Қазақстан Республикасының конституциясының даму тарихы

Кіріспе ..

Ι.бөлім. Қазақстан Республикасы Конституциясының теориалық негізі. +

1.1 Конституцияның мәні, мазмұны және негізгі принциптері. +

1.2. Конституциялық.Құқықтық нормалар ұғымы, олардың түрлерімен
ерекшеліктері. +

1.3 Қазақстан Республикасында Конституциялық Заңнаманың
қалыптасу кезеңдері. +

ΙΙ.бөлім. Қазақстан Республикасындағы нормалардың сақталуы мен жүзеге
асырылуының кепілдіктері. +

2.1. 1993 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциясы. +

2.2. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылғы 30 тамыз
(1998 ж. 7 қазанда енгізілген өзгерістерімен). +

2.3. 1995 жылғы Конституцияда көрініс тапқан идеялардың ағымдағы
заңнамада жүзеге асуы. +

Қорытынды. ..

Пайдаланылған әдебиеттер. +
Қазақстан Республикасының Конституциясы — демократиялық, өркениетті даму жолына түскен мемлекет пен қоғамның негізгі, басты нормативтік актісі. Конституция қоғамдық өмірдің барлық салаларын өз нәрімен сусындататын зор ауқымды саяси-құқықтық күшті бойына жинақтаған. Конституция мемлекеттік және қоғамдық құрылысты, оның болашаққа бағытталған ұйымдастырылуы мен қызметі принциптерін белгіледі. Адамдар мен азаматтардың, мемлекеттің қайнар көзі және әлеуметтік негізі ретінде бүкіл халықтың Конституциялық мәртебесі бекітіледі. Конституция тек конституциялық қүқықтың ғана емес, сондай-ақ ұлттық құқықтың барлық салаларының да қайнар көзі болып табылады. Сондықтан оған басқа нормативтік құқықтық актілерде кездеспейтін сипаттар тән. Конституцияны Қазақстан халқы қабылдады, сондықтан Конституцияда халықтың оның мәнін сипаттайтын еркі білдірілген. Социализм кезінде де Конституция халықтың еркін білдіреді деп есептелген. Осыған орай, халық еңбекшілерден, жұмысшы табынан, шаруалар мен еңбек интеллигенциясынан тұратындығы атап көрсетілді. Халықты бұлайша сипаттау кез келген әлеуметтік құбылысқа, марксшіл-лениншіл ілімге тән таптық көзкарасқа негізделді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы 1993 жылы халықтың таптық сипаттамасынан тұңғыш рет бас тартты. Онда енді жұмысшы табы туралы, шаруа және еңбек интеллигенциясы туралы сөз болған жоқ. Жалпы "еңбекші" термині 1993 жылғы Конституцияда да, 1995 жылғы Конституцияда да қолданылмайды. Дегенмен, Конституцияның екеуінде де халық туралы айтылады. Қазақстан Республикасы Конституциясында халық тұрғындардың бүкіләлеуметтік қабатын жинақтаған тұтас әлеуметтік-саяси құбылыс ретінде ұғынылады. Осыған орай, "халық" ұғымы Қазақстан Конституциясына сәйкес, біріншіден, ол байлық жағдайына қарай әлеуметтік қабаттарға, таптарға бөлінбеушілікті білдіреді, сөз жоқ, бұл маңызды конституциялық фактор болып табылады.
Конституцияда мемлекет әлеуметтік, яғни, бүкіл халықтың өкілі ретінде танылады. Барлық қабаттарына қамқорлық керсетуі тиіс. Казақстан Республикасының Конституциясы бүкіл халықты әлеуметтік топтарға бөлмей, олардың құкықтарын шектемей конституциялық-қүқыктық катынастар субъектісі ретінде таниды. Екіншіден, халық ұғымына көп ұлтты коғам жағдайында қазақ ұлты, басқа да барлық ұлттық топтар жатады мемлекеттегі бүкіл халықтың әлеуметтік базалық негізін құрайтын қазақ ұлтына ерекше құқыктық, саяси, әлеуметтік, экономикалық және мәдени жеңілдіктер беріл-мейтіндігін білдіреді.

Назарбаев.Н.А Қазақстан 2030. Казахстанская правда от 11.10.1997
Мемлекеттің барлық жерде және қайда да болсын ұлттық нысаны бойынша ұлттық болып табылатын сипатына жатады. Орыс тілін ресми қолданыс тілі ретінде тану да бұл салада жеңілдік берілмейтіндігін көрсетеді.
I. Нормативтік актілер.
1. ҚР Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл.
2. ҚР Конституциясы 28 қаңтар 1993 жыл.
3. ҚазССР-нің. Конституциясы 4 наурыз 1937 жыл.
4. ҚазССР-нің Конституциясы 20 сәуір 1978 жыл.
5. Конституции 16 стран мира. Алматы 1996 год.
6. Конституциялық заң «ҚР Тәуелсіздігі туралы» 16.12.91 жыл.
7. Конституциялық заң « ҚР Президенті» 26.12.95 жыл. басылым 6.05.99жыл.
8. Конституциялық заң«ҚР Үкіметі» 18.12.95жыл.басылым 6.05.99 жыл.
9. Конституциялық заң « Парламентегі депутаттардың мәртебесі » 16.10.98 ж.
10. Конституциялық заң «Республикалық Референдум туралы» 2.11.95 басылым 6.04.99 ж. 15.04.04 ж.
11. Конституциялық заң «Сайлау туралы» 28.09.95 басылым 6.04.99 ж., 19.04.2004 ж., 15.04.2005 ж.
12. ҚР Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 21.05.2007 жыл.
13. ҚР заңы «ҚР Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 7.10.98ж.
14. Закон РК «Об общественных объединениях» от 31.05.96 г.
15. ҚР заңы «Партиялар туралы» 15.06.2002 ж.
16. ҚР заңы «Мемлекеттік жергілікті өзін-өзі басқару» 23.01.2001 ж.
17. ҚР заңы «Азаматтық туралы» 20.12.91 жыл.
18. ҚР заңы «Тіл туралы» 11.06.97 жыл.
19. ҚР Президентінің жарғысы «ҚР азаматтығы туралы» 3.12.95 ж.
20. ҚР Президентінің жарғысы «ҚР рәміздері туралы» 24.01.96 ж.
21. ҚР Президентінің жарғысы «Конституциялық Кеңес» 29.12.95 ж.
22. Указ Президента РК «О порядке рассмотрения обращений граждан» от
19.07.95 г.
23. Указ Президента РК «О порядке организации и проведении мирных
собраний, митингов, пикетов и демонстраций в Республике Казахстан» от
17.03.95г.
24. ҚР Президентінің жарғысы «ҚР шетелдіктердің құқықтық жағдайы» 19.06.95ж.
26. «Декларация о государственном суверенитете Казахской ССР» от
25.10.90г.
27. Всеобщая Декларация прав человека. ООН 1948 г.




П. Арнайы әдебиеттер.
28. Выступление Президента РК Н.А.Назарбаева на совместном заседании палат Парламента РК «Новый этап демократизации Казахстана – ускоренное развитие свободного демократического общества». / Казахстанская правда. От 17 мая 2007 г. № 73.
29. Назарбаев Н.А. Казахстан 2030. Процветание, безопасность и улучшение
благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента народу
Казахстана. Приложение к «Казахстанской правде» от 11.10.97 г.
30. Назарбаев Н.А. На пороге XXI века. Алматы. 15.01.96 г.
31. Назарбаев Н.А. «5 лет независимости». Алматы. «Казахстан». 1996 г.
32. Послание Президента РК Н.Назарбаева народу Казахстана «Стратегия вхождения Казахстана в число пятидесяти наиболее конкурентоспособных стран мира» от 1 марта 2006г.
33. Ким В.А., Ким Г.В. «Конституционный строй Республики Казахстан».
Алматы. 1998 г.
34. Баймаханов М.Т., Союзная республика - форма национальной
государственности. Конституционные основы статуса союзной республики.
Алматы. 1995 г.
35. Баймаханов М.Т., Вайзберг Л.М., Котов А.К. Становление суверенитета
Республики Казахстан. Алматы. 1994 г.
36. Барнашев A.M. Теория разделения властей: становление, развитие,
применение. Томск. 1988 г.
37. Богданова Н.А. Конституционное право. Учебное пособие.4.1. Москва.
1994 г.
36. Баишев Ж.Н. Судебная защита Конституции. Алматы. 1994 г.
37. Баглай М.В. Конституционное право РФ. Москва. 1988 г.
38. Витрук Н.В. Основы теории правового положения личности в социалистическом обществе. Москва. 1979 г.
39. Еллинек Г. Значение Конституции в современном мире. В сборнике
«Конституционное право» 4.2. Хрестоматия. Москва. 1994 г.
40. Зиманов С.З. Конституция и Парламент Республики Казахстан. Алматы.
1996г.
41. Коваленко А.И. Конституционное право Российской Федерации. М.1995 г.
43. Козлова Е.И., Кутафина О.Е. Конституционное право России. Изд. «Бек».
Москва. 1996 г.
44. Ленин В.И. Полное собрание сочинений. Т. 17.
45. Маркс К. Классовая борьба во Франции. Т.7.
46. Мишин А.А. Конституционное (государственное право зарубежных
стран). Москва. 1996 г.
47. Ориу М. Основы публичного права. Москва. 1929 г.
48. Сапаргалиев Г. ҚР Конституциялық құқығы. Алматы. 2004 ж.
49. Сапаргалиев Г. Становление конституционного строя РК (1990-1996 гг.).
Алматы. 1997 г.
50. Спекторский Е.В. Что такое Конституция? Москва. 1917 г.
51. Сартаев С.С. и др. Конституционное право РК. Учебное пособие.
Алматы. 1994 г.
52. Сартаев С.С. и др. История государства и права Казахской ССР. Т.1.
Алматы. 1982 г.
53. Топорнин Б.Н. Конституционно-правовые проблемы формирования
экономической системы. Москва. 1992 г.
54. Сравнительное конституционное право. Издательская фирма
«Манускрипт». Москва. 1996 г.
55. Лучин В.О. Конституция РФ. Проблемы реализации. М., ЮНИТИ. 2002.
56. Амандыкова С.К. Становление доктрины конституционализма в Казахстане. Караганда, изд-во КарГУ, 2002г.
57. Сартаев С.С., Назаркулова Л.Т. Становление конституции Республики Казахстан. Алматы. КИПМО, 2002г.
58. Башимов М.С. Институт обмусмана (уполномоченного по правам человека). Астана, Фолиант, 2003 г.
59. Ким В.А., Кенжалиев З.Ж. Развитие конституционного законодательства в РК. Учебное пособие. Алматы, изд-во «Қазақ университеті», 2005 г.
60. Абдрасулов Е.Б. Толкование закона и норм Конституции: теория, опыт. Процедура. Алматы, Өрниет, 2002 г.
61. Аюпова 3. «Новая форма Конституционного надзора в Республике Казахстан» «Вестник Министерства юстиции» 1996 г. № 2.
        
        Мазмұны
Кіріспе --
Ι-бөлім. Қазақстан ... ... ... ... Конституцияның мәні, мазмұны және негізгі принциптері. +
1.2. ... ... ... ... ... +
1.3 Қазақстан Республикасында Конституциялық Заңнаманың
қалыптасу кезеңдері. +
ΙΙ-бөлім. ... ... ... ... мен жүзеге
асырылуының кепілдіктері. +
2.1. 1993 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциясы. +
2.2. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылғы 30 ... ж. 7 ... ... ... +
2.3. 1995 жылғы Конституцияда ... ... ... ағымдағы
заңнамада жүзеге асуы. +
Қорытынды. --
Пайдаланылған әдебиеттер. +
Реферат
Бітіру жұмысының ... : ... ... даму ... ... сөздер және дипломдық жұмысқа қолданған терминдер :
Қазақстан Республикасының Конституциясы – заң ... ... ... , ... , ... , ... сүйенген мемлекет ,
азаматтардың құқықтары , азаматтардың бостандықтары , ... , ҚР ... ... үкіметі, заң шығаратын өкіметі,
атқару өкімет, сот өкімет, мемлекет, конституция ... ... ... мемлекеттік басқару органдары , жергілікті өзін-
өзі басқару органдары , прокуратура , мемлекеттік органдар және т.б.
Бітіру ... ... ... ... қорытынды және
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Баста ҚР ... және оның ... , ... ... біріншіден қаралған. Заңгерлік қасиеттер, негізгі сызықтар,
принциптер және функциясы, ... ... ... кепілдіктері және
Конституциялық нормалардың ... ... ... ... ... ... ... талдау екінші бөлімде көрсетілген .
Қазақстан Республикасының конституциясының нормаларын ... ... ... ... ... негізі.
1. Конституцияның мәні, мазмұны
және негізгі принциптері.
Қазақстан ... ...... ... жолына түскен мемлекет пен қоғамның негізгі, басты нормативтік актісі.
Конституция қоғамдық өмірдің барлық салаларын өз ... ... ... ... ... ... ... Конституция мемлекеттік
және қоғамдық құрылысты, оның ... ... ... мен
қызметі принциптерін белгіледі. Адамдар мен азаматтардың, мемлекеттің
қайнар көзі және әлеуметтік негізі ... ... ... ... бекітіледі. Конституция тек конституциялық қүқықтың ғана емес,
сондай-ақ ұлттық құқықтың барлық салаларының да қайнар көзі болып ... оған ... ... ... ... ... ... Конституцияны Қазақстан халқы қабылдады, сондықтан Конституцияда
халықтың оның мәнін сипаттайтын еркі ... ... ... де
Конституция халықтың еркін білдіреді деп есептелген. Осыған орай, ... ... ... ... мен еңбек интеллигенциясынан
тұратындығы атап көрсетілді. Халықты бұлайша сипаттау кез ... ... ... ілімге тән таптық көзкарасқа негізделді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы 1993 жылы халықтың таптық
сипаттамасынан тұңғыш рет бас ... Онда енді ... табы ... шаруа
және еңбек интеллигенциясы туралы сөз болған жоқ. Жалпы ... ... ... ... да, 1995 ... ... да ... Конституцияның екеуінде де ... ... ... ... Конституциясында халық тұрғындардың бүкіләлеуметтік қабатын
жинақтаған ... ... ... ... ... Осыған орай,
"халық" ұғымы Қазақстан Конституциясына сәйкес, біріншіден, ол байлық
жағдайына қарай ... ... ... ... ... жоқ, бұл ... ... фактор болып табылады.
Конституцияда мемлекет әлеуметтік, яғни, бүкіл халықтың өкілі ретінде
танылады. ... ... ... ... ... ... ... бүкіл халықты әлеуметтік топтарға бөлмей,
олардың құкықтарын шектемей конституциялық-қүқыктық катынастар субъектісі
ретінде таниды. ... ... ... көп ... ... ... ... басқа да барлық ұлттық топтар жатады мемлекеттегі бүкіл халықтың
әлеуметтік базалық негізін ... ... ... ерекше құқыктық, саяси,
әлеуметтік, экономикалық және ... ... ... ... 2030. ... ... от 11.10.1997
Мемлекеттің барлық жерде және қайда да болсын ұлттық нысаны ... ... ... ... жатады. Орыс тілін ресми қолданыс тілі
ретінде тану да бұл салада жеңілдік ... ... ... Казақстан Республикасының Конституциясын жасаушы деп
тану оның ... ... ... ... Казақстан Республикасының
1995 жылғы Конституциясы: "Біз, ... ... осы ... ... ... ... Казақ халқы Конституцияны
референдумның қорытындысымен қабылдады. ... ... ... мен ... ... референдум арқылы
енгізілуі мүмкін. Басқаша айтқанда, халық Конституцияны ... ... жоқ, ол ... өзгерістер мен толықтырулар да енгізе алады.
Конституцияға ... мен ... ... ... ... қарауына бере алады. Алайда, мұндай жағдайда да халық сырт
қалмайды. Парламент халықтың жоғары ... ... ... ... ... ... мен ... халықтың атынан
қабылдайды.
Қазақстан халқы ... ... ... ... ... оның ... сипаты туындайды. Казақстан ... ... ... ... ... көзі және ... ... болып
табылады. Сондықтан ол құрылтайшылық биліктің иесі. Нақ Конституция арқылы
Қазақстан ... ... ... оның басқару және құрылым нысандарын,
әлеуметтік-экономикалық кұрылыс негіздерін, адам мен ... ... Тек ... ал ... ... тек ... қана мемлекеттің
кұрылым негіздеріне өзгерту енгізе алады. Сонымен бірге Конституцияда
мемлекеттіліктің мейлінше мәнді ...... Ол — ... ... ... басқарудың Президенттік нысаны және аумақтық
тұтастық.
Қазақстан Республикасы Конституциясының кұрылтай ... ... ... ... мен ... мейлінше ерекше орын,
Парламент, Президент, Үкімет үшін, лауазымды адамдар, сот органдары үшін,
азаматтар үшін оның ... ... еш ... ... ... ... Конституциясының құрылтайшылық сипаты оның
барлық нормативтік ... еш ... ... басқа ешбір
нормативтік құкықтық акт Конституция нормаларын ескірген, өмір ... ... деп және ... тани ... ... ерекше сипат тек
Конституцияға ғана тән. Бұл ... ... ... ... ... ... ... айтылған сындар кейде жақсылық нышанындай
есептеледі, Конституцияның қайсыбір нормаларына, киімді ауыстырған сияқты,
өзгерістер енгізу ... ... ... ... ... ... кезеңнің сарқыны, ол кезде КСРО Жоғарғы Кеңесі мен ... ... ... әр ... ... Конституцияға
өзгерістер мен толықтырулар жеңіл енгізіле беретін. ... ... ... ... де ... ... ... келгенде ол ешкімге қажеті
жоқ жалаң нұсқаулық қүжатқа айналды. Конституцияның ... ... ... ... ... ... қатынас талаптарына сай келмеуі
мүмкін емес ... ой ... ... ... ... ылғи да ... ... сондықтан Конституциялық нормаларды өзгерту қажеттігі де
туындайды. Мұндай процесс өтпелі үлгідегі ... үшін тән ... ... ... түбірлі өзгерістер мейлінше тез және жиі жүреді. Бұл
процестің Конституцияның жағдайына әсер ... ... ... ... ... ... де ... алу керек. Конституцияның тұрақтылығын, оның
беделінің жоғарылығын ... ету үшін ... ... ... ... ... мен ... Конституцияға тіркеуге
болатындай етіп, жеке ерекше нормативтік акт ретінде ресімдеу керек. Мұндай
көзқарастың бірқатар ... ... бар. ... ... ... құрылтайшылық сипаты сақталады. Шын ... ... ... ... ... жүздеген жылдардан бері
өмір сүретін мемлекеттің қатардағы кезекті Конституциясы емес. Ол ... және ... ... ... экономикалық құрылысының жаңа
негіздерімен және басқаларымен мүлдем жаңа үлгідегі ... ... ... ... ... орай ... ... жылғы Конституциясы құқықтық мәдениеттің тарихи жадын бейнелейді.
Ешқашан енді ... ... ... Ол ... мемлекетінің нақ
қазіргі кезеңдегі қалыптасуы мен дамуының тарихи ... ... ... ол ... айрықша мұқият қарауды, нақ осындай түрінде, қабылданған
күйінде сақталуын талап етеді. Үшіншіден, ерекше құрылтайшылық сипаты ... мәні ... акт ... ... Конституцияға деген құрмет
сезімін қалыптастыру, бірінің соңынан бірі келетін ұрпақтардың алдында оның
беделін тұрақты көтеру үшін де ... Бұл ... ... ... аз ... қарамастан, оның басты актілердің негізі ... АҚШ ... еске ... жөн. Көптеген қағидаларынын тек
тарихи танымдық қана мәні бар болса да, дінге сенушілер үшін ... ... ... діни ... ... ... сияқты есептеледі.
Бір жағынан, мемлекеттің, екінші жағынан, қоғамның ... ... ... Конституцияның маңызды ерекшелігі болып табылады. Бұл
халықтың мемлекеттік биліктің қайнар көзі және қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... оның ... ... Ол оның егемендігін барлық ... ... ... ... ... ... ... орнықтырады. Конституция мемлекеттің, мемлекеттік органдардың
коғаммен, ... ... ... ... ... қалайды.
Конституция: қоғамдық, экономикалық, ұйымдык, әлеуметтік, діни, жекелік
кұрылыстың негіздерін ... . ... ... қана ... ... да ... ... қағидаларын, идеяларын
жинақтайды. ... ... ... оны ... өз ... ... ... Жекелеген зандардың кайсыбір жекелеген
қоғамдық институттарға саяси партияларға, ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мақсаты мен әрекеті ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктер кұруға және олардың қызметіне ... ... ... ... тура және ... қолданылады.
Сондықтан құқық қорғаушы органдар осы іспеттес кұбылыстарға ... ... ... Конституцияны басшылыққа алады.
Конституция коғамдық катынастардың базалық, түпкі негіздерін реттей
отырып, коғам өмірінің ... ... ... ... байланысты
методологиялық мәні бар маңызды бір мәселеге тоқтала кеткен жөн.
Кеңестік және одан ... ... зан ... ... ... ... қоғамдык қатынастар ретінде сипатталады.
Құкықтанушылар осы теориялық қағиданың ... ... ... ... бұлай болатыны социализм кезінде ... ... ... ол
танылмады. Барлығы да мемлекеттікі, қоғамдікі еді. Егер ... ... онда ... кезінде де мемлекеттік қана емес, сондай-ақ
қоғамдық ... да ... ... ... ... ... ... деп саналып келді. ... ... ... айталық, мемлекеттік және әкімшілік құқықта қатынастардың
мемлекеттік сипаты танылса да мемлекеттік қатынасты қоғамдық ... ... ... ... ... ... жағдайда, мемлекеттік сектормен бірге
жеке сектор қалыптасқан және ең ... ... ... және мемлекеттің
енді бәрін қамтитын рөлі жойылған кезде қатынастарды екі топқа бөліп,
бөлшектеу ... ... бірі ... ... ... ... ... мұның қатарында мемлекеттік-құқықтық қатынастарды атауға болады.
Бұлар, билікпен және саяси қүқықты бағындыру мен жүзеге асыруға ... ... ... деп ойлаймыз. Таза қоғамдық, мемлекеттік
институттар ... ... ... ... таза ... қатынастар.
Алайда, Конституция құқықтық негізді белгілейтіндіктен ол бұл ... ... ... ... ... ... ... субъектілігін танитын, міне осының мысалы ... ... ... ... ... кез ... ... құқықтық жағынан
тікелей Конституция арқылы қорғалатындығы осының дәлелі. ... ... ... ... мен ... қорғай отырып, Конституцияға
сүйеніп қана қоймайды, оны басшылыққа алады.
Сонымен бірге ... ... ... ... ... Конституцияға құрметпен карау талап етіледі.
Конституцияның нормасын бұзу көпұлтты Казақстан ... ... ... кол
сұғу болып табылады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы. 1992 ж. №4, 65-6.
Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ...... нақты ережелерін бойына жинақтамаған,
бірақ мемлекеттің, оның органдарының, ... ... ... ... ... ... ... бір
бағыттарын қарастыратын құқықтық нормативтік идеялар. ...... ... және ... ... ... ... бағытын анықтайтын құқықтық нормативтік ... ... ... ... азаматтар үшін айрықша ... ... ... ... болса, конституциялық құрылыс та сондай
немесе керісінше.
Конституциялық принциптер,түптеп келгенде, ... ... ... ... ... ... этникалық факторлармен
және мемлекет пен қоғам дамуының стратегиялық идеяларымен қамтамасыз
етіледі. Сыртқы ... әлем ... ... ... ... ... тыс қалдыруға болмайды. Республика Кон-ституциясында Қазақстан
халықаралық құқық принциптері мен ... ... ... ... ... ... нормаларын талдау
көрсеткендей, конституииялық принциптерді айтылу нысандарына ... ... ... айқындалған айқындалмаған конституциялық қағидаларды
талдау аясында рәсімделген топтарға бөлінеді. Айтылғандарға ... ... ... принциптер мемлекеттік билікті заң шығару,
атқару, және сот тармақтарына бөлу принципі жатады.
Бүл принциптердің нақ ... ... ... ... бар ма? Бүл ... осы ... қолданылу аясы
белгілі бір деңгейде ... ... ... ... негіз боларлық
принциптер бүкіл мемлекетке, оның ... ... ... алғанда қоғамға,
азаматтардың бірлестіктеріне ықпал етуі тиіс. Басқаша айтқанда, аталған
барлык ... өз ... нақ осы ... негіз етіп алулары
керек. Аталған ... ... ... және ... үшін ... бар. ... ... Конституцияда айқын көрсетілуі рөлі мен
беделінің көтерілуіне игі ықпал ете ... ... ... ... ... боларлық
принциптерді орнықтырады. Принциптерді қарастырмастан бүрын, "республика"
ұғымының аталған тіркесте нені ... ... алу ... ... ... ... ... де,
қоғамның да ең негізгі заңы болып табылады. Көптеген конституциялық нор-
малардың мазмұны мен мәні де ... ... ... аса ... қырлары мен
салаларын реттеуге арналғандығын көрсетеді. Нақ осы себептерге ... ... ... ... ... оның ... ... оның институттары ұғымын да білдіреді. Тиісінше, Қазақстан Респуб-
ликасы қызметіне ... ... ... ... ... ... мемлекетіне, оның органдарына және ... ... ... ... ... ... ... М..,1992. 17-бет.
Қоғамдық келісім принципі бірінші орында тұрады. Мұндай принципті
нығайтудың қажеттігі мынада, әр ... ... және ... ... қоғам әр түрлі қабаттарға, топтарға, ... ... ... және ... ... ... ... түрлі әлеуметтік топтардың біріне-бірі ... ... әр ... ... ... ... ... білдіреді.
Мұндай ерекшелік көзқарас қайшылығына, текетіреске, өзара күрес себептеріне
түрткі болмауы ... ... ... ... ... ... ... төзбеушілік тек көзқарас қайшылығын ғана ... ... ... ашық ... ... тудырады. Мұндай жағдай
ушыққан жақтарға ғана емес, бүкіл қоғам үшін де ... оның ... әр ... ... өмір ... ... ... қалыпты қоғамдық келісімнің маңызы айрықша. Оған қоғамның,
оның органдарының перманенттік қызметі арқылы қол жеткізіледі.
Әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік, ... ... да ... ... тең құқылығын нығайтуда, мемлекеттің аталған норма шығармашылық
қызметінің маңызы ... ... ... ... ... де қоғамдық келісімді нығайтуға қосар үлесі зор. ... ... ... келісімді бұзуға бағыттал-ған
әрекеттерге жол бермеуді талап ... ... ... ... тек өз ... ... ... бір топтың азаматтарын екінші топтың азаматтарына қарсы
қоятындай мазмұнда болмауы ... ... ... ... ... бірлестіктер тіркелмейді. Егер қоғамдық саяси бірлестіктер
өзінің қызмет ... ... ... ... ... ... онда тиісті құқық қорғау органдары аркылы мұндай әрекеттердің жолы
кесілуі ... ... ... ... және діни ... ... Республикасының 1992 жылғы 15 қаңтардағы Заңында: ... заң ... және ... ... ... міндетті. Мемлекет
дін ұстанатын және оны ұстанбайтын азаматтар арасында, ... әр ... ... ... өзара тиімділік пен құрмет қатынастарын
орнықтыруға ... деп ... ... ... ... партиялар
туралы", "Қоғамдық бірлестіктер туралы" Заңдарға да енгізілген.
Қоғамдық келісімді қолдау — мемлекеттің, оның ... ғана ... ... ... тұтастай қоғамның да міндеті. Бұл
орайда Қазақстан Республикасында жағдай ... ... ... бірлестіктері мен ұйымдарының сан мындаған ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты
нығайту мақсатында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев "1997
жылды жалпыұлттык келісім және саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы
деп жариялау ... ... ... ... ... ... ... партиялар, ұлттық мәдени орталықтар, қоғамдық және діни ... рөл ... Олар ... ... қоғамдық-саяси тұрақтылықты
нығайту бағытында бірлескен акциялар ... ... ... ... ... қызметіне негіз болатын маңызды принциптердің бірі — елде
саяси тұрақтылықты орнату. Қоғамдық келісім сияқты, саяси ... ... ... ... институттарының үздіксіз, ойластырып
жүргізген ... ... ... ... ... тұрақтылық қоғамда
саяси, құқықтық мұраттар және ... ... ... ... ... ... ... қоғамның
барлық мүшелерін біріктіре алатын және саяси тұрақтылық үшін берік ... ... ... әлеуметтік-мәдени құндылықтарды
қалыптастырады. Алайда, мұндай ... ... ... жеке ... ете алмайды. Саяси даму — идил-лиялық ... ... ... жанжалды тудыратын себептер аз емес.
Саяси жанжалда әлеуметтік факторлар жетекші орын алады. ... ... ... арасындағы экономикалық мәртебенің
алшақтығы. Мұндай текетірестік қалып ... ... ... ... ... ... қайта құруларды жүзеге асыру жолымен
жоюға болады. Адамдардың әр ... ... ... ... алшақтық саяси жанжалдың тағы бір бастауларының бірі.
Мұндай жанжалдар мемлекеттілікті реформалау, ... ... ... әр түрлі пікірлердің қақтығысуы нәтижесінде ... ... 1993 ... ... назарды мемлекеттіліктің ұлттық
сипатына көбірек ... ... ... ... жол ... ... 1995 ... Конституциясы мемлекеттік құрылым саласында және
мемлекеттілік сипатында ... ... ... ... ... ... Конституция осы процесте саяси жанжалдың тууына тосқауыл
қойды.
Саяси жанжалды тудыратын себептердің енді бірі ... ... ... ... ... және көкейкесті мәселелерін
бағалаудағы алшақтықтар. Мұның ... ... бірі ... тіл
мәртебесі мәселесі бойынша ұзаққа ... ... және ... және тіл ... жаңа заң ... ... ... себептерді
жойды. Алайда, оны тек тиісті мемлекеттік органдардың ... және ... ... ... ғана ... жоя ... ... және түрақты жұмыс істейтін ұлттық мәдени орталықтар
бұл іске игі ықпалын тигізуде.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қоғамның гүлденуіндегі шешуші мәніне орай бұл негізгі принцип
болып ... Осы ... ... отырып, Конституция, біріншіден,
мемлекеттің, қоғамның экономикасын дамытуда алатын орны мен жауапкершілігін
атап көрсетеді. Мемлекет экономикалық ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Мемлекеттің
жеке экономикалық қатынастар саласындағы қатал, ... да ... ... ... экономиканың мемлекеттік секторларын жан-
жақты реттеп, қатал басқармайынша ... ... ... ... ... ... ... жолға қойып, экономиканы
дамытуда азаматтық қоғамның өзінің де алатын орнын ... ... ... екі ... мемлекеттік және жеке ... ... ... ... ... ... ... Экономиканың жеке секторы оның субъектілері арқылы тек жеке
мүддені ғана ... ... ... ... ... ... дамытуға да
жауап беруі тиіс. Бүл игі ниет ... ... ... ... әр адам ... жеке басы үшін ғана ... ел ... дамуы
үшін де жауапты екендігін сезінуі
қажет.
Назарбаев Н.А. На ... XXI ... ... 15.01.96 ... ... ... ... негізгі принциптердің
бірі ретінде есептейді. Патриотизм Қазақстан азаматтарының өз отанына деген
сүйіспеншілігі мен ... ... оның ... ... ... ... мәдени салаларда табысқа жетуіне, оның
қуатының, қорғаныс қабілетінің ... ... ... ... ... ... идеясы, сезімі мен әрекеті. Қазақстандық патриотизм
ол Қазақстанда сандаған ... бері ... әр ... ... ... сезіну, бұл елдің тарихи өткеніне құрметпен қарау, жаңа мемлекет
қүрып, азаматтық қоғамды ... ... ... ... ... тарихқа, ұлттық әдет, дәстүрлерге селқос қарайтын үлттық
тоғышарлықпен келіспейді.
Қазақстандық патриотизм ... ... өз ... ... оны ... ұлттарға қарсы қоюшылыққа төзбейді. ... ... ... ... және ... ... ... қызмет етеді, келісімпаздықпен (сепаратистікпен) сыйыспайды.
Ұлтшылдықты, ұлттык өктемшілдікті, келісімпаздықты ... ... ... ... ... ... топтардың және басқа
әлеуметтік топтардың бірлесе қалыптасуы мен өркендеуіне ... ... ... ... ... қызметінің негізгі
принциптерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... мен азаматтар оны басшылыққа
алулары тиіс.
Мемлекет өміріндегі мейлінше маңызды ... ... ... ... ... қызметінің негізгі принципі. Конституция мемлекет
өмірі мәселелерін ... ... ... ... ... Ол мемлекет өміріндегі мейлінше маңызды мәселелерді халықтың
өзінің республикалық ... ... ... ... ... 1995 ... 2 карашадағы Республикалық референдум туралы
жарлығында бүкілхалықтық ... ... ... ... ... ... Бұл мәселелер Республика Конституциясында, ... ... ... мен ... енгізілген заңдарда
қабылданған. Референдумға мемлекет өміріндегі шешілуге ... ... ... ... ... Республикалық Референдум өткізу референдумға
ерікті түрде қатысу және азаматтардың өз қалауын еркін айту жабық ... ... ... жалпыға ортақ, тең және тікелей ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Кеңесінін Жаршысы. 1992 ж. №4, 66-6.
Парламенттің қызметі демократиялық әдістер негізінде ... ... ... ... ... барлық мәселелер, тұтас алғанда, ашық
қарау, талқылау, дауыс беру ... ... ... ... ... мәселелерді шешудің басқа жағдайларын да ... ... ... ... ... ... өз ... әдістерді кең қолданады.
Билік бөлу принципінің маңызды болатын ... ол ... оның ... ... ... бұл ... ... қатарлы демократиялық мемлекеттердің тарихи тәжірибесін
ескеруді, кұқықтық мемлекет құруға бағыт ... ... бөлу ... ... ... ... бірі ретінде
Конституцияның мемлекеттік органдардың жүйесі құзыретін, олардың ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясында ... ... ... заң ... ... және сот ... ... және тепе-тендік жүйесін пайдалану арқылы өзара ... ... ... ... мен ... ... ... асырылатындығы
атап көрсетілген. Бүл биліктің әр тармағының өз құзыреті бар ... ... ... ... ... білдіреді. Сонымен бірге ол билікті
шоғырландыруды, бөлуді, монополиясыздықты білдіреді. Билікті ... ... ... ... шектемей, екіншісін өзіне бағындырмай
әрқайсысы өзара түсіністікпен, өзара ... ... ... ... ... Конституцияға сәйкес оның үш жағын өзара теңдестіруді ... ... ... арғы ... ... бөлу ... ету үшін Казақстан Республикасының Конституциясы бөлу принципін
билік тармақтары арасында іс ... ... ... ұштастыруды
көздейді. Қазақстан Республикасы Конституциясына тән сипат, онда іс
жүргізудің түпкі ... ... ... ... ... оның ... ... және Мәжіліс — өз қызметін тек
Конституияда ... ... ... ғана ... Ал ... ... ... бойынша оған олардың кейбіреуі ғана
берілген. Оның ... ... мен ... ... ... басқа да
қызметтерді атқаратындығы көрсетілген. ... ... ... ... ... ... ... түсіндіруге болады.
Біріншіден, ол жоғары өкілетті органның кеңестік конституциялармен ... бір ... ... ... 1993 ... ... бүкіл билікті иелену қүқығынан бас тартуды білдіреді. Екіншіден,
тәуелсіз, ... ... ... ... ... ... ... барынша нығайту қажеттігінен туып отыр. Үшіншіден, Парламент әр
түрлі саяси күштер, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... Ал бұл Парламент кызметінің саясиландырылуына, билік
тармақтарының арасында қарама-карсылық ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасы Парламентінің аз ... ... ... таза заң ... ... айналысатындығын көрсетті.
Депутаттардың сөздерінен айқын саясат-тандырылған ... ... ... мұндай пікірлері қолдау таппауда. Бұл жақсы ма, ... ... ... ... Кейбіреулер мұндай жағдай Парламент өкілеттігінің
шектелгендігінен деп түсіндіруге тырысады, алайда, бұл басқа мәселе.
Қазақстан Республикасы ... ... ... бөлу ... ... ... көрінеді. Конституция нормаларын талдау билік бөлу
жүйесінде Президенттің жағдайы ерекше деп ... ... ... ... ... ... ... бірде-бір тармағына қосылуы
мүмкін емес; екіншіден, оның биліктің барлык үш ... ... ... ... ... құқы бар; ... оның ... биліктің барлық тармақтарының үйлесімді қызметін және билік
органдарының халық алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз ете ... ... ... қаз тұруының қазіргі өзіндік
ерекше жағдайында билік бөлу принципін бекітіп, жүзеге асырудың маңызы
айрықша. Ол ... бір ... ... бір ... ... тұруын,
қоғамда бедел үстемдігін болдырмауға арналған. Тепе-тендік жүйесі мүмкін
қателіктерден, ... ... ... ... қарама-қарсылықтан барынша
арылуды көздейді. Бұл принципті жүзеге ... үшін ... ... ... ... және ... ету, ... басқару тетігі
жұмысының тиімділігін күшейту қажет. Әрине, ... бөлу ... ... ... ... ... ... жетілдіруге болады.
Судьялардың жұмысы принциптерін арнайы атау ол ... ... ... үшін ғана ... ... құқықтық мемлекетте азаматтардың
құқын, бостандығын және ... ... ... ... ... ... де маңызды.
Конституция нормаларын талдау онда көрсетілген, бірақ ... ... ... ... ерекше тобын даралауға негіз
жасайды. Сөз жоқ, олардың да маңызы зор. Тікелей атап ... ... ... қоюдың жөні бола қояр ма екен. Конституцияны талдау
негі-зінде калыптасатын осы ... өзі ... куә емес пе. ... ... ... ... принципі жатады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында ... ... ... Федерациясы Конституциясындағы сияқты тікелей дараланбаған
Қазақстан Ресубликасының бүкіл аумағында ... ... ... қилы әсер ... Ең ... ол ... конституциялық құрылысты
орнықтырудан, құқықтық мемлекет құруға ұмтылудан ... ... тану ... Конституцияға, заңға бағыну идеясын білдіреді.
Қазақстан Республикасының Конституциясында республика азаматтарының қоғам
өмірінің барлық салаларындағы ... ... ... ... ... ... үстемдігі принципінде мемлекеттік
қүрылымның біртұтас нысандары ... ... ... мемлекеті
Конституциясының үстемдігі Республиканың барлық аумағында бірдей жүреді.
Аумақтық ... оның ... ... ... ... ... нақ осы үстемдігі принципіне негізделген.
Сондықтан тұрғындардың жекелеген топтарының, жеке ... ... ... ... ету ... Қазақстан ... ... ... бұзу ... ... ... ... Конституциясының жоғары заңдық күші және
нормаларының тікелей қолданылу ... ... оның ... ... ... ... Республикасы
Конституциясының жоғары заңдық күші бар, Қазақстан ... ... және ... да құқықтық актілердің Қазақстан
Конституциясына кайшы келмеуінің, жоғарыдан ... ... ... ... адамдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, сондай-
ақ азаматтар, олардың бірлестіктері Конституцияны сақтауға ... ... ... ... ... ... онша дәл
шешілмеген бір мәселені ... ... тура ... ... ... ... заңдардың түрлері Конституцияның ... ... жай ... туралы айтуға негіз қалайды. Сонымен бірге
онда Конституцияға өзгерістер мен толыктыруларды тікелей енгізуі ... акт ... ... ... осы ... ... туралы
тура айтылмайды. Конституцияның ... ... ... мен ... ... референдум арқылы енгізілуі
мүмкін екендігі айтылады. Бұл мәселе бойынша ... ... ... ...... ... актілердің туыстық атауы.
Конституцияның бұл мәселеге түсінік ... Онда ... ... заң ... ... әр ... депутаттардың жалпы
санының кем дегенде үштен екісі дауыс бергенде қабылданатын конституциялық
заң туралы айтылады. Әр Палатадан ... ... ... кем ... үші ... ... жоба ... айналады және он күннен
кешіктірілмей Президенттің қол қоюына ұсынылуы тиіс. ... ... ... ... он бес күннің ішінде қол қояды. Президенттің заңды
қарауына, шын ... он ... күн ... ... ... ... ... үшін.Конституциялық Кеңеске бір айға дейінгі мерзім
белгіленеді. Айтылғандардан, ... ... ... ... қол ... ... қарауға Конституциялық Кеңестің күші жетпейді.
Президент кол қойғанға дейін ... ... ... ... дау ... ... ғана карайтындығын пысықтаған
дұрыс.
Бұл арада тағы бір мәселе ... ... ... ... төтеп берсе, Президент жеті күннің ішінде заңға қол қоюы тиіс. Ал
егер Парламент Конституцияға қайшы заң ... ... ... Президент не
істей алады. Президенттің ... заң күші бар ... ... оның ... толық тізімі берілген. Онда ... ... ... ... ... ... Кеңеске
жүгінуге Президенттің құқы жоқ. Президент Конституцияға сәйкес келмейтін
заңға қол қоюы тиіс. Бұл ақылға сыймайтын жәйт. ... ... ... ... ... ... рет ... заңда Конституцияға сәйкес
келмейтін қағидалар бар деп есептесе, оның Конституциялық Кеңеске ... ... ... ... ... әрі, ... Кеңес Конституцияны қорғайды, бекітілгенше
халықаралық келісім-шарттарды, сондай-ақ соттардың нормативтік актілердің
Конституцияға қайшылығы ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын қорғауы
туралы болып отыр.
Айқындалмағандар қатарына демократиялык, ... ... ... ... — атқарушы биліктің иерархиялық құрылуы мен қызметі ... ... ... ... Республиканың аткарушы органдарының
біртұтас жүйесіне кіреді, атқарушы биліктің ... ... ... даму ... мен ... қажетіне сай жүргізуін қамтамасыз
етеді. Централизм Президенттің ... ... ... көрінеді.
Послание Президента РК Н.Назарбаева народу Казахстана «Стратегия вхождения
Казахстана в число пятидесяти наиболее конкурентоспособных стран мира» от ... ... ... ... ... ... ... басқа құқықтық нормалармен ұқсастығы қандай қүқықтың ... ... ... ... құқықтық нормалар қалай
ерекшеленеді деген екі бағытта қарастырған ... ... ... ... ... барлық
белгілері тән. Оларды мемлекеттік органдар қабылдайды. Олар ... ... ... ... ... ... Олар басқа да заң
нормалары сияқты, екі реттеушілік және қорғаушылық қызметті ... ... ... ... мүшелеріне субъективтік құқық беру
және оларға заңдық міндеттеме жүктеу жолымен тәртіптің ... бір ... ... ... ... ... Бұл, ... азаматтың құқығы мен ... ... ... ... ... ... ... субъектілер тәртібін, олар тәртіпті
бұзған жағдайда, мемлекеттік мәжбүрлеу ... ... ... ... ... жатады. Мұндай конституциялық-
құкықтық нормалар көп емес. Конституциялық ... ... ... ... көп ... ... мәні мейлінше зор, олар
конституциялық ... ... ... құқы мен ... ... ... сақтауда үлкен рөл атқарады. Қүқық қорғаушы
нормаларға Президенттің импичменті туралы, ... оның ... ... ... ... ... ... жатады.
Конституциялық құқықтың нормаларын түсіну үшін ... ... ... ... тыйым салушы, міндеттеуші нормаларға
болудің айтарлықтай мәні бар. Өкілеттік ... ... ... ... ... ... ... белгілейді. Басқаша
айтқанда, субъектіге (мемлекеттік органға, ... ... ... да бір ... ... ... құкық береді. Осындай
құкық беруші нормалар көп ... ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік ... ... ... ... ... нормаларға Қазақстан Республикасы
Президентінің, Парламентінің, ... ... ... ... ... ... ... заңдарда тыйым салатын нормалар да бар. Олар
адамдардың белгілі бір ... ... ... ... Айталық, Конституция діни негізде саяси ... ... ... ... ... ... ... Тыйым салушы
конституциялық нормалар мемлекеттің конституциялық негіздерін, зандылық
пен құқықтық тәртіпті қорғауды ... Бұл ... ... ... ... немесе іс-әрекеті Республиканың конституциялық құрылысын
күштеп өзгертуге, оның тұтастығын ... ... ... ... ... ... ... діни, тектік топтық және рулық
араздықты қоздыруға бағытталған қоғамдық бірлестіктер ... және ... ... ... көзделмеген әскерилендірілген құрамалар
құруға тыйым салынады.
Міндеттеуші ... ... ... қоғамдық
бірлестіктердін, мемлекеттік органдардың белгілі бір жағымды әрекеттер
жасау жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... жүктейді. Сондай-ақ азаматтардың да
конституциялық ... есте ... ... М.Т. ... Л.М. ... А.К. Становление суверенитета
Республики Казахстан. Алматы. 1994 г.
Конституциялық-құқықтық нормалардың, оларды құкық саласының басқа
құқықтық ... ... ... бар.
Конституциялық-құқықтык нормалар ерекше қоғамдық қатынастарды реттейді.
Конституциялық-құқыктық нормалар адам мен ... ... ... ... ... ... ... негіздерін нығайтумен,
мемлекет органдары жүйесін анықтауға байланысты қатынастарды реттеуді
көздейді. ... ... ... ... күші бар. ... ... Конституцияға қайшы келмеуі тиіс. Барлық басқа
нормативтік ... ... ... ... ... ... келетін құқықтық актілердің күші жойылуы тиіс.
Конституциялық ... ... құқы ... ... ... берілген. Материалдық және іс жүргізуші ... ... ... ... ... ... азаматтық,
әкімшілік құқықтан айырмашылығы ... ... ... жүзеге асырудың жалпы ... ... ... іс ... ... жоқ.. Бұл конституциялық құқықта іс
жүргізетін нормалар жоқ ... сөз ... ... ... ... ... ... тобының қайсысының да өзіндік іс жүргізу
нормалары бар. ... ... ... ... бір ... ... ... депутаттар сайлауын өткізу, референдум
өткізу тәртібі және басқалары конституциялық нормалармен белгіленеді.
Указ Президента РК, ... силу ... ... «О
Конституционном Совете» от 29.12.95 г.
1.3 Қазақстан Республикасында Конституциялық Заңнаманың қалыптасу
кезеңдері
Қазақстанның тәуелсіздігін жариялағанына тарихи өлшем мен онша ... өте ... да, жаңа ... ... ... кейбір
қорытындыларын шығаруға айтарлықтай негіз бар. Мемлекеттілікті құрудың
бастаулары туралы әңгіме болатындықтан бұл мемлекеттану ... үшін ... ... ... үшін ... ... да ... проблема.
Қазақстанның жана конституциялық зандарының калыптасу тарихы Казақ КСР
Конституциясына Казақ КСР-ның "Президенттің кызмет орнын белгілеу ... ... 24 ... ... ... ... кезеңінен бастау алады. Бұл
заң Конституцияға бұрын талай енгізілген ... ... ... заң ... ... жүйесіне айтарлықтай өзгеріс әкелді.
Президенттің кызмет орны республикада жүргізіліп ... ... ... және
экономикалық кайта кұруларды камтамасыз ету, ... ... ... ... Одан ... ... көрсеткендей,
тәуелсіз Қазақстан мемлекетінің президенттік ... ... ... ... ... жылғы 25 қазандағы Қазақ КСР-ының мемлекеттік егемендігі ... осы ... ... ... ... ... ... Ол жай "көздеушілік ... емес еді, оның ... ... болады. Декларацияда Қазақ КСР-ының басқа республикалармен
бірге КСРО-ға ерікті түрде бірігетін және ... шарт ... ... ... ... егеменді мемлекет болып табылатындығы ... ... 1937 ... ... ... ... КСРО-ының басқа да тең
құқылы республикаларымен бірге, ерікті түрде бірікті делінді. Ал Казақ КСР-
ының 1978 жылғы ... тек ... ғана ... ... ... тең ... республика деп атап ... ... ... ғана емес, сондай-ақ одақтас ... ... ... туралы конституциялық идеяны да жариялады.
Сонымен бірге Декларацияда: "Казақ КСР-ы ... ... ... және ... ... ... ... деп бірінші рет ұлттық
мемлекеттілік туралы жария етілді, онда ... ... және ... ... ... тууы мен ... ... КСР-ының мемлекеттілігінің ең
манызды міндеттерінің бірі екендігі белгіленді. "Ұлттық мемлекеттілік" және
"Қазақ КСР-ының ... ...... ... бұл ұғым ... ... ... екі түрлі көзқарастың көрінісі. Оның
негізінде көп ұлтты Қазақстан жағдайында өзін-өзі саяси тану құқына ... ... ... жатты. Одан әрі көрінгендей, алдымен бірінші көзқарас, ал
Қазақстан ... 1995 ... ... ... көзкарас
конституцияланды.
Новые законы Республики Казахстан. Алматы, 1992 ж., ...... ... ... ... саяси институт ретінде
үзілді-кесілді теріске шығарған билік бөлісу ... ... ... акт. ... КСР-ының 1978 жылғы Конституциясы, жалпыға мәлім, бұл
органда ешқандай бүкіл билік болмаса да, Жоғарғы ... ... ... ... ... Жоғарғы Кеңеске берілді. Президент республиканың
басшысы болып белгіленді және жоғары ... ... ... ... атқарушы билік те Президенттің иелігінде болды. ... Сот ... ... ... ... КСР-ы Декларациясында бұрын болмаған егемен
құқық — республиканың егемен кұкын және Конституциясын ... ... ... ... ... басқа да актілерінің колданылуын өз
аумағында тоқтату құқы орнықтырылды. Сондай-ақ өз ... және ... қуат ... ... ... ... ... жарияланды, яғни,
Қазақстанның экономикасы, негізінен, КСРО экономикасынан ... және ... ... ... ... ... ... бөлігі болмайтын
болды. Декларацияда мемлекеттің әлеуметтік негізін ... ... ... жоқ. ... КСР ... ... ... ұғымдары заңдардың нормаларынан шығып қалды. Егемендіктің
бірден-бір иесі және ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының Конституциясында да
орнықтырылды.
Қазақ КСР-ы халықаралық қатынас ... ... ... құкықты
иеленді. КСРО Конституциясы және Казақ КСР-ының 1978 жылғы ... ... ... қатынастың дербес субъектісі бола алған жоқ.
Қазақ КСР-ында Сыртқы істер ... ... ... халықаралық
аренаға дербес шыға алмады, халықаралық шарттарға отырған жоқ. Қазақ ... ... ... ... ... КСРО ... ... саясаттағы мақсаттарды, міндеттер мен принциптерді
басшылыққа алды.
Қазақстанда ... ... бір ... астам бұрын КСРО
Конституциясындағы негізгі нормалардың қолданылуын тоқтатқан және ... ... ... ... ... конституциялык сипаттағы актілер
кабылданды. Казақ КСР-ының 1978 жылғы Конституциясына елеулі өзгерістер
енгізген бірқатар ... ... Ол — 1990 ... 20 ... ... ... пен басқарудың кұрылымын жетілдіру туралы"
заң. Конституцияға Президенттің ... және ... ... ... ... ... Кеңесінің Министрлер Кабинеті болып қайта
құрылатыны, Премьер-министрдің қызмет орны бекітілетіндігі туралы қағидалар
енгізілді. ... ... құру ... ... ... ... Кеңес бекітті. Конституция Казақ КСР-ы КСРО-ның, оның барлық жоғары
өкімет органдарының ... ... ... ... ... ... Бұл Казақ КСР-ының егемен құқын ... тағы бір ... ... 1991 ... ... ... соған
сәйкес Казақ КСР-ының 1978 ... ... ... ... ... ... басқару және ... ... ... ... ... туралы" Заңның маңызды конституциялық
мәні бар. Онда жергілікті өзін-өзі басқару, оның жүйелері ұғымы бірінші ... Бұл ... ... зор және 1993 ... және 1995 жылғы
Конституцияларда әр қырынан ... Заң ... ... ... халық депутаттарының жергілікті кеңестерін, аумақтық қоғамдық өзін-
өзі басқару органдарын, сондай-ақ жергілікті референдумды, ... ... ... ... және іс ... оларды
таратып жіберуге дейін қолданылды.
«Конституциялық заңдардың орнықтырылуының екінші ... ... 1991 ... 10 ... ... "Қазақгың Кеңестік
Социалистік Республикасының атауын өзгерту туралы" Заңнан басталады. ... деп ... ... КСР ... және
мемлекеттік егемендік туралы Декларацияға өзгерістер енгізгендіктен, ол іс
жүзінде сондай заң болды. Бұл заңның мәні ... ... ... ... ... ... ... тасталды. Бұл заңның тағы
бір мәні — бүкіл халықтың өзін-өзі саяси тануы Республиканың көп ... ... тану ... ... ... ... сүйгіш, құқықтық мемлекет құру талпынысына орай " ... ... ... деп ... ... ... ... тануы айтылмайды.
Алайда, таңғаларлығы, бұл идея 1991 ... 16 ... ... ... алты ... ... ... "Мемлекеттік тәуелсіздік туралы"
Заңда ескерілген жоқ. "Мемлекеттік тәуелсіздік туралы" Занда ... ... ... еркін білдіре, қазақ ұлтының өзін-өзі тану
құқын ... ... ... ... тәуелсіздігін
жариялайтыны" айтылды. Осы конституциялық занда тәуелсіздік бірінші рет
жарияланды, онда тәуелсіз мемлекетке тән ... ... ... ... ... ... ... жүйесі, тәуелсіз
мемлекет мәртебесіне сәйкес дербес экономикалық ... жеке ... ... ... ... ... кауымдастыққа дербес мемлекет
ретінде енді. Конституциялық заңның калыптасуының ... ... ... ... ... ... заңға кайшы келмегендіктен,
Казақ КСР-ы Конституциясының нормалары, КСРО мен ... ... ... әрі қолданылды. Осы кезеңде Казақ КСР-ының 1978 жылғы ... ... ... ... ... ... ... 1991 жылдың
20 желтоксанында кабылданған "Казақстан Республикасының азаматтығы туралы"
конституциялық заң КСРО ... ... қос ... институтын
таныған жоқ. Ол Қазақстан азаматтығын алудың жаңа негізін белгіледі және
азаматтық туралы заңның конституциялық мәртебесі ... ... ... Конституциясымен танылды. Бұл мән-жайды атап ... ... 1995 ... Конституция азаматтық туралы заңды енді конституциялық
зандардың қатарына жатқызбайды.
Богданова Н.А. Конституционное право.Учебное пособие.4.1.М. 1994 ... ... ... 1992 ... 5 ... "Конституциялық
сот туралы Заң елеулі өзгерістер енгізді. Бұл органның тағдыры өте ... ... ... 1993 ... Конституция танығанымен, екі жылдан
сәл ғана астам уақыт өмір сүріп, 1995 жылғы Конституция қабылданғанға дейін-
ақ тарих ... ... және ... кезеңде Қазақстан Республикасының
конституциялык ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу жолымен
дамыды. Бұлар заң ... ... ... ... ... еді. 1992 ... маусымына дейін Қазақ КСР Конституциясына
өзгерістер енгізілді. Одақтық ... ... ... Конституцияны ешқандай өзгеріс пен толықтыру жақсарта да,
лайықтандыра да алмас еді. Әрине, заң шығарушылар мұны ... ... ... ... жаңа Конституцияның ... ... ... комиссия және жұмыс тобы кұрылды. Қазақстан Республикасы
конституциялық заңдары калыптасуының үшінші ... ... ... 1993
жылғы қаңтарда жаңа Конституцияны қабылдаудан басталады. Бұл ... және ... ... ... ... ... ... акт болды. Әрине, Конституция Қазақстанның мемлекеттік егемендігі
жарияланған кезден ... ... ... заңдардың көптеген
құкықтық нормаларын, ... мен ... ... ... мемлекеттің тәуелсіздігі, билік бөлісу принципі, қазақ тілін
мемлекеттік тіл деп ... ... ... және ... ... ... ... ретінде тану, сот органдарын - Жоғарғы,
Конституциялық және ... ... ... ... тану осының
қатарына жатады.
Конституция 1978 ... ... ... ... ... ... ... бір палаталы өкілетті және заң шығарушы
орган болып ... ... енді ... ... иеленген орган ретінде танылған
жоқ. Оның өкілеттік тізбесі конституциялық тұрғыдан белгіленді. Бірақ СОКП
үстемдігі, біртұтас саяси партияның ... ... ... ... Кеңестен ерекшелігі 1993 жылғы Конституция бойынша Жоғарғы Кеңес
заң тұрғысынан да, ... істе де ... ... ... ... дербес жүргізе алатын болды. ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтары негізінде ... ... 1978 ... Конституциясында
жарияланған кұкықтық қағидалар мен ... ... Ол - ... тең ... ... ... ... ету құқығы, білім алу құқығы,
денсаулықты сақтау құқығы және басқалары. Азаматтардың ... ... ... ... кеңестік кезеңдегі ... ... ... ... ... 1993 ... ... бірқатар жаңа
қағидалар енгізілді. Айталық, ... ... ... таныған
қазақ ұлтының мемлекеттілік нысаны ретінде" жарияланды. Кіріспеде "қазақ
мемлекеттілік" формуласы қолданылды. Бұл тек қазақ ... ... ... ... Басқаша айтқанда, мемлекеттік егемендік тек ... ... асуы ... танылды. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... бірден-бір бастауы
болып табылатындығын" орнықгырды. Тиісінше, Қазақстан Республикасының 1993
жылғы Конституциясы мемлекеттік егемендік негізіне ... ... ... ... Бұл ... ... ... деуге бола
қоймас. Ол, менің пікірімше, 1993 жылғы Конституция ... ... ... ... ... көзқарастардың екі саяси-құқықтық жүйесінің әлі
де ... келе ... ... ... ... және біртұтас мемлекет" деген ұғым бірінші рет
қолданылды. Мемлекеттік зиялылық сипаты діни ... ... ... ... мемлекеттің қандай да болсын бір дінге
немесе атеизмге артықшылық бермейтіндігін жариялады. Саяси партияларды ... ... жол ... Діни ... ... мақсаттар мен
міндеттерді көздемеуі тиіс. Мемлекеттік органдардың және ... ... ... ... жол ... Мемлекеттік кұрылым
нысаны жағынан Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... да, ... мәдени автономиялар құруға да мүмкіндік
берілмейді. Бұл тарихи тұрғыдан белгіленген және саяси-күқықтық жағынан
өзін ... заң ... ... және сот билігі тармақтарының
"тежемелі және тепе-теңдік жүйесін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... да жаңа қағида деп есептеуге болады.
Мұның қатарына Конституция Президенттің тыйым салуға қатысты ... ... ... ... ... ... кетірілуін,
Министрлер Кабинетінің тұтас және оның әр мүшесінің жеке-жеке ... ... ... ұсынысы бойынша Президенттің Министрлер
Кабинетінің мүшесін лауазымынан алуды жатқызды. ... ... және ... ... ... билікті бөлу принципін
толық жүзеге асыруға мүмкіндік бермейтіндей онша ... ... ... ... ... колдану туралы қағиданы орнықтырды. Конституция
нормаларын тікелей колданудың бір сыпыра ... бар. Ол, ... ... және ... ... ... ... дейінгі мемлекеттік органдардың заң шығарушылық қызметіне ... ... ... заң ... ... ... ... сияқты,
сондай-ақ мемлекеттік органдардың нормативтік актілерінін конституциялық
нормаларға сәйкестік талабын белгілеу ... де ... ... ... қолданылуы оның нормаларының мемлекеттік органдар
ұйымдар арқылы тікелей жүзеге ... ... ... ... ... Конституциясына қайшы келетін занды қолдануға
соттың құқы жоқ" деп ... ... ... сүйеніп, өз
құкықтары мен бостандықтарын ... және ... ... ... қүқықтық санасын тікелей қалыптастырып, өмір салтына және
қоғамдағы ... ... ... ықпал етеді. Конституцияның тікелей
қолданылуы институттық қайта кұрылулардан көрінеді. Ол, атап ... ... ... ... ... ... ... басқа сайлаулардың Конституцияда қаралған мерзімде өткізілуі тиістігін
білдіреді 1993 жылғы Конституция Жоғарғы Кеңестің заң ... ... ... ... жоқ. ... Президентке тек жәй заңдық күші
бар Жарлықтар шығарумен бірге, ... ... ... ... қарамастан, республиканың Жоғарғы Кеңесі Президентке ... ... ... ... ... Сот өз қаулысында таныды.
Сондықтан Жоғарғы Кеңес 1993 жылғы 10 ... ... 1993 ... заң ... ... беру ... ... өзгеріс енгізді
деуге болады.
Сапаргалиев Г. Конституционное право РК. Алматы. 2004 г.
Конституцийлық заңның қалыптасуының ... ... 1995 ... ... ... Бұл ... одан әрі ... Осы
Конституцияның бірқатар елеулі жаңа қырларына тоқталайын. Онда КСРО-ның ... ... да не ... не ... еске ... ... ... енген кезеңге дейін қолданылып келген ... ... ... ... ... ... одан әрі
колданылатыны туралы айтылды. Бүл өте үлкен мәселе, өйткені Казақ КСР-ының
көптеген ... әлі ... жоқ. ... ... ... ... — заң шығарушы органдардың міндеті. Президенттік басқару
жүйесі орнықтырылды. Менің пікірімше, атқарушылық билікке жақын ... енді ... ... ... ... ... ... Парламент орнықтырылды. Конституциялық Сот ... ... ... ... ... Жоғарғы Соттың шеңберінде
біртұтас жүйе орнықты. Құқық қорғау органдарын ... құру ... ... ... ... ... құрулардың нәтижесінде мемлекеттік биліктің
Президенттік басқару ... тән ... және ... ... қайта
құрулар негізінен аяқталды.
Спекторский Е.В. Что такое Конституция? ... 1917 ... С.С. и др. ... ... РК. ... пособие.
Алматы. 1994 г.
Ι Ι-бөлім. Қазақстан Республикасындағы нормалардың сақталуы мен жүзеге
асырылуының кепілдіктері.
2.1. 1993 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциясы.
Мемлекет халықтың ресми ... ... ... және өзінің органдары
мен инститауттары арқылы оның еркін білдіріп, іске асырады. Мемлекет, ... мен ... ... заң ... ... ... жұмыс істейді. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... халқы мен оның әрбір азаматы
алдындағы ... ... ... кіру және оны ... құқылық тендікке негізделеді.
Мемлекеттік қызметшілер азаматтар құқықтары мен бостандықтарының
сақталуын ... ... ... пен оның органдарының беделін қолдауға
тиіс. Жоғарғы Кеңес Қазақстан Республикасының бірден-бір заң шығарушы және
ең жоғары өкілді ... ... ... ... ... сан ... ұйымдастырылуы мен тәртібі конституциялық заңмен белгіленеді.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі 5 жыл мерзімге ... ... ... , оның жаңа ... ... сессиясы жұмысына
кіріскен кезден бастап аяқталады. Қазақстан Республикасының Жоғарғы ... ... ... ... , оған ... толықтырулар енгізеді ;
заңдар және өзге де ... ... ... ... бақылауды
жүзеге асырады. Республика зандарына ресми түсінік береді. Қазақстан
Республикасының шекарасын өзгерту ... ... ... Республиканың
әкімшілік-аймақтық құрылысы мәселелерін шешу ... ... ... ... және оның ... ... бюджетке өзгерістер енгізеді, мемле-
кеттік салықтар мен алымдарды белгілейді. Қазақстан Республикасының ақша
жүйесін белгілейді, референдум өткізу туралы ... ... ... мен Республиканың экономикалық және өзге де көмек көрсетуі туралы
мәселелерді шешеді, ... ... ... ... және өзге ... сайлайды.
Республика Президентінің Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... ішкі істер министрлерін, Ұлттық қауіпсіздік ... және ... ... ... ... ... Конституциялық Сотты сайлайды Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Сотын, Жоғары Төрелік Сотын сайлайды және төменгі ... ... ... Қазақстан Республикасының Бас прокурорын тағайындайды.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Конституциясы мен заңдарында
көзделген реттер мен тәртіп бойынша Қазақстан Республи-
касы Конституциялық ... ... ... ... ... ... Төрағасы мен судьяларын, Бас
Прокурорын, Ұлттық Банкісінің Төрағасын өз міндет-
терінен ... ... ... ... наградаларын
тағайындайды, құрметті және арнаулы атақтарын, ... ... мен ... ... ... ... жасау туралы актілер
шығарады, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... күші ... ... Республика Президентінің төтенше
жағдай енгізу туралы Жарлығын бекітеді, соғыс және ... ... ... ... ... ... өзге де ... асырады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінін Төрағасын Жоғарғы ... ... ... ... ... ... меңгерген депутаттары
арасынан жасырын дауыс беру арқылы депутаттардың жалпы санының ... ... ... ... ... ... сессияларын шақырады жоғарғы
Кеңестің қарауына жататын мәселелердің әзірленуіне жалпы басшылықты жүзеге
асырады Жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... Төрағасының орынбасарлары қызметіне Жоғарғы
Кеңеске кандидатуралар ұсынады; ... ... ... ... қол ... ... Кеңес қызметінің мәселелері бойынша
Қазақстан Республикасының Конституциясымен және заңдарымен жүктелген басқа
да ... ... ... ... ... ... Төрағасының
орынбасарлары Төрағаның уәкілдік беруімен оның жекелеген міндеттерін
атқарады және ... ... ... ол өз ... ... ... ... ретте оның міндетін атқарады. Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Кеңесінің де-путаты Республика халқының ... ... ... ... ... ... ... өзінің пікірін білдіруге және өз
сенімі бойынша дауыс ... ... ... ... пен оның ... ... ... депутаттың жеке өзі жүзеге асырады. Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Кеңесі депутатының ... ... тыс ... ... бір ... ... ... болуына, кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыруына болмайды.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... ... ... ... оны ... Кеңестің келісімінсіз қамауға алуға, күштеп
әкелуге, сот ... ... ... ... ... кылмыстық
жауапқа тартуға болмайды. Қылмыс үстінде ұсталған ... ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Кеңесі депутатының
қүқылық жағдайы конституциялық заңмен белгіленеді. ... ... ... сессиясы оның пленарлық мәжілістерінде ашылады және
жабылады.
Жоғарғы Кеңестің мәжілістерін ашық жүргізіледі. Депутаттардың ... ... ... ... ... ... ұсынысы бойынша
депутаттардың жалпы саны ... ... ... ... мәжілістері
жабық өткізілуі мүмкін. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінде заң ... ... ... ... депутаттарына, Қазақстан Республикасының
Президентіне, Министрлер кабинетіне, Жоғарғы Сотына және Жоғары Төрелік
Сотына бсріледі. ... ... ... және Жоғарғы Кеңесінің
өзге де шешімдері оның ... ... ... ... ... ... ... Конституциясы Жоғарғы Кеңес
депутаттары жалпы санының кемінде үштен екі көпшілік даусымен қабылданады.
Зандардың ... және ... ... ... ... ... жататын басқа да маңызды мәселелері бүкіл ... ... ... Қазақстан Рсспубликасы азаматтарының мемлекет өмірінің аса
маңызды мәселелері бойынша зандар мен шешімдер ... үшін ... ... ... Оны ... мен өткізу тәртібі Қазақстан
Республикасының конституциялық заңымен белгіленеді.
Президент.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... ... ... билігінің біртұтас жүйесін
басқарады. Президент азаматтардың қүқықтары мен ... ... мен ... ... кепіл болады.
Президент қаңтардың үшінші сәрсенбісінде Жоғарғы Кеңес мәжілісінде:
«Қазақстан ... адал ... ... ... ... ... ... сақтауға, азаматтардың қүқықтары мен ... ... ... ... ... Республикасының Президенті
деген биік мәртебелі ... адал ... ... ... ... деп ант ... ... бастап қызметіне кіріседі. Президенттің
өкілеттігі жаңадан сайланған Президент қызметіне кіріскен кезден бастап
тоқтатылады. Бір адам ... екі ... ... уақыт Президент бола
алмайды. Президенттің Республика өкілді органының депутаты болуға, өзге ... ... мен ... ... ... атқаруға немесе
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға қүқы жоқ.
Қазақстан Республикасының Президенті:
Республиканың мемлекеттік егемеңдігін, конституциялық ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөнінде қажетті шаралар қолданады. Қазақстан
Республикасының заңдарына қол қояды, қол қоюға табыс еткеннен ... ... апта ... ... ... ... және ... беру үшін өз
қарсылықтарымен қоса Жоғарғы Қеңеске қайтаруға ... Егер ... ... ... ... ... екі көпшілік даусымен Жоғарғы
Кеңес өзі бұрын ... ... ... ... ... қол ... мерзім ішінде қайтарылмаған заң қол қойылған болып есептеледі.
Жоғарғы Кеңестің ... ... ... Премьер-министрін,
Премьер-министрінің орынбасарларын, Қазақстан Республикасының сыртқы ... ... ішкі ... ... ... ... комитетінің
төрағасын және дипломатиялық ... ... ... ... ... ... ... басшылықты жүзеге
асырады. Премьер-министрдің ұсынуымен Министрлер кабинетінің құрамын
белгілейді, ... ... ... мен ... және ... ... кабинеті, министрліктер, мемлекеттік
комитеттер мен ... ... ... ... не ... ... ... қолданылуын тоқтата түрады. Қауіпсіздік Кеңесін және өзге де
кеңесші-ақылдастық ... ... ... бағдарламаларды бекітеді,
ұлттық валютаның қолданылу тәртібін, мерзімі мен шарттарын белгілейді.
Жоғарғы Кеңеспен ақылдасқаннан кейін референдум өткізу ... ... ... ... ... өкілі болады
келіссөздер жүргізеді және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына
қол ... ... ... ... мен ол қабылдаған міндеттемелердің
сақталуын қамтамасыз етеді, өзінің жанында ... шет ... және өзге де ... ... ... мен кері ... грамоталарын қабылдайды.
Қазақстан Республикасының халқына және оның Жоғарғы Кеңесіне
үндеу жолдайды, Жоғарғы Кеңеске ... ... ... жыл ... ... ... оған Қазақстан Республикасының ішкі саяси және
сыртқы саяси қызметінің неғұрлым маңызды ... ... ... ... ... Жоғарғы Кеңесіне Қазақстан Республикасының
Конституциялық Соты, Жоғарғы ... ... ... Соты ... ... Бас ... Ұлттық Банкісі Төрағасының кандидатураларын
ұсынады. Жоғарғы Кеңеске оларды міңдеттерінен ... ... ... жасайды
мемлекеттің қорғаныс қабілетін нығайту жөнінде шаралар қолданады ... ... ... ... Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып
табылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жоғары дипломатиялық дәрежелері мен
әскери атақтарын, құрметті және арнаулы атақтарын береді, заңға ... ... ... ... ... беру мәселелерін
шешеді, азаматтарға кешірім беруді жүзеге асырады, заңға сәйкес тек ... ... ... ету және ... ... үшін ... шара ... төтенше жағдай енгізеді. Қазақстан
Республикасының Конституциясы мен зандарына сәйкес ... да ... ... ... Президентінің мемлекет басшысы ретіндегі ... ... да ... ... мен ... ... ... жоқ.
Республика Президенті Қазақстан Республикасының Конституциясы
мен ... ... және ... ... үшін ... ... міндетті күші бар жарлықтар, қаулылар мен өкімдер шығарады.
Қазақстан Республикасы Президентіне ешкімнің ... ... ... ... ... ... ... сайланады
және Президенттің уәкілдік беруімен оның жекелеген міндетін атқарады,
Президент ... ... өз ... ... ... ... ... оның міндетін атқарады.
Вице-президенттің Республика өкілді органының депутаты ... ... ... ... мен ... ... ... атқаруға немесе
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға қақысы жоқ. ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті мен Вице-
президенті, өздерінің ... өз ... одан әрі ... ... ... ретте орнынан түсуге Жоғарғы Кеңес депутаттары жалпы
санының 2/3 бөлігі ... өз ... ... ... жақтап дауыс
берсе, ол қабылданды деп есептеледі. Республика ... өз ... ... ... ... ... Президенттің өкілеттігі Вице-
президентке ауысады. Президенттің міндеттерін Вице-президент өз ... ... ... ... бүл ... ... ... Төрағасына
ауысады. Бүл ретте Президент сайлауы екі ай мерзімде өткізілуге тиіс. Вице-
президент өз ... ... ... ... болған ретте Президент Жоғарғы
Кеңестің келісуімен Вице-президент тағайындайды.
Министрлер кабинеті.
Министрлер кабинеті Қазақстан ... ... ... ... ... басқару мәселелерін шешуге қақылы. Министрлер кабинетінің
қүқылық мәртебесі мен ... ... ... ... ... ... өкілді органның депутаттары болуға,
Республиканың мемлекеттік органдарында және ... ... өзге ... ... немесе кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға қақысы жоқ.
Министрлер ... ... ... ... ... ... ... Президент алдында Министрлер кабинеті өз өкілеттігін
доғарады. Министрлер кабинеті өзіне ... ... ... ... емес деп ... ол Республика Президентіне өзінің орнынан түсетіні
туралы мәлімдеуге қүқылы. Министрлер кабинетінің әрбір ... өз ... ... ... ... ... Конституциясы мен зандары,
Қазақстан Республикасы ... ... ... және соларды
орындау үшін Министрлер кабинеті ... ... ... ... бар ... ... ... Министрлер кабинетінің
қызметіне тікелей ... ... ... ... ... қол қояды, өкімдер шығарып, өзіне жүктелген өзге де міндеттерді
орындайды. Министрлер кабинетінің мүшелері ... ... ... ... ... ... ... алдында жауапты.
Республика Жоғарғы Кеңесі Министрлер кабинетінің кез келген мүшесінің,
Қазақстан ... ... ... ... ... есебін
тындауға құқылы. Министрлер кабинетінің мүшесі Республика Конституциясы мен
заңдарын бүзған ... ... ... оны ... мерзімінен бұрын босату
туралы Республика Президенті алдында мәселе қоюға қүқылы.
Мемлекеттің Аймақтық
Ұйымдатырылуы және
Жергілікті басқару.
Мемлекеттік басқару ісін ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік-аймақтық бөліністерге
бөлінеді. Әкімшілік-аймақтық бөліністерде жергілікті ... ... ... ... ... ... ... маңызы
бар мәселелерді шешуді жергілікті өкілді және атқарушы органдар жүзеге
асырады. Қазақстан ... ... ... ... ... кабинеті құжаттарының орындалуын қамтамасыз етеді. Тиісті
әкімшілік-аймақтық бөліністер тұрғындарының өкілді органдарын ... ... ... ... ... өкілді органдардың құзіреті, олардың
ұйымдастырылу және қызмет тәртібі, депутаттардың саны мен ... ... ... ... ... ... ... тиісті әкімшілік-аймақтық
бөліністе Республика Президентінің тікелей өкілі болады және оның аумағыңда
мемлекеттік басқару міндетін ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен Президент не жоғары тұрған тиісті
жергілікті ... ... ... ... ... және қызметінен
босатады. Жергілікті атқарушы органның құзіреті, оның ... ... ... ... ... ... ... және атқарушы органдар
өз құзіретіне жататын мәселелер бойынша тиісті аумақта орындалуға міндетті
шешімдер қабылдайды. Жергілікті өкілді органдардың ... ... мен ... сай ... ... күші сот ... ... өзге де тәртіп бойынша ... ... ... ... ... ... жоғары тұрған атқарушы орган ... ... жоюы ... ол сот ... ... ... ... органдардың өкілеттігін заңмен белгіленген тәртіп пен
реттерде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Сот Қазақстан Республикасындағы сот билігі Конституциялық Сотқа,
Жоғарғы Сотқа, Жоғары Төрелік Сотқа және заң ... ... ... ... ... өзге ... ... немесе, өзге де адамның
сот билігі міндеттерін өз ... ... ... жоқ. ... ... ... Конституциясын қорғау жөніндегі сот билігінің жоғары
органы болып табылады. ... Сот, ... ... Сот өз ... ... сот билігінің жоғары органдары болып табылады және
төменгі ... сот ... ... асырады. Қазақстан Республикасы
соттары мен судьяларының мәртебесі конституциялық ... ... ... және ... ... ... белгіленеді. Төтенше,
арнаулы соттар мен судьялар қызметтерін құруға және ... ... Сот ... ... ... ... жүзеге асырылады және
өзіне берілген құқықтар мен бостандықтарды қорғауды, Қазақстан ... ... ... пен ... ... ... етіп ... Сот билігі осы Конституция, Қазақстан Республикасы
зандары мен өзге де ... ... ... және өзге ... ... туындайтын барлық істер мен дауларға қолданылады.
Соттарда істерді қарау заңдылық негізде, ... ... ... ... іс ... ... ... отырып, жариялылық,
сайысушылық, тараптар құқықтарының теңдігі, судьялардың тәуелсіздігі және
шешімдер шығарған кезде ... ... ... ... ... жария қарау мемлекеттік, коммерциялық құпияның ашылып ... ... ... не ... жеке ... ... сыры жайылып
кетпеуін қамтамасыз ету қажет болған кезде істерді ... ... ... беріледі. Сот ісі жүргізілетін тілді білмейтін іске қатысушы ... ... ... ана ... ... құқымен қамтамасыз етіледі.
Соттарда істер алқалы түрде қаралады. Заңда тікелей көрсетілген ... ... ... қарауына жол беріледі.
Сот ісін жүргізу тәртібі заңмен белгіленеді. Сот ісін жүргізудің
төтенше түрлерін құруға жол ... ... ... мен талаптарын
оларды жүзеге асыруға тиіс ... ... ... мекемелер,
ұйымдар, қоғамдық бірлестіктер, лауазымды адамдар мен ... ... ... ... заң ... ... әкеп соқтырады.
Қазақстан Республикасы судьяларының өкілеттік мерзімі — он ... өз ... ... сот ісін ... ... кедергі
болатын денсаулық жағдайына байланысты ғана, сондай-ақ өз тілегі бойынша
мерзімінен бүрын босатылуы мүмкін. Судьялар ... ... ... ... ... өз ... ... бұрын айрылуы мүмкін. Судьялар
тәуелсіз ... және ... ... Конституциясы мен
зандарына ғана басынады. Соттың Қазақстан Республикасы ... ... ... қолдануға қақысы жоқ. Егер сот қолданылуға тиіс заң
немесе өзге де бір қалыпты ... ... ... ... ... деп тапса, ол іс жүргізуді тоқтата ... ... ... ... бұл заңды Конституцияға сай емес деп
тану ... ... ... Соттың сот әділдігін іске асыру ... ... да ... араласуға жол берілмейді және ол заң ... әкеп ... ... ... ... сот ... іске асыру
мәселелері жөнінде ... есеп ... ... ... ... өзге мемлекеттік органдарда қызмет атқарумен, саяси мақсаттар
көздейтін қоғамдық бірлестікке мүше ... ... ... ... ... ... ... судьяны өзін сайлаған
орган келісім бермейінше қамауға алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен
белгіленетін ... ... ... ... қылмыстық жауапқа
тартуға болмайды. Қылмыс үстінде ұсталған жағдайларды қоспағанда, оны
ұстауға болмайды.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... сәйкес тәуелсіздігінің әлеуметтік, материалдық және өзге ... ... ... Сот ісін ... кез ... ... заң көмегін көрсету және қорғану қүқығы танылады.
Прокуратура.
Қазақстан Республикасы аумағында ... ... ... ... ... өз ... шегінде Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... көзделген рет пен
тәртіп бойынша ... ... ... қудалауды жүзеге асырады,
соттың істерді қарауына қатысады. ... ... өз ... ... ... ... ... тәуелсіз жүзеге асырады
және тек қана заңға бағынады.
Прокурор лауазымы депутаттық ... өзге ... ... ... ... ... көздейтін қоғамдық бірлестікке
мүше болумен, кәсіпкерлік қызметпен сыйыспайды. Прокуратура органдарының
бірыңғай және орталықтандырылған жүйесін Жоғарғы ... бес жыл ... ... Республикасының Бас прокуроры басқарады. Төменгі
прокурорларды Бас ... ... және ... босатады.
Прокуратура органдарының құзыреті, құрылымы, қызмет ... ... ... ... ... ... ... депутаттарын, Президентті, жергілікті өкілді
органдар депутаттарын сайлау жалпыға бірдей, тең, төте ... ... ... ... беру ... ... ... жалпыға бірдей болып
табылады. Қазақстан Республикасының 18 жасқа толған азаматтарының сайлау
құқы бар. Сот ... деп ... ... сондай-ақ бас бостандығынан
айыру орындарында отырған адамдар сайлауға ... тең ... ... ... ... ... бір ... ие,
кандидаттар сайлауға тең негізде қатысады. Сайлау төте ... ... ... ... депутаттарын, Президентті, жергілікті ... ... ... ... ... Сайлауда дауыс жасырын
беріледі, сайлаушылардың өз еркін білдіруіне ... ... ... бес ... толған және алпыс бес жастан аспаған, Қазақстан
Республикасы аумағында кемінде он жыл тұрақты тұратын, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... алады. Қазақстан Республикасы аумағында кемінде он жыл ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматы Вице-
президент болып сайлана алады. Республиканың Вице-президенті Қазақстан
Республикасының Президентімен бірге сайланады.
Республиканың 25 ... ... ...... Республикасы
Жоғарғы Кеңесінің депутаты, 20 жасқа толған азаматы — ... ... ... ... сайлана алады.
Қазақстан Республикасының азаматы Қазақстан Республикасының бір
ғана өкілді органының депутаты бола алады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... және
мерзімі жөнінен Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің жаңа ... ... ... ... ... ... ашық және жария түрде жү-
зеге асырылады. Азаматтарға, сондай-ақ ... ... ... ... ... мен өзге де ... ... кандидаттарды
еркін ұсыну, оларды жан-жақты талқылау, жақтап немесе ... ... ... мүмкіндігіне кепілдік беріледі. Жоғарғы Кеңес депутаттарының,
Президенттің, жергілікті ... ... ... ... ... өткізу тәртібі және сайлау комиссияларының өкілеттігі конституциялық
заңдармен ... ... ... ... ... және
мемлекеттік кәсіпорындардың, мекемелер мен ... ... ... ... Жоғарғы Кеңесі нысаналы қаржы қорларын құрып, олардың
құралу көздерін белгілеуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... ... ... ... ... аумағында бірыңғай
бюджет-қаржы, салық, ақша-кредит, валюта және баға саясаты жүргізіледі,
бірыңғай ... ... ... ... Қазақстан Республикасында банк
жүйесін Республиканың Жоғарғы Кеңесі мен Президентіне есеп беріп ... ... ... ... ... өзге де ... жеке ... құрайды.
Мемлекет экономикалық, әлеуметтік, зейнет-ақылық, медициналық
және мемлекеттік қолдаудың өзге де түрлеріне арналған арнаулы ақша қорларын
құрады. Мемлекет ... мен банк ... ... ... ... ... ... «О Правительстве» от 18.12.95 в редакции 6.05.99 г.
Сартаев С.С. и др. ... ... и ... ... ССР. ... 1982 г.
Топорнин Б.Н. Конституционно-правовые проблемы ... ... ... 1992 г.
2.2. Қазақстан Республикасының Конституциясы
1995 жылғы 30 тамыз
(1998 ж. 7 ... ... ... ... тарихи тағдыр бiрiктiрген Қазақстан халқы, байырғы қазақ
жерiнде мемлекеттiлiк құра отырып, өзiмiздi еркiндiк, теңдiк және ... ... ... ... қоғам деп ұғына отырып,
дүниежүзiлiк қоғамдастықта лайықты орын алуды тiлей ... ... ... ... алдындағы жоғары жауапкершiлiгiмiздi сезiне ... ... ... ... ала ... осы ... Республикасы өзiн демократиялық, зайырлы, құқықтық және
әлеуметтiк мемлекет ретiнде орнықтырады, оның ең ... ... - ... ... ... ... мен ... Республика қызметiнiң
түбегейлi принциптерi: қоғамдық татулық пен саяси ... ... ... ... ... ... Қазақстандық патриотизм;
мемлекет өмiрiнiң аса маңызды мәселелерiн демократиялық әдiстері мен оның
iшiнде республикалық референдумда ... ... ... беру ... ... ... президенттiк басқару нысанындағы бiртұтас
мемлекет. Республиканың егемендiгi оның бүкiл аумағын қамтиды. Мемлекет ... ... қол ... және ... қамтамасыз етедi.
Республиканың әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы, астанасының орналасатын жерi мен
мәртебесi ... ... ... ... және Қазақстан
атауларының мәнi барабар.
Мемлекеттiк билiктiң бiрден-бiр бастауы - халық. Халық ... ... ... және ... сайлау арқылы жүзеге асырады,
сондай-ақ өз билiгiн жүзеге ... ... ... бередi.
Қазақстан Республикасында билiктi ешкiм де иемденiп кете алмайды. Билiктi
иемденiп кетушiлiк заң бойынша қудаланады. Халық пен ... ... ... ... Президентiнiң, сондай-ақ өзiнiң конституциялық
өкiлеттiгi шегiнде Парламенттiң құқығы бар. Республика ... мен өзге ... ... ... ... ... ... өкiлеттiктерi шегiнде
ғана билiк жүргiзедi. Республикада мемлекеттiк билiк бiртұтас, ... мен ... ... заң ... ... және ... ... олардың тежемелiк әрi тепе-теңдiк жүйесiн пайдалану
арқылы, өзара iс-қимыл жасау ... ... ... ... ... ... құқық Конституцияның,
соған сәйкес заңдардың, өзге де ... ... ... шарттары мен Республиканың басқа да мiндеттемелерiнiң, сондай-
ақ Республика Конституциялық Кеңесiнiң және ... Соты ... ... болып табылады. Конституцияның ең жоғары заңды
күшi бар және Республиканың бүкiл аумағында ол тiкелей қолданылады.
Закон РК «О ... ... ... в ... РК» ... бекiткен халықаралық шарттардың Республика заңдарынан
басымдығы болады және халықаралық шарт бойынша оны ... үшiн заң ... ... ... ... реттерде, тiкелей қолданылады. ... ... ... ... ... халықаралық шарттар
жарияланады. Азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен ... ... ... ... ... ... жариялау оларды
қолданудың мiндеттi шартты болып табылады.Қазақстан Республикасында
идеологиялық және ... ... ... ... және ... ... кетуiне, мемлекеттiк органдарда партия ұйымдарын
құруға жол берiлмейдi. Қоғамдық бiрлестiктер заң ... ... ... iсiне ... және ... iсiне ... бiрлестiктердiң
заңсыз араласуына, қоғамдық бiрлестiктерге мемлекеттiк органдардың қызметiн
жүктеуге, қоғамдық ... ... ... ... Мақсаты немесе iс-әрекетi Республиканың ... ... ... оның ... бұзуға, мемлекет қауiпсiздiгiне
нұқсан келтiруге, әлеуметтiк, нәсiлдiк, ұлттық, дiни, тектiк-топтық және
рулық араздықты ... ... ... ... ... және
олардың қызметiне, сондай-ақ ... ... ... құруға тыйым салынады. ... ... ... ... мен ... ... дiни негiздегi
партиялардың қызметiне, сондай-ақ саяси партиялармен кәсiптiк ... ... ... мен ... шет мемлекеттер мен халықаралық
ұйымдардың қаржыландыруына жол ... ... дiни ... ... ... ... шетелдiк дiни орталықтардың
Республикадағы дiни бiрлестiктер ... ... ... ... ... келiсу арқылы жүзеге асырылады. Қазақстан
Республикасында мемлекеттiк меншiк пен жеке меншiк танылады және ... ... ... ... оны ... ... ... қоғам
игiлiгіне де қызмет етуге тиiс. Меншiк субъектiлерi мен объектiлерi, меншiк
иелерiнiң өз ... ... ... ... мен шектерi, оларды қорғау
кепiлдiктерi заңмен белгiленедi. Жер және оның қойнауы, су ... мен ... ... басқа да табиғи ресурстар ... ... Жер, ... ... ... ... ... мен
шектерде жеке меншiкте де болуы мүмкiн. Қазақстан Республикасындағы
мемлекеттiк тiл - ... тiлi. ... ... және ... ... ... органдарында орыс тiлi ресми түрде қазақ тiлiмен ... ... ... ... ... ... мен ... үшiн
жағдай туғызуға қамқорлық жасайды.
Қазақстан Республикасы халықаралық құқықтың принциптерi мен
нормаларын құрметтейдi, ... ... ... пен тату
көршiлiк қарым-қатынас жасау, олардың теңдiгi мен бiр-бiрiнiң iшкi iстерiне
араласпау, халықаралық ... ... ... шешу ... ... ... бiрiншi болып қолданудан бас тартады. Қазақстан
Республикасының ... ... - Туы, ... және ... ... ... және ... пайдаланылу тәртiбi конституциялық заңмен
белгiленедi.Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және
тоқтатылады, ол қандай негiзде алынғанына қарамастан, бiрыңғай және тең
болып табылады. Республиканың ... ... ... ... азаматтығын өзгерту құқығынан айыруға, сондай-ақ оны Қазақстаннан
тыс жерлерге аластауға болмайды. Республика ... ... ... ... танылмайды.Республиканың халықаралық шарттарында өзгеше
белгiленбесе, Қазақстан Республикасының азаматын шет ... ... ... өзiнiң одан тыс жерлерде жүрген азаматтарын қорғауға
және оларға қамқорлық жасауға ... ... ... сәйкес адам құқықтары мен бостандықтары танылады және ... ... Адам ... мен ... ... ... олар абсолюттi деп танылады, олардан ешкiм айыра алмайды, заңдар
мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердiң ... мен ... ... ... Республиканың азаматы өзiнiң азаматтығына орай құқықтарға
ие болып, мiндеттер атқарады. Конституцияда, заңдарда және ... ... ... шетелдiктер мен азаматтығы жоқ ... ... үшiн ... ... мен ... ... мiндеттер атқарады. Адамның және азаматтың өз
құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыруы ... ... ... ... ... конституциялық құрылыс пен қоғамдық имандылыққа
нұқсан келтiрмеуге тиiс. Әркiмнiң ... ... ... танылуына
құқығы бар және өзiнiң құқықтары мен бостандықтарын, қажеттi қорғанысты
қоса алғанда, заңға қайшы ... ... ... ... ... өз ... мен бостандықтарының сот арқылы қорғалуына құқығы
бар. Әркiмнiң бiлiктi заң көмегiн ... ... бар. ... ... заң ... ... көрсетiледi. Заң мен сот алдында жұрттың ... ... ... ... және ... ... жынысына,
нәсiлiне, ұлтына, тiлiне, дiнге көзқарасына, нанымына, ... ... ... кез келген өзге жағдаяттар бойынша ешкiмдi ешқандай
кемсiтуге болмайды.Әркiмнiң өмiр сүруге ... бар. ... өз ... ... қиюға хақысы жоқ. Өлiм жазасы ерекше ауыр ... ... ... ауыр жаза ... ... ... ... жазаға кесiлген адамның
кешiрiм жасау туралы өтiнiш ету хақы бар. ... ... жеке ... ... бар. ... ... реттерде ғана және тек ... ... ... ... және ... ... ... адамға сотқа шағымдану құқығы берiледi. ... ... ... екi ... ... мерзiмге ғана ұстауға
болады. Ұсталған, тұтқындалған, қылмыс жасады деп айып тағылған әрбiр адам
сол ұсталған, тұтқындалған ... айып ... ... ... ... ... ... қадiр-қасиетiне қол сұғылмайды. Ешкiмдi
азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, басқадай қатыгездiк немесе адамдық
қадiр-қасиетiн қорлайтындай жәбiр ... не ... ... О ... от 26.12.95 г. в ... от 6.05.99
г.
болмайды.Әркiмнiң жеке ... қол ... ... және ... ... ... мен ... атының қорғалуына құқығы бар.
Әркiмнiң өзiнiң жеке салымдары мен жинаған қаражатының, ... ... ... ... ... почта, телеграф арқылы
және басқа жолдармен алысқан ... ... ... ... Бұл ... ... заңда тiкелей белгiленген реттер мен ... ғана жол ... ... ... бiрлестiктер, лауазымды адамдар және
бұқаралық ақпарат құралдары әрбiр азаматқа өзiнiң ... мен ... ... ... және ақпарат көздерiмен танысу мүмкiндiгiн
қамтамасыз етуге мiндеттi.Әркiм өзiнiң қай ұлтқа, қай ... және ... ... өзi ... және оны ... ... Әркiмнiң
ана тiлi мен төл мәдениетiн пайдалануға, қарым-қатынас, тәрбие, оқу және
шығармашылық тiлiн еркiн ... ... ... бар.Сөз бен шығармашылық
еркiндiгiне кепiлдiк берiледi. Цензураға тыйым салынады. Әркiмнiң ... ... ... кез ... ... ... ... алуға және
таратуға құқығы бар. Қазақстан Республикасының мемлекеттiк құпиясы болып
табылатын ... ... ... ... ... ... дiни, ... және рулық астамшылықты, сондай-ақ қатыгездiк
пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды насихаттауға немесе ... ... ... ... ... ... ... әрбiр адам, заңда көрсетiлгеннен басқа
реттерде, оның аумағында ... ... және ... ... ... таңдап алуға құқығы бар.Әркiмнiң Республикадан тыс жерлерге
кетуiне ... бар. ... ... ... ... ... ... бар.Әркiмнiң ар-ождан бостандығына құқығы бар. ... ... ... ... ... адамдық және азаматтық құқықтар мен
мемлекет алдындағы мiндеттерге байланысты болмауға немесе оларды шектемеуге
тиiс. ... ... ... ... ... бар. ... бiрлестiктердiң қызметi ... ... ... ұлттық қауiпсiздiк органдарының, құқық қорғау
органдарының қызметкерлерi мен судьялар партияларда, ... ... ... да бiр ... ... ... ... тиiс.Әркiмнiң
еңбек ету бостандығына, қызмет пен кәсiп түрiн еркiн таңдауына құқығы ... ... ... үкiмi ... не ... ... ... соғыс
жағдайында ғана жол берiледi.қауiпсiздiк пен тазалық талаптарына сай ... ... ... ... үшiн ... бiр ... сыйақы алуына,
сондай-ақ жұмыссыздықтан ... ... ... ... ... құқығын қоса алғанда, заңмен белгiленген тәсiлдердi қолдана
отырып, жеке және ұжымдық еңбек дауларын шешу құқығы мойындалады. ... ... бар. ... ... ... ... ... заңмен
белгiленген жұмыс уақытының ұзақтығына, демалыс және мереке күндерiне, жыл
сайынғы ақылы демалысқа кепiлдiк берiледi.
Тұрғын үйге қол ... ... ... ... үйден айыруға
жол берiлмейдi. Тұрғын үйге басып кiруге, оны тексеруге және ... ... ... мен ... ... ғана жол берiледi.
Қазақстан Республикасында азаматтарды тұрғын үймен ... ... ... ... ... ... ... мұқтаж азаматтарға
тұрғын үй заңмен белгiленген ... ... ... ... үй
қорларынан олардың шама-шарқы ... ... ... ... ... ... ... қандай да болсын мүлкiн жеке
меншiгiнде ... ... ... оның ... мұрагерлiк құқығына заңмен
кепiлдiк берiледi. ... ... ... де өз мүлкiнен айыруға
болмайды. Заңмен көзделген ... ... ... ... үшiн
мүлiктен күштеп айыру оның құны тең бағамен ... ... ... ... ... ... еркiндiгiне, өз мүлкiн кез келген заңды
кәсiпкерлiк ... үшiн ... ... ... бар. Монополистiк қызмет
заңмен реттеледi әрi шектеледi. Жосықсыз бәсекеге тыйым салынады. Неке мен
отбасы, ана мен әке және бала ... ... ... ... жасау және оларды тәрбиелеу ата-ананың етене құқығы әрi мiндетi.
Кәмелетке толған еңбекке қабiлеттi балалар ... ... ... жасауға мiндеттi. Қазақстан Республикасының азаматы жасына
келген, науқастанған, ... ... ... ... ... ... де заңды негiздерде оған ең төменгi жалақы мен зейнетақының мөлшерiнде
әлеуметтiк ... ... ... Ерiктi әлеуметтiк
сақтандыру, әлеуметтiк қамсыздандырудың қосымша нысандарын жасау ... ... ... ... Республикасы азаматтарының
денсаулығын сақтауға құқығы бар. Республика азаматтары заңмен белгiленген
кепiлдi медициналық көмектiң көлемiн тегiн ... ... ... ... емдеу мекемелерiнде, сондай-ақ, жеке медициналық практикамен
айналысушы адамдарда ақылы медициналық жәрдем алу ... ... мен ... бойынша жүргiзiледi. Азаматтардың мемлекеттiк оқу
орындарында тегiн орта бiлiм алуына ... ... Орта бiлiм ... ... ... оқу орнында конкурстық негiзде тегiн
жоғары бiлiм алуға құқығы бар. Жекеменшiк оқу ... ... ... ... ... негiздер мен тәртiп бойынша жүзеге асырылады.
Мемлекет бiлiм ... ... ... ... ... ... оқу орнының қызметi осы ... сай ... ... өмiр сүруi мен денсаулығына ... ... ... ... етiп ... ... өмiрi мен денсаулығына қатер төндiретiн
деректер мен жағдаяттарды лауазымды адамдардың жасыруы ... ... әкеп ... ... азаматтары бейбiт әрi
қарусыз жиналуға, жиналыстар, митингiлер мен демонстрациялар, ... және ... ... ... Бұл ... ... Н.А. Казахстан 2030. Процветание, безопасность и улучшение
благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента народуКазахстана.
Приложение к «Казахстанской ... от 11.10.97 ... ... ... ... ... ... адамдардың
құқықтары мен бостандықтарын қорғау мүдделерi үшiн заңмен шектелуi мүмкiн.
Қазақстан Республикасы ... ... және өз ... ... iсiн басқаруға қатысуға, мемлекеттiк органдар мен жергiлiктi өзiн-
өзi басқару органдарына тiкелей өзi жүгiнуге, сондай-ақ жеке және ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдар мен жергiлiктi ... ... ... және оларға сайлануға, сондай-ақ республикалық
референдумға қатысуға құқығы бар. Сот iс-әрекетке қабiлетсiз деп таныған,
сондай-ақ сот үкiмi ... бас ... ... орындарында отырған
азаматтардың сайлауға және сайлануға, республикалық референдумға ... жоқ. ... ... ... ... ... тең ... Мемлекеттiк қызметшi лауазымына ... ... ... ... сипатына ғана байланысты болады және заңмен
белгiленедi. Әркiм Қазақстан ... ... және ... ... адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, абыройы мен қадiр-
қасиетiн құрметтеуге ... ... ... ... ... түрде белгiленген салықтарды, алымдарды және
өзге де ... ... ... ... борышы әр мiндетi болып
табылады. ... ... - оның ... ... қасиеттi парызы және мiндетi.
Республика азаматтары заңда белгiленген ... пен ... ... ... ... ... азаматтары тарихи және мәдени
мұралардың сақталуына қамқорлық жасауға, тарих пен ... ... ... ... ... азаматтары
табиғатты сақтауға және табиғат байлықтарына ұқыпты ... ... және ... ... мен бостандықтары конституциялық құрылысты
қорғау, қоғамдық тәртiптi, адамның құқықтары мен ... ... мен ... ... мақсатына қажеттi шамада ғана және тек
заңмен шектелуi мүмкiн.Ұлтаралық татулықты бұзатын кез ... ... емес деп ... Саяси себептер бойынша азаматтардың
құқықтары мен ... ... да бiр ... ... жол ... ... ... мен бостандықтар ешбiр жағдайда да
шектелмеуге тиiс. Қазақстан Республикасының ... - ... ... iшкi және ... ... ... бағыттарын
айқындайтын, ел iшiнде және халықаралық қатынастарда ... ... ... ең ... лауазымды тұлға.
Республиканың Президентi - ... пен ... ... ... ... адам және ... ... мен
бостандықтарының нышаны әрi ... ... ... ... барлық тармағының келiсiп жұмыс iстеуiн және өкiмет органдарының
халық алдындағы жауапкершiлiгiн қамтамасыз етедi. Қазақстан Республикасының
Президентiн ... ... ... жалпыға бiрдей, тең және төте
сайлау ... ... ... кәмелетке толған азаматтары жасырын
дауыс беру арқылы жетi жыл мерзiмге сайлайды. Республика Президентi ... ... ... ... ... ... жасқа толған,
мемлекеттiк тiлдi еркiн меңгерген әрi Қазақстанда кемiнде он бес жыл ... ... ... ... алады. Республика Президентiнiң кезектi
сайлауы желтоқсанның бiрiншi жексенбiсiнде өткiзiледi және ол ... ... ... жаңа ... ... тұспа-тұс келмеуге
тиiс. Дауыс ... ... ... елу ... ... ... кандидат сайланды деп есептеледi. Егер кандидаттардың бiрде-
бiрi көрсетiлген дауыс санын ала алмаса, қайтадан ... ... ... дауыс алған екi кандидат қатысады. Дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың
ең көп ... ... ... ... деп ... ... ... "Қазақстан халқына адал қызмет етуге, Қазақстан
Республикасының Конституциясы мен заңдарын ... ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентiнiң өзiме жүктелген мәртебелi мiндетiн адал атқаруға салтанатты
түрде ант ... - деп ... ант ... ... бастап қызметiне
кiрiседi. Ант беру ... ... ... ... ... ... Конституциялық Кеңес мүшелерiнiң, Жоғарғы Сот
судьяларының, сондай-ақ Республиканың ... ... ... ... ... көзделген жағдайда ... ... ... ... ... адам ... өкiлеттiгiн қабылдаған күнiнен бастап бiр ай iшiнде ант
бередi.
Республика ... ... ... ... Республика
Президентi қызметiне кiрiскен кезден бастап, сондай-ақ Президент ... ... ... ... кетiрiлген не ол қайтыс болған жағдайда
тоқтатылады. Республиканың бұрынғы ... ... ... басқасының, Қазақстан Республикасының экс-Президентi деген
атағы болады. Бiр адам қатарынан екi реттен артық Республика ... ... ... ... ... ... ... депутаты болуға,
өзге де ақы төленетiн қызметтердi атқаруға және ... ... ... жоқ. ... ... өз өкiлеттiгiн жүзеге асыру
кезеңiнде саяси партиядағы қызметiн тоқтата тұрады. ... ... ... мен Республиканың iшкi және сыртқы саясатының негiзгi
бағыттары туралы жыл сайын жолдау ... ... ... және ... тыс ... ... ... сессиясын шақырады және оның
депутаттарының ... ... ... ... қабылдайды; Парламент
Палаталарының кезектен тыс ... ... ... ... ... ... он бес жұмыс күнi iшiнде қол қояды, заңды халыққа жария етедi
не заңды немесе оның жекелеген ... ... ... ... ... ... ... келiсiмiмен Республиканың Премьер-Министрiн
қызметке тағайындайды, оны қызметтен босатады; Премьер-Министрдiң ұсынуымен
Республика Үкiметiнiң құрылымын белгiлейдi, оның ... ... және ... босатады, сондай-ақ Үкiмет құрамына кiрмейтiн
Республиканың ... ... ... ... ... және қайта
құрады; Үкiмет мүшелерiнiң антын қабылдайды, ерекше маңызды мәселелер
бойынша ... ... ... етедi; Үкiметке заң ... ... ... ... Үкiметтiң және облыстар,
республикалық маңызы бар қалалар мен астана әкiмдерi ... ... не ... ... ... тоқтата тұрады. Парламенттiң ... ... ... Банкiнiң Төрағасын қызметке тағайындайды, оны
қызметтен босатады. ... ... ... ... ... және ... ... комитетiнiң Төрағасын қызметке
тағайындайды, ... ... ... ... ... ... ... және
керi шақырып алады. Республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылау ... ... ... және екi ... бес жыл мерзiмге қызметке
тағайындайды.Республиканың мемлекеттiк бағдарламаларын бекiтедi. Республика
Премьер-Министрiнiң ұсынуымен ... ... ... ... барлық органдардың қызметкерлерiне арналған қаржыландыру мен
еңбекақы төлеудiң бiрыңғай жүйесiне бекiтедi.
Республикалық ... ... ... ... ... және ... ... шарттарына
қол қояды; бекiту грамоталарына қол қояды. ... ... ... ... дипломатиялық және өзге де өкiлдерiнiң сенiм грамоталары ... ... алу ... қабылдайды.
Республика Қарулы Күштерiнiң Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттiк наградаларымен наградтайды, құрметтi, ... және өзге ... ... ... ... ... сыныптарын бередi. Республиканың азаматтығы, саяси баспана беру
мәселелерiн шешедi азаматтарға кешiрiм жасауды жүзеге асырады.
Республиканың демократиялық институттарына, оның ... ... ... ... тұрақтылығына, азаматтарының қауiпсiздiгiне
елеулi және тiкелей қатер төнген, мемлекеттiң конституциялық органдарының
қалыпты ... ... ... ... ... және Республика
Парламентi Палаталарының Төрағаларымен ресми консультациялар алысқаннан
кейiн ... ... ... ... ... ... бүкiл
аумағында және оның жекелеген жерлерiнде ... ... ... Қарулы Күштерiн қолдануды қоса алғанда, аталған жағдаяттар
талап ететiн ... ... ... ... ... ... ... қауiпсiздiгiне сырттан тiкелей қатер төнген ретте Республиканың бүкiл
аумағында немесе оның жекелеген жерлерiнде ... ... ... ... ... мобилизация жариялап, бұл туралы Республика Парламентiне дереу
хабарлайды өзiне бағынысты Республика Президентiнiң Күзет қызметiн ... ... ... ... ... Мемлекеттiк
Хатшысын қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, оның мәртебесi мен
өкiлеттiгiн анықтайды; Республика ... ... ... ... ... Сот ... және өзге де консультативтiк-
кеңесшi органдарды құрады. Республиканың Конституциясы мен заңдарына сәйкес
басқа да өкiлеттiктердi ... ... ... ... Конституция мен заңдар
негiзiнде және оларды орындау үшiн Республиканың ... ... ... бар ... мен өкiмдер шығарады. Конституцияның көзделген ... ... ... ... көзделген ретте Республиканың заң
күшi бар жарлықтарын шығарады. Республиканың Президентi қол қоятын ... ... ... ... ... ... актiлерi
тиiсiнше осы актiлердiң заңдылығы үшiн заңдық ... ... әр ... ... не ... ... қойылып тиянақталады. Қазақстан Республикасының Президентiне, оның
абыройы мен қадiр-қасиетiне ешкiмнiң ... ... ... мен оның ... қамтамасыз ету, оларға ... ... ... ... ... ... асырылады. Осы баптың ережелерi
Республиканың экс-Президенттерiне ... ... ... ... байланысты өзiнiң
мiндеттерiн жүзеге асыруға қабiлетсiздiгi дендеген жағдайда қызметiнен
мерзiмiнен бұрын босатылуы ... Бұл ... ... әр Палата
депутаттарының тең санынан және медицинаның тиiстi салаларының мамандарынан
тұратын ... ... ... ... ... туралы шешiм Парламент
Палаталарының бiрлескен отырысында комиссияның қорытындысымен белгiленген
конституциялық ... ... ... ... Кеңес
қорытындысы негiзiнде әр Палата депутаттары жалпы санының ... ... ... ... Республиканың Президентi ... ... ... ... үшiн тек қана ... опасыздық
жасаған жағдайда жауап бередi және бұл үшiн ... оны ... ... Айып тағу және оны ... ... ... Мәжiлiс
депутаттарының кемiнде үштен бiрiнiң бастамасы бойынша депутаттардың ... ... ... ... ... ... ... және оның нәтижелерi Сенат депутаттары жалпы санының көпшiлiк
даусымен Парламент Палаталары бiрлескен отырысының қарауына берiледi. Бұл
мәселе бойынша ... ... айып ... ... ... Жоғарғы Сот
қорытындысы және белгiленген конституциялық рәсiмдердiң ... ... ... қорытындысы болған жағдайда әр Палата ... ... ... ... үшiнiң көпшiлiк даусымен ... ... ... ... Айып тағылған кезден бастап
екi ай iшiнде түпкiлiктi ... ... ... ... ... айыптың күшi жойылған деп тануға әкеп соғады.
Баймаханов М.Т., Союзная республика-форма национальной государственности.
Конституционные основы ... ... ... ... 1995 ... 1995 жылғы Конституцияда көрініс тапқан идеалардың ағымдағы
заңнамада жүзеге асуы.
Республиканың Президентiне мемлекетке ... ... деп ... ... оның қай ... де осы мәселенiң қаралуына себепшi
болған Мәжiлiс депутаттарының өкiлеттiгiн мерзiмiнен бұрын ... ... ... ... қызметiнен кетiру туралы ... ... ... өкiлеттiгiн мерзiмiнен бұрын тоқтату ... ... ... ... ... Республикасының Президентi қызметiнен мерзiмiнен бұрын
босаған немесе кетiрiлген, сондай-ақ қайтыс болған жағдайда ... ... ... ... ... Сенатының Төрағасына
көшедi; Сенат Төрағасының өзiне Президент өкiлеттiгiн қабылдауы мүмкiн
болмаған ретте ол ... ... ... ... ... ... Президент өкiлеттiгiн қабылдауы мүмкiн болмаған ретте ол
Республиканың Премьер-Министрiне ... ... ... Президентiнiң
өкiлеттiгiн қабылдаған тұлға тиiсiнше ... ... ... ... ... ... тапсырады. Бұл жағдайда
бос тұрған мемлекеттiк лауазымдарды иелену Конституцияда ... ... ... ... ... негiздерде және тәртiппен Қазақстан Республикасы
Президентiнiң өкiлеттiгiн өзiне қабылдаған ... ... ... ... мен ... ... ... құқығы жоқ.
Парламент - Қазақстан Республикасының заң шығару қызметiн жүзеге
асыратын Республиканың ең жоғары өкiлдi органы. ... ... ... ... ... ... ... жаңадан сайланған
Парламенттiң бiрiншi сессиясы жұмысқа ... ... ... ... ... ... реттер мен тәртiп бойынша
мерзiмiнен бұрын тоқтатылуы мүмкiн. Парламенттiң ... ... оның ... құқықтық жағдайы конституциялық ... ... ... ... ... iстейтiн екi Палатадан:
Сенаттан және Мәжiлiстен тұрады. Сенат әр облыстан, республикалық ... ... және ... ... астанасынан екi ... ... ... ... бар ... және ... ... өкiлдi органдары депутаттарының бiрлескен отырысында
сайланатын депутаттардан құралады. ... жетi ... ... өкiлеттiгi
мерзiмiне Республика Президентi тағайындайды.
Мәжiлiс жетпiс жетi депутаттан ... ... жетi ... ... ... ... отырып құрылатын және
шамамен сайлаушылардың саны тең бiр ... ... ... ... ... Он депутат бара-бар өкiлдiк жүйесi бойынша және бiртұтас
жалпыұлттық сайлау ... ... ... партиялық тiзiмдер негiзiнде
сайланады. Парламент депутаты бiр мезгiлде екi ... ... мүше ... ... ... ... мерзiмi - алты жыл, Мәжiлiс
депутаттарының өкiлеттiк мерзiмi - бес жыл. ... ... ... ... тең және төте ... ... негiзiнде жасырын дауыс беру
арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... жұмыс iстеп тұрған сайланым өкiлеттiгiнiң мерзiмi аяқталғанға
дейiнгi екi айдан кешiктiрiлмей өткiзiледi.
Сенат депутаттары жанама сайлау құқығы негiзiнде жасырын ... ... ... ... ... депутаттарының жартысы әрбiр үш жыл
сайын қайта сайланып отырады. Бұл орайда олардың ... ... ... ... ... дейiнгi екi айдан кешiктiрiлмей өткізiледi.
Парламент ... ... тыс ... ... өкiлеттiгiн
мерзiмiнен бұрын тоқтатқан кезден бастап екi ай iшiнде өткiзiледi.
Қазақстан Республикасының кемiнде бес жыл ... ... отыз ... ... бiлiмi және кемiнде бес жыл жұмыс стажы бар, ... ... ... бар ... не ... астанасының
аумағында кемiнде үш жыл тұрақты ... ... ... депутаты бола алады.
Республиканың жасы жиырма беске толған азаматы Мәжiлiс депутаты бола алады.
Бiр ... ... ... округi бойынша тиiсiнше облыстың,
республикалық маңызы бар қала мен ... ... ... ... ... ... отырысында дауыс беруге қатысқан
сайлаушылардың немесе ... елу ... ... ... кандидат сайланды деп есептеледi. Егер ... ... ... ... ала ... ... ... дауыс беру жүргiзiледi,
оған неғұрлым көбiрек дауыс санын ... екi ... ... Дауыс беруге
қатысқан сайлаушылардың немесе таңдаушылардың неғұрлым көбiрек дауыс санын
алған ... ... деп ... ... сайлаудың қорытындылары
бойынша депутаттық мандаттарды партиялық тiзiмдер негiзiнде ... ... ... ... кемiнде жетi процентiнiң даусын алған саяси
партиялар жiберiледi. Егер ... ... ... елу ... ... Сенатқа сайлау өткiзiлдi деп есептеледi. ... ... ... тәртiбi конституциялық заңда айқындалады.
Парламенттiң депутаты ... ... ант ... ... депутаты
қандай да болсын аманатты мандатпен байланысты емес. Парламент депутаттары
оның жұмысына қатысуға мiндеттi. Парламентте депутаттың жеке өзi ғана ... ... ... мен ... ... отырыстарына дәлелдi
себептерсiз үш реттен артық қатыспауы, сол сияқты ... беру ... ... беруi депутатқа заңда белгiленген жазалау шараларын ... ... ... ... басқа өкiлдi органның депутаты болуға,
оқытушылық, ... және өзге де ... ... ... ақы ... де ... атқаруға, кәсiпкерлiкпен шұғылдануға, коммерциялық ұйымның
басшы органының немесе ... ... ... кiруге құқығы жоқ. Осы
ереженiң ... ... ... ... әкеп ... ... оның өкiлеттiк мерзiмi iшiнде тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, сот
тәртiбiмен белгiленетiн әкiмшiлiк ... ... ... ... ... 3. ... форма Конституционного надзора в Республике Казахстан»
«Вестник Министерства юстиции» 1996 г. № 2, с.39
үстiнде ұсталған немесе ауыр ... ... ... ... ... келiсiмiнсiз қылмыстық жауапқа тартуға болмайды. Парламент
депутатының өкiлеттiгi ол ... ... ... iс-әрекетке қабiлетсiз
деп танылған, Парламент таратылған жағдайда және ... ... де ... ... ... ... оған ... соттың
айыптау үкiмi күшiне енгiзiлген, Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге
тұрақты қоныс аударған кезде өз мандатынан айырылады. ... ... ... ... осы ... ... ... депутаттық
әдеп ережелерiн сақтауына, сондай-ақ депутаттардың өкiлеттiгiн тоқтатуға
және өкiлеттігiнен әрi депутатқа ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Орталық
сайлау комиссиясына жүктеледi.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң ұсынысы бойынша Конституцияға
өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгiзедi. Республикалық бюджеттi және
Үкiмет пен Республикалық бюджеттiң ... ... ... ... ... атқарылуы туралы есептерiн бекiтедi, бюджетке
өзгертулер мен толықтырулар енгiзедi.
Республика ... ... ... ... немесе заңның
баптары бойынша ол қарсылық жiберген күннен бастап бiр ай ... ... ... мен ... ... өткiзедi. Бұл мерзiмнiң сақталмауы
Президент қарсылығының қабылданғанын бiлдiредi. Егер Парламент әр ... ... ... үштен екiсiнiң көпшiлiк ... ... ... ... ... Президент жетi күн iшiнде заңға қол
қояды. Егер ... ... ... заң ... ... ұсынған редакцияда қабылданды деп есептеледi. Президентке оның
бастамасы бойынша әр ... ... ... санының үштен екiсiнiң
даусымен бiр жылдан ... ... заң ... ... ... хақылы.
Президенттiң Республика Премьер-Министрiн, Республика Ұлттық Банкiнiң
Төрағасын тағайындауына ... ... ... ... туралы баяндамасын тыңдап, бағдарламаны мақұлдайды ... ... ... ... қабылдамай тастау әр Палата
депутаттары жалпы санының үштен екiсiнiң көпшiлiк даусымен жүзеге асырылуы
мүмкiн және бұл ... ... ... бiлдiредi. Ондай
көпшiлiк дауыстың болмауы Үкiмет бағдарламасының ... ... ... ... ... санының үштен екiсiнiң көпшiлiк ... ... ... санының кемiнде бестен бiрiнiң бастамасы
бойынша немесе Конституцияда белгiленген ... ... ... соғыс және бiтiм мәселелерiн шешедi. Республика Президентiнiң
ұсынысы ... ... пен ... сақтау жөнiндегi халықаралық
мiндеттемелердi орындау үшiн Республиканың Қарулы Күштерiн пайдалану туралы
шешiм қабылдайды. Республикалық референдум ... ... ... ... ... ... ... конституциялық
заңдылықтың жай-күйi туралы жыл сайынғы жолдауын тыңдайды. Палаталардың
бiрлескен комиссияларын құрады, олардың төрағаларын сайлайды және ... ... ... ... есептердi тыңдайды. Парламентке
Конституция жүктеген өзге де ... ... ... ... ... ... мәселелердi әуелi Мәжiлiсте, ал содан кейiн
Сенатта өз кезегiмен қарау арқылы:
заңдар қабылдайды; республикалық бюджеттi және оның ... ... ... енгiзiлетiн өзгертулер мен толықтыруларды талқылайды,
мемлекеттiк салықтар мен алымдарды ... және ... алып ... ... ... ... ... шешу
тәртiбiн белгiлейдi мемлекеттiк наградаларды тағайындайды, Республиканың
құрметтi, әскери және өзге де атақтарын, ... ... ... белгiлейдi, Республиканың мемлекеттiк нышандарын анықтайды
мемлекеттiк заемдар мен ... ... және өзге де ... ... ... ... азаматтарға рақымшылық жасау туралы
актiлер шығарады Республиканың ... ... ... және ... ... ерекше қарауына мыналар жатады:
Қазақстан Республикасы Президентiнiң ұсынуымен Республиканың Жоғарғы
Сотының Төрағасын, Алқалар төрағаларын және ... ... ... мен ... ... ... анттарын қабылдау;
Республика Президентiнiң Республиканың Бас ... және ... ... ... ... келiсiм беру;
Республиканың Бас Прокурорын, Жоғарғы Сотының Төрағасы мен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жергiлiктi өкiлдi органдардың өкiлеттiгiн
мерзiмiнен бұрын тоқтату;
Қазақстан Республикасының ... Сот ... ... екi ... ... ... ... кетiру туралы Мәжiлiс қозғаған
мәселенi қарау және оның ... ... ... ... енгiзу.
Мәжiлiстiң ерекше қарауына мыналар жатады:
заңдардың жобаларын қарауға қабылдау және қарау;
Республика ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентiнiң қарсылықтары бойынша ұсыныстар әзiрлеу;
Республика Президентiнiң ... ... ... ... ... ... ... хатшысы мен мүшелерiн
сайлау және қызметтен босату;
Республика Президентiнiң кезектi сайлауын хабарлау;
Әдiлет бiлiктiлiк алқасының құрамына екi ... ... ... ... ... ... жасады деп айып тағу.
Парламенттiң әр Палатасы ... ... ... ... ... ... ... жөнiндегi есеп комитетiнiң үш
мүшесiн бес жыл ... ... ... Конституцияның көзделген
ретте Парламент құратын комиссия мүшелерiнiң тең жартысына ... ... ... ... ... тең ... С.З. ... и Парламент Республики Казахстан. Алматы.1996г.
сайлайды.Палаталар депутаттарының өкiлеттiгiн ... ... ... Бас ... ұсынуымен оларға ешкiмнiң тиiспеуi
жөнiндегi құқығынан Палаталардың депутаттарын ... ... ... мәселелер бойынша парламенттiк тыңдаулар өткiзедi;
депутаттардың жалпы ... ... ... ... ... ... ... мүшелерiнiң өз қызметi мәселелерi жөнiндегi есептерiн
тыңдауға және ... ... ... ... орындамаған ретте Палаталар
депутаттары жалпы санының үштен екiсiнiң көпшiлiк даусымен оны ... ... ... ... өтiнiш жасауға хақылы, ... ... ... ... қабылдамай тастаса, онда депутаттар
Палата депутаттары ... ... ... ... екiсiнiң көпшiлiк даусымен
алғашқы өтiнiш берiлген күннен бастап алты ай өткеннен кейiн ... ... ... ... ... ... туралы мәселенi
қайталап қоюға хақылы. Мұндай жағдайда Республика Президентi Үкiмет мүшесiн
қызметiнен босатады. алаталардың ... және ... ... құрады
өз қызметiнiң регламентiн, Палатаның ұйымдастыру және iшкi ... ... ... өзге де ... ... ... тiлдi ... меңгерген өз депутаттарының
арасынан Палаталар ... ... ... ... ... ... беру арқылы Сенат пен Мәжiлiс сайлаған төрағалар басқарады. ... ... ... ... ... ... ... Төрағасының қызметiне кандидатураларды ... ... ... ... егер бұл үшiн ... ... ... көпшiлiгi дауыс берсе, қызметтен керi шақырылып
алынуы мүмкiн, сондай-ақ олар өз еркiмен орнынан түсуге хақылы. ... ... ... ... ... оларға
төрағалық етедi.
Палаталардың қарауына енгiзiлетiн мәселелердi ... ... ... ... ... ... ... сайлау
үшiн Палаталарға кандидатуралар ұсынады. Палаталар қызметiнде регламенттiң
сақталуын қамтамасыз етедi. Палаталардың үйлестiру ... ... ... ... шығаратын актiлерге қол қояды Қазақстан
Республикасы Конституциялық ... ... ... ... Парламент регламентi жүктейтiн басқа да мiндеттердi атқарады.
Мәжiлiс Төрағасы:
Парламент сессияларын ашады Палаталардың кезектi ... ... ... ... және ... тыс ... ... етедi. Палаталардың төрағалары өз құзыретiндегi мәселелер бойынша
өкiмдер ... ... ... оның ... ... ... ... түрiнде өткiзiледi. Парламенттiң бiрiншi ... ... ... ... ... ... ... отыз күннен кешiктiрмей шақырады. Парламенттiң кезектi
сессиялары жылына бiр рет қыркүйектiң бiрiншi жұмыс күнiнен ... ... ... ... ... Парламент сессиясын Республика ... және ... пен ... ... ... ... ... аралығындағы кезеңде Республика ... өз ... ... ... ... депутаттары жалпы санының кемiнде
үштен бiрiнiң ... ... ... тыс ... ... алады. Онда мәжiлiстi шақыруға негiз болған мәселелер ғана қаралуы
мүмкiн. Палаталардың бiрлескен және бөлек ... ... әр ... ... ... ... үштен екiсi қатысқан жағдайда
өткiзiледi. Палаталардың бiрлескен және ... ... ашық ... ... ... көзделген реттерде жабық отырыстар өткiзiлуi
мүмкiн. Республика Президентiнiң, Премьер-Министр мен ... ... Банк ... Бас Прокурордың, Ұлттық қауiпсiздiк комитетi
Төрағасының кез ... ... ... және сөз ... ... ... әр ... саны жетiден аспайтын ... ... ... ... ... қатысты мәселелердi шешу үшiн Сенат пен
Мәжiлiс тепе-тең негiзде ... ... ... ... Комитеттер
мен комиссиялар өз құзыретiндегi мәселелер бойынша ... ... мен ... ... ... ... және қызметiн
ұйымдастыру тәртiбi заңмен ... Заң ... ... ... Республикасы Парламентiнiң депутаттарына, Республика Үкiметiне
берiледi және тек қана Мәжiлiсте жүзеге асырылады. Республика Президентiнiң
заңдар ... ... ... ... сондай-ақ осы жоба жедел
қаралады деп жариялауға құқығы бар, бұл Парламент заң ... ... ... бiр ай ... қарауға тиiстi екенiн бiлдiредi. Парламент ... ... ... ... заң күшi бар ... ... ол Парламент Конституция белгiлеген тәртiппен жаңа заң қабылдағанға
дейiн қолданылады. ... аса ... ... ... реттейтiн,
мыналарға.
Парламент Республиканың бүкiл аумағында мiндеттi күшi ... ... ... ... ... ... ... қаулылары түрiнде заң ... ... ... ... Президентi қол қойғаннан кейiн күшiне ... ... мен ... әр ... ... жалпы
санының кемiнде төрттен үшiнiң көпшiлiк даусымен енгiзiледi. Конституциялық
заңдар Конституцияда көзделген мәселелер бойынша әр ... ... ... ... ... ... көпшiлiк даусымен қабылданады.
Парламент пен оның Палаталарының заң актiлерi, егер Конституцияда өзгеше
көзделмесе, ... ... ... ... ... ... Конституцияға өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар
енгiзу мәселелерi бойынша кемiнде екi оқылым өткiзу мiндеттi. Республиканың
заңдары, Парламент пен оның ... ... ... ... тиiс. ... пен оның ... ... заңдарға қайшы
келмеуге тиiс. Республиканың заң және өзге де
Еллинек Г. Значение Конституции в ... ... В ... ... 4.2. ... ... 1994 ... құқықтық актiлерiн әзiрлеу, ұсыну, талқылау, күшiне енгiзу және
жариялау тәртiбi арнаулы заңмен және ... пен оның ... ... ... ... ... мына
жағдайларда: Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiргенде, Парламент Премьер-
Министрдi тағайындауға екi мәрте ... ... ... ... ... ... пен ... өкiметтiң басқа
тармақтары арасындағы еңсерiлмейтiн келiспеушiлiк салдарынан саяси дағдарыс
болғанда Парламенттi тарата алады. Парламенттi төтенше жағдай ... ... ... Президент өкiлеттiгiнiң соңғы алты айында, сондай-ақ
осының ... ... ... бiр жыл iшiнде таратуға болмайды.
Үкiмет Қазақстан Республикасының атқарушы билiгiн жүзеге ... ... ... ... және ... қызметiне басшылық
жасайды. Үкiмет өзiнiң бүкiл қызметiнде ... ... ... ... ... Конституцияның көзделген ... ... есеп ... ... көзделген ретте Үкiмет мүшелерi
Парламент палаталарына есеп бередi. ... ... ... ... ... ... заңмен белгiленедi. Қазақстан Республикасының
Президентi Үкiметтi Конституцияда көзделген тәртiппен ... ... ... он күн ... ... Премьер-
Министр Үкiметтiң құрылымы мен құрамы туралы Республика Президентiне ұсыныс
енгiзедi. Үкiмет ... ... ... мен ... ант ... ... Үкiметi:
мемлекеттiң әлеуметтiк-экономикалық саясатының, оның қорғаныс қабiлетiнiң,
қауiпсiздiгiнiң, қоғамдық тәртiптi қамтамасыз ... ... ... және олардың жүзеге асырылуын ұйымдастырады;
Парламентке республикалық ... және оның ... ... ... ... ... ... етедi;
Мәжiлiске заң жобаларын енгiзедi және заңдардың орындалуын қамтамасыз
етедi;
мемлекеттiк меншiктi басқаруды ұйымдастырады;
Республиканың сыртқы ... ... ... ... әзiрлейдi;
министрлiктердiң, мемлекеттiк комитеттердiң, өзге де ... ... ... органдардың қызметiне басшылық жасайды;
Республиканың министрлiктерi, мемлекеттiк комитеттерi, өзге де орталық және
жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... ... ... жояды немесе тоқтата тұрады;
Үкiмет құрамына кiрмейтiн орталық атқарушы органдардың басшыларын қызметке
тағайындайды және қызметтен босатады;
өзiне Конституциямен, заңдармен және ... ... ... ... ... ... ... Премьер-Министрi:
Үкiмет қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы ... ... ... ... ... бiр ай ... ... Үкiмет бағдарламасы
туралы баяндама ұсынады, ал ол қабылданбаған ретте екi ай ... ... ... ... ... қаулыларына қол қояды;
Үкiмет қызметiнiң негiзгi бағыттары жөнiнде және оның аса маңызды барлық
шешiмдерi ... ... ... ... ... ұйымдастыруға және басшылық жасауға байланысты басқа да
қызметтердi атқарады.
Үкiмет мүшелерi өз ... ... ... ... ие әрi өздерiне бағынысты мемлекеттiк органдардың жұмысы үшiн
Қазақстан ... ... ... ... жауап бередi.
Үкiметтiң жүргiзiп отырған саясатымен келiспейтiн немесе оны жүргiзбейтiн
Үкiмет мүшесi орнынан түсуге өтiнiш ... не ол ... ... Үкiмет мүшелерiнiң өкiлдi органдардың депутаттары болуға, оқытушылық,
ғылыми ... өзге ... ... ... өзге де ... ... ... кәсiпкерлiкпен шұғылдануға, коммерциялық
ұйымның басшы органының немесе байқаушы кеңесiнiң құрамына ... ... ... Үкiметi өз құзыретiнiң мәселелерi бойынша
Республиканың бүкiл аумағында ... күшi бар ... ... ... ... ... аумағында мiндеттi күшi
бар өкiмдер шығарады. Үкiметтiң қаулылары және ... ... заң ... ... Президентiнiң жарлықтары мен
өкiмдерiне қайшы келмеуге тиiс.Үкiмет жаңадан ... ... ... алдында өз өкiлеттiгiн доғарады. Егер Үкiмет
және оның кез келген ... ... ... ... одан әрi ... ... емес деп есептесе, олар Республиканың Президентiне өз орнынан
түсетiнi туралы мәлiмдеуге хақылы. Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiрген
ретте Үкiмет орнынан ... ... ... ... ... ... қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселенi Республиканың
Президентi он күн мерзiмде қарайды. Орнынан ... ... ... не
оның тиiстi мүшесiнiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын бiлдiредi. Премьер-
Министрдiң орнынан ... ... ... Үкiметтiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын
бiлдiредi. Үкiметтiң немесе оның ... ... ... ... ... оған мiндеттерiн одан әрi ... ... ... ... ... ... Үкiметтiң орнынан түсуi
қабылданбаған жағдайда Президент Парламенттi таратуға хақылы. ... өз ... ... ... ... ... туралы шешiм
қабылдауға және оның кез келген мүшесiн қызметтен босатуға хақылы. Премьер-
Министрдi ... ... ... ... ... ... Е.Б. Толкование закона и норм Конституции: теория, ... ... ... 3. ... ... ... ... в
Республике Казахстан» «Вестник Министерства юстиции» 1996 г. № 2.
Пайдаланылған әдебиеттер.
I. Нормативтік ... ҚР ... 30 ... 1995 ... ҚР Конституциясы 28 қаңтар 1993 жыл.
3. ҚазССР-нің. Конституциясы 4 наурыз 1937 жыл.
4. ҚазССР-нің Конституциясы 20 сәуір 1978 жыл.
5. ... 16 ... ... ... 1996 ... ... заң «ҚР ... туралы» 16.12.91 жыл.
7. Конституциялық заң « ҚР ... 26.12.95 жыл. ... ... Конституциялық заң«ҚР Үкіметі» 18.12.95жыл.басылым 6.05.99 жыл.
9. Конституциялық заң « Парламентегі депутаттардың мәртебесі » 16.10.98 ж.
Конституциялық заң «Республикалық Референдум ... 2.11.95 ... ж. 15.04.04 ... заң ... туралы» 28.09.95 басылым 6.04.99 ж., 19.04.2004
ж., 15.04.2005 ж.
ҚР Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ҚР заңы «ҚР Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы»
7.10.98ж.
Закон РК «Об общественных объединениях» от 31.05.96 г.
ҚР заңы ... ... ... ж.
16. ҚР заңы «Мемлекеттік жергілікті өзін-өзі басқару» ... ... заңы ... ... 20.12.91 ... заңы «Тіл ... 11.06.97 жыл.
19. ҚР Президентінің жарғысы «ҚР азаматтығы туралы» 3.12.95 ж.
20. ҚР Президентінің жарғысы «ҚР ... ... 24.01.96 ... ҚР ... ... «Конституциялық Кеңес» 29.12.95 ж.
22. Указ Президента РК «О порядке рассмотрения ... ... ... ... Указ ... РК «О ... ... и проведении мирных
собраний, митингов, пикетов и демонстраций в ... ... ... ҚР Президентінің жарғысы «ҚР шетелдіктердің құқықтық ... ... о ... ... Казахской ССР» от
25.10.90г.
27. Всеобщая Декларация прав человека. ООН 1948 ... ... ... Выступление Президента РК Н.А.Назарбаева на совместном заседании палат
Парламента РК «Новый этап демократизации Казахстана – ускоренное развитие
свободного демократического ... / ... ... От 17 ... г. № ... Назарбаев Н.А. Казахстан 2030. Процветание, безопасность и ... всех ... ... ... ... к ... правде» от 11.10.97 г.
30. Назарбаев Н.А. На пороге XXI века. Алматы. 15.01.96 г.
31. Назарбаев Н.А. «5 лет ... ... ... 1996 ... ... ... РК ... народу Казахстана «Стратегия
вхождения Казахстана в ... ... ... конкурентоспособных стран
мира» от 1 марта 2006г.
33. Ким В.А., Ким Г.В. «Конституционный строй Республики Казахстан».
Алматы. 1998 г.
34. ... М.Т., ... ... - ... ... ... ... союзной республики.
Алматы. 1995 г.
35. Баймаханов М.Т., Вайзберг Л.М., ... А.К. ... ... Казахстан. Алматы. 1994 г.
36. Барнашев A.M. ... ... ... ... Томск. 1988 г.
37. Богданова Н.А. Конституционное право. Учебное пособие.4.1. Москва.
1994 г.
36. ... Ж.Н. ... ... ... Алматы. 1994 г.
37. Баглай М.В. Конституционное право РФ. Москва. 1988 ... ... Н.В. ... ... правового положения личности в
социалистическом обществе. Москва. 1979 г.
39. Еллинек Г. Значение ... в ... ... В ... ... 4.2. ... ... 1994 г.
40. Зиманов С.З. Конституция и Парламент Республики Казахстан. Алматы.
1996г.
Коваленко А.И. ... ... ... ... М.1995 ... ... Е.И., Кутафина О.Е. Конституционное право России. Изд. «Бек».
Москва. 1996 г.
Ленин В.И. Полное собрание сочинений. Т. ... К. ... ... во ... ... ... А.А. Конституционное (государственное право ... ... 1996 ... М. ... публичного права. Москва. 1929 г.
Сапаргалиев Г. ҚР Конституциялық ... ... 2004 ... Сапаргалиев Г. Становление конституционного строя РК (1990-1996 гг.).
Алматы. 1997 г.
Спекторский Е.В. Что такое Конституция? ... 1917 ... ... С.С. и др. ... ... РК. ... 1994 г.
52. Сартаев С.С. и др. История государства и ... ... ССР. ... 1982 ... ... Б.Н. ... проблемы ... ... ... 1992 ... ... ... право. Издательская ... ... 1996 ... Лучин В.О. Конституция РФ. Проблемы реализации. М., ЮНИТИ. 2002.
56. ... С.К. ... ... ... ... ... изд-во КарГУ, 2002г.
57. Сартаев С.С., Назаркулова Л.Т. ... ... ... Алматы. КИПМО, 2002г.
58. Башимов М.С. Институт обмусмана (уполномоченного по правам человека).
Астана, Фолиант, 2003 г.
59. Ким В.А., ... З.Ж. ... ... ... ... ... пособие. Алматы, изд-во «Қазақ университеті», 2005 г.
60. Абдрасулов Е.Б. Толкование закона и норм ... ... ... Алматы, Өрниет, 2002 г.
61. Аюпова 3. «Новая форма Конституционного ... в ... ... ... юстиции» 1996 г. № 2.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республика Конституциясының қағидалары12 бет
ҚР Конституциясының дамуының негізгі кезеңдері7 бет
Адвокаттар көрсететiн заң көмегiнiң түрлерi42 бет
Бюджеттік хұқ25 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері туралы18 бет
Жалпы кеңестік кезеңдегі тарпына қысқаша шолу9 бет
Конституция мемлекеттің басты заңы. Конституцияның мәні мен ұғымы9 бет
Конституция – Мемлекеттің Ата Заңы15 бет
Конституциялық құқық құқық саласы ретінде6 бет
Конституциялық-құқықтық нормалар, институттар мен принциптер12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь