Түйе сүтінен жаңа сүт қышқылды сусын дайындау процесінде түрлі микробтық популяцияның зерттелу

1 ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 Түйе сүті және түйе сүтінің өнімдері, олардың емдік қасиеттері
1.2 Сүтқышқыл бактерияларының жалпы сипаттамасы және
таралуы
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕР
2.1 Зерттеу обьектілері
2.2 Зерттеу әдістері
3 НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛДАУ
3.1 Түйе сүтінен және шұбаттан бөлініп алынған сүт қышқылды бактерияларды сипаттау
3.2 Түйе сүтінен алынған әр түрлі сусындарға микробтық және физика.химиялық сипаттама беру
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ТҮЙІН
Халықтың күнделікті тұтынатын тағам өнімдерінің бірі – сүт және оның туындылары. Шөл және шөлейтті аймақтарды мекендеп, қатаң жағдайға бейімделген түйе малының сүті мен сүт өнімдері халық арасында емдік қасиеттерімен бағалы болып келеді. Ашытылған түйе сүтін Қазақстанда шұбат, Түркменстанда чал, агаран және дойран, Моңғолияда хоормог деп атайды. Қазақстанда түйе сүтінен шұбат дайындау мен бірге қатық, балқаймақ, құрт қатарлы өнім дерді де өндіреді. 1979 жылы Shalash түйе сүтінен май жасап дайындайды.
Түйе шаруашылығы мал шаруашылығының жетекші және тарихи қалыптасқан дәстүрлі саласы. Оның дамуына табиғи климаттық жағдайлар, әсіресе шөл және шөлейт жерлердің молдығы қолайлы жағдай туғызады.
Түйе шаруашылығының өркендеуіне республикадағы жайылымдық жерлердің ерекшелігі де септігін тигізеді. Республиканың 179,8 млн га жайылымдық жерінің 80 млн гектары шөл, 36 млн гектары шөлейт жер. Ол жалпы жайылымдық жердің 64,5 %-ын құрайды. Өнімділігі нашар осындай жайылымдық жерлерді толығырақ және тиімді пайдалану үшін қой, жылқы шаруашылығымен қатар түйе шаруашылығын дамыту қажет.
Түйе ертеректе қолға үйретілген үй жануарларының бірі болып есептеледі. Сонымен бірге түйе – жайылым малы, ол түнде жусап, күндіз оттайды. Сораң, жусан, бұршақ, астық тұқымдас шөптерді, бұта бастарын жеп қорек етеді. Басқа малдарға қарағанда түйенің асқорыту жолдары, кеудесі, сирақтары ерекше жетілген, ол аңызақ шөлдің сусыз, құбылмалы ауа райына өте төзімді.
1. З. Мұсаев, А. Төреханов, Б. Сейдалиев «Түйе шаруашылығы» б.175, 2007 ж.
2. Сеитов З.С. Кумыс. Шубат. Алма-Ата: Қайнар, 1979. – с.202
3. Сеитов З.С. Кумыс. Шубат. Алматы, 2005. – с.285
4. Сигрист А.В. Кумыс и основа кумысолечение. Москва: Медицина, 1948. – с.206
5. Шарманов Т.Ш., Жангабылов А.К. Лечебные свойства кумыса и шубат. Алма – Ата: Казахстан, 1991. – с.173
6. Сейітов З. Биологиялық химия. Алматы: Қайнар, 1992. – б.378
7. Бозымов Қ. Жылқы және түйе шаруашылығы. Алматы: Қайнар, 1993.
8. Богданов В.М. Микробиология молока и молочных продуктов / Пищепромиздат. – М., 1962.-с.432
9. Bergey S Manual et Systematic Bacteriology 1997
10. Квасников Е.И., Нестеренко О.А. Молочнокислые бактерии и пути их использования / Наука. – М., 1975.-с.487
11. Квасников Е.И. Биология молочнокислых бактерии / Академнаук. – Узбекский ССР., 1960.-с.368
12. Ерзинклян Л.А. Биологические особенности некоторых рас молочнокислых бактерии / АН АрмССР. – Ереван, 1971.-с.690
13. Ерзинклян Л.А., Пахлеванян М.Ш., Акопян Л.Г. Влияние различных аминокислот на развитие молочнокислых бактерии // Вопросы микробиологии, вып. 3 (XIII). АН АрмССР. – Ереван, 1966.
14. Арыстанова Г.А. Мал шаруашылығына арналған емдік-профилактикалық препараттарды дайындау үшін сүтқышқыл бактерияларын сұрыптау //Научная конференция молодых ученых и студентов «Актуальные вопросы современной биологии и биотехнологии». – Алматы, 2004. – б.84
15. Шигаева М.Х., Цзю В.Л., Сағындықова С.З. Сүтқышқыл бактериялары мен ашытқы саңырауқұлақтарының негізгі қасиеттері.А.изд. КазГУ. 1996.б.82
16. Шигаева М.Х., Оспанова М.Н. Микрофлора национальных кисломолочных продуктов. Алма – Ата: Наука, 1982.
17. Мұсаев, А. Төреханов, Б. Сейдалиев «Түйе шаруашылығы» б.175, 2007 ж
18. АгроИнформ 2006 №1 б.5 – 6
19. www.alashainasy.kz
20. http://www.mediland.kz/kat/labor/bak.html
21. http://www.lib.ua-ru.net/diss/cont/50174.html
22. http://www.promix.ru/cat/?g=5595
23. http://praktic.ru/articles/id~13/
24. Глушанова Н.А., Блинова А.И., Бахаева Б.Б. Об антагонизме пробиотических лактобацилл// Эпидемиология и инфекционные болезни.2004.№6. С.37-39.
25. Бондаренко В.М., Горочаева Н.М., Мацулевич Т.В., Воровьев В.А. Микроэкологические изменения кишечника и их коркция с помощью лечебно-профилактических препаратов// Рос. журн. Гастроэнтерология. Гепатология и колопроктология.2003.№4. С.66-76
26. Тулемисова К.А., Гаврилова Н.Б. Изучение антагонистических своиств ассоциации культур, составленных из бифодобактерии и дактобацилл// М.:Изв. МОН РК. Серия биологическая и медицинская.№4. С.66-70.
27. В.М. Бондаренко, М.М. Баркус, В.И. Брилис, А.А. Ленцнер Гемагглютинирующая и адгезивная способность штаммов клебсиелл и энтеробактер // ЖМЭИ.1987.№7. С.4-6.
28. Тимошко М.А., Вильшанская Ф.Л., Поспелова В.В., Рахимова Н.Г. Приживление бифидобактерий и молочнокислых бактерий в пищеварительном тракте цыплят-гнобионтов // ЖМЭИ.1992.Т.42.№4. С.487-489.
29. Тарасова Н.Б. Сравнительное изучение лактобактерий и E. coli М-17 в целях разработки нового препарата – лактобактерина: Автореф. канд. биол. наук: 04.03.04. Горький,1969. C.25.
30. Алмагамбетов К.Х. Биологические свойства лактобацилл // Биотехнология. Теория и практика.2004.Т. 2.№2. С.35-37
31. Новик Г.И., Астапович Н.И., Самарцев А.А. Исследование физиолого-биохимических особенностей бифидобактерии на поздних стадиях развития популяции //Микробиология. 2001.Т.70. №4. С.495-502.
32. Кац Л.Н., Нестеренко О.А. К вопросу о биологии молочнокислых бактерий // Микробиология.1969.Т.38.№ 1. С.278.
33. Палладина О.К. Биология возбудителя молочнокислого брожения/ - М.: Наука.1985. С.263.
34. Тюрин М.В., Шендеров Б.А., Рахимова Н.Г. К механизму антагонистической активности лактобацилл // ЖМЭИ. 1989. №2. С.3-8.
35. Шендеров Б.А. Нормальная микрофлора человека и некоторые вопросы микроэкологической токсикологии // Антибиотики и медицинская биотехнология. 1987. Т.32, №3. С.164-170.
36. Залашко М.В., Анисимова Н.И., Борткевич Л.Г. Антимикробные и иммуномоделирующие свойства L.acidophilus Ке-10 // Прикладная биохимия и микробиология. 1997. Т. 33, №3. С.305-309.
37. Карки Т.В., Ленцнер Х.П., Ленцнер А.А. Количественный состав лактофлоры и методика его определения // ЖМЭИ.1994.№4. С.16-18.
38. Теппер Е.З., Шильникова В.К., Переверзева Г.И. Практикум По микробиологии/ – М,2005.
39. Шоқанов Н., Сағындықова С., Серикбаева Ф. Микробиология/–А.,«Арыс».2003. С.203.
40. Федоров М.В. Микробиология/–М.,1963. С.468.
41. Государственный стандарт Республики Казахстан «Молоко верблюжье для переработки на шубат» СТ РК 166-97. Постановление Госстандарта РК от 17 июня 1997 года № 21.
        
        әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Биология факультеті
Микробиология кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫС
Түйе сүтінен жаңа сүт қышқылды сусын дайындау процесінде түрлі микробтық
популяцияның зерттелу
| | | ... ... ... Ж.Н. |
|4 курс студенті | | ... ... | | ... аға оқытушы |______________________ |Баубекова А.С. |
| | | ... ... ... ... Н.К. |
| | | ... ... |______________________ |Мұқашева Т.Д. ... ... | | ... ... сөздер: сүт қышқыл бактериялары, ... ...... ... ... ... активті штамм.
Қысқартылған сөздер: Lb. – Lactobacillus
Leuc. – Leuconostoc
Lac. – Lactococcus
ГСА – гидролизденген сүтті агар
МС – майсыздандырылған сүт
Қазіргі таңда экологиялық ... ... ... ... саны ... ... Ондай індеттердің алдын алу үшін пробиотикалық
қасиеті жоғары препараттар мен ... ... сүт ... ... ойлап
табуда. Солардың ішінде түйе сүтінен жасалатын сүт қышқылды сусындар ... ... ... сүт ... ... түзетін және антагонистік
қасиеті жоғары сүт қышқыл таяқшалары кіреді. Сондықтан бұндай өнімдер адам
микроэкологиясын жақсартып, ... ... ... ... ... ақ, өкпе және ... ауруларының алдын алу үшін өте тиімді. Практикалық
маңызды ... ... ... ... ... жоғарылар,
антибиотик түзушілер т.б.) штамдарды бөліп алып, солардың негізінде жаңа
емдік – ... ... алу ... ... аталған аурулардың алдын
алуға және орташа өмір сүру уақытының көрсеткішін арттыруға болады.
Жұмыстың мақсаты: Түйе ... жаңа сүт ... ... ... ... микробты популяциялардың зерттелуі
Жұмыстың міндеттері:
• Сүт қышқыл өнімдерді алу үшін моно ұйытқыларды ... Түйе ... ... әр түрлі сусындарға микробтық және физико-
химиялық сипаттама ... ...... және ... ... орталарда өсірілген
бактериялардың тіршілікке қабілетті культуралары.
Идентификация – микроорганизмдерді белгілі бір систематикалық топқа
(туыс,түр) жатқызу ... ... ... ... ... бір немесе басқа таксонға жататынын анықтауды
білдіреді.
Түр – ... ... ... ... ... ... – белгілі бір ... ... ... алынған
микроорганизмдердің таза дақылдары.
Колония – қоректік заттар бетінде немесе қатты және ... ... ... ... бір ... жататын бактериялар жиынтығы.
Грам әдісімен бояу – Дания бактериологы Грам (1884) ... ... ... ... ... – микробтардың колонияларын алу үшін қатты қоректік
ортаны құюға ... ... Оны ең ... рет ... ... ...... асқын тотығын су мен молекулалық ... ... ...... бір ... ... арналған
құрал.
Ет-пептонды агар (ЕПА) – ет-пептонды сорпамен агар қоспасынан ... ... ... ... ... (ЕПЖ) – ет ... пептон және ас тұзы қоспасынан
жасалған микроорганизмдерге арналған сұйық қоректік орта.
| |КІРІСПЕ | |
|1 ... ШОЛУ | ... ... сүті және түйе сүтінің өнімдері, олардың емдік қасиеттері | |
|1.2 ... ... ... сипаттамасы және | |
| ... | |
|2 ... МЕН ... | ... |Зерттеу обьектілері | ... ... ... | |
|3 ... МЕН ТАЛДАУ | ... ... ... және ... ... ... сүт қышқылды | |
| ... ... | ... |Түйе сүтінен алынған әр түрлі сусындарға микробтық және | |
| ... ... беру | |
| ... | |
| ... ... ТІЗІМІ | |
| ... | ... ... ... ... ... бірі – сүт және ... Шөл және шөлейтті ... ... ... ... түйе ... сүті мен сүт ... ... арасында емдік
қасиеттерімен бағалы болып келеді. Ашытылған түйе сүтін Қазақстанда шұбат,
Түркменстанда чал, агаран және ... ... ... деп ... түйе сүтінен шұбат дайындау мен бірге қатық, балқаймақ, құрт
қатарлы өнім дерді де ... 1979 жылы Shalash түйе ... май ... ... мал шаруашылығының жетекші және тарихи қалыптасқан
дәстүрлі саласы. Оның дамуына табиғи климаттық жағдайлар, әсіресе шөл ... ... ... ... ... ... шаруашылығының өркендеуіне республикадағы жайылымдық жерлердің
ерекшелігі де септігін ... ... 179,8 млн га ... 80 млн ... шөл, 36 млн ... ... жер. Ол ... жайылымдық
жердің 64,5 %-ын құрайды. Өнімділігі нашар осындай жайылымдық жерлерді
толығырақ және тиімді ... үшін қой, ... ... ... ... ... ... ертеректе қолға үйретілген үй жануарларының бірі ... ... ... түйе – ... ... ол ... ... күндіз
оттайды. Сораң, жусан, бұршақ, астық тұқымдас шөптерді, бұта бастарын жеп
қорек етеді. Басқа малдарға қарағанда ... ... ... ... ерекше жетілген, ол аңызақ шөлдің сусыз, құбылмалы ауа райына өте
төзімді.
1. Әдебиетке шолу
1.1 Түйе сүті және түйе сүтінен жасалатын ... ... ... ... ... химиялық құрамы мен қасиеттері. Сүттің химиялық құрамы
күрделі: онда 260-тан аса химиялық ... ... ... ... түрі өзіне тән химиялық құрамы мен физикалық –химиялық
қасиеттері бар сүтті синтездейді. Әр түрлі сүтқоректілердің сүтінің ... ... ... Әр ... ... сүтінің орташа химиялық құрамы (г/100г)
|Сүтқоректілердің |Құрғақ |Май ... ... ... ... |зат | ... ... | |
|Түйе |14,4 |5,5 |4,5 |0,9 |3,4 ... |10,0 |1,5 |2,2 |0,4 |5,9 ... |12,5 |3,5 |3,5 |0,8 |4,7 ... |19,1 |7,5 |6,0 |1,1 |4,5 ... |13,6 |4,3 |4,0 |0,8 |4,5 ... |18,3 |6,0 |6,0 |0,9 |5,4 ... |11,7 |3,5 |1,5 |0,2 |6,5 ... ... ... құрамы үнемі тұрақты бола бермейді, ол ... ... ... ... ... ... ... жасына және физиологиялық жағдайына байланысты өзгеріп отырады.
Түйе сүті қар секілді ақ түсті, дәмі ... ... ... қою ... ... ... ыдысқа құйғанда, сапырған кезде
көпіреді. Сауым ұзақтығы 16 – 18 айға созылады. Бір түйеден жылына 1200 ... л сүт ... ... ... алғашқы 5 – 6 күндей сүт бездері уыз бөліп
шығарады, оның құрамы жай ... ... ... ... ... ... 2 – 3 еседей көп, ал май мен сүт қанты 1,5 еседей кем ... ... 14,9 % ... зат, 5,3 % май, 3,9% ... 2,9% ... альбумин, 5,2% сүт қанты, 0,25% кальций,0,37% фосфор, 0,67% ... ... ... ... ... тұрақты бола бермейді, ол малдың
тұқымына, азықтандырылуына күтіп - ... жыл ... ... ... ... қарай өзгеріп отырады. 2000 жылы Алматы облысының
түйе шаруашылықтарында жүргізілген бақылаулар бойынша айыр өркешті ... ... ... ... ... құрамы зерттелді (2 - кесте).
Май - мал организмінде негізгі күш-қуат беретін зат, ол жылу ... және ... ет ... қалыптасуына өте қажет (2-кесте).
Кесте-2. Әр түрлі түйелерден алынған сүттерінің химиялық құрамы (%)
|Түйелер ... |Май ... ... ... |
| |Зат | | | | ... |13,4 |4,3 |3,4 |4,9 |0,7 ... айыр |14,9 |3,9 |3,9 |5,2 |0,65 ... | | | | | ... айыр |14,4 |4,9 |3,7 |4,6 |0,75 ... | | | | | ... айыр |14,6 |5,65 |3,8 |4,0 |0,67 ... | | | | | ... ... майлылығы әр ... және ол ... ... жыл ... т.б. ... ... ... Түйе сүтінің майы 43-450С температурада ... ... ... ... сүт май ұсақ ұсақ май ... ... аруана түйесінің 1 мм3 сүтінде 4,5 ... ал ... 6,8 ... ... ... болады. Осыған байланысты,
олардан алынған сүт ... ... да әр ... ... Мәселен аруана
түйе сүтінен алынған сусынды түркмендер чал деп ... ал ... ... ... ... шалап деп атайды, шұбатты жартылай қымызбен
араластырған сусынды қымыран деп ... - ... ең ... зат. ... ... ... түрі және
құрамында азотты заты бар ... ... ... өзі ... альбумин
және глобулин сияқты үш түрге бөлінеді. Казеин сүтте казеин-кальций-фосфат
жиынтығы түрінде кездеседі. ... ... мен ... ... ... әсер ... ... ферменті, не болмаса зауыттық ашытқы әсерінен
түйе сүті ашығанда құрылымы майда тұнба түзеді. Түйе ... ... ... ... да, ... ... кезде ұсақталып кетеді.
Альбумин мен глобулин белок плазмасында еритіндіктен, сарысу белогына
жатады. Бұлардың айырықша физиологиялық ... бар: олар ... ... жас ... ... ... дарытады.
Түйе сүтіндегі казеиннің, альбуминнің, глобулиннің ара ... ... ... ... айыр ... ... 3,6-4,1жалпы белок, оның
ішінде 2,5-2,8% казеин, 0,8-0,9% альбумин мен ... ... ... өте ... ... жақсы сіңетіндігіне ғана емес, сондай
–ақ ондаға аминқышқылдарының құрамына байланысты.
Түйе сүтінің аминқышқылды құрымын зерттеген К. ... ... сиыр ... ... түйе ... ... лизин, гистидин,
фенилаланин, метионин, лейцин және глобулин қышқылдары едәуір көп екендігі,
ал бие сүтінен онда аргининнің 18%, серинің 0,9% кем ... ... ... құрамы жағынан түйе сүті тек қой сүтінен кем соғады.
Осы деректер арқылы, түйе сүтінің белогы құрамы жағынан ... және ... үшін ... зор ... ... да өте ... ... болады.
Сүт қанты (лактоза) – сауылып жүрген малдың желінінде бөлініп ... қант ... әр ... ... ... ... ... қоры болып табылады.
Түйе сүтінде 5,0-5,1% лактоза бар. Ол ... ... ... ... ... ... келеді.
Шұбат өндіру процесі сүт қышқылындағы бактерия ... ... ... сүт ... ащуына негізделген.
Витаминдер - зат алмасу процессінде, оның ішінде ... ... ... ... ... В1, В2 және С ... сиыр сүтіне қарағанда анағұрлым
көп болады, әрі витаминдердің негізгі көзі болып табылады.
К.Т. Бестужеваның деректері бойынша айыр түйенің 1 литр ... ... 0,38 мг, С ... – 58,2 мг, В2 ... - 2,72 мг болса , ал 1
литр аруана ... Г.К. ... ... және С.Г. ... Т.А. Соколованың мәліметтері бойынша 0,343 – 0,487мг А витамині, 0,95 –
1,86 мг - B ... ... мг – В1 ... 54,7 – 79 мг – ... ... заттар – сүтте органикалық емес қышқыл тұздары түрінде
кездеседі. Түйе сүтінің құрғақ затының күлі сиыр ... ... ... % ... ... та ... бөліктерінің қатынастары өзгешелеу.
Сиыр сүтінің құрғақ зат ... ... ... 25% ... 20% ... ... ... ал түйе сүтінде бұл көрсеткіштер
тиісінше 20-25% құрайды /1,6/.
Сүттің химиялық қасиеті - ... және ... ... ... ... ... ... қосылған сүтті сілтімен
титрлеу арқылы анықтайды. Ол Тернер градусымен бнлгіленеді.
Зерттеушілердің пікірінше жаңа сауылған түйе сүтінің ... ... 21,50T (20 – 250T ... ... ... тәлік бойы ауытқып
тұратынын байқауға болады. Мәселен, ертеңгі сауылған сүтпен салыстырғанда
0,5 – ... ... ... Сүттің қышқылдығы құрамында белоктардың,
фосфор қышқылды тұздардың, сүт және ... ... ... ... қышқылдық – сутек иондарының концентрациясы, сутек
көрсеткішімен белгіленеді.
Сүттің физикалық қасиеті – ... мен ... мен ... ... ... және ток ... ... тығыздығы оның құрамына ең алдамен майлылығына байланысты.
Сүттің майлылығы неғұрлым жоғара болса, оның тығыздығы соғұрлым болады. ... сиыр ... ... түйе сүті ... заттарға едәуір бай, сондықтан
да оның колориялылығы жоғары. Бие сүтінің колориялылығы – 500-528 ... ... 660 ккал ... түйе ... 787-911 ккал ... ... ... – малдың сүтінде лизоцим, аглютин,
антитоксин, бактериолизин, иммундық денешіктер сияқты ... ... ... ... бар ... заттар болады, не болмаса оларды
бактериоциттік қасиет деп атайды.
Осы заттар сүттегі микроорганимздердің көбеюіне біраз уақытқа ... ... да ... ... Түйе сүтінің басқа мал сүтінен
ерекшелігі – ол ... ... ... ... ... түйе ... ... сақтағанда, оның қалыпты қышқылдығы 3 ... ал түйе ... ... ... өсіп отырған, ал ... түйе ... ... 24 ... ... ... ... 6 сағаттан кейін ұйып қалған.
Сүт қышқылды және спиртті ашу процесінің ұзақтығына қарай шұбат үшке
бөлінеді: ... ... – 1 ... ... ... ... – 2 тәулікте
жетілгені және қатты ашығаны – 3 тәулікте жетілгені.
Арнайы микрофлоралардың нәтижесінде түйе сүтінде күрделі ... ... сүт ... ... ... жаңа заттар – сүт қышқылы,
спирт және ... ... ... болады, құрамындағы витаминдері молаяды.
Шұбаттың химиялық ... ... сүт ... ... өзгеше /7/.
Түйе сүтінде май, белок және минералдық заттар өте көп. Мұның өзі
одан әртүрлі сүт ... ... ... ... ... ... қарағанда түйе сүтінің өнеркәсіптік негізде өндірілуінен, сүтті
түйелердің мүлде аздығынан товарлы сүт өндіру ... ... ол ... ... ... ғана ... сүтін көбінесе ашытып, шұбат түрінде пайдаланады. Түйе сүтінен
май, сыр, ірімшік, кефир дайындауға да болады.
| |100 г. ... ... ... | |
| ... |май ... ... ... |
|Ащы шұбаттан жасалған | | | | | ... |31,9 |48 |7,1 |0,8 |0,4 ... ... |31 |42 |5 |0,8 |0,4 ... құрт | | | | | ... ... |38,5 |28 |13,3 |0,6 |0,3 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... құрт дайындалады. Құрт жасалатын бастапқы
материал болып табылатын шұбаттың ашу дәрежесіне байланысты құртты үш ... ... Әр ... ... химиялық құрамы
Көрініп отырғандай, құртта белок, май және көмірсу көп болады. Маңызды
құрамды бөліктерінің (белок, май, ... ... және ... құрт еттен де, сырдан да асып түседі. ... оны ... ... өнім деп ... болады.
Түйе сүтінен айран дайындау жөнініде С.Г. Херасков тәжірибелер
жүргізді. ... сүт ... ... ... схема бойынша
термостаттық әдіспен дайындалды. Жаңа сауылған сүттің қышқылдығы 18 – ... ... ... ... ... 850 ... пастерленді.
Содан соң сүт 26 – 300 дейін ... ... ... ашытылып,
бөтелкелерге құйылды. 260 температура кезінде ашыту ұзақтығы 8 – 12 ... ... ... ... 60 – 650 ... және ... жұмсақ
тұнбасы түзілді. Бұдан соң бөтелкелерге құйылған кефир әбден ... ... ... да, 24 – 28 ... пайдалануға жарайтын
дәрежеге жетті. Осының ... ... ... ... ... ... қандыратын жағымды дәмі бар сусын дайындалды.
Түйе сүтінен май және сыр дайындау жөнініде ... ... жоқ. Бұл ... ... ... И.И Лакозой,
А.И Қаратаева, М.И. Камлева және С.Г. Херасков жүргізді. ... ... май және сыр ... үшін ... ... ... оны жасау технологиясынан едәуір өзгеше.
С.Г. Херасков түйе ... ... ... технологиялық
көрсеткіштерін қолдануды ұсынады:
1. Сепараттан өткізу температурасы 55 – 600 С.
2. Қаймақтан май шайқағанда шайқау температурасы 25 - 270 ... ... ... ... ... 36 – 370 С, ал екінші рет
Голландия сыры үшін ... 44 - 450 ... ... жасалған май сиыр сүтінен жасалған майға қарағанда ақшыл
түсті болып келеді және ...... ... ... ... сондықтан оны кулинария және кондитер өндірісінде пайдалану
ұсынылады. Жаңа алынған түйе тоңмайы физика – ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Рейхерт-Мейсль саны мен көбіктену санының аз болуы түйе сүтінен
жасалған майда жоғары ... ... ... мөлшерінің көптігін
және майлы, капрон және каприл сияқты төмен молекулалы майлы қышқылдардың
мөлшерінің аздығын ... Йод саны ... емес ... ... көптігін көрсетеді. Түйе тоңмайы константының айырмашылығы, сөз
жоқ, оның физикалық қасиеттеріне әсер ... ...... ... және ... ... қымыз бен шұбаттың әсері.
Сүттің құрамында жүзден артық бағалы ... бар. Осы ... ... ең ... ... майлар, көмірсулар, минералдық тұздар және
витаминдер көп. Бұл заттар өзара жақсы байланысқан, сол себептен олар ... ... ... бен шұбаттың емдік әсері ерекше. Олардың әсерінен ... алу ...... жүйесі жақсарады. Жылқы және түйе сүтінің ...... ... зат ... күшейтеді, оның әсерінен қанның
құрамы және гемоглобин мөлшері ... Бұл қан ... ... тері ... ... алуды жақсартады.
Қымызбен шұбаттың құрамындағы спирт қан тамырларын үлкейтеді, қан
ағысын күшейтеді, онымен қоса ... ... және ... ... ... ... ішкеннен кейін жүрек пен тамыр
жұмысы жақсартады, 1 сағаттан кейін төмендейді, 2 сағаттан ... ... ... ... ... пульс жиірек соғады, төмендейді және жүректің
физикалық жаттығуларына деген шыдамдылығы жоғарлайды.
Жүрек – қан тамыр жүйесінің қызметінде жылқы ... ... ... ерекше орын алады, оларды қазір w – 3 (линеленді), 6 – w ... Олар С ... ... ... ... ... сақтайды. С витамині артерия қабырғасын эрозиядан және жарықтардан
сақтайды.
Бірақ, жүрек пен қан ... ... ... ... қымыз ішуге
болмайды немесе аз мөлшерден бастау керек.
Қымызбен емдеу ... ауру ... өзін ... ұйқысын, жүрек –
қан тамыр жүйесін қадағалау керек. Кейбір адамдар да ... ... ... ... бас ... ... байқалады. Мұндай белгілер кейде
қымыз ішудің бірінші кездерінде байқалады, ал кейіннен қалпына келеді.
Қымызбен емдеудің ең басты ... – бұл ауру ... ... ... ... бен ... ас ... жолына әсері. Қазақстанда шұбатты өкпе
және асқазан аурулары ... ... Ең ... рет ... ... және шұбаттың қоректік және дәрілік ... И.У. ... және ол ... ... ... түйе сүті және ... сиыр
сүті мен қымызға қарағанда химиялық құрамы бойынша ерекшеленеді. Ол
бекіткендей шұбатта ... ... сиыр ... қарағанда 1,5 есе, ал
қымызда 2 есе көп.
Шұбаттың дәрілік қасиеттерін Ғ. Ходжакулов ... ... ... асқазанның секреторлық қызметін және асқазан сөлінің
қышқылдығын жоғарылатады.
Шұбат ... ... ... ... ... жақсы көмектеседі.
Ауруға шалдыққан адамдардың өзін - өзі ... ... ... ... бен ... адам ... тигізетін әсері жан – жақты.
Қымыз дәрілерге қарағанда ... ... ... ас ... ... қалпына келтіреді және ішектің улануын жояды, тәбетті жақсартады
/3/. Егер ... ішер ... ... ... ... ... ... 50 – 100 мл көлемінде ішу ас қорыту безінің секрециясын күшейтеді,
ал 20 – 30 ... ... ... ... ол ... әсер ... Осыған
қарағанда, асқазан сөлінде қышқылдың жетіспеуінен немесе жоқтығынан қымызды
аз мөлшерде 100 – 200 мл ... ... ... оған ... ішу ... ... адам асқазанның қалыпты немесе төмен қышқылдығы кезінде ішкен ... ... ... кезінде ол кері әсер ету мүмкін. Бірақ мұндай жағдайда
қымызды ішуге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... үшін ... тамақ алдында 1,5 – 2 сағат бұрын ішу
керек. Осындай жағдайларды ескере отырып, ол ... ... ... әсер етеді.
Асқазанның сөл клеткаларында пепсиннің көбірек бөлуін ынталандыратын
қымыз, одан кейін шұбат. Жылқы сүті және шұбат асқазан ... әсер ... ... ... бойынша қымыз сиыр сүтіне қарағанда асқазанның
жұмысын күшейтеді. Бұл асқазанның көшірілуі үшін өте ... ... 0,5 л ... тік ... ... ... онымен қоса оның
құрамындағы заттардың тоқ ішекке тезірек көшірілуін қамтамасыз етеді. А.В.
Сигристтің ... ... ... ... ... ішу асқазанның және
ішектің секрет бөлуіне және жұмысына ... әсер ... ... ... ... ... ... қарынасты безі
жақсы қабылдайды. Қымыз шұбат пен айранға қарағанда сөл бөлуге қатты әсер
етеді. ... 6 ... бойы ... ... ... ... мөлшері 58
мл, шұбатты қабылдағаннан кейін - 75,2 мл, ал ... ... ... 118 мл. Бұл ... ... бірге қымызда өнімнің құрамдас
бөліктерін: ақуызды, майды, қантты қабылдау қабілеті бар сүт ... ... және ... аз ... ... ас ... сөл бөле отырып әсер етеді. Сондықтан қымызды ішу ... ... ... ... ... іш ... іш ... қолданады: әлсіз қымыз бәсендетуге қабілетті, ал мықтылығы күшті
қымыз мүлдем тоқтатады.
Дисбактериозды қымызбен және ... ... ...... ... құрамдық және көлемдік қатынасының өзгеруі. Белгілері:
тәбеттің төмендеуі, ауыздан жағымсыз ... ... ... өтуі және ... ... А.К. Жанғабылов 165 ауру адамдарды бақылауларына алды,
олардың ... ... ... ... ... ... шұбатпен емдеді, 49 ауру
адамдар бақылау тобын құрды. Қымызбен емдеу тік ішек микрофлорасына ... ... ... және ... ішек ... және ... саны қалпына келді. 65% жағдайда
лактозонегативті және ... ішек ... ... және ... ... 85% ... сүт ... бактерияларының
жоғарлауы байқалды. Ал бақылау тобында емдеуден кейін тік ... ... ... ... қымыздың тоқ ішектің стафилокок флорасына ерекше әсерін
байқады. Осылай, ауру адамдардың 50% ... өсуі 30% - дан 10% ... ... ... ал ... 50% - да ол ... ... кеткен.
Қымыздың әсерінен бифидумбактериялардың жиілігі жоғарлады. Ауру адамдардың
көпшілігінің денсаулығы ең алғашқы аптада жақсара ... Т.Ж. ... ... атап ... ... ... кезінде дисбактериоздың
стафилококты, колибактериалды және қауымдасқан ... ... ... себебі бұл ауру түрлерін дәрімен емдеу өте қиын.
Шұбатпен емдеу процессі кезінде ауру адамдардың 12,8 – да эширихияның
ферментативті қасиеті ... ... және ... ал 32% ... ... қасиеттері төмендеді немесе толығымен жойылды,
ал 42,8% ауру ... ... ... және ... өсуі ... немесе толығымен жойылды.
Қымызбен және шұбатпен емдеу кезінде ішек микрофлорасы қалпына келді,
онымен қоса ауру адамның ... ... ... ... қосып,
гиповитоминоз және астеноневролық құбылыстарының белгілері ... ... ... ... бен ... ... ... ешқандай кері белгілер
байқалған жоқ.
Осыған байланысты шұбат ... ... ... білу өте ... ... ... ... ауруына шалдыққан адамдарды шұбатпен емдеу. А.А. Ахундов
және К.Ч. Чарыев шұбатты клиникалық жағдайларда ... ... ... ... ... Байқалғандай, шұбат қазіргі күнгі
құрт ауруына қарсы қолданатын препараттардан күшті. Бірақ, бұл препараттар
туберкулез ауруына көп ... ... ... ... ... ... Басқа адамдар өзін - өзі нашар сезіне бастады.
Мұндай жағдайларды жою үшін ... ... ... ... Ол ... әсерін, химиопрепараттардың әсерінен ... ... кері ... ... ... ... ... мүшелердің функцияларын
қалпына келтірді, құрт ауруының уландыру әсерін төмендетті.
А.А. Ахундов ... ... ... ... шұбаттың
туберкулез ауруына әсер ету механизмін зерттеген. Тәжірибелер көрсеткендей,
шұбат таяқшалардың өсу белсенділігін төмендетеді, ... ... ... ... ... /5/.
1.2 Сүтқышқыл бактерияларының жалпы сипаттамасы және таралуы
Ерте заманда–ақ адам баласы ... ... ... Бірақ, адам
сүттін ашуы мен ұйюына бір тылсым күш әсер етеді деп ойлаған.
Қазіргі кезде сүттің ашуы да, ұйюы да ... ... ... ... Сонымен қатар сүтқышқыл бактерияларды төрт
туысқа жіктейді. Бірақ олар әртүрлі тұқымдасқа және жоғары токсономиялық
деңгейге ... ... (Bergey S Manual et ... ... 1997) анықтағаны
бойынша Lactococcus, Pediococcus, Leuconostoc Lactococcaceae тұқымдасы грам
оң бактерияларға жатқызылады, ал ... ... ... грам оң ... ... ... ... деп бөледі
/9/. Жүйелегенде өзгергіштік ауқымын ... ... және ... мен ... зерттеу негізінде түрлерін ажыратып, жіктейді /10/.
Сүтқышқыл бактерияларды жеке топқа жіктеуге мүмкіндік беретін ...... ашу ... ... соңғы және негізгі өнім
ретінде сүтқышқылын түзуі. Олар сүт ... ... ... арқылы түзеді.
Ашыту процесі барысында сүт қышқылынан басқа сірке қышқылы, янтар ... және ... газы (СО2) ... ... ... ... сүт ... ғана бөлсе, басқалары аталған қосымша өнімдерді де түзеді
екен. Осыған байланысты сүтқышқыл бактерияларын үлкен 2 ... ... және ... ... ... ... бір молекула қанттан (глюкоза, лактоза т.б.) екі молекула
сүт қышқылы түзіледі. Бүл процесті Lactococcaceae тұқымдасының өкілдері –
Pediococcus және ... lactis, ... ... Lb.lactis және Lb.bulgaris сияқты өкілдері жүзеге ... ... ашу ... ... бір молекуласынан бір
молекула сүт қышқылы, ... және СО2 ... ... ... ... мен Lactobacilliaceae тұқымдасының Lb.mesenteroides және
Lb.dextranicum тағы басқа сол сияқты өкілдері ... ... ... ашу ... ... ... ашу негізінде бір молекула
қанттан үш молекула сірке қышқылы және екі молекула сүт ... ... ... ... ... ... бактериялардан басқа
бұл өнімді (сүт қышқылын) көптеген басқа бактериялар да түзеді. Бірақ, олар
тек ... ... өнім ... өте аз ... түзеді.
Жүйелегенде сүтқышқыл бактерияларының төмендегідей қасиеттеріне назар
аударылады: клетка морфологиясы (коккалар, таяқшалар), клеткалардың өзара
орналасуы (жеке-жеке ... ... Грам ... олар оң ... керек,
спора түзбейді, қозғалмайды (дегенмен, таксономиялық мәнін ескеруге болады,
яғни қозғалатын және спора түзетін сүтқышқыл бактериялардың да кездесетіні
жөнінде өте ... ... бар), ... ... ... ... ... қатар жеке түрлердің белгілі бір көмірсуларды
ашытуы, қоректік ортаның кейбір ... ... ... ... ... етуі, ашытудың соңғы өнімі – сүт қышқылының
оптикалық айналымы, серологиялық қасиеті, оптималды өсу температурасы ... ... ... дейін жіктеудің негізі бола алады /10,11/.
Сүтқышқыл бактериялардың клеткалық пішіні әр түрлі: сопақша, дөңгелек
және таяқша ... ... ... дөңгелек және ... ... ... 0,5 -1,0 х 0,8-1,0 мкм, ал ... ... 0,5-0,8 ... мкм аралығында болады. Клеткалары жеке, қосарланып, шоғырланып,
қысқа және үзын ... ... ... ... ... морфологиясы өзгеріске ұшырауы мүмкін.
Мысалы, сүтқышқыл лактококктар алғашқы кезеңінде ұзын тізбекті ... ... ... ал ... кокк ... пішінге айналады.
Алайда сүтқышқыл ... ... бір ... ... ... тіпті физиолого-биохимиялиқ қасиеттерін де өзгерте алатыны
белгілі. ... ... В12 ... бар қалыпты ортада Lb. leichmanii
өзіне тән пішінге ие ... да, ал В12 ... жоқ ... оның бір
аналогтарымен алмастырылған қоректік ортада ол жіп тәрізді пішінге көшетіні
анықталған.
Сондай-ақ, сүтқышқыл бактерияларының пішіндерінің ұзаруы оларды рН=3,7
болғандағы ... 6% NaCl ... ... ... дақылдағанда
байқалады. Рентген сәулесі мен этил спирті де ... ... әсер ... ... ... ... мен этил ... клетканың өсуін
емес бөлінуін тежейді. Нәтижесінде бөлінбеген, ұзарып өскен, ұзын клеткалар
қалыптасады /12/.
Қатты қоректік ... 1 ... әрі ұсақ ... тәрізді колониялар
түрінде өседі. Колония пішіні домалақ немесе дұрыс емес (бұрыс) пішінді, ақ
немесе ақшыл түсті ... ... ... ... мүмкін), колония шеті
тегіс немесе аздап шашыраңқы, профилі томпақ болып келеді.
Дегенмен колония сипаттамасы да әрқашан бірдей бола ... ... ... ... 2 ... ... ... ... жасайды. Біріншісі, S-типті, яғни домалақ, өте ұсақ,
шеті де, беті де ... ... ... мөлдір және жылтыр ... 1). ... ... ... әдетте өте қысқа, қозғалмайтын
таяқшалар немесе моншақ тәрізді (стрептоккок) тізбектелген кокктар түзеді.
Бұл ... ... ... ... болсақ, ол біркелкі
лайланады. Екіншісі, ... яғни ... ... ... ірі (2-3 мм-ге дейін), сұрғылт немесе көкшіл ақ түсті, жылтыр емес,
колония шеті біршама шашыранқы ... ... ... 2). ... ортаға
тығыз жабысып өседі. Бұндай колонияларды кейде тізбектелген ұзын таяқшалар,
кейде тізбектелген қысқа таяқшалар ... ... ... ... яғни ... ... ... қарағанда
төмен.
Көптеген жеке ғалымдардың зерттеулері көрсеткендей S-типті колониялар
түзетін сүтқышқыл ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Мысалы: Tracy R.L. атты ғалым ... ... ... ... Lв.plantarum S-типті колония түзетін штамы
глюкозадан, арабинозадан, рафинозадан қышқыл түзетін, активті штам екенін,
ал дәл осы ... ... ... ... штамы глюкозадан қышқыл
түзбейтін, активтілігі төмен штамм екенін анықтаған.
Аталған 2 типті ... ... ... ... ... ... байқалған. Бұндай колониялар S-типті
колонияға сипаттамасы бойынша өте жақын. Бірақ, бұндай ... ... ... ... ... ... құрамына байланысты R-типке көшіп
отыратындығын Полладина О.К. (1941 ж.) байқаған. Ол ... ... ... ... көшуі О→S→R сызбанұсқасы бойынша жүреді, яғни «сатылы
эволюция» нәтижесінде өзгеріп отырады деген. Бұндай бір ... ... ... ... орта ... мен ... тікелей байланысты. Егер
қоректік орта белоктарға бай болса (негізінен ... ... ... ... ... ... ... бактериялар нитраттан нитритті тотықтырмайды, пигмент
түзбейді. Көмірсуды ашыту нәтижесінде өсуі үшін ... орта ... ... ... өседі. Дегенмен, көпшілігіне оттегі аз әсер ететіндіктен
оттекті ортада да өсе ... Бұл ... ... ... ... ... ... АТФ пайда болмайды. Тіпті оттегі қатысқан
жағдайда АТФ ... ... ... ... ... ... ... ашу процесі аэробты тыныс алуға ауыспайды. Осыған байланысты сүтқышқыл
бактериялар аэротолерантты ... ... ... ... рН 5,5-9,0 - ге ... ... ... рН 3,0-3,2
аралығындағы кышқылды ортада өседі.
Температура әсеріне байланысты сүтқышқыл бактериялар мезофилді және
термофилді болып ... ... үшін ... ... ... ал термофилділер үшін 40-50°С немесе одан да жоғары болуы
мүмкін.
Сүтқышқыл бактериялардың өздеріне тән ... ... ... ... ... ... ... 15-18 % этил спирті бар
ортада өсе береді. ... ... ... бактерияларының
гетеротрофты түрлері қарапайым ... ... ... өспейді.
Энергия көзімен бірге амин ... ... ... ... ... етеді. Витаминдер өздерінің түрлеріне байланысты клеткада
маңызды қызмет атқарады. Сүтқышқыл бактерияларының витаминдерді қажет ... ... ... бір амин қышқылдарының, май қышқылының және де
дезоксирибозиттердің болу болмауына ... ... орта ... ... және ашытқы автолизатының ... ... ... ... ... ... ... өсуі үшін тағы да басқа органикалық ... ... май ... және ... амин ... туындыларының маңызы зор.
Олардың біреуі өсу факторы болса, ал кейбіреуі стимулятор, яғни ... ... ... ... ... ... Белок гидролизаты,
лимон, сірке, олеин, линолен, линол қышқылдары сүтқышқыл ... ... ... ... ... ... ... фосфор, темір
және басқа да органикалық емес қосылыстар керек. Бүл ... ... ... сөлінде және басқа да табиғи субстраттарда
кездеседі. Лабораториялық жағдайларда дақылдау үшін ... ... ... ... ... және ... ескере отырып жасалады. Сондай ... ... ... сүтті агар, майсыздандырылған сүт, ашытқы экстракты және
сәбіз бен орамжапырақ қайнатпалары жатады. Кәзіргі ... кең ... ... бірі – MRS (MRS-1, MRS-2, MRS-4). Бұл ... ... ... ... экстракты, твин-80, тұздар және қант көзі (глюкоза)
болып табылады, яғни ... ... ... ... ... ... мен витаминдер және макро-, микроэлементтер кіреді. Құрамы
қоректік заттар мен ... ... бай ... бұл ... орта
басқа да көптеген микроорганизмдерге қолайлы болып ... ... ... жұмыс істенген кезде аса стерильділікті сақтау
керек.
Сүтқышқыл бактериялар ... ... ... Олар өсімдіктердің
эпифитті микрофлорасының ... ... ... ... мен
топырақта, адам мен жануарлардың ас қорыту - ішек жолдары мен ... ... ... ... ... тіршілік ететін
сүтқышқыл бактериялар да ... ... ... жыл мезгіліне
байланысты өзгеріп отырады; жазғы айларда кокка тәрізділер басым болса, ал
күзде таяқша ... саны ... ... ... ... ... ... түріне де байланысты болып келеді.
Жабайы өсетін өсімдіктерге қарағанда ... ... ... ... тараған. Сүтқышқыл бактериялары құстардың, жылы қанды
жануарлардың әсіресе, сүтқоректілердің ас қорыту мүшелерінде ... ... ... ... ... да ас ... ... кез келген жерінен
табуға болады. Ал нәрестелік шақта сәбилердің ас қорыту ... ... ... ... ... ... қасиеттері.Сүтқышқыл
бактерияларының қасиеттеріне қышқыл түзу қарқындылығының жоғарылығы,
әртүрлі температурада өсу ... ие ... ... ... ... ... ... болуы, сүтті ұйыту қабілетінің
жоғары болуы, бактериофактарға тәзімді ... мен ... ... түзу ... ие ... жатады. Бұл сүтқышқыл бактерияларының
жалпы өздеріне тән қасиеттері. Ал өндірістік маңызды негізгі қасиеттеріне
тоқталатын болсақ, ... ... ... ... ... (ең ... қышқылы, этанол түзуі) конверсиялауы, хош ... ... ... ... ... ... заттарды синтездеу
қабілетінің болуы, адгезивті қасиеттерінің болуы, түрлі жұқпалы ауруларды
тудырушы ... және ... ... ... ... антогонистік
қасиеті мен бактериофагтарға төзімділіктерінің болуы.
Сүтқышқыл бактерияларының практикалық ең маңызды қасиеттерінің біріне –
метаболиттік процестерінің нәтижесінде сүт ... ... ... ... тағам өнеркәсібінде, атап айтқанда; сүт өнеркәсібі мен ... және ... ... ... ... зор. Сүтқышқыл
бактерияларының қышқыл түзу белсенділіктері олардың түрлері мен ... және ... орта ... ... ... түзу ... сүтқышқылды өнімдерді дайындауда сүттің
ашуына бірден-бір себеп болып табылады. ... ... бұл ... ... ... ... ... пен жеміс-жидектерді консервілеуге
қажетті ашытқыларды жасауда ескеріледі және де ... ... ... ... орташа қышқыл түзушілер пайдаланылады. Күшті қышқыл ... ... ... ал ... ... ... ... сүтқышқылды өнімдер
мен ірімшік жасауда қолданылады. Сүтқышқыл ... ... ... орын алуы ... протеолитикалық белсенділіктеріне негізделген.
Себебі ол ірімшіктегі хош ... ... мен ... сапасына, жетілу
ұзақтығына әсер етеді. ... да ... ... ... ... ... іріктелініп алынады, өйткені осы қасиетке
ие сүтқышқыл бактериялары іркітпелі массадағы лактозаны тез ... ... ... арттырып, бөгде микроорганизмдердің дамуына жол
бермей, сүт компоненттерін ірімшіктің қоректік әрі ... ... ... ... Бұл салада сүтқышқыл
бактерияларының ішінен ... ... lactis ... ... lactis subsp.lactis түрлері мен кейбір хош иіс түзуші және
газ түзуші түрлерінің маңызы ерекше.
Сүтқышқыл бактерияларының антагонистік қасиеттері ерте заманнан ... ... ... себебі сүтқышқыл ... ... ... өсуін тежейтіні белгілі. Айталық, сүтқышқыл
өнімдерді, ашыған көкөніс, жеміс-жидек ... ... ... алдын алуда, ірің мен жараларды емдеуде антисептик ретінде халық
медицинасында кеңінен қолданған. ... ... ... ... ... көп. Мұндай зерттеулер Мечников И.И.
заманынан бері осы күнге дейін ... ... ... ... ... олардың антогонизмі жөніндегі ... ... ... ... ... сүтқышқыл бактерияларының
сүт өнімдерін бұзатын ішек ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген.
Сүтқышқыл бактериялары арасындағы антибиоз құбылысына алғашқы сипаттама
берген Роджерс Л. (Ұлыбритания) болды. Ол ... ... ... ... ... lactis ... ... Lactobacillus
bulgaricus сүтқышқыл таяқша бактерияларының ... ... ... қоса ол ... lactis ... ... ... бірақ
осы дақыл өсірілген субстратты қызқырған кезде ... ... ... ... ингибитрлеуші зат клетканың ішінде емес, клетка
сыртындағы метаболит екені анықталған.
Соңғы жылдары Абхазияның ұзақ өмір ... ... ... ... (Klebsiella, Shigella, Proteus,
Staphylococcus, Citrobacter, Enterobacter ... ... ... ... ... жоғары сүқышқыл бактериялары бөлініп алынған.
Бұған қоса ... ... ... ... ... ... қарсы антогонистік қасиеттерін анықтауға ерекше көңіл
бөлініп, нәтижесінде Enterococcus, ... Vibrio, ... ... ... ... ... ... жөнінде
көптеген мәліметтер алынған. Мұндай белсенді штамдар ... ... ... және ... препараттар жасауда қолданылуда.
Осы жоғарыда айтылып өткендей, сүтқышқыл бактериялары ен ... ... ... ... ... белгілі болған. Осыған орай, кез-келген
сапалы, емдік-шипалы қасиетке ие сүтқышқыл өнімдерін даярлауда ең ... ... ... ... жасау технологиясының маңызы зор.
Сондықтанда ашытқының белсенділігі мынандай факторларға байланысты:
1. Сүтқышқыл бактерияларының ... түзу ... ... сүтті ашыту дәрежесі;
2. Басқа микроорганизмдердің өсуін ... ... ... ... ... ... төзімділігі;
4. Сүтқышқыл бактерияларының өзара бір-бірінің өсуін тежемеуі.
Осындай бірқатар қасиеттеріне сүйене және сүтқышқыл бактерияларының
ассоциациясын ... ... ... жаңа ... ... ... өндірілуде. Ондай сусындар түрлеріне және сипаттамаларына келесі
бөлімде толығырақ тоқталатын ... ... ...... ... өте аз. Ең ... ... Горовиц Власова (Н.Т. Киселева 1954) ұсынды, оның зерттеуі бойынша
шұбаттан бөлініп алынған микроорганизмдер Bacterium casei, ... ... ... Mycoderma және тағы басқа микроорганизмдер.
Ал М.Г. Курамшин шұбаттан бөліп алған сүт ... ... ... түріне жатқызды. Шұбат пен чалдың 60 үлгісін
зерттеген кезде Н.Т. Киселева (1954) олардың микрофлорасының ... ... ... сүт ... ... ... табылды. Бөлініп алынған сүт
қышқылды таяқшаларды морфологиялық және биохимиялық қасиеттеріне қарай Н.Т.
Киселева оларды екі топқа ... ...... casei ... ... ... кіргізді.
Гидролизденген агарда тереңдік өсуді көрсетті. Колонияларды бұтақталған,
өрмек тәрізді, ет пептонды ортада өспеген, сүтті 2 – 6 ... ... ... температура 30°C – тан 45°C, сүттің максималды
қышқылдығы 154°T – ден 300°T – ге ... ... ... галактозаны,
левулезаны қышқыл түзіп ашытқан, маннитті, декстринді, ... ... ... ...... casei – ге ... жатқызды, бірақ олар
бірнеше белгілері ... ... Олар ... ... ... боялған,
қоректік орталардың бетінде, тереңінде де жақсы ... ... 36 – ... ... ... ... ... маннитті, сахарозаны,
фруктозаны жақсы ашытса, арабинозаны ашытпады, өсу үшін ... - ... ... ... ... Н.Т. Киселева сүт қышқылды
коккалардың 3 дақылын бөліп алды, олар ... ... ... ... ... ... Беттік колониялар дөңгелек, тегіс, ұсақ дәнді, ал
тереңдік колониялар – ... ... ... ... ... ... олар ... және диплококтар тәрізді
орналасқан. Дақылдар сүтті 14 – 60 ... бойы ... ... ... үшін ... өсу температурасы - 30°C болса, басқа түрлері ... ... - ... ... ... және лактозаны, көп жағдайда маннитті,
сахарозаны, декстринді, ... ... ... ... ... Термофильді бактериялар маннитті, галактозаны,
мальтозаны, ... ... ... сүт ... ... ... lactis ... thermophilus түріне жатқызды.
М.Х. Шигаева, М.Ш. Оспанова Қызылорда ... ... ... ... кезінде сүт қышқылды бактериялардың 30 дақылынан 2 түрін
бөліп алған: Lactobacilus bulgaricus және ... ... ... жиі ... дақылдар: Lactobacilus bulgaricus,
Lactobacilus casei, Streptococcus lactis. Соңғы дақыл жылқы ... ... ... бұл ... қымыздың ашу процессін жүргізді.
Streptococcus thermophilus және Streptococcus cremoris дақылы жиі
кездеседі. Шұбат сүт ... ... ... бойынша қымыздан
айырмашылығы жоқ /16/.
1.3 Түйе сүтін және шұбатты өндіру технологиясы
Қазіргі кезде сауын түйе шаруашылығын ұйымдастырудың екі түрі ... бірі – жыл бойы ... ... фермалар, екіншісі – түйе өсіретін
шаруашылықтардың маусымдық фермалары.
Маусымдық шұбат өндіретін фермалар түйені табиғи ... ... ғана үшін ... Мұндай фермаларда шұбат 7-8 ай ... Осы ... ... ... інгендерден іріктелген сауын
топтары құрылады. Сауын маусымында інгендер жайылымда бағылады, бұл өнімнің
өзіндік құныны кемітеді ... ... ... ... ... бірге
жайылымда болады, кешке келген соң боталар бөлініп, қорада бөлек ... ... ... ... ... ... түскі сауынға дейін
ботасыз жайылып келеді. Осы уақыт аралығында қорада тұрған сауын інгендері
боталарына жемшөп беріледі, не ... ... ... ... соң түскі
сауыннан кейін боталары енелеріне жамырылатып, өріске – жайылымға ... ... ... енелерімен бірге болып, еміп жүреді және суатқа апарып
суартылады.
Арнаулы бөлмелері жоқ маусымдық шұбат фермаларында шұбат киіз ... Жыл бойы ... ... түйе ... ... жайылыммен
қоса қора – жайы және екпе ... жері бар ... ... ... ... шұбат фермаларын мүмкіндігінше ірі қаралар мен
өндіріс орталықтарына жақын жерлерге орналастырған жөн.
Осындай шұбат фермаларында сауын ... ... және ... ... ... мен ... ... әрі сақталатын үйлер ... – ақ ... ... ... ... залы ... арнаулы сауын алаңдары
да осы жерге орналасады.
Қазақ жер ... ... ... ... ... ... шұбат фермаларының үлгі жобаларын жасаған едік. Онда негізінен 100
– 400 сауын інгенмен ... ... ... қораның құрылысы
көрсетілген. Сонымен бірге онда біз ұсынған ... ... ... ... Оларды жүйемен пайдалану, азықтық шөптерді үстемелеп егу мен ... мен ... жыл бойы ... ... ... мүмкіндік береді.
50 – 100 інгенді жайылымда сауу үшін жылжымалы сауу аппаратынан ... ... қуат ... ... ... сауын қондырғысын да
өндіріске енгізілген.
Жылжымалы сауу ... ... ... ... ... бағылытын інгендерді сауу үшін де пайдалануға болады. Бұл
қондырғыны тасымалдау да онша қиын ... оны ... ... 4 ... ... алаңындағы сауу станоктарының саны ... және ... ... сауыншылардың санына байланысты. Жалпы саны 50 інгенге дейін
сауғанда алты станок қоладану қажет.
Көшпелі базаны тек ... ... ғана ... ... ... өлшеу,
таңбалау және мал дәрігерлік – зоотехника жұмыстарына пайдалануға болады
/17/.
Шұбат жасау технологиясы
Шұбат – сүт ... және ... ашу ... түйе ... ... Түйе сүті мал ... бақылаудан, өткен дені сау
малдан алынуы тиіс. Шұбат ашыту ... ... ... ... ұқсас.
Шұбаттың сапасы, оның ашытқы қорының сапасына байланысты. Ашытқы ... ... ... сапалы шұбатты алады. Онда бөгде иіс пен дәм
болмауы тиіс. Мұндай ашытқы қорды ... ... ... ... ... ... жоқ ... саумалды ашыту үшін арнайы ашытқыны – сүт ... ( ... ... ) мен ... ... пайдаланады. Таза
культурадан ашытқы даярлау керек.
Шұбатты былай ... ... ... кейін сүтін сүзіп, 30 – 35
градусқа дейін салқындатады да, сосын оны ... ... ... 3 – ... 1 бөлігі есебінде ашытқы қор қосады.
Саумалды 20 – 30 ... ... ... 3 – 4 ... Осы ... ... ол ... ашып, микрофлоралардың тіршілік
әрекеті нәтижесінде ондағы күрделі заттар едәуір қарапайым түрге ... ... ... 60 – 700С Т-ге ... ... ... ... – бірте тұнба түзеді. Казеин ... ... ... ... жақсылап пісу керек, сонда оның ірі түйіршіктері майдаланып,
ол біркелкі қою болып ... ... ... -3. Шұбат ашыту технолгиясы
Іңгенді күніне 3 - 4 рет сауады. Әр ... ... ... ... ... ... 20 – 250С ... 10 – 20 сағаттың ішінде
ашиды, осыдан кейін сусынды жарты литрлік ... ... ... де, 10 – 12 ... ... ... ... немесе бірден
сатуға жөнелтеді. Шұбат 5 – 100С ... аузы ... ... 5 – ... ... ... жақсы сақталады /18/.
Шұбатты құрғақ күйінде сақтау. Шұбатты да құрғатуға ... ... ... облысының ғалымдары қазақтың ұлттық тағамы – ... ... ... жаңа әдістері бойынша инновациялық патентке ие
болды. Табиғи шұбаттың таблеткалы және ұнтақ ... ... ... ... алдағы уақытта түйе сүтінен жасалған йогурт, балқаймақ және
шалаптарды экспортқа шығаруды ... ... ... ... ... ылғалын сорып алу әдісі арқылы шұбат сусынын құрғақ түрінде ұзақ
мерзімге сақтауға ... ... Ол ... 6 ... ... ... қатырып, ауасын сорып алған соң, одан ... өнім ... ... ... ... бір ... ... сақтауға болмайтын болса, бұл өнім
жарты жылға дейін сақталады. Қазіргі ... ... ... ... ... сынақ ретінде алты литр түйе сүтінен
таблеткалар жасап шығарылды /19/.
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ... ... ... ... ... обьектілер ретінде Қазақстан ... ... ... сүт ... яғни ... қасиеттері
жоғары сүраныс жағынан да маңызды орын иелеген өнім шұбат алынды.
Біздің негізгі зерттеу обьектілеріміз болып шұбаттан бөліп алынған сүт
қышқыл бактериялары ... ... ... 4 - ... ... бөлініп алынған сүт қышқылы бактериялары
|№ |Штамдар |Түр ... |
|1 |SH1M6 ... casei. ramnosus |
|2 |SH1S2-2 ... ... |
|3 |SH2S4-1 ... lactis |
|4 |SH2S4-2 ... lactis |
|5 |KZ2S4 ... ... |
|6 |KZ2S5 ... ... |
|7 |SH5S3-2 ... plantarum |
|8 |KZ4S3-1 ... ... |
|9 |KZ6S5 ... ... ... |SH2S8 ... casei. casei ... |KZ2S4-2 ... ... ... ... ... ... ... 90 объективімен имерсионды майдың
көмегімен жүргізілді
Сүт анализаторы Lactoscan (Millkotronis LTD Bulgaria).
Жоғары ультрадыбысты техникаға сүйенетін, автоматты анализатор арқылы
сүттің майлылығын, ... ... ... ... белоктар мен
лактоза мөлшерін, температурасын, сырттан қосылған су мөлшерін анықтайды.
Тернер әдісі бойынша қышқылдылығын анықтау
10 мл сүтті немесе 10 мл ... ... 20 мл ... ... ... 3 тамшы 1% фенофталин ерітіндісін ... ... ... ... 0,1 мл ... ... 25-50 мл ... 0,1 н
NaOH ерітіндісімен қызғылт түске боялғанша ... ... ... ... мөлшерін 0T=V*10 формулаға негізде есептейміз. Бұл формула
Тернер ... 0,1 н NaOH ... ... ... ... екі есе сұйылған 100 мл сүтті нейтрализациялауы. 3 рет
қайталау арқылы орташа мәнін ... ... ... ... ...... әдіс
50 мл сүтті өлшеуіш стаканмен өлшеп конустық колбаға құйяды. Сүтке 4
мл қаныққан қымыздық ... және 10 мл ... NaCl ... 10 ... ... бетінде жапалақтар пайда болғанда колбадағы сұйықтықты 2 сағат
бойы екі қабаттық фильтр қағазы арқылы фильтрлейміз. 25 мл ... ... ... ашық сары ... ... ... ... сынамасын 3 реттен қайталаймыз.
Ұйытқы алу
Сүт қышқылды бактериялар 0,5 г/л ... ... ... ... ... ... ұзақтығы (2,5±0,5) сағат. Содан кейін
өндірістік ұйытқыны дайындауға арналған сүтті 5% көлемде активтендірілген
қоспамен ... ... ... ... ... С – қа тең.
Майлылығы және құрғақ заты әртүрлі болатын түйе сүтінен сүт қышқылды сусын
алу үшін 5% ... ... ... ол 1 мл ... ... КТБ 100 – 500 млн. жету үшін ... Ұйытұы алу үшін сүт
қышқылды бактерияладың таза дақылдары қатты МРС агар ортасынан ... ... ... ... ... стандарты бойынша 105
клетка/мл жеткізіледі.
Сүт қышқыл бактерияларын бөліп алуға және дақылдауға арналған ... сүт ... ... литр ... ... (2,5 – 2,2) ... бірнеше рет қайнатып, қаймағын
алады да 1 атм. 20 мин. залалсыздандырады.
Гидролизденген сүтті агар оректік ортасы
1 литр ... және ... ... ... 850С ... қаймағын
алып, 450С дейін суытып, рН 7,4 – 7,6 ... 1 г ... ... 5 ... қосады. Содан кейін, 72 сағ. 400С термостатқа қалдырады
(әрқашан тығынын ашып ... тұру ... ... ... ... соң
фильтрлеп, рН 7,0 – 7,2 жеткізіп, 1 атм. 10 мин. ... 100 мл ... 200 мл ... суын және 6 г ... 1 атм. ... залалсыздандырады.
MRS – қоректік ортасы
|№ |Компоненттері |1г/л ... |
|1 ... |20 г |Рет – ... 1 – 3 ... |
| | | ... қосып, үстіне |
| | | ... – жеке ... Суда |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... рН 7 –|
| | | |7,2 ... агар – агар |
| | | ... 1 атм. 15 мин. |
| | | ... |
|2 ... |0,4 г | |
|3 ... ... |0,1 г | |
|4 ... |40 г | |
|5 ... ... ... |4 г | |
|6 ... ... калий |4 г | |
|7 ... ... ... |10 г | |
|8 ... қышқылды магний |0,4 г | |
|9 ... ... ... |0,1 г | ... ... – агар |20 г | ... ... ... ... |1г/л ... |
|1 ... |10г ... 1-3 ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... | | ... рН-7,0 |
| | | ... ... |
| | | ... 1 атм. 15 мин. |
| | | ... |
|2 |Ет ... |30мл | |
|3 ... ... |10г | |
|4 ... |50г | |
|5 ... ... калий |2г | |
|6 ... ... ... |5г | |
|7 ... ... ... |0,58г | |
|8 ... ... |1г | |
|9 ... |20г | |
3. ... ... МЕН ... ... Сүт қышқылды өнімдерді алу үшін үйытқыларды дайындау
Сүт қышқылды ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін сүт ... ... ... ... ... таза ... және ... қосу арқылы күрделі биохимиялық процесстедің ... ... ... ... ... физико-химиялық, органолептикалық және басқа да
қасиеттерінің қалыптасуында ашытқы құрамына кіретін микроорганизмдердің
түрлік құрамы және ... ... ... роль ойнайды. Бұл жаңа
өнімдерді жасауға, дайын өнімнің процесстерінің активтілігін және ... ... ... ... /28, 29/.
Дайын өнімдерді және ашытқыларды жасауда микрофлораның өміршеңдігін
бақылаудың негізгі факторларына температура, ... ... ... ... ... орта ... субстрт қасиеті жатады.
Нормативті техникалық құжаттарда белгілі бір спецификалық қасиеттер
үшін микрофлораның ... ... ... ... процестер мен
шарттар анықталған /30/.
Ұйытқы дайындау үшін шикі зат ретінде ... ... ТОО ... ... ... ... ... түйе сүті алынды.
1 кестеде ұйытқы алу үшін таңдап ... түйе ... екі ... оның ... ұйытқы алу үшін, екіншісі сусын алу үшін
жұмсалады.
Кесте 5. ... ... үшін ... шикі зат ... | ... |
| | | ... | | |
| ... зат | |
| ... | |
| | ... ... ... ... ... ғы |
| | ... ... ... ... |г/мз |
| | ... % | |дың болуы ... | |
| | | | ... ... | |
|1 ... сүті |4,3 |22 | |1 |
|1 ... ... |2 |Қою |150 |
| ... ... | ... | |
| |SH1M6 | | | | |
|2 |L. ... ... |2 |Қою |167 |
| |SH1S2-2 ... |ұйытқы | |
| | |тар | | | |
|4 |Str. lactis ... ... |Қою |164 |
| |SH2S4-2 | | ... | |
|7 ... ... |2 |Қою |163 |
| ... | | ... | |
| |SH5S3-2 | | | | |
|8 |L. ... ... |2 |Қою |161 |
| |KZ4S3-1 | | ... | |
|9 |L. ... ... |2 |Қою |144 |
| |KZ6S5 ... | ... | ... |L. ... KZ2S4-2 ... ... ... |
|1 ... ramnosus SH1M6 |Тұнбасыз бір текті сұйықтық. Қышқылдау|
| | ... дәм және иіс. Ақ ... |
|2 |L. ... SH1S2-2 ... бір текті сұйықтық. Қышқылдау|
| | ... дәм және иіс. Ақ ... |
|3 |Str. ... SH2S4-1 |Біртекті емес сұйықтық, аздап тұнба |
| | ... Иісі және дәмі ... Ақ |
| | ... |
|4 |Str. lactis SH2S4-2 ... бір ... ... ... | ... дәм және иіс. Ақ ... |
|5 |L. casei KZ2S4 ... бір ... ... ... | ... дәм және иіс. Ақ ... |
|6 |Str. ... KZ2S5 ... ... ... қышқылды |
| | ... иісі және дәмі бар. Ақ ... |
|7 ... Plantarum SH5S3-2 |Біртекті емес сұйықтық, аздап тұнба |
| | ... ... ... |
|8 |L. ... KZ4S3-1 ... бір ... ... ... | ... дәм және иіс. Ақ түсті. |
|9 |L. ... KZ6S5 ... емес ... ... тұнба |
| | ... ... ... ... ... SH2S8 ... тұнбасыз сұйықтық. Қышқылдау |
| | ... иісі және дәмі бар. Ақ ... ... |Str. ... SH5M3 ... ... сұйықтық. Қышқылды |
| | ... иісі және дәмі бар. Ақ ... ... ... ... ... ... негізгі бөлігі
сүтті ашытқанда біркелкі консистенциялы, сүтқышқылды өнімдерге тән ... ... ... жағымды иіс, қышқыл, жағымды дәм тән болды. Кестеде
көк түске белгіленген штамдар (Str. ... SH2S4-1, ... SH5S3-2, L. ... KZ6S5) ... нәтиже берді, бұл олардың
ұйытқы құрамына кіргізуге жарамсыз екенін көрсетеді.
Сонымен, ... ... ... белсенділігін және
органолептикалық қасиеттерін негізге ала отырып, ... ... ... ... ... 8 ... ... L.casei. ramnosus SH1M6
2. L. plantarum SH1S2-2
3. Str. lactis SH2S4-2
4. L. casei KZ2S4
5. Str. ... ... L. ... ... Str. lactis ... Str. ... ... Сүт қышқылды өнімдердің физико-химиялық қасиеттері
Сүт қышқыл өнімдердің физико-химиялық, ... және ... ... ... ... ... кіретін микроорганизмдердің
түрлік құрамы және биохимиялық активтілігі жоғары роль ойнайды. Бұл ... ... ... ... процесстерінің активтілігін және сапалы
сипаттамаларын ... ... ... ... қышқылды өнімді өндіру, сонымен қатар алынған сүт қышқыл өнімді
анализдеу және ... ... ... ... параметрлер
бойынша жүргізілді: орта рН, ... ... ... ... ... – 1. түйе ... сүт ... өнім дайындау схемасы.
Сүт сынамаларын дайындау

Ашытқы қосу (сүт көлемінен 2%)

Инкубациялау 370С 24 сағат

Нәтижелерін алу (1 күн)

Инкубациялау 370С 48 сағат

Нәтижелерін алу (3 ... 370С 48 ... алу (5 ... – 2 де ... ... схема бойынша түйе сүтінен алынған
сүт қышқылды өнімдердің физико – химиялық қасиеттер көрсетілген.
2 Кесте
Түйе сүтінен алынған сүт ... ... ... ... физико – химиялық
қасиеттері.
|Сынамалар |Қышқылды|pH ... % ... ... 0Т| |С, мг/л|ы, % | |0А ... ... ... ... |майлылығы,|СОМО, % |тығыздығы, |
| ... 0Т| |С, мг/л |% | |0А ... ... ... 0Т |pH |Витамин С, мг/л |майлылығы, % |СОМО, %
|тығыздығы, 0А | |Бақылау |20 |6,54 |116 |4,03 |9,12 |30,84 | |1. ... ... |4,80 |10 |0,91 |10,56 |38,95 | |2.L. ... SH1S2-2 |115 ... |4,27 |10,67 |36,54 | |3.Str. lactis SH2S4-2 |108 |4,48 |130 ... |33,41 | |4.L. casei KZ2S4 |121 |4,48 |145 |3,79 |10,55 |36,49 ... ... KZ2S5 |87 |4,80 |125 |0,64 |8,55 |31,71 | ... KZ4S3-1 |121 |4,45 |135 |4,53 |11,17 |38,24 | |7.Str. ... |125 |4,42 |96 |4,65 |11,29 |38,57 | |8. Str. ... ... |4,61 |101 |4,60 |11,21 |38,35 | |Сүт қышқыл бактерияларды түйе
сүтінде ары ... ... ... ... мәні ... жалғасқан.
Сонымен тәжірибенің 3-ші және 5-ші күндерден ... ... және ... ... ... қышқылдық мәні 100оТ асқан. Ең жоғарғы
қышқыл түзгіштер 4, 6, 7, 8-ші сынамалар, ал ең ... 1-ші ... ... мәні 72 ... ... кейін бірінші күнге қарағанда едәуір
төмендеген.
Алынған нәтижелерден көріп отырғанымыз С витаминінің ... ... ... ... ... ... байқалған,
қалған күндері оның төмендеуі байқалады. Бұл микроорганизмдер өздерінің
өмір сүру барысында өздері ... ... С- ны ... ... күні С витаминінің мөлшері 2-ші және 6-шы
сынамаларда ғана жоғарылаған (193 ... ... ал ... тәуліктен
кейін барлық сынамаларда оның мөлшері төмендеген. (1-ші ... 10 ... ... 2, 3, 4, 5, 6-шы ... оның ... ... ... болған.
Алынған нәтижелерден сүт қышқылды өнімдердің майлылығы қолданылған
микроорганизмдердің түріне байланысты айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... липолитикалық активтілікке ие
болған – 1, 3, 5-ші ... ... 0,85, 1,21, 0,63%). ... 2, 7, 8-ші ... ... ... ... қарағанда
(4,3 %) өскен.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы жылдарда сүт қышқылды бактерияларға деген қызығушылық арта
бастады. Бұл көбінесе ... сүт ... ... ... ... отыр. Соның ішінде шұбат сусыны біздің елімізде үлкен сұраныс табуда.
Ал сүт ... ... ... ашытуда ерекше орын алады. Сондықтан
қазіргі заманда олардың қасиеттерін зерттеп, жаңа штамдарды алу ... ... ... ... ... ... сүт қышқылды бактериялар
жеткіліксіз зерттелген. Олардың технологиялық қасиеттері мен сүт қышқылды
өнімдерді өндіруде қауіпсіздігін ... ... бір ... ... ... дейін ... ... ... ... морфологиялық, физиологиялық, генетикалық және
биохимиялық қасиеттерін зерттеу нәтижесінде іске асқан. ... ... бұл ... әдістерінің барлығы қазіргі заман ... ... ... олар өте ұзақ ... ... ... өте қымбатқа
тоқтайды.
Бұл жұмыста зерттеу объектісі ретінде Қызылорда және Оңтүстік ... ... түйе сүті және ... ... сүт ... ... Жұмыс барысында оларды
Осы жұмысты зерттеу барысында келесідей нәтижелер алынды:
1. Сүт ... ... алу үшін ... ... Түйе ... ... сүт қышқылды сусын С витамин ... ... ... ... ... ие.
L.casei. ramnosus SH1M6L. plantarum SH1S2-2 штамдарының ... ... Түйе сүті және ... ... ... сүт ... бактериялар жаңа
сүт қышқылды сусындарды алуда қолданылатын ашытқы ретінде қолдану
перспективті болып табылады
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. З. Мұсаев, А. ... Б. ... ... ... б.175, 2007 ... ... З.С. Кумыс. Шубат. Алма-Ата: Қайнар, 1979. – с.202
3. Сеитов З.С. Кумыс. Шубат. Алматы, 2005. – ... ... А.В. ... и ... ... ... ... 1948. –
с.206
5. Шарманов Т.Ш., Жангабылов А.К. Лечебные свойства кумыса и шубат. Алма –
Ата: Казахстан, 1991. – с.173
6. Сейітов З. ... ... ... ... 1992. – ... Бозымов Қ. Жылқы және түйе шаруашылығы. Алматы: Қайнар, 1993.
8. ... В.М. ... ... и ... ... /
Пищепромиздат. – М., 1962.-с.432
9. Bergey S Manual et Systematic Bacteriology 1997
10. Квасников Е.И., Нестеренко О.А. Молочнокислые бактерии и пути ... / ... – М., ... ... Е.И. ... молочнокислых бактерии / Академнаук. –
Узбекский ССР., 1960.-с.368
12. ... Л.А. ... ... ... рас ... / АН АрмССР. – Ереван, 1971.-с.690
13. Ерзинклян Л.А., Пахлеванян М.Ш., Акопян Л.Г. ... ... на ... ... бактерии // Вопросы микробиологии,
вып. 3 (XIII). АН АрмССР. – Ереван, 1966.
14. Арыстанова Г.А. Мал ... ... ... дайындау үшін сүтқышқыл бактерияларын сұрыптау //Научная
конференция ... ... и ... ... ... современной
биологии и биотехнологии». – Алматы, 2004. – б.84
15. Шигаева М.Х., Цзю В.Л., Сағындықова С.З. ... ... ... ... ... ... КазГУ. 1996.б.82
16. Шигаева М.Х., Оспанова М.Н. Микрофлора национальных кисломолочных
продуктов. Алма – Ата: ... ... ... А. ... Б. Сейдалиев «Түйе шаруашылығы» б.175, 2007 ж
18. ... 2006 №1 б.5 – ... ... ... ... ... http://praktic.ru/articles/id~13/
24. Глушанова Н.А., Блинова А.И., Бахаева Б.Б. Об ... ... ... и ... ... ... В.М., ... Н.М., Мацулевич Т.В., Воровьев В.А.
Микроэкологические изменения кишечника и их ... с ... ... ... Рос. ... Гастроэнтерология. Гепатология и
колопроктология.2003.№4. С.66-76
26. Тулемисова К.А., Гаврилова Н.Б. Изучение антагонистических своиств
ассоциации ... ... из ... и ... ... РК. ... ... и медицинская.№4. С.66-70.
27. В.М. ... М.М. ... В.И. ... А.А. ... и ... ... штаммов клебсиелл и
энтеробактер // ЖМЭИ.1987.№7. С.4-6.
28. Тимошко М.А., ... Ф.Л., ... В.В., ... Н.Г.
Приживление бифидобактерий и молочнокислых бактерий в пищеварительном
тракте цыплят-гнобионтов // ЖМЭИ.1992.Т.42.№4. ... ... Н.Б. ... изучение лактобактерий и E. coli М-17 ... ... ... ...... ... канд. биол.
наук: 04.03.04. Горький,1969. C.25.
30. Алмагамбетов К.Х. Биологические свойства лактобацилл // ... и ... 2.№2. ... ... Г.И., ... Н.И., ... А.А. Исследование физиолого-
биохимических особенностей бифидобактерии на ... ... ... ... 2001.Т.70. №4. С.495-502.
32. Кац Л.Н., Нестеренко О.А. К вопросу о ... ... ... ... 1. ... ... О.К. ... возбудителя молочнокислого брожения/ - М.:
Наука.1985. С.263.
34. Тюрин М.В., ... Б.А., ... Н.Г. К ... ... ... // ЖМЭИ. 1989. №2. С.3-8.
35. Шендеров Б.А. ... ... ... и ... вопросы
микроэкологической токсикологии // Антибиотики и медицинская биотехнология.
1987. Т.32, №3. С.164-170.
36. Залашко М.В., Анисимова Н.И., ... Л.Г. ... ... ... ... Ке-10 // ... ... и
микробиология. 1997. Т. 33, №3. С.305-309.
37. Карки Т.В., Ленцнер Х.П., ... А.А. ... ... ... ... его ... // ЖМЭИ.1994.№4. С.16-18.
38. Теппер Е.З., Шильникова В.К., ... Г.И. ... ...... ... Н., ... С., Серикбаева ... ... ... М.В. ... ... Государственный стандарт Республики Казахстан «Молоко ... ... на ... СТ РК 166-97. ... ... РК от ... 1997 года № ... 1. Қатты қоректік ортада өскен сүтқышқыл бактерияларының
колониялары (S-типті).
Сурет 2. ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шұбатқа ветеринариялық-санитариялық баға беру33 бет
"Қазақстан жерінің зерттелу тарихы"20 бет
1.Қазіргі қазақ тілі фонетикасы пәнінің зерттелу жайы.2.Фонема туралы ілімнің алғашқы негізін салушылар 3.Фонетика ғылымын зерттеуде қолданылатын әдістер.4. Дауысты жане дауыссыз фонемалар6 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
XX ғасырдағы Қазақстандағы археологиялық ескерткіштердің зерттелуі мен қазба жұмыстары55 бет
«Алпамыс батыр» жырының зерттелуі6 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь