамдар арнайы дайындықтан ... ... ... ... қорғалу жайын кедергісіз тексеруге,
байқалған кемшіліктерді түзету жөнінде, оған ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар
Мұнда еңбек құқығы субъектілердің еңбек ... ... не ... заңдарымен реттелмеген жаңа немесе өзгерген
жағдайын белгілеумен байланысты ... ... ... ... ... асады. Бұл тұрғыдан субъективтік құрамы ... және ... ... ... Жеке ... ... жақтары
жұмыскер мен жұмыс беруші; ұжымдық еңбек дауларының жақтары ... ... не ... ... ... ... орган және
жұмыс беруші ... ... ... ... ... ... дауларын
қарайтын мынадай органдар белгіленген: ... ... ... бойынша жоғарғы тұрған орган, жарастырушы ... ... ... ... ... және ... экономикалық
және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі үшжақты комисия.
Еңбекті қоғамдық ұйымдастыру ... ... ... заң
нормалары арқылы ықпал жасайды. ... ... ... ... ... ... ... құқықтарының нормалары еңбекті
ұйымдастыру және қолдану барысында қалыптасатын қатынастарды реттеуші,
жүйелеуші рөлін ... Бұл ... ... жұмыс берушілердің
және басқа субъектілердің іс-қимылына ... ... ... ... бұл ... еңбек құқығында объективтік сипат болады, яғни нақты
адамдарға және ұйымдарға тікелей қатысты ... ... ... ... мақсаты – еңбек қатынастарының тараптарына белгілі бір
шектеулер мен ... ... ... бере отырып еңбекті қоғамдық
ұйымдастыру саласындағы қатынастарды реттеу.
Объективтік құқықтың саласы болып ... ... ... ... ... субъективтік құқықтық ұғымы да бар. Бұл ... ... ... және ... берушінің еңбек құқығы нормаларына сәйкес
нені иемденетіндігі жайында (олардың еңбек шартын жасағанда, өзгерткенде
және тоқтатқанда пайдаланатын ... да бір ... ... ... ... ... ... құқық дегеніміз – еңбек құқығы нормаларымен бекітілген,
нақты адамға ... ... ... ... ... да бір ... және
мүмкіндік.
Субъективтік міндет түсінігі еңбек құқығының нақты субъектілерінің
қалыпты іс-әрекетімен байланыстылықта болады. Бұл ... ... ... осы ... ... ... ... да бір бостандық
және мүмкіндік, бір шектеулер мен міндеттеулер белгілейді. Дәлірек айтсақ,
әңгіме еңбек құқығының нақты субъектілерінің субъективтік ... ... ... құқықтықтар мен міндеттерді алдын ала қарастыру
құқықтық қатынастардың еңбекті ұйымдастыру және ... ... ... еңбек қатынастарын құқықтық реттеуіш тетіктерін жақсы
ұғынуға мүмкіндік береді. Тек құқықтық қатынастар ... ғана ... мен ... ... еңбек құқықтарының нормаларында
қарастырған субъективтік құқықтары мен заңдық ... ... блоа ... ... қатынастар субъектілердің еңбек құқығының
нормаларымен реттеліп, өзара келісілген жеке-еріктік қатынастарын бекітудің
қажетті және ... ... ... ... ... ғалым – құқықтанушы
С.С.Алексеев құқықтық ... ... ... ... ... байланысты, құқық және міндет арқылы басты білдіреді” дейді.
Еңбек құқығы субъектілерінің өз ... ... ... ... ... деген заңды талаптарының іске асуы тек құқықтық
қатынастар шеңберінде ғана болады. Бұл ... ... ... ... мен ... ... асыруына мемлекет кепілдік
береді, қажетті жағдайда мемлекеттің қолдануына сүйенуге болады.
Субъективтік құқықтық және заңдық ... ... ... ... ... және оларды жүзеге асыру үшін еңбек құқығы
саласындағы құқықтық қатынастардың жекелеген ... ... ... мен ... ... ... ие ... Мысалы,
жұмыскердің жеке еңбек шартына сәйкес өзіне ... ... ... етуі ... ... ... ... міндеттілігінен туындайды, ол жұмыскердің өзі
атқарған қызметі үшін еңбекақы алуға құқығы жұмыс берушінің еңбекақыны
келісілген ... және ... ... тұру ... міндетінен
туындайды, т.б.
Еңбек құқығында, әдетте, екі жақты ... ... ... ... ... Ал кейбір жағдайларда үш жақты да болады. Атап
айтқанда, бас келісімді, ... ... жеке ... ... ... үш жақ ... кәсіподақ бірлестігі, жұмыс
берушілер бірлестігі және ... ... ... ... ... салалық басқару органы, т.б.).
Еңбек құқығы саласындағы құқықтық қатынастар, негізінен ... Бұл ... – олар ... ... субъектілерінің құқықтары мен
міндеттерін құқықтық реттеудің осы ... тән ... ... ... ... Атап ... еңбектік құқықтық
қатынастардың ерекшеліктері еңбек ... ... ... тәртібімен,
еңбектік құқықтық қатынастар туындаған кезден бастап жақтардың ... ... әрі ... ... ... ... ... бағынышты
болатындығымен, еңбекті ұйымдастыруды және қолдануды орталықтан нормалау
мен жергілікті реттеу арасындағы үйлесуімен ...... ... ҚҰҚЫҒЫНЫҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ
ТОПТАСТЫРУ.
2.1 ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫ СУБЬЕКТІЛЕРІНІҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... РЕТІНДЕ ӨЗ СУБЪЕКТІЛЕРІНІҢ
АУҚЫМЫМЕН СИПАТТАЛАДЫ. ... ... ... СИПАТТАМАСЫ ЕҢБЕК
ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПӘНІМЕН, ӘДІСІМЕН ЖӘНЕ ҚАҒИДАТТАРЫМЕН БІРЛЕСЕ ОТЫРЫП БҰЛ ... ... ... ... ... ... ӨЗІНДІК
ЕРЕКШЕЛІГІН АШАДЫ. ҚАЗІРГІ КҮШІНДЕГІ ЗАҢДАРҒА СӘЙКЕС ҚОҒАМДЫҚ ЕҢБЕКТІ
ҰЙЫМДАСТЫРУҒА, ОНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ... ... ... ЖӘНЕ ЕҢБЕК
ЗАҢДАРЫНЫҢ САҚТАЛУЫНА ҚАДАҒАЛАУ ЖӘНЕ БАҚЫЛАУ ЖҮРГІЗУГЕ ... ЖЕКЕ ... ... ... ... СУБЪЕКТІСІ БОЛЫП ТАБЫЛАДЫ.
Еңбек құқығының субъектілеріне заң ерекше қасиет – құқықтық мәртебе
береді, ол оның ... ... ... ... ... тудырады.
Құқықтық мәртебенің мазмұны мен сипаттамасы, бұл жағдайда тараптардың
еңбектегі ... ... ... ... ... мен ... ... асыру кепілдігін, сондай-ақ міндеттемені орындау
жауаптылығын қамтиды. Бұл элементтердің жиынтығы ... ... ... ... ... ... береді.
Еңбектегі құқықтық субъектілік дегеніміз еңбек құқығы ... ... ... болу және оларды көтеру қабілеттілігі, яғни
еңбекті ұйымдастыру ... ... ... ... қатысушы болу
мүмкіндігін (қабілетін) иемдену (еңбек құқық ... ... ... ... ... дегеніміз еңбек құқығы субъектілерінің өз
әрекеттерімен субъективтік ... ... және ... ... ... (еңбек әрекеттілігі). Ал еңбек құқығының субъектілері үшін оларда
еңбектік құқық ... мен ... ... де ... ... ... ... еңбектік құқық әрекеттілігі ерекше қасиет, ол ... ... ... ғана ... ... ... ... құқықтары мен заңдық
міндеттерінің көлемі мен сипатына байланысты жалпы және арнайы ... ... ... құқықтық мәртебе Қазақстан Республикасының
Конституциясынан және еңбек туралы заң актілерінен тікелей туындайтын ... ... ... ... түрі үшін ... болып табылатын
субъективтік құқықтар мен міндеттерді қамтиды.
Заңнан туындайтын субъективтік құқықтар мен міндеттерді мәртебелік деп
атау қабылданған (нақты еңбектік құқық қатынастарының ... ... ... мен ... ... ... олар еңбек құқығы
субъектісінің құқықтық статусының негізін құрайды. [6]
Арнайы құқықтық статус еңбек құқығы ... ... ... ... ... ... ... субъективтік құқықтар
мен міндеттер азаматтардың, кәсіпорындардың, мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... көрініс тауып нақтылайды. Еңбек туралы ... ... ... ... мен ... еңбек құқығы
субъектілерінің еңбекті қоғамдық ұйымдастыру ... ... ... ... ... үшін алғы шарт ... ... Жалпы және
арнайы құқықтық мәртебенің ... мен ... ... ... және ... ... ... тапқаны.
Еңбек құқықтары субъектілерінің құқықтық мәртебесі оны жүзеге асыру
тетігімен толықтырылады. ... ... ... ... және арнайы
құқықтар мен міндеттерден басқа құқық мәртебесінің мазмұнына осы ... ... ... ... ... ететін заңдық кепілдемелер мен
міндеттемелерді орындауға жауаптылық кіреді. Қазақстан Республикасының
Конституциясына сәйкес (13 бап) әркімнің өзін ... ... деп ... бар және өз ... мен міндеттерін заңға қайшы келмейтін барлық
тәсілдермен қорғауға ... ... ... мақсаты, мазмұны және субъективтік
құқықтары мен міндеттерді ... ету ... ... бөлектенеді.
Заңдық кепілдік сипаттамасының ... ... бірі – ... ... ... ... еңбек жағдайларын белгілеуге,
жұмыскерлердің заңды құқықтары мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кепілдіктерінің қатарына олардың
жұмыс түрін таңдаудағы ... ... ... ... қорғауды
(“Халықтың жұмыспен қамтылуы туралы” Қазақстан Республикасының Заңының 5
бабы); еңбек құқығын жүзеге асырудағы тек ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда жынысына, жасына,
нәсіліне, ұлтына, ... ... және ... ... ... ... ... азаматтығына, қай қоғамға кіретіндігіне, сондай-ақ
жұмыскердің іскерлік сапасымен және оның еңбегінің нәтижесімен байланысты
емес ... да ... ... ... да бір ... ... ... Бұл жұмыскердің теңдей еңбек үшін қандай да бір кемсітушілік ... ақы алу ... да ... ... қазақстандық жұмыскер мен шет
елдік ... ... ... ақы төлеу жайында. Кемсітуге ұшыраған
адамдардың ... ... сот ... қорғалатыны заңда көрсетілген (Еңбек
кодексінің 4 бабы).
Субъективтік құқықтар мен міндеттерді ... ... ... ... ... ... еңбек құқығы субъектілерінің құқықтық
мәртебесіне, егер еңбекті қолдану саласында нақты қатынастары орнап, ары
қарай сақталса, қандай да бір ... ... ... еңбек туралы
заңнамада көзделген кепілдеменің, бір ...... ... өз ... және өздеріне жүктелген міндеттемелерін
орындауға итермелейтіндігі, екінші жағынан – өз ... ... ... орындалмағандық үшін санкция белгілейтіндігі ескерілген.
Мысалы, қызметкерлерді өз тұрғысынан жұмыстан заңсыз ... ... ... ... ... ... орындамау, сол сияқты азаматтардың құқықтары
мен заңды мүдделеріне елеулі зиян ... әкеп ... ... туралы
заңдарды басқаша да бұзған лауазымды адамға сот арқылы салуға немесе бес
жылға дейінгі ... ... бір ... ... ... белгілі бір
қызметпен айналысу құқығынан айыруға дейін жазалауды көзделген (Қазақстан
Республикасының Қылмыстық Кодексінің 148 ... ... ... құқығының нормаларымен реттелетін қоғамдық
қатынастарға әр түрлі субъектілер қатысуы мүмкін. Құқықтық мәртебесінің
ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... ... ... ... жұмыс берушілер;
3. кәсіпкерлер одағы;
4. мемлекеттік органдар.
Бұл топтардың әрқайсысы, өз кезегінде, түрлерге бөлінеді. Мысалы,
азаматтар, ... ... ... ретінде жұмыскер (жалданба еңбек
адамы) және кәсіпкер бола алады. Шет ел азаматтары мен ... ... ... қатынастарында ерекше жағдайда тұрады.
Жұмыс берушілер – заңдық тұлғалар меншік түріне қарай мемлекеттік және
жеке, қызметінің ұйымдық-құқықтық формасы бойынша – ... ... ... ... ... ... ... кооперативтер) және коммерциялық емес ... ... ... ... ... діни ... ... актілерінде көзделген басқа формалар түріндегі) болуы мүмкін. Бұл
ұйымдардың еңбектік ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ басқа әлеуметтік-экономикалық
құқықтары мен мүдделерін білдіру үшін ... өз ... ... ... қай ... ... және қай ведомстваға
бағынатынына қарамастан ұйымдарда еңбек, еңбекті қорғау, жұмыспен қамтылу
туралы заңдардың ... ... ... жүргізетін мемлекеттік
органдарды (Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Төтенше
жағдайлар жөніндегі ... т.б.) ... ... ... ... ... ... еңбек құқығының субъектілері ретінде
Мемлекеттік органдар еңбек құқығының мәртебесі жағынан еңбек
құқығының өзгеше ... ... ... Күшіндегі заңдарға сәйкес
мемлекеттік басқару және бақылау ... ... ... ... ... ... мекемелер мемлекеттік органдар болып
табылады.
Өз деңгейлеріне қарай мемлекеттік органдар республикалық, ... ... ... ... ... ... ... қызметін
жүзеге асыратын және ... ... ... ... ... Екі және одан көп облыстардың ... ... ... және ... жүретін мемлекеттік органдар аймаққа
жатады. ... бір ... ... ... республикалық
деңгейдегі қала немесе астана, т.б.) қызметін жүзеге ... және ... ... ... ... орган жергіліктіге жатады.
Мемлекеттік органның құрылтай құжаттарына сол органды құру ... акт ... ... Ереже тән.
Мемлекеттік органды бірінші басшы басқарады, оны мемлекеттің немесе
мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы ... ... ... босатады. Мемлекеттік органға жүктелген мақсаттың орындалуына
және өз міндетін жүзеге асыруына бірінші басшы өзі ... ... ... ... ... ... және ... құрылымдық бөлімшелерінің
міндеттері мен өкілеттілігін анықтайды, заңнамаға сәйкес кейбір жағдайларда
жоғары тұрған мемлекеттік орган бекітетін ... ... ... ... ... қызметке тағайындайды және қызметтен
босатады; мемлекеттік органның ... ... ... ... және ... да ... жүзеге асырады.
Мемлекеттік қызметкерлерінің құқықтық жағдайлары ерекше. 1999 жылғы
23 шілдедегі “Мемлекеттік қызмет туралы”,- Қазақстан ... ... ... органда республикалық немесе жергілікті бюджеттен, не
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мемлекеттің мақсаттары мен қызметтерін іске асыру үшін
мемлекеттік ... ... өз ... ... ... ... Республикасының азаматы мемлекеттік қызметкер болып табылады.
Мемлекеттік қызметкерлерді ... ... ... ... ... ... органның ұйымдық-құқықтық деңгейіне, нақты
қызметтегі өкілеттігінің көлемі мен орнына байланысты. Осыған ... ... ... саяси және әкімшілік қызметтер болып бөлінеді.
Жұмысында саяси анықтауыш сипат бар және ... ... мен ... ... ... ... ... қызметкерлерлер саясиға жатады.
Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын ... ... ... ... ... қызметтер; Қазақстан
Республикасының Парламентінің ... ... ... ... ... палаталарының Төрағаларының қызметтері;
Конституцияға сәйкес Президенттің және Үкіметтің өкілдері болып табылатын
адамдардың қызметтері, сондай-ақ ... ... ... ... ... мен ... ... қызметтері тиісінше, саяси
қызметке жатады.
Әкімшілік мемлекеттік қызметкерлерге саяси мемлекеттік қызметкерлер
құрамына кірмейтін және тұрақты ... ... ... ... ... ... ... адамдар кіреді. Әкімшілік
мемлекеттік қызметкерлер үшін санаттар белгіленген. Әкімшілік қызметтерді
санаттарға жатқызу тәртібін өкілетті ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметкерлер үшін қызметтер санаттарын белгілейді.
Техникалық қызмет көрсететін және ... ... мен ... ... қамтамасыз ететін адамдар мемлекеттік қызметкерлер
қатарына жатпайды. Мұндай ... ... ... Үкіметі
белгілейді. Мемлекеттік қызметте болуға байланысты ... ... ... ... мемлекеттік қызметкердің өкілетті органға депутат және
жергілікті өзін-өзі басқару органдарға мүше болуға; педагогикалық, ... ... ... ... басқалай ақылы жұмыс атқаруға;
кәсіпкерлік қызметпен айналысуға, оның ... егер ... ... ... ... ... тікелей жатпайтын болса, шаруашылық
жүргізуші субъектілерді басқару ісіне қатысуға; өзі қызмет ... ... не ... тікелей бағынатын немесе оның бақылауындағы
органда үшінші адамның ісі ... ... ... атқаруға; қызметін
материалдық-техникалық қаржылық және ақпараттық қамтамсыз етуге арналған
қаражатты, мемлекеттік басқа ... ... ... ... ... органдардың қалыпты жұмыс істеуіне және қызметтік
міндеттерін орындауына кедергі ... ... оның ... ... өз ... ... атқаруға байланысты азаматтар мен заңды
тұлғалардың қызметін жеке мақсатта пайдалануға құқығы жоқ ... ... ... ... Заңының 10 бабы).
2.2 Еңбек қатынастарынан туындайтын қатынастардың ерекшеліктері
Еңбек ... ... ... мен ... ... ... тікелей
келіссөздермен реттелмеген, қолданыстағы заңдарда қолдану, жаңа ... ... және ... ... ... ... мәселелерге
қатысты келіспеушіліктер танылады.
Еңбек дауларының туындауына әсер ететін себептер алуан түрлі болуы
мүмкін. Бұл себептерге және еңбек ... ... ... ... ... ... бөлуге болады.
Субъективтік құрам бойынша, яғни еңбек дауына қатысушылардың ... ... ... жеке және ұжымдық еңбек даулары болып бөлінеді. Жеке
еңбек даулары бұзылған еңбек құқықтарын қалпына ... ... ... ... ... ... ... шартқа және еңбек туралы өзге де
келісімдерге байланысты талаптарын жұмыс берушіге ... ... ... ... ... Жеке ... ... бір
жағынан қызметкер, екінші жағынан – басшылық қатысады.
Жеке ... ... пәні ... ... ... да, олармен тығыз
байланысты өзге де қатынастар табылады. Қызметі бойынша ... ... ... ... дәрежені көтеру және т.б. ...... ... жеке ... ... Жеке еңбек дауларында нақты
бір қызметкерлердің субъективтік құқықтары мен заңды мүдделері ... ... ... ... ... ұжымдық еңбек дауларына
келесідей анықтама берілген: “ұжымдық еңбек даулары – бұл жұмыс ... ... ... және ... ... ... ... жалақы төлеу мәселесіне, ұжымдық
шарттар мен келісімдерді бекітуге және ... ... ... ... ... ... және келісімдердің ережелерін
қолдану мәселесіне қатысты туындайтын келіспеушіліктер”.
Ұжымдық еңбек дауларында бүкіл ұжымның құқықтары, ... ... ... және қорғалады. Мұндай дауларға бір жағынан – еңбек
ұжымы немесе бірнеше ұйымдардың басшылығы қатысады. Ұжымдық ... ... ... ... туындайды:
а) еңбек ұжымының басшылықпен, соның ішінде, ең ... ... ... ... ... кәсіптік одақтың басшылықпен арасындағы құқықтық қатынастардан;
Ұжымдық еңбек даулары – бұл тараптардың арасындағы ... ... ... ... еңбектің әлеуметтік-экономикалық жағдайларын және өндірістік
тұрмысты өзгерту немесе ... жаңа ... ... ... ... ... ... бекітуге немесе өзгертуге қатысты;
б) еңбек туралы заңдардың талаптарының ... ... ... өзінің сипаты (пәні) бойынша талап-арыздық және талап-
арыз еместік болып бөлінеді.
Талап-арыздың еңбек даулары – бұл ... ... ... мен заңды
мүдделерді қалпына келтіру туралы тиісті ... ... ... даулар. Көп жағдайда, бұлар жеке еңбек даулары ... емес ... ... – бұл ... немесе еңбек туралы
өзге де нормативтік құқықтық актілермен реттелмеген еңбек жағдайын өзгерту
немесе еңбектің жаңа жағдайларын ... ... ... ... ... және қызметкерлердің тиісті уәкілетті органы шешеді, яғни бұл даулар
соттан тыс ... ... ... емес даулар жеке де, ұжымдық та
сипатта болуы мүмкін.
Көп жағдайда ұжымдық еңбек даулары талап-арыздық емес сипатқа ... және ... ... ... ... ... дауларының себептері:
Еңбек дауларының себептері болып ... ... ... мен ... ... қарама-қайшылықтар табылады. Бұлар:
а) жеке сананы[8]ң қоғамдық санадан қалып қоюы. ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін елемеуінен,
бюрократизмнен және т.б. көрініс ... ... ... ... ... ... жету үшін қызметкерлердің құқықтары
мен мүдделерін бұзуы да жатады.
Қызметкерлерде бұл еңбек тәртібін бұзудан, ... ... ... ... ... өндірістік ақаулар жіберуден
көрініс табады.
Еңбек ұжымдары тарапынан бұл заңсыз артықшылықтар талап етуден, өз
қызметіне сай емес ... ... ... ... көрініс табады;
ә) құқықтық мәдениеттің жеткіліксіз деңгейі, яғни, басшылықтың да,
жалданбалы қызметкерлердің де еңбек туралы ... ... ... ... жыл салып, көпшілік талқысына ... бұл ... ... жылдың мамыр айында ғана ... еді. ... да ұзақ ... ... ... ... ... реттеуге қатысты заңдық
норма осы жолы бүгінгі ... пен ... ... ... ... тиіс болатын. Оның үстіне, бұрынғы Парламент депутаттарын қызыл
кеңірдек текен мәселелер бүгін тағы да ... ... ... шетелдік жұмысшылармен еңбек шарттарын реттейтін және кезекті
еңбек демалысы мен ... ... ... ... ... ... т.б. баптар бүгінгі күннің іс-
тәжірибесінде ... ... ... «Еңбек кодексінің» 11-12-
баптарында ... ... ... және оны ... ... ... ... ескеру немесе олармен келісу тәртібі
енгізілген. Десек те, аталмыш ... өн ... ... ... ... ... тарапынан ... ... ... ... ету және жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... Сол ... ... 185-бабында
әйелдердің жүктілігіне байланысты еңбек шартының тоқтауы, он төрт ... ... ... ... жалғызбасты аналар және аталған
санаттағы балаларды анасыз тәрбиелеп отырған өзге де ... ... ... ... заң ... реттеу көзделген.
Алайда, аталған бұл бапта да ... ... ... ... ... аналар деп отырғандары кім? Ол жесір әйел ме, некесіз
туылған ... ... ма, ... ... ... әйел ме, ол ... ... биылдан бастап жүктілікке байланысты еңбек
демалысына ... ... ... ... ... емес, арнайы
мемлекеттік сақтандыру қорынан алады. Алайда бұл ... ... әйел мен оның ... орны ... ... ... ... әйелдің босанарға дейінгі және ... ... ... кеңсесінде кезек күтумен өтеді деген сөз.
Жалпы, ... ... ... ... ... айтылған сын
пікірлерге қоса, оның бұған ... ... ... ... көш
ілгері екендігін жөн. Дәл осы пікірді ... ... ... қауымы мен білікті мамандар қолданыстағы жаңа ... ... бар ... де баса айта ... ... қоса,
дөңгелек үстелге қатысушылар ҚР ... ... ... негізінде
Қазақстан Республикасындағы еңбек ... ... ... замандағы жағдайын тақылап, ұсыныстар жасалды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Нормативтік құқықтық актілер:
1. ... ... ... ... мен толықтырулар 21.05.2007ж., Алматы, 2008ж.
2. Қазақстан Республикасының “Еңбек кодексі”,-15.05.2007.ж. Юрист.2008
3. «Кәсіптік одақтар туралы» ... ... заңы 9 ... 1993 ... ... ... ... туралы негізгі заңдарының
актілері.- Алматы: Юрист, 2007ж.
4. ... ... ... ... ... заңы 23 шілде
1999ж.- // Қазақстан Республикасының еңбек туралы ... ... ... ... 2003 ж.
5. «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының заңы 23 қаңтар
2001ж. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... контрактісі» туралы Қазақстан Республикасының
заңы 20 ... 2001ж.- ... ... ... жаршысы,
2001ж, №8, ст 57.
7. «Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері туралы» заңы 24
наурыз 1998ж.- // Қазақстан Республикасының Парламент ... 1998ж, ... ... ... ... ... мен ... №248-11, 06.03.2002ж.№198-11.).
8. «Мереке күндері туралы» Қазақстан Республикасының заңы 13 желтоқсан
2001ж. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... актілері
9. Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру және қаржыландыру тәртібі. Қазақстан
Республикасының Үкіметінің қаулысымен ... 19 ... 2001ж. №836. ... РК, 2001ж, №23, ст.288.
10. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының ... ... ... Заңды тұлғаны тарату кезінде азаматтардың өмірі мен
денсаулығына келтірілген ... өтеу ... ... ... (22 ... 2005ж).
-----------------------
[1] Алдашев С.М. Жаңадан қабылданған еңбек кодексінің жалпы
сипаттамасы.ҚазҰУ хабаршысы., заң ... ... 4-7 ... ... С.С. ... ... Москва,1994.
[2] Николаева Л.А. Рассмотрение споров о восстановлении на
работе.Алматы.1965;Судебная защита трудовых прав ... ... прав ... ... ... ... в новых условиях хозяйствования,-
Алматы,1990.
1Димитрова О.А. Правовые проблемы труда и занятости населения,-
Алматы,1997; Нурмагамбетов А.М. Рынок труда:правовые проблемы
иперспективны.-Алматы,1998.
1 Иванов ... ... ... ... ... ... ... // Хозяйство, труд, право,1995,№4.
1Хохлов Е.Б. Правовое регулирование труда в ... ... ... ... ... ... дисс. Санкт-Петербург,1992.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек құқығы қатынастарының субъектілері: түсінігі, топтары69 бет
Қазақ әдет-ғұрып құқығы бойынша меншік қатынастары81 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
Адамның құқықтары мен бостандықтары20 бет
Азаматтық қоғам және мемлекет3 бет
Азаматтық құқық негіздері15 бет
Азаматтық құқық негіздері жайында6 бет
Азаматық іс жүргізу құқығы33 бет
Еңбек құқының әдістері10 бет
Еңбек құқығы жайлы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь