Лизинг-іскерлік қарым-қатынастың бір түрі

1.Лизиигттің теориялың негіздері
1.1. Лизинг түсінігінің мәні мен маңызы
1.2 Коммерциялық банктің лизингілік операциясы
«Лизинг» термині ағылшынның «to lease» деген етістігінен шыққан мағынасы «арендаға алу». Лизингтерминінің көптеген анықтамасы бар бірақ ол анықтамалардың барлығы лизинг формаларын толық сипаттай алмайды. Лизинг қаржы коммерциялық , құқықтық, техникалық аспектілерге ие.
Әртүрлі саладағы мамандар (юристтер, коммереанттар мен кәсіпкерлер маркетолог, банкир, сыртқы экономикалық сала кызметкерлері.) лизингті инвестицкялық - банктік немесе арендалық кейде іскерлік қызметке жатқызады.
Лизинг-іскерлік қарым-қатынастың бір түрі, өйткені лизинг шаруашылық тәжрибеге нақты өнген өнім откізудің, инвестициялаудың басты формасы. Мұндай тар және біржақты анықтамалар мен лизинг- бұл аренда , қаржыландыру, несиелеу, тауар өткізу лизингтің көп жақтың табиғаты мынадай жаңа жұптардың құрылуына себеші болып отыр. Олар лизинг иесие , несие - аренда, аренда -сату, лизинг - сатып алу, жалдау сатып алу сату - қарсы лизинг, сатып алу- лизнг.
Сондықтан кейбір жағдайда лизинг сауда қаржылық немесе қаржылық - экономиқалық операция ретінде жүреді. Австралиялық бизнесмен Вольфганг Хойлер өзінің «Еуропадағы бизиесті қалай жасау керек» деген кітабында мынадай сұрақ қойған: «Лизииг аренда келісім шарты ма, әлде несие келісімі ме?» - жауап: «Жалпы лизинг ерекше келісім. жоғарыда аталғанның екеуін де қамтиды.»
Е. Кабатов, Е. Чермаков, В. Перов сияқты «Лизинг» түсінігін кеңінен талқылаушылардың көзқарасы бойынша, лизинг - бұл күрделі, кешенді келісімдік қатынас, өйткені онда екі немесе одан да көп келісімдер қамтылады ( сату -сатып алу және мүлікті жалға беру келісімдері) .
Е.Чермакортың тұжыры бойынша. мүлікті жалға беру лизинг мәнінің өзегі болып табылады. Ал қосымша қызметті мүлікті сату - сатып алу қатынастары атқарады. Экономиқалық мәні бойынша лизинг қаржылық операцияның жаңа тұрі ретінде қарастырылады. Егер лизингті белгілі бір уақытқа қайтару негізінде арендаға алатын болсақ, онда біз оны негізгі құралдарға жасалған тауарлық кредит ретінде қарастыруымыз керек.
Өз қаржылық ресурстарын пайдалану мен банктік несиенің баламасы ретінде, лизинг капиталға салымды қаржыландырудың өзіндік ерекше формасы болып табылады. Бұл процесс өнеркәсіптік кәсіпорынға бірденнен көп қаржылық шығындалмай ақ қажетті мүлікті сағып алуға және негізгі құралдарды үздіксіз жаңартып отыруға мүмкіндік береді.
        
        «Лизинг» термині ағылшынның «to lease» деген етістігінен шыққан мағынасы
«арендаға алу». Лизингтерминінің көптеген анықтамасы бар бірақ ол
анықтамалардың барлығы лизинг формаларын толық сипаттай ... ... ... , ... ... ... ие.
Әртүрлі саладағы мамандар (юристтер, коммереанттар мен ... ... ... ... сала ... лизингті
инвестицкялық - банктік немесе арендалық кейде іскерлік қызметке жатқызады.
Лизинг-іскерлік қарым-қатынастың бір ... ... ... ... ... өнген өнім ... ... ... ... тар және біржақты анықтамалар мен
лизинг- бұл аренда , қаржыландыру, несиелеу, тауар өткізу ... ... ... ... жаңа ... ... себеші болып отыр. Олар
лизинг иесие , несие - аренда, аренда -сату, ... - ... алу, ... алу сату - қарсы лизинг, сатып алу- ... ... ... ... ... ... ... қаржылық -
экономиқалық операция ретінде жүреді. Австралиялық бизнесмен ... ... ... бизиесті қалай жасау керек» деген кітабында
мынадай сұрақ қойған: «Лизииг аренда келісім шарты ма, әлде ... ... - ... ... лизинг ерекше келісім. жоғарыда аталғанның екеуін де
қамтиды.»
Е. Кабатов, Е. Чермаков, В. Перов сияқты ... ... ... ... бойынша, лизинг - бұл күрделі, кешенді
келісімдік қатынас, ... онда екі ... одан да көп ... ( сату ... алу және ... ... беру келісімдері) .
Е.Чермакортың тұжыры бойынша. мүлікті жалға беру лизинг мәнінің өзегі
болып табылады. Ал қосымша қызметті ... сату - ... алу ... ... мәні ... ... ... операцияның жаңа тұрі
ретінде қарастырылады. Егер лизингті белгілі бір уақытқа қайтару негізінде
арендаға ... ... онда біз оны ... ... ... ... ретінде қарастыруымыз керек.
Өз қаржылық ресурстарын пайдалану мен банктік ... ... ... ... ... ... ... ерекше формасы
болып табылады. Бұл процесс өнеркәсіптік кәсіпорынға бірденнен көп қаржылық
шығындалмай ақ қажетті ... ... ... және негізгі құралдарды үздіксіз
жаңартып отыруға мүмкіндік береді.
1.Лизиигттің теориялың негіздері
1.1. Лизинг түсінігінің мәні мен маңызы
«Лизинг» түсінігі шет ел және ... ... де ... ... де кең ... . ... мәнін дұрыс түсінбеудің
арқасында және әр ... көз ... мен ... лизингтік қатынас
жұмысына кері әсерін тигізіп отыр. Лизингтің қаржы-коммерциялық, құқықтық
және техникалық аспектілері бар. Жобамен ... ... ... ... ... анықтамалары бар.
Ол анықтамаларды талдай отырып, біз лизингті тар және кең ... ... ... белгілеріне сүйеиіп: лизинг келісім шарттарының
экономиқалық-құқықтық мазмұны, келісім мерзімі, ... ... ... ... ... ... саны мен құрамы.
Лизингтік қызмет біздің елде инвестициялық қызметгің бір түрі болып
саналады, яғни негізгі құралдарды сатып алып, оны ... ... ... ... бұл ... ... тарапынан уақытша бос қаржысын лизинг
алушы эканомикасына салу, яғни ... ... ... ... көрсетілген негізгі құралдарды лизинг беруші сатушыдан
сатып алып, оны лизинг алушыға құнын ойлап өтеу негізінде пайдалану ... ... ... қолдануға беріледі.
Лизингті беруші негізгі құралдарды сатып ала отырып, сол құралдардын
болашақта лизинг алушымеп ... ... ал ... оз ... ... ... ... отырады.
Нәтижесінде лизинг берушінің инвестициялық кызметі ... ... ... ... ... толығады.
Әлемнің көптеген ... ... ... ... ... Лизинг механизмінің мәнін түсіндірүде ... ... ... бар. Көп ... ... аренда түрінде түсінеді
немесе құрал-жабдықтың ,көлік құралдарының, өндіріс обьектілерінің ұзақ
мерзімді арендасы ... ... ... ... ... беру оның ... ... ашпайды. Лизинг қаржылық ерекшелігімен арендадан
ерекшеленеді. Лизинг алушы - бұл ұзақ ... ... тек ... ғана ... ... бірге меншік қүкығымен байланысты міндеттер
жүктеледі: мүлікке төлем, мүліктің кездейсоқ бүлінуіне байланысты ... ... мен ... ... кореепте төлемдер. Лизинг затына
меншік құқығы лизинг берушіде қалады. Лизинг алушы арендатор сияқты әр ... ... үшін ... оның ... ... өтеу үшін ... төлейді.
Лизингке алынған заттың бүлінуі немесе жойылуы лизинг ... ... ... ... ... ... екі ... келісім шарт жасалады,
ал лизингке алғанда екі немесе оданда көп жақты келісім шарт жасалады. (№1-
2 ... ... ... ... көп ... қаржылық
операция түрінде қарастырын, қор салымының бір түрі ден түсінеді. ... ... ... ... ... ... несиелік операциялар
болып табылады.
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГІЛІК ОПЕРАЦИЯСЫ
Қазақстан банктері ... ... ... ... ... ... ... жатады. Бұл операция әлемдік іс-тажірибеде
кеңінен тараған.
Лизинг феномені 80-ші жылдардың басында жай ұзақ ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың, борыштық
міндеттеме бойынша есеп айырысудың және ... ... ... ... ... қатынастың ықпалындағы келешегі зор
қаржыландырудың жаңа, ... ... ... ... ретімде анықталды.
Лизингілік операция банк құрылымының іскерлік ортамен өдірісі
қаржыландыру бойынша ... ... және ... өз ... ... ... ... қажетті операция болып
табылады.
Лизингілік бизнес кәсіпкерлік ... ... ... Оны өзінің
мүмкіндігіне қарай қолданатын болсақ немесе іс-тәжірибеге енгізетін болсақ,
ол өндірісті техникалық жағынан ... ... ... ... операция болып табылады.
Лизингтік бизнес кәсіпкерлік қызметтің ... ... Оны ... ... ... ... немесе іс-тәжірибеге енгізетін болсақ,
ол өндірісті техникалық жағынан қайта ... ... ... ... қайта құрудың, нақты сапасы жоғары
тауарлармен қамтамасыз етудің аса ... ... ... ... ... ... қолданудың нәтижесінде қолданудың
нәтижесінде қол жеткізүге болатын лизингілік мәміленің тиімділігі нмынада
лизинг алған ... ... ... жағдайын жақсартады, инвестициялық
процесті жандандырады, шағын және орта бизнестің бәсекеге ... ... ... замандарда пайда болған. Тарихшылар мен
экономистердің пікіріне тоқталсақ, лизингілік ... ... ... көне ... ... бекітілген. Лизинг идеясы біздің дәуірімізге
дейінгі Аристотельдің «Байлық меншік құқығынан емес, пайдаланудан тұрады»
дейтін трактатында қозғалғанын ... ... ... ... ... ... ... ұқсас мәмілелер болған:
венециандықтар саудагерлер мен сауда кемелерінін иелеріне сол кезде ... ... ... ... Жүзу ... ... «Шойыннан жасалған
құндылықтар» өз иелеріне қайтарылған, ал олар закірді (якорь) қайтадан
жалға беріп ... ... ... ... енгізуі «Белл» телефон
компаниясының операцияларымен байланыстылып қарастырылады: І877 жыл бір
компанияның басшылығы ... ... ... ... оларды жалға
беру туралы шешім шығарады.
Алайда, лизингілік операцияларды негізгі қызметіне айналдырған алғашқы
қоғамдастық 1952 жылы Сан-Франциекодағы американдық «Юнайтед стейте ... ... ... әрі АҚШ ... жаңа бизнес түрінің,
ішінара банктік жаңа бизнес түрінің отанына айналды.
60-шы жылдың ортасында бұл ... ... ... 1 ... құраса, 80-ші жылдың аяғында 110 млрд доллардан асты, яғни, ... 100 ... көп ... ... бойынша операциялардың шапшаң өсуіне
лизингілік мәміле бойынша серіктестер алатын белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілерге арналған лизингілік операция ... ... ... ... ... ие ... болып саналады.
АҚШ-та лизинг экономиқалық бизнестің негічгі түрлерінік: біріне айналды.
Жаңа лизингілік компаниялардың ... өсуі және ... ... әр ... ... әр ... экономика салаларындағы
кәсіпкерлердің инвестициялық қаражатты алуына мүмкіндік беретін әр ... ... ... ... ... ... ... атауына ие болды. Ол
өндірушілердің ... ... беру ... ... ... әрі онымен байлапысғы қатерді бөлісті.
Батыс Еуропада алғашқы қаржы-лизинг қоғамы 50-ші жылдың соңыңда 60-шы
жылдың басында пайда ... ... ... сауда және салық зандарында
лизингілік операция статусының анықталмауы оның дамуын ... ... ... ... ... ... тұрғыдан
бекітілгеннен кейін ғана бұл операция түрі жоғары қарқынмен дамыды.
Мысалы, «Локафране» алғашқы француздық лизинг ... 1982 ... ал ... төрт жыл ... ... ... саны ... асып кетті.
1987 жылы бұл елде жылдық контракт мөлшері ... ... 57 млрд ... ... мүлік (негізінен - машина, құрал-жабдық, қолік
құралдары) операцияларына мамаиданған 56 ... ... ... өндірістік тағайындаудағы үй-ғимарат, құрылғы, жылжымайтын мүлік
операцияларына маманданғам ... ... ... ... ... ... қалған аудандарының экономиқалық дамуында улкеи рөл ойнады.
Француз мемлекеті бұл компаниялардың қызметін аймақтық ... бір ... ... оң баға ... отыр.
Лизингілік компаниялардың қызметін ынталандыру оларды салықтан
біртіндеп ... ... ... ... ... арналған арнайы
қорлар құру және т.б. жолдарымен жузеге асырылады. ... аса ... ... «Локафранс», «Слибай», «Локабай», «Софимобай».
«Олиминико» және т.б. ... ... ... ... 1963 жылы ... алайда
жалгерлік бойынша операциялардың ең шапшаң өсімі кейінірек - ... ... ... ... ... көп болуымен ерекшеленеді.
80-ші жылдың екінші жартысында бұл елде жуық шамамен екі мыңдай лизингілік
компания болды, ... ... ... және орта ... ... ... ірі лизингілік компаниялардың саны - 50. Бұл ірі ... - ... ... ... Бұл ... ондаған аса ірі итальяндық
лизингілік компанияның үлесіне ... ... ... 80%-і ... ... 30 мыңнан да көп кәсіпорынға өз қызметтерін ұсынатын аса ... ... - ... ... ... ... «Лоқат».
60-шы жылдардың басында лизингілік бизнес Азия құрлығында да ... ... ... ... ... ... ... негізгі
бөлігі «АҚШ - Батыс Еуропа - ... ... ... ... лизингті кебінесе мамандандырылған лизингілік компаниялар береді.
75-80% жағдайда оларды банк бақылайды немесе олардың еншілес қоғамы ... ... ... ... алу, лизинг және қарыз
комбинациясын қамтитын «қьпмет көрсетулердің пакетіне» дейін лизингілік
операцияларды ұлғайту Жапонияға тән ... ... Бұл ... ... ... ... ие ... қызмет көрсетудің халықаралық нарықпен серпінді ... ... ... берген бағасы бойынша, 1988 жылдың басында
лизинг жағдайьінда негізгі құрал-жабдықтар 250 млрд долларға сатылған, ... жылц ... 50 млрд ... ғана ... ... ... және құрал-жабдықка салынған капитал салымының
жалпы сомасында лизинг үлесіне тигене АҚШ-та 25-30%, ... ... ... - 13-17%, ... ... - 12-14%, Австрия, Дания,
Норвегия - 8-10% ... - 8-10%. ... ... ... ... жылдары 6 есе өсті, ал, лизингілік операциялардың жыл сайынғы
өсімі - 25-30%.
Сонымен ... ... ... ... ... даму ... да ... жағынан АҚТІІ-тан, Азия-Тынық мұхиты аймағына әрі
Австралиядан артта қалып қояды.
Австралияда жалпы ... ... ... 33%-і ... ... ... ... баспа және энергия құрал-жабдығының, ЭЕМ-
ның көп бөлігі лизинг шартымен сатып алынған. Әуе-көлік құралдарына келетін
болсақ, соңғысының ... 58%-ті ... ал ... мен ... - ... жылдам өзгеретін технология мен есептеуші техника салаларында,
сондай-ақ ... ... ... ... өндірісінде,
әлектрондық құрал жабдық және т.б. кеңінен тараған.
Қазіргі ... ... ... институттарының көптеп құрылуы тән
болып отыр. Мәселен, ... ... ... бірлестігі (штаб-пәтері
Брюссельде) 17 еуропалық мемлекеттің қоғамдары мен одақтарын қамтиды.
Бірқатар мемлекеттің ... ... ... шағын бизнесті
қолдаудың айрықша формасы ретінде пайдаланады. ... ... ... ... ... көрсетуді қамтамасыч ететін ... ... ... ... 1966 жылы мекемеге айналған ... ... ... және префектуралық үкіметтің несие ... ... ... көпке шейін салыстырмалы түрде аз ... ... ... ғана ... ... болатын. Сонымен қатар,
кәсіпорындар мен ұйымдардың зерттеуі ... көп ... ... ... ... және өзге де ... ... көрсетіп берді. Мамандандырылған лизингілік
кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... комланияларының («Россия», «Молдово-лизинг») құрылуы, коммерциялық
банктердің осы операция ... ... ... ... ... лизингілік қызмет көрсету нарығынық іргетасын ... ... ... 1990 ... III ... ... ... жүзеге асырған лизингілік операциялардың мөлшері 55,1 млн ... Банк ісі 1989 ... 1 ... сатып алынған мүліктің мөлшері
220 есеге өссе, 1990 жылдың басында - 6 есе, 1991 жылы - 2,9 есе ... ... ... ... операциялардың мөлшері 670,5 млрд рубльді
құрады, ал, ... ... саны - ... ... ... да айта кету ... инфляция қарқынының жоғары
болуы, салық заңының тұрақсыздығы, лизингілік операцияларды ... ... ... осылардың соңғысы өте қатерлі сипатта
болғандықтан, бұл Қазақстанда қаржылық (капиталдық) ... ... ... ... ... лизингілік келісімшарттарды алға тартып,
табысы жоғары тауарлардың (ЭЕМ, бейне-техника, автокөлік құ-ралдары)
сатылуы бойынша ... ... ... ... ... өзге
қызмет түрлерін жатқызуы секілді тенденция (үрдісі) байқалады. Мұны өзінің
құрылымы жағынан ең күрделі қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жете білмеуімен байланыстырып
түсіндіруге болады.
Лизингілік мәміленің мәні. Әлемдік іс-тәжірибеде ... ... ... ... ... жалдауға не-гізделген әр түрлі мәмілелерді
белгілеуде пайдаланылады. Жалдау келісімшарты ... ... ... ... үш түрі ... көрсетіледі:
1. Қысқа мерзімді жалдау (рейтинг)- 1 күннеи 1 жылғадейін,
2. Орта мерзімді ... ... - 1 ... 3 ... ... Ұзақ ... жалдау (лизинг) - 3 жылдан 20 жылға дейін және одан
да ұзақ уақытқа. ... және ... ұзақ ... жалға алынуы
немесе барлық келісімшарт мерзімінде жалға берушінің өзге біреуге жалға
берілген мүлкіне ... ... ... ... ... ... жалға алынатын машинаның және құрал-жабдықтың келісімшарты
лизинг ретінде ұғындырылады. Оның ... ... ... ... ... ... алып, оны ұзақ мерзімге оған жалға беретін мамандандырылған
(лизингілік) компанияның делдалдығы арқылы негізгі ... ... ... ... бар ... ретінде қарастыруға болады.
Осылайша, лизинг компаниясы жалға берушіні несиелейді десе де ... да ... ... ... ... - фр.) деп аталады.
Тауардың меншік құқығы сатушыдан сатып алушыға өтетін ... ... ... ... ... ... ... меншік құқығы
жалға берушінің өзінде қалады, ал, лизинг ... оның тек ... ... ие ... ... ... мерзімі аяқталғанда лизинг
алушы мәміле объектісін келісімді бап бойынша ... ала ... ... ... ... береді немесе ... ... ... өз иесіне қайтарады.
Экономиқалық тұрғыдан алғанда, ... ... ... алу ... несиеге ұқсас.
Негізгі қордағы несиеде қарыз алушы борышты өтеуі үшін ... ... ... ... банк ... ... қамтамасыз
ету ушін несиеленген объектінің меншік құқығын ссуда толық өтелгенше өзінде
қалдырады. Ал, лизингте жалға беруші жалға алынған ... тек ... ... ғана және олардың жалға алған мүліктің ... ... ғана ... сте ... Алайда мұндай ұқсастық тек қар-жылық
лизингке ғана тән. Лизингтің түрі болып табылатын оперативтік ... ... ... ... алуға ұқсас келеді
Өзінің заңды формасында лизингілік мәміле ... ... ... ... ... өзінше өзгешелігі бар түріне жатады.
Лизингілік операцияны дәл анықтаудың іс-тәжірибеде маңызы ... оны ... ... ... ... сақталмайтын болса, ол
лизингілік мәміле ретінде танылмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... түрлері және лизингілік ... ... ... ... ... мен ... маңызды мәнге ие.
Лизинг түрлері оның жіктелу белгілеріне қарай бөліп көрсетіледі.
Жіктеу белгілеріне жататындар:
... ... ... ... ... ... тұрпаты;
• мүліктің өтелу деңгейі;
• амортизация шарты;
... ... ... операция өтетін нарық секторы;
• салықтық және амортизациялық жеңілдіктер іс қатынасы;
... ... ... ... (субъектілердің) құрамына ... ... ... ... ... онда ... ... иесі (жеткізуші)
лизингке объектіні дербес береді (екі жақты мәміле);
- ... ... ... ... ... беріледі. Бұл жағдайда
классиқалық үш жақты мәміле (жеткізуші - лизинг ... - ... ... ... ... ... компания, қаржыландырушы мекеме және т.б.
қатысушылармен көп жақты (4-тен 6-7-ге дейін) мәміле - аса ірі әрі ... орын алуы ... ... жеке ... ... ... жатқызуға
болады. Оның ерекшелігі мынада: мүліктің меншік иесі меншік құқығын
келешектегі ... ... ... алу ... ... яғни оны ... бір ... онымен осы мүліктің пайдаланушысы ... ... ... Бұл ... жеткізуші мен лизинг алушы бір ғана заңды
тұлға ... ... ... қарай лизинг былайша бөлінеді:
- жылжымалы лизинг (машиналы-техникалық лизинг);
- жылжымайтын лизинг.
Мүліктің өтелу деңгейіне ... ... ... ... көрсетуге болады:
- толық өтелетін лизинг, онда бір келісімшарттың әрекет ету мерзімі
ішінде лизинг берушіге ... ... ... құны ... ... толық өтелмейтін лизинг, бір келісімшарттың әрекет ету ... ... ... ... ... тек бір бөлігі ғана өтеледі.
Амортизацияның шартына қарай толық амортизацияланатын лизинг ... ... ... ... обьектісінің құны толық төленеді.
Лизингтің формаларын екі негізгі түрге біріктіруге болады: оперативті
лизинг және қаржылық ... ... - бұл ... қатынас, онда жшіға берілген затты
сатып алумен және үстаумен байланысіы лизинг берушінің ... ... ... ... ету мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... ... лизинг берущі езінің барлық шығынын бір лизинг алушыдан түсетін
лизингілік төлемдердің есебінен егеуге (орнын толтыруға) ... ... ... ... 2-5 ... ... бұл құрал-
жабдықтың заттай тозу мерзімінен аз және оны лизинг ... кез ... бұза ... ... объектісінен айырылып қалудың немесе оны бүлдіріп ... ... ... ... ... ... Лизингілік келісімшартта
берілген мүліктің бүлінбеуіне лизинг алушының белгілі бір дәрежеде жауапты
болатындығы қарастырылады, ... оның ... ... бастапқы бағасынан
көп төмен;
- лизингілік төлемнің мөлшерлемесі әдетте қаржылық лизингке қарағанда
жоғары болады. Бұлай болатын ... ... ... ... ... ... ие ... өз қызметінің бағасын кетеру жолымен
әр түрлі коммерциялық қатерлерді (құрал-жабдықтың барлық көлемін жалға бере
алатын жалға ... таба ... ... ... ... сыну
қатері, келісімшартты мерзімінен бұзудың қатері) ескеруге мәжбүр болады;
- ... ... ... ең әйгілі машина түрлері мен құрал-
жабдықтар жатады.
Оперативті лизингте лизингілік компания ... ... ... білместен
бұрын құрал-жабдықты алдын ала сатып ... ... да ... ... фирма жаңа әрі бұрыннан ... келе ... ... ... ... ... білуі керек.
Лизингілік компания бұл арада жалға берілген мүлікті оздері лизинг
түрінде сақтандырады және оның техникалық ... ... әрі ... ... келісімшарттың мерзімі біткенде лизинг алушының мыналарға
мүмкіндігі бар болады:
• ең ... ... ... мерзімін ұзартуға;
• лизинг берушіге құрал-жабдықты қайтаруға;
• ңақты нарықтық құны ... ... ... берсе (опцион) лизинг
берушіден құрал-жабдықты сатып алуға. Келісімшартты бекіту барысында
лизингілік ... ... ... ... ... ... ... ала дәл анықтау мүмкін емес, сондықтан да лизингілік форма ... ... ... ... ... керек.
Лизинг алушы мүлікті иеленумен байланысты, мысалы, онын сапа ... ... ... деген сүраныстың өзгеруіне қарай пайдалылықғың
кемуімен, құрал-жабдықтың сынуы, құрал-жабдықтың бос тұрып қалуы ... өтуі ... ... ... және ... өнімсіз шығынның
артуымен байланысты қатерлерден ... ... ... ... ұмтылады. Сол себепті де лизинг алушы оперативті лизингті ... ... деп ... ... алынған мүліктің пайдалануынан түсетін ұйғарынды табыс оның
бастапқы бағасьпі отей алмайды;
• құрал-жабдық аз ғана мерзімге қажет ... ... ... ... ... ... арнайы техникалық қызмет көрсетуді қажет етеді;
• мәміленің объектісі ретінде жаңа, ... ... ... ... осы айтылған ерекшеліктері оның ауыл шаруашылығы,
кен ендіру өиеркәсібі, құрылыс салу, ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... берді.
Қаржылық лизинг - бұл өзінің әрекет ету мерзімі ішінде кұрал-жабдық
амортизациясының толық ... ... оның бір ... ... ... шығынын немесе пайдасын өтеуді қарастыратын келісім.
Қаржылық лизингтің негізгі белгілері:
... ... ... ... обьекгісін өндіруші немесе
жеткізуші);
• негізгі жалдау мерзімі, ... ... ... ... ... мерзім ішінде келісімшартты бұзудың мүмкіндігі болмайды.
Алайда, лизинг ... ... ... айтылатың (ескертілетін)
болса, іс-тәжірибеде келісімді бұзудың мүмкіндігі ... ... ... қүны ... ... болады;
• лизингілік келісімиің біршама ұзаққа созылатын кезеңі (әдетте бұл
мерзім ... ... ... сту мерзіміне жақын болады);
• қаржылық лизингте ... ... күны ... ... ... секілді контракт мерзімі аяқталғаннан кейін
лизинг алушының мыналарға:
• мәміле объектісін сатып ... ... ... ... ... құны ... сатып ала алады;
• жаңа келісімшартты аз мерзімге және жеңілдікті мөлшерлеме бойынша
бекітуге мүмкіидігі болады;
... ... ... ... қайтаруына
мүмкіндігі болады.
Лизинг алушы өз таңдауын лизинг берушіге алты айдың ... ... ... ... ... Егер ... мәміле затын
сатып алу келісімі (опцион) қарастырылатын болса, онда тараптар ... ... ... ... қояды. Әдетте ол бастапқы кұнының 1 - 10%
құрайды, бір лизинг берушіге ... ... ... ... құқық береді.
Қаржылық лизинг экономиқалық белгісі жағынан капиталдық салымдарды
ұзақ мерзімге банктік тұрғыдан несиелеуге ... ... ... ... ... ... байланысты мамандандырылған лизингілік
компаниялардың және ... ... алар орны ... ... елдердің банктеріне тек қаржылық лизингпен айналысуға ... Бұл ... ... қаржылық лизингке жатқызылатындай
жалгерлік қатынасқа жауап беруі тиіс ... ... ... АҚШ-тың
Қаржылың есеп-шілік норма/іарының комиссия талаптарына ... ... ... ... ... тиіс ... ... белгіленді:
1. Лизингілік келісімшарт мерзімі біткен сәтте активтерді иеленудің
құқығы лизинг алушыға табыс етілуі қажет.
2. Келісімшарт шарты объектіні ... ... ... ... ... ... мерзімі 75%-ті және ... ... ... ... ... әрі ... ... негізделген мерзімін құрайды.
4. Ең аз шамадағы лизингілік төлемдердің диеконтталған қоры лизинг
беруші ұстап қалатын инвестициялық несиені шегеріп ... ... ... нақты құнының кем дегенде 90%-ін құрауы тиіс.
Бұл талаптар сақталмаған жағдайда жалгерлік операция ... ... ... әрі банк ... ... бабы ... ... лизингтің екі негізгі түрін қарастырдық. Тәжірибеде лизингілік
мәміленің көптеген формалары ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға болмайды.
Лизингілік контрактілердің қалыптасқан, сақталған әрі қолданылатын
үлгілерін лизингілік ... ... ... ... болады.
Халықаралық іс-тәжірибеде төменде келтірілген ... ... ... ... тараған.
«Стандарт» лизингісі. Лизингтің осы формасында жеткізуші (жабдықтаушы)
мәміле объектісін ... ... ... Ал, ... қоғам
оны тұтынушыларға өзінін лизингілік компаниясы арқылы жалға береді.
Қайтарылатын лизингке құрал-жабдықпен меншік иесі оны ... ... бір ... бұл ... одан ... ... Бұл
операцияның нәтижесінде сагушы жалға алушыға айналады. Қайтарылатын лизинг
мәміле ... ... иесі ... ... аса мұқтаж болған
жағдайда қолданылады және ол ... осы ... ... ... ... жақсартады.
«Жеткізуші» лизингісі. Құрал-жабдық ол сатушы қайтарылатын лизингтегі
секілді лизинг ... ... ... ... ... ... ол смес,
басқа жалға алушы пайдаланады. Бұл ... ... ... оның өзі ... әрі ... ... оған ... береді. Субаренда (жалгердің өзі
жалға яғни мүліктін бір бөлігін пайда табу үшін екінші бір жалгерге ... ... ... шарт) мұндай контрактінің міндетті шарты болып
табылады.
Өтемдік лизинг. Жалдаудың төлемдері лизингілік мәміленің ... ... ... ... өнімдермен төленеді.
Жаңғыртылмалы лизинг. Осы формадағы лизингілік келі-сімде жалға алушының
талап етуі бойынша құрал-жабдықты оның жетілдірілген үлгілеріне кезең ... ... ... ... ... лизинг берушінің бір немесе бірнеше пссие берушіден
жалға берілген активтердің 80%-іне дейінгі сомада ұзақ мерзімге қарыз ... ... ... ... ... ұзақ ... тартылған
біршама көп ресурстарға ие аса ірі коммерциялық және инвестициялық банктер
жатады.
Банкгіердің лизингілік мәмілелерді ... ... ... ... ... ... Қарыз. Банк бір лизингілік операцияға ... ... ... ... ... құрайтын операцияға несие бере отырып, лизинг
берушіпі несиелейді. Несиенің сомасы ... ... ... ... өтей ... кабілетіне қарай анықталады.
2. Міндетгемені сатып алу. Баик ... ... оның ... ... ... ... ету) ... сатып алады. Бұл
арада жобаның тиімділігі мен ... ... ... Бұл ... ... ... ... қатысатын бір жолғы аса ... ... ... ... ... ... қаржыландыруда банк мекемесі
кепілгер ... де алға ... ... ... ... банк ... ... қойылатын кері талап ету құқығынсыз) лизингілік мәміленің объектісі
мен лизингілік төлемдер қамтамасыз етеді.
АҚШ-та қаржылық лизинг ... ... 85%-і ... ... ... жатады. Ол, сонымен бірге, инвестициялық тұрпаттағы
жалгерлік немесе үшінші тарап қатысатын ... деп ... ... ... үшін люинг берушінің несиегері лизингілік контрактіге лизинг
берушінің кінәсінен құрал-жабдықтың істен шығу ... орын ... ... ... толеудің абсолюттік және ... ... ... шартты енгізеді.
Төлемдер тоқтатылмайды, ал, лизинг алушы лизинг берушіге кінәрат
(претензия) қояды. Аса ірі ... ... ... кемені, бұрғы
платформасын, мұнарасын) жалға беру ... ... ... ... ... ... мәміледе бірнеше компания лизинг берушінің рөлінде
болады.
Контрактілік жалдау (өзара ... ... - бұл ... лизинг
формасы, онда лизинг алушыға машинаның, ауыл шаруашылығы, жол құрылысы
техникаларының, ... ... ... ... партиялары
жалға беріледі. Бас лизинг лизинг алушыға жаңа котрақгіні бекітусіз жалға
алынған құрал-жабдықтың тізімін толықтыруына құқық ... Біз тек ... ... ... формаларын ғана қарастырдық. Іс-тәжірибеде
әр түрлі контракт ... ... ... бұл, ... олардың қатарын (санын) көбейте түседі.
Лизингілік операциялардың шапшаң есуі ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Бұлар:
• мәмілелерді қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша 100% қаржыландырады.
Лизинг әдетге аванетық төлемді қажет ... бұл ... ... жаңа ... ... ... ... фирма, кәсіпорын) үшін аса маңызды
болып табылады;
... ... ... ... ... ... көп ... кетпейді, қарыз қаражаты тартылады;
• келісімшарттың барлық ... ету ... ... ... ... ... тең ... Қаражат басқа мақсаттарға ... ... ... ... қорғайды, өйткені лизинг
еекірген құрал-жабдықғы осы заманғы жетілдірілген құрал-жабдыққа ... ... ... ... капиталын тартудың қажеті болмайды, баланста өзіндік
және қарыз капиталдарының оңтайлы ара салмағы (ара ... ... ... ... ... ... ... пайдалылығы мен
жалдау төлемінің ара қатынасы сақталады;
• жалға берушінің тарапынан техникалық қызмет ... ... ... ... көп шығын жұмсамай жаңартудың мүмкіндігі болады;
• салықтық жеңілдіктер және инвестициялық ынталандыру;
• келісімшарт мерзімі аяқталғанда ... ... ... ... ... үшырау қатері оперативті лизингіде жалға
берушіге жүктеледі;
• жоғары икемділік - лизинг нарықтық ... ... ... ... елдің сыртқы берешек көресткішінен лизингілік төлемдер есептен
шығарылады.
Лизингілік мәміледегі лизинг берушінің ... ... ... банк капиталының косымша салаларын үлғайта алады;
• банк ссудасына қарағанда қатері томен:
... ... ... ... қатынас орнатудың мүмкіндігі.
Бұл іскерлік ынтымақтастыққа қосымша жағдай тудырады.
Жеткізуші (жабдықтаушы) ұшін лизинггің артықшылығы - ... ... ... бар және ... ... ... ... негізгі әлементтері:
• мәміле объектісі;
• мәміле субъектісі (лизині ілік келісімшарттың тараптары);
... ... ... (лизинг кезеңі);
• лизингілік төлемдер;
• лизинг бойынша көрсетілетін қызметтер.
Лизинг объектілері. Өндірістік циклда ... ... кез ... түрі лизингілік мәміленің ... бола ... ... ... ... ... жылжымалы және жылжымайтын мүлік
лизингілері бөліп көрсетіледі.
Лизинг субъектілеріне мәміле объектісіне тікелей қатысы бар тараптар
жатады. Бұл арада ... ... ... және жанама қатысушыларға
бөлуге болады.
Лизингілік мәміленің тікелей қағысушыларына мыналар жатады:
... ... ... ... (лизинг беруші немесе жалға
беруші);
• өндірістік (өнеркәсіптік және ауыл ... ... ... мен ... ... ... немесе жалға берушілер);
• мәміле объектілерін жеткізушілер - өндірістік (өнеркәсіптік) және
сауда компаниялары.
Лизингілік мәміленің жанама ... ... ... ... ... ретінде алға ... әрі ... ... ... және инвестициялық банктер;
• сақтандыру компаниясы;
• брокерлік және өзге де ... ... ... ... ... орта ... және ұзақ
мерзімді) қарамастан жалгерлік қатынастм жүзеге асыратын кез келген фирма
лизингілік фирма деп аталады. Өз қызметінің ... ... олар тар ... ... және әмбебап лизингке белінеді.
Тар аяда мамандандырмаған компания әдетте тауардың бір түрімен (жеңіл
автомобиль, ... ... ... ... тауарлардың бір тобымен
(кұрылыс құралдары, текстильді кәсіпорынға арналған құрал-жябдықтар)
шұғылданады. Әдетте бұл ... ... ... ... ... құрал-
жабдық қорына иелік етеді әрі ... ... ... ... ... талап етуі бойынша үсынады. Лизингілік компания
гехииқалық қызмет кореетулерді әдетте өздері ... ... және ... ... ... ... ... қадағалап отырады.
Әмбебап лизингілік фирма әр алуан машина және құрал-жабдық түрлерін
жалға береді. Олар (әмбебап ... ... ... ... беретін жабдықтаупіыны жалға алушының өзі таңдап алуына мүмкіндік
береді. сонымен ... ... ... ... да, ... ... ... да жалға алушының еркінде болады. Лизинг
беруші осылайша ... ... ... ... ... десе де ... ... өте сирек жағдайда ғана тәуелсіз бола алады, яғни,
басқа компаниялармен жиі сабақтасуына тура келеді. Ол көбінесе ... ... ... ... ... ... филиалы немесе
еншілес компаниясы болады. Бұл арада лизингілік компанияларды кебінесе
банктер ... ... ... ... лизингілік операцияларға XX ғ. ... ... ... ... ... ... жылдары лизингілік бизнестің
үлғаюы 1971 жылы ФРЖ (ФРЕ) Басқарушылар кеңесінің үсақ меншікті және құрал-
жабдықты, ... ... ... ... ... ... ... фир-маларға
банктердің кұрылтайшы болуына рұксат берген шешімінін қабылдануына ... ... ... ... ... мына ... ... лизинг бизнестің капитал сыйымдылығы бар түріне жатады, ал, банк
ақшалай ресурстардың негізгі ұстаушысы;
2) ... ... ... табиғаты жағынан банктік несиелеумен
тығыз байланысты әрі соңғысына өзінше өзгешілігі бар балама болып табылады.
Қаржы нарығындағы бәсекелестік банктерді бұл ... ... ... ... ... Бұл, өз ... ... операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... лизингілік фирмаларды да
оларға несие бере отырып бақылайтын ... Олар ... ... ... ... ... тауарлы несие формасында жанама түрде
қаржыландырады.
Лизингілік ... ... ... ... ... өз
өнімдерін жалға беретін өнеркәсіп және сауда фирмалары жатады.
Ал, ... ... ... жүзеге асыратын үшінші қатегориялы
фирмаға әр түрлі делдалдық және сауда фирмаларын ... ... ... ... келісімшарттың әрекет ету мерзімін лизинг
кезеңі деп ұғуға болады. Лизинг ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... объектісінің қызмет ету мерзімінің ұзақка
созылуы және құнының ... ... ... ... ... ... ... келісімшарттың мерзімін анықтау барысында лизинг беруші мен
лизйнг алушы мыналарды ескереді:
• техникалық-экономиқалық мәліметтерімен ... ... ету ... ... ... ... жалға берушінің
пайдалануға берген объектісінің қаншалықты пайдалануға жарайтынын ... оның ... ... ... ықтимал пайдаланылу мер-
зімінен аса алмайды. Келісімшарттың мерзімі заңмен шектелуі мүмкін. ... оның ... шегі 40% ... белгіленсе, жоғары шегі
амортизацияны есептеу үшін қабыл-данған ... 90% ... ... ... ... кезенін үкімет орғандары белгілейді.
Қаржылық лизингге келісімшарітың мерзімі әдетте амортизация кезеңімен
сәйкессді;
... ең ... ... арзан аналогының (ұқсасының) пайда бөлу
циклы. Бұл фақторды шығарылған өнімдерді ... ... ... ... секерудің маңызы чор;
• инфляциялық процестің ссрпіні (дииамикасы) - ... ... ... өсу ... ... ... келісімшартты тіркелген
(бекітілген) жалгерлік төлемдермен ұзақ мерзімін бекіту пайдасыз болып
табылады. Ал. ... ... ... кему ... ... ... беруші келісімді ең ұзақ ... ... ... ... ... конъюнктурасы және оның даму тенденциясы.
Лизингілік компаниялар баик несиесін кеңінен пайдаланатындықтан, лизингілік
проценттің негізі болып ... ұзақ ... ... ... ... лизингілік келісімнің ұзаққа созылуына тікелей әсерін
тигізетін болады.
Лизинг құны. Лизингілік операцияның жобасында ең күрделі ... ... ... ... ... (жалдаудың ақысын) сомасын анықтау
жатады. Қысқа мерзімді және орта мерзімді жалгерлікте ... ... ... ... ... алынған тауар нарығының конъюктурасымен
анықталады. Ұзақ мерзімді жалгерлікте (лизингте) ... ... ... ... ... тұрғыдан негізделген есеп айырысу жатады.
Бұл мәміле обьектісі ... ... ... ... және лизингілік
контракті мерзімінің ұзаққа созылуымен байланысты алынып отыр.
Осыған байланысты көптеген экономистердің ... ... ... ... ... көп ... ... шарпарын әзірлеу және оны
құжаттық тұрғыдан ресімдеу әлде ... ... және ... ... пен
тәжірибені қажет етеді.
Кез келген лизингілік төлемнің құрамына мыналар кіреді:
... ... ... ... үшін ... ... ... төлемі;
• көрсеткен қызметі үшін алатын лизинг берушінің табысын (1-3%)
қамтитын лизингілік маржа;
• тәуекелділік сыйлықақысы. Оның ... ... ... ... ... ... деңгейіне қарай анықталады.
Ресурс төлемі, лизингілік маржа және тәуекелділік сыйақысы лизингілік
процентті құрайды.
Қаржылық лизинг бойынша жалгерлік төлемі ... есеп ... ... (нақты қарыз бойынша жыл сайынғы төлем) пайдаланылады.
Бұл формула жалгерлік төлемнің шамасына, контрактінің сомасы мен ... ... ... ... кезенділігіне байлаиысты
лизингілік келісімдегі барлық шарітардың өзара әрекетін білдіреді. Аннуйтет
формуласы ... ... - ... төлемнің сомас
А - амортизация сомасы ;
П - контракт мерзімі;
И - лизингілік ...... ... ... ... пайдаланылуы келісімнің барлық әрекет ету мерзіміңде
әрбір жалгерлік ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, жалға алынған құрал-жабдықтың ... ... ... ... мерзімі - 5 жыл, проценттік мөлшерлеме - ... ... ... - үш айда 1 рет, ... сомасы ұдайы
(тұрақты) бірдей болады және былайша есептеледі:
Лизингілік келісім бекітілетін кезде, әдетте, ... ... ... ... ... ... Бұл жағдай ... ... ... болады.
Мәселен, Федералдық заңға сәйкес АҚШ-та есеп айырысу жойылма ... ... ... егер ол ... ... 10%-тінен
аспайтын болса, тозуды есептеу ... ... ... ... ... құны ... бастапқы және жойылма құнының арасындағы
айырмашылықтан аспауы қажет.
Жалгерлік төлемнің түпкілікті ... ... (дәл ... ... ... формуласы екі түчеіу коэффициентін қарастырады.
Клиент таңдап алғап қалдық қүнынын шамасына ... ... ... үшін ... көбейткіш формуласы (1-түзетуші коэффициент)
пайдаланылады:
мұндағы ҚҚ - қалдық құны.
Егер біздің мысалымызда қалдық құнының ... 5%-ке (0,05) тең ... онда ... ... ... ... тең ... бірінші жалгерлік төлем аванспен, яғни, ... ... ... ... туралы хаттамаға процент іолемінің ... ... ... ... ... басында қол қойғанда
жүзеге асырылатын болса, онда төлем ... есеп ... ... тағы бір ... ... (П-түзетуші коэффициент):
Лизингілік келісімге енгізілген ... ... ... ... есеп айырысуының базалық формуласын өзгерту арқылы
өндірістік қуаттың игерілуіне ... ... ... ... ... ... графигін немесе маусымдық ұлғаюын және әрбір
жылдың белгілі бір тоқсанында өткізуді ескеретін графикті есептеуге болады.
Компьютерлік жүйені программалық тұрғыдан жабдықтау ... әр ... ... ... ... ... жалға берушімен
келіссөз жүргізу барысында тікелей есептеуге болады, бұл жалға берушінің
ұсынылған әр ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуын басқа тәсілмен де жүзеге ... Бұл ... ... ... әр ... ... сондай-ақ
лизинг беруші жалға берушіге көрсестетін өзге де қызмет көрсетудің түрлері
ескеріледі. ... ... ... ... немесе
амортизациялық аударымдардың бірыңғай нормаларына ... ... ... ... амортизация эдісімен есептелуі ықтимал
лизингілік ... (Лт) ... ... ... ... ... А - амортизацияны есептеудің сомасы;
Тн — тартылған несие ресурстарының төлемі;
Тком - комиссиялық төлемнің мөлшері;
Тқ — қосымша қызмет көрсетулердің төлемі.
Бұл арада осы ... ... ... ... ... бойынша амортшациялық аударымдардың сомасы:
Мұндағы С - құрал-жабдықтың баланстық кұны;
На - амортизациялық аударымныд нормасы;
Т - келісімшарттың әрекет ету кезеңі.
2. ... ... ... ... (Т) ... жазылады:
Мұндағы Н — несие ресурстарының шамасы;
Мн - пайдаланылатын ... ушін ... ... ... ... ... анықталады:
Мұндағы Қб Қс - жыл басындағы ... ... ... төлемнің мөлшері (Т ком):
Мұндағы Мком - комиссиялық сыйақының мөлшерлемесі.
4. Банктік ... ... ... төлемінің есеп айырысуы (Тк):
Мұндағы Шіс - банк жұмыскерінің іссапар шығыны;
Шк - қызмет көрсету шығыны;
Шж - банк ... ... - ... ... ... ... (Лж) шамасы төлем кезеңділігіне қарай ... ... ... ... жыл ... ... = ЛП : Т ;
ә) тоқсан сайынғы төлемде
ЛЖ = ЛП : Т 4;
б) ай сайынғы төлемде:
ЛЖ = ЛП: Т : ... ... ... ... ... есеп ... нақты лизинг
түріне, лизингілік келісімнің ерекшеліктеріне және лизингілік төлемдердің
таңдап ... ... ... болады.
Люинг алуан түрлі қызмет көрсетулерімен сипатталады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... түрде екі топқа
бөлуге болады: техникалық ... ... және ... ... ... ... ... объектісін клиент пайдаланатын орынға
тасымалдаумен, лизингіге берілген құрал-жабдықты ... ... оған ... ... ... және ... жөндеуден
өткізумен (әсіресе, күрделі жаңа құрал-жабдық жағдайында) байланысты
көрсетілетін қызмет.
Консультациялық ... ... - ... ... ... ... ... және басқа да мәселелер жөніндегі қызмет көрсету.
Лизингілік операцияларды ... ... мен ... елдердің заңдық ерекшеліктерімеп анықталады. Осыған орай, біз
лизингілік мәмілелерді ... ... ең ... тараған тәсілдерін
қарастыратын боламыз.
Жалдаушы лизингілік компаниядан қажетті құрал-жабдықты алу ... өзі ... ... ... ... ... жеткізушіні
(дайындаушы кәсіпорынды), түрпатын (маркасын), құрал-жабдықтың немесе басқа
мүліктің бағасын және оны пайдаланудың мерзімін ... ... ... ... ... ... және ... қызметін
сипаттайтын мәліметгер болады. Бұл мәліметтер:
• кәсіпорын туралы жалпы мәлімет (атауы, мекен-жайы, негізгі ... ... ... және ... ... ... сипаты (өндірілетін өнімнің түрі, өткізу
нарығы, ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын, оның ішінде, кәсіпорынға тиісті және
оның жалға алған құрал-жабдығының болуы;
• жалдаушы сұрататын құрал-жабдықтың ... ... ... ... ... толық мәлімет. Лизингілік
компания ұсынылған мәліметтерді тиянақты талдағаннан кейін түпкілікті шешім
қабылдайды және оны ... ... ... ... ... ... ... хат арқылы жеткізеді, ал, құрал-жабдықты жеткізуші лизингілік
комманияға құрал-жабдықты сатып алғысы келетіні ... ... ... лизинг беруші жеткізушімен құрал-жабдықтың бағасы жөнінде келісіп,
қажет болған ... ... ... ... ... ... ... алушы лизингілік келісімнің жалпы шарттарымен танысқаннан кейін
лизинг ... ... ... ... бланкісін қоса тіркеп,
міндеттемені растап, жалпы контракт шарттарының қол қойылған ... ... Бұл ... ... ... ... және оған лизинг алушы
бұрыштама соғады.
Аталмыш құжаттарды алғаннан кейін лизинг алушы ... қол ... оны ... ... ... бланкісінің орнына жеткізуші мен лизингілік фирманың арасында
бекітілген құрал-жабдықты ... алу ... ... жеткізушінің
жалпы шарттары баяндалған жеткізудің жүктелімі пайдаланылуы ... ... оны ... ... ... ... мойнына алатын лизинг алушыға жөнелтеді. Жеткізуілі ... ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін кұрал-жабдықтың нақты жеткізілгенін оның
құрастырылғанын және жеткізушіге ешкандай кінәрат қойылмай, оның ... ... ... ... ... ... ... операцияға қатысушылардың барлығы қол қояды және лизинг ... ... ... ... ... ... ... негізінде мынадай ... ... ... ... алу ... немесе мәміле объектісін жеткізу
жүктелімі, мәміле объектісін қабылдау ... ... ... ... ... мынадай
бөлімдерден тұрады:
1. Келісімшарттың тараптары.
2. Келісімшарт заты.
3. Лизингілік келісімшарттың әрекет ету ... ... ... мен ... Лизингілік телімнің шарты.
6. Мәміле объектісін сақтандыру
7. Лизингілік келісімшартты бұзудың тәртібі. Әр ... ... ... ... ... Лизингілік келісімшартқа екі тарап
қатысады: тауардың меншік иесі болып табылатын ... ... және ... ... ... ... алушы. Құрал-жабдықты лизинг алушының
өзі немесе басқа заңды ... ... ... ... ... ... құқығына (қосалқы жалдауға) немесе
жалға берушінің еншілес кәсіпорнына берілетін болса, онда келісімшартта осы
міндеттерге байланысты туындайтын пайдаланушы ... ... ... ... заты. Лизингілік келісімнің заты оның жеке белгілерімен
(тұрпаты, үлгісі, маркасы, номерлік белгісі және т.б,) ... ... ... Бұл ... ... ... ... міндетті бөлігі болып табылатын өзіндік ерекшелігінде
қамтылады. Мұнда жеткізушінің атауы және ... ... ... ... ... ... Лизингілік келісімшарттың ... ету ... ... ... ... ... ... енгізілген күнінен
бастап күшіне енеді және белгіленген мерзім ішінде әрекет етеді.
Лизингілік ... ... ... ... ... деп ... мерзім белгіленеді. Тараптар келісімшартта
қарастырылған шарттарды бұзбаған жағдайда осы мерзім ... ... ... Тараптардың құқықтары мен міндеттері. Келісімшарттың бұл бөлімі
мәміленің дайындау кезеңіндегі, яғни, мәміле дайындалатын ... ... ... міндеттердің және келісімшарттын әрекет ету ... ... ... ... ... ... тізбесін қарастырады.
Ішінара алғанда, лизинг беруші мәміле дайындалатын кезеңде мыналарға
міндетті:
• жеткізуші мен ... ... ... ... және ... шарпардың негізінде жеткізушімен сату-сатып
алу келісімшартын бекіту;
... ... ... ... ... жасай отырып,
мәміле обьектісін жеткізіп беру жөніндегі жүктемені жөнелту.
Лизинг ... ... ... иесі ... ... ... көруге құқылы. Объекті пайдалануға енгізілгеннен
кейін лизинг беруші объектіні қабылдау ... қол ... ... ... ... ... барысында кемшіліктердің кездескені
айтылатын болса, онда ол жеткізушіге бұл ... ... бір ... жою турасында тапсырма береді.
Лизинг беруші жалға берілген құрал-жабдықтың жағдайын және оның ... ... ... ... ... құқылы болады.
Лизинг алушы лизингілік операция ұйымдастырылған кезде мыналарға
міндетті:
... ... ... ... оны ... сонымен бірге
қабылдау кезінде оның тиісті техникалық және құқықтық шарттарын ескеру;
• егер бұл ... ... ... болса, обьектіні
құрастырып, пайдалануға енгізу;
• жеткізілген құрал-жабдықтың кешенділігін, оның жұмыс ... ... ... ... ... кемшіліктері табылатын болса, оны ... ... бұл ... ... ... ... мәміле объектісін қабылдау кезінде шарттарды сақтау. Лизинг
алушы, сонымен қатар лизинг ... ... ... ... ... ... ... Лизингілік төлемнің шарттары. Келісімшарттың бұл бөлігінде
лизингілік мәміле бойынша ... ... ... турі және тәсілі
анықталады. Көбінесе тараптар келісімін берген әрі ... ... ... ... төлемнің тіркелген сомасы
пайдаланылады. Әдеттегіше төлем кестесі (графигі) ... ... ... әр алуан болуы мүмкін:
- аванспен төлеу. Лизинг ... ... ... ... ... барысында мәміле объектісінің сатып алу құнының 15—20% мөлшерінде аванс
немесе жарна ұсынады, ал қалған сомасын келісімшарт мерзімі ішінде ... ... ... ... ... төлем сомасы
белгіленеді, ал процент сомасы өткізу мөлшеріне, баға индексіне және басқа
шартғарға ... ... ... ... бір ... және кезең сайын болуы мүмкін. Бір ... ... ... ... хаттамасына қолдарын қойғаннан кейін
жүзеге асырылады және ... тек ... алу ... немесе
жеткізу жүктелімін (көлік, сақтандыру шығыстарын төлеу, құрал-жабдықты
құрастыру және т.б.) жеткізуші ... ... ғана ... ... ... ... барлық әрекет ету мерзімі ішінде
жүзеге асырылады. Олар:
• келісімшарттың барлық ... ... ... ... ... ... төлем сомасы кезен, сайын артып ... ... ... ... ... ... отырады;
• бастапқы жарнамен анықталған төлем;
• жедел төлем.
6. Мәміле ... ... ... түріне қарай
объектіні лизинг беруші (оперативті лизинг) немесе лизинг ... ... ... ... келісімшартты бұзудың тәртібі. Лизингілік келісімшарт
мынадай (төмендегіше) жағдайлар орын алғанда ... ... ... ... ... ... объектісін кабылдаудың тиісті
шарттарын әзірлемеген жағдайда;
... ... ... және құрал-жабдық
келісімшартта белгіленген мерзімде пайдалануға енгізілмеген жағдайда;
... ... ... ... ... ... алушы келісімшартта қарастырылмаған басқа шарттарды
орындамаған жағдайда;
... ... ала ... ... орын ... лизинг беруші келіскен жағдайда;
лизинг алушы өзінің лизинг берушісі мен осы немесе басқа объектіге ... ... ... ... ... бұрын бұзыла қалған
жағдайда лизинг алушы ... ... ... ... ... ... орнын толтыруға міндетті.
Лизингілік контрактіде, сондай-ақ барлық хабарлаулар мен өзге ... ... ... ... өзгерістер секілді жазбаша
формада жүзеге асырылатыны қарастырылады. Келісімшарттағы ... ... ... тараптардың келісімімен күшін жоюы мүмкін.
Лизингілік мәміле тәуекелдігі. Лизингілік операция банктің басқа да
операциялары секілді қатерлі болып ... ... ... ... ... ... жіктеуге болады.
Маркетингілік қатер - қолдағы құрал-жабдықт жалдайтын тұлғаны таба
алмау қатері. Ол негізінен оперативті лизингке тән.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... мәміле үшін құрал-жабдықтың және өзге де техниканың ең ... ... ... ... ... ... мәміле
объектісін нарық коньюктурасын ескере отырып, сату ... ... сана ... ... тозу қатері Лизингілік
мәміленің объектісі ретінде ... ... жиі ... ... ... ... өнімдері алға шығатындықтан нарықта
лизингілік мәміленің объектісіне ұқсас жетілген түрі пайда болғанда ... ... ... оның ... жаңа ... ... ұмтылады
және осыған байланысты лизингілік келісімшартты мерзімінен бұрын бұзуға
немесе жаңартпалы лизинг ... ... ... ... ұмтылады. Бұл
қатерді барынша азайтудың негізгі тәсіліне қайтарып ... ... ... бұзуға жол берілмейтін мерзімді белгілеу жатады.
Баға қатері. Лизингілік контрактінің әрекет ету ... ... ... объектісінің баға өзгерісімен байланысты пайданың көп
бөлігінен айырылып қалу қатері бар. Ескі баға бойынша бекітілген ... ... ... ... ... лизинг беруші пайданың көп
бөлігінен айырылымы қалады. Ал осыған керісінше, ескі бағасы ... ... ... ... көтерілетін болса, лизинг алушы ... Брі ... ... ... ... кезеңіне әрбір лизингілік
төлемнің тіркелген сомасын белгілеу жолымен ... ... ... ... төлемнің сомасы контракт бекітілген сәттегі ... ... ... ... анықталады.
Құрал-жабдықтың апатда ұшырау қатері немесе оның одан ары пайдалануға
жарамай қалу қатері мәміле ... ... ... ... ... ... объектісін лизинг беруші сақтандыратын болса, ал
қаржылық лизингте мәміле ... ... ... ... қатері. Балансталмаған өтімділік қатері - лизинг беруші актив
бойынша ... ... ... бойынша өз міндеттемесін өтей алмай
қалған жағдайда қаржыдам айырылып қалуы ықтимал. Бұл ... ... ... ... келмеген өзіне қатысты активтік операцияларды
ссудалық капитал нарығына қаражат тартудың есебінен кайта ... ... ... ... Бұл ... ақшалай қаражат
ағындарын уақыт жағынан байланыстыру және резервтік қорды құру ... ... ... әр ... ... ... ... қатері лизинг алушының лингілік төлемдерді төлемей кету
қатері. Бұл қатерді ... ... ... ... мұқият талдау, бір
лизингілік контракт сомасын лимиттеу (шектеу), үшінші тұлғадан кепілдік
алу, ... ... ... ... ... кемітуге болады.
Процент қатері айырылып қалу қатері. Бұл қатер банк несиесі ... ... ... ... мөлшерлеменің лизингілік
контрактіде қарастырылған мөлшерлемеден асып кеткен ... ... Бұл ... ... фьючерстерді сату-сатып алу немесе «проценттік
своп» мәмілесін бекіту арқылы кемігуге болады.
Фьючерс - ... ... ... алу міндеттемесі. Биржада
бекітілген фъючерс-көптрактісі оны ұстаушының белгілі бір уақыт аралығында
немесе нақты күиге ... ... ... ... сәттегі
тіркелген баға бойынша құнды қағаздарды сатып алу ... ... ... ... бекітілген сәттегі тіркелген бағам бойынша
оның (мәмілені) бекітілі ен ... ... яғни ... ... ... ... ... бағам және сома тіркеледі, алайда, мерзімі келгенше
(1-6 ай) ешқандай сома шот ... ... своп ... спот мәмілесінің жағдайыида сатып алуды бір
мезгілде сатумен ... ... ... ... мерзімде сатып алумен
ұштастыратын операция барысында жүзеге асыралады.
Валюта қатері - валюта бағамының ауытқуы нәтижесінде ... ... ... Бұл ... процеінттік қатердегіге ұқсас жолмен ... жане ... ... ... өзара тығыз байланысты және
халықаралық лизингілік операцияларды жүзеге асыру барысында айқын білінеді.
Саяси қатер ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі, мемлекеттік экономикалық тапсырыстың
жойылуы және т.б. ... ... ... ... ... ... заң актілерінің өзгеруі нәтижесінде найда болатын
айырылып қалу қатері. ... ... ... ... ... ... және саяси қатерлерді басқарудың мынадай ... ... ... ... ... ... ... ахуалы мен салық
заңын талдау;
• тәуекелдік сыйлық ақысын қатердің ... ... ... инвестиция кепілдігі бойынша укіметаралық келісім.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туризмдегі қызмет көрсету мәдениеті105 бет
Туризмдегі қызмет көрсету мәдениеті ( тур. фирма мысалында)62 бет
Туристік өнімді әзірлеу және іске асыру негізі ретінде маркетингілік зерттеуді ұйымдастырудың теориялық және технологиялық негізі52 бет
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы, оның мәселелері мен өзектілігі13 бет
Іскерлік қарым-қатынас этикасы3 бет
Іскерлік қатынас7 бет
Азаматтық-құқықтық қатынастың түсінігі мазмұны және түрлері72 бет
Психологиялық қарым-қатынас және оның құрамы43 бет
Қарым-қатынас жайлы түсінік және оның түрлері4 бет
Қарым-қатынас туралы жалпы ұғым12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь