Қылмыстық жазалар және оның түрлері

Кіріспе

Бірінші бөлім.Қылмыстық жазалар және оның түрлері

1.1 Қылмыстық жазаның түсінігі мен мақсаттары

1.2 Қылмыстық жаза жүйесі

1.3 Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары


Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қазақстан Республикасының тәуелсіз ел ретінде дамуы жоғары заң білімін беру жүйесінде оқылатын пәндер мен оларды оқытудың әдіс тәсілдері мемлекетіміздің алдында қойған талап тілектерінің аясында және соған сәйкес болуды талап етіп отыр. Бұл Қазақстан Республикасының мемлекет пен заң арасы негізіне тікелей қатысты. Себебі, Қазақстан Республикасы болашақ еліміздің ххi-ші ғасыр заңгелерін дайыдап, олардың бойына отанға деген сүйіспеншілік орнықтыруда.
Қазақ елінің тарихына үңілетін болсақ бідің ел дербес болып құрылу үшін көптеген кезеңдерден өткен және сол аралықтарда өзінің заң жүйесін қалыптастырған. Соған айғақ Қазақстан аумағында қалыптасқан басты-басты мемлекеттік құрылымдар мен құқықтық жүйелер, Қазақ хандығының саяси-құқықтық құрылымы, Ресей империясы құрамындағы Қазақстанның саяси-құқықтық дамуы, Кеңестік Қазақстанда мемлекет пен құқықтық жүйенің орнығып, дамуы және Тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік-құқықтық дамуы туралы пегізгі мәліметтер бізді тарихтан хабардар етеді. Біз осы асқақтаған еркіндігіміз бен тәуелсіздігімізді бүгінгі таңда әлемге мақтанышпен танытып, барлық сала бойынша жоғары деңгейде орын алуға ұмтылып, жаһандану жолында арпаласудамыз. Ендеше, біз өз елімізге қадамы сәтті, іргесі мықты ұлы мемлекеттердің бірі болуын тілеп, халқымыз әр уақыт бір ауыздан қолдау мен сүйеу болуын тілейміз.
Мемлекет тірегі- халық. Ал, халық- дегеніміз адамдар және олардың ара қатынасы. Ендеше, осы қатынасты реттейтін нәрсе ол Заң. Бізде, 1991 жылы желтоқсанның 16 жұлдызында «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі туралы» маңызды Заң қабылданғаны белгілі. Бұл құжатта: «Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі Қазақстан халқының еркін білдіре отырып, Адам құқыларының жалпыға бірдей декларациясында, халықаралық құқықтың жалпы жұрт таныған өзге де нормаларында баянды етілген жеке адамның құқылары мен бостандықтарының үстемдігін мойындай отырып, қазақ ұлтының өзін-өзі билеу құқын растай отырып, ядролық қаруды таратпау принципі мен қарусыздану процесіне адалдығын мәлімдей отырып, Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін салтанатты түрде жариялайды» (1)- делінген.
Осыған сәйкес 1995 жылғы тамыздың 30 жұлдызында референдум жолымен қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясы қоғам, мемлекет және жеке адам тіршілігіндегі орын алатын негізгі қағидаларды бекітіп берді. Оның 1-бабында айтылғандай: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады және оның ең қымбат қазынасы- адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын құрметтеп қорғайды»(2). Осы негізгі қағидаларды іске асыра бастау арқасында біз Біріккен Ұлттар Ұйымының толық мүшесі болып, басқа да ертеден белгілі өркениетті халықтар қатарындағы терезесі тең ел есебінде танылдық.
1)Қаиржанов Е, УП РК общ.часть, изд -3-е,доп. Университет ҚАЙНАР, Алматы 2000ж
2)В. А. Наумов, ауд:Н.О. Дулатбеков,Ресей қылмыстық құқығы,Астана-Фолиант, 2005ж.
3)А. Қ. Мұхтарова, Шет елдердің мемлекет және құқық тарихы, Алматы –Нұр ПРЕСС, 2005ж.
4)Ү. Ш. Шапақ, Шет елдердің мемлекет және құқық тарихы,Оқу құралы, Астана –Заң Насихат, 2005 ж.
5)Б. Е. Айтжан, А.М. Хусаинова, РИМ ҚҰҚЫҒЫ, Жеті жарғы, Алматы 2005 ж.
6)Е.Ә.Оңғарбаев, А. А. Смағұлов. ҚР Қылмыстық құқығы/Қарағанды Болашақ. Баспа 2005
7)Ғ. Маймақов, ҚР-ның саяси құқықтық тарихы, Алматы –Ғылым, 2000ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе
Бірінші бөлім.Қылмыстық жазалар және оның түрлері
1.1 Қылмыстық жазаның ... мен ... ... жаза жүйесі
1.3 Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының тәуелсіз ел ретінде дамуы жоғары заң ... ... ... пәндер мен оларды оқытудың әдіс ... ... ... ... тілектерінің аясында және соған сәйкес
болуды талап етіп отыр. Бұл Қазақстан ... ... пен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы болашақ
еліміздің ххi-ші ғасыр заңгелерін дайыдап, олардың бойына ... ... ... ... ... ... болсақ бідің ел дербес болып құрылу үшін
көптеген кезеңдерден өткен және сол аралықтарда ... заң ... ... ... Қазақстан аумағында қалыптасқан басты-басты
мемлекеттік құрылымдар мен ... ... ... ... саяси-
құқықтық құрылымы, Ресей империясы құрамындағы ... ... ... Қазақстанда мемлекет пен құқықтық жүйенің орнығып, дамуы
және Тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Біз осы асқақтаған еркіндігіміз
бен тәуелсіздігімізді бүгінгі таңда әлемге мақтанышпен ... ... ... ... ... орын алуға ұмтылып, жаһандану жолында
арпаласудамыз. Ендеше, біз өз ... ... ... ... ... ... бірі болуын тілеп, халқымыз әр уақыт бір ... ... ... ... ... тірегі- халық. Ал, халық- дегеніміз адамдар және олардың ара
қатынасы. Ендеше, осы ... ... ... ол Заң. ... 1991 ... 16 ... ... Республикасының тәуелсіздігі туралы»
маңызды Заң қабылданғаны белгілі. Бұл құжатта: «Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Кеңесі ... ... ... ... ... Адам ... ... декларациясында, халықаралық құқықтың жалпы жұрт ... де ... ... етілген жеке адамның құқылары мен
бостандықтарының үстемдігін мойындай отырып, қазақ ... ... ... растай отырып, ядролық қаруды таратпау принципі мен қарусыздану
процесіне адалдығын ... ... ... ... мемлекеттік
тәуелсіздігін салтанатты түрде жариялайды» (1)- делінген.
Осыған сәйкес 1995 жылғы тамыздың 30 жұлдызында ... ... ... Республикасының Конституциясы қоғам, мемлекет және
жеке адам тіршілігіндегі орын алатын негізгі ... ... ... ... ... ... Республикасы өзін демократиялық,
зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады және оның ... ... адам және ... ... ... мен бостандықтарын
құрметтеп қорғайды»(2). Осы негізгі қағидаларды іске асыра бастау ... ... ... ... ... мүшесі болып, басқа да ертеден белгілі
өркениетті халықтар қатарындағы ... тең ел ... ... ... ... әлі де болса этатизм мен құқықтық ... ұзақ ... бойы ... ... өтуі ... мүмкін (3).
Тағы бір баса назар аударар жай-әсіресе соңғы кезеңде етек ала бастаған
ересек қылмыскерлердің ықпалымен қылмыс ... ... жасы ... жиі ... ... ... ... және оларды жеке даралаудың негізгі
қағидалары
Жаза тағайындау- мемлекеттік органның маңызды да ... ... ... ... ... ғана қылмыс жасаған адамның әрекетіне қорытынды баға
беріледі. Жаза тағайындау барысында заң нормалары бұзылса, ол ауыр ... ... ... шектен тыс қатаң жаза берілсе, сотталған адамда ыза-
кек туады. Ал өте жеңіл жазаланған адам ... онша мән ... Бұл ... да ... ... ... ... себебі әділқазылық принципі
сақталмағандықтан, жаза өз мақсатына жетпейді.
Жаза тағайындағанда сот ... 52-62 ... ... жаза
тағайындау тәртібін, сондай-ақ ... заң ... ... ... ... ... ... жеке адамға сәйкес даралау,
т.б.) басшылыққа алу тиіс. Бұл жағдайда сот ... ... ... ... негізге алады.
Жазаға байланысты осы және басқа да мәселелер төмендегі ... ... ... жазаның түсінігі және оның мақсаттары
Қылмыскерге тек қылмыстық жазалау шараларын, оның ішінде ауыр, қатал
жаза қолдану ... ғана ... ... жеңе алмайтындығымызды
тарих дәлелдеді. Ал, қылмыскерліктің ... алу, одан ... ... ... ... көп ... сөзсіз.
Қылмыскелікпен күресте мемлекет басқа да ... ... ... ... ... заң ... ... мемлекет мәжбүрлеу арқылы ғана
қамтамасыз етеді, себебі бұл ... ... ... ... салаларындағы
норалардың бұзылуына қарағанда мемлекет мүддесіне, қоғам мүддесіне немесе
жеке азаматтар мүддесіне үлкен зиян келтіреді.
Жаза ... ... адам мен ... ... бостандығын,заңды
мүдделерін, бейбіт өмір мен адамзат ... ... ... мен ... ... ... ... пен қауіпсіздікті, қоршаған
ортаны, конституцялық құрылысты және Қазақстан Республксы аумағының
тұтастығын, содай-ақ ... мен ... заң ... ... ... қастандықтан қорғау.
Республиканың Қылмыстық кодксі жаза түсігіне мынадай анықтама береді:
Жаза дегеніміз соттың ... ... ... ... ... Жаза ... жасауға кінәлі деп танылған ... ... ... ... мен ... осы ... көзделгенайыру немесе
оларды шектеу болып табылады. (38- бап).
Бұл анықтамадан жаза белгілерінің жиынтығы шығады. Оны ... ... ... ... ... сот кана үкім ... қолдана алады.
Үкім тек Қазақстан Республикасының атынан шығарылады. ... ... ... лауазымды адамның атынан немесе қандайда бір
мемлекеттік ... ... ... күшіне енген сот үкімі барлық мекемелер, кәсіпорындар мен ... ... ... табылады, ол Қазақстанның барлық аумағында орындалуға
тиісті.
Үкімде тағайындалған жаза қатаң дара сипатта ... ол тек ... ... ғана ... және ... ... ... туған-
туыстарына ) таралмайды.
Жазаның орындалуы мемлекет күшімен жүзеге асырылады. ... ... ... ... айырмашылығы сол- олардың артында мемлекеттік күш
емес, қоғамдық пікір тұрады.
Қоғамдық ықпал ету шараларын мемлекеттік органдар емес, қоғамдық ... ... ... мәжбірлеудің заңмен белгіленген шарасы. ҚК-тің
38-бабында жаза түрлері түгелдей ... ... ... ... ... ... ... түрін қолдана алмайды.
Қылмыс пен жаза- өзара тығыз байланысты құқықтық түсінік. ... ... ... жаза тек ... үшін қолданылады.
Жазаға тән ерекшелік- міндетті түрде жазалаудың болуы. Жазалау дегеніміз
жазаның мәжбүрлеу, золау сипаты. Олар күш ... ... ... басқадай ықпал ету арқылы жүзеге асырылады.
Мысала: бас бостандығынан айырғанда, қамауға алғанда сотталған ... ... шек ... ол ... ... оның
отбасымен, дос- туыстарымен байланысы үзіледі. ... ... ... ол материалдық шығын көреді. Белгілі бір қызметке тұру немесе
қызметпен айналысу құқынан ... ... жаза ... ... қызмет, кәсіп
таңдау құқына шектеу салады. Жазаның жазалау сияқты элементінде қорқыту
сипаты бар. ... ... ... ... ... қылмыстың
сипатына және қаншалықты ауыр екендігіне, айыпкердің жеке басына және басқа
мән- жайларға байланысты.
« Жазалау жазаға тән ... бола ... да ... ... ол жаза
мақсаты ретінде қаралмайды (ҚК-тің 38-бабының 2 бөлігі). Бұрынғы ҚК- терде
де жазалау жазаның мақсаты ... ... ... ... ... жаза ... ретінде қарастырған.
Атап айтқанда Н.А.Беляев былай деп жазды: «Жазаның ... ... ... ... қылмысы үшін айыпкерді ... ... (2 ж) пен ... (3 ж) ... де осындай
пікірлер айтылған».
Мемлекеттік мәжбірлеудің ерекше шарасы болып табылатын жазады соттылық
сияқты өзіне тән сипат бар, ол ... ... және ... ... ... зардабын тигізеді. Мысалы, егер адам жаңадан қылмыс ... ... ... үшін ... ... жауапкершілікті ауырлататын
мән-жай болып табылады.
Бұрын қасақана қылмысы үшін соттылығы бар ... ... ... ... ... қайталануы деп танылады( ... 13- бабы ... ... тағайындалған жазаның түріне және мөлшеріне, ... ... ... жазасын тағайындағанда колонияның ... ... ( ҚК- тің ... ... ... ... ... жазаның айырмашылығы
сол- қылмыс жасаған адамға және оның әрекетіне сот тек құқық тұрғысынан
ғана ... ... ... ... ... теріс баға береді.
Сондықтан да жаза тағайындау дегеніміз қылмыс жасаған ... ... ... ... ... қылмыстық жаза- қылмыстық заңмен белгіленген ... ... оны ... ... ... ... адамға қатысты сот өз
үкімімен қолданады, онда жазалау сипаты ... және осы ... ... ... ... ... ... басылады ( теріс баға беріледі).
Жазаның мақсаты әрбір мемлекеттік мәжбүрлеу шарасының өз ... ... ... ... ... ... тікелей жаза тағайындау, оны
қолдану және іске ... ... ... қол жеткізуге ұмтылатын әлеуметтік
нәтиже.
Жазаның нақты мақсаты Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ... ... туындайды ( ҚК-тің 2- бабы).
Жазаның мақсатынанықтаудың, бәрінен бұрын, соттың заң қолдану қызметінде
маңызы зор. Нақты адамға ... ... ... мөлшерін анықтай отырып сот
жазаның заңда белгіленген мақсаттарын басшылыққа ... ... Бұл ... ... ... жаза ... әділетті емес үкім ... ... ... ... заң ... анықтама беру- жаза қолданудың
тиімділігін ғылыми зерттеу үшін де ... ... ... рет ... ... санының көбеюі, не азаюы жалпы қылмыстың алдын алудағы
мақсаттың көрсеткіші бола алады. Ал қайталанған қылмыстың ... ... алу ... үшін және ... ... үшін ... көрсеткіш
болады.
Жазаның мақсаты ҚК- тің 38- бабындабылай ккөрсетілген: « Жаза әлеуметтік
әділеттілікті қалпына келтіру, сондай-ақ ... ... ... және
сотталған адамның да, басқа адамдардың да жаңа ... ... ... ... Жаза тән ... ... немесе адамның қадір-
қасиетін қорлауды мақсат ... ... ... ... ... ... ... сотталғанды түзеу;
В) сотталған тарапынан жаңа қылмыстың жасалуын болдырмау ( ... ... ... басқа адамдар тарапынан қылмысты болдырмау ( ... ... ... әрбір жағдайда осы мақсаттар бірге қарастырылуы тиіс.
Сонымен әлеуметтік әділеттілікті қалпына ... жаза ... ... табылады. Қандай қылмыс болмасын әлеуметтік әділеттікті ... күші ... адам ... адамды соққыға жығады. Ер адам күш көрсетіп,
әйел зорлайды. Лауазымды адам өз ... ... ... ... мен ... ... ... нұсқан келтіреді. Осы көрсетілген
жағдайлардың әр қайсысында біреу ... ... ... ... қатысты әлеуметтік әділеттілік бұзылады.
Айыпкерге жаза тағайындағанда сот тек жәбір шеккен ... ғана ... ... ... ... әділдікті біршама болса да қалпына
келтіруге әрекет жасауға тиіс. Қылмыскерді бас ... ... ... жәбірленгеннің аз да болса көңілін басады, жасалған ... ... ... ... мен ... мүдделерін қалпына келеді
деп үміттенеді. Мысалы, ... ... ... ... адам ... мүлкін
қайтарып алады немесе өзіне келген залалды ақшалай өндіріп алады.
Ал, жалпы қағам көлемінде әлеуметтік әділеттік ... келу үшін ... ... ... ... ( сот ... ... ашық мәжілістерде
өтеді ) тағайындайды, сол арқылы көпшілікке қылмыстық заңды бұзған адамды
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны, жалпы ... ... ... ... ... білдіреді.Қылмыскердің жазаланғанын естіген
адамның ... ... ... ... мақсатын заң әлеуметтік әділдікпен
байланыстырады, сондықтан сот тек қана әділ жаза ... үшін ... ... ... ... жазаның әлеуметтік әділеттілікті қалпына
келтірудегі мақсатына қол жеткізу мүмкін емес.
Жаза ... ... ... ... ал ... жазаларда
қылмыскедің жасаған әрекеті олардың наразылық сезімін тудырады. Сондықтан
да қатаң болса да әділ ... ... ... ... ... ... кінәсіне сай емес жаза тағайындау жазаның
мұндай маңызды мақсатын жоққа шығарады. Жазаның басқа бір ... ... ... ... мақсаттың болуы Қазақстан Республикасы қылмыстық
заңындағы адамгершілік сипатты көрсетеді.
Қылмыс жасаған адамға заңды қолдана отырып, мемлекет ол ... ... ... ... ... ... жасамайтындай болып оралуын көздеуге
тиіс.
Түзету дегеніміз – адам ... ... ... ... ... мақсатыадамның мінез- құлқын, іс- әрекетін қайта қалыптастыру,
жаңа қылмыс жасауға ... ... ... ... қасиеттерден оның
арылуына мүмкіндік туғызу. Түзеу барысында сотталғанның бойына бұрын онда
болмаған әлеуметтік- пайдалы ... ... ... ... ... жоғалып
кеткен жақсы қасиеттердің көзі ашылады. Ол қасиеттер, ... ... ... ... мен ... ... қоғамдық тәртіптңі сақтау, т.б. Жазаны
орындау барысында сотталған адамның көзқарасы, сенімі, ... ... ... ... ... ... болып табылады. Түзелген адам
қылмысты жазадан қорыққандықтан ғана емес, жазаны орындау ... бір ... ... ... ... ... ... ала тергеу кезінен басталады, бірақ сот ... ... ... ... кейін, жазаның ... ... сол ... ... ... ол өз ... ... жаза шаралары түзеудің әртүрлі тәсілін, әдісін және жолын
қарастырады. ... ... да, ... ... мен ... ... де қылмыстың ауырлығына, оны жасаған адамның жеке ... ... ... ... ... өтегенде сол жазаны өтеу режимі,қоғамдық-
пайдалы еңбек, тәрбие жұмыстары түзеудің басты тәсілдері болып табылады.
Қылмыстық- орындаушылық заңдарда түзеудің ... да ... ... мақсатқа барлық уақытта бірдей қол жете бермейді, ал өлім жазасы
сияқты жаза ... оған қол ... ... ... ... адамды түзеу мақсаты әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру
мақсатымен тығыз байланысты. Егер тағайындалған жаза өте ... ... ... ... бұл жағдай әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтірудің ... ... ... ... ... ... ... жосықсыз қатаң
жаза оны алған адамның ыза- кегін тудырады, ал өте ... жаза ... ... ... ... да ... жаза алмаймын деген сенімде болады.
Жазаның өзіндік, жеке мақсаты- арнайы ( жеке ) сақтандыру мақсаты. Оның
мәні де, ... да- ... адам ... жаңа ... сақтандыру шарасы сол қылмыс жасаған адамға тікелей бағытталады.
Әдебиеттерде арнайы сақтандыру шараларының мәні – ... ... ... жаңа ... ( ... ... жасауына жол бермеуде » және бұл ... ... ... ... қол жеткізуге болады(4 ж).
Ал, И.И. Карпецтің пікірінше, нақты адамға жаза тағайындағанда арнайы
сақтандыруға ... мына ... қол ... ... ... жасау мүмкіндігінен айыру; қылмыскердің көңіл- күйіне ықпал жасау;
зәресін алу (5 ж).
Арнайы сақтандырудағы мақсатқа мына ... қол ... ... ... ... жаңа ... жасау мүмкіндігінен айырады.
Қылмыстық заңда белгіленген жазалар жүйесінде сотталған адамның жаңа
қылмыс жасау мүмкіндігін жоққа шығаратын ... ... ... бас ... ... ... ... тиісті режим
сақталады, тұрақты күзет қойылып, қадағалау жасалынады, туыстарынан, дос-
жарандарынан оқшау ... ... ... құралы немесе қаруы боларлықтай
ақшаны немесе заттарды өзінде ұстауына тыйым ... бір ... ... айырғанда адам бұрынғы жұмысын атқара алмайды, жаңа қылмыс
жасау үшін ол қызметті пайдалана алмайды.
Екіншіден, арнайы сақтандыруға мақсатқа ... ... ... ... ... ... қорқыту сол жазаның қалай да болатындығына
байланымты. Егер де жаңадан жасаған ... үшін ... ... ол қылмыстан бас тартуы мүмкін.
Сотталған адамның басына қандай да бір ... ... ол жаңа ... бас ... ... себебі қайталап жасалған ... үшін ... жаза ... (ҚК- тің 54- бабының 1 бөлімінің «а» ... да ... ... ... ... адамды жаңа қылмыс жасаудан бас
тартуға мәжбүр етеді.
Үшіншіден, арнайы сақтандырудағы мақсатқа ... өтеу ... ... ... күйіне ізгі ықпал ету арқылы қол жеткізуге болады,
ол да сотталған адамның жаңа қылмысқа бармауына ... ... ... ... сақтандырудағы мақсат сотталған адамды түзеу
мақсатымен тығыз байланымты.
Ал, ... ... ... ... қылмысты сотталған адам
тарапынан болдырмау емес, негізінен, қылмысты басқа ... ... ... сенімсіздік танытатын адамдарға жасатпау.
Қылмыстан арнайы сақтандырудан оның айырмашылығы – мұндағы мақсат қылмыс
жасаған жеке ... ... ... ... да ... ... ... тиянақсыз адамдарға ықпал жасау. Жазамен қорқыту, ... ... оны ... ... қылмысқа бейім адамдарға тосқауыл болады,
қылмыстық ниеттен ... ... ... үшін жаза ... ... ... ... жасаудан сақтандырады.
Жазаның жалпы сақтандыру шараларындағы ықпалы, біріншіден, қылмыстық
заңның жарияланып, онда әрбір ... ... үшін ... ... ... ... ... нақты адамға соттың жаза
тағайындауында, үшіншіден- тағайындалған жазаның ... ... ... М.Д. Шаргородский ( 6 ж).
С.В. Полубинская жалпы алдын алу шараларын екі түрге ... ... ... тар ... ... ... ... шаралары
және біршама тәрбие арқылы қылмыс жасауға бейім ... ... ... ... ... кең ... ... қоғамның барлық мүшелеріне
жазаның тәрбиелік ықпал етуі ( 7 ).
Жазаны қолданғанда жазаның барлық ... ... ... ... сол ... бәріне бірдей қол жеткізу емес. Мысала, қылмыскерді
колонияда ұстап оны оқшаулағанда, ол сол жаза өтеп ... ... ... ... жасай алмайды (мұнда арнайы сақтандырудағы мақсатқа ... ... бұл ... ... ... бірдей түзеу мақсатына қол
жеткізе ... ... ... ... ... кодексінің 38- бабының 2-
ші бөлігін мына түрде көрсеткен жөн: «Қылмыстық жазаның қарапайым ( жақын )
мақсаттары- ... ... ... ... және ... адамды
түзету.
Қылмыстық жазаның негізгі (түпкі) мақсаты - қылмыс ... ... ... жаза ... және оның ... ... ... мен шектері
Жазалар жүйесі дегеніміз- ауырлығы ескеріліп белгілі бір ... ... ... және сотүшін міндетті болып табылатын, қылмыстық
заңда бекітілген жазалар түрінің тізімі. ... ... ... ... ... ... 39- баптың 1 бөлігінде орналасқан.
Әділқазылық мәселелерін шешуде жазалар жүйесін белгілудің методологиялық
және практикалық елеулі маңызы ... ... және ... ... ... ... методологиялық маңызы сол- әрбір жазаның қолдану жағдайын, ... және ... ... ... ... ... беру ... қылмыспен
күресте жазалау саястының бірлігіне, сот қызметінде заңдылық принципін
сақтауға қол ... ... Ал оның ... ... сол- онда ... бір ... (ең ... бастап ең ауырына қарай) берілген, ... сот ... ... ... сот ... ... ... және ғылыми ұсыныстарды екеріп, сотталғанға ықпал
жсаудың әртүрлі шараларын тиімді де ұтымды пайдаланы алады.
Заңмен белгіленген ... ... ... ... ол ... қай
жазаның аса қатаң, ал қай жазаның онша қатаң емес екендігін анықтай ... тек жаза ... ғана ... ... ... ... ... түріне ауыстырғанда да керек (ҚК- 71- бабы).
Жалпы жаза түрлерінің жүйесі және жазаның әрбір жеке түрі көптеген ... ... ... ... ... береді, сол тәсілдер рарсынан
сотең орынды шараны таңдап ала ... Осы ... сәке ... ауыр және аса
ауыр қылмыс жасаған адамдарға қатысты да ауырлығы әртүрлі жаза қолдануға
құқылы.
Сонымен, жаза ... ... ... ... да, оны ... де ... ... ескеріп әділ жаза тағайындауға
мүмкіндік береді, алдында тұрған мақсатқа жетуге ... ... ... ... мен ... ... қатар, қылыскерлікпен күресу
тәсілдеріне және қылмытың өзіне деген ... ... ... ... ... ... ... ар- ожданы жазаның объектісі,
ал өлім, жарақат, күш ... ... ... ... ... ... жаза ... салдары болып табылады. Жаза қолданғанда
қылмыскер әр ... ... ... ... жаза ... ... ... және оның өмір сүруінің
негізгі шарттарына сәйкес келетін көзқарастарға жауап беріп ... ... де. ... ... ескірген жазалардың енгізсек, оны қоғам тарихи
анахронизм деп санар еді, ол ... ... ... егер ... қоғам саяси да, сана жағынан да әлі дайын емес
жазаларды енгізсек, олар да ... ... ... заң мен жаза ... ... ... ... сол қоғамның идеологиясы мен таптық ... ... ... және осы ... ... ... ... және
құқықтық көзқарастарға сәйкес келуі тиіс.
Егер жаза түрлерінің қоғамның және қоғамдық қатынатардың даму деңгейімен
байланысына көз жүгіртсек, ... ... ... болады: өндіргіш
күштердің даму деңгейі төмен кезде қоғамдық ... та ... ... те
төмен деңгейде болады, осыған сәйкес идеология болады; жазалаудың аса қатаң
түрлері қолданылады – ашықтан ашық үрей ... ... ... ... ... ... ішіндегі қайшылықтың ушығуы жазаны қатайтуды
қажет етті; аса қатаң жазалау кейінгі феодализмге тән әрекет ... ның ... ... жазалар жүйесінде адамды масқара ... ... ... ... ететін жаза жүйелері жоқ . ... 17- ... ... делінген: «1. Адамның қадір- қасиетіне
қол сұғылмайды.
2. Ешкімді азаптауға, оған зорлық- зомбылық жасауға, басқадай ... ... ... ... қорлайтындай жәбір көрсетуге не жазалауға
болмайды». Сонымен қатар, кәмелетке толмаған адамға, екі қабат әйелдерге,
емшекте ... бар және жас ... бар ... жаза ... заң
бойынша бірқатар шектеулер қарастырылған.
Сондықтан да бұл қылмыстық заңда жаза түрлерінің толық әрі дәл ... ... сот ... ... ... тағайындай алады. Заңда
қарастырылмаған жазаны қолдануға жол берімейді.
Жаза түрлері өздерінің мазмұны, ... ... ... ... және
ауырлығы (жазалау сипаты) жағынан бір- бірінен өзгеше болады.
Кейбір жазаларды соттардың ... ... ... ... шегі ... тікелей заңда белгіленеді, оның нәтижесінде жазаның әділігін,
лайықтылығын және жеке даралығын, жаза тағайындағанда ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруды қамтамасыз
етуге жағдай жасалады.
«Жүйеге кіретін ... ... ... үш ... бөлінеді: негізгі,
қосымша және балама, яғни олар негізгі болып та, ... ... та ... (ҚК- тің 39- бабы) » (ж)
Жазаларды негізгі, қосымша деп бөлудің ... ... зор. ... ... ... қолдану- жазаны жеке даралау принципін жүзеге
асыру ... ... ... қай түрі негізгі, қайсысы ... дәл ... ... талабына толық сай келеді (4,61 б. )
НЕГІЗГІ ЖАЗАЛАР- жазаның негізгі түрлеріне тек ... ... ... ... олармен басқаларды толықтыруға болмайды,
жазаның негізгі мақсаттарын орындау осылармен байланысырылған ( 5, 219 б.ж)
Қоғамдық жұмыстарға тарту ҚР ҚК- нің ... ... ... ... ... ... ... немесе оқудан бос уақытта тегін қоғамдық
пайдалы жұмыстарды орындауынан тұрады, олардың түрлерін жергілікті ... ... ... ... ... ... белгілейді.
Қоғамдық жұмыстар ҚР ҚК-де белгіленген жазаның жаңа түрі ... ... ... ССР- ның бұрынғы қылмыстық заңында жоқ еді (ж)
Жоғарыда аталып кеткендей, қоғамдық ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдары белгілейді,
олар жазаны орындаушы ... ... ... инспекцияға мұндай
жұмыстардың қажеттігін хабарлайды.
Инспекция сотталғандарды жұмысқа жібереді. ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК- нің Ерекше бөлімінің айыпкер
сотталған бабының санкциясында қарастырылған ... ... ... негізгі түрі ретінде ғана қолданылады.
Қоғамдық жұмыстар, сонымен қатар, жасалған қылмыс үшін қарастырылған
жазадан жеңілірек жаза ... және ... ... ... ... ауыстырған жағдайда қолданылады (71,55 баптар).
Бұл жаза мерзімді жаза қатарына жатады. Ол сотталған адам ... ... ... өлшенеді. Заң бұл жазаны алпыс сағаттан екі жүз
қырық соғатқа дейін тағайындауға рұқсат ... ... ... ... ... және ... негізгі жұмыстарында немесе оқуында болмаса-
күніне ең көп дегенде 4 ... ... ... ... ... ... кейін
2 сағат, сотталғанның келісімімен 4 сағаттық жұмыс ... (ҚаК- тің ... 2 ... ... ... ... қашқақтаған жағдайда сотталған адам
үшін жазаның бұл түрі ... ... ... ... 34-бабына сәйкес қоғамдық жұмыстарды өтеуден әдейі қашқақтау
дегеніміз: қоғамдық жұмыстан қашып сотталғанның тығылып ... бір ... ... ... екі ... ... бұзуы; бір ай ішінде ... ... ... екі ... ... шықпай қоюы.
Қоғамдық жұмыстарды бас бостандығынан шектеумен немесе ҚК- тің 45 ... ... ... ... ... ... ... сотталған адамның қоғамдық жұмыстарда өтеген ... оның ... ... ... оны ... ... ... Қоғамдық
жұмыстарды болған әрбір сегіз сағат бас бостандығынан ... ... бір ... ... ҚК- нің 42- ... 3 ... қоғамдық жұмыстар қолданылмайтын
адамдар тобы еөрсетілген.
Қоғамдық жұмыстар мына адамдарға тағайындалмайды: әскери қызметкерлерге;
елу жастан асқан ... мен ... ... ... ер ... ... сегіз жасқа дейін баласы бар әйелдерге; бірінші, екінші ... жаза ... адам ... ... қалса, ҚР ҚК- нің 72- бабына
сәйкес ... ... ... ... ... мүмкін.
Жазаны отеу барысында сотталған адам бірінші немесе ... ... деп ... ҚР ... 73-бабының 2 бөлігіне сәйкес ол адам ... ... ... ... ... бұл жаза ... жеңілірек түрмен
ауыстырылуы мүмкін, себебі оның денсаулық жағдайы жазаның бұл түрін ары
қарай өтеуді ... ... ... тұрақты болуына байланысты ... ... ... да ... ал ... ... Кодексінде бұл жаза шақыру арқылы ... ... ... ... ғана ... толмаған адамға тағайындалған қоғамдық жұмыстарға оқудан
немесе негізгі жұмыс уақытынан ... жасы ... ... ... ақысыз
қоғамдық пайдалы жұмыстар ... ... ... ... мерзімін есептеу біршама басқа.ҚР ҚЕ-нің 79-бабының 4 бөлігіне
сәйкес қоғамдық жұмыс оларға қырық сағаттан жүз ... ... ... ... өтеу ... адамның жасына қарай анықталады: он алты ... үшін ... екі ... ... ... он ... он ... жасқа
дейінгілер үшін- күніне үш сағат.
Түзету жұмыстары. Түзету жұмыстарының мазмұны сонда- сотталған адам
жазасын өзінің ... ... ... ... ... бірақ оның жалақысынан
мемлекет кірісіне тиісті бір бөлігін ұстап тұрады.
Бұл жазалау ... ... ... орын алып ... ... бір ... кішігірім және орташа ауырлықтағы қылмыс ... ... ... да ... ... бар ... соттардың бас бостандықтан
айырумен байланысты емес жаза ... ... ... ... Қылмыстық кодексіне түсініктеменің ... ... ... ... ... ... ... мойындатып
сотталғанның көңіл-күйіне ықпал жасайды; сотталғанның жұмыс ... ... ... ... мансапқа ие болу мүмкіндігіне
(мемлекеттік қызмет, банк қызметі, білім беру саласы, т.б.) шектеу ... ... әсер ... нақты айлығы азаяды.Сонымен қатар түзету
жұмыстары жаза түрі ретінде жалпы үнемді ... ... ол ... ... оң ... ... (6, 139 б.ж)
Түзеу жұмыстары- жазаның ең көп таралған түрлерінің бірі.Жұмыссыз адамға
жазаның бұл ... ... ... ... ... ... ... жетуге болады: еңбекке міндетті түрде тарту; еңбек ету ... ... ... ... және ... ... ... ету-
жалақысыныңбір бөлігін ұстап қалу.
Түзеу жұмыстарын орындаудың тәртібі мен шартын қылмыстық-орындаушылық
заңдар ... ... ... ішкі істер органдарының тиісті
бөлімшелеріне – түзеу ... ... ... Бұл ... ... тек оның ... ал ол- жасалған
қылмыстың ... үшін ... және ... жеке ... ... жұмыстарының мерзімі айлап, жылдап саналады, сол уақыттыры
сотталған адам жұмыс істеуі және оның ... ақша ... ... Кейбір
жағдайларда мерзім күнмен саналады. Түзеу жұмыстары екі айдан екі жылға
дейінгі мерзімге тағайындалады, оны сотталған адам сот ... ... ... ... жұмысын атқарып жүрген жерде өтейді. Сотталған адам дәлелді
себептермен ... ... ... оған ... ... ... ... бала
баққан, т.б.) өтелген уақыт есебіне кіреді.
Сотталған адам ресми түрде жұмыссыз деп танылған ... та ... ... ... адамның жұмыс істеген күндерінің саны жазаның сот ... ... ... күндерінен аз болмауға тиіс. Егер сотталған
адам жұмыс күндерінен аз болмауға тиіс. Егер ... адам ... ... санын жұмыс істеп өтемесе, ал жұмыс ... ... ... жатқызуға заңда белгіленген негіздер болмаса, тиісті жұмыс
күндерін толық өтегенше түзеу жұмыстары жалғаса ... ... өтеу ... мыналар крмейді: әкімшілік жаза алып
қамауда отырғануақыты, егер сотталған адам ... өтеп ... ... жаза ... ... ... ретінде қамауға алынса; мастықтан
немесе мастыққа байланысты әрекеттерден ... ... ... ... нақты жұмыс істемеген және оған жалақы есептелмеген ... ... ... ... ... ... ... тәртібі оны
сотбелгілеген мерзімнен ертерек өтеу мүмкіндігін ... ... тек ... жазадан шартты түрде мерзімінен бұрын босатуға
ұсынғанда ғана болады ( ҚР ҚК-нің 70-бабы).
Заң ... ... ... ... өз ... ... ... яғни субъект меншіктің кез-келген ... ... ... ... ... ... орнында, сол лауазымда қалады, заң
түзеу жұмыстары ретінде ешқандай нақты жұмысты атамайды. ... ... ... да ... ... ... ... бір мәселе туындайды: адамның сотталуы оның қызиетімен, кәсіби
айналысатын жұмысымен ... ... ... ... қосымша шарасы
ретінде сот белгілі бір лауазымды ... ... ... бір ... ... ... не істеу керек ?
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумның 1993 ... 24 ... ... ... ... сақтауы жөніндегі» № 3 қаулысында
«жұмыс орны бойынша түзеу жұмыстарын тағайындағанда ... ... ... ... ... ... жасаған адамдарға жазаның бұл түрін
қолдану бұл жазаның беделін түсіретіндігін соттар ескеруге ... деп ... ... сот ... ... мөлшерде мемлект
пайдасына ақша ұстау ... ... ... ... Бұл ... бес
процент пен жиырма процент аралығында болады.
Түзету жұмыстарының мерзімі толықтай өтелгенше сотталғанның ... ... ... ... негізгі жұмыс орнындағы жалақысының
барлық түрлерінен, салықтар мен басқа ... ... ... орындау
құжаттары бойынша оның ақша төлейтіндігіне қарамастан ұсталады (Қаз. ... ... ... ... ... ... сот ... жұмыстары
түріндегі жазаны өтеп жүрген адамнан ұсталатын ақша мөлшерін азайта ... ... 40- ... 1 ... ... ақша ... азайту туралы
шешім шығарғанда сотталғанның барлық табыстары есепке алынады.
Түзеу жұмыстары тек негізгі жаза ретінде ... егер ол ... ... ... ... ... ... болса.
Сонымен қатар түзеу жұмыстары мына жағдайларда тағайындалады:
сол жасалған қылмыс үшін қарастырылған жазадан жеңілдеу жаза ... ... ... өтелмеген бөлігін жазаның жеңілдеу түріне ауыстырғанда (ҚР ҚК-нің
71-бабы);
жазадан ... ... оны ... ... ... (ҚР ... ... жұмыстары түріндегі жазаны тағайындағанда, сот заңда ... ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚК-нің
63-бабы).
Түзеу жұмыстары тағайындалмайтын адамдар тізімі заңда ... ... а) ... ... деп ... адамдар; б) тұрақты жұмысы жоқ
адамдар; в) өндірістен қол үзіп оқу оқып ... ... ... бұл жаза ... ... мен ... ... дейін баласы бар
әйелдерге де қолданылмайды.
Бұл тізімді көрсетілген ... сот ... ... ... айыппұл
тағайындауы мүмкін, егер ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінің айыпталушыға қолданып
отырған бабының ... ... ... жаза ... ... ... ... бір ай түзеу жұмыстары үшін заңда ... ... ... ... тең болады.
Түзеу жұмыстарына сотталып, үкім шыққаннан кейін ол адам ... деп ... оның ... ... орны ... шықса немесе
өндірістен қол үзіп оқу ... оқып ... ... , сот түзеу
жұмыстарын жоғарда көрсетілген есеп бойынша айыппұлмен ... ... ... ... 3 ... бойынша әскери қызмет атқарып жүрген әскери қызметкерлерге
түзеу жұмыстары әскери қызмет бойынша шектеу жазасына ауыстырылады (ҚР ... ... ... адам жаза ... ... ... түзеу жұмыстарының
өтелмеген мерзімін сол мерзімге бас бостандығын ... ... ... бас бостандығынан айыруға соттың ауыстыра алатындығы ... (ҚР ... ... 4 бөлігі).
Кәмелетке толмағанға түзеу жұмыстарын тағайындауда жасына, мерзіміне
және ... ... ... ... байланысты ерекшеліктер болады.
Үкім шығарылған кезде он алты жасқа ... ... ғана ... ... ... (ҚР ... ... 4 бөлігі) түзеу жұмыстарының тек ең көп мерзімі
көрсетілген- ол бір ... ... ал ең аз ... көрсетілмеген. ҚР ҚК-нің
43-бабының 1 бөлігінде ең аз мердім екі ай деп көрсетілген, ... ... ... ... да ... ... деп ... Сонымен
кәмелеике толмағандар үшін түзеу жұмыстары екі айдан бір ... ... ... ҚР ... 55,56,71 ... ... жағдайлармен қоса кәмелетке
толмай ... ... рет ... немесе орташа ауырлықтағы
қылмыс жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... ... 81-бабы) және шартты түрде мерзімінен бұрын босатуды қолдану үшін
кәмелетке толмай ... ... ... ... ең аз ... едәуір
қысқаруы мүмкін (ҚР ҚК-нің 84-бабы).
Әскери қызмет бойынша шектеу. Қызмет ... ... ... ерекше
түрі, ол тек әскери қызметте жүріп сотталған әскери қызметкерлерге ғана
қолданылады. ... ... ... ... ... жаза ... ҚР ҚК-нің
Ерекше бөлімінің нормаларының 22 санкциясында бар, ол 3,4 %.
Әскри қызмет бойынша шектеудің ... ... және ... ... ... яғни бұл ... қызметкер өзінің кәсіби міндетін атқара
береді, бірақ сонымен қатар оның құқықтары біршама ... ... ... шектеу, негізгі жаза ретінде, тек мына жағдайда тағайындалады:
Келісім-шарт бойынша қызмет атқарып жүрген әскери қызметкерге ... ... ... ... атқарушы офицерге әскери қызмет бойынша әскери қызмет
бойынша шектеу жазасы тағайындалуы мүмкін, егер әскери қызметке қарсы ... ... үшін ... ... тоырған баптарының санкциясында
мұндайжаза көзделген болса. Мысалы, «қызметке селқос қарау» деп аталатын ҚК-
тің ... ... ... ... екі ... ... мерзімге шектеу,
немесе алты айға дейін қамауда ұстау, не үш ... ... ... ... айыру жазасы тағайындалады.
Әскери қызмет бойынша шектеу келісм-шарт бойынша әскери қызмет атқарып
жүрген, санкцияда ... ... ... жаза ... қылмысты
жасағаны үшін сотталған әскери қызметкерге тағайындалады.
Әскеи қызмет бойынша шектеудің мерзімі, ... ... уш ... ... дейін қарастырылған, ол мерзім айлар мен жылдар саны ... ... ... және ... немесе шақыру бойынша әскери ... ... ... ... ... ... ... бойынша шектеуге ауыстырғандағы мерзім ҚР
ҚК-нің 44-бабында көрсетілмеген. ... да ... ... ... ... ... сол ... яғни екі айдан екі жылға дейінгі мерзімге
ауыстырылады деп санау керек.
Әскери қызмет бойынша шетеу түріндегі жаза ... ... де ... ... яғни үш ... да аз, не сот, ... мән-жайларды ескеріп,
әскери қызмет бойынша шектеуден де жұмсақ жаза тағайындай алады (ҚК-тің 55-
бабы), ... ... ... ... ... жаза ... шартты түрде
мерзімінен бұрын босатады (ҚК-тің 70-бабы), жазаның ... ... ... түрге ауыстырады (ҚК-тің 71-бабы), ауруына байланысты жазадан
босатады ... ... ... ... ... ... ... шек кеттіру. Ең алдымен, бұл
жазаны өтеу кезінде сотталған ... үлес ... ... ... бірақ жиырма проценттен аспайтын мөлшерде мемлекеттің кірісіне
ақша ұсталып қалады. Ақша ұсталатын үлес ... ... ... атақ үшін үстеме, ай сайынғы және басқа үстемелер, басқа да қосымша
ақшалай төлемдер ... ... ... ақшаның ең көп мөлшері заңда
белгіленген, ал ең аз мөлшері белгісіз.
Басқа бір шектеу- ... өтеу ... ... адамның лауазымын,
әскери атағын көрсетуге болады.
Үшінші шектеу- жаза ... ... ... атақ беру үшін ... ... мерзіміне есептелмейді.
Сонымен қатар ҚР ҚАҚ-нің 144-бабына сәйкес, егер ... ... ... жаза ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында
көзделген негіздер бойынша әскери қызметтен босаса, қалған бөлікті ... ... ... ... не оны жазадан босатуы мүмкін.
Бас бостандығын шектеу. Бас бостандығын ... ... ... арнаулы мекемеде оны ... ... ... ... (ҚР ҚК-нің 45-бабының 1бөлігі).
Бас бостандығын шектеу түзеу жұмысына ... ... ... себебі
мұнда сотталған адамның әрекеті қатаңырақ қадағаланады. Соған ... ... ... бас ... ... ... ... шамалы
жазаларды аз қолдануға, онша ауыр емес қылмыс жасаған адамдарды ... ... ... ... ... ... сипаты мен
қоғамға қауіптілік дәрежесі, айыптының жеке басы, және де жауапкершілікті,
жазаны жеңілдететін және аырлататын мән-жайлар ... ... ... бас ... айырмай түзетуге болады, бірақ жағдай аса жеңіл
жаза тағайындауды көтермейді ... ... сот ... ол бас
бостандығынан шектеу ... ... ... ... ... тек ... жаза ... саналады, ол ҚР ... ... ... сотталатын баптың ... ... ғана ... ... ... бас бостандығынан шектеу жазасы
жазаның өтелмеген ... ... ... жаза ... де ... ... 71 бабы).
Бұл бақа жазаларға қарағанда қатаңдау мәселен, істі жеңілдететін ерекше
мән-жайларды және айыпкедің жеке басын ... ... жаза ... туса, бұл жазаны қолданбаған дұрыс (ҚР ҚК-нің ... ... ... ... 1 жылдан 5 жылға дейінгі мерзімге тағайындалады.
Бас бостандыған шектеудің ең аз мерзімі ... ... егер ... ... немесе бір жылдан кем мерзімге түзеу жұмыстарын онымен
алмастырады. Заңда оларды ең аз мерзім ... ... ... ... ең көп ... ғана ... ҚР ... 42, 43 баптарын
талдай отырып бас бостандығын шектеудің ... ... мына ең ... ... ... қоғамдық жұмыстар- он бес күн, түзеу жұмыстары-
екі ай.
Егер бас бостандығын шектеуге сотталған адам үкім заңды күшіне ... ... ... оның бір күні бас ... ... ... есептеледі (ҚК-тің 62- бабының 3 бөлігі).
Бас бостандығын шектеуге сотталған адамды түзеу орталығында есепке алған
кезден ... ... Егер ... адам ... орнында немесе тұрған
жерінде бір тәуліктен артық уақыт өз ... жоқ боп ... ол ... ... ... (ҚР ... ... бостандығын шектеу жазасы мыналарға қолданылмайды:
• Занда белгіленген тәртіпте 1 және 2 ... ... деп ... ... әйелдерге;
• Сегіз жасқа жейін баласы бар әйелдерге;
• 55 ... ... ... 60 жасқа келген ер адамға;
• Қасақана қылмыс жасағаны үшін соттылығы бар ... ... ... ... ... ... және алып ... Шақыру бойынша әскри қызмет атқарып жүрген әскери қызметкерлерге
Кәмелетке толмағандаға бас бостандығын шектеу бір ... екі ... ... тағайындалады.
Бас бостандығын шектеу жазасын арнайы мекемеде- ... ... ол ... сол ... ... тұрақты тұратын немесе ол
сотталған жердегі облыс ... ... Егер бас ... ... ... ауыстыру ретінде қолданса, не сотталған адам тұратын жерде
түзеу ортлығы болмаса- бұл жаза сотталған ... ... ... ... жібереді (ҚР ҚАК-нің 43- бабы).
Жазаның бұл түріне ... ... ... бір ... жүктеледі.
Жазаны өтеу тәртібін бұзған адамдарға қылмыстық-орындаушылық заңдарында
көзделген жазалау шаралары қолданылады.
Егер бас ... ... ... адам ... ... ... сот бас бостандығын шектеудің өтелмеген мерзімін сол мерзімге бас
бостандығынан айыру жазасына ауыстырады.
Бұл орайда бас ... ... өте ... бас ... ... күні үшін бас бостандығынан айыру мерзіміне есептеледі.
Бас бостандығын шектеу түріндегі жазаны өтеуден ... ... ... түзеу орталығының аумағын өз еркімен, еш себепсіз сотталған
адамның тастап кетуі; жаза өтеп жатқан орынға ... ... ... ... ... ... ... тұратын жерінен кетіп қалуы (ҚР ҚАК-нің 54-
бабы), егер әр жолы жазаланып мұндай әрекеттерді кемінде үш рет ... ... ... жазасына сотталған адам жазаның сот белгілеген
мерзімі ішінде қандай да бір жаңа ... ... сот оған ... ... жаза ... (ҚР ... 60-бабы).
Қамау. Қамаудың мәні- сотталған адамды тағайындалған жазаның бүкіл
мерзімінде қоғамнан қатаң оқшаулау жағдайында ... (ҚР ... ... ... жазаның жаңа түрі, бұрынғы Қаз. ССР Қылмыстық кодексінде болмаған,
ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінің тиісті ... 213 ... ... түрлерімен балама түрде бар (33,7 %).
Бас бостандығын шектеудің немесе бас бостандығынан ... ... ... ... өзін ақтайды деп санаймыз. Ауыр немесе ауыр болып
саналмайтын қылмыстарды қасақана жасаған адамдардың барлығына бірдей, ... ... ... еңбекке қабілеттілігін ескерсек, бас бостандығын
шектеу жазасын қолдана беруге болмайды. Көрсетілген себептерге байланысты
балама ретінде түзеу ... да ... ... ... салу ... ... мүмкін. Сондықтан да соттар қысқа мерзімге (бір жылға
дейін) бас бостандығынан айырып, колонияға жіберу жазасын ... ... ... ... ... зерттеулер, түзеу практикасы жазаның бұл
түрін қолданудың онша тиімді емес екендігін ... ... ... айырылып жазасын өтеп келгендер арасындағы қайталап ... саны ... ... колониядан босап келгендердің 40 % ... (7,6 ... тек ... жаза ... бір ... алты айға ... мерзімге, сот
үкімі бойынша тағайындалады. Айппұл салуды, қоғамдық немесе ... ... ... ... ... ... ... бір
айдан аз болуы мүмкін. Айыппұл салуды, қоғамдық немесе түзету ... ... ең аз ... ... ... шығарған кезде он алты жасқа толған адамдарға қамау мерзімін
тағайындау біршама басқа- бір ... төрт айға ... ... ... бұл түрін қолдану мүмкіндігі жоқ. Қамау
мыналарға қолданылмайды:
• Үкім ... ... он алты ... ... ... Екі ... ... Кәмелетке толмаған балалары бар әйелдерге.
Қамауды қай жерде өтеу ... ... ... ... ... ҚАК-нің 63- бабының 1бөлімінде қамауға сотталған адам ... ... ... қамау үйінде өтейді деп көрсетілген. Ал Қазақстан
Республикасы Қылмыстық ... ... 4 ... ... қамауды абақтыда өткізеді деген нұсқау бұған жатпайды.
Қамау қолданылған әскери қызметкерге қатысты қандай да бір құқық ... ... ... ... ... ... ... заңда
көрсетілмеген.
Мұндай бап Қазақстан Республикасының ... ... Атап ... ... ... ... өтеу ... әскери
қызметтің жалпы мерзіміне және кезекті әскери атақ беру үшін еңбек сіңірген
жылдар мерзіміне есептелмейді. Сотталған адам жазаны өтеу ... ... атақ ... ... жоғары лауазымға тағайындалуы, жаңа қызмет
орнына ауыстырылуы және денсаулығы жөнінен қызметке жарамсыз деп ... ... ... ... ... ... өтеу кезінде үлес қаражаты
төленбейді (ҚР ... ... ... қамауды қолданудың ерекшелігі сол, олардың
соттылығы іс ... ... ... ... жойылады, ал сотталғандардың
басқа категорияларында- жаза өтелгеннен кейін бір жыл өткен соң (ҚР ҚК-нің
77-бабының 2 ... «б», «в» ... ... бөлімде ұстау. Тәртіптік әскери бөлімде ұстау түріндегі
жаза Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің Ерекше ... ... ... ... үшін ... ... белгіленген баптар
бойынша тек негізгі жаза ретінде ... ... ... ұстау жазасы шақыру бойынша атқарған қызметінің
мерзімі сот үкім шығарған ... ... ... ... және ... бас
бостандығындығынан айыру түріндегі жазаны өтеген адамдарға қолданыдмыйды (
ҚР ҚК-нің 47-бабының 1бөлігі). Және де, ... ... ... ары ... ... ... деп танылған әскери қызметкерлерге
де тағайындалмайды.
Тәртіпік әскери ... ... ... ... тек ... ғана ... шақыру бойынша мерзімді әскери қызмет
өткеріп жүрген ... ... ... және ... ... келісім-шарт бойынша әскери қызмет өткеріп жүрген әскери
қызметшілерге.
Жаза мерзімі ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінің ... ... ... анықталады, егер жазаның бұл түрі онда бар ... ... ... ... ... ... ауыстырғанда сол қарастырылған баптағы
мерзім алдында, яғни үш айдан екі жылға дейін.
Заңға сәйкес сот ... ... үшін бас ... айырудың орнына
тәртіптік әскери бөлімде ... ... ... ... бас
бостандығынан айыруға сотталған ретінде қаралуға тиіс емес (17, 46 б. ... ... ... 2 бөлімінің «б» тармағында көзделген жағдай оған да
таралады, яғни тәртіптік әскери бөлімде жазасын өтеп шыққан адам ... деп ... ... айыру. Бас бостандығынан айыру- сотталған адамды
арнайы режимі бар, заңда белгіленген арнайы ... ... ... ... ... оқшаулау.
Бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындағанда сотталған ... ... ... ... жайы ... ... айтқанда оның саяси, еңбектену, отбасына байланысты және басқа
құқықтарына шектеу ... ... ... ... ол мәжбүрлеудің
ерекше шараларына ұшырайды. Өлім жазасын есепке алмасақ, бас бостандығынан
айыру- жазалардың ең қаталы. Сондықтан да бас ... ... ... қауіпті қылмыс жасаған және қатаң оқшаулағанда ғана ... ... ... ... ... ... бұл ... түрі өзінің қолданылуы
жағынан басқа жаза түрлеріне қарағанда ... ... ... ... 48-бабы бостандығынан айырудың екі түрін белгілейді- белгілі
бір мерзімге бас бостандығынан айыру ... және өмір бойы ... ... ... ... ... ... қылмыстарды жасағаны үшін белгілі
бір мерзімге бас бостандығынан айыру мына мөлшерде тағайындалады:
бас ... ... ең аз ... алты ай;
түзеу жұмыстарын немесе бас бостандығын шектеу жазасын бас бостандығынан
айыруға ауыстырғанда алты ... аз ... ... ... бостандығынан айырудың жалпы ең көп мерзімі он бес жылға тең;
4. абайсызда қылмыс жасағаны үшін он жылға дейін.
Адам өміріне ... ... аса ауыр ... ... ... ... ... ұрыс жағдайында жасаған қылмыстар, мемлекеттік сатқындық,
бейбітшілікке және адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмысы және аса ... ... үшін он бес жыл ... ... ... ... айыру мерзімі жылдармен, айлармен саналады, ... ... қосу ... ... жазаны есепке алғанда күндермен
есептелуі мүмккін (ҚР ҚК-нің 62-бабы).
Сотталған адамның үкім заңы күшіне енгенше қамауда ... ... ... ... ... ... (ҚР ... 62-бабының 3бөлігі).
Егер қылмыс жасағаннан кейін психикалық аурумен ауырған адамға
медециналық сипаттағы ... ... онда ... кеткен жазаны
өтеу мерзіміне есептеледі (ҚР ҚК-нің 62-бабының 6 бөлігі).
Бас бостандығынан айырудың мерзімссіз түрі, яғни өмір бойы ... ... ... жаңа ... Бұл жаза ... ... кодексі бойынша бас ... ... бір түрі ... ... аса ауыр қылмыс жасағаны үшін қарастырылған ... ... ... егер сот өлім ... ... ... деп тапса
(ҚР ҚК-нің 48-бабының 4 бөлігі), сондай-ақ ҚК-тің 49-бабының 1бөлігінде
аталған қылмыстарды ... Бұл ... ... ... 3 ... ... ретінде өлім жазасын ауыстырған жағдайда (ҚР ... ... 3 ... ... ... мүмкін қылмыс жасаған немесе өлім ... ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚК-нің 69, 75-
баптары) т.б.
Бұл келтірілгендер он ... ... ... ... ... адамдарға өмір
бойы бас бастандығынан айыру тағайындалмайды.
Кәмелетке толмағандар бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... колонияларында өтейді. (ҚР ҚК-нің ... 2 ... ... ... ... ... кәмелетке
толмай тұрып бірінші рет қылмыс жасаған ер адамдар, сондай-ақ кәмелетке
толмай ... ... әйел ... ... ... ... (ҚР ҚК-нің 79-
бабының 8бөлігінің «а» тармағы). Күшейтілген ... ... ... бостандығынан айыру жазасын өтеген ... ... ер ... ... ... 79-бабының 9бөлігіне сәйкес бас бостандығынан айыруға
сотталған кәмелетке ... ер ... егер олар ... бас ... ... жаза өтеген болса да, ... ... мен ... ... жеке ... және ... мән-жайларға қарап, сот
өзінің қабылдаған шешімінің себебін ... ... ... ... ... ... ... алады.
Он сегіз жасқа толмаған ... ... ... ... ... он ... ... келгеннен кейін тәрбиелеу колониясынан
ересектер колониясына ауыстыру тәртібін қылмыстық-атқарушы заң реттейді.
Кәмелетке толмаған адамдардың соттылығының жойылу ... де ... ... санатына байланысты: кішігірім немесе орташа ауырлықтағы
үшін жазаны өтегеннен кейін- бір ... соң, ауыр және ... ауыр ... үш жыл өткен соң.
Өлім жазасы. Өлім жазасы- ең бір адамды толғандыратын ... Оның ... ... тек ... ғана ... ... адамдар
қатысуда.
Әйелдер, он сегіз жасқа дейін ... ... ... үкім ... алпыс бес жасқа толған ер адамдар өлім жазасы ... ... (ҚР ... ... 2 ... өлім ... тағайындауға міндетті емес. Кез-келген жағдайда ол өлім
жазасын немесе ҚР ҚК-нің Ерекше бөлігінде көзделген ... ... ... ... ... өлім ... ... жасау тәртібінде өмір бойы ... ... ... ... ... ... колониясында өтеумен
ауыстырылуы мүмкін (ҚР ҚК-нің 49-бабының 3 бөлігі).
ҚР ҚК-нің 49-бабының 4 ... ... өлім ... ... ... ол заңды
күшіне енгеннен кейін, бір жыл ... ... ал ... адамның
кешірім сұрау жөніндегі өзінің ... ... ... ... ... ... ... негізгі жазамен салыстырғанда қосалқы сипаттағы жаза, ол
тек негізгі жазаны қолдану жазалаудағы мақсатты қамтамассыз ете ... ... (5, 220 ... ... ... ... ... сақталуы тиіс:
- қосымша жазаның өзінше тағайындалуы мүмкін ... ол тек ... ... ... ... қосымша жазалар неғұрлым ауыр қылмыстар жасалғанда, және заңда
көрсетілген жағдайларда негізгі ... ... Заң ... жаза ... ... емес ... олар тағайындалмайда: мысалы,
бас бостандығынан айыруға шатты түрде сотталған ... ... ... қосымша жаза негізгі жазатан қатаң болуға тиіс емес, олай ... ... және ... жазаларды үйлестіру принципі аяқталмайды;
- қосымша жазаның түрі негізгі жаза ... ... тиіс ... ... жазаның бір түрі, өзінің заңда рұқсат етілген мерзімі немесе
мөлшері жағынан ұлғайған ... ... ... ... ... ... ... элементтелімен сәйкес
келетін қосымша жаза тағайындауға болмайды (мысалы, белгілі бір лауазымды
істеу құқығынан ... ... бір ... ... ... ... ... екі түрі ғана қосымша жазаларға жатады: арнаулы, әскери немесе
құрметті атақтан, сыныптық шеннен, ... ... ... және ... ... айыру және мүліктік тәркілеу.
Арнаулы, әскери немесе ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік наградалардан айыру және
мүліктік тәркілеу. Жазаның бұл ... ... ... ... ... әсер ... оны бұрынғы қызметі үшін алған, ... ... ... ... ... ... ... бір
жеңілдіктерден, артық құқықтардан айырады, соттылықтың өзіне қарағанда ұзақ
уақыт материалдық залал шегеді. Сонымен қатар ... ... бұл ... ... кейін де, оның болашақ кәсіби қызметін шектеуі мүмкін.
Қысқасы, бұл жаза негізгіден де күштірек.
Қосымша жазаның бұл түрін сот ауыр және ... ауыр ... ... ... жеке ... ескере отырып тағайындайды (ҚР ҚК-нің 50-бабың
1 бөлігі)
Мүлікті тәркілеу. Мүлікті тәркілеу – сотталған адамның ... ... ... ... ... оның бір бөлігін мемлекет меншігіне
мәжбүрлеп өтеусіз алу (ҚР ... ... 1 ... ... ... ең ... болып табылатын бұл жаза бас пайда
үшін жасалған қылмысқа тағайындалады, егер ... ... ... ... ... ... болса (ҚР ҚК-нің 51-
бабының 2 бөлігі).
Мүлік тәркілеуді қолданбау- жазаны жеңілдету болып ... ол ҚР ... ... ... ... ... ғана мүмкін. Шартты түрде
сотталғанда мүлік тәркілеу қолданылмайды (ҚР ҚК-нің 63-бабының 4 бөлігі).
Мүлік тәркілеуді қолданғанда мына ... ... ... ... ... қылмыстық жолмен тапқан мүлікті қамтиды;
- тәркіленген мүлік тек мемлекет меншігіне түседі;
- мүлікті тәркілегенде мемлекет ... ... ... ... ... ... ... тәркілеу қылмыс жасау қаруына, құралына таралмайды.
ЖАЗАНЫҢ БАЛАМА ТҮРЛЕРІ
Балама ... ... ... салу және ... бір ... ... ... бір қызметмен айналысу құқығынан айыру ... яғни ... тек ... ғана қолданбай, ҚР ҚК-нің 40, 41-баптарында
көрсетілген жағдайларда, ... ... ... ... де ... болады болады.
Айыппұл салу. Айыппұл- ҚР ҚК-нің 40-бабында көзделген шекте, заңмен
белгіленген және жаза тағайындау ... ... ... ... есептік
көрсеткіштің белгілі бір мөлшеріне сәйкес келетін мөлшерде не сотталған
адамның жалақысының немесе ол ... ... ... ... бір кезең
ішіндегі өзге де табысының мөлшерінде тағайындалатын ақша өндіріп алу.
Айыппұл салудың екітәсілі ... ... және жаза ... ... ... айлық есептеу
көрсеткішінің белгілі бір санына сәйкес мөлшер бойынша;
2. сотталған адамның ... ... ... ... бір ... ... немесе басқа табысының мөлшері бойынша.
Кәмелетке толмай сотталғанға айыппұл салу жазасын тағайындарда сот ҚР ... 52,80 ... ... ... мән-жайларды ескеріп (жаза
тағайындаудың жалпы негіздері, кәмелетке толмағанға жаза ... ... бес ... ... ... есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе
кәмелетке толмаған адамның жалақысының немесе өзге табысының екі аптадан
алты айға дейінгі кезеңдегі ... ... ... ... 2
бөлігі).
Айыппұл түріндегі жазаны кәмелетке ... ... ҚР ... ... ... ... ... яғни некеге отырған
кезде (он сегіз жасқа толғанша ... ... заң ... жол беретін
жағдайда) (ҚР АК-нің 17-бабының 2 тармағы) және кәмелетке толмағанның ... ... ... ... өзі билейтін құқығы шектелмеген
немесе ол одан айырылмаған болса (ҚР АК-нің 22-бабының 3 тармағы) кәмелетке
толмаған өз әрекетіне ... ... ... ... ... деп ... ... жасқа толмай қылмыс жасап айыппұл салуға сотталған адамдар үшін
соттылық айыппұл төлеген күннен бастап төрт ай өткен соң ... (ҚР ... ... «а» тармағы).
Белгілі бір лауазымды атқару немесе ... бір ... ... ... ҚР ... ... ... белгілі бір лауазымды атқару
немесе белгілі бір қызмепен айналысу құқығынан айыру мемлекеттік ... ... ... органдарында белгілі бір лауазымды атқаруға, не
белгілі бір кәсіптік немесе өзге де ... ... ... ... ҚК-нің 79-бабына сәйкес кәмелетке толмай қылмыс жасағандар үшін тек
белгілі бір қызметпен ... ... ... ... ... себептермен (жасы, білімі, т.б.) ... ... ... ... белгілі бір лауазым атқару ... ... ... бір ... ... құқығынан айыру жазасы
кәмелетке толмағандарға бір жылдан екі жылға дейін мезімге тағайындалады
(ҚР ҚК-нің 79-бабының 3 ... және ... жою ... ҚР ... 77-
бабымен салыстырғанда едәуір қысқарған, ол мерзім жаңа ... ... ай деп ... (ҚР ҚК-нің 86-бабы).
Жаза жүйесін айқындай келе байқағанымыз кәмелетке ... ... ... ... Кодексінің 79- бабына
сәйкес тағайындалатын мынадай жаза түрлері көрсетілген:
1. айыппұл;
2. белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... түзеу жұмыстары;
5. бас бостандығын шектеу:
6. қамау;
7. бас бостандығынан айыру болып табылады.
1.3. Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары
Бұл мәселе ... ... ... ... қағидаларынан туады.
Сондықтан да әуелі жалпы қағидаларға көз жіберейік.
Құқықтың қағидалары дегеніміз- ... бір ... ... ... ... ... көрсетілген
идеологиялық саяси, өнегелік бастаулар (жетекші идея). Ол ... және ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастарды қамтамасыз ету үшін мемлекеттік бағындыру және тағы ... ... ... құралдардың сипатын, негізін, көлемін анықтап береді (31 к).
Осы айтылған жалпы ұғымды басшылыққа ала ... ... жеке ... ... ... құқықтың негізгі қағидаларын туындатып
көрейікші. Бұл ... ... ... ... ... ілімінің жеке бір саласы
ретінде өзіне ғана тән ... ... ... ... отыратынын,
соның нәтижесінде қылмыстық заңда, тергеу, сот тәжірибесінде ... ... ... ... келеді. Бұл қағидалар әрқашан
қоғамның белгілі бір ... ... ... сол ... ... ... ... оның түрлеріне
өзіндік көзқарас қалыптастыруына ықпал етеді (32 к).
Құқықтың ... ... ... ... көрсетілмеуіне қарамастан өз
қызметін (функциясын) атқара береді. Яғни, әрбір заң нормасы, оның ... ... ... ... бір ... көрінісі, соның іс
жүзіндегі мазмұны ретінде өз рөлін жоғалтпайды. ... да ... ... заң ... ... ... не ... бар деген
сұрақтың заң әдебиетінде тууы заңды да.
Қылмыстық құқық қағидалары туралы ... оқу ... А.М. ... ... көрсетілген жетекші идеялар ... ... оны ... ... ... мүмкіндігі туады» (33) десе, Л.С.
Явич бұл ойды әрі қарай ... ... ... тек ... бір
нормаларда негізделген заң шығарушы және құқық қолданушы органдар үшін ... ... ... ... ... теориялық негізін жасауға ат салысқан белгілі ғалымдар,
өз еңбектерінде құқықтың қағидаларын заңда ... ... ... ... ... ... ... қолданатын орындарға және
заң шығарушы органдарға бағыт-бағдар беріп отыратындығынан дейді (35).
Соңғы ... ... ... ... ... қылмыстық құқыққа тән
жалпы қағидаларды негізге алып, осы ... ... ... ... тән ... ... ... етек ала бастады. Біздің
пайымдауымызша, бұл орынды іс. Өйтені, біріншіден, қылмыстық құқықтың жалпы
қағидалары ... бір ... ... оны ... ... ... ... кейбір қағидалар керісінше қылмыстық ... ... ... кезінде ерекшеленіп тұруы ықтимал. Үшіншіден, әрбір
институтқа тән жеке қағидаларды бөліп ... оның ... ... арттыруға себепші болады.
Қылмыстық құқықтың үлкен бір арнасы, жеке көлемді ... ... ... ... сотталушының іс-әрекетін, оның жасаған
қылмысының ... сай ... ... ... ... ... үшін
басшылыққа алатын басты бағдар.
Осындай ерекше маңызының барлығына қарамастан жаза тағайындау қағидалары
мәселесі әлі де болса ... ... ... ... таба ... ... ... себебін, соның салдарынан жіберілген кемшіліктердің мәнін
Л.Л. Кругликов жаза тағайындаудың қағидаларының саны және түрлері ... ... ... ... ... жеке ... мағынасын
түсінбеушіліктен, олардың арасындағы қарым-қатынасты айыра ... ... ... ... ... және олдардың жұмыс істеу
тетігін жете игермеуден ... ... ... ... мұндай жағдайды жаза тағайындау ... әлі ... ... ... ... құқық теориясының бір «ақтаңдағы»
екенін атап көрсетеді (37). Жаза тағайындау мәселесінің ... ... ... ... ... ... ... осы
тақырыптағы, аталмыш мәселені қанша ... ... заң ... ... ... қалыптасқан. Әлі күнге дейін оның анықтамасын түсінуде де
бірауыздылық жоқ. Осы ... ... үшін енді ... қысқаша
тоқталып өтейік.
Я.М. Брайнин жаза тағайындау қағидалары ретінде ... ... ... ... ... жеке ... және
қоғамға қауіпті істі жазалауды көрсеткен (38).
Ленинградтық қылмыстық құқық ... ... бұл ... ... үш қағиданы: заңдылықты, гуманизм мен жазаны ... ... ... П.П. ... жаза тағайындаудың басты қағидалары ретінде гуманизмді
айтып, оның бөлшектері ретінде ізгілікті және ... сот ... ... ... ... ... еңбегінде В.К. Дуюнов бұл жазаның түрлерін
қолдану үшін мынадай қағидаларға сүйену ... ... ... ... ... адамгершілік, жазаны жеке даралау,
қосымша жазаны негізгі жазамен тиімді ... ... ... ... жаза тағайындау қөағидалары былай тізбектеледі:
«заңдылық, ... ... ... жеке ... ... ... жеке даралау, жазаның әділеттілігі».
М.М. Бабаев еңбегінде ... ... ... ... жеке ... ... әділеттілігі» айтылады (42).
М.И. Бажанов жазаны тағайындау ... деп ... ... ... жеке ... және ... ... (43).
Нұрлан Дулатбековтың атап келтірілгендей, негізгі берілген анықтамалары
және кездескен басқа еңбектердің бәріне тәе бір ... ... бар ... ... ... ... ... қағидалар арасындағы алшақты жете
түсінбеуі. Кей ... ... өз ... ... ... аясына
қарамастан бірдей дәрежеде көрсетіліп кетуі (оны М.А. ... ... ... ... ... іс ... мәнге ие болатын қағидалардың негізсіз жаза
тағайындаудың ... ... ... (оны М.М. Бабаев, М.И. Бажанов
анықтамаларынан ... ... ... ... деген ішкі байланыстары ұмытылып, мағынасыз
тізбектелуі;
- ... ... ... ... ... ... шатастырып, «жалпы- жалқы» арасындағы айырмашылықтарды жете
түсінбеуі (44).
Шын мәнәнде, жаза тағайындау кезінде жалпы ... ... ... ... ... өзін-өзі көрсету қабілеті қылмыстық құқықтың
жеке ... ... әр ... ... ... Мазмұнының жете
көрініп тұруына байланысты оларды кейде ... ... ... ... ... ... ... бөліп алып, оны тағы да ... ... ... ... ... ұтпаймыз. Сондықтан заңдылық,
гуманмзм және т.б. ... ... ... ... ... ... ... жоқ деген пікірлерге қосылған жөн.
Біздің ойымызша, Л.Л. Кругликов ... ... ... ... тек ... жеке даралауды, жазаның нысаналылығын және ... ... ... ... қолдануды пайдалану керек »
деген анықтамасы дұрыс (45). Себебі, осы ... ... ... ... ... ... ... тағайындаудың ішкі
қасиеттерімен астарласып ... заң ... ... жаза ... ... ... олардың
бәріне тән ортақ кемшіліктің жоғарыдағы ... ... ... Жаза ... ... коп ... ... оның оның сыртқы түріне ден
қойып, оның ішкі қасиетін ашу, яғни жазаның «жапа шектірушілік» ... ... бұл ... ... ... ... мүмкіндік
тудырмайды. Соның салдарынан соттардың көбінің осы ... ... ... ... ... кері әсерін жаза тағайындау
кезінде көрсетеді.
Әрбір қоғамдық қатынастарға қиянат ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жаза мөлшері оның өз
әрекетінен туындап жатуы, белгілі бір ... ... ... ... қылмыскер мемлекеттен өзі де сондай «ыңғайсыздық»
күтуі ... ... ... ... мемлекет «жапа шектіру » ... үшін кек алу емес ... ... ... «жапа шектіру»
екендігін айтады. Сондықтан да әрбір ... ... ... әрекеті үшін
жапа шнгуі керек. Бұл кездерге мынадай жағдайдың да тууы ... ... ... ... шара шын мәнінде қылмыскерге жапа ... оған ... әсер етуі де ... ... теоретиктер мұндай
жағдайларды жаза деп есептемейді де, оның ... жапа ... ... ... ... ... ... әрбір өлтіруге
тырысқан әрекеттердің барлығын «жаза» деуге болмайды. Шыбықпен ... ... ... ... ... есуас адамның ешқашан да бұл соққыларды
қабылдамайтыны ... ал ... ол жаза ... қарауы мүмкін. «Қазына
пәтеріне» тұрғысы келіп әдейі ... ... ... ... ... жатуды «жаза » деп есептеуге әсте болмайды, олар қылмысты осы
мақсатта әдейі жасауы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... ... керісінше жағымды әсер ететінін білсе, онда ол
қылмыскерді «дәріптеп» қылмысты асқындырмас үшін оны ... ... ... ... ... жапа ... деген оймен қателесіп осындай
тиімсіз құралдар пайдаланса, онда «жазалаймын деген ұмтылыс», жаза ... тиіс ... ... пікір, заңның өзінде жазаның ішкі «жапа шектірудің қасиетін
көрсетудің басты ... ... ... ... ... ... да ... тікелей байланысты, бірақ оның заңдандырылған анықтамасында
көрсетілмей кеткен « жапа ... ... ... ... қылмыстар бір текке жатқанмен, қылмыстардың істелу
жағдайлары, қауіптілік ... ... ... ... ... өз
бастарының кім екендіктері, сол істер бойынша жауаптылықты жеңілдететін
немесе оларды ауырлататын жағдайлар ешбір уақытта ... ... ... ... жағдайда, оларға сот біркелкі жаза да белгілей алмайды.
Сондықтан заң ... ... ... мен ... ... үшін
белгіленген шектерге сүйене отырып, істің ... ... тек ... ... және сол істі ... ... ... шақ жаза қолдануды тек
істі қараған сот қана шешуге мүмкін болғандықтан, заң шығарушы оны ... ... ... ... ... ... дегеніміз
соттардың заңдағы көрсетілген жалпылама номаны қаралып ... ... ... ... ... сәйкес қолдануы болып табылады. Түрі
біртекті ... ... ... ... ... ... істер үшін
заңда көрсетілген жалпылама норманы ... ... сол ... ... қауіптілік дәрежесіне және ол қылмысты істеуші қылмыскердің
кім екендігіне сай мөлшерде тағайындау тек ... ... ... сүйену арқылы ғана шешілуі мүмкін. Әрине, құқықтық сезімді ... нені ... ... ... ... келген ойды іске асыруы деп
ұғыну қате болады. ... әділ де ... ... ... ... жалпылама норманы соттар ... ... ... ... етіп ... деп түсіну қажет.
Осы жерде тағы бір маңызды ... ... ... ... ... ... ... келмейтін қылмыстық істер кездесу мүмкін бе
деген ... ... ... те ... ондай жағдай кездесуі мүмкін. Бірақ ол
жағдайда да сот бұл ... ... ... ... ... шешуі
керек. Оған заң, қылмыстық кодексте толық мүмкіндік береді.
Біріншіден, қылмыстық кодекстің ерекше бөліміндегі көрсетілген ... ... бір ... ... ... ... жаза ... Солардың
әлгіндей қылмысқа бірі дәл келмесе, екіншісі немесе ... дәл ... ... бір де бірі ... ... дәл келмейтін болған
жағдайда, әлгә қылмысқа судьялар жеңіл жаза қолдану ... ... ... ... оған ... ... ... Кодексі толық ерік
береді.
Үшіншіден, тіпті сотта қаралған іс бойынша ... ... ... ... жоқ деп табатындай жағдай кездескен күнде, ондай жағдайды
да шешуге заң сотқа құқық береді.
Қорытынды
Сот тәжірибиелерінде ... бір ... ... үшін ... ... ... сирек болса да, бірнеше қылмыстарды бір адам істегендік үшін
де жазаны ... ... ... екі ... болып ұшырайды: бірінші, бір адам бірнеше
қылмыстарды істегенде олардың барлығы бірден ... бір ... ... ... ... да, ... бірнеше қылмыстар істеген адамның
әуелі бір қылмысы ғана ашылып, оған сот үкім бойынша жаза ... сол үкім ... ... ол ... ... бір ... бірнеше
қылмыстары тағы ашылады. Осылайша істелген бірнеше қылмыстарды ... ... ... (совокупность преступлений) дейді.
Қылмыстардың жиынтығы деу үшін бірнеше жағдайлар керек: біріншіден, ... ... ... ... екі ... ... керек; екіншіден, сол
жиынтыққа кіретін қылмыстардың бір де бірі ... үкім ... ... болу ... Былайша айтқанда, ... ... бәрі де үкім ... ... ... бірі ... үкім ... істелуі қажет.
Бірнеше қылмыс деп саналатын қылмыстық істер қылмыстық кодекстің бірнеше
статьяларында жеке-жеке қылмыс ретінде қаралуға тиіс.
Қылмыстардың ... ... ... бір ... ... ... ... әрекеттерден, ... ... ... мүмкін. Бір әрекет пен әрекетсіздіктен тұратын
қылмыстарды, егер де оны заң ... ... ... деп ... ... ... ... жиынтық деп атайды. Ол қылмыстар бір әрекеттен
немесе бір ... ... ... немесе әрекетсіздік бір ғана іс
болғанмен, заңның көрсетушісіне, екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... дұшпанын ұйықтап жатқанда өлтіру
мақсатымен оның үйін өртейді. Үй өртеу бір-ақ әрекет. ... ол ... ... ... ... ... ... совокупность) деп қылмыскердің өз алдына
жеке әрекеттер ... ... ... ... жеке қылмыстардың
құрамдарының белгілері бар қылмыстарды жеке-жеке орындауы айтылады. Мысалы,
қылмыскер ... ... ... одан соң ол ... ізін жабу ... өлтіреді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1)Қаиржанов Е, УП РК общ.часть, изд -3-е,доп. Университет ҚАЙНАР, Алматы
2000ж
2)В. А. Наумов, ауд:Н.О. Дулатбеков,Ресей қылмыстық құқығы,Астана-Фолиант,
2005ж.
3)А. Қ. Мұхтарова, Шет ... ... және ... ... Алматы –Нұр
ПРЕСС, 2005ж.
4)Ү. Ш. Шапақ, Шет елдердің мемлекет және құқық тарихы,Оқу құралы, ... ... 2005 ... Е. ... А.М. ... РИМ ... Жеті жарғы, Алматы 2005 ж.
6)Е.Ә.Оңғарбаев, А. А. Смағұлов. ҚР Қылмыстық құқығы/Қарағанды Болашақ.
Баспа 2005
7)Ғ. Маймақов, ҚР-ның саяси ... ... ... ... 2000ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Бас бостандығынан айырудың қылмыстық құқықтық мәселелері57 бет
Кәмелет жасқа толмағандардың қылмыстық жауаптылығы және жазалаудың теориялық мәселелері78 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлерге жаза тағайындаудың ерекшеліктері39 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің қылмыстық жауаптылығы45 бет
Сот төрелігіне және жазалардың орындалу тәртібіне қарсы қылмыстар туралы26 бет
Қылмыс түсінігі, жаза31 бет
Қылмыстық жаза тағайындау туралы87 бет
Қылмыстық жауаптылықтан босату негіздері және олардың түрлері48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь