ҚР бағалы қағаздар рыногы

КІРІСПЕ
Негізгі бөлім
1. ҚР бағалы қағаздар рыногінің дамуы және қалыптасу ерекшеліктері
2. Бағалы қағаздар туралы жалпы түсінік және оның жіктелуі
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Қазақстан нарықтық экономикаға көшу барысында көптеген оқиғаларды басынан кешірді. Мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру процесі жүргізілгеннен бастап, бұрын мемлекет меншігіндегі ұйымдар акционерленіп, акционерлік ұйымдар пайда бола бастады. Сөйтіп бағалы қағаздар нарығының қалыптасуының алғы шарттары құрылды. Оның инфрақұрылымы, қатысушылары, институционалдық инвесторлары айқын бейнеленді. Біртіндеп бағалы қағаздар нарығында кәсіби қатысушылардың қызметі ерекшеленді, соның ішінде коммерциялық банктердің үлесі жоғары еді.
Коммерциялық банктер әмбебап қаржылық институт ретінде бағалы қағаздар нарығының қатысушысы болып табылады. Қазіргі кезде коммерциялық банктердің бағалы қағаздар операциясынан және инвестициялық қызметінен түскен табыс, пайданың қалыптасуында үлкен роль атқарады. Бағалы қағаздар нарығында коммерциялық банктердің қатысу формасының кеңеюі мен диверсификациялануы ірі қаржы банктік топтардың ұйымдасуына алып келді. Олар бағалы қағаздар нарығының кәсіпқой қатысушылары ретінде эмитент, инвестор және делдал ролінде шығады.
Коммерциялық банктер қор биржасында мүмкіндік беретін еншілес қаржылық компаниялар құру және брокерлік фирма қызметінде тікелей қатысу арқылы белсенеді. Банктердің бағалы қағаздармен операциясының кеңеюі олардың жоғары табыстылығымен және тікелей банктік несиелерді тиімді қолдану сферасының қысқаруымен ынталандырылады.
Инвестициялы - банктік филиалдар мен еншілес компаниялардың жүйесін құру арқылы коммерциялық банктер халықаралық бағалы қағаздар нарығына шығады.
Қаржылық институттар, әсіресе банктер жабдықтаушы мен несиелік ресурстарды тұтынушылар арасында делдалдық қызмет көрсетеді, сонымен бірге, банктер уақытша бос ақша-қаражаттарды жинақтап және оны белсенді қызмет ететін капиталға айналдырады. Коммерциялық банктер үлкен қаржылық институт болғандықтан оның бағалы қағаздар нарығындағы қызметі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк тарапынан заңдық актілер арқылы реттеледі.
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздары жеке және корпоративті инвесторлардың назарын аударуда. Бұл оның банк-эмитент және салымшы қатынастарын реттейтін нормативтік базаның болумен байланысты.
1. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, 2001.
2. Брокеры и Регистраторы на РЦБ / Алматы 2000.
3. Рынок ценных бумаг. / Галанова В.А. Басова А.И. – Москва 1996.
4. Миркин Я.М. / Ценные бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
5. Көшенова Б.А. / Бағалы қағаздар нарығы : Оқу құралы – Алматы: Экономика – 1999г. 156 бет
6. Ценные бумаги. / Колесникова В.И. Торканов В.С. Москва 1998г.
7. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
8. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2004ж. – 248 бет.
9. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
10. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
11. № 9, 8- 2006 г. 2-3 стр.
12. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi № 004 баспасөз релизi 2006 13 қаңтар // Банки Казахстана №1 2006г.
13. Центральный депозитарий ценных бумаг. // Рынок ценных бумаг Казахстана №3, 2004г.
14. Байдельдинов Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. // Вестник КазНУ. №3,1999г.
15. Бауржан Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского фондового рынка» // РЦБК №11, 2005 г.
        
        Жоспар
КІРІСПЕ
Негізгі бөлім
1. ҚР бағалы қағаздар рыногінің дамуы және қалыптасу ерекшеліктері
2. Бағалы қағаздар туралы жалпы түсінік және оның ... ... ... ... көшу ... ... ... кешірді. Мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру процесі
жүргізілгеннен бастап, ... ... ... ... ... ... пайда бола бастады. Сөйтіп бағалы қағаздар нарығының
қалыптасуының алғы шарттары ... Оның ... ... ... айқын бейнеленді. Біртіндеп бағалы қағаздар
нарығында кәсіби қатысушылардың қызметі ... ... ... ... ... ... ... банктер әмбебап қаржылық институт ретінде бағалы
қағаздар нарығының қатысушысы болып ... ... ... коммерциялық
банктердің бағалы қағаздар операциясынан және ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Бағалы қағаздар
нарығында ... ... ... ... кеңеюі мен
диверсификациялануы ірі қаржы банктік топтардың ұйымдасуына алып ... ... ... ... ... ... ... эмитент,
инвестор және делдал ролінде шығады.
Коммерциялық банктер қор биржасында мүмкіндік беретін еншілес қаржылық
компаниялар құру және брокерлік ... ... ... қатысу арқылы
белсенеді. Банктердің бағалы ... ... ... ... ... және ... банктік несиелерді тиімді қолдану
сферасының қысқаруымен ынталандырылады.
Инвестициялы - ... ... мен ... ... ... арқылы коммерциялық банктер халықаралық ... ... ... институттар, әсіресе банктер жабдықтаушы мен ... ... ... ... ... ... ... бірге,
банктер уақытша бос ақша-қаражаттарды жинақтап және оны ... ... ... айналдырады. Коммерциялық банктер үлкен қаржылық институт
болғандықтан оның бағалы ... ... ... ... ... Банк ... ... актілер арқылы реттеледі.
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздары жеке және корпоративті
инвесторлардың назарын аударуда. Бұл оның ... және ... ... ... ... ... ... ҚР бағалы қағаздар рыногінің дамуы және қалыптасу ерекшеліктері
Экономикалық теория курсынан белгілі, барлық тауарлар әлемі екі топқа
бөлінеді: ... ... ... ... және ... ... ақша – жай ғана ақша және капитал бола алады, яғни, жаңа ақша
алып ... ... Бір ... (заңды немесе жеке ... ... ... беру қажеттілігі барлық кездерде де туындайды. ... ... ақша ... екі ... тәсілін өңдеп шығарды –
несиелеу процесі мен ... ... ... ... ... ... тауар қажет болып, оны төлеу үшін ақша бір себептермен болмай қалуы
(қолма-қол ақша ... есеп ... ... ... ... ... өндірісі үшін ақша қажет болып, бірақ, тауар бір уақыт өткен соң ғана
шығатын жағдай. Сөйтіп, тауар рыногында ... жоқ ... да, ... ... ... ... ... шартты жасау кезіне дейін әлі ... ... ... ... ... ... оның қатысушылары көптеген қатынасқа
түседі, соның ішінде, ақша мен тауарларды бір–біріне беру. Бұл ... ... ... ... бекітіледі.
Осы мағынада бағалы қағаздар рыногының қатысушылары арасындағы, өзі
осы қатынастардың объектісі болып ... ... ... формасы. Яғни, оның қатысушылары арасындағы келісім–шарт жасау
немесе келісу нәтижесі тауар немесе ақшаға айырбасталатын ... ... ... ... беруі.
Бірақ, бағалы қағаз – ақша да, материалды қағаз да емес. ... өз ... ... ... Иесі өз ... ... ... – тек, сол берілген бағалы қағаздың құндылығына сенімді, ол бағалы
қағазы ақша немесе тауардан ... да кем емес ... көзі ... ... айырбастайды. Қазіргі кезеңде, тауар да, ақша да капиталдың әр түрін
білдіретіндіктен, бағалы қағаздардың экономикалық анықтамасын беріп ... ...... ... ... ... тауар ретінде
айналысқа түсетін және табыс алып келетін ... ... ... ... ... формасы. Бұл – тауарлы, өндірістік, ақшалық
формадағы капиталдың ерекше формасы. Капитал ... ... ... ... ... ... белгіленген оның барлық құқығы қорғалғандығы, оның
негізгі мәні ... ... ... ...... ... ... бағалығы
бар, әр түрлі қоғамдық мәнді құқықтар белгілене алады.
Бағалы қағаздар ... көп ... ... ... ... ... өзі өте қиын, және олар өзгертіліп, дамып
отырады, ал осыдан бағалы ... жаңа даму ... ... ... ... бағалы қағаздар – сәйкес бағамен сатылынып және
сатып ... ... ... ... ... ... мысал – орта
ғасырлардағы индульгенцияларды сату. ... ... ... өте тар, ... олар тек қана ... бір ... мәнін көрсететін
бағалы қағаздарды қамтиды.
Ссудалық капитал – бағалы қағаздарда: акция, облигация, вексель ... ... ... ... Оның дамуы және қызмет етуі нақты (яғни,
өндірістік) капиталмен тығыз байланысты. ... ... ... ... бөлінуі шығады. Бір жағынан, өндірістік ... ... ... ... ... ...... қағаздар
түріндегі көрінісі.
Нақты капитал өндіріске салынып, осы салада қызмет етіп жатқан кезде,
бағалы қағаздар – тек капиталдың қағаз ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы –
коммерциялық және өндірістік ... ... мен ... ... ... ... көп ... қажет етуінің ... ... ... ... ... ... ... бастау
алады, себебі, бағалы қағаздарды сатып алу – ақша капиталының бір бөлігін
ссудаға беруді ... ал ... өзі, оған ... оның иесі ... ... орнына дивиденд немесе пайыз түріндегі белгіленген бір
табыс мөлшерін алуға құқық беретін, несиелік құжат формасын ... ... ... ... ... қағаз (меншік мәртебесі) – қарызға
капитал берген иесіне, пайыз немесе дивиденд есебін ... ... ... ... ... ... жеке өмір сүреді. Бұл оның құнының
(қағаздың жиынтық курстық бағасы) тек қана ... ... ... ... ... әсерінен өзгертілуін ғана емес, сонымен қатар
(көбінесе және көп дәрежеде), басқа, мысалы, ... ... ... ... ... де көрінеді. Ссудалық капиталдың құны,
қызмет етуші капитал мөлшеріне байланысты, өте ... ... ... ... Өндірістік капиталдан тәуелсіз, бағалы қағаздар рынокта жеке
айналысынан да көрінеді. Теориялық жағынан алып қарағанда, бұл ... ... ... ...... ... - қызметтен бөлінуінің
нәтижесінде, екіншіден, бағалы қағаз өтімділігінің жоғары деңгейіне ... ... ... құралдарға еркін айнала алатын мүмкіндігі бар,
потенциалды ақша капиталын ... ... ... ... ... ... ...
бағалы қағаздар бойынша табыс капитализациясының жолымен анықталады.
Ссудалық капиталдың ... ... - ... және өндірісті
кеңейту мақсатында салымшылардың ақша құралдарын мобилизациялау.
Келесі қызметі – ... ... мәні – ... қағаздар рыногындағы
жағдай, мемлекеттегі экономикалық ... ... ... ... ... бағыт беретін ақпарат беріліп ... ... ... ... ... ... рынок қажеттіліктеріне сәйкес
оларды бөлу және ... ... бос ақша ... ... және ... ... ... береді. Осыған байланысты, еліміздің көптеген экономисттері
“ссудалық” терминін (бұл термин ... ... ... ... ... ұсынған.[1]
Бағалы қағаздардың жіктелуі. Бағалы ... әр ... ... ... ... Қазіргі әлемдік тәжірибедегі бағалы қағаздар үлкен
екі топқа жіктеледі:
|І топ – негізгі ... ... ... ... ... бағалы қағаздар. |
Негізгі бағалы қағаздар – ... ... ... ... ... ... ... және т.б. мүліктік құқығы негізінде жатқан ... ... ... ... ... өзін екі ... ... болады:
бірінші және екінші ретті бағалы қағаздар.
Бірінші ретті бағалы қағаздар – ... ... ... ... ... негізделген. Бұл, мысалы, акциялар, облигациялар,
вексельдер, закладнойлар және т.б.
Екінші ретті бағалы қағаздар – бұл, бірінші ... ... ... ... ... бұл, ... қағаздардың өзіне бағалы қағаз:
бағалы қағаздарға варранттар, депозитарлық распискалар және т.б.
Туынды бағалы қағаздар – биржалық активтің ... ... ... баға ... ... пайда болатын мүліктік құқық
(міндеттеме) түріндегі құжатсыз формасы.
Егер бұл анықтаманы жеңілдетілген түрде ... ... ... -
қандай да болмасын бағалық активке; тауарлар бағасына (әдетте биржалық
тауар: астық, ет, ... ... және т.б.); ... ... ... ... акция, облигация индекстері); валюталық рынок ... ... және т.б. ... ... деп ... түрде айтуға
болады. Өндірістік бағалы ... ... ... ... пайыздық, индестік және т.б.) және айналысқа еркін түсетін
опциондарды жатқызуға болады.
Бағалы ... тән ... ... мен ... ... бірдей
болып келетін түрлерді бағалы қағаздар деп түсінеміз.
Бағалы қағаздар классификациясы мен бағалы қағаздардың ... ... ... де ... ... ... – оларға тән белгілі бір сипаттары
бойынша ... ... ... ... – бір түрге жататын бағалы
қағаздарды топтастыру; бағалы қағаздар түрлерін топшаларға бөлу. ... ... әр ... ... бөліне алады. Әрбір төмен тұрған
классификация, жоғарыда тұрған классификация құрамына кіреді. Мысалы, акция
– бағалы қағаздардың бір түрі. Сонымен қатар, ... жай және ... ... Жай ... бір ... және көп ... және номиналсыз болуы мүмкін.
Жоғарыда айтылғандай, бағалы ... ... ... ... бір ... (нышандарға) ие. Оларды қысқаша
қарастырып өтейік.
Уақытша ... ... ... ... бар ... ... ... айналысқа шығарылды,
қаншалықты уақыт мөлшеріне немесе ... ... ... қағаз өзінің бірінші негізінен (тауар, ақша), әлде
басқа бағалы қағаздардан бастау алады ма;
Кеңістік ... ... ... формасы: ақшалық, немесе құқықтық тілде –құжаттық
форма немесе қағазсыз, құжатсыз формасы;
- ұлттық тиістілігі: отандық бағалы қағаз ... ... ... ... ел ... қағазы;
- территориалдық тиістілігі: берілген бағалы қағаз елдің қандай
аймағында шығарылды.
Рыноктық ... ... ... ... ... оның бастапқы негізіндегі (тауар,
ақша, фирманың жиынтық активтері және т.б.) активтер типі;
- иелік сипаты: бағалы қағаз көрсетушісі ... ... ... ... тұлға);
- шығару формасы: эмиссиялық, яғни, ... ... ... ... бірдей болып келетін жеке сериялармен шығарылатын, ... емес ... ... ... мен ... түрі, яғни, рынокқа бағалы қағазды
шығарушы: мемлекет, корпорация, жеке тұлғалар;
- айналыс сипаты: рынокта ... ... ... немесе шегі бар;
-бағалы қағаз көрсететін құқық түрі ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
- табыс қолма - қолдылығы: бағалы қағаз бойынша белгілі бір табыс
төлене ме, жоқ ... ... ... ... ақша ... инвестициялана ма, немесе
құқық меншігін алу үшін.
Бағалы қағаздардың жоғарыда ... ... ... ... кестені көруге болады [1] (1 кесте).
1 кесте. Бағалы қағаздар сипатталауының ... ... ... ... ... ... ... мерзімі |жылдам мерзімді |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |шет ... ... типі ... (капиталды) |
| ... емес ... болу ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... емес ... қағаздар ... ... ... ... ... ... түсетін |
| ... емес ... ... ... және аз ... |
| ... ... ... - ... |табысты |
| ... ... ... формасы |қарыздық |
| ... ... ... мәні ... ... ... ... |
| ... және т.б. ... мәні ... негізгі бағалы қағаз түрлерін қарастыра
кетелік:
АКЦИЯ – акционерлік қоғамның жарғылық капиталына бірлік салым;
ОБЛИГАЦИЯ – белгіленген ... ... бір ... төлеу немесе
төлемеу бойынша, салынған ақша ... ... ... қарыз
міндеттемесі.
БАНКТІК СЕРТИФИКАТ – банкке депозиттік (жинақтық) салымның белгіленген
мерзім өткеннен соң, пайыз төленетін, ... ... ... ... - ... алушының қарызды қайтару туралы, ... ... оның ... мен ... ... ...... реттелініп отырады.
ЧЕК - чек алушыға чекте көрсетілген соманы ... чек ... ... ... – жүкті тасымалдауға, оның тиелгенін, тасымалданатыны және
қабылдап алуына құқығын куәландыратын стандартты (халықаралық) ... ... – а) ... ... ... складпен берілетін және
құықығын дәлелдейтін құжат; б) оның иесіне – ... баға ... бір ... ... бір ... ... ... облигацияларын
сатып алуға мүлікті құқық беретін құжат.
ОПЦИОН – қатысушылардың бір жағының, белгілі бір ... ... ... ... деп ... ... бір ақша сомасын төлеу құқығымен
келісім жасалған баға бойынша активін сату (сатып алу) келісім – ... ...... ... ... ... ... болашақтағы бір уақытта биржалық активті сату – сатып алудың
стандартты биржалық келісім – ... ... ...... ... мерзімі қойылған бағалы
қағаздар. Әдетте, тездетілген бағалы қағаздар үш түрге бөлінеді:
- айналыста 1 жылға дейін болатын, қысқа мерзімді;
- 1 ... 5 – 10 ... ... ... ... орта мерзімді;
- 20 – 30 жыл айналыс мерзіміне ие, ұзақ мерзімді бағалы қағазар.
Мерзімсіз ... ...... ... еш ... ... ... олар “өмір бойы” айналыста болады
немесе жабу мерзіміне дейінгі, бағалы қағаз ... ... ... ... ... ... ... кетсек, түрлеріне байланысты олар
үш түрге бөліне алады.
Ұсынушыға (көрсетуші, мәлімдеуші) бағалы ... Бұл – ... ... ... аты ... ... қағаздар. Көбінесе, олар ... ... ... және ... көп ... инвестициялауға
арналған. Олардың басты ерекше қасиеті – еш ... ... ... ие ... ... ... қолдан қолға еркін түрде өтуі. Ресейде
соңғы кезге дейін, ұсынушылық акциялар эмиссиясына тыйым салынған заңдылық
ерекшеліктеріне байланысты, өте сирек ... ... ... ... ... ғана, ие құқығын дәлелдеуге болады. Мұндай бағалы қағаздар
батыс елдерінде кең тараған, ең ... ... ... қатар АҚШ-
та[3]
Атаулы бағалы қағадар. Бұл қағазға иелік құқық - қағаздың өзіне (немесе
оынң орнындағы сертификат) иесінің аты, ... - алғы ... ... Бұндай қағаздар екінші рынокта сатыла алады, бірақ, оны ... ... ... ... ... ... реестрде тіркеу
қажет, ал бұл, ... ... ... ... ... ... ... қиындатады. Қазақстандағы бағалы қағаздардың көбісі
атаулы ... ... ... ... Ордерлік қағаздардың иелік ... ... ... ... және қағаз текстіндегі берілетін жазулармен
расталады. Бұл ... ең ... ... ... мен ... қағаздардың келесі бір топтастырылуы – эмитенттің қарыздық
міндеттемелерін (облигация, ... ... және ... және т.б.) ... ... ... және ... емес
(акция, опцион) болып бөлінуі.
Эмитенттің мәртебесі бойынша бағалы қағаздар мемлекеттік бағалы
қағаздар, ... ... ... жеке ... ... ... және т.б.) ... қағаздары және шет ел эмитенттерінің
бағалы қағаздары болып бөлінуі бізге бұрыннан таныс. Сонымен қатар, эмитент
мәртебесі ... ... ... банктік (депозиттік және ... және ... емес ... бар.
Қор бағалы қағаздары деп - қор биржасында кең ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды айтуға болады.
Коммерциялық бағалы қағаздар – тауар айналысы ... мен әр ... ... ... ... ... ... вексель, коносаменттерді атап
өтелік.
Бағалы қағаздарды қарастыруда тағы ... да ... мен ... ... біз ең маңызды түрлерін атап өттік.
Берілген әдебиеттерде бағалы қағаздар ... ... ... жоқ екенін айта кеткен жөн. Осыған байланысты, ... ... ... бір ... ғалым – экономисттердің пікірлеріне
тоқтала ... ... ... “Өз құны ... және ... ... ... және өтелетін арнайы құжаттарды шығару арқылы
көрсетілетін несиелік ... ... ... ... қамтитын рынок”
деп түсіндіреді[4]
Коммерциялық банктер әмбебап несие-қаржылық институттар ретінде ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің бағалы
қағаздар нарығындағы орны әр мемлекетте әр ... ... та ... ... ... ... ... нарықтарымен өзара әрекетінің жалпы ұқсас
жерлерін атап кетуге болады.
50ж. аяғынан бастап коммерциялық банктердің бағалы ... ... ... байқауға болады. Олардың қор нарығына қатысуы заңмен
шектелген мемлекеттерде ... АҚШ, ... олар ... және
делдалдық әрекетте қатысудың жанама жолдарын табады: трасталық операциялар,
брокерлік фирмалармен жұмыс істеу, ... ... ... ... ... ... ең көп қатысатын Германия банктері.
Бұнда заң жүзінде банктерге бағалы қағаздармен операциялардың ... ... ... олар ... ... ... көбінесе облигацияларды
шығару арқылы), делдал және ірі инвестор ретінде бола алады.
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздар нарығында қатысуының кеңеюі мен
диверсификациялануы барысында ... банк ... өз ... ... ... ... мен ... қорлар,
брокерлік фималар, трасталық компаниялар, кеңес беру фирмалары ... ірі ... ... ... ... банктер қор нарығында әр түрлі еншілес қаржы компанияларын
құру және брокерлік компаниялардың әрекетіне тікелей қатысу арқылы белсене
қатысуда. Бұның себебі,біріншіден, бұл ... ... ... тікелей банктік кредиттерді пайдаланудың қысқаруы.
Шетелдік инвестициондық-банктік филиалдар мен ... ... құру ... ... ... халықаралық бағалы қағаздар
нарығына шығады.Бұл әсіресе банктердің бағалы қағаздармен ... ... бар ... кең етек ... ... ... жаңа формасы капиталды инвестициялау
бойынша кеңес беру болды.Ол банктердің ішкі ақпараттық жүйесіне иек артады,
ол әр түрлі активтердің ... мен ... ... ... және ... бағалы қағаздар портфелін олардың ... ... ... сатып алуға және құруға мүмкіндік береді
Қарыз міндеттемесінің анықтамасы қарыз міндеттемесі анықтамасымен тығыз
байланысты. Бағалы қағаздар деген ... ... ... ... айналысқа
түсетін қарыз міндеттемесі. Қарыз міндетемелерінің бағалы қағаздар сияқты
нысаны (формасы) ... ... ... ... құжатында 1-2 бап ретінде
көрсетіледі. Бағалы қағаздардың көбі тіркеуден өтеді.Тіркеу ... ... ... дәл және ... мағлұмат алуға көмектеседі. Сол
арқылы инвестор өз ... ... дәл ... мүмкіндік алады.
Бағалы қағаздар бірнеше түрлі болып жіктеледі:біріншіден, түсіретін
кірісіне, екіншіден, эмитенттің сипатына, үшіншіден, айналым ... ... ... ... (1-сурет).
1.Кіріс төлеу жөнінен қарызды және үлесті бағалы қағаздар болып екіге
бөлінеді.Қарызды бағалы қағаздар бойынша кіріс нақты ... ... ... ... негізгі бөлігін болашақта белгіленген уақытта ... ... ... немесе оны акция деп атайды. Акция ... ... ... көрсетеді және иемденушіге шектеусіз
уақыт бойы ... ... ... ... ... ... ... қарызды және үлесті түрлерінен туындайды.
2.Бағалы қағаздар шығарушысы (эмитент) жөнінен де жіктеледі.Олардың
шығарушысы ... ... ... ... ... және тағы басқа заңды тұлғалар ... ... ... ... және ... ... қағаздар төмендегідей түрге бөлінеді:
❑ Қазыналық, немесе үкімет атынан Қаржы Министрлігі шығарған бағалы
қағаздар. Бұл қағаздар ең бір сенімді ... ... ... төлемін мемлекеттік бюджеттің қаржысынан қамтамасыз етеді.
Бұл ... ... көп ... ... ... вексельдер
мен қазыналық облигациялар. Мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындары
да көбіне облигация түріндегі бағалы қағаздарды шығарады.
❑ Жергілікті ... мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін жергілікті салықтар
мен істің ... ... ... берген дотациясы.
❑ Қаржы инститтутары мен ... яғни ашық ... ... акция және облигация түріндегі бағалы
қағаздары. Оларды өндіріс, ... ... жол ... қатар коммерциялық банктер, сақтандыру және
инвестициялық компаниялар, зейнетақы қорлары шығарады.
❑ Банктердің бағалы ... – олар ... ... ... ... және бұдан да басқа банктің өзінің қарыз
міндеттемелері.

2. Бағалы қағаздар туралы жалпы түсінік және оның ... ... ... ... 1-шi ... 129 -
бабында бағалы қағаздарға құқықтық анықтама келесiдей мағынада берiледi:
Белгiленген ... мен ... ... ... ... ... тек оны ... ғана мүмкiн болатын мүлiктiк ... ... ... ... ... ... ... туралы көптеген теориялардың өз көзқарастары бар.
Мысалы: бағалы қағаздар ұғымы туралы “Жалпы экономикалық теория” ... ... өз ... ... ... куәландыратын құжат. Бұл
капитал не қарыз және процент немесе дивиденд түрiнде болуы мүмкiн.
Камаев В.Д. ... ... ... ... ... Ол
қандай түрде болмасын өз иеленушiсiне меншiктiк құқық беретiн документ
ретiнде қарайды.
Клешев Н.Т. және ... А.А. ... ... үш түрлi сипаттама
бередi:
- Айналымдылық;
- Өтiмдiлiк;
- Тәуекелдiк;
Сонымен, бағалы қағаздар дегенiмiз мүлiктiк құқықты немесе эмитентке
байланысты құжат иесiнiң ... ... ... ... құны ... ... ... немесе опцион). Ол жеке құжат түрiнде және ... ... ... әр ... өздерiне тиiстi бағалы қағаздары бар, өз
кезегiнде, меншiк түрi бола алатын, сату және ... алу және ... ... ... ресурстар ретiнде қарауға болады, яғни өзi
тұрақты өмiр сүре алады, өзiнiң жекелеген қор ... бар. ... ... ... ... және ... берушi ретiндегi түрлерiн келесi
суреттен көре алмыз:
Бағалы қағаздар ресурстарға ... ... ... ... ... ... – нарықта бағалы қағаздарды сатуға және сатып алуға
болады. Стандартты ... ... ... ... белгiлеуi,
сауда орны, көрсетiлген құқықтар арқылы есеп айырысу шаралары.
2. Бағалы қағаздар тек қана сату және ... алу ... ... ... бола ... әр ... ... бола алады
(қарыз, сыйақы, сақтаушы, тексерушi, жүктеушi).
3. Бағалы қағаздар стандартты ... ... ... (стандартты
құқық, мерзiмнiң белгiленуi, сауда орны, көрсетiлген ... есеп және ... да ... ... ... стандартты мазмұнда болуға мiндеттi бұл құжат. Ол
қағаздық сертификат немесе қолма-қол түрдегi ... ... ... ... ... материалды негiз болған.
5. Бағалы қағаздар бiрден-бiр мемлекеттiң қор нарығын реттейтiн және
оны қадағалап отыратын құрылым.
6. ... ... ... ... ... өз ... яғни ... нарығы бар.
7. Өтiмдiлiк – БҚ-дың немесе басқа активтердiң қолма-қол ... ... ... ... ... ... үлкен икемдiлiк бередi.
8. Тәуекелдiк – күрделi қаржы салымының ... ... Егер ... ... ... ... ... жоғары болады.
Неғұрлым табыстылық жоғары болса, соғұрлым тәуекелдiлiк жоғары болады.
Сурет-2 – ... ... ... ... ... ... ... – белгiленген нысан мен мiндеттi реквизиттердi орындау
мен меншiк құқығын ұсынатын, мүмкiндiк беретiн ... ... ... ... ... деп ... ал акцияны шығарған заңды тұлға –
эмитент. Бағалы қағаздарды бiрнеше рет шығаруды: бiрiншi реттi ... ... ...... ... нарық, Бағалы қағаздарды қайтадан шығару –
екiншi реттi ... және ... ... ... ... ... аталады.
Бағалы қағаздарды сатып ... ... ... ... акционерлер, бағалы қағаздар ұстаушы) болады.
Бағалы қағаздар атаулы, ордерлi және ұсынушыға деп бөлiнедi. Бiрақ бұл
жағдайда, атаулы БҚ иесi, сол ... ... ... ... ... – Бағалы қағаздарды ұстаушы тұлға, ордерлi Бағалы ... ... онда ... ... ... ... өткiзу жазбасы
(индосамент) болады.
Бағалы қағаздар функционалды мақсатына қарай үлестi (капиталды) және
қарыздық болып бөлiнедi. ... ... ... ... барлық
түрлерi жатады. Олар акционерлiк қоғам мүлкiне салымы туралы куәландырады
және ... ... ... бiр ... және ... ... ... құқық бередi.
Қарыздық бағалы қағаздар заимның қатыстығын куәландырады. Белгiлi бiр
мерзiм бiткеннен кейiн қарыз алушы номиналдық құны мен ол ... ... ... қарыздық бағалы қағазда көрсетiлген соманы ... ... ... ... ... және ... – есептiк болып
бөлiнедi. Қарызды капиталды ... ... ... ... ... ... және ... сертификаттар жатады.
Қазiргi әлемдiк практикада бағалы қағаздар негiзгi екi iрi сыныпқа
бөлiнедi:
• Негiзгi бағалы қағаздар;
• Туынды ... ... ... қағаздар бұл қандай ... ... ... ... ... не ... ... капитал, мүлiк немесе әр
түрлi ресурстар. Негiзгi бағалы қағаздар екi топқа бөлiнедi: бастапқы және
қайталама бағалы ... ... ... активтiк негiзде, бұған мысалы, акциялар,
облигациялар, вексельдер және т.б. бағалы қағаздар жатады.
Қайталама бағалы қағаздар – бұл ... ... ... өзiнiң құның
анықтайтын бағалы қағаздар. Мәселен, “опцион” туынды бағалы ... ... ... ол өз ... өзi ... сатып алынатын бағалы қағаздардан
алады.
Бағалы қағаздардың негiзгi қызметтерi олардың екiншi нарықта ... ... ... ... ... ... көрiнедi. Бағалы
қағаздардың көбi арнаулы тiркеуден өтедi. ... ... ... ... дәл және ... мағұлмат алуға көмектеседi. Сол арқылы
инвестор ... иесi) өз ... ... дәл ... мүмкiндiк
алады.
Бағалы қағаздар бiрнеше түрлi болып жiктеледi: бiрiншiден ... ... ... сипатына, үшiншiден айналым мезгiлi ... ... ... Кiрiс ... ... ... және ... болып бөлiнедi. Қарызды бағалы
қағаздар бойынша кiрiс нақты процентпен төленiп, ал қарыздың күрделi
негiзгi бөлiгiн келешекте белгiленген уақытта өтеу ... ... ... немесе оны акция деп атайды. Акция оны иемденушiнiң корпорацияның
мүлiгiндегi үлесiн көрсетедi және иемденушiге шектеусiз уақыт бойы
дивиденд ... кiрiс ... Ал ... ... түрлерi қарызды және
үлестi түрлерiнен туындайды.
2. Бағалы қағаздар шығарушысы (эмитентi) жөнiнен де ... ... ... ... ... ... ... және т.б. заңды тұлғалар болуы мүмкiн.
3. Бағалы қағаздар қай ... ... ... ... ... ... ... жерiне байланысты ақша нарығындағы және капитал
нарығындағы болып бөлiнедi.
|Классификациялық ... ... ... ... | ... сүру ... ... Мерзiмсiз. ... ... ... ... ... сүру ... | ... құрамына |Қағаз немесе документтiк ... ... ... ... түрi. | ... тәртiбi. ... ... ... ... ... ... ұсынбалы. ... ... ... ... емес. ... ... ... ... еркiн айналымдылық, нарықтық емес. |
|Пайданың болуы ... және аз ... ... ... ... |Табысты; табыссыз. ... ... | |
| ... ... ... |
| | |
| ... ... вексель және т.б. ... ... ... рыногының құрамдас бөлiгi ретiнде бағалы
қағаздар – мүлiктiк ... ... ... ... ... ... шығарған ұйымға олардың иелерi қарызының қатысы. Өз кезегiнде
бағалы қағаздар рыногы – шаруашылық ... ... мен ... ... ... сан алуан түрлерi сатылатын және сатып алынатын
қаржы рыногының бөлiгi. Бұл ... ... етуi ... экономикалық,
әсiресе инвестициялық процестердi реттеп, олардың тиiмдiлiгiн арттыруға
мүмкiндiлiк ... ... осы ... қор ...... сан алуандығымен қол жеткiзiледi.
Бағалы қағаздар рыногы экономиканың барлық субъектiлерiнiң өздерiне
қажеттi ақша ресурстарын алуының кең мүмкiндiктерiн ... және ... ... ... рынотық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық ... жаңа ... ... Олар: серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар және жеке меншiк
компаниялар шеңберi едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр ... ... ... ... ... қағаздар рыногы жүзеге асырады және
басқа экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады.
Бағалы қғаздар рыногы еркiн ақша ... ... ... бiр саладан басқа салаға қаржының қайта құйылуын, меншiк құқығын
беретiн қаржы ресурстарын және халықтың ... ... ... ... ... экономикасындағы бағалы қағаздар рыногының маңызы ... ... ... ... жаңа ... ... бiр ... инвестиция айналымының тиiмдi механизмi, қор ... ... ... ету, ... ... ... ... және
оңтайландыру.
• қаржылық тұрақтылықты және экономикалық өсудi, нарықтық экономиканың
субъектiлерiн ... ... ... қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды азайту
немесе ... ... ... ақша ... туындағанда
керiсiнше бағалы қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Сонымен, бағалы қағаздар рыногы бұл ұлттық шаруашылықта экономикалық
жағдайлардың даму жағдайын және ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайымызда немесе әлемдiк нарыққа енуiмiздегi ең
өзектiсi бұл әлемдегi бағалы қағаздар ... ... ... ... оқып үйрену және хабарлау болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, ... ... и ... на РЦБ / Алматы 2000.
3. Рынок ценных ... / ... В.А. ... А.И. – ... ... ... Я.М. / ... бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
5. Көшенова Б.А. / Бағалы қағаздар нарығы : Оқу ...... – 1999г. 156 ... ... ... / ... В.И. Торканов В.С. Москва 1998г.
7. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ...... 2003. – 448
бет.
8. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және ...... ... - 2004ж. – 248 ... ... ... банки: Учебник / Под. Ред. О.И ... 2-е, - ... ... «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
11. № 9, 8- 2006 г. 2-3 стр.
12. Қазақстан Республикасының ... ... № 004 ... релизi 2006
13 қаңтар // Банки Казахстана №1 2006г.
13. Центральный депозитарий ценных бумаг. // ... ... ... №3, ... ... Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК.
// Вестник КазНУ. №3,1999г.
15. Бауржан Есенов « ... ... ... рынка» // РЦБК №11, 2005 г.
-----------------------
БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫ
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК
ЭМИТЕНТ
ДЕЛДАЛ
ҚАРЖЫЛЫҚ БРОКЕР
ИНВЕСТИЦИОНДЫҚ ... ... ... ... ... қағаздардың жіктелуі
Жерге айланысты
Ақша қатынастары
Өнiм қатынасы бойынша
Жылжымайтын мүлiк
- ипотекалық облигация;
- жердi жекешелендiру чегi;
- акция;
- ипотека;
-тұрғын үй ... ... ... ... ... ... облигация;
- ноталар;
- вексель;
- депозиттiк сертификат;
- банттiк акцепт.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар және қаржы рыногы9 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар рыногы туралы6 бет
Бағалы қағаздар рыногы, онын мәні және негізгі белгілері15 бет
Бағалы қағаздар рыногы, оның мәні және белгілері7 бет
Бағалы қағаздар қаржы рыногы29 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы мен дамуы38 бет
Қазақстан Республиксындағы бағалы қағаздар рыногының қалыптасу және даму проблемалары55 бет
Қазақстандағы бағалы қағаздар рыногын мемлекеттік реттеу және оның нәтижелілігін арттыру міндеттері25 бет
Қазақстанның бағалы қағаздар рыногы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь