Қылмыс субъектісі туралы

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қылмыстың субъективті жағы және түсінігі, маңызы ... ... ... ... ...
2. Қылмыс субъектісінің жасқа толу белгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Қылмыстың арнаулы субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4. Қылмыстың ұғымы және белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиет тізімі
Мемлекет өз азаматтарынан Конституцияда көрсетілген белгілі бір әлеуметтік талаптарды қатаң орындауды талап етеді, оны орындамаған ретте азаматтарға заңда көрсетілген негізде моральдық немесе құқылық, жауапкершілік жұктеледі. Құқылық жауапкершіліктің ішіндегі ең қатал түрі қылмыстық, жауаптылық болып саналады. Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің заң шығарушы органы арқылы қылмыстық жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамға кауіпті кінәлі түрде істелген іс-әрекет үшін ғана белгіленеді. Адам қылмыстық жауаптылықка істеген іс-әрекеттерінде қылмыстық заңда көрсетілген нактылы бір қылмыстың құрамы болған жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау, ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, бұзақылық, т. б. Мұның өзінде қылмыстық, жауаптылық оның іс-әрекеті нақты қылмыс құрамын түзейтін қылмыстық құқылық нормаларды кінәлі түрде ғана бұзғанда жүзеге асырылады.
Яғни, қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстық құқылық норманы бұзудың нәтижесі, қоғамға кауіпті іс-әрекеттің көрінісі болып табылады.
Қылмыс істелмесе қылмыстық жауаптылықта болмайды. Қылмыстық заң бойынша жазалау катерімен тыйым салынған қоғамға қауіпті іс-әрекеттер үшін қылмыстық жауаптылық тек қана қылмыс істеу арқылы келтірілген зиянның көлеміне, қылмыстың жасау тәсіліне, кінәнің нысанына, қылмыскердің тұлғасының ерекшеліктерін еске ала отырып жүзеге асырылады.
Қылмыстық жауаптылық өзіне тән ерекшелігімен оқшауланған құқылық жауапкершіліктің бір түрі болып табылады. Кылмыстық жауаптылық — өзінің нысаны, мазмұны жағынан мемлекеттік күштеу мәні бар жауаптылықтың түрі. Өйткені мемлекет кез келген қылмысқа тиісінше баға бере отырып, оны істеген адамға мемлекет тарапынан заңда көрсетілген күшпен орындалуға тиісті шараларды қолдануды жүзеге асырады.
1. Антонян Ю. М., Бородин С. В. Преступность и психические аномалии. М., 1987.
2. ТоликЮ. В. Случайный преступник. Томск, 1984. Б.Дагель П. С. Учение о личности преступника в советском
уголовном праве. Владивосток, 1970.
4. Лейкина Н. С. Личность преступника и уголовная ответствен-ность. М., 1968.
5. Личность преступника. М., 1975.
6. Михеер Р. И. Проблемы вменяемости и невменяемости в со-ветском уголовиом праве. Владивосток, 1983.
7. МихеевР. И. Невменяемый. Владивосток, 1992.
8. Орлов В. С. Субъект преступления. М., 1958.
9. Орымбаев Р. Специальный субъект преступления. Алма-Ата, 1977.
10. Tpaxmepoe В. С. Вменяемость и невменяемость в уголовном праве (исторический очерк). Харьков, 1992.
11. УстименкоВ. В. Специальныйсубъектпреступления. Харь-ков, 1989.
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қылмыстың субъективті жағы және түсінігі, маңызы....................
2. Қылмыс субъектісінің жасқа толу
белгісі........................................
3. ... ... ... ... ... ... ... өз азаматтарынан Конституцияда көрсетілген белгілі бір
әлеуметтік талаптарды қатаң орындауды талап ... оны ... ... ... көрсетілген негізде моральдық ... ... ... ... жауапкершіліктің ішіндегі ең қатал түрі
қылмыстық, жауаптылық болып саналады. ... ... ... ... ... ... ... жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамға
кауіпті кінәлі түрде істелген іс-әрекет үшін ғана ... ... ... ... ... ... заңда көрсетілген
нактылы бір қылмыстың құрамы болған жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау,
ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, ... т. б. ... ... жауаптылық оның іс-әрекеті нақты қылмыс құрамын түзейтін
қылмыстық құқылық нормаларды кінәлі түрде ғана ... ... ... қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстық құқылық норманы ... ... ... ... көрінісі болып табылады.
Қылмыс істелмесе қылмыстық жауаптылықта болмайды. Қылмыстық заң бойынша
жазалау катерімен тыйым салынған ... ... ... үшін
қылмыстық жауаптылық тек қана ... ... ... келтірілген зиянның
көлеміне, қылмыстың жасау тәсіліне, кінәнің ... ... ... еске ала ... ... ... жауаптылық өзіне тән ... ... ... бір түрі ... ... Кылмыстық жауаптылық — өзінің
нысаны, мазмұны жағынан мемлекеттік ... мәні бар ... ... мемлекет кез келген қылмысқа тиісінше баға бере отырып, оны істеген
адамға ... ... ... ... ... ... тиісті
шараларды қолдануды жүзеге асырады. Яғни, ... ... ... өзі сол ... ... жауаптылық жүктей
отырып, мемлекет оның істеген қылмысын мінеп, оған заңдылық баға береді.
Қылмыстық жауаптылықтың мазмұны (теріс қылыққа ... ... ... ... және ... қоғам тарапынан қылмысын бетіне басу) және
заңдылық (қылмыс істеген адамға қолданылатын мемлекеттік күштеу ... ... ... ... ... екі ... ... табылады.
Сонымен, қылмыстық жауаптылық деп — ... заңы ... ... ... нақты іс-әрекетті істеген адамды мемлекет атынан оның тиісті
органдары ... ... ... ... жауаптылық-қылмыстық құқылық қатынас мәселесімен тығыз
байланысты. Бұл байланыс екі жақты көрініс ... ... ... құқылық қатынас қылмыстық жауаптылық сияқты
істелген қылмыстың құқылық зардабы.
Яғни, нақты ... ... ... ... та, ... ... та жоқ. ... нақты қылмыс жасалған уақыттан бастап қылмыстық
жауаптылық, ал мұнымен бірге бір мезетте істелген ... ... ... яғни ... ... ... пайда болады. Бұл жерде
істелген қылмыс заңдылық факт болып табылады.
Олар ... ... ... ... ... ... ... кінәнің нысаны, дәрежесі, қылмыскердің тұлғасы, ... ... ... па? ... қылмысқа қатысу немесе қылмысқа жанасушылық болды
ма және т. б. Сондай-ақ жазаны тағайындау немесе жазаны өзгерту ... ... ... ... ... ... Қылмыстың субъективтік жағының
түсінігі және оның маңызы
Қылмыстың субъективтік жағы бұл ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты жағының көрінісі болып
табылады.
Қылмыстың ... ... ... объективтік жаққа ... жақ ... ішкі ... мазмұнын білдіреді. Бұл жерден
шығатын қорытынды ... ... және ... ... ... тығыз байланысты, белгілі бір бірлікте болады. Сондықтан да қылмыстың
субъективтік жағына барынша тығыз талдау жасау қажет.
Қылмыстың субъективтік жағының мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... Осы белгілердің жиынтығы қылмыс
істеген, яғни қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған адамның жан-дүниесінде орын
алған ішкі өзгерістерді, оның ... мен ... ... ... ... ... қылмыстың субъективтік жағының осы белгілерінің заңдылық
маңызы біркелкі емес, керісінше әр түрлі. Кінә кез келген қылмыс ... ... ... ... болып табылады. Кінәсіз қылмыстын
құрамы болмайды. ... өзі ... ... ... ... туралы сөз
болуы мүмкін емес дегенді білдірді. Қылмыстық ниет және ... ... ... ... үшін ... керсетілген реттерде қажетті белгі
болады. Ал олай болмаған жағдайларда, ниет пен ... ... ... ... ғана ... ... болған қылмыс жөніндегі абыржү, өкініш білдіру немесе
жазадан қорқу психологиялык ... ... ... ... ол ... ... ... жатпайды.
Қылмыстың субъективтік жағының белгілері — кінәні, ниет пен ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық негізінін ... ... ... ... қылмыс болып табылмайтын іс-әрекеттен ажыратуға мүмкіндік береді.
Екіншіден, қылмыстың ... жағы ... ... ... ұқсас
құрамдарды бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік туғызады. Үшіншіден, қылмыстың
субъективтік жағының мазмұны ... ... ... оны ... қоғамға қауіптілік дәрежесінің деңгейін анықтауға себеп болады.
Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін және ... ... ... ... ... жағының қылмыстық, жа- уаптылыктың бар-
жоғын анықтау үшін, істелген қылмысты дұрыс ... үшін және әділ ... үшін ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Соты көптеген каулыларында қылмыстың субъективтік жағының ... ... ... ... пен арам ниеттің және оның
мақсатының мазмұны мен бағытын терең зерттеуді талап ... ... ... ... ... атап өткеніміздей, қылмыстың субъектісі болып заңда көрсетілген
жасқа толған, есі дұрыс адам ... ... ... ... ... ... ... бірі оның белгілі жасқа толуы болып танылады. Өте жас
балалар қылмыстың ... бола ... олар ... тым ... ... ... ... қоғамға істеген зиянды іс-әрекетіне жауап бере ... ... ... басқара алмайды. Сондықтан қылмыстық заң өзі арнайы
көрсеткен жасқа толмаған жасөспірімдерді қылмыстық ... және ... ... ... Кәмелетке толмағандардың жас мелшері және ... ... деп тану ... ... ... ... арнайы
көрсетілген. Осы бап бойынша қылмыстық жауапқа қылмыс істеген уақытқа дейін
он алты жасқа толған адамдар ... ... ... он төрт ... ... ... кісі өлтіргені (96-
бап), денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіргені (103-бап), ауырлататын мән-
жайлар кезінде денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы зиян ... ... ... ... ... ... ... күштеу
әрекеттері (121-бап), адамды ұрлағаны (125-бап), ұрлық жасағаны (175-бап),
кісі ... ... ... ... ... ... алғаны
(181-бап), ауырлататын мән-жайлар кезінде автомобильді немесе өзге де көлік
құралдарын ұрлау мақсатын көздемей ... ... ... ... ... ... кезінде мүлікті қасақана жойғаны немесе
бүлдіргені (187-баптың 2,3-бөліктері), терроризм (233-бап), адамды кепілге
алу ... ... акті ... біле түра ... өтірік хабарлағаны
(242-бап), қару-жарақты, оқ-дәріні, жарылғыш ... мен ... ... не ... ... ... ... мән-жайдағы
бұзақылығы, (257-баптың 2, 3-бөліктері), тағылық (288-бап), есірткі
заттарды ... ... әсер ... заттарды ұрлағаны не қорқытып алғаны
(260-бап), ... ... ... ... ... ... мүрдесін
және олардың жерленген жерін қорлағаны (275-бап, 2-бөлігі), көлік құралдары
немесе ... ... ... ... еткені (299-бап) үшін қылмыстық
жауапқа тартылуы тиіс.
Бұл тізбекте келтірілген қылмыстар тізбегі тұжырымды, оны кең ... ... Осы ... қылмыстардың қоғамға қауіптілігін 14
жасқа толған әрбір адам сезеді, өз ... есеп ... сол ... ... ... ... ... үшін жауаптылықты 14 жасқа ... ... ... ... заң ... ... 16 ... ал кейбір заңда арнаулы
көрсетілген ... түрі үшін 14 ... ... ... ... ... ерекшелігіне және субъектінің ерекше белгілеріне
қарай, ... ... ... ... жасы ... толған
адамдар ғана тартылады. Мысалы, кәмелетке толмаған адамды қылмыстық ...... ... қылмыстарда (16-тарау) қылмыстың субъектісі болып
тек жасы 18-ге толған адамдар ғана танылады.
Қылмыс істеген, кәмелетке ... ... ... ... ... дәлме-
дәл анықталуы қажет.
Адамның белгілібір жасқа (14,16,18,25) толуы дәл туған күнімен ... ... ... бастап есептелінеді. Кәмелетке толмағандардың жасы сот-
медициналық сарапшының корытындысы бойынша ... оның ... ... сол ... ... ... айының соңғы күні (31 желтоқсан) танылады.
Кәмелетке толмағандар жөніндегі істерді қарағанда ... ... ... оның ... және өмір сүру ... қылмыстық ниетін, істеген
қылмысының себебі мен ... ... ... ала ... ... ... шараларды қолдануды немесе жаза тағайындау мәселесін шешуі ... ... ... Сотының 1999 жылдың 30 ... жаза ... ... ... ... ... ... № 1
қаулысында осындай мәселелерге ерекше назар аударылған. Онда «Егер қоғамға
онша зиянды емес қылмыс жасаған он ... ... ... ... ... ... ... мүмкін деп тапса, сот ондай адамға қылмыстық жаза
болып табылмайтын басқа шараларды қарастырады. Жасөспірімдер жөніндегі істі
қарағанда сот айыпкердің жеке ... ... ... ... өмір
сүру және тәрбиелілік жағдайларын, қылмысты істеуінің себептері мен оған
әсер еткен мән-жайларды, ересектердің ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындауда тәрбиелік әсері
бар мәжбүрлеу шараларын да қарастыруы керек», - делінген.
Егер кәмелетке толмаған адам осы баптың ... ... ... бөлігінде
көзделген жасқа толса, ... ... ... ... ... даму ... ... калуы салдарынан кішігірім немесе орташа
ауырлықтағы ... ... ... ... ... іс жүзіндегі сипаты мен қоғамдық ... ... ... ... не оған ие бола ... ... жауапқа тартылуға
тиіс емес (15-бап, 3-бәлігі).
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық ... мен ... ... ... Қылмыстық кодекстің IV бөлімінде (78—87-
баптарда) арнайы қарастырылған.
3. Қылмыстың арнаулы ... ... ... үшін ... ... болуға есі
дұрыстық, заңда белгіленген жасқа толу жеткіліксіз, ондай ... болу үшін осы ... ... үстіне басқа да ... ... ... ... ... құжаттарын, референдум құжаттарын
бұрмалау және дауысты қате есептеу қылмысының (147-бап) субъектісі ... қана осы ... ... көрсетілген — арнаулы адамдар ғана бола алады.
Мемлекеттік құпияны (172-бап) жариялаудың субъектісі болып тек сол ... ... адам ... ... ... ... ... (148-бап)
субъектісі болып лауазымды адам ... ... ... ... сол, ... ... арнаулы атағы, лауазымы, белгілері жоқ,
кез келген адам істей алмайды. ... ... ... ко-миссиясының
мүшелері, лауазымды адамдар немесе дәрігерлік атақтар, арнаулы белгілерді
көрсетеді. ... ... ... ... ... субъектінің
жалпы белгімен (есі дұрыстық, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... нормаларда керсетілген косымша —
арнаулы белгілері бар адамдарды айтамыз.
Қолданылып жүрген қылмыстық заңда ... ... ... ... ұғым ... ... ... субъектісін сипаттайтын белгілер
Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті қылмыстық-құқылық нормаларының
диспозицияларында көрсетілген.
Кейбір жағдайларда заң шығарушылық арнаулы ... бар ... ... жеке ... ... ... Қылмыстық
кодекстің ерекше бөлімінің нақты ... ... ... керсеткен, Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... екі ... ... аты көрсетілген: 13-тарау — мемлекеттік
қызмет мүлделеріне ... ... және ... ... ... ... ... карсы қылмыстардың ерекшелігі сол, ... тек қана ... ... ... иесі немесе қызметшісі
болып тағайындалған ... ғана ... ... ... ... ... алады.
Санатқа жатпайтын адамдар қызмет бабындағы қылмыстардың объективтік жағының
белгілерін орындауы ... ... ... ... ... ... тек
қана әскери қызметшілер, әскери қызмет атқаруға міндеттілер ғана ... ... ... ... ... ... ... бөлімінің
нақты нормаларында көрсетілмегенімен, ондай ... ... ... жүйелі түсіндірудің негізінде ... ... ... ... 118-бабы науқасқа көмек көрсетпегені үшін ... ... Ол ... ... немесе арнайы ереже бойынша көмек
көрсетуге міндетті адамның» деп ... ... заң және ... ... ... және ... ... дәрігер, акушер,
фельдшер, медбикелер, адамдарға кез келген ... ... ... ... ... ... біз бұл жерде қылмыстың арнаулы субъектісіне ... ... ... ... ... қылмыстың арнаулы субъектісін
анықтау үшін заң ... ... бір ... жүйе кызметкерлеріне тән
сипаттаманы береді.
Мысалы, Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... және ... ... ... ... қылмыстардың бірнеше
нормалары әділ соттылыққа қоса осы ... ... ... ... ... судья — істейтін қылмыстары туралы көрсетіп,
олардың қылмыстық жауаптылығын ... ... ... ... ... Қылмыстық құқығы бойынша қылмыстың субъектісі болып Қазақстан
Республикасының азаматтары, ... ... және ... жоқ
адамдар (6, 7-бап) танылады.
Арнаулы субъектілі қылмыстарды қылмысқа ... ... ... ... тек қана ... ... ал басқа қатысушылары жай субъект
болады. Арнаулы субъект мынадай ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Рес-публикасының
азаматы, шетелдіктер және азаматтығы жоқ адам (ҚК-нің 165,166-баптары). 2.
Демографиялық ... ... ... ... еркек (120, ... әйел ... 3. ... туыстық қатынастары бойынша: Ата-
аналар (136-бап), жұбайлар (140-бап), қамқоршы
(139-бап), денсаулық жағдайы — ВИЧ, ЖҚТБ, сөз ... ... ... 4. ... ... ... жөніндегі міндеті: міндетті
әскери қызметке шақырушылық (326-бап), әскери қызметкерлер және әскери
қызмет атқаруға ... ... ... ... ... ... ... 310,311,
312,313,314,315,316-баптар). 6. Арнаулы мемлекеттік ... ... ... ... ... судьялар (339,365-бап).
7. Кәсіби міндетіне қарай: дәрігер (144-бап), ... ... ... 8. ... ... ... ... мәніне қарай қызмет не жұмыс
бабын өзіне сеніп тапсырылған мемлекетгік құпияны жариялау ... су, кеме және әуе ... ... (295-бап), сайлау
комиссиясының мүшесі (147- бап), сауда қызметкерлері (223-бап).
9. Азаматтың ... ... ... ... ... куә,
мәжбүрленуші, сарапшы (352-бап).
10. Адамның жәбірленуші ... ... ... ... ... ... міндетті адам (119-бап), жәбірленушінің сол
адамға материалдық немесе басқатәуелді болуы ... ... ... ... ... қоғамға жат әрекетін немесе әрекетсіздігін
сипаттайтын белгілері бойынша бұрын адам өлтірген адамның адам өлтіруі (96-
бап, 2-бөлігі, «н» тармағы), ... ... адам ... ... ... ұғымы және белгілері.
Қылмыстық құқықтағы негізгі мәселелердің бірі қылмыстың ұғымын анықтау
болып табылады. Жеке адам мен ... ... ... ... ... ... басым екендігін анықтау және оған осы
мәселеде қылмыстық құқылық шараларды қолдану арқылы осы ... ... ... ... негізгі міндетгерінің бірі болып табылады. Қылмыс ... да ... бір ... (әрекет немесе әрекетсіздіктің)
көрінісі болып табылады. Заң шығарушы осындай ... келе ... әр ... адамның нақты іс-әрекетінің, мінез-құлқының сыртқа
шыққан көрінісі ... атап ... ... ... мінез-құлқы белсенді әрекет күйінде ... ... ... ... Бұл ... ... дегеніміз адамның
қылмыстық заң тыйым салған нәрселерді істеуі, ал әрекетсіздік ... заң, ... ... ... ... арнаулы жарлықтар,
бұйрықтар бойынша өзіне жүктелген міндетін ... ... ... ... ... ... оған қайшы емес мінез-құлқы оның ойлау
жүйелері арқылы, содан соң белгілі бір іс-әрекеттер арқылы ... ... ... ... ... көрініс таппаған, жүзеге аспаған ойлар,
пікірлер ... ... ... ... ... болып табылмайды.
Белгілі бір іс-әрекет арқылы жүзеге асырылмаған адамның ... ... ... ... ... реттеу саласына жатпайды.
Қылмыстық құқық ғылымында бұл мәселе туралы бірауыздан ... ... ... ... ... осы ... мәнді жақтарын
бейнелейтін белгілі бір белгілермен сипатталады. ... ... ... ... қылмыстың түсінігі заңның өзінде көрсетіледі.
Бұрынғы кеңестік жүйеде қылмыстың ұғымы алғаш рет 1919 жылы РСФСР-дың
Қылмыстық құқық жөніндегі ... ... ... ... ... ... қатыңастар тәртібін бұзушылық қылмыс ... ... ... ... Қылмыс кодексінде «Қылмыс дегеніміз
кез келген ... ... ... ... әрекетсіздік» деген ұғыммен
тұжырымдалады.
1924 жылы КСРО және одақтас республикалардың қылмыстық ... ... ... ... ... арнаған бап болған жоқ. 1926
жылғы РСФСР Қылмыстық кодексінде «қылмыс ... ... ... ... деп ... ... Бұл ... кеңестік кұрылысқа немесе құқық
тәртібіне ... ... ... әрекетсіздік қоғамға қауіпті деп
жарияланды. КСРО және одақтас ... 1958 ... ... ... «Қылмыстық заңда көзделген, оның ... ... ... ... меншігіне, азаматтардың жеке басына,
саяси, еңбек, мүліктік және басқа да құқықтары мен ... ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздік), сондай-ақ
социалистік құқық тәртібіне қиянат жасайтың қыл-мыстық заңда көзделген
қоғамдық ... ... ... деп ... делінген. Дәл осындай
анықтама бұрынғы ... ... ... ... оның ... ... 22 шілдеде қабылданған Қазақ КСР Қылмыстық кодексінде де (7-бап)
берідді. 1997 жылы жаңа ... ... ... Осы ... ... орын ... ... әлеуметтік-экономиқалық, саяси
өзгерістерге сәйкес қылмыстың жаңа ұғымы берілген. Онда «жазалау қатерімен
тыйым ... ... ... қауіпті әрекет (іс-әрекет ... ... деп ... ... ... Осы ... құқыққа қайшылық, қоғамға қауіптілік, кінәлілік, жазаланушылық
қылмыстың белгілері екендігі көрініп тұр.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі Ерекше бөлімінің ... ... ... қылмыс құрамдары арнаулы
көрсетілген. Қылмыстық құқықта қылмыстың осы ... ... ... ... ... ... қайшылық деп атау қалыптасқан.
1960 жылға дейінгі қолданылған Қылмыстық кодекстерде ұқсастығы
бойынша ... ... заң ... ... ... ... ... көрсетілген соған ұқсас, жақын нормаларды қолдануға жол берілген
еді. Мұның өзі заңды ... және осы ... ... ... соқтырды. Қазақстан Республикасының 1995 ... ... ... орай жаңа ... ... ... ... бойынша қолдануға жол берілмейді делінген.
Адамның қылмыстық құқылық норма тыйым ... ... ... ... ... деп атаймыз.
Адамның қылмыстық заң тыйым салмаған, осы ... ... ... ... ... қатарына жаткызуға болмайды. Тек заң шығарушы
ғана белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... белгілерін анықтайды. Қылмыстық құқыққа қайшылықтың міндетті
белгісі болып осы ... ... ... ... жағдайда нақты
нормада көрсетілген қылмыстық құқылық санкция белгілеген жазаңың белгілі
бір түрінің тағайындалуы ... ... ... ... ... ... тиісті заңның жарияланған уақытынан бастап ондай іс-
әрекеттер қылмыс қатарына жатады.
Мұндай ретте мемлекет осындай іс-әре-кеттермен қылмыстық құқылық норма
арқылы ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен
күші жойылған қылмыстық-құқылық норма қылмыс қатарынан шығарылады. Ондай ... ... деп ... ... елімізде нарықтық қатыңастардың
дамуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... тасталды. Бұрын қылмыс қатарында жоқ жалған банкроттық,
табысты жасыру, салық ... үшін ... ... ... жаңа ... ... болды.
Қылмыстың негізгі сапалық белгісі оның қоғамға қауіптілігі болып
табылады. Бұл ... ... ... ... білдірумен бірге не себепті
осы немесе басқадай іс-әрекеттер қылмыс болып ... ... ... белгісінін болуының өзі ... ... зиян ... ... зиян келтіру қаупін туғызатынын
білдіреді. Қоғамға ...... ... ... Ол заң
шығарушының санасына және еркіне байланыссыз қоғамдық қатынастарға зиян
келтіреді және ... ішкі мәні ... ... бір қалыпты өмір сүру
шарттарына қайшы болады. Заң шығарушының міндеті сол ... ... өмір сүру ... дұрыс бағалап, осыған байланысты ... ... ... қатарына жататыны туралы шешім қабылдау ... ... ... ... ... сипаттамасы
қылмыстық заңда көзделген адам мен ... ... ... ... мүдделеріне, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделеріне, ... пен ... ... ... т. б. ... ... қол ... объектілерін тізбектеп көрсету арқылы берілген.
Бірақта қоғамға қауіптілік қылмыс қол сұғатың объектілерді ... ғана ... Бұл ... ... ... ... ... жақтарының бірі ғана.
Қоғамға қауіптілік қоғамға зиянды іс-әрекеттің ... ... оны ... ... ... ... ... байланысты болуы
мүмкін. Мысалы: тиісті рұқсат етілмеген немесе тыйым салынған ... ... ... аумақтар, төтенше эқологиялық аймақтар) не ... ... мен ... қатысты аң ауланса, ол заңсыз болып табылады
(288-бап, 1-белігі). Төтенше жағдайлар кезінде ... ... ... жасау, кәсіпорынның, ұйымның жұмысына кедергі келтіру қылмыс болып
табылады (335-бап). Іс-әрекет арқылы келтірілген немесе ... ... ... ... ... айқындайтың негізгі бір белгі болып
табылады. Кейбір ... ... ... ... ... бастап, өзінің қандай зиян келтірілгеніне қарамастан, ... ... ... ... ... ... ... болтан
жағдайда ғана қоғамға қауіптілік сипатына ие болады. Іс-әрекеттің қоғамға
қауіпті және қылмыс ... ... ... ... зардаптың
сипаттамасын заң шығарушы әр түрлі етіп бейнелеуі мүмкін. Кейбір реттерде
қылмыстың зардабы ... ... ... ... ... Мысалы,
денеге жарақат салу, материалдық залал келтіру, ауыр ... ... т. ... дене ... ... орай денсаулыққа қасақана
ауыр зиян келтіру (103-бап), денсаулыққа қасақана ... ... ... (104-бап), денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру ... ... ... ... ... әр түрлі болып келетіндігін ескеріп,
заң шығарушы оның бәрін ... ... ... зиян келтіру (142-бап),
ірі мөлшер ... ауыр ... ... (181-бап, 3-бөлігі, «б» тармағы),
т. б. деп жалпылама береді. Мұндай ... ... осы ... ... ... жағдайларда орындалған фактіге байланысты шешіледі.
Қылмыстың қоғамға қауіптілігі қылмыстық ниет және ... ... ... де ... ... ... іс ... мақсатымен қылмыс
істелді деп көрінеу өтірік хабарлау. Егер ... ... ... ... ... ... ... қылмыс түрі болып табылады.
Кейбір реттерде ... қау ... ... ... ... де байланысты анықталады. Қайсыбір іс-әрекеттер оны істеген
адамның жәбірленушімен ... ... ... ... ... деп
танылады. Мысалы, айыптыңын материалдық жөнінен немесе басқа реттен тәуелді
адамға қатал қарауы, құдалауы немесе қорлауы салдарынан жәбірленушінің өзін-
өзі өлтіру ... ... ... Кейде субъектінің ерекше ... ... ... ... Мысалы: жауапты мемлекеттік
қызметтегі лауазымды адамның пара алуы (311-бап, ... ... ... ... ... ... және сандық жақтарын бөліп
қарайды. ... ... ... жаза ... ... негіздерін
анықтай отырып, сот жазаны тағайындауда істелген қылмыстың сипатың және
қоғамға қауіптілік дәрежесін есепке алу ... ... ... ... ... қылмыстық сапалық, ал дәрежесін — сандық сипаттамасы деп
түсінуді білдіреді. Сипатына қарай қоғамға қауіптілік ... ... ... ... және абайсыздық, жеке адамға, меншікке қарсы
қылмыстар болып бөлінеді. Қоғамға қауіптілік ... ... ... анықталады. Объектілердің тізбегі Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... обьектілері белгілері
бойынша тарауларға белінеді. Яғни, Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... рет-ретімен орналасқан.
Қоғамға қауіптіліктің сипатының тағы бір көрсеткіші келтірілген зиян болып
табылады. ... ... зиян күш ... ... ... ... ... байланысты қылмыс қоғамға қауіптілік
сипатына қарай мүліктік, ұйымдастырушылық, жалпыға қауіпті және ... ... деп ... ... ... одан әрі ... нысандары арқылы
анықталады. Қасақаналықпен жасалатың ... ... ... қарағанда қоғамға қауіптілік сипаты едәуір ауыр.
Мысалы, кісіні ауырлататың жағдайда қасақана ... үшін 10 ... ... ... ... бас бостандығынан айыруға не мүлкін тәркілеу
арқылы немесе онсыз өлім ... не ... ... ... ... ... бойы бас бостандығынан айыруға жазаланады (96-бап, 2-белігі), ... кісі ... ... ... үш жылға дейінгі мерзімге бас
бостандығынан ... ... ... ... ... ... ... сипатын осылай белгілеуде маңызды роль атқарады.
Қылмыстың қоғамға ... ... ... ... ... еске алу ... Мұндай ретте келтірілген зардаптың ауырлығын
(аса көп мөлшерде, көп, едәуір мөлшерде) ... ... ... ... ... ... ... жеке немесе бірлесіп қатысу
арқылы істеу, қылмыс істегеңде қандай ... ... ... сипатың
(ниет, мақсат) қылмыстың субъектісінің ерекшелігіне, ... ... ... баса назар аудару ке-рек. Мысалы, денсаулыққа ... зиян ... ... денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы
(104-бап) немесе женіл (105-бап) дәрежеде қасақана зиян келтіруден қоғамға
қауіптілік дәрежесі едәуір ... ... ... ... ... ... жағынан қоғамға қауіптілігі жоғары. Өйткені ... ... ... ... ... ... иемдену мақсатымен қауіпті тәсіл
шабуылға ұшыраған адамның өміріне ... ... күш ... ... ... дәрежесі қылмыстық заңда ... ... да ... Мәні ... екі ... ... дәрежесін анықтау, сол қылмыста берілген ... ... ... ... жаза белгіленген қылмыс түрінің
қоғамға қауіптілігі дәрежесі де жоғары ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілік сипаты бірдей қылмыстарды
бір-бірінен ажыратуға болады.
Қылмыстың тағы бір белгісі кінә ... ... ... бұл ... ... ... ... немесе әрекетсіздік арқылы кінәлі түрде
қасақаналық немесе абайсыздықпен қол ... ... ... ... тұр.
Қылмыстық жауапқа және жазаға тек қана ... ... ... ... ... көрсетілген, қоғамға қауіпті іс-әрекетті қасақана немесе
абайсыздықпен істеген адам ғана ... ... ... ... сөз ... ... емес. Кінәнің нысандары қылмыстық заңда қасақаналық
(тікелей немесе жанама), абайсыздық (менмендік немесе немкұрайдылық) ... ... ... ... ... ... жасалған әрекет қасақана
жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті ... оның ... ... зардаптары болуының мүмкін екенін немесе
болмай қоймайтынын ... ала ... және осы ... ... ... ... ниетпен жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз ... ... ... ... ... оның ... қауіпті зардаптары болуы мүмкін екенін алдын ала
білсе, осы зардаптардың болуын ... де оған ... ... жол ... ... ... ... қылмыс жанама ниетпен жасалған деп танылады (20-
бап). Менмендікпен немесе немқұрайдылықпен жасалған ... ... ... деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіп туғызуы
мүмкін екенін алдын ала білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті ... ... ... сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған
қылмыс деп танылады.
Егер адам қажетті ұқыптылық пен сақтық болғанда ол зардаптарды ... тиіс және ... біле ... бола түра өз ... ... ... ... болуы мүмкін екенін
болжап ... ... ... жасалған қылмыс деп танылады (21
-бап).
Қылмыстың зардабы қаншалықты ауыр ... ... егер ... адамның іс-әрекетінде кінәнің белгілі бір түрі болмаса, ... ... да, ... да ... ... та, жаза да жоқ. Қылмыстың тағы бір ... бірі ... ... ... ... ... ... дегеннін өзі, қылмыстық заң жазамен қорқытып тыйым
салған әрекет немесе әрекетсіздік болып табылады. Мұның өзі ... ... ... ... құқылық актілерде емес, тек қылмыстық заңда ғана
көрсетілетіндігін және осы ... үшін ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл жерде нақты істелген қылмыс
үшін қолданылатың жаза мен қылмыстық ... ... ... ... қатері, жазалау мүмкіндігі туралы түсініктерді
шатастыруға болмайды. Жазалау ... ... ... салу қылмыстың
белгісі болып табылады. ... ... ... ... жаза тағайындамау
немесе оны қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатып, оған ... ету ... ... оның ... ... ... ... Өйткені, жазалаушылық қылмыстың белгісі ретінде істелген әрбір
қылмыс үшін жаза ... ... ... сол себепті қылмыстық заңға
қайшы іс-әрекеттерді істеуге жазалау қатері ... ... ... өмірде
қылмыс істелгенімен, егер ол ашылмай қалса оған жаза ... ... ... ... сот ондай қылмысқа заңда белгіленген негіздермен
жаза тағайындауды қолданбауы да ... ... ... жазалау қатерімен
тыйым салу қылмыстың белгісі, ал жаза тағайындау немесе ... ... ... ... ... ... біз ... қоғамға қауіпті, кінәлі, құқыққа қайшы және
жазалаушылық сияқты қажетті белгілері бар екендігін әсте естен шығармауымыз
керек. Осы ... ... ... ... ... да ... ... әдебиет тізімі
1. Антонян Ю. М., Бородин С. В. Преступность и психические аномалии. ... ... В. ... преступник. Томск, 1984. Б.Дагель П. С. Учение о
личности преступника в советском
уголовном праве. ... ... ... Н. С. Личность преступника и уголовная ответствен-ность. М.,
1968.
5. Личность преступника. М., ... ... Р. И. ... ... и ... в ... уголовиом
праве. Владивосток, 1983.
7. МихеевР. И. Невменяемый. Владивосток, 1992.
8. Орлов В. С. Субъект преступления. М., 1958.
9. Орымбаев Р. Специальный субъект ... ... ... ... В. С. ... и ... в уголовном праве
(исторический очерк). Харьков, 1992.
11. УстименкоВ. В. ... ... 1989.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс субъектісі18 бет
Қылмыс субъектісінің түсінігі және белгілері14 бет
Қылмыстық заң субьектісі19 бет
Қылмыстық субъектiсiнiң түсiнiгi29 бет
Қылмыстың субъектісі18 бет
Қылмыстың субъектісі бойынша саралау14 бет
Контрабанданы үшін қылмыстық жауаптылық78 бет
Контрабанданың түсінігі, түрлері72 бет
Қылмыс және қылмыстық құқық жайлы93 бет
Қылмыс құрамы49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь