Орман қорын құқықтық қорғау

Кіріспе
1 Орман қорын құқықтық қорғаудың жалпы сипаттамасы
1.1 Орман қоры құқықтық қорғаудың объектісі ретінде
1.2 Орман қорының құрамы және ормандардың түрлері
1.3 Қазақстан Республикасында орман ресурстарын пайдаланғаны үшін ақы төлеу. Орман билеті және ағаш кесу билеті
2 Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік органдардың құзыреті
2.1 Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік басқарудың түсінігі мен ерекшелігі
2.2 Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік басқару органдарының жүйесі және олардың құзыреті
2.3 Орман заңдарын бұзғаны үшін құқықтық жауапкершліктің түсінігі және оның түрлері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының орман қорын қорғау және пайдалану саласындағы қазіргі жағдай жан-жанты құқықтық зерттелуді қажет етеді.
Қазақстан әлемнің орманы аз елдердің қатарына жатады. Мемлекеттік орман қорының жалпы ауданы 26464,2 мың га. Орман орналасқан аумақ 12374,1 мың га, олардың ішінде 896,7 мың га – қолдан отырғызылған ормандар. Қазақстанның орманды аумағы 4,5% құрайды.
Негізгі орман ағаштарын жас мөлшеріне байланысты топтастырып орналастыруды талдау орта жастағы ағаш егістерінің мөлшерінің көптігін көрсетеді - 3029,3 мың га (33%), қураған - 2886,2 мың га (31%). Пісіп жетілген ағаш егістіктері - 2014,1 мың га (22%), ал жас ағаш егістері - 1331,1 мың га (14%) құрайды. Мұндай таралым антропогендік әсер етуінің салдарын, ормандардың өсу жағдайының қолайсыздығы, ормандардағы табиғи жолмен жаңаруының бәсең жүруін көрсетеді.
Шырша ормандарын кесу, 1996 - 2002 жылдардағы Шығыс Қазақстан, Ақмола, Алматы және Қостанай облыстарында болған ірі орман өрттері ағаш сүрегінің қорларын азайтты және ормандар қоғаушылық және су қорғаушылық қасиеттерін жоғалтты, олардың санитарлық жағдайын нашарлатты.
Соңғы он жылдықта Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстарында Ертіс жағалауының орман алқаптары - 162,4 мың гектарға, 16,8 млн. куб. м. ағаш қоры азайды [1].
Ертіс жағалауының 1,8% - ленталы қарағай орманы. Ленталы ормандар, «аралдық» қарағай ормандары сияқты, «мұз дәуірінің қалдық ормандары» болып саналады және шығуы жағынан ерекше. Олар «ерекше қорғалатын ормандар» мәртебесіне ие.
Бірақ, орман алқаптарының аз мөлшеріне қарамастан, бүгінгі таңда Қазақстан ТМД елдерінің ішіндегі ең ірі орманмен жабдықтаушының бірі. Орманды ағашты сатудан пайда түсіру (ғалымдардың мәліметтері бойынша пайда өсіп тұрған орманның 5-7 % құрайды) мақсатында кесуге жол бермеуіміз керек және тұрғындарды таза ауа мен таза суды пайдалану құқығынан айырмауымыз қажет. Өйткені, ормандар ауаны тазартып өзге табиғат объектілеріне жағымды әсер етеді.
Ормандар тек кесіп алу нәтижесінде ғана жойылмайды.
Орман өрттерінің ауданы күрт өсіп кетті, тек 1997 - 2002 ж.ж. өзінде 500 мың гектар орман алқабы өртке шалдыққан. ҚР орман қорының аумағында 2004 жылы 1315 орман өрт жағдайлары тіркелінген. Өртке шалдыққан аумақ 59570 га құрайды. Егер ауылшаруашылығында еңбектің нәтижесін бір жыл ішінде алсақ, ал орман шаруашылығында шырша орманын өсіру үшін 100 – 120 жыл қажет. Осы саладағы экологиялық жағдайдың нашарлауына байланысты мемлекет тарапынан және қоғам тарапынан керекті шаралар қолдану қажет.
Орманды пайдалану және қорғау саласындағы мәселелер оларды қорғауды күшейтумен ғана шектелмейді, оларды баптап өсіру керек.
1 Қазақстан Республикасының Үкіметі. 2005-2007 жылдарға арналған «Жасыл ел» Бағдарламасын бекіту туралы Қаулысы: 2005жылы 25 маусым // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
2 Лисина Н.Л. Особенности правового регулирования владения и пользования земельными участками в составе земель поселений // Законодательство и экономика. - 2002. - № 11.- С.23-27.
3 Қазақстан Республикасы Парламенті. «2004-2006 жылғы Қазақстан ормандары бағдарламасын бекіту туралы» №542 Қазақстан Республикасы Парламентінің қаулысы. – 2004. - 14 мамыр
4 Лесной кодекс Казахской ССР от 11 августа 1978 года // Казахстанская правда. - 1978. - 13 августа
5 Лесной кодекс РК от 23 января 1993 г. - Алматы, 1993. - 23 с.
6 Коростелев С.В. Земельное и лесное право. - СПб.: Полиус 1998. - 544 с.
7 Стамкулова Г.А. Правовые основы охраны воспроизводства и использования нелесного растительного мира в Республике Казахстан. - Алматы: Данекер, 2000. - 120 с.
8 Мұхитдинов Н.Б., Түкеев А.Ж. Нарыққа көшу кезеңіндегі Қазақстан Республикасының су қорына меншік құқығы. - Алматы, 1995. - 290 б.
9 Шершеневич Т.Ф. Учебник русского гражданского права. - По изданию 1907г. - М., 1995. - 265 с.
10 Сахипов М.С. Правовая охрана лесов. Алма-Ата. Наука. 1977. - 86 б.
11 Қазақстан Республикасы. 8 шілде 2003 жылғы Орман кодексі. – Алматы, Юрист. – 59 б.
12 Тундикбаев А.Д. Правовая охрана животного мира в Республике Казахстан: Дис. канд. юрид. наук. - Алматы, 2004. – 134 с.
13 Павлов П. Новый Лесной кодекс России и рыночная экономика. - М., 2001. - 213 с.
14 Қазақстан Республикасы Үкіметі. Мемлекеттік орман қоры телімдеріндегі орман ресурстарын ұзақ мерзімді пайдалануға беру үшін байқаулар өткізу Ережелерін бекіту туралы Қаулысы 2004 жылғы 13 қаңтар. - № 32 // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
15 Қазақстан Республикасының Үкіметі. Мемлекеттік орман мониторингін жүргізу ережесін бекіту туралы Қаулысы 17.02.2004 ж. № 188 // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
16 Алчинбаева А.Н. Правовое регулирование ведения природных кадастров Республики Казахстан: Дисс. канд.юрид.наук. - Алматы, 2005. - 150 с.
17 Бекишева С.Д. Правовые проблемы охраны окружающей среды в деятельности прокуратуры и МВД РК: Дис. канд. юрид. наук. - Алматы, 2000. - 156 с.
18 Культелеев С.Т. Некоторые правовые проблемы осуществления экологического контроля / Эколого-правовая наука и практика Казахстана: проблемы рационального использования и охраны природных ресурсов. - Астана, 2005. – Библиотека земельного права. Выпуск 6. - 344 с.
19 Байдельдинов Д.Л. О перспективах развития Экологического кодекса Республики Казахстан / Эколого-правовая наука и практика Казахстана: проблемы рационального использования и охраны природных ресурсов. – Астана, 2005. – Библиотека земельного права. Выпуск 6. - 344 с.
20 Абдраимов Б.Ж. Проблемы унификации экологического законодательства государств СНГ / Эколого-правовая наука и практика Казахстана: проблемы рационального использования и охраны природных ресурсов. - Астана, 2005. - 344 с.
21 Асылбеков А.П. Проблемы правового регулирование экологического контроля в РК. з.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. Алматы, 1998
22 Культелеев С.Т. Некоторые правовые проблемы осуществления экологического контроля / Эколого-правовая наука и практика Казахстана: проблемы рационального использования и охраны природных ресурсов. -Астана, 2005. – Библиотека земельного права. Выпуск 6. - 344 с.
23 Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілері жинағы. 1992, № 4, 51-бап; Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілері Жинағы, 1992, №16, 225-бап.
24 Латыпов Ф.Т. Правовая охрана лесов законодательством Республики Башкортостан. - Уфа: Башк. Гос. ун-т. - 1998.
25 Боголюбов С.А. Совершенствование лесного законодательства России // Законодательство и экономика. - № 5.- 2004 г.
25 Бектурганов А.Е. Проблемы обеспечения экологических требований в аграрном секторе / Эколого-правовая наука и практика Казахстана: проблемы рационального использования и охраны природных ресурсов. - Астана, 2005. - 344 с.
26 Земельное право / под ред. Г.А. Аксененюк. - М., 1976. - 246 с.
27 Қазақстан Республикасының Үкіметі. 2004 жылы 9 наурызда Қазақстан Республикасының Үкіметінің 291 санды қаулысымен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік орман күзеті туралы Ереже // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
28 Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2004 жылы 17 сәуірде бекіткен 118 санды «Мемлекеттік орман кадастрын және мемлекеттік орман мониторингін енгізу ережесін бекіту тұралы» Қаулысы // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
29 Право окружающей среды / под ред. Б.В. Ерофеева. - М.: Юристъ, 1998. - 412 с.
30 2001 жылы 12 қыркүйектегі 1186 санды «Қоршаған ортаны қорғау туралы заңнаманың бұзылуы салдарынан келтірген залалды өтеудің жекелеген мәселелері» атты Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
31 2004 жылы 18 маусымда «Соттармен кейбір экологиялық қылмыстар үшін жауаптылықкы тарту туралы заңдарды қолдану туралы» қаулысы // Параграф ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
32 «Қ.Р-да ерекше және сирек кездесетін ландшафтарды қорғау мәселесі тұралы» 11 маусым 2004ж. №474 Қазақстан Республикасы Президентінің өкімі// Юрист анықтама жүйесі. 2005.
33 Тілешова Г.Ж. Нарықтык қатынастар жағдайында Қазақстан Республикасында орман қорын қорғаудың құқықтық негіздері. з.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. Алматы, 2001. - 24 б.
34 Жомартқызы М. Қазақстан Республикасында орман қорының жеріне меншік құқығының теориялық мәселелері. – Алматы, 2007. – 123 б.
        
        Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының орман ... және ... ... ... ... жан-жанты құқықтық
зерттелуді қажет етеді.
Қазақстан әлемнің орманы аз елдердің қатарына ... ... ... жалпы ауданы 26464,2 мың га. Орман орналасқан ... ... га, ... ... 896,7 мың га – ... отырғызылған ормандар.
Қазақстанның орманды аумағы 4,5% құрайды.
Негізгі орман ағаштарын жас ... ... ... ... орта жастағы ағаш егістерінің мөлшерінің көптігін
көрсетеді - 3029,3 мың га (33%), ... - 2886,2 мың га (31%). ... ағаш ... - 2014,1 мың га (22%), ал жас ағаш ... ... мың га (14%) құрайды. Мұндай ... ... әсер ... ... өсу ... ... ... табиғи
жолмен жаңаруының бәсең жүруін көрсетеді.
Шырша ормандарын ... 1996 - 2002 ... ... ... ... және ... ... болған ірі орман өрттері ... ... ... және ... қоғаушылық және су қорғаушылық
қасиеттерін жоғалтты, ... ... ... ... он жылдықта Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстарында Ертіс
жағалауының орман ... - 162,4 мың ... 16,8 млн. куб. м. ... ... ... ... 1,8% - ленталы қарағай орманы. ... ... ... ... сияқты, «мұз дәуірінің қалдық ормандары» болып
саналады және шығуы ... ... Олар ... ... ... ие.
Бірақ, орман алқаптарының аз ... ... ... таңда
Қазақстан ТМД елдерінің ішіндегі ең ірі орманмен жабдықтаушының ... ... ... ... ... (ғалымдардың мәліметтері бойынша
пайда өсіп тұрған ... 5-7 % ... ... ... жол ... және ... таза ауа мен таза суды ... ... ... Өйткені, ормандар ... ... өзге ... ... әсер ... тек ... алу ... ғана жойылмайды.
Орман өрттерінің ауданы күрт өсіп кетті, тек 1997 - 2002 ж.ж. өзінде
500 мың гектар орман ... ... ... ҚР ... ... ... жылы 1315 орман өрт жағдайлары тіркелінген. Өртке шалдыққан аумақ
59570 га құрайды. Егер ... ... ... бір ... ... ал ... ... шырша орманын өсіру үшін 100 – 120
жыл қажет. Осы саладағы ... ... ... ... тарапынан және қоғам тарапынан керекті шаралар қолдану қажет.
Орманды пайдалану және қорғау саласындағы мәселелер ... ... ғана ... ... ... ... керек.
Қазақстанның кең аумағын есепке ала отырып (272,49 млн. км ... ... ... үшін бір ... 2724,9 мың. га. ... ... ... ... ... жыл ... республика аумағында 1025,9
мың га. орман ... ... ... ... ... ... 65 га. ... орман
питомниктерін қалпына келтіру қажет, ... ... ... ... ... ... ... 2835 гектерға дейін орман
питомниктерін қалпына келтірілуі тиіс.
Ормандарды қалпына ... ... себу мен ... ... сонымен
қатар ормандардың табиғи түрде жаңаруына тиімді жағдай жасау арқылы ... ... ... ... жаңаруына көмектесу - шаруашылық
құндылығы бар жас ... ... ... және ... ... ... мақсатында топырақты ішінара құнарландыру жолымен жүзеге асырылады.
Ормандарды қалпына келтіру мәселесі орманды ... ... және ... ғылыми негізделген қатынасын анықтауға байланысты шешімін
табады. Осы мақсаттарда ағаш кесуге байланысты талаптар ... осы ... ... шешу ... ... ... ... жолдарды да, өйткені кейбіреулері меншіктің конституциялық негіздерін
бұзады. ... ... ... ... ... құжаттарында ҚР
Конституциясына қайшы ұсыныстар орын алған: орман мөлшерін жеке ... ... ... ... ... жылдарға арналған «Жасыл ел» Бағдарламасында мына
жағдайлар көрініс тапқан:
Көгалдандыру жұмыстарын қамтамасыз ету бағыттарының бірі жеке ... ... ... ... дамыту республикадағы ормандарды көбейтудің бір жолы
болып табылады. Жеке орман қорының ... ... ... мақсатында
қолдан өсірілген ормандар алып ... ... ... ... ... жеке ... берілген немесе орман өсіру үшін ұзақ уақытқа
жер пайдалануға берілген ... жеке және ... емес ... ... арнайы мақсатқа арналған плантациялық көшет егістерді
есепке алу жоспарланып отыр.
Жеке орман қорын өсіру үшін, ... мен ... ... ... ... өзге де жер санаттарынан жер учаскелерін ... ... ... жеке ... ... ... ынталандыру мақсатында жеке
және мемлекеттік емес заңды тұлғаларға жеке орман ... ... ... және өзге де ... ... ... заң актілеріне өзгерістер
мен толықтырулар ... ... ... ... ... 2003 жылы Қазақстан Республикасының Орман кодексі қабылданды,
ол мемлекетімізде орман қатынастарының дамуының жаңа ... ... ... кодекс қазіргі күнге дейін дауласу пәні болып табылады.
Кейбір ережелері Қазақстан Республикасының Конституциясына қайшы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының орман қорына жеке
меншік құқығына байланысты нормалар орман ... ... ... ... ... ... ... түрде жоюға алып келеді деген ой
пікірлер қалыптасқан. Қазіргі күнге дейін Қазақстан ... ... ... ... ... және оның құрамдас бөліктерінің
түсінігі дұрыс емес және заң ... де ... ... қоры ... ... ... анықтама берілмеген. Орман ... ... ... қорына меншік құқығы жалпы сипатталған. Жер
учаскелерінің жеке меншік иелерінің ... ... ... нақты
құқықтық негіздері көрсетілмеген.
Орманға заттық құқықтар жүйесінде ормандарға жеке ... ... ... ... және ... ... қажет етеді. Сонымен қатар,
орман қорына жеке меншіктің заңды бекітілуіне қарамастан, оны жүзеге ... де ... және ... ... ... ... керек.
Орман қорына меншік құқығы мәселелеріне арналған ғылыми жүмыстардың
көпшілігі Кеңес Одағы кезеңінде жазылғанын айта ... жөн. ... ... ... жағдайында қоғамдық қатынастарының дамуы осы мәселені
жаңаша қарастыруды талап етеді. Саяси ... ... ... ... қорғау мәселесі ормандарға меншік мәселесін жаңаша қарастыруды ... ... және ... емес заңды тұлғаларға ормандарға жеке
меншік құқығын беру керек пе?
Аталмыш жұмыста, Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі ... ... ... ... Қазақстан Республикасының орман қорына жеке
меншік қатынастарын қалыптастыру мәселесі қарастырылған.
Зерттеудің өзектілігі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бүгінгі таңда орман құқығының теориясы және
оны тәжірибеде қолдану жағынан да жалпы көзқарас ... ... ... ... ... Ішкі ... заңдылықтың
ақтаңдақтары, қарастырылған мәселе бойынша кешенді ғылыми зерттеулердің
жоқтығы, ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін, мақсаттарын анықтады.
Қазақстан Республикасының Президенті өзінің «Қазақстан-2030» деп
аталатын ... ... 2030 жылы ... суы және таза ... ... ... ... керек»,- деп атап корсетті. Осы міндетті жүзеге
асыру үшін 2030 ... ... ... ... қорының тұрақты даму
Стратегиясы және 1998-2000 ж.ж. арналган жоспар кабылданды. Стратегияның
негізгі міндеті еліміздің ... ... 5,1% ... ... күні ... 11439,8 ... ... жалпы аумақтың 4,2%
ормандар алып жатыр, оньң 50% шөлді далаларды эрозиядан сақтайтын сексеуіл
ормандар қурайды [2]. ... қоры ... ... көлемі 26216,4 мың га .
Табиғи ... ... 12427,8 мың га, ал ... ... алқаптары 901,1 мың
га. Орманды өңірі Қазақстан аумағының 4,6 % құрайды [3].
Орман қоры ... тән ... ... байланысты, адамдардың өмірлік
мүдделері мен тығыз ... ... ... және ... ... ... ... қоршаған ортаны қалыптастытруға белсенді түрде қатысатын
табиғи объект.
Орман қорының өсімдік, жануарлар дүниесінің, жер және су ... ... ... ... етіп ... оның ... қызметінің негізгі
сипаттамасы болып табылады.
Орман қоры ... ... ... ... тұзданудан
қорғайтын, су ... ... ... ауаны өндіріс қалдықтарынан тазалайды, өсімдіктердің,
жануарлардың, құстар мен ... ... өмір ... ... ... Планетамыздың фотосинтез өнімінің 40% орман қоры қалыптастырады.
Қорғаныш ормандар жел ... 35-40% ... ... куні ... 6-8 ... төмендетіп, оның ылғалдылығын 9-10 есе
арттырады, сондай-ақ қорғаныш ... ... ... кұм мен ... Су ... ... өзен, көл, өзендердің су режимін реттейді.
Ормандар құрғақшылықпен күресудің анағурлым тиімді, ал ... ... ... болып табылады
Орман қорының жағдайының күрт нашарлауына, сондай-ақ еткен уақыттың
қателіктері: табиғат пайдалану саясатының ... ... ... ... табиғат ресурстарын пайдалануда ғылыми ... ... ... ... Көп ... бойы елімізде орман қорының
көпнысаналы мақсатына қарамастан, ол ең ... ағаш ... ... көзі ... ... ... Орман қорының экологиялық максаты
дұрыс бағаланбай, оны бір жақты пайдалану нәтижесінде, орман ... ... зиян ... ... ... Орман құкықтық қорғау ... ... көп ... бері ... ... ... ... келеді. Қазақстан ғалымдары бұл мәселелері ... зор ... ... ... ... С.Б. Байсаловтың, Д.Л. Байдельдиновтың,
Ә.Е. Бектурғановтың, Ә.Е. Ереновтың, Абдраймовтың, А.С. Стамкуловтың, Н.Б.
Мухидиновтың, Ж.Т. ... Н.С. ... ... осы ... ... ... ұсыныстар мен қорытындылар
енгізілген.
Диплом жұмысының мақсаты Қазақстан Республикасында орман ресурстарын
пайдаланғаны үшін ақы ... ... ... мәселелерін зерттеу болып
табылады.
Зерттеу жұмысының объектісі мен пәні ... ... ... ... үшін орман билеті мен ағаш кесу билетін алғаны
үшін ақы төлеу саласындағы қоғамдық қатынастар ... ... ... қол ... үшін ... ... ... Қазақстан Республикасында орман қорының құқықтық ... ... ... ... анықтамасын анықтау және оның ... ... ... ... қорын мемлекеттік басқару түсінігін
анықтау және орман қорын мемлекеттік ... ... ... ... ... орман қорын пайдалану құқығына негіз болып
табылатын ағаш кесу билеті мен орман билетінің ... ... ... ... үшін кұқықтық жауапкершіліктің түсінігі және
түрлерін анықтап зерттеу.
Қорытынды бөлiмде зерттелiп отырған мәселе туралы ... ... мен ... тұжырымдамалар жасалынған.
Қорғауға үсынылып отырған тұжырымдар. Еңбекте ... ... ... бар ... және ... ... ... ескеріле отырып, зерттеудің жаңалықтары мен қорғауға ұсынылып
отырған мынадай қорытындылар жасалған:
Жұмыстың тәжірибелік маңызы. ... ... ... ... мен нұсқаулар қоршаған ортаны қорғау саласындағы қызметті ғылыми
тұжырымдау тұрғысындағы экологиялық ... ... ... және ... ... көлемі мен кұрылымы. ... ... үш ... ... ... көздердің тізімінен тұрады.
1. Орман қорын құқықтық қорғаудың жалпы сипаттамасы
1.1 Орман қоры құқықтық қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... орман
өсiмдiктерi өспеген, бiрақ орман шаруашылығының қажеттерiне арналған ... ... ... ... орман қорын (бұдан әрi - орман қоры)
құрайды. Орман қоры мемлекеттiк және ... ... ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлерiндегi (орманды және ағаш
өспеген алқаптарды қоса алғанда) табиғи және ... ... ... 2) табиғи және қолдан өсiрiлген ормандар, сондай-ақ мемлекеттiк орман
қоры жерлерiндегi орман ... ... үшiн ... ... өспеген жер учаскелерi;
3) халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ пайдаланудағы
темiр жолдар мен ... ... ... ... және ... ... құрылыстардың белдеулерiндегi енi он метр
және одан көбiрек, алаңы 0,05 гектардан астам қорғаныштық екпелерi жатады.
      ... ... ... ... ... жер ... ... сәйкес орман өсiру үшiн нысаналы мақсатта жеке және мемлекеттiк
емес заңды тұлғаларға жеке ... ... ұзақ ... жер ... ... солардың қаражаты есебiнен жасалған, енi он метр және
одан көбiрек, алаңы 0,05 ... ... ... ... ... екпелер, арнайы мақсаттағы плантациялық екпелер
және бюджет ... ... ... ... ... ... 1) ... орман қорының жерiнен тыс орналасқан жекелеген ... ... 0,05 ... кем шоқ ағаштар, ауыл шаруашылығы мақсатындағы
жерлердегi бұта өсiмдiктер;
      2) қала ... мен ... ... ... елдi ... ... жасыл желектер;
      3) үй маңындағы, саяжайлар мен бау-бақша учаскелерiндегi ағаштар мен
бұталар кiрмейдi
Орман қорына меншiк ... 1. ... ... ... ... қоры мемлекеттiк
меншiк объектiлерiне жатады және республикалық меншiкте болады.
      2. ... ... қоры ... ... ... мен оған ... осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де заң актiлерiне
сәйкес, жекеше орман иеленушiлер жүзеге асырады.
     Орман қорының ... :
1. ... ... ... ... және ... ... қоры жерлерiне
бөлiнедi.
      2. Мемлекеттiк орман ... ... ... ... ағаш ... ... қаражаты есебiнен қолдан ағаш ... және ... ... және ағаш ... ... ... ... жүргiзетiн
мемлекеттiк ұйымдарға тұрақты жер пайдалануға берiлген жерлер жатады.
      3. Жекеше ... ... ... ... Республикасының жер тұралы
заң актiсiне сәйкес ... ... үшiн ... мақсатта жеке және
мемлекеттiк емес ... ... жеке ... немесе ұзақ мерзiмдi жер
пайдалануға берiлген жерлерде, солардың қаражаты есебiнен ... ... ... ... ... ... плантациялық
екпелер және бюджет қаражаты есебiнен отырғызылған агроорманмелиорациялық
екпелер өсiрiлген ... ... 4. ... ... қоры ... шекарасы жерге орналастыру
жұмыстарын жүргiзу кезiнде орман ... ... ... және ... 5. ... орман қорының жерлерiн сатып алу-сату, кепiлге беру
және басқа мәмiлелер жасасу арқылы иелiктен шығаруға жол ... 6. ... ... жерлерiн беру, алып қою және пайдалану тәртiбi осы
Кодекспен, Қазақстан Республикасының жер және ... ... ... ... ... ... мен ағаш ... қосалқы
сүрек ресурстарынан, жабайы өсетiн жемiстерден, ... ... ... мен техникалық шикiзаттан, орман
қорында болатын, жинақталатын және өндiрiлетiн өзге де ... пен ... ... ... Орманның өсiп тұрған кезiнде өзiне тән экологиялық
және әлеуметтiк мәнi бар ... ... ... ... ... қышқыл
газын бойына сiңiру, топырақты су және жел эрозиясынан сақтау, топырақтың
жоғары қабатындағы ылғалды iшкi қабатына тарту, ... және ... ... оның ... қасиеттерiне жатады.
Орман қоршаған ортаны жүйесінде экологиялық қызметтер ... ... ... ... ... ... қызметтер атқарады. Ол қоғамның
материалдың қажетін қамтамасыз ететін, соның ішінде ағаш ... ... аса ... қайнар көзі.
Ал енді орманның мәдени-сауықтыру кызметтеріне тоқталатын болсақ, орман
қоры адамның денсаулығын сауықтыру мақсатында, ... орны ... ... ... өтеу үшін ... ... қорының осындай
қызметтері, оның негізгі ағаш өнімдерінің қайнар көзі ретіндегі және басқа
да ... ... еш кем ... ... ... ... экологиялық-
қорғаныш қызметтері оның экономикалық қызмет-терінен әлдеқайда маңызды
екені ғалымдармен дәлелденіп отыр.
Алғашқы орман отырғызу ... ... ... ғасырдың аяғында басталды.
Орман шаруашылығының кешенді дамуы, республикамызда, әсіресе, соғыстан
кейінгі жылдары, яғни ... ... ... ... ... ... ... еңбеккерлерімен 1,3 млн. га ... ... ... ... ... бойы ... ... шаруашылығы
саласындағы еңбектің нәтижесінде республикамыздың орман қоры қалыптасты.
1991 жылы республикамыз өз егемендігін алғаннан кейін ... ... ... ... 1993 жылы 23 ... Қазақстан
Республикасының Орман Кодексі қабылданды [4].
Қазақстан Республикасы орман заңдарының ... ... ... және ресурс қуатын арттыру, орман қоры ресурстарын ұтымды және
сарқылмайтын етіп пайдалану, оны ... ... және ... ... қамтамасыз ету мақсатында орман қорын иелену, пайдалану, ... ... ... ... қатынастары саласында заңдылықты
нығайту болып табылады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жасап жатыр. Олар: Қазақ орман
орналастыру кәсіпорны, ... ... ... ... ... ... ... базасы, Қазақстан Республикасының
орман-тұқым станциясы, екі аумақтық ... ... ... Орман
шаруашылығын басқарудың республикалық органдары - Қоршаған ... ... мен ... жөне аң шаруашылық Комитеті. Бұл саланы ғылыми
қамтамасыз етуді ұлттық академияның ... және ... ... ... институты жүзеге асырады.
Қазақстан экологиялық дағдарыстары ерекше шиелініске, орманы сирек
аумақ, сондықтан біздің республикамызда орман ... ... ... ерекше
көңіл бөлінгені дұрыс. Бірақ бұл міндет бүгін ойдағыдай ... ... ... ай ... ... 714 ірі табиғи өрттер тіркелген, олардың 673
орман қорында болған. Бүл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 0,4% көп. ... ... ... ... Қазақстан облысында 161 ... (2198 га ... ... ... 102 оқиға (1725 га жерді қамтыған) , Ақмола
облысында 84 ... ... ... ... көрмеген өрттер биыл сондай-ақ
Жамбыл облысында болып өтті. Алдымен ... ... 3200 га, одан ... ауданының 1000 га сексеуіл ормандары өртке шалдықты [5].
Мемлекеттік орман қоры - орман құқығы мен орман заңдарының негізі, ол
құқықтық ... ... ... оның ... ... ... маңызы ерекше зор. Мемлекеттік орман ... ... ... ... ... 1968 жылы 13 желтоқсанда
кабылданған ССРО және Одақтас республикалардың жер ... ... ... ... ... 4 бабына сай барлық ... ... жер ... ... ... жер ... мақсатына арналған жер;
- елді-мекендер жері;
- өнеркәсіп, көлік, ... ... және өзге ... ... ... жер;
- мемлекеттік су қорының жері;
- мемлекеттік орман қорының жері;
- босалқы жер деп бөлінді.
Жоғарыда жазылғаннан ... ... ... мен ... қоры ... ... ал осы екі ұйымның қайсысы тар, қайсысы кең үғым екені де ... үзақ ... бойы ... ... ... ... Л.И. ... «орман,
орман қорына қарағанда кең үғым, өйткені орман қорын ... ... ... ... ... ғана ... - ... ал О.К. Гусев:
«Заң түрғысынан алғанда орман дегеніміз белгіленген тәртіппен орман деп
танылған, ағаш ... ... ... ... ... табиғи
және қолдан өсірілген ормандар біртүтас мемлекеттік орман қорын ... ... қоры ... ... олай ... ... қоры орманға
қарағанда кең үғым» - деп ... [6]. ... ... ... ... ... ... табиғи-ғылыми түсінікпен өзара тығыз
байланысты орманның ... ... ... оны ... ... емес табиғи өсімдіктер» деген терминдермен
арақатынасын анықтау ... - ... ... ... өсетін, табиғи қалыптасқан
өсімдік түрлерінің жиынтығы. Әдебиетте ... ... ... ... ... айыра білу керек. Бүгінгі таңда заң
әдебиетінде флора түсінігі қолданылмай, ол ... ... деп ... ... орай бір топ ... ... «флора» терминін қолдануды және ... ... ... ... ұсынып отыр. Әсіресе, соңғы жылдары,
шаруашылық қызметтің табиғи ортаға әсерінің өсуінен өсімдіктердің ... ... ... азайып кетті, сондықтан генетика мен селекцияның
негізін құрайтын өсімдіктердің ... ... ... ... ... отыр. Әдебиетте флораға төмендегідей заңдық түсінік берілген: белгілі
аумақта өсетін, қүқықтық режімі анықталған, өсімдіктердің табиғи ... ... ... ... деп аталады.
Ә.С. Стамқүлұлы өзінің 1995 жылы жарық ... ... ... ... деген оқулығында: «республикамыздың
аумағында 6000 жуық дәрілік қасиеті бар өсімдіктер ... Ал ... ... ... ... ... ... ермен сияқты өсімдіктердің дүниежүзінде
теңдесі жоқ. Орманнан басқа табиғи өсімдіктердің алуан түрі бола тұрса да,
өсімдіктерді қорғау, ... және ... ... арнайы қабылданған заң
жоқ», - деп жазды [7, c. 34].
Біздің мемлекетте қорықтар мен ... ... ... ... ... ... ... жекелеген өсімдіктерді, жануарларды қорғау
және сақтау мақсатында «Қызыл Кітапқа» енгізу ... ... ... ... дендралогиялық парктерді ұйымдастыру және ... ... ... ерекше көніл аударылады.
Республика аумағында сирек кездесетін, саны азайып келе ... ... кету ... ... ... жануарлар мен өсімдіктерді ... ету үшін 1995 ... 13 ... Қазақстан Республикасы
Министрлер Кабинетінің 1258 санды қаулысымен ... ... ... ... ... ... кабылданды [8]. Қызыл кітап
республика аумағында сирек кездесетін, саны азайып келе ... әрі ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктер ... ... ... оларды зерделеу, қорғау, өсімін молайту және ... ... ... шаралардың жиынтығы бар негізгі құжат болып
табылады. ... ... ... ... сонымен қатар жануарлар
мен өсімдіктер дүниесі мемлекеттік кадастрының кұрамдас бөлігі ... ... ... ... ... енгізілген жануарлар мен
өсімдіктер түрлері Қазақстан Республикасынын бүкіл ... ... ... ... Республикасының заңдарында көзделгеннен басқа
жағдайда, бұл түрлерін аулауға, жинауға бүкіл ... ... ... ... Республикасының Қызыл кітабына енгізілген жануарлар мен
өсімдіктер түрлерінің жойылып кетуіне, сандарының азаюына және ... ... ... әсер ... әрекеттерге жол берілмейді.
Қазақстан Республикасының Қызыл ... ... мен ... ... екі ... ... ... мен өсімдіктер түрлерін ... ... ... ... ... ... ... және ботаникалық комиссиялар ... ... ... ... ... ... комиссияның ережесі мен
күрамы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 8 ақпандағы 177 ... ... ... ... ... ... мен
өсімдіктерді қорғауда «Қазақстан Республикасының биологиялық сан алуандық
тұралы Конвенцияны мақұлдауы және онда көзделген ... ... ... ... ... ... ... 1994
жылғы 19 тамыздағы 918 санды каулысының маңызы зор [9]. Биологиялық сан
алуандықты сақтаудағы және ... ... ... ... 1992 жылы ... Рио-де-Жанейрода өткен Біріккен Ұлттар
қүрамының қоршаған орта жөне даму жөніндегі Конференциясында ... ... ... қол қойылған. Қазақстан Республикасының
Министрлер Кабинетінің 1994 жылғы 19 ... ... сай ... ... ... ... және жойылып кету қаупі бар түрлерін қорғау,
биологиялық сан алуандықты сақтау мақсатытнда осынау жануарлардың ... ... мен ... ... кету ... бар түрлері мен
сұраптарының саны мен ареалдарын сақтауға, қорғауға және қалпына келтіруге
қатысты шараларды ұйымдастыру ... және ... ... ... ... және биоресурстар министрлігіне, облыстардың
әкімдеріне, мүдделі министрліктер мен ... ... ... сан ... ... ... қорғалымдар, қорықтар, табиғи
үлттық парктер, генетикалык резерваттар және басқа да қорғалатын ... ... ... үйымдастыру міндеттелді
Сахипов М.С. орманның заңының түсінігін былай деп ... ... ... ... өсетін және мемлекет ... ағаш ... ... ... деп ... ... Г.Ж. пікірі бойынша орман шаруашылығын үйымдастыру және жүзеге
асыру, орман ресурстарын тиімді, кешенді пайдалану, орман ... ... оны ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастардың ерекше кешенін қүрайды және бұл қатынастар өз ... ... ... олардың барлығының объектісі орман қоры, ... ... ... ... ... Ондағы барлық организмдер бір-бірімен
тығыз байланысты және осындай ... ... ... ... ... ... ғана қорғап, ал басқа өсімдіктерді
тиімді пайдаланбасақ, ... ... және ... ... ... емес. Орманды ағаш және басқа да ... мен ... деп ... жөн. Заң ... ... ... айтылған
сипаттамасына қоса, оның тағы мынандай ерекше белгілері бекітілген:
- біріншіден, өзара тығыз әрекет ететін табиғи ресурстардың ... ... ... ағаш ... көп ... оны ... ... әсер ететін жүйеге айналдырды және бүл белгі орманның экологиялық
белгісі;
- екіншіден, ормандардың орман ... ... ... ... ... ... есеп кұжаттарында міндетті түрде тіркелуі, есеп-тіркеу
белгісі деп аталады.
Осы үш белгі ... ... емес ағаш ... ... негіз
болады.
2003 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Орман кодексінде ... - ағаш пен бұта ... және ... ... басқа да
компоненттерінің жиынтығы негізінде белгілі бір аумақта ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік мәні бар табиғи кешен деп анықталған. Автордың пікірінше,
орманға берілген осы анықтамада орманның экологиялық ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік меншіктің объектісі ... ... және ... емес ... ... ... реттейтін
қүқықтық нормаларда бүл белгілер басшылыққа алынуы керек.
1.2 Орман ... ... және ... ... ... өз егемендігін алғаннан кейін табиғи ресурстарды
пайдалану мен қорғау ... ... жаңа ... ... дами ... ... ... негізін
құрайтын барлык табиғи ресурстарға 1991 жылғы 16 желтоқсандағы «Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі тұралы» заңымен [12], 1995 жылы ... ... ... Республикасының Конституциясымен [13]
мемлекеттік меншік қүқығы бекітілді.
2003 жылы 8 шілдеде орман саласындағы қатынастарды ... ... ... ... ... қабылданды.
Кодекстің 6 бабына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағындағы ... ... ... ... ... ... ... шаруа-шылығының
қажеттеріне арналған орман қоры жерлерІ Қазақстан Республикасының ... ... әрі ... қоры) қүрайды.
Орман кодекстің жаңалығы орман қорын екі топқа ... яғни ... ... орман қорларына. Кодексте олардың анықтамасы мен ... ... ... ... жатады:
1)ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріндегі (орманды және ағаш
өспеген ... қоса ... ... және ... ... ормандар;
2)табиғи және қолдан өсірілген ормандар, сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... ... ... үшін ... ... өспеген жер учаскелері.
3)Халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ пайдаланудағы темір
жолдар мен автомобиль жолдарының, ... ... ... ... желілік қүрылыстардың белдеулеріндегі он метр және ... ... 0,05 ... ... ... ... ... орман қорына Қазақстан Республикасының жер тұралы заң актісіне
сәйкес орман өсіру үшін нысаналы ... жеке және ... емес ... жеке ... ... үзақ ... жер пайдалануға берілген
жерлерде, солардың қаражаты есебінен жасалған, ені он метр және ... ... 0,05 ... ... ... өсірілген ормандар, агроорман-
мелиорациялық екпелер, арнайы мақсаттағы плантациялык екпелер жатады..}
«Орман қоры» және «орман ... ... ... ... ... ... ... қатар олардың бір бірінен айырмашылықтары бар. ... 8 ... сай ... ... ... ... және ... орман
қоры жерлеріне бөлінеді. Мемлекеттік орман қорының жерлеріне табиғи түрде
ағаш өскен, мемлекеттік ... ... ... ... ағаш ... ... өспеген (орманды және ағаш өспеген ... ... ... мемлекеттік ұйымдарға тұрақты жер пайдалануға берілген жерлер
жатады. Орман қорына мыналар кірмейді:
1) мемлекеттік орман ... ... тыс ... ... ... ... 0,05 гектардан кем шоқ ағаштар, ауыл шаруашылығы ... бұта ... қала ... мен орманды саябақтарды қоспағанда, елді
мекендер шекарасы шегіндегі ... ... үй ... ... мен ... учаскелеріндегі ағаштар мен
бұталар кірмейді.
Қазақстан Республикасындағы барлық ормандар қорғалуға жатады. 44 бапқа
сай Қазақстан Республикасындағы ... ... су ... ... гендік, санитарлық-гигиеналық, сауықтыру және өзге де ... ... ... ... ... табылады.
Ормандардың атқаратын функцияларының басымдықтарына қарай ... ... ... қорғалатын орман аумақтары, оның ішінде: биосфералык түрлері
мен қорық-сепортерлерді қоса, мемлекеттік табиғи ... ... ... табиғи саябақтар ормандары; мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
қорық аймақтары ормандары; табиғаттың мемлекеттік орман ... ... ... қоса, ғылыми маңызы бар орман учаскелері; аса
кұнды орман алқаптары; жаңғақ кәсіпшілігі аймақтары; орман-жеміс екпелері;
аса биік тау ... ... ... орман белдеулері;
- қала ормандары мен орманды саябақтар;
елді мекендердің және емдеу-сауықтыру ... ... ... ... ... ... ... көлдер, су қоймалары мен ... да ... ... ... ... ... ... халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ пайдаланудағы ... мен ... ... каналдар, магистральдық қүбырлар мен басқа
да желілік ... ... ... ... ... ... және ... маңызы ... ... ... ... мен ... ... ... орманды белдеулер;
- егіс-топырақ қорғаныштық ормандар санаттарына бөлінеді. Халықаралық
және республикалық маңызы бар ортақ ... ... ... мен ... ... ... қорғаныштык орманды
белдеулерге жұмыс істеп тұрған және салынып жатқан темір жолдарға бөлінген
белдеулерге іргелес жатқан, темір жол ... екі ... ... бес ... ... орман және халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ
пайдаланудағы ... ... ... ... ... ... ... екі жаққа қарай екі жүз елу метр шегіндегі орман жатады.
Мемлекеттік ... қоры ... ... ... мынадай режимдері белгіленеді:
- қорық режимі - Кодексте айтылған жағдайларды ... ... ... ... оның ішінде ағаштарды кесуге ... ... ... - басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесуге (ағаш
кесудің өзге түрлері Кодексте айтылған жағдайларда ғана ... ... мен ағаш ... ... ... ресурстарын
дайындауға, шөп шабу мен мал жаюға ... ... ... ... ... режимі - басты мақсатта
пайдалану үшін ағаш кесуге ... ... өзге де ... осы ... ... ғана ... ... шайыр мен
ағаш ... ... ... ресурстарын дайындауға тыйым салынады.
Орман қорының әлеуметтік-экологиялық, экономикалық құндылығы, оның
қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі, су корғайтын, қорғаныш, санитарлы-гигиеналық,
сауықтыру және басқа да ... ... ... ... ... салалары үшін негізгі шикізат көзі ретінде атқаратын ролімен
анықталады.
1 сәуір 2004 жылы 539 ... ... ... және ... ... ... ... Республикасы мен Халықаралық қайта құру және
даму банкісінің арасындағы грант бөлу ... ... ... заңы ... [14]. Бұл заң және ... кодексінің 64
бабына сай Қазақстан ... ... ... ... ... ... қорын корғау жалпы мемлекеттік міндет және ол ... ... ... ... ... ... басқа да бірқатар әдістердің жүйесі арқылы іс жүзіне асырылады. Орман
қорын қорғауды ... ... ... ... маңызы ерекше зор.
Орман қорын құқықтық қорғау - заңда ... ... ... ... салудан, заңсыз ағаш кесуден, зақымдаудан және басқа ... ... ... ... ... мен ... ... ұтымды, сарқылмастай пайдаланылуы мен үлғайта өсірілуін қамтамасыз
ететін экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастыру, ... және ... ... ... қоры ... ... кешен ретінде көптеген үрпақтарға қызмет
етті және қызмет етеді. Сондықтан әрекет етіп отырған орман заңдарында
қарастырылған ... ... ... ең ... оны ... ... ... қамтамасыз ету дегенді білдіреді. Қазіргі кезде
әрекет етіп отырған ... ... ... осы ... қатынастарды
реттеуге, орман заң бүзушылықты болдырмауға бағытталған.
Қазақстан Республикасының Орман кодексінде табиғат объектісі және
қүқықтық ... ... ... ... орман қорын тек қорғау ғана емес,
сонымен бірге сақтау мәселелері де бекітілген.
Ормандарды күзету мен ... ... ... мыналар жатады:
1) ормандағы өрттердің алдын алу, оларды дер кезінде байқап, ... ... ... ... орман қоры аумағындағы барлық жұмыс істейтін әрі сонда
орналасқан ұйымдардың, ... ... ... ... ... өрт ... ережелері мен санитарлық
ережелерді сақтауын қамтамасыз ету;
3) орманды ... ағаш ... ... ... ... ... орман заңдарын ... ... ... ... ... қоры жерлерін күзету;
4) орман пайдаланушылардың сүрікті түбірімен босату ережелерін және
орман пайдаланудың ... да ... ... орындауың қамтамасыз ету;
5) орман зиянкестері мен ауруларының ошақтарын дер ... ... ... ... және ... ... ... биотехникалық іс-шараларды жүргізу;
7) мемлекеттік орман қоры аумағында аң ... мен ... ... ... камтамасыз ету.
8) мемлекеттік орман қорының күзетілуін, ... ... ... пайдаланылуын және орман өсіруді қамтамасыз ететін
басқа да іс-әрекеттер болып табылады.
Орман ... ... ... ... үлғайта өсірумен және тиімді
пайдаланумен байланысты қоғамдық қатынастарды тиімді реттеу үшін, орманды
басқа ағаш ... ... ... Орманды орман емес ағаш екпелерінен,
бірінші параграфта айтылған, оның негізгі үш: экологиялық, ... ... ... бойынша айырамыз.
Бірақ, Орман кодексінде бірқатар, мысалы қорық аумағында өсетін қорық
ормандарының, қала аумағында өсетін қалалық ... ... ... ... белгілеріне қарама-қайшы келеді, себебі, жоғарыда айтып
кеткеніміздей, орман Орман қорын күкықтық ... ... ... оның ... негізінде жүзеге асырылады.
Орман қорын қүқықтық қорғауды қамтамасыз етуде орман ... ... ... ... ... қағидалар жүйесінің болуы аса
маңызды.
Орман заңдарының қағидалары жалпы қүқыық қағидаларынан ... ... ... ... ... ... олардың негізінде орман
қорын құқықтық қорғау ... ... ... ... құқықтық қағидалары дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... орман қорын үздіксіз
және саркылмастай пайдалануды, дер кезінде орман ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін орман
қорын қорғаудың бастамалары. Жоғарыда айтылғанды қорыта отырып, орман қорын
қорғаудың ... ... ... атап көрсетуге болады:
1) ормандардың климаты реттейтін, орта түзетін, егіс-топырақ қорғау, ... және ... ... ... ... мемлекеттік
мәнін мойындау;
2) орманды тұрақты дамыту (Қазақстан Республикасының орманды аумақтарын
тұрақты ұлғайту);
3) ... ... ... ... ... және ... биологиялық әралуандығын сақтау;
4) ормандарды көп мақсатқа пайдалану;
5) ... ... ... ... сарқылмайтындай етіп
пайдалану;
6) орман қорын күзету, қорғау, ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік реттеу мен бақылау;
7) басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу мен алынған сүреті ... ... ... ... ... пайдалануді реттеу функцияларының
ара жігін ажырату;
8) Қазақстан ... ... ... ... келтірілген
залалдың орнын толтыру;
9) орман ресурстарын ақылы пайдалану;
10) орман қорының ... ... ... қол ... халықтың және қоғамдық бірлестіктердің орман қорын күзетеге және
қорғауға қатысу ... ... ... ... ... ... бір ... екінші санатқа
ауыстыру, сондай-ак орман пайдалануға тыйым салынатын немесе ол шектелетін
ерекше қорғаныштық учаскелерге бөлінуі мемлекеттік экологиялық ... ... ... кезде орман орналастыру материалдары және (немесе)
арнайы зерттеулер негізінде оның экологиялық және әлеуметтік-экономикалық
маңызына қарай ... ... ... ... ... ... бір санаттан екінші санатқа ауыстыруды Қазақстан Республикасының
Үкіметі жүргізеді.
Ерекше қорғалатын учаскелер басты мақсатта ... үшін ағаш ... ... ... ... ... арнайы зерттеулер кезінде
бөлінеді.
Тиімді орман қорын пайдалануды үйымдастыру - орман ... ... ... ... ... зор жақтарының бірі. Тиімді пайдалану
дегеніміз - жоғарыда айтып кеткеніміздей, орман қорын ... ... сай ... нысаналы, толық, кешенді пайдалану.
Орман қорын пайдалану процессінде ... ... ... ... ең ... басты мақсатта жөне қосымша орман пайдалануды жүзеге
асыру тәртібін реттеумен, орман пайдалану қүқығының пайда болу және ... ... ... ... қорын қорғау нормалары орман заңдарын бұзудың алдын-алатын
ережелерді бекітумен сипатталады және бұл орман ... ... ... ... болып табылады. Өзінің мазмүнына қарай нормалар қандай да
бір ... ... ... ... ... ... ... бір
әрекеттерді жасауға міндеттейді.
Орман қорын қорғау ... ... ... ... қоры ... келтіретін әрекеттерді немесе әрекетсіздіктерді жасауға тыйым салатын
нормаларға тоқтала кетейік. Орман кодексінің 27 бабына сай ... ... әсер ... ... ... мен ... объектілерді
орналастыру, жобалау, салу немесе пайдалануға беру ... ... ... ... ... ... ... қорына теріс әсер ететін
сарқынды судан, өнеркәсіп және ... ... және ... ... ... сақтауды қамтамасыз ететін
шараларды көздеуге, жүзеге асыруға тиіс. Орман қорының жай-күйіне ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды,
цехтарды, көлік жолдарын және басқа объектілерді пайдалануға ... ... ... ... 48 ... сай ... кеспеағаш шегінен артық
мөлшердегі сүрек дайындауға, сондай-ақ ... ... ... ... ... 51 ... қабық және ағаш көгерішін ... өсіп ... ... ... ... ... Бүл ... косіпорындар мен үйымдардың орман қорын пайдалану ... болу ... ... қолданылады.
Бірқатар орман қорын қорғау нормалары мекемелер мен ... ... ... ... және оның ... пайдалану кезінде белгілі бір
заңмен қарастырылған әрекеттерді жасауға рұқсат ... ... ... 19 ... 2004 жылы 53 санды ... ... ... орман және орман өсіруді қорғау және күзету нормативтері мен
нормаларын бекіту тұралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы [15].
Орман кодексінің 37 ... ... ... Онда ... қорын
пайдаланушылардың рұқсат етілген құжаттарда көрсетілген көлемде ... ... ... жол ... орман өнімдерін жинау үшін алаң
жабдықтауға, өндірістік, ... және ... ... ... ... және ... орман қоры өнімін ұқсату үшін
қүрылғылар мен жабдықтар орнатуға, ... ... ... ... ... отырып, көлік түрақтарын жасауға құқықтары бар.
Негізгі орман пайдалану болып ... ... ... жоспарлау
есепті кеспеағаш негізінде жүргізіледі. Есепті кеспеағашты -басты мақсатта
пайдалану үшін ағаш кесу тәртібіндегі жыл сайынғы ағаш дайындау ... ... ... ... орманды үздіксіз және сарқылмастай ... ... ... орман иелігінің қайсысы бойынша ұзақ мерзімге
арнап ... ... ... пен ... ... ол орман
иеліктерінің есепті кеспеағаштарының жиынтығы ретінде белгіленеді. Есепті
кеспеағашты Қазақстан Республикасының орман шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ағаш кесу ... реттеу
мақсатында 1996 жылы 6 қаңтарда Қазақстан Республикасының Үкіметінің
Қаулысымен бекітілген 22 ... ... ... ... ... ... өсіп ... ағашты босатудың», 1995 жылы 13
қаңтарда Қазақстан ... ... ... ... 48 санды «Қазақстан Республикасының ... ... және ... адырды ормандарында басты мақсатта пайдалану үшін
ағаш кесудің» Ережелері ... ... ... ... пайдалану жалпы орман қорғау нормаларымен,
жеке қаулылармен және ... ... ... ... ... 52 бабында: «жабайы жемістер, жаңғақтар, саңырауқүлақтар,
жидектер, емдік өсімдіктер мен техникалык шикізат, ағаш ... ... ара ... мен ... орналастыру орманды ортаға залал келтірмей
жүзеге асырылуға тиіс» - делінген.
Ормандарда шөп шабу мен мал жаю ... 1993 жылы 14 ... ... ... Кабинетінің «Қазақстан Республикасының орман
қоры аумағында шөп шабу мен мал жаю» ... ... ... ... ... ... ... сай орман пайдаланудың
шектелген тәртібі бекітілген. ... ... ... және тарихи-
табиғи парктердің, табиғат ескерткіштері ормандарында, қорықтық ... ... бар ... ... ... ... кәсіпшілігі
аймақтарының ормандарында, жеміс ағаш екпелерінде, қала ормандарында, жасыл
аймақтардың орманды парк бөліктерінде, ... ... ... ... ... бірінші және екінші ... ... ... ... ... ... бірінші және екінші аймақтарының
ормандарында, мемлекеттік орман белдеулерінде. ... ... және ... ... ерекше құнды орман алқаптарында, өзендер, көлдер мен су
қоймалары және басқа да су объектілері ... ... ... ... ... ерекше қорғалатын учаскелерде басты ... үшін ағаш ... және ағаш ... ... ... тыйым
салынады. Бүл ормандарда басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу ... ... ... ағаш ... ... ... ... су қорғаушылық, санитарлы-гигиеналық және басқа пайдалы табиғи
қасиеттерін ... ... ... бұл ... ... пайдалануды
жалғастыра беруге мүмкіндік беретін әдістермен жүргізіледі. Осы ... ... ақ мал ... орманның сүректік емес өнімдерін кәсіпшілік
дайындауға тыйым салынады.
Келесі қарастырайық деп отырған нормаларымыз ... ... ... және ... орман қоры ресурстарын сақтау,
ұтымды ... және ... ... ... бір ... ... кодексінің 38 бабында ... ... ... ... ... ормандардың, басқа да табиғи объектілердің жай-күйі мен
үлғайта өсірілуіне орман пайдаланудың теріс әсерін болдырмайтын .әдістермен
жүргізуге;
- ... ... ... жол ... ... ... өрт қауіпсіздігін сақтауға, жұмыс орындарында
өртке қарсы шараларды жүргізуге, ал ... шыға ... ... оларды
сөндіруді жүзеге асыруға;
- орман пайдалануды жануарлар әлемі мен ... өмір сүру ... ... ... ... ... ағаш кесетін жерлерді кесінді ... ... ... ... салдарынан өзі бұзған орман қоры учаскелерін оларды тиісті
мақсат ... ... ... және ... кұжаттарында
көрсетілген күйге өз есебінен қалпына келтіруге, ағаш ... ... ... ... ... ... ... жойылған немесе оталған жерлерде
орманды қалпына келтірудің шартта көзделеген шараларын жүргізуге;
- ... ... үшін ... ... ақы ... Бұл ... ... ... тиіс ... ... ... бекітілген осы жалпы міндеттермен катар, орман
қоры саласында басқа да ... ... ... ... ... ... қорғау шараларының ішінде өрт қауіпсізідігін қамтамасыз ету
маңызы ерекше зор шаралардың бірі. 2004 жылы 12 ... ... ... ... ... төрағасымен «Қазақстан
Республикасының ормандарында өрт ... ... ... ... ... ... ... 64 бабы жоғарыда көрсетілген Ережені жетілдіре
отырып, біріншіден, ... ... ... мемлекеттік өрт
қадағалау Қазақстан Республикасының өрт кауіпсіздігі ... ... ... уәкілетті органмен және (немесе) тиісті облыстың
облыстық атқарушы органымен ... ... ... Екіншіден,
мемлекеттік орман қорының аумағында жұмыс істейтін орман пайдаланушылар,
өзге де жеке және ... ... ... өрт қауіпсіздігі ережелерін
бүзғаны үшін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... орман ресурстарын пайдаланғаны ... ... ... ... және ағаш кесу билеті
Қазақстан Республикасының Орман кодексіне сәйкес, орман дегеніміз -
ағаш пен бұта ... және ... ... ... ... жиынтығы негiзiнде белгiлi бiр аумақта ... ... ... ... және маңызды экологиялық, экономикалық
және әлеуметтiк мәнi бар табиғи ... ... ... ... ... ... ... – бұтақтық, теректік және шөптік ... ...... ... ... ... ... жерлеріндегі өсінділер;
Экологиялық белгісі – қоршаған ортаның жағдайына әсер етеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... оның ... орман табиғи объектісіне жағымды әсер ету.
Бірінші бағыт - ормандарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету. ... ... ... оны қолдануды азайтады және жойылып кетуіне жол
бермейді. Сол мақсатта орман заңдылығында ... ... ... ... ормандарды санаттарға бөлу және т.б. нормалар
қарастырылған.
Екінші бағыт - ... ... мен ... ... ету. ... және ... кесуден күзетіледі, зиянкестер мен аурулардан қорғалады.
Осы мақсатта орман заңдылығында орман пайдаланушылардың ... ... мен ... мен ... ... міндеттері, орман заңдылығын
бұзған үшін жауапкершілік көзделген.
Үшінші бағыт - ормандардың ... және ... ... ... ... орманды қалпына келтіру және орман өсіру ... ... ... ... ... талаптар қояды, орман
пайдаланушыларға міндеттер жүктейді және ... ... ... ... көтеруге байланысты басқа нормаларды бекітеді.
Орман қорын күзетудiң, қорғаудың, ... ... ... ... өсiрудiң экономикалық принциптерi мен әдiстерi:
1) мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде ормандарды күзету, қорғау,
молықтыру мен орман өсiру ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiткен
нормалар мен нормативтерге ... ... ... ... орман ресурстарын және ормандардың пайдалы қасиеттерiн ақылы түрде
пайдалану;
4) ерекше қорғалатын орман аумақтарын ақылы ... ... ... ... ... ... өңiрлердi ұлғайтуды
ынталандыру;
6) мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман ... ... ... орман иеленушiлердiң және орман ... ... ... ... ... үшін ... ... орман қорының
учаскелерінде орманды пайдаланудың мынадай түрлері үшін ... ағаш ... ... және ағаш ... ... ... ағаш ... (ағаштар мен бұталардың қабықтарын,
бұтақтарын, томарларын, тамырларын, жапырақтарын, бүршіктерін) дайындау;
4) орманды ... ... (шөп ... мал жаю, ... шаруашылығы, аң
шаруашылығы, ара ұялары мен омарта орналастыру, көкөніс шаруашылығы, бақша
шаруашылығы және өзге де ауыл ... ... ... дәрілік
өсімдіктер мен техникалық шикізаттар, жабайы өсетін жемістер, жаңғақтар,
саңырауқұлақтар, жидектер және ... да ... ... мүк, ... мен ... ... ... дайындау және жинау);
5) мемлекеттік орман қоры учаскелерін:
мәдени-сауықтыру, рекреациялық, туристік және спорт мақсаттары;
аңшылық шаруашылығы қажеттері;
ғылыми-зерттеу мақсаттары үшін пайдалану.
Мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... ... ... заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде
берілетін ағаш кесу ... мен ... ... ... негізінде
беріледі.
Мемлекеттік орман иеленушілер тоқсан сайын, есепті тоқсаннан ... ... ... кешіктірмей өзінің орналасқан жері бойынша салық
органдарына уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша ... ... ... салу ... ... ... ... орман иеленушілер, Қазақстан Республикасының заңнамалық
актісінде белгіленген тәртіппен орман пайдалану құқығын алған жеке ... ... ... төлеушілер болып табылады.
Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес орман өсіру үшін нысаналы
мақсатта өз меншігіндегі немесе ұзақ мерзімді жер ... ... ... ... ... орман пайдалануды жүзеге ... ... ... ... ... болып табылмайды.
 Мыналарды:
1) көшеттердің құрамы мен нысанына күтім жасау үшін кесуді, сондай-ақ
оның жас ... ... ... (жарықтандыру, тазарту) және
құндылығы шамалы ағаш көшеттерін қайта жөндеуге және ... ... ... жүзеге асыру кезінде түбірімен босатылатын
сүрек көлемін;
2) ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін алынған ағаш ресурстарының,
шайырдың, ... ... ... көлемін қоспағанда, пайдалануға
берілетін орман пайдаланудың көлемі және (немесе) ... ... ... оның ішінде ерекше қорғалатын ... ... ... салу ... болып табылады.
 Түбiрiмен босатылатын сүрек үшiн төлемақы ставкасы республикалық бюджет
туралы заңда белгiленген және орманды ... ... ... ... ... ... күнi қолданыста болған айлық есептiк көрсеткiш
мөлшерi негiзге алына отырып, тығыз бiр текше метр үшiн ... ... ... Жоғарғы бөлігіндегі дің кесіндісінің диаметріне ... ... ... ... үшін ірі 25 см және одан жуан 1,48 ... ... шамасында есептеледі. Сібір шыршасы, майқарағай ... 3-тен 12 ... ... 0,52 АЕК шамасында есептеледі. Төлемақы
ставкаларының мөлшері орман ағашының түріне, діңгегінің жуандығына, жалпыға
ортақ ... ... ... ... ... ... жер бедеріне, орман ағаштарының жеміс ағаштарына жататындығына
байланысты болып ... ... ... ... ... кеспеағаш аймағының жалпыға ... ... ... ... ... ... - ... - 25 км - 1,20;
25,1 - 40 км - ... 60 км - ... - 80 км - ... 100 км - 0,40;
100 км-дан астам - 0,30;
Кеспеағаш аймағының жалпыға ортақ пайдаланылатын жолдардан қашықтығы
кеспеағаш ... ... ... ... ... бойынша картографиялық
материалдар бойынша айқындалады және жергілікті жердің бедеріне қарай
мынадай ... ... ... ... бедер - 1,1;
жоталы бедер немесе батпақты жер - 1,25;
таулы бедер - 1,5;
2) аралық мақсатта пайдалану үшін ағаш ... ... ... - ... басты мақсатта пайдалану үшін іріктеп ағаш кесуді жүргізу кезінде -
0,8;
4) сүректі 20 градустан жоғары ... тау ... ... ... ... ... Үкіметі немесе орман шаруашылығы саласындағы
уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... заңнамасына
сәйкес өз құзыреті шегінде орманның тозу немесе жойылу ... ... ағаш ... ... ... салу ... шешім қабылдаған
жағдайларды қоспағанда, төленген төлемақы сомаларын қайтару жүргізілмейді.
Бұл ретте төленген ... ... ... ... ... өтініші бойынша ол мемлекеттік орман иеленушілер берген, ағаш кесу
билетінің, ... ... ... ... билетінің пайдаланылмағанын
растайтын құжатты табыс еткеннен кейін ол төленген жердегі салық органдары
жүргізеді.
2 Орман қорын ... ... ... органдардың құзыреті
2.1 Орман қорын қорғау ... ... ... мен ... ... пайдалану мен қорғау саласындағы мемлекеттік басқару
дегеніміз - мемлекеттің табиғи ... ... ... ... ... ... табиғи қорғау қызметін жүзеге асырудағы
мемлекет органдарының атқарушы-билеуші қызметі [19]. Бұл ... ... ... мен ... саласында мемлекеттік басқарудың мазмұнын
толық ... ... ... ... ... ... қызметі; екіншіден, бұл қызмет табиғатты қорғауға
бағытталады. Осы ... ... ... біз ен ... ... ... мынадай пікірлер келтіруіміз қажет. Табиғи
ресурстар пайдалану-қоғам мен табиғат арасындағы ... ... ... ... - ... ... экологиялық, экономикалық, мәдени -
сауықтыру, эстетикалық қажеттіліктерін өтеу үшін табиғат ... ... ... ... Республикасында «Қоршаған ортаны қорғау туралы» Заңында [20]
табиғатты пайдалану үғымы кеңінен қолданады. Ал шын ... онда ... ... ... сөз болады.
Табиғи ресұрстарды пайдалану құқығы заңдарында жан-жақты қарастырылған.
Онда табиғи ресурстарда ... ... ... тығыз байланысты
болғандықтан, табиғатты қорғау, ... ... ... ... ... ... де ... Бұл қоршаған ортаны қорғау заңдарының
ғана емес ол еліміздің төл заңының да ... ... ... ресурстар және қоршағаы ортаны қорғау
министрлігі айналадағы қоршаған табиғи ортаны қорғауда жоғары ... ... ... болып табылады.
Ол Республика өңіріне қарасты мемлекеттік экологиялық басқаруды ... ... көз ... оны кұрудың мәні «Жекелеген министрліктің
құзыретіндегі, бірақ бағына бермейтін ведомство үстінен экологиялык басқару
органдарының жүмысын ... ... ... ... отырғандығын ескеру керек [21].
1988 жылы Қазақстанда түңғыш рет Табиғатты қорғау жөніндегі мемлекеттік
комитет күрылды [22].
Ол табиғатты қорғау және табиғи ресурстар ... ... ... ... ... құрылды. Оған бұрыңғы табиғат пен оның байлық
қорларын қорғау және пайдалану жұмыстарымен айналысатын ... ... ... ... және бақылау қызметтері берілді.
Қазақ ССР-інде 1991 ж. 18-маусымда қабылданған ... ... ... ортаны қорғау» туралы Заңын қабылдаумен байланысты.
Экология және табиғатты пайдалану жөніндегі мемлекеттік ... ... ... ... атап ... оған мемлекеттік экологиялық
сараптаманы ұйымдастыру мен ... ... ... ... отыратын
кызметтер жүктелінген болатын.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1992 ж. 7-ақпаныыда жарыққа
шыққан «Экономикалық ... ... ... Республикасы мемлекеттік
басқару органдарын және олардың қызметін одан әрі ... ... ... мақсатында, Қазақстан Республикасының Экология ... ... ... ... ... ... және табиғатты
пайдалану жөніндегі мемлекеттік комитеті мен Қазақстан Республикасының Ауыл
шаруашылығы министрлігінің бірталай ... ... ... ... ... ... ... орган ретінде оған тапсырды. Оның
қүрамына ... ... ... бар ... ... ... кірді: Орман
шаруашылығы комитеті; Барлық шаруашылығы су тоғандарында балық қорын қорғау
және ... ... ... ... Бас ... ... ... ... ... Бас ... ... металдар кенін байыту жөніндегі Мемлекеттік
ғылыми-зерттеу және ... ... ... ... Мемлекеттік
ғылыми-өндірістік өнеркәсіп экологиясының «Казмеханобр» бірлестігі.
1995 жылы Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... өзгерістер болды. Оның кұрамынан Орман
шаруашылығы комитеттері шығарылды және оған жаңа ... ... ... ... ... 1997 ... 4-наурызында қабылданған
«Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ... ... ... ... ... ... орындау мақсатында Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 1997 жылдың 23-мамырында ... ... және ... министрлігінің Ережесі» бекітілді [23]. Осы
каулыға сәйкес бүл министрлік Қазақстан аумағында қоршаған ортаны ... ... ... пайдалану, сондай-ақ табиғи ортаның атмосфералық,
ғидрометеорологиялык және мониторинг құбылыстарын бақылауда ... іске ... ... ... органы болып табылады.
Орман қорын пайдалануды, сақтауды, қорғауды, ұтымды пайдалануды ... ... ... ету ... ... ... әдістермен мемлекеттік басқару негізінде жүзеге ... ... ... ... бір ... ... ... жағдайда - орман қорына қатысты, тиісті ... ... ... ... мен ... ... азаматтар арасында туатын
қоғамдық қатынастар ретінде сипатталады. Сондықтан, «мемлекеттік басқару»
бүл ең ... ... бір ... ресурсқа қатысты мемлекеттік органдар
мен кәсіпорындардың, мекемелердің, үйымдардың арасында ... ... ... ... ... құқықтық режім заттар үшін емес, сол
заттармен байланысты қатынастар үшін ... ... ... ... ... болып табылатын, басқару
объектісі және ... ... ... аркылы жүзеге асады.
Басқарушы және басқарылушы жүйе деп аталатын бұл ... ... ... ... ... олар бір-біріне тәуелді.
Табиғат ресурстарын пайдалану мен қорғауда ... ... ... және ... басқарылатын жақ, ал министірліктер, комитеттер,
үкімет басқарушы жақ. Жақтарды ... ... ... ... ... ... ... арақатынасын анықтаймыз. Бірақ, тәжірибе көрсетіп
отырғандай, қарастырып отырған салада басқару субъектілері мен ... ... ... ... өте қиын. Өйткені, белгілі бір қатынаста,
өзінің атқаратын қызметінің сипаты мен мазмұнына қарай, қандай да бір заңды
ұйым басқарушы, ал ... ... ... жақ ... мүмкін. Бірақ
мұндай жағдай, әлеуметтік басқарудың функционалды-кұрылымдық ... еш ... және ... ... басқарылушы жақтан бөлуден бас
тарту керек дегенді білдірмейді. Бір заңды ұйым ... да бір ... ... да, ... да жақ бола ... ... қатысушылардың арасындағы бай-ланыс, олардың басқару және
билік органдарының иерархияснда алатын орнымен емес, ... ... ... қызметінің мазмұнымен, осы қатынастардағы ролімен
аныкталады. Теорияда әлеуметтік басқарудың екі жүйесі ... ... ... осы екі жүйенің бір мезгілде басқарушы да, басқарылушы да
болып атқаратын екі түрлі ролі маңызды деген пікірмен келісуге болмайды.
Шын ... ... ... мен ... ... ... тек теориялық қана емес, сонымен бірге практикалық маңызы зор.
Бұл ең алдымен қандай да бір ... ... ... ... дұрыс
анықтауға мүмкіндік береді.
Адамдардың жүріс-тұрысына билік әсер ету негізінен әкімшілік-құықтық
негізде жүзеге ... Бұл жүйе ... ... ... ... қатынастарды ұйымдастыруға және реттеуге бағытталады. ... ... ... ... ... ... ... олар басқару
объектілері ретінде емес, басқару субъектілері ретінде басқарылады. Мысалы:
кәсіпорынды ... ал ... ... ... ... мәні ... ... және рухани өмірінің жағдайларын
жақсартуға бағытталған ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру мақсатымен басқару қызметінің әдістері ... ... ... ... ... басқару субъектілері
мен объектілерінің арасындағы байланыс үздіксіз, олар ... ... ... баскару объектісінің ерекшеліктерін ескере
отырып, басқару саласындағы қатынастардың дамуын ... ... ... ... ... ... ... не? Мемлекеттік басқаруды
көптеген заңгер ғалымдар ... ... оны ... ... те ... ... соған қарамастан, басқару қоғамның әлеуметтік
дамуының бейнесі ретінде, ең бір актуалды ... ... қала ... ... басқаруды ұйымдастыру мөселелерінің нарықтық
қатынастар ... ... ... көшу ... маңызы ерекше зор
болып отыр. Меншіктің мемлекеттік емес жаңа формаларының пайда ... ... ... ... өмірінде демократиялық тенденциялардың
терең-деуі мемлекеттік басқару жүйесіне өз әсерін тигізуде.
Қазақстан Республикасынын әлеуметтік экономикалық дамуында ... ... ... ... Д.Л. Байдельдинов экологияға қатысты
мемлекеттік басқаруды қоғам мен айналадағы ... ... ... тәртіпті қамтамасыз етуге, мемлекеттің субъектілерінің
экологиялық ... ... ... және олардың міндеттерінің орындалуын
қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... деп ... [24 ... өмірінде экономикалық қатынастар едәуір күшейіп, қоғам билік-
бұйрық қатынастардан бас ... ... ... ... аппаратының
басқарылушы субъектілердің қызметіне үнемі, тікелей әсер ... ... ... ... ... мен ... пайдаланушылардың
тәуелсіз жағдайы қалыптасып келе жатқаны рас. Шынында, табиғат объектілері
жеке меншікке ... ... ... ... ... мемлекеттік
реттеумен ауыстыруға болады. ... ... өз ... құрамайтын
объектіні басқара алмайды, ол тек сол объектінің жалпы қоғамдық маңызын
ескере ... оны ... ... ... ... ... ... ерекше
объект болғандықтан, олар біздің республикамызда ... ... бұл ... 1995 жылы 30 тамызда қабыл-данған Қазақстан Республикасының
Конститутциясының 6 бабында ... ... ... мемлекеттің
меншігінде болғандықтан мемлекет оларды билейді, басқарады. Сондықтан
айналадағы қоршаған ортаны ... ... ... ... ... басқару терминін» қолданған жөн болар.
Мемлекеттік басқару өкілеті мемлекеттік ... бір ... ... ал ... ... заңмен берілген билік өкілеттіктерді
жүзеге асыруға бағытталған атқарушылык-билік қызметі. Басқару қатынастары
басқару объектісінің басқару ... ... ... ... ... тығыз байланысты екенін ... ... ... ... ... бойынша басқару органдары орман
пайдаланушыларға орындалуға ... ... ... Осы ... ... ... қатынастары қай шекте орман заңдарын, ал қай шекте әкімшілік
қүқығының пәні ... ... ... ... Өйткені, жақтардың бірі екінші
жаққа қатысты белгілі бір өкілеттіктерге ие мемлекеттік әкімшілік ... ... ... ... ... әкімшілік кұқықтық қатынастар
болады. Қарастырып отырған сауал төңірегінде зан әдебиетінде көптеген
көзқарастар бар. ... ... ... орман, су, жер сияқты табиғи
объектілерді билеуде туатын қатынастар ... ... ... ... ... ... пайдаланумен байланысты қатынастар тиісінше орман,
су, жер ... ... ... ... ... су, жер қүқының
өкілдері орман, су, жерді ... мен ... ... ... ... осы ... реттейтін қүқықтардың пәніне жатқызады.
Бұл жазылған пікірлердің біржақты екені айқын көрініп отыр. Оның себебі
екі пікірдің де авторлары ... ... ... мен табиғатына көп
көңіл бөліп, ал сөз болып отырған объектілердің ерекшелігіне жеткіліксіз
көңіл аударғаны ... ... ... ... билеу мен пайдалану
қатынастарының арасындағы байланысты ескере ... сөз ... ... ... болсақ, әкімшілік және орман қүқығы ... ... ... ... ... ... құқық орман қорын басқаратын
мемлекеттік органдардың ... мен ... ... ... ... ... пайдалануды ұйымдастырумен тығыз байланысты орман
қорын билеу катынастары орман құқығының пәні болып ... ... ... ... ... ... қорын бақылау мен кадағалауға
байланысты катынастар әкімшілік құқығында, орман заңдарын да құрайды.
Орман қорын ... ... ... мен ... тек орман
заңдарында ғана емес, сонымен қатар басқару органдарының кұқықтық ... ... ... мен қаулыларда да қалыптасады. Олар мемлекеттік
органдардың орман қорын ... мен ... ... қызметінің
маңызын, негізгі бағытын және ... ... ... міндеттер
қаншалықты әртүрлі, жан-жақты және күрделі болғанымен, орман қорын
мемлекеттік ... ... ... - ... қоры ресурстарын ұтымды және
сарқылмайтын етіп пайдалану, оны сақтау, ... және ... ... ... ету ... ... қорын иелену, пайдалану, жүмсау
жөніндегі қатынастарын реттеу, орман қатынастары саласында заңдылықты
нығайту болып табылады.
2003 жылы 20 ... ... ... кодексінің 7 бабына сай
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік орман қоры ... ... ... және ... ... ... Ал жекеше орман
қоры учаскелерін иеленуді, пайдалану мен оған билік ... ҚР ... ... ... ... ... ... жағдай мемлекетке құқықтык, экономикалық, материалдық ... ... ... ... ... және оны осы саладағы
қатынастардың ерекше субъектісі етеді. Мемлекет өзінің ... ... ... қоры ... ... ... ... мен қаржыландыруды ұйымдастырады, орман қоры объектілерін
пайдалануға беру және алу ... ... ... ... ... дейін Республикамызда орман қорының тек ... ... ескі ... ... ортақ белгісі жок қүбылыс және ол
өз ерекшеліктерімен сипатталды. Олар:
- біріншіден, ... ... ... ... ... күштеу арқылы бекітілген жоқ, ол бүкіл коғамдық
қатынастарды ... құру ... ... ... ... ... соның
ішінде орман қорына мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шаралардың ішіндегі
негізгісі болып ... ... оның ... ... ... ресурстарына мемлекеттік меншік бекітілгенде кәсіпорындар
мен ұйымдардың, азаматтардың табиғат ... ... ... қана
қоймай, олар одан әрі кеңейтіліп отыр;
- екіншіден, сөз қылып отырған меншік құқығы ... ... ... ... ... ... Совет мемлекетінің заң
жүйесінде мемлекет меншік күкының ... ғана ... ... ... концессия деген түсініктер болмады;
- үшіншіден, Қазақстанда орман ... ... ... ... ол ... ... ... Заң тұрғысынан алғанда орман, су,
жер, жер қойнауына меншік иесі ... ... осы ... ... пайдалану мен қорғауды қамтамасыз етуге қажет қүқықа
ғана ие.Мемлекет меншік құқығын жүзеге ... ... ... ... табиғат пайдаланушылардың мүдделерін
ескеруі керек. ... ... ... ... ... ... болды. Ол
табиғат пайдаланушылардан өзіне қажет әрекеттердің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік меншікті бекіту,
қоғам өмірінің барлық салаларында заң үстемдігін орнату жағдайында жүзеге
асты. Экономикалық ... ... ... жағдайлар кезеңінде
мемлекеттің қоғамда ... орны мен ролі ... ... ... үшін ... ... да табиғат пайдаланушылар сияқты субъект
болып ... ... ... ... нарықтық қатынастар
табиғат ресурстарын тиімді ... мен ... ... ... жасайды, ол табиғат ресурстарына жасанды арзан баға
тағайындау сияқты факторларға жол бермейді.
Орман қорын ... ... ... ... ... ... белгілі бір әрекеттер жиынтығынан кұралады. ... пен ... ... ... ... ... ... төмендегідей
бағыттарда жіктеуге болады:
- орман ... ісін ... ... ... ... санаттарға бөлуді;
- мемлекеттік орман қорын алқаптар ... ... ... кесу ... ... кесу ... мен ... ресурстарын молықтыру жүйесін белгілеуді;
- орман пайдалану нормаларын белгілеуді;
- ормандарды ... мен ... ... ... ... ... селекциясы мен орман тұқым шаруашылығы жүргізуді;
- ормандарды зерттеу, есепке алу, күзету, қорғау, молықтыру, ... ... ... ... және ... ... ... сақталуына бақылауды жүзеге асыру жөніндегі өзге ... ... және ... іс-шараларды қамтиды.
Мемлекеттік орман қорын тиімді күзету мен ... ... ету ... орман иеліктері аумағы орманшылықтарға, ... ... және ... қарау аймағына бөлінеді.
Орман қорын басқару функциялары өзара тығыз байланысты, бірақ ... олар ... ... және ... ... ... қорын тиімді
пайдалануды үйымдастыруға бағытталған кандай да бір ... ... ... ... ... осы ... ... негізінде жүзеге
асады. Мемлекеттік басқарудың функциялары басқару қызметінің мазмұны ... ... ... жүйесін байланыстырады.
Мемлекетіміздің қазіргі кезеңдегі даму сатысында қай саланы алмасақ та,
баскдрудың экономикалық әдістері ерекше орын алып ... ... ... ... ... ... қолданылуда.
Орман кодексіне сәйкес біздің республикамызда ... ... ... ... ... асырылады. Орман кодексінің 68 бабында орман
пайдаланғаны үшін ақы ... ... ... ... қоры ... үшін ақы орман қоры ресурстарының сапасы мен арзанға түсуін,
орман өніміне қолданылып жүрген ... ... ... ... ... бағадан кем болмауьш ескере отырып белгіленеді делінген. Орман
кодексінің 42 ... ... ... ... орман қорын
пайдалануды жүзеге асыруға ақы төленеді. ... ... 42 ... ... ... ... азаматтардың ормандарда тынығу,
жабайы жемістерді, жаңғақтарды, саңырау-құлақтар мен жидектерді ... ... ... ... бар, ал бұдан басқа түрде орман қорын пайдаланғаны
үшін міндетті түрде ақы төленеді.
Орман ... ... үшін ... ақы ... ... кодексімен
реттелген және ол мыналардан тұрады: орман қоры ... ... ... үлғайта өсіруге төленетін төлемдер, орман алымдары және жалдау ақы.
Орман төлемдерін барлық орман ... ... ... ... ... ... төлейді. Орман төлемдерінің мөлшері
орман пайдалану үшін берілетін арнайы рұксат ... ... ... ... коры ... ... ... үлғайта
өсіруге; орман орналастыру шараларын жүзеге ... ... ... ... алымдары түбірінен босатылған ... ... ... ... ... жанама орман пайдалану үшін ... ... ... үшін ... ақы болып табылады. Орман алымдарын
сондай-ақ орман қоры жерін пайдаланғаны үшін төленетін ақы құрайды.
Орман пайдалану үшін ... ... ... және оны ... ... ... ... лицензияда, ағаш кесу билетінде, ордерде және
орман билетінде көрсетіледі.
Орман кодексінің 29 бабына сай мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... ... ... нәтижелері туралы хаттама және
сол негізге ... ... шарт ... ... ... қоры ... қысқа мерзімді орман ... ... ... ... туындайды.
Орман пайдаланушы жеке тұлға қайтыс болған жағдайда оған тиесілі орман
пайдалану құқығы Қазақстан Республикасының азаматтык заңдарында белгіленген
тәртіппен басқа адамға ... ... ... ... қайта үйымдастырылған кезде оған тиесілі
орман пайдалану құқығы Қазақстан ... ... ... ... ұйымдастырылған заңды тұлғаның құқық ... ... ... ... ... - ... пайдалану түрі сақталғанда ғана, құқық
мирасқорында орман пайдалануды жүзеге асыру үшін ... ... ... қуаттар және облыстық атқарушы ... ... ... ие мамандар болған жағдайда, ал орман пайдалану ... ... түрі ... ... ... ... бар
болған кезде ғана ауысуы мүмкін.
Орман пайдалану кұқығының үзақ ... ... ... ... ... ... ... билетіне өзгерістер енгізу арқылы ресімделеді.
Лицензия оны иеленушінің орман қоры учаскесін ұзак мерзімді ... ... ... ... табылады. Ағаш кесу билеті, ордер, орман
билеті бұларды иеленушінің орман ресурстарын немесе орман қоры ... ... ... ... күәландыратын құжаттар болып табылады.
Лицензияны беру тәртібі «Мемлекеттік учаскілерде орман қорын ұзақ ... ... ... тендер жүйесі бойынша беру ережесін бекіту туралы»
13 қаңтар 2004ж. №3 Қазакстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен ... ... ... көрсетілуге тиіс:
- ағаш қоры учаске шекараларының сипаттамасы;
- орман пайдаланудың ... ... мен ... ... ... ... пайдаланушының орман ресурстарын сақтау, қорғау, ұлғайта
өсіру жөніндегі міндеттері, орман ... ... ... мен ... ақы ... және оны ... мерзімдері;
- орман қорының сипаттамасы және лицензия мерзімі өткеннен кейінгі оның
жай-күйіне қойылатын талаптар;
- ... ... ... ... ... кесу ... оны ... сүректі, шайыр және қосалқы орман
материалдарын дайындау мен тасып ... ... ... ... ... ... Ағаш кесу ... босатылатын сүректің, шайыр мен қосалқы
орман материалдарының сандық өрі сапалық сипаттамасы, олардың құны, жұмысты
атқару мерзімдері, орманды қалпына ... ... ... ... ... ... қойылатын өсірушілік талаптары тұралы
мәліметтер болады. Ағаш кесу ... ... қоры ... иесі ... ... Республикасының Үкiметi:
 1) мемлекеттiк орман саясатының негiзгi бағыттарын әзiрлейдi және ... ... ... ... ... орман қорын иелену, пайдалану және оған билiк ету
құқығын жүзеге асырады;
 3) осы Кодекстiң ... ... ... ... ... орман пайдалану құқығымен мемлекеттiк жер қоры ... ... ... ... ... және пайдалану, ормандарды молықтыру мен
орман өсiру мәселелерi жөнiндегi бағдарламаларды бекiтедi;
 5) мемлекеттiк орман ... ... ... ... ... ... ... қоры учаскелерiнде сүрiктi түбiрiмен босату
және ағаш кесу ... ... ... ... су ... және ... су объектiлерi
жағалауларындағы ормандардың тыйым салынған белдеулерiнiң енiн ... ... ... ... ... есебiн, мемлекеттiк орман кадастрын,
мемлекеттiк орман ... ... ... ... тәртiбiн
айқындайды;
    9) түбiрiмен босатылатын сүрек төлемақысының базалық ставкаларын
бекiтедi, мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман ... ... ... мен оны ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қызыл кiтабына ... ... ... бекiтедi;
    11) Қазақстан Республикасының орман заңдарын бұзу арқылы
келтiрiлген зиянның ... ... ... ... ... ... ... қоры учаскелерiнде ормандарды күзету, қорғау,
молықтыру мен орман өсiру жөнiндегi ... мен ... ... ... ... мен ... кету ... төнген кезде
мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде ағаш ... ... салу ... ... ... орган:
1) Қазақстан Республикасының Yкiметi белгiлеген құзыретi
шегiнде мемлекеттiк орман ... ... мен ... ... ... қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру
мен орман ... ... ... ... ... ... ... етедi;
3) ормандарды күзетудi, қорғауды, ... ... ... ... ... және ... етедi, ғылыми,
тәжiрибелiк-өндiрiстiк және оқу мақсатында пайдаланылатын,
өзiнiң функционалдық қарауындағы ерекше ... ... мен ... орман қоры учаскелерiнде орман
пайдалануды реттейдi;
4) Қазақстан ... ... ... күзету, қорғау және
пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсiру ... ... ... әзiрлейдi және бекiтедi;
5) орман қорының жай-күйiне, күзетiлуiне, қорғалуына,
пайдаланылуына, ормандардың ... мен ... ... ... ... бақылау жасауды жүзеге
асырады;
6) мемлекеттiк ... қоры ... ... кеспеағаш аймақтары
мен кесу жасын, шайыр, ағаш ... ... ... дайындау, орманды жанама пайдалану ережелерiн
бекiтедi;
7) облыстық атқарушы ... ... ... орман қоры учаскелерiнде орман ресурстарын ұзақ
мерзiмдi ... беру ... ... және ... ... келiседi;
 8) орман қорының бiрыңғай мемлекеттiк есебiн, бiрыңғай мемлекеттiк
орман кадастрын, ормандардың бiрыңғай мемлекеттiк ... мен ... ... ... ... өрт ... жөнiндегi орталық
атқарушы органымен бiрлесiп ұзақ мерзiмдi ... ... ... ... ... ... ... iс-шаралар жоспарларына қойылатын
талаптарды айқындайды;
 10) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен орман
қатынастары саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
 11) ... және ... ... ... ... ... ... басшыларының орман қорының жай-күйi, күзетiлуi, қорғалуы,
ормандарды молықтыру, орман өсiру мен орман пайдалану ... ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттiк орман қоры
учаскелерiнде орман пайдалану құқығын, сондай-ақ ормандардың жай-күйiне
және молықтырылуына ... ... ... ... ... шектейдi,
тоқтатады;
 13) орман қорын күзету, қорғау және ... ... ... ... ... орман селекциясы және орман тұқым шаруашылығы саласындағы
ғылыми-техникалық даму бағыттарын айқындайды, ғылыми зерттеудi және жобалау-
iздестiру жұмыстарын ... ... ... ... ... қатысуымен өз қарауындағы
мемлекеттiк орман қоры ... ... ... ұзақ ... ... беру жөнiнде тендерлер ұйымдастырады және өткiзедi;
  15) Қазақстан Республикасының орман ... ... ... ... ... молайту мен пайдалану және
ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... ... iстердi қарайды;
2.2 Орман қорын қорғау ... ... ... жүйесі және олардың құзыреті
Орман қорын басқаратын мемлекеттік органдардың жүйесі үлкен де күрделі.
Орман қорын ... ... ... ... ... орман қорын
қорғау қатынастарын дамыту жөне одан әрі жетілдіру үшін күрылады және олар
өз қызметінде ... ... әсер етіп ... ... ... мазмұнына қарай бір-бірінен ерекшелене отырып, олар құрамдас
бөліктері өзара ... ... және бір ... ... белгілі
бір жүйені қүрайды.
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман
өсіру саласындағы мемлекеттік басқаруды ... ... ... ... ... ... ... уәкілетті орган және
оның аумақтық органдары, сондай-ақ осы ... және ... өзге де заң ... ... ... ... ... органдар кіреді.
Органдардың ұтымды құрылымын жасау және іс-жүзіне асыру маңызы ерекше
зор мәселелердің бірі.
Біздің республикамызда ... ... ... ... ... ... ... органдары, Табиғат ресурстары мен қоршаған ортаны қорғау
министрлігі, Орман, және аң шаруашылык комитеті, соттар, ... ... ... ... ... ... етеді, белгілі
өкілеттіктерге ие және олардың қызметі ... ... Сот ... ... ... ... қоры ... пайдалану және қорғау
қатынастарымен байланысты істерді қарап-шешеді, ... ... ... жауапкершілікке тартады.
Мемлекетіміздің ең жоғарғы кызмет иесі - Президент Ішкі және ... ... ... орман қоры ресурстарын пайдалану мен ... ... ... ... қол ... қоры ... ... пайдалану мен қорғау ісіне Парламент,
Үкімет, жергілікті атқарушы және өкілді органдары ерекше орын алады. ... ... ... ... ... ... органдары.
Парламент орман қорын қорғау және оны пайдалану заңдарын ... ... ... ... орманға меншік құқығын жүзеге асырады,
орман заңдарын әзірлейді және жетілдіреді, мемлекеттік ... ... жөне ... ... үшін ақы ... қағидаларын белгілейді, сондай-
ақ республика облыстарының арасында орман қатынастарын реттейді, ... ... ... ... ... ... ... қорғау
саласындағы, белгілі бір құқықбұзушылық әрекеттер үшін әкімшілік, қылмыстық
не азаматтық ... ... ... ... жоғарғы органы болып табылатын ... ... ... ... ... ... көп құқықтарға ие,
ол орман қорын ... ... ... ... комиттердің және басқа да орталық, жергілікті билік ... ... өзі ... актілердің күшін жоюға немесе ... не ... ... ... ... ... күзіретіне
1) мемлекеттік орман саясатының негізгі бағыттарын әзірлейді және оның
іске асырылуын қамтамасыз етеді;
2) мемлекеттік орман қорын иелену, ... және оған ... ... ... ... ... ... тұлғаларға орман пайдалану құқығымен мемлекеттік
жер қоры учаскелерін береді;
4) орман қорын ... ... және ... ... молықтыру
мен орман өсіру мәселелері жөніндегі бағдарламаларды бекітеді;
5) мемлекеттік орман қорын санаттар бойынша беледі;
6) мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... ... кесу ... бекітеді;
7) өзендер, көлдер, су қоймалары және ... су ... ... ... ... ... енін ... айқындайды;
8) орман қорының мемлекеттік есебін, мемлекеттік орман кадастрын,
мемлекеттік орман ... ... ... ... ... ... ... сүрек төлемақысының базалык ... ... ... қоры ... орман пайдалану
төлемақысын есептеу тәртібі мен оны бюждетке ... ... ... ... ... заңдарын бұзу ... ... ... есептеудің базалық ставкаларын бекітеді;
11) Қазақстан Республикасының Қызыл ... ... ... ... ... мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ормандарды күзету,
қорғау, молықтыру мен ... ... ... ... мен ... ... ... мен құрып кету ... ... ... ... қоры ... ағаш ... ... салу туралы шешім
қабылдайды;
14) Қазақстан Республикасының заңдарымен және Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... басқару саласында уәкілетті орган қүзыретін Орман және аң
шаруашылығы Комитеті болып танылады. Оның ... ... ҚР ... 13 бабы мен 6 ... 2005 жылы 310 ... ҚР Үкіметінін
қабылданған арнайы Ережесімен реттеледі [26]. Аталған ... ... ... ... ... Үкіметі белгілеген кұзыреті ... ... ... иелену мен пайдалануды жүзеге асырады; - орман
қорын күзету, қорғау, ... ... ... мен ... өсіру
мәселелері жөнінде бағдарламалар әзірлеп, олардың ... ... - ... ... ... ... молықтыру мен орман
өсіруді ұйымдастыруды және қамтамасыз ... ... ... ... және ... қарауындағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда орман
пайдалануды реттейді; - Қазақстан Республикасының орман ... ... және ... ... ... мен ... өсіру саласындағы
нормативтік құқықтық актілерін әзірлейді және бекітеді - орман қорының жай-
күйіне, ... ... ... ... молықтырылуы мен
орман өсіруге мемлекеттік бақылау жасауды жүзеге асырады; мемлекеттік орман
қоры аумағында есепті кеспеағаш аймақтары мен кесу ... ... ... ... ... ресурстарын дайындау, орманды ... ... ... ... атқарушы органдардың функционалдық
қарауындағы ... ... қоры ... орман ресурстарын ұзақ
мерзімді пайдалануға беру жөніндегі тендердің материалдарын және ... ... ... қорының мемлекеттік есебін, мемлекеттік орман
кадастрын, мемлекеттік орман ... ... ... ... ... Республикасының өрт қауіпсіздігі
жөніндегі орталық атқарушы органмен бірлесіп үзақ мерзімді орман ... ... ... ... өртке қарсы іс-шаралар жоспарларын
қойылатын талаптарды айқындайды; Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады; үйымдар және жергілікті бюджет қаражат
есебінен қаржыландырылатын атқарушы ... ... ... ... ... ... қорғалуы, ормандарды молықтыру, орман өсіру мен орман
пайдалану ... ... ... ... ... сәйкес мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман пайдалану
құқығын, сондай-ақ ормандардың ... және ... ... ... тоқтата тұрады, шектейді, тоқтатады; орман қорын
күзету, қорғау және ... ... ... мен орман өсіру, орман
селекциясы және орман тұқым шаруашылығы саласындағы ғылыми-техникалық даму
бағыттарын ... ... ... және ... ... ... ... орган өкілінің қатысуымен өз карауындағы
мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді ... беру ... ... ... және өткізеді;Қазақстан
Республикасының орман заңдары, Қазақстан Республикасының жануарлар дуниесін
қорғау, молайту мен пайдалану және ... ... ... ... ... саласындағы әкімшілік құқық бұзушылық тұралы істерді карайды.
Бүл комитеттің аумақтық органдары бар.Олар мынадай құқықтарга ие:
- орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды ... мен ... ... ... бағдарламалар әзірлеуге және оны ... ... ... ... ... ... мен
орман өсіруді ұйымдастырады және ... ... ... ... ... ... қоры аумағында және
ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда орман пайдалануды ... ... ... жай-күйіне, ... ... ... ... мен орман өсіруге мемлекеттік
бақылау жасауды жүзеге асырады;
- орман ... ... ... ... ... ... ... мониторингін жүргізеді, орман орналастыру мен
орман шаруашылығының жоспарлануын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... кұзетілуі, қорғалуы,
ормандарды молықтыру, орман өсіру мен ... ... ... ... ... ... Республикасының заңдарында ... ... ... қоры ... орман пайдалану құқығын
тоқтата тұрады, шектейді және тоқтатады;
- Қазақстан ... ... ... Қазақстан Республикасының
жануарлар дүниесін қорғау, молайту мен ... және ... ... ... туралы заңдар саласьшдағы әкімшілік күқык
бұзушылық туралы істерді қарайды;
- Қазақстан Республикасының заңдарында ... өзге де ... ... асырады.
Орман және аң шаруашылығы Комитетінің және оның аумақтык ... ... ... белгіленген тәртіппен өз құзыреттері
шегінде қабылдаған ... ... жеке және ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыратын органдар жүйесінде жергілікті
атқарушы органдардың, облыстық әкімшіліктердің, алатын орны ... ... ... Орман кодексіне сай, облыстык әкімшілік шекарасында облыстық
атқарушы органың қарауына:
1. уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... ормандарды молықтыру мен орман ... ... ... ... оларды іске асырады;
2. ормандарды күзетуді, қоуғауды, молықтыру мен ... ... және ... ... ... ... ... орман қоры аумағында орман пайдалануды реттейді;
3. мемлекеттік орман қоры аумағында ормандағы өрттердің алдын алу ... ... ... ... ... жыл сайынғы
жоспарларын әзірлеп, іске асырады;
4. жеке және ... ... ... ... өрт ... ... мен ... да кұралдарын ормандағы ... ... ... ... осы ... ... ... жүріп-тұру өрт ... ... ... ... көмекпен қамтамасыз етеді;
5. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес, қоғамдық ... ... ... ... жәрдемдеседі;
6. орманда өрт қаупі болатын маусымда мемлекеттік орман ... ... ... ... май ... резервін
жасайды;
7. шаруа қожалықтары мен өзге де ауыл шаруашылығы ұйымдарының орман
қорына ... ... ауыл ... ... жайылымдық
және шабындық жерлерде сабантүбін, аңыздарды және өзге де ... ... ... жасауды қамтамасыз етеді;
8. өртке қарсы насихатты, бұқаралық ақпарат ... ... ... өрт ... ... орындау тұралы мәселелердің
тұрақты берілуін үйымдастырады;
9. облыс аумағында ормандағы өртке қарсы ... ... ... ... ... ... осы ... арнайы комиссиялар
құрады;
10. орман қоры аумағында орман зиянкестерімен және ... ... ... санитарлық жай-күйін жақсарту жөніндегі жұмыстарды
ұйымдастырады;
11. орман зиянкесері мен ... ... ... ... және аэрозольдық іс-шаралар жүргізген ... ... өрт ... ... ... ... ... жеке
түлғалардын мемлекеттік орман қоры аумағында болуына тыйым салу ... ... ... ... тұру ... шешім қабылдайды;
12. уәкілетті орғанға беру үшін ... ... ... есебі,
мемлекеттікорман кадастры, мемлекеттік орман ... ... ... өздерінің функционалдық қарауындағы мемлекеттік ... ... ... объектілерді және орман шаруашылығы іс-
шараларын жүргізу нәтижесінде өндірілген дайын ... ... ... органның және облыстық өкілді органдардың қатысуымен
өздерінің қарауындағы мемлекеттік ... қоры ... ... ұзақ ... ... беру ... тендірлер
ұйымдастырады және өткізеді;
15. Қазақстан Республикасының заңдарында ... өзге ... ... ... комитетінің төрағасы лауазымы бойынша бір ... ... ... бас ... ... ... ... ормандары, жануарлар дүниесін күзету, қорғау, молықтыру және
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар ... ... ... ... бір ... Қазақстан Республикасының Мемлекеттік бас
орман инспекторының орынбасарлары болып табылады.
Орман қорын күзету қорғау, пайдалану, ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асыратын уәкілетті органның
және аумақтық органдардың лауазымды адамдарының:
1) ормандарды күзету, ... ... және ... ... ... мен іс-шараларының барлық түрлерін тексеруді,
сондай-ақ орман қоры аумағында орман шаруашылығын жүргізумен және ... ... емес ... ... ... ... заңдарында белгіленген тәртіптің сақталуын қадағалауды
жүзеге асыру мен жеке және ... ... ... ... ... ... нұсқау беру;
2) мемлекетті орман ... ... ... ... ... ... мен орман өсіруге
тексерулер ... үшін ... ... ... ... ... ... кедергісіз кіру;
3) Қазақстан Республикасының орман зандары, Қазақстан республикасының
жануарлар дүниесін қорғау, молайту мен пайдалану және ... ... ... ... заңдары саласындағы әкімшілік құкық бүзушылық туралы
хаттамалар жасау;
4) Қазақстан Республикасының сәйкес ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген төртіпен жеке және
заңды тұлғаларға Қазақстан ... ... ... Республикасының жануарлар ... ... ... мен
пайдалану және ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... бұза
отырып мемлекеттік орман қорына келтірілген залалды өтеу ... ... ... ... органдардың басшыларына Қазақстан
Республикасының орман ... ... ... ... қорғау, молайту мен пайдалану және ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар ... ... ... жол берген лауазымды адамдарды ... ... ... ... ал ... ... жағдайларда құқық қорғау
органдарына ... ... ... ... ... шешу ... беру ... беріледі.
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман
өсіру саласындағы мемлекетік бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... адамдары:
- орман шаруашылығы іс-шараларының орындалу сапасын және олардың
мемлекеттік орман қоры ... ... ... жобаларына
сәйкестігін;
- мемлекеттік орман қоры ... ... ... орман ресурстарын орман пайдалануға беру тәртібін;
- ормандарда өрт қауіпсіздігі талаптарының, ормандағы өрттердің алдын
алу жөніндегі, оларды дер кезінде байқау мен ... ... ету ... ... ... өртеңдер алаңының есебін
жүргізудің дәлдігін және мемлекеттік орман қорына өрттен ... ... ... ... зардаптарын жою жөнІндегі шаралардың
уақтылы қабылдануын;
- орманды зиянкестер мен ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... су басудан, қоқыстардан, ақаба
сулар мен шаруашылық әсерінің басқа да ... ... ... алу ... ... дер ... ... олардың есебін
жүргізу мен болжаудың дәлдігін.
- Сүректі ... ... және ағаш ... орман пайдаланудың өзгет де ережелерінің ... ... ... ... ... ... сақталуын:
- Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман түқымдарын аудандастыру
ережелерінің ... ... ... дайындауды, сақтауды,
өңдеуді және олардың сапасын, питомник шаруашылығыын жүргізуді:
- ... ... ... ... нысаналы ... ... және осы ... ... Құрылыс жұмыстары, пайдалы қазбаларды өндіру, коммуникацияларды тарту
және орман шаруашылығын жүргізумен және орман пайдалануымен байланысты емес
өзге де ... ... ... ... ... қорын пайдалану
тәртібінің сақталуын;
- Қазақстан Республикасының орман заңдарының, Қазақстан ... ... ... ... мен ... және ... қорғалатын
табиғи аумақтар тұралы ... өзге де ... ... ... асыруға міндетті.
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман
өсіру саласындағы ... ... ... ... ... адамдарға
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қызметтік қаруды
сақтауға, алып ... және ... ... ... ... ... ... пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман
өсіру саласындағы мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамдарға
Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... және қызметтік қарумен қамтамасыз етіледі.
Қазақстан Республикасының орман шаруашылығын жүйесінде орман ... ... ... ... мен ... ... ... асыру жөніндегі өкілеттілік осы Ережеге сай Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік орман қорғау, сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... ... немесе Қазақстан Республикасының
Мемлекеттік орман қорғау құрамына ... ... ... ... ... ... бақылау жөніндегі жекелеген
мамандарына, республикалық бағыныстағы орман шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... сақталуы мен
пайдаланылуына мемлекеттік бақылау органдары мына міндеттерді:
ә) қызметтік ведомстволық бақылау мәселелері бойынша орман шаруашылығы
басқармасы органдарының ... ... ... ... ... ... жергілікті өкімет органдарының шешімдері
тұралы, барлық орман пайдаланушылар үшін міндетті болып ... ... ... және ... қоры ... ... ... орман шаруашылығы басқармасы республикалык органының нормативтік-
техникалық және басқа актілері тұралы ... ... ... мен ... ... ... Қазақстан республикасының орман ... ... ... ... өз құзырының шеңберінде белгіленген тәртіпте
қорытындылар, ұйғарым-жазбалар, үсыныстар береді:
в) ... ... ... бақылаудың техникалық құралдарын,
сондай-ақ орман жүргізу, орман шаруашылық және ... ... ... ... ... ... ... жөнінде қорытындылар береді және ұсыныстар енгізеді;
г) орман шаруашылығын жүргізу және орман қоры ресурстарын ... ... ... орман қорын пайдаланушыларға қажетті көмек
көрсетеді;
ғ) орман заңдарын насихаттауға катысады, ... ... ... ... мен ... жақсарту жөніндегі шараларға қатысады;
д) қоғамдық орман инспекцияларының жұмысын үйлестіреді. Мемлекеттік
бақылау (оның ... ... ... ... қорын қорғаудың мемлекеттік бақылау қызметін орындау
жөніндегі жұмысын үйымдастырады, жоспарлайды және үйлестіреді.
Мемлекеттік орман ... ... өз ... ... ... орман шаруащылығын жүргізу, орман қорын пайдалану, өсіру, қорғау,
сақтау жөніндегі барлық жүмыстар түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... және ормандарды пайдалануды
жүзеге асыруға байланысты емес орман ... ... ... сақтауды қадағалау, ашылған ... ... ... ... ... үлгідегі қызмет күәлігін көрсету арқылы мемлекеттік,
кооперативтік және баса объектілерге, ... қай ... мен ... ... ... корының жай-күйіне, пайдаланылуына,
өсірілуіне, қорғалуы мен ... ... ... үшін ... кіру;
б) мекемелер мен ... ... қай ... және
аумақтык бағыныштылығына қарамастан, орман қорында ... ... ... мен ... ... ... ... мен сақтауды жақсарту жөніндегі тиісті ... ... ... қою, ... ... ... ... орман пайдалану, өсіру,
қорғау мен сақтау ережелерін бұзуды жоюды орындау үшін міндеттейтін нұсқау
беру;
в) орман шаруашылығына ... ... ... ... ... ... ... бұзғаны, орман қоры ресурстарын ұтымсыз пайдаланғаны
үшін, сондай-ақ ормандарды бүлдіргені және ... үшін ... ... ... ... мен заңды ұйымдарға ... ... ... ... ... айып ... белгіленген тәртіппен ... ... ... ... ... ... ... атқарушы өкімет органдарының ... ... ... мен ... бүзылуына жол берген лауазымды
адамдарды жауапкершілікке тарту жөнінде ... ... ал ... ... адамдарды қылмыстық жауапкершілікке тарту тұралы мәселені шешу үшін
материалдарды прокуратураға тапсыру;
ғ) орман қорын ... ... ... және ... ... бұзған
жағдайда бекітіліп берілген орман қоры мен ағаш кесу ... ... ... қою, ... салу және ұсыныс енгізу;
д) белгіленген тәртіпке сәйкестелмей берілген ағаш кесу билеттерін,
орман билеттерін жою;
з) ... ... ... ... үшін берілген жер учаскелерін
пайдалану кұқына арналған құжаттарды тексеру, егер осы жерлер игерілмесе
немесе өз ... ... онда ... ... жұмысты тоқтатып
қою құқығы беріледі.
Мемлекеттік бас орман инспекторларына, ... ... аға ... ... ... ... орман
қорының жай-күйі мен өсірілуіне қауіп төндіретін, Қазақстан Республикасының
орман қорындағы орман заңдары, өрт ... ... мен ... ... бұзушылықпен жүзеге асырылып отырған ормандарда
жұмыстарды ішінара ... ... ... қою құқығы беріледі.
Орман қорына мемлекеттік бақылау органдарының ... ... ... ... орман пайдану, өсіру, қорғау және сақтау ережелері
ұдайы бұзылған ... ... ... ... ... уақытша
пайдалануға берілген жерлерді қайтарып алу үсыныс жасауға құқығы бар.
2004 жылы 9 наурызда Қазақстан Республикасының Үкіметінің 291 ... ... ... ... ... күзеті тұралы
Ережені бекітілді [27].
Мемлекеттік орман күзеті орман шаруашылығын ... ... ... ... ... күзету және қорғау жөніндегі ұйымдастыру,
шолғыншылық-күзет, насихаттық және озге де ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес
орман қорын күзету және ... ... ... ... ... ... нысаналы мақсаттарға сәйкес пайдаланудың белгіленген
тәртібін ... ... салу және ... ... жөніндегі, сондай-ақ
орман қорына зиян келтіретін басқа да әрекеттерге ... салу және ... алу ... ... Республикасы ... ... ... ... - орман қорын күзету және ... ... ... ... орман қорында жұмыс істейтін және онда орын ... ... ... мен ... ... ... азаматтардың Қазақстан Республикасы ормандарында ... ... ... бақылау жасау;
- ағаш дайындаушылардың өсіп тұрған ағаш пен орман пайдаланудың ... ... ... ... орындауын қамтамасыз ету;
- орман ... ... ... ... ... және ... ... мен басқа да ауыл
шаруашылық көсіпорындарының ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында орманшылар, қорықшылар, орман
шеберлері, орманшылардың көмекшілері, орман шаруашылығының, орманды қалпына
келтіру және ... ... ... ... дәрежедегі инженерлері;
барлық дәрежедегі инженерлер-орманпатологтары, орман ... бас ... ... ... ... ағаш ... мал ... және орман қорын заңсыз пайдаланудың
басқа да түрлеріне тыйым салу шараларын қолдануға;
- ... өрті ... ... оны жою үшін барлық
шараларды қолдануға, сонымен бір ... ... ... ... ... өрт ... ... орман қорында өрт кауіпсіздігі ережелерінің ... ... ... мен ... осы ... баршасы жайында орман шеберіне хабарлауға, ал ... ... ... ... бұл ... ... ... (акт)
жасауға;
- өз айналымында ... өрт ... ... ... шек кою, ... ... және орман шаруашылығы
белгілерінің сақталуын қадағалау;
- ... ... ... ... айналымда байқалған
зиянды жәндіктердің, орман ауруларының ... жел ... ... ... ... мен ... шаруашылығына зиян келтіруі
ықтимал басқа да ... ... ... ... міндетті.
Орманшылар:
- сүрек дайындауға, мал жаюға, пішен шабуға және орман пайдаланудың
басқа да түрлеріне құқық беретін ... ... ... пайдаланудың
белгіленгек ережелерінің орындалуын бақылауға;
- заңсыз ағаш кесу және ... ... ... бүзушылықтар жөнінде
хаттамалар жасауға;
- орман өртінің шығуына кінәлі адамдарды ұстап ... және ... ішкі ... ... жеткізуге;
- жергілікті жерлердегі атқарушы өкімет орғандары белгілеген тәртіпке
сәйкес өрт ... ... ... мен ... мен қызметкерлері, халықты, көлік пен өртке қарсы ... ... бұл ... ... ең ... елді мекендердегі
байланыс кұралдарын пайдалануға құқылы.
Орман шеберлері:
- заңсыз ағаш кесу және басқа да ... ... ... ... өрт ... ... ... мен талаптарының
орындалмауы жөніндегі ... ... ... ... ... ... шайыр алуға бөлінген орман ағаштарын, ... ... ... ... ... ... ал ... орманшының тапсырмасы бойынша күәландыруды, бұл жөнінде акт
жасай отырып, өз бетінше жүргізуге құқылы.
Орманшылардың көмекшілері:
... ... ... ... ... ... мен ... жүктелген міндеттердің дер кезінде ... ... ... ... және оларға нұсқамалар
беруге: айналымдар мен учаскелерге тексерістер жүргізуге;
• барлық ... ... ... өсіп ... ... ... мен өрт ... ережелерін орындауына
бақылау жасау және олар бұзылған жағдайда бұл жөнінде хаттамалар
жасауға; орманшылық аумағында өрт ... ... алу ... ... ... ... ал ... өрттері шыққан
жағдайда орманшы келгенге дейін өртті сөндіруге басшылық жасауға
міндетті; орманшылыққа ... ... ... тәртібін
бүзушылықтар тұралы актілердің ... ... ... ... және ... ... зиянды анықтауға;
• орманшының тапсырмасы бойынша селолық тауар өндірушілер мен басқа
да орман ... ... ... ормандардың
күзетілуінің, қорғалуының жай-күйіне тексеріс жүргізуге кұқылы.
Бас орманшылар:
• орман ... ... өрт және ... ... ... ... ... және өндірістік-шаруашылық
шараларды, сонымен қатар орманды өрттен, орман зиянкестері ... ... ... ... мен ... ең ... енгізуді үйымдастыру мен өткізуге жалпы басшылықты
жүзеге асыруға; ... ... және ... ... ... ... үшін ... шаралар бойынша
жоспарлар әзірлеуді басқарып, олардың орындалуын бақылауды жүзеге
асыруға; орман ... ... мен ... ... қорғау қызметкерлерінің техникалық ... ... ... ... ... ... ... ұлғайта өсіру, күзету, ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да ... ... ... ... мен ... ... ... селолық тауар өндірушілер мен баска да ... ... ... ... және қорғауды үйымдастыруда
техникалық ... ... ... ... дұрыс
пайдаланылуын қадағалауға құқылы.
Директорлар:
- ... ... ... мен ... ... ... ішкі ... органдары мен прокуратураға жіберуге,
сондай-ақ сотта азаматтық ... ... ... тауар өндірушілер мен ... ... ... ... ... пайдалануына және ... ... ... және ... ... бүзушылықтарды
жою үшін тиісті шаралар қолдануға қүқылы.
Орман қорын басқару саласындағы мемлекеттік басқару органдары аткаратын
функциялардың келесі түрі - ... ... ... ... ... 55 ... сай, орман шаруашылығы мен орман пайдалануды ұтымды
жүргізуді, ормандарды ... ... ... және ... ... орман шаруашылығында ғылыми-техникалық саясат жүргізуге бағытталған
шаралар жүйесін қамтиды. Орман ... ... ... ... ... қоры ... шекарасын белгілеу және ішкі ... ... ... орындау және ... ... екпе ... ... ... мен жас ... олардың жай-күйін,
орман қоры ресурстарының сапалық және сандық сипаттамаларын айқындай
отырып, ормандарды ... ... ... ... ... ... кесуді,
орман екпе ағаштарын қайта жаңғыртуға байланысты кесуді, орманды ... және ... ... ормандарды сақтау және қорғау жөніндегі шараларды
және басқа орман шаруашылық ... ... ... ... ... қорының
учаскелерін анықтау, сондай-ақ оларды жүргізудің көлемін, тәртібі ... ... ... ... ... мен ... бөлуді негіздеу және
ормандарды қорғаныштың бір тобынан ... ... ... ... ... әзірлеу;
- басты мақсатта пайдалану жөніндегі есепті кеспеағашты күтіп-
баптау мақсатындағы кесудің ... екпе ... ... ... кесудің орман екпе ағаштарын қайта жаңғыртуға байланысты
кесудің, санитарлық ... ... және ... ... ... ... ... есептеп шығару т.б.
Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2004 жылы 17 сәуірде бекіткен 118
санды ... ... ... және ... ... енгізу ережесін бекіту тұралы» Қаулысында ормандарда
мемлекеттік кадастр жүргізу ... ... [28]. ... ... ... кадастры орман қорын ұтымды пайдалануды,
ормандарды ұлғайта өсіруді, олардың қорғалуы мен сақталуын ... ... және ... өзгерістерді жүйелі бақылау үшін, заңды ұйымдар
мен адамдарды ... қоры ... ... ... ету үшін ... ... кадастрына орман қорының құқықтық тәртібі, ... ... ... орман қорының сандық және сапалық жай-күйі,
ормандарды қорғаныш топтары мен ... бөлу ... ... жүйесі,
орман шаруашылығын жүргізу, шаруашылық қызметі нәтижелерін бағалау ... ... да ... жинақталған.Мемлекеттік орман кадастры мен
орман ... ... ... ... ... ... мен зерттеу
материалдарының негізінде Қазақстан Республикасының орман шаруашылығын
басқарушы мемлекеттік органдар жүргізеді. ... ... ... ... қорын мемлекеттік есепке алу республика үшін ... жүйе ... ... ... белгілеген тәртіппен
жүргізіледі.Мемлекеттік орман кадастры күжаттарының бекітілген ... ... ... және аң ... ... оның ... органдары және
Қазақстан Республикасының Қоршаған ортаны қорғау ... өз ... ... ... Мемлекеттік орман кадастрының құжаттарын, сол
қүжаттардың дәйектілігі ушін ... ... қоры ... ... шаруашылығын басқарушы республикалық және облыстық органдар
және орман иелері жүргізетін орманқадастр кітәпшалары мен есеп қүжаттары
мемлекеттік ... ... ... ... ... мен есеп ... ... тәртібі Қазақстан
Республикасының жер орналастыру және жер ... ... ... және ... ... ... келісімімен
Орман, аң және балық шаруашылығы Комитеті бекітеді.
Орман қорында болған өзгерістер ... ... жыл ... ... ... ... күәләндыратын акт негізінде есеп
құжаттарына ... ... ... ведомтсволық багыныштылығына тәуелсіз, жыл
сайын орман қорының 1 қаңтардағы жағдайы тұралы ... есеп ... 20 ... ... орман шаруашылығының облыстық басқармаларына
бекітілген формада есеп тапсырады.
Орман шаруашылығының облыстық басқармалары облыстар бойынша бекітілген
формада ... 1 ... ... орман шаруашылығын басқарушы
республикалық ... ... ... ... ... басқарушы мемлекеттік
органы:
- орман иеленушілерді тіркеуге алады;
- орман туралы ... ... ... ... ... ... ... кадастрын ... ... ... ... ... бекітеді.
Осы Қаулыға сай орман мониторингі ормандардың жай-күйін үнемі кешенді
түрде жобалау, ... ... және ... ... болып табылады. Ол
орман қоры тұралы үнемі жаңа мәлімет алу үшін ... осы ... ... ресурстарын көпмақсатты пайдалану жөнінде шешім қабылданады
және орман экожүйелерінің табиғи және антропогендік факторлардың әсерінен
өзгеруі жобаланады.
Орман экожүйелерінің ... ... ... ... ... басқарудың мемлекеттік органымен ... ... ... ... республикалық орталығы және аумақтық
орталықтары құрайды.
Орман экожүйелерінің республикалық орталығы:
- ... қоры ... ... және ... ... ... ... аэрокосмостық және жер беті мәліметтерін өндеу программаларын, ... ... ... ... есеп беру ... береді;
- орман қорын өрттен қорғау, зиянкестер мен орман ауруларынан сақтау,
өндіріс ... ... ... ... бара ... ... жөнінде мәліметтерді жинайды, өндейді, сараптайды және таратады;
- мағлұматтар банкісіндегі ... қоры ... ... ... ... ... ... орман пайдалануға және
ормандарды қалпына келтіруге, антропогендік және ... ... ... ... ... ... ... бақылау
жүргізеді;
- аумақтық орталықтарды аумақтық орман экожүйелерінің ... ... ... ... және ... да ... мониторингісінің аумақтық орталықтары жеке аумақ ... ... және ... экожүйелерінің Республикалық орталығына
кіреді. Қажет жағдайда олар токсинді ұландырудың қайнар көзі ... ... ... ... ормандардың жеке
мониторингісі бойынша жүмыстар жүргізеді.
Аумақтық орталықтардың мәлімет ... және ... ... орман
шаруашылық кәсіпорындарымен және орман қорғау қызметінің қызметкер-лерімен
бірлесіп жұмыс ... Олар ... ... ... орталығына жіберіліп тұрады.
Орман экожүйелерінің мониторингін жүргізу тәртібі:
ә) метеомағлұмат, ... ... ... ... ... мәлімет, ормандарды жер беті зерттеу ... ... ... өзгеруі, аэрокосмостық және т.б. мәліметтерді алуды;
а) статистикалық және ... ... ... ... ... ... салыстыру және сараптау, орман
қорында болған өзгерістерді анықтау;
б) орман шаруашылығы мен табиғи ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып статистікалық көрсеткіштерді
қайта есептеу;
г) әртүрлі тақырыптык орман карталарын жасау;
д) орман қорындағы ... ... және ... ... ... ... ... шығынды азайту шараларын жасау;
Қазақстан Республикасының орман шаруашылығын басқарушы ... ... ... ... ... қоршаған ортаның ластануы туралы аэрокосмостық және метеорологиялық
мәлімет алуды ұйымдастырады;
- есеп орталықтарында алынған мәліметтерді ... ... ... ... жөне ... факторлардың теріс әсерлерін азайту
шараларын жасайды;
- орман қорын жербеті және ... ... ... ... ... ... мониторингін жүргізу үшін мағлүмат банкісін кұру, оны
жүргізу, тақырыптық ... ... ... ... ... мүдделі министірліктермен жәие ведомстволармен жасайды
және оларды бекітеді;
- ... қоры ... ... және ... жүйелейді, жинайды, сақтайды.
Орман экожүйе мониторингісінің материалдары орман қорына ... ... ... ... кеміту және олардың алдын-алу
мақсатында шешім қабылдау үшін мемлекеттік басқару және ... ... ... Республикасының заңдарында бекітілген тәртіппен
кәсіпорындарға, мекемелерге, ұйымдарға және ... ... ... ... үшін ... ... ... 75 бабында
қарастырылған. Осы бапқа сай ... ... ... сатып алу-сатуға,
кепілге беруге, өз бетінше иеленуге және айырбастауға, сондай-ақ ... ... ... ... өз ... өзгеге беруге тыйым
салынады.
- Осы ... ... ... ... ... мәмілелерді жасағаны үшін
кінәлі адамдар, сондай-ақ:
- ағаштар мен бұталарды заңсыз кескен және зақымдаған;
- өрт ... отқа ... ... ... ... ... ... ормандарда өрт қауіпсіздігі мен санитарлық ережелер ... ... ... ... және радиоактивті заттармен, өндірістік
қалдықтармен және ... ... ... ... ... зақымдаған немесе ластаған;
- орман қорының уақытша берілген учаскелерін қайтару ... ... ... ... ... ... үшін жарамды күйге келтіру
жөніндегі міндеттерін орындамаған;
- орман дақылдарын, орман питомниктері мен плантацияларындағы екпе
көшеттерді ... ... ... ... ... жас өскіндерді, өрім
шыбықтарды, сондайақ орманды ... ... ... алаңдарда
өздігінен түскен тұқымды құртқан және зақымдаған;
- ағашы кесілген жерлерде және ... ... ... ... ... ... қоры жерлерінің басқа категорияларында ағаш өсіру
тәртібі мен ... ... ... ... ... ағаш түбірінен тазарту, құрылыс салу,
сүректі ұқсату, қоймалар салу, ара ұялары мен омарталарды орналастыру жөне
басқа мақсаттар үшін ... ... ... пайдаланған; өз бетінше пішен
шапқан және мал жайған;
- жабайы жемістерді, жаңғақтарды, саңырауқұлақтарды, жидектерді және
т.б. тыйым салынған немесе тек ... ... ... ғана жол ... өз ... ... ... ағаш кесуден артық мөлшерді сүрек дайындау тасудың, шайыр
және ағаш ... ... ағаш ... ... ... ... ... қоры үшін пайдалы жануарлар өлемін кұртқан; шектеу, орман
орналастыру және орман ... ... ... және ... рұқсат құжаттарында көзделген мақсаттарға ... ... ... ... талаптарға сәйкес келмейтін орман
пайдалануларды ... ... ағаш ... ... бөлу мен баға қоюдың белгіленген тәртібін
бұзған;
орман ... ... және ... ... ... әсер ететін
объектілерді салған және пайдаланған ... ... ... ... ... әкімшілік, азаматтық немесе ... ... ... ... ... үшін ... жауапкершліктің түсінігі
және оның түрлері
Құқықтық жауапкершіліктің мәселелерін, оның ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... мен ... байланысты мәселелерді қамтитын, жауапкершіліктің жалпы
сипаттамасымен шектелмейді. Құқүқтық жауапкершілік - бұл заң ғылымында ... ... бар, ... ... ... ол ... өмірде шынайы
қолданылуы бар, үздіксіз, бір қалыпты әрекет ететін құқықтық институт.
Қоғамдық қатынастардың қандай да бір ... әсер ету, ... ... ... ... атқару, құкықтық жауапкершіліктің түрлері
арқылы нақтыланады және іс жүзіне асады. Құқықтық жауапкершіліктің ... ... ... жалпы белгілерін бекіту, оның
маңызын ашу жау-апкершіліктің құқықтық реттеу механизмінде ... ... үшін ... ... бұзушылықтың субъектілері - ұйымдар, лауазымды адамдар
және азаматтар болуы мүмкін.
Орман заңдарын бұзғаны үшін ... ... ... әкімшілік,
тәртіптік және азаматтық жауапкершілікке тартылады.
Қылмыстық жауапкершілік қылмыс деп жіктелген әрекеттерді жасаған
адамдарға ... ... ... ... ... үшін қылмыстық
жауапкершілік Қылмыстық кодекспен анықталады. ... ... ... ... мен ... ... ... етіп отырған
қылмыстық зан, заңсыз ағаш және бұта ... ... ... және ... кауіптілігі жоғары орман заң бұзушылықтарды қылмыс деп жіктеп отыр.
Бұл қылмыстар Қылмыстық кодексінде дербес тарауға жатқызылмаған, олар ... ... ... ... ... экологиялық
қылмыстар деп аталған 11 тарауында қарастырылған. Заңсыз ағаш және ... үшін ... ... ... 291 ... [29] ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың, есепті ағаш ... ... ... ... арттық мөлшерде сүрек кесуі, азаматтардың
орман билетінсіз немесе көрсетілген жерден бөлек жерде ... ... не ... бөлінген ағаштан басқа ағаш кесуі заңсыз ағаш кесу деп
танылады. Заңсыз ағаш ... ... ... ... ... ... ... қорына кірмейтін, ағаш кесуге ... ... ... өсіп ... мен бұталардың өсуін тоқтататын дәрежеге дейін зақымдау, ... ... ... зиян ... ... ... екі айға ... ақысы көлемінде штраф белгіленеді немесе ол адам алты айдан бір жылға
дейін түзеу жұмыстарына ... Осы ... ... рет ... немесе
лауазымды адамның өзінің қызмет бабын пайдаланып жасауы, ... өте ... ... ... мән-жайлар болып табылады және олар үшін кінәлі
адамның екі айдан бес айға ... ... ... ... ... не ол бір ... екі ... дейінгі түзеу жұмыстарына
тартылады, немесе оған үш жылға дейін белгілі бір қызмет түрімен айналысуға
тыйым салынады. ... ... ... ... ... ... ... қылмыс үшін жауапкершілік қылмысты жасау әдісіне, яғни сүректі ... ... ... босату немесе түбірімен қазып ... ... ... 292 ... сай ормандарды өртке абайсыз қараудың
немесе басқа да ... ... ... ... зақымдағаны
немесе құртқаны үшін, құқық бүзушының екі айдан бес айға ... ... ... ... не екі ... ... ... жұмыстары белгіленеді, не
екі жылға дейін бас бостандығынан айыру ... ... ... сондай-ақ орман қорына кірмейтін екпелерді өрттеу жолымен
немесе зиянды заттармен, ... ... ... ... немесе құртқаны үшін үш жылдан сегіз жылға ... ... ... ... кесіледі. Ормандардың көпшілік бөлігі ... ... ... ... жүргізетін үйымдардың жұмыскерлерімен
отқа салак қараудың ... ... ... ... ... ... ... өрт қауіпсіздігі» деп аталатын
2004 жылы 12 желтоқсанда Орман және аң шаруашылығы ... ... ... ... ... ... пайдаланушы көұіпорындарға,
үйымдарға және азаматтарға қойылатын жалпы талаптардың тізімі көрсетілген.
Орман шаруашылығына келтірілген зиянның көлемін анықтағанда, оны ... ... ... ... деп отпен немесе басқа да ... ... ... ... ... бір бөлігі ретіндегі тіршілігін
тоқтатуды және оны орман шаруашылығы мақсатында пайдалану мүмкіндігін жоюды
айтамыз. Егер өрттің ... ... да ... ... әдіспен, орман
шаруашылығы мақсатында орманды пайдалану мүмкіншілігі толық немесе жартылай
жойылса, онда келтірілген зиянның мөлшері ірі деп есептеледі.
2001 жылы 12 ... 1186 ... ... ... ... ... бұзылуы салдарынан келтірген залалды өтеудің жекелеген
мәселелері» атты ... ... ... қаулысы қабылданды. Оған
сай орман шаруашылығына келтірілген залалды, ... ... ... ... ... ... заңсыз жинау,
дайындау, зақымдау немесе жою арқылы келтірілген ... ... ... ... Үкіметінің 2001 жылғы 12 қыркүйектегі № 1186
қаулысымен бекітілген.
Орман ... ... ... сондай-ақ Қазақстан
Республикасының Қызыл кітабына енгізілген өсімдіктерді заңсыз ... ... ... жою ... ... залалды өтеудің осы ережесі
бұзушылардан залал келтіргені үшін ... ... ... залалды өтеу
тәртібін айқындайды.
Орман шаруашылығына келтірген ... ... ... ... ... ... ... заңсыз жинау,
дайындау, зақымдау немесе жою арқылы ... ... ... ... шаруашылығын басқарушы орталық мемлекеттік ... ... ... ... Үкіметі бекітеді.
Залалды өтеу сомасын орман шаруашылығын ... ... ... ... ... бекітілген мөлшерлер бойынша есептейді және
құқық бұзушы залал ... жері ... ... бюджетке төлейді.
Залалды өтеу сомаларын төлеу банк операцияларының ... ... ... банктер немесе ұйымдар арқылы, залалды өтеу сомасы тұралы
құқық ... ... ... ... 14 ... күннен кешіктірмей
аудару жолымен жүргізіледі. Залалды өтеу сомаларының төленгені тұралы
түбіртегінің көшірмелері ... ... ... ... ... ... органдарына және аумақтық салық комитеттеріне ұсынылады.
Егер бұзушы залалды өтеу сомаларын 14 күнтізбелік күн ішінде өз еркімен
төлемесе, залалды өтеу ... сот ... ... ... ... ... басқару органның аумақтық
органдары тоқсан сайын, есептік тоқсаннан ... ... ... ... ... ... жері ... аумақтық салық комитетіне орман
шаруашылығына келтірілген залал үшін, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... зақымдау
немесе жою арқылы келтірілген залал үшін бюджетке ... ... ... ... орман шаруашылығын басқарушы орталық мемлекеттік
органмен бірлесіп мемлекет алдындағы салықтық ... ... ... ... ... ... атқарушы орган бекіткен тәртіпте
және нысан бойынша жібереді.
Залалды өндіріп алу сомаларының толық және ... ... ... ... ... ... ... мен салық қызметі
органдары жүзеге асырады. Заңсыз ағаш кесу үшін ... ... ... және ... ... қай
топтың ағашы екені, қорғаныш қасиеті ескеріледі. Зиян мөлшері ... ... ... ... бойынша анықталатыы зиян көлемі,
кесілген немесе зақымданған сүректің диаметіріне ... ... ... топтың ағаштарына қарағанда, бірінші топтың ағаштары үшін ... ... ... ... ... ... кодекстің 291 бабының екінші бөлігінде ағаштар мен бұталарды
бірнеше рет кесу және ірі ... зиян ... ... 2004 жылы ... 1 ... ... кейбір экологиялық қылмыстар үшін жауаптылыққы
тарту тұралы заңдарды қолдану тұралы» каулысы қабылданды [30]. Онда бірнеше
деп екі немесе ... көп рет ... ... ... ... ... ірі деп ... соттар орманның экологиялық күндылығын,
кесілген ... ... ... ... және ... келтірілген зиян
көлемін ескеріп, шешім шығарады. Орман қорында ... ағаш кесу - ... ... ... Оны ... адам өз ... ... екенін біле
тұра немесе болжаса да оны тоқтатпайды. Заңсыз ағаш ... ... ... әсер ... ... жаза ... сүрек жерден толығымен босатылып, осы ... ... ... ... зиян ... аяқталды деп
саналады. Ормандарда заңсыз ағаш кескен 18 ... ... ... ... қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... кең тараған түрінің бірі - ... 30 ... 2001 жылы ... ... жауапкершілік
ҚР әкімшілік бұзушылықтар туралы кодекімен реттеледітің. ... ... жеке жэне ... ... ... бабы орман ағаштарын заңсыз кесу, орман дақылдарын, орман ... ... екпе ... ... тікпе көшеттерді, сондай-ақ
табиғи жас өскіндерді, өрім ... ... ... ... ... ... өздігінен түскен түқымды қүрту және зақымдауды; 285 бабы
рүқсат ... ... ... ... ... сай ... пайдалануларды жүзеге асыруды; 284 бап ормандарды қалпына келтіру
және жақсарту, піскен ағаш қорларын пайдалану тәртіптерін ... 287 ... қоры ... мал жаю жөне шөп ... ... ... және
т.б. тыйым салынған немесе тек орман билеттері ... ғана жол ... өз ... ... ... ... Қарастырып отырған құқық
бүзушылықтар тұралы істерді ... ... ... ... ... ... қарайды.Ормандарда өрт қауіпсіздігі
ережелерін орындамағаны үшін әкімшілік кодекстің 81 бабына сай әкімшілік
жауапкершілік белгіленедІ. ... ... ... ... ... Ережеге сай, мемлекеттік күзет органданының басшысы органдарда өрт
қауіпсіздігі ... бұзу ... ... ... ... ішкі ... органдары мен прокуратураға жібереді. Осындай шаралар
орман заңын бұзуды дер кезінде тоқтатуға, ормандарда орман ... ... ... ... береді.Заңда белгіленген тәртіпке сай, қалалық,
аудандық ... ... ... орман шаруашылығының,
мемлекеттік күзет қызметінің қызметкерлерімен ... ... ... ... ... ... жауапкершілікке тартуға негіз ... ... ... ... ... тұралы
ережеге сай мемлекеттік орман кұзет қызметінің кызметкерлері орман ... және ... ... ... ... ... ... сот, ішкі істер,
прокуратура органдарына жібереді. Сондай-ақ ормандарды мемлекеттік бақылау
органдарында, ормандарда болған барлық орман ... бұзу ... ... ... ... ... қарауына жібереді.Протоколды
толтырғанда, ондағы сұрақтарға нақты жауап жазылуы керек, ... ... заң ... жөне ... ... ... адам тұралы барлық мәлімет
жинақталған құжат болып табылады. ... ... ... ... ... қылмыстық, әкімшілік, тәртіптік, материалдық немесе мүліктік
жауапкершілік тағайындалады. ... және ... ... ... бергендіктен, енді біз ... ... ... ... ... кетпекшіміз. Экология пайдалану
саласындағы тәртіптік жауапкершілік жұмысшының қоршаған ортаны қорғау және
табиғи ... ... ... ... ... мен ... ... байланысты өзінің еңбек міндеттерін құқыққа қарсы, кінәлі
түрде орындамау немесе дұрыс орындамауы үшін ... ... ... жұмысшыға тәртіптік жауапкершіліктің мынандай түрлері қолданылуы
мүмкін: ескертпе ... ... ... ... ... ... ... шығару.
Экология пайдалану саласындағы тәртіптік жауапкершілік, еңбек ... ... ... ... құрайтын міндеттерін немесе әкімшіліктің
уақытша ... ... ... ... ... ... Сөз ... отырған құқық бұзушылықтың объектісі екеу: ... ішкі ... мен ... ... ... жауапкершілікті
қолдану тергеу және шығынды өтеу сияқты қатаң процессуалды шараларды жүзеге
асыруды қажет етпейді. Тәртіптік жауапкершіліктің негізгі ... ... ... саласындағы тәртіптік жауапкершілік өзінің
еңбек міндеттерін орындау барысында ... ... ... ... ... ... кінәлі жүмысшы қызмет ететін мекеменің тек
әкімшілігі қолданады;
- экологиялық ережелерді ... үшін ... ... ... ... етіп ... ... тәртіптік
қылықтың нақты құрамы бекітілмеген;
- экология пайдалану саласында тәртіптік ... ... ... ... енді ... ... ... қолданылатын материалдық
жауапкершілікке тоқталайық. Жәбірленуші мен ... ... ... болса, кәсіпорын өзінің жұмысшысы келтірген зиянын өтеуі керек.
Бүл жерде кіңәлі адам мен кәсіпорын арасындағы ... ... ... ... ... ... яғни кәсіпорынның
жәбірленушіге төлеген шығынын кінәлі жұмысшы ... ... ... ... негізгі белгілері бар:
- материалдық жауапкершілік кінәлі жұмысшының еңбек ақысының белгілі
бөлігімен шектеледі және келтірілген ... ... ... аспауы керек;
- жұмысшының бұл жауапкершілігі еңбек заны бойынша тек оның ... ... ... ... тағайындалғанда тек келтірілген зиян
есептеледі, ал алынбай қалған пайда есептелінбейді;
- осы ... ... ... мерзімдері
белгіленген (зиян анықталған ... екі апта ... ... кінәлі жұмысшының келісімімен өтеледі, егер ол келіспесе сот
тәртібімен өтеу ... ... ... ... кәсіпорынға зиян ... үшін ... ... ... тәртіптік жауапкершілікке
тартылғанына байланыссыз өтеледі.
Орман заңдарын бұзғанда келген ... ... үшін ... ... Материалдық жауапкершілік пен мүліктік
жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... қатынастарынан тұмайды; бұл ... тек ... зиян ғана ... ... ... қалған пайда тағы басқа шығындар, мысалы, өртті сөндіруге, өрт
болған ... ... ... шығын есептеледі; шығын сот шешімі
негізінде ... ... ... ... ... екі ... ... Сүректі түбірінен босату барысында орман шаруашылығының талаптарын
сақтамағаны үшін тұрақсыз төлем ақы ... ... ... ... ақы
- келісім шарт міндеттерін орындамағаны үшін қолданылатын санкция болып
табылады және ол заң ... ... ... Жауапкершіліктің екінші түрі
орман заңдарын бұзғанда қолданылады және ол өз ... тағы ... ... және ... ... ... заңдарын бұзудан орман
шаруашылығына келтірілген шығын 2001 жылы қыркүйекте Қазақстан Республикасы
Үкіметінің ... ... ... ... және ... ... ... енгізілген өсімдіктерді заңсыз дайындағаны және зақымдағаны
үшін материалдык жауапкершілік тұралы» [30] қаулысымен бекітілген таксалар
негізінде анықталады. Таксалар тізімінде ... ... ... он ... қарастырылған: заңсыз ағаш кесу; ағаш-бұталарды зақымдау; өз ... жаю және ... ... ... ... ... ... мен
плантацияларындағы екпе көшеттерді немес тікпе көшеттерді, табиғи жас
өскіндерді, өрім шыбықтарды, ... ... ... ... ... ... ... түқымдарды құрту; орман қорының жерлерін
зақымдау және т.б.
Сүрек, шайыр және ... да ... ... ... ... ... шаруашылығына келтірген шығынды өтеу үшін ... ... ... ... ... дайындаумен байланысты емес,
қызмет жүргізу кезінде екпелерді зақымдағаннан орман ... ... ... ... ... ... ... бау-бақшаларды құртқан немесе зақымдағаннан ... ... ... ... есептеуге арналған; сондай-ақ
орман қорының ... ... ... ... ... ... келтірілген шығынның көлемін анықтауға; орман фаунасының
мекенін ... ... ... ... шығынды анықтауға; Қазақстан
Республикасының Қызыл кітабына ... ... ... ... ... келген шығнды анықтауға; орманды ластаудан, кішігірім
архитектуралык формаларды, коммуникацияларды, объектілерді зақымдаудан
немесе құртқаннан ... ... ... ... жеті такса бекітілген.
Таксалардың көлемі орман кұқық бұзушылыққа байланысты бекітілген.
Казіргі кезде Орман, аң шаруашылық Комитеті жоғарыда айтылған ... ... және ... ... ... ... ... зақымдаған немесе оларды заңсыз дайындағаны және ... ... ... ... ... жаңа жобасын әзірлеп,
жақын арада оны Қазақстан Республикасының Үкіметінің қарауына ... ... ең ... ... ... ... байланысты,
орман заңын бұзудан орман шаруашылығына ... ... үшін ... ... ... және ... Қазақстан құқықтық, зиялы, демократиялық және
әлеуметтік мемлекет болып орнығуды өзіне мақсат тұта ... ... ... ... мен оның ... қоғамның ең құнды қазынасы деп
жариялады. Мұндай жағдайда адамның өмірі мен денсаулығына ... ... ... аса ... мәселелердің бірі.Адамның өмірі мен
денсаулығына қолайлы қоршаған ортаны қорғау, Ата ... 31 ... ... ... бірі ... бекітілген. Бірақ, өкінішке
орай, казіргі кезде Қазақстанда қолайсыз экологиялық жағдай қалыптасып
отыр, ал кейбір ... ол ... ... мен денсаулығы үшін едеуір
қауіптідесек те ... ... ... ... ... арналған «Қазақстан 2030»деп ... ... ... ... 20 % ... ... ... отыр, ал кейбір аумақтарда
жағдай одан да ... , - деп атап ... ... ... ... ... Қазақстанның қоршаған ота сапасы анағурлым төмен
елдердің қатарына жатқызылды.
2030 жылы 3 ... ... ... ... ... ... қабылданды, онда экологиялық қауыпсіздік ұлттық
қауыпсіздіктіңстратегиялық бөлігі ретінде қарастырылды.
Бүгін дуниежүзінің мемлекеттері экологилық ... ... ... ... ... ... ... ерекше назар аударып отыр.
Қазақстан Республикасы Президентінің өкімі [32,35] ... ... ... ұзақ мерзімді бағдарламаны жүзеге асыру
көзделіп отыр: орман және ... қоры ... ... ... ... ... ... пайдаланудың экономикалык механизмдерін
жетілдіру арқылы орман қорын басқаруды жақсарту; орман ... ... ... келтіру; орман қоры ресурстарын тиімді пайдалану; орман шаруашылық
ғылымын дамыту; осы салада ... ... ... ... ... ... ... стратегияны жүзеге асырудың төрт ... ... жж., ... жж., ... жж., 2020-2030 жж..
Мамандардың пікірінше бұл стратегияны жүзеге ... ... ... халық үшін анағүрлым қолайлы қоршаған ортаны калыптастыруы
керек. Осындай шаралар ... ... ... 25 млн. тонна топырақтың,
егістік ... ... ... ағып ... ... ауыл ... ... көзделіп отыр. Орман қоры алқаптарын белгіленген көлемде
арттыру атмосфералық ауаға 20 млн. тоннаға дейін кислород ... ... ... ... ұзақ ... ... стратегияның бірінші кезеңі
аяқталу сатысында тұрғанымен, орман шаруашылығы саласындағы жағдайдың жақсы
жаққа қарай өзгеріп ... ... және ... ... ... ... саласында көптеген заңсыз ... жол ... ... экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде орман қорының
ерекше ролі атқаратын маңызды ... ... ... ескере отырып, қазіргі
кезде оның дәйікті корғалуын күшейтіп, тиімді ... мен ... ... ... ... қорғау ерекше қажеттілік болып
табылады.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі
1 Қазақстан Республикасының Үкіметі. 2005-2007 ... ... ... Бағдарламасын бекіту туралы Қаулысы: 2005жылы 25 ... // ... ... жүйесі 2013
2 Лисина Н.Л. ... ... ... ... ... земельными участками в составе земель ... ... и ... - 2002. - № 11.- ... ... ... ... «2004-2006 жылғы Қазақстан
ормандары бағдарламасын бекіту туралы» №542 ... ... ... – 2004. - 14 ... Лесной кодекс Казахской ССР от 11 августа 1978 года // Казахстанская
правда. - 1978. - 13 августа
5 Лесной ... РК от 23 ... 1993 г. - ... 1993. - 23 ... ... С.В. Земельное и лесное право. - СПб.: Полиус 1998. - 544
с.
7 Стамкулова Г.А. ... ... ... ... ... ... растительного мира в Республике Казахстан. -
Алматы: Данекер, 2000. - 120 ... ... Н.Б., ... А.Ж. ... көшу кезеңіндегі Қазақстан
Республикасының су қорына меншік құқығы. - ... 1995. - 290 ... ... Т.Ф. ... ... ... права. - По изданию
1907г. - М., 1995. - 265 ... ... М.С. ... ... лесов. Алма-Ата. Наука. 1977. - 86 б.
11 Қазақстан Республикасы. 8 шілде 2003 жылғы Орман кодексі. – ... – 59 ... ... А.Д. ... охрана животного мира в ... Дис. ... ... ... - Алматы, 2004. – 134 с.
13 Павлов П. ... ... ... ... и ... экономика. - М.,
2001. - 213 с.
14 Қазақстан Республикасы Үкіметі. ... ... ... ... ... ұзақ ... пайдалануға беру үшін
байқаулар өткізу Ережелерін бекіту туралы Қаулысы 2004 жылғы 13 ... ... 32 // ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі. Мемлекеттік орман мониторингін
жүргізу ережесін бекіту туралы Қаулысы 17.02.2004 ж. № 188 // ... ... ... ... Алчинбаева А.Н. Правовое регулирование ведения природных кадастров
Республики Казахстан: Дисс. канд.юрид.наук. - ... 2005. - 150 ... ... С.Д. ... ... охраны окружающей среды в
деятельности прокуратуры и МВД РК: Дис. ... ... ... - ... 2000. -
156 с.
18 Культелеев С.Т. ... ... ... ... ... / Эколого-правовая наука и практика Казахстана:
проблемы рационального использования и охраны природных ... - ...... ... ... ... 6. - 344 ... Байдельдинов Д.Л. О перспективах развития Экологического кодекса
Республики Казахстан / Эколого-правовая наука и ... ... ... ... и ... ... ... – Астана,
2005. – Библиотека земельного права. Выпуск 6. - 344 с.
20 Абдраимов Б.Ж. Проблемы унификации ... ... СНГ / ... ... и ... ... проблемы
рационального использования и охраны природных ресурсов. - Астана, 2005. -
344 ... ... А.П. ... ... ... ... в РК. з.ғ.к. ғылыми ... алу үшін ... ... ... 1998
22 Культелеев С.Т. Некоторые ... ... ... контроля / Эколого-правовая наука и практика Казахстана:
проблемы ... ... и ... ... ... -Астана,
2005. – Библиотека земельного права. Выпуск 6. - 344 ... ... ... ... мен ... ... ... жинағы. 1992, № 4, 51-бап; Қазақстан Республикасының
Президенті мен Қазақстан ... ... ... ... 1992,
№16, 225-бап.
24 Латыпов Ф.Т. Правовая охрана лесов законодательством Республики
Башкортостан. - Уфа: ... Гос. ун-т. - ... ... С.А. Совершенствование лесного законодательства России //
Законодательство и экономика. - № 5.- 2004 г.
25 Бектурганов А.Е. Проблемы ... ... ... ... ... / ... наука и практика Казахстана: проблемы
рационального использования и охраны природных ... - ... 2005. ... с.
26 Земельное право / под ред. Г.А. Аксененюк. - М., 1976. - 246 ... ... ... ... 2004 жылы 9 ... ... ... 291 санды қаулысымен Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік орман ... ... ... // ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2004 жылы 17 сәуірде бекіткен
118 санды «Мемлекеттік орман кадастрын және ... ... ... ... ... ... Қаулысы // Параграф ақпараттық анықтамалық
жүйесі 2013
29 Право окружающей среды / под ред. Б.В. Ерофеева. - М.: Юристъ, ... 412 ... 2001 жылы 12 ... 1186 ... «Қоршаған ортаны қорғау туралы
заңнаманың бұзылуы салдарынан келтірген залалды ... ... атты ... ... ... қаулысы // Параграф
ақпараттық анықтамалық жүйесі 2013
31 2004 жылы 18 маусымда «Соттармен ... ... ... ... ... ... ... қолдану туралы» қаулысы // Параграф
ақпараттық ... ... ... ... ... және ... кездесетін ландшафтарды қорғау мәселесі
тұралы» 11 маусым 2004ж. №474 ... ... ... өкімі//
Юрист анықтама жүйесі. 2005.
33 Тілешова Г.Ж. Нарықтык қатынастар ... ... ... ... ... құқықтық негіздері. з.ғ.к. ғылыми
дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. Алматы, 2001.
- 24 б.
34 ... М. ... ... ... қорының жеріне меншік
құқығының теориялық мәселелері. – Алматы, 2007. – 123 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік органдардың қызметі және олардың құзыреті70 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру108 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы4 бет
Қазақстанда табиғатты қорғау ғылым аспектілерінің орнығуы туралы3 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
«Қазақстанның танымды өсімдіктері және оларды пайдалану»27 бет
Адамзаттың экологиялық проблемалары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь