Қазақстанның табиғат жағдайлары

КІРІСПЕ

1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ СУ РЕСУРСТАРЫ

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ ЖӘНЕ ОНЫ ПАЙДАЛАНУ МӘСЕЛЕСІ

3 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ КЛИМАТЫНЫҢ
ӨЗГЕРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

4 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙДЫҢ КЕЙБІР МӘСЕЛЕЛЕРІ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ
Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне айналды, тіпті ядролық соғыс қауіпі де оның көлеңкесінде қалып қойды. Адамның шаруашылық іс-әрекетінің қауырт дамуы, айналадағы ортаға үдемелі, көбіне бүлдірушілік сипатта әсер етуде. Адамның табиғатқа әсері мыңдаған жылдар бойында қалыптасқан табиғи жүйелерді өзгерту, сондай-ақ, топырақты, су көздерін, ауаны ластау арқылы жүзеге асуда. Бұл табиғат ахуалының күрт төмендеуіне әекліп соқты, көп жағдайларда орны толмас зардаптар қалдырды. Экологиялық дағдырыс шын мәніндегі қауіпті төндіріп отыр: іс жүзінде тез өріс алып бара жатқан дағдарыстық жағдайларды кез келген аймақтардан көруге болады.
Жер бетінің кез келген бөлігінде әрқашан түрлердің бүтін бір жиынтығы (комплексі) тіршілік етеді. Азықтық ресурстар сарқылғанша биомасса ұлғая беретіндіктен, оқшауланған жағдайда өсірілген түр өзінің тіршілік ету жағдайларын тез арада нашарлатып жібіреді. Бұдан соң биомассаның солуы басталады. Азықтық ресурстарды үстемелеп бергеннің өзінде де биомассаның құлдырауынын құтыла алмаймыз, себебі қоршаған ортада зат алмасу өнімдері жиналып қалады.
Қазақстанның табиғат жағдайлары алуан түрлі, Қазақстан территориясы кең-байтақ жерді алып жатыр, Батыстан Шығысқа қарай – 2,925 км (Каспий теңізі мен Орал ойпаиттарынан Алтайға дейін). Солтүстіктен Оңтүстікке қарай – 1,600 км. Батыс Сібір жазығы мен Орал тауларының жоталарынан Тянь-Шань таулары мен Қызылқұм шөліне дейін. Қазақстанның жалпы ауданы (2.7 млн. шаршы км) Франциядан бес есе артық. Бірнеше ландшафтық белдеулер мен белдеу тармақтары бір-бірін алмастырады; орманды дала (6%), дала (28%), шөлейт (18%), шөлді (40%). Қазақстанның Оңтүстік және Шығыс шекараларынын биік таулар көмкеріп жатыр. Қазақстан халқы 16 млн.-нан астам адамды құрайды. Қазақстандағы қалыптасқан экологиялық жағдайды қанағаттанарлық деп айта алмаймыз.
1. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева. Экология. Алматы 2002 ж.
2. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева. Экологиядан оқу-әдістемелік құрал. Алматы 2000 ж.
3. А.К. Бродский. Жалпы экологияның (қысқаша курсы). Алматы 1998 ж.
        
        МазмҰны
КІРІСПЕ
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ СУ РЕСУРСТАРЫ
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... ... ... мӘселелері
4 ҚазаҚстандаҒы демографиЯлыҚ жаҒдайдыҢ кейбір мӘселелері
ПайдаланҒан Әдебиет
КІРІСПЕ
Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан
алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне ... ... ... соғыс қауіпі
де оның көлеңкесінде қалып қойды. Адамның шаруашылық іс-әрекетінің қауырт
дамуы, айналадағы ... ... ... ... ... әсер ... табиғатқа әсері мыңдаған жылдар ... ... ... ... сондай-ақ, топырақты, су көздерін, ауаны ластау арқылы
жүзеге асуда. Бұл ... ... күрт ... ... соқты, көп
жағдайларда орны толмас зардаптар қалдырды. Экологиялық дағдырыс ... ... ... ... іс ... тез өріс алып бара жатқан
дағдарыстық жағдайларды кез келген аймақтардан көруге болады.
Жер бетінің кез ... ... ... ... ... бір жиынтығы
(комплексі) тіршілік етеді. Азықтық ресурстар ... ... ... ... ... ... түр өзінің тіршілік ету
жағдайларын тез арада нашарлатып жібіреді. Бұдан соң ... ... ... ... ... ... ... де биомассаның
құлдырауынын құтыла алмаймыз, себебі қоршаған ортада зат алмасу өнімдері
жиналып қалады.
Қазақстанның табиғат жағдайлары ... ... ... территориясы
кең-байтақ жерді алып жатыр, Батыстан Шығысқа қарай – 2,925 км (Каспий
теңізі мен Орал ... ... ... ... ... ... 1,600 км. ... Сібір жазығы мен Орал тауларының жоталарынан ... мен ... ... ... ... ... ауданы (2.7 млн.
шаршы км) Франциядан бес есе артық. Бірнеше ландшафтық белдеулер мен белдеу
тармақтары ... ... ... дала (6%), дала (28%), шөлейт
(18%), шөлді (40%). ... ... және ... ... биік
таулар көмкеріп жатыр. Қазақстан халқы 16 млн.-нан астам адамды құрайды.
Қазақстандағы қалыптасқан экологиялық ... ... деп ... ҚАЗАҚСТАННЫҢ СУ РЕСУРСТАРЫ
Қазақстанның су артериялары шамамен 85 мың өзендерден ... ... ең ... ... ... басты с у артериясы –
Ертіс өзені қалып отыр. Оның сулары жоғары дәрежеде ауыр ... ... ... ... Бұл ... ... ... теңізінің деңгейінің көтерілуіне және жағалаулық теңіз экожүйесінің
антропогенді әсерге ... ... ... ғалымдардың болжамдары
бойынша теңіз деңгейінің көтерілуі жағалаулық ... ... км ... ... қалған жерлерге тағы да 1,2-2,2 млн. га қосылуына ... ... ... ... ... бекіре тәрізді балықтардың ең ірі мекен ету
ортасы болып ... Кез ... ... бағдарламаның іс жүзіне
асуына, оның ірі мұнай-газды аймақ ретінде маңызының артуы күрделендіруді.
Арал теңізінің экологиялық ... ... ... ... ... кеми ... Суды ауыл ... дақылдарын суару үшін
қолдану Тянь-Шань тауларымен ағып келетін табиғи су ағысын 90%-дан астам
қысқартып жіберді. ... ... 2,6 млн. ... ... өзінің 60% көлемін
жоғалтты. Судың деңгейі 12-ден 2 м-ге ... ... ... 2 ... ... Күн сайын 200 тонна тұз бен құм ... 300 км ара ... Арал ... экологиялық жағдайы экономиканың ... ... ... болмауына әкеліп, бірқатар әлеуметтік ... ... ... ... бұза ... кез ... қазіргі заманғы қоғам өзінің
болашағын жояды.
Судың сапасының нашарлауы мен моның жетіспеуі өсімдіктер жабынына
ерекше әсер ... ... ... ... ... жайылымдар мен шалғындықтар
жойыла бастады. Олар сортаң жерлерге айналған. 50көл ... ... ... ... деңгейі төмендеп кеткен.
Балқаш көлінің экологиялық мәселелері. Ағынсыз Балқаш көлі Қарағанды,
Жамбыл, Алматы облыстарымен ... ... ... ... ... ... мөлшеріне байланысты 17-ден 22 мың км2 дейін ...... тұщы көл. ... тұщы ... судың
минералдылығы артып келеді. Судың минералдылығы, өндіріс ... ... ... ... ... ... жерлердің қайтымды-
дренаж суларының келіп түсуінің артуы нәтижесінде ... ... ... демалу жағдайлары нашарлап, аурулар саны артып отыр, ... ... ... ... ... жағасындағы қамыстар жойылып бара
жатыр.
Кіші өзендерді қорғау мәселесі. Республикамызда 8643 тұрақты және
уақытша су ... ... ... ... ұзындығы 123 мың км.
Кіші өзендер кіші деп аталғанмен, олардың экология ... ... ... Олар қан ... тәрізді бүкіл Қазақстан
территориясын торлап жатыр.
2.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ ЖӘНЕ ОНЫ ПАЙДАЛАНУ ... ... 3,8%-ы ... ... алып ... ... алып ... 1997 жылы республикамыздың орман қарының территориясында
2257 орман өрттері орын алған. Бұл өрттердің 70%-ы отты ... ... орын ... 4 млн. м3-ге жуық ... ... Ірі ... ... Шығыс
Қазақстан, Павлодар, Ақмола, Қарағанды, Алматы областарында болған.
50 мың га орман алқабында зиянкестер мен ... Ең ірі ... ... ... ... ... ... Павлодар, Ақмола
областарында анықталған. 1997 жылы орман заңын бұзушыларға қарсы 500 іс
тіркелген.
Қазақстан Республикасының ... қоры және ... ... ... ... ... есепке алу жұмыстарын
жүргізуде.
1997 жылы Туркияның Анталия қаласында орман ... ... ... өткен. Оған 146 елдің ішінде Қазақстан да қатысты.
Қазақстанның Солтүстігіндегі өзен жағалай өскен ... ... ... да жеке ... ... ... ... алқапқа - Қазақстанның сол түстігіндегі шоқ болап
өсетін қайыңды ормандары жатады. ... ... ... 700 мың ... ... ... ағаш тұқымының көбі қайыннан құралады. Одан басқа ... ал ... ... талдар, қарақаттар, дала шиесі, мойыл, мұрын,
тобылғы кездеседі.
Далалы алқапта - қайыңды шоқтардың оңтүстігін алып ... ... ... алапа - Қазақстанның бүкіл оңтүстігі, орталығы мен батысының көп
жері кіреді. ... ақ ... мен қара ... ... және қоянсүйек,
жыңғыл, жүзгін, шеркез, қандым кедеседі. Ағаш тұқымдарынан тоғайларда
көбіне жиде мен ... ал ... әр ... тал, ... ... ... өседі.
Алтай-Сәуір тау алабы – теңіз деңгейінен 600-2500 метр ... ... ... қамтиды. Мұнда бағалы қылқан жапырақты
қарағай, шырша, самырсын сияқты ағаш ... көп ... ... Кенді Алтайдың ең жоғары белдеуінің 31 мыың гектар жерін алып жатыр.
қарағайлы орман Алтай мен Сәуірқойнауының 371 мыың гектарын алып ... ... тауы ... – Іле ... Күнгей Алатауы, Жоңғар
Алатауы мен Кетпен, Нарын жоталарының ағаштары кіреді. Төменгі белдеуінде
көбіне түрлі бұталар мен ... ... ... өседі. Олардың көбі –
жеміс-жидекті, алма, өрік, ... ... ... таулы алабына – Талс Алатауы, Қаратау мен ... ... ... Бұл ... ... өте бай. ... басқа жерлерінде кездеспейтін алша сияқты бағалы бұталар түрі
өседі.
Қазақстандағы орманның жалпы көлемі Қазорман жобасының ... 1998 жылы 24568,2 мың ... ... ... саланы қаржыландырудың қысқаруы, орманды күтіп ұстаудың
нашар ұйымдастырылуы нәтижесінде ... ... ... күрт ... 1997 ... 10 ... ірі ... 170 мың гектардан астам орман
өртенді. ... ... ... ... ... ... ... гектары жанып кетті.
Бақылау қызметінің қысқаруынан және қазіргі техниканың көптеген орман
қорғау кәсіпорындарында іс жүзінде жоқтығынан зиянкестер ошағы мен ... ... ... ... ... және ... факторлардан туындайды.
Мысалы, Қызылқұм шөлейт даласын суаруға ... су ... ... ... суларының деңгейі төмендеп, бұталы ағаш өсімдіктерінің жағдайы
нашарлады, бұл жер ... ... ... ... ... ... ... шөлейттері орман едәуір зардан шекті. Далалық орман, ең алдымен аса
бағалы қарағайды орман кесуден таусылған. ... ... ... ... ... қатты азып-тозып кетті. Оның ішінде сирек кездесетін
биогеоценоз – тораңғы да таусылып бітті. ... ... ... ... осы ... 30%-ын ... шамалы шеңгел тобы ауыстырған жоғары
табиғи таулы ерекшелігіне қарай тау орманы өрттен көп ... ... ... ... ... Қазақстан ормандарын 3 топқа бөлуге
болады. Бірінше топқа жататын ормандар 18,7 млн. га алып ... ... ... ... топырақ қорғау, су қорғауға ... ... ... мен ... ... айналасындағы, курорттық
ормандар, өзендер, тас жол, ... жол ... және ... ... ... Бұл ... ... тыйым салынған. Тек
күтіп баптау, тазалық және орманды қалпына келтіру ... ... ... ... жататын ормандардыы қорғауда, оларды тиімді пайдалану
мен өсірудің маңызыы зор.
Қазақстан ормандарының басым ... осы ... ... ... ... таулы ормандары, Ертіс ... ... ... қатпарлы өлкесінің ... ... ... қайыңды ормандары, тоғайлар мен сексеуіл ормандары.
Екінші топқа су қорғауға алынған ормандар, аз орманды, орташа ... ... ... Бұл жерлерде интенсивті шаруашылық жүргізіледі.
Бірақ, ағашты кесумөлшері жылдық өсімге сәйкес анықталады. Қазақстанда бұл
топқа 591 мыңға жерді алып ... ... ... ... жерлері жатады.
Үшінші топқа орманды жерлерде орналасқан барлық ормандар кіреді. Бұл
жерлерде өндірістік орман дайындау жұмыстары жүргізіледі. ... ... ... таулы ормандары, Шығыс Қазақстан облысында – 1,5 млн.
га жерді алып жатқан ормандар кіреді. ... ... ... территориясының 50% сәйкес келгенмен, олардағы ағаш қоры бар
болғаны 2,1% ғана. Бағалы қылқанжапырақты ормандар Алтай мен ... ... ... бор мен ... ... өлкесінде өседі.
Ағаш қоры мен көлемі бойынша Шығыс Қазақстанның қылқанжапырақты
ормандары бірінші орында. Олар ... ... кедр ... ... ... шоқ қарағайлы ормандар, үшінші орында - Тянь-Шань шыршасынан
тұратын таулы ормандар тұр.
Орман шаруашылығының ғылыми-зерттеу интитутының есептеулері ... ... ... қорғаныштық ормандар отырғызу қажет.
Солтүстік Қазақстан облысында ормандарды ... ... ... ... Павлодар – 4,0%, Астана – 3,8%, Ақтөбе – 3,9% ... ... ... ... ... және ... ... дейін көтеру керек.
Оңтүстіктің суамалы егістік ... мен ... ... ... 3,5% жер ... қажет. Қазақстанның орташа егістік қорғауға
арналған орман белдеуін 3%-ға дейін жеткізу көзделіп отыр. ... ... және ... ... 3,6% ... ... ... ормандылығын
шамамен 6-7%-ға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Бұл экологиялық тұрғыдан
негізделген. ... ... тек ... бір ... ... және ... орман өскен жерлерде жүргізу қажет.
Барлық нәрсенің өз орны ... су көп ...... мен ... жерлерде – даланың шөптесін өсімдіктері басым. Далалы жерлерде ... ... оның ... ... ... Бұл ағаштар 15-20 жасқа
жеткенде өздігінен кеуіп кетеді. Олай болса, адам экология заңдарын танан
білуі, дұрыс ... ... ... ... бұл заңды өзгерте алмайды. Әлі
де болса Қазақстанның ормандарының ... ... ... ... ... мен ... келтіру экологиялық тұрғыдан қарау
керек.
3. ҚазаҚстанныҢ Қазіргі кездегі климатыныҢ
Өзгеру мӘселелері
1992 жылы қабылданған Климаттың өзгеруі ... БҰҰ ... ... ... жүзі ... ... климаттың жылынуы мен оның
зиянды зардаптарын болдырмау мәселелерін қойды. Климаттың өзгерту туралы
конвенция адамзат ... ... ... ... ... Олар ең ... атмосферамен өзара әрекеттесетін және атмосферадан тарайтын күн
энергиясының жолын өзгертеді. Осының ... ... ... өзгерту
қаупі туып отыр. Бұдан туындайтын негізгі ... – жер ... ... ... және ауа ... кең ... ... т.б. эффектілер болуы мүмкін.
Үкіметаралық климаттың ... ... ... ... ... ... ... даму басталғанға дейін 1850
жылмен салыстырғанда, қазіргі уақытта дейін ғаламдық температура 0,5 0С-ға
көтерілген.
Болашақта температураның көтерілуінің ... және ... ... ... ... ... қиын, себебі ғаламдық климат жүйесі өте
күрделі. Оның құбылыстары атмосфера ... ... ғана ... процесстермен, криосферамен, геосферамен және ... ... Жер ... ... әр ... ... өзара күрделі
қарым-қатынастардағы өзгерістер нәтижесінде климат табиғи өзгерістерге
ұшырайды. Бұл мәселе қазіргі уақытқа дейін ... ... ... ... ... үшін БҰҰ-ның Рамалық
конвенциясында көтерілген климаттың өзгеруі ... ... ғана ... ... ... ... мен ... сақтау туралы конвенциясында
көтерілген мәселер де өзекті болып табылады.
Қазақстанның географиялық орналасуы оның ... ... және ... болуының батсы себебі болып табылады. ... ... ... бөлігін шөл және шөлейт ... ... ... ... ... ... ету ... республикамыздың
экономикасының өзекті мәселерінің бірі болып табылады.
Табиғат ресурстарының, тың және тыңайған ... кең ... өзен ... ... ... ... мен шабындықтарды
суландыруға, электр энергиясын өндіруге жұмсау нәтижесіндегі ... ... Арал ... ... ... су ... әкеліп соқты. Егістік жерлерді өндеудің ... ... ... ... тыс ... ауа мен судыңғ ластануы,
топырақтың ... ... ... және ... ... ... ... азуына әкеліп соқтырды.
Қазақстан климатын бақылау оның жылдан жылға ... ... ... ... жерлерінде жер бетіндегі ауа қабатының орташа
айлық температурасының өсуі ... ... 100 ... ... ... өсуі әрбір 10 жыл сайын 0,10С-ға артып ... ... ... ... ландшафттар шөлге айналып
қоймай, республиканың негізгі жері дала зонасы да шөлге айналып келе жатыр.
Зертеушілердің болжамдары бойынша республиканың 30%-ға жуық ... ... ... мүмкін.
Температураның артуы тау мұздықтарының кемуіне әкеледі. Іле Алатауында
соңғы 35 жыл ішінде мұздану ... 30%-ға ... әр ... шаққанда 1%-ға
кеміген. Мұздықтардың көлемінің кемуі, ... ... су ... да
азаюына әкеледі. Мұздықтардың еруі үлкен мұздық көлдердін пайда болуына
әкеледі. Ал бұл көлдердің тасуы сел жүру ... ... ... ... кемуі таулар мен тау бөктерінің микроклиматының ... ... ал ол ... жамылғысы мен жануарлар тіршілігінің
қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... мәселелер алдымыздағы
екі-үш ұрпаққа зиянды әсерін тигізбесе де, бұл мәселе ойлануды талап ... ... ... жүргізілетін айтарлықтай қаржы жұмсауды қажет
етеді. Егре парникті газдардың ауамен ... ... ... дер
кезінде қолданытын болса, онда климаттың өзгеруінің нәтижесінде туатын
шығын да ... ... ... еді.
ПайдаланҒан Әдебиет
1. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева. Экология. Алматы 2002 ж.
2. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева. ... ... ... 2000 ... А.К. ... ... ... (қысқаша курсы). Алматы 1998 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орталық Қазақстанның табиғат жағдайы27 бет
Экология ( лекциялар )100 бет
Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланыс43 бет
Қазақстанның табиғат ресурстары67 бет
Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану.2 Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3.Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
Іле өзені – Қапшағай бекетіндегі су сапасының химиялық көрсеткіштерін анықтау21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь