Халықаралық кәсіпкерлік қызмет: табиғаты, нысаны, ерекшелігі

КІРІСПЕ 3
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КӘСІПКЕРЛІК ТЕОРИЯСЫНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 5
Әлемдік экономикалық қатынастардағы кәсіпкерліктің ролі 5
Халықаралық кәсіпкерліктің корпоративтік құрылым ретінде интеграциялануы 8
Халықаралық кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеу шаралары 19
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҰДАЙЫ ӨНДІРІСТІК ТИІМДІЛІГІ 27
Көпұлтты корпорацияларды басқару жолдары 27
Қазақстанда халықаралық бағдарланған кәсіпкерлік құрылымдардың қалыптасуы мен дамуы 33
ҚР халықаралық бағыттағы кәсіпорынды дағдарысқа қарсы басқару: шетелдік тәжірибе 38
ҚОРЫТЫНДЫ 47
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 49
ҚОСЫМШАЛАР 51
Әлемдік экономика немесе дүниежүзілік шаруашылық дегеніміз – ұлттық шаруашылықтың жиынтығы. Ол үздіксіз қозғалыста және өсу үстінде болады. Өзара күрделі байланыстардың нәтижесінде бір-біріне қарама-қайшы, бірақ та біртұтас әлемдік экономикалық жүйе қалыптастырады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың «Дағдарыстан - дамуға» атты 2009 жылдың 6 наурызында болған Жыл сайынғы Халыққа Жолдауында «Қазақстанда қанша дағдарыс болса да басты басымдықтар өзгерген жоқ. Сол басымдықтардың бірі - кәсіпкерлікті дамыту» делінген. Мемлекет басшысы бұл мәселеге еліміз өз тәуелсіздігіне ие болған кезден-ақ ерекше көңіл бөле бастаған. Себебі, кәсіпкерлік дегеніміз – бүкіл тіршіліктің тұтқасы. Сан түрлі кәсіпті меңгермей, сол кәсіптерді жылдан жылға жетілдіріп отырмай ешбір ел алға баса алмайды. «Кәсібі бардың – нәсібі бар» деп біздің қазақ халқы де тегін айтпаса керек. Осы әлемді шарлаған дағдарыс тұсында да Үкімет оның салдарларын еңсеру жөнінде басты басымдықтарды айқындағанда сол басты басымдықтың бірі ретінде кәсіпкерлікті қолдау ісіне ерекше мән берді және оның сан түрлі амалдарын жасады.
Әлемдік тәжірибе кәсіпкерлік жүйесінде шағын бизнес оның икемділігі мен бейімділігін айқындайтын қазіргі заманғы нарықтық экономиканы қайта құрудың серпінді элементі болып табылатындығы туралы куәландырып отыр. Шағын, орта және ірі бизнесті шебер үйлестіруден экономикалық жүйенің жұмыс істеуінің тиімділігі де, экономикалық өсу, ЖІӨ-нің құрылымы мен сапасы байланысты. Шағын және орта бизнестің айрықша рөлі әлеуметтік шиеленісті төмендетумен, мемлекет есебінен дағдылы әлеуметтік масылдықты жеңумен айқындалады. Сайып келгенде қалыптасқан жағдайда неғұрлым өзекті болып отырған шағын және орта бизнесті дамыту дағдарысты жеңудің елеулі факторы: өндірістің құлдырауы, жұмыссыздықтың өсуі, тұтыну сұранысын азайту, ғылыми-техникалық прогрестің баяулауы болып табылады.
Халықаралық өндіріс және ғылыми-техникалық кәсіпкерліктің алғышарттары екі деңгейде көрінеді: елдердің деңгейіне байланысты алғышарттар және фирма, ұйым деңгейіндегі жергілікті алғышарттар. Сандық айырмашылық – құралдардың көлеміне қатысты, ғылыми-техникалық дамумен және технологияларды импорттаумен айқындалады.Ал, сапалық айырма – зерттеу әдістеріне, ғылыми-техникалық өнімдердің экспорттық және импорттық бағдарына қатысты және т.б.
Елдегі ғылыми-техникалық потенциал, тауарлық немесе технологиялық мінездемесіне және де халықаралық тасымалдау технологиясы НИОКР меншігінің құрамын іздеуін, ғылыми-техниканың дұрыс нәтижелерін қамтамасыз етеді. Мұндай ұқсастық, ғылыми-техникалық іріктемедегі мемлекет дамуына немесе жеке формалардың дамуына әсер етеді.Елдің мамандандыру аясына кірмеген, ғылым мен техникасы, техникалық дәрежеге шетел технологиясымен қатар көтерілуді мақсат етеді. Ғылыми өндірісті экспорттауда, сонымен қатар жаңаша іс-жүзіндегі сараптаулары жетістікке жеткен елдер – инновациялық дамудың кейбір жобаларына жол ашады
1. Елемесов Р.Е. «Халықаралық экономикалық қатынастар» - Алматы, 2002жыл
2. Мамыров «Халықаралық экономикалық қатынастар» - Алматы, 2000жыл
3. Абалкин Л.И. Заметки о российской предпринимательстве. М.: 1994.-246 с.
4. Тургинбаева А.Н. Менеджмент в малом бизнесе: Учебное пособие. – Алматы: Қазақ университеті, 2003.
5. Кенжегузин М.Б., Днишев Ф.М. Наука инновации в рыночной экономике мировой опыт и Казахстан. Министерство образования и науки РК, 2005.
6. Баймұратов О. Национальная экономическая система. – Алматы: Атамұра, 2001. –С.192
7. Есайдар У.С. Кәсіпорындардың инновациялық қызметін мемлекет тарапынан реттеу қажеттілігі. ҚазҰУ хабаршысы, экономика сериясы.-№3.-2003
8. Г.Н. Доғалова «Халықаралық экономика» - Алматы, 2000 жыл
9. Нарибаев К., Джумабаев С.К., Нусупова А. Инновационный менеджмент. - Алматы, 1994.
10. Иноземцев В. Структурирование общественного производства в системе постиндустриальных координат (методолого – теоретические аспекты). – РЭЖ, 1997, 11-12, с59-68
11. Кубаев К.Е. Теория и практика менеджмента - Алматы, "Қазақ университеті", 2005.
12. Шеденов У.К., Ильясов Д.К. Теория маркетинга и менеджмента в сфере услуг (уч. пособие). Алматы: Қазақ университеті, 2002, с.6-7
13. Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы – Алматы, 2003 ж.
14. Малай В.А. Тенденции развития инновационного общества // Вооружение, политика, конверсия – 2007 - №6
15. Человеческое развитие в Казахстане. – учебник / под общ. Ред. Н.К. Мамырова и Ф.Акчуры. – Алматы: Экономика, 2003. – С10
16. М.Ж.Арзаева “Шағын және орта бизнестi қаржылық-несиелiк реттеудiң объективтi қажеттiлiгi” // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №3, - 2004ж.
17. Чжен Кун Фу. Геополитика Казахстана: между прошлым и будущим. - Алматы: Жеті Жарғы, 1999.
18. К.Б. Блеутаева «Кәсiпкерлiктiң жаңа формаларын ынталандырудағы мемлекеттiң ролi» //Аль-Пари, 2005, №3-4.
19. Казахстан: анализ торговой и инвестиционной политики/ С.Байзаков и др.-Астана, Алматы:Аркаим, 2002.-480с.
20. Самат Ж.С Институт банкротства и несостоятельности казахстанских предприятий - Алматы, 2007
21. Мухамбетов Т.Н, Нукушев А.Г Банкротство и антикризисное управление предприятием - Алматы, 2000ж.
22. Сыроежкин К.Л. Китай и Центральная Азия: политические отношения и торгово-экономическое партнерство // Казахстан-Спектр. - 1997. - №1-2.
23. Қазақстан Республикасының статистика бойынша агенттігінен берілген мәліметтер. Экономика және статистика/Алматы.-2008.-№2.-С.12
24. Цыплаков С., Попов Е. Российско-китайское торгово-экономическое сотрудничество: проблемы и перспективы // Проблемы Дальнего Востока. - 2003. - №4.
25. Джумагельдиева Т.А. «Конкуренция: теория и механизмы развития».-Алматы:2003.-130с.
26. Аспандиярова А. Қытай Қазақстан экономикасының басты инвесторлары қатарында // Егемен Қазақстан. – 26.09.1997.
27. Қазақстан Президенті Н. Назарбаевтың Қытайға сапары // Дипломатия жаршысы. – 1994. - №1.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Экономикалық теория кафедрасы
Диплом жұмысы
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КӘСІПКЕРЛІК ... ... ... ... курс ... ... Зиятов Қ.
Ғылыми жетекші,
э.ғ.к., доцент ... ... ... ... ... ... ... А.П.
(қолы, күні)
Қорғауға жіберілді
кафедра меңгерушісі,
э.ғ.д. профессор ... ... ... ... 2010
| ... |
| |
| |
| | | |
| ... | |
| |3 | |
| | | |
| |1 | |
| ... ... ... ... ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ | |
| ... | |
| |5 | |
| | | |
| |1.1 | |
| ... ... ... кәсіпкерліктің ролі | |
| |5 | |
| | | |
| |1.2 | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| |8 | |
| | | |
| |1.3 | |
| ... ... ... реттеу шаралары | |
| |19 | |
| | | |
| |2 | |
| ... ... ... ... ... | |
| |27 | |
| | | |
| |2.1 | |
| ... ... басқару жолдары | |
| | | |
| |27 | |
| | | |
| |2.2 | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| |мен ... | |
| | | |
| |33 | |
| | | |
| |2.3 | |
| |ҚР ... ... ... ... ... ... ... | |
| |тәжірибе | |
| |38 | |
| | | |
| | | |
| ... | |
| |47 | |
| | | |
| | | |
| ... ... ТІЗІМІ | |
| |49 | |
| | | |
| | | |
| ... | |
| |51 | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... дегеніміз – ұлттық
шаруашылықтың жиынтығы. Ол үздіксіз қозғалыста және өсу үстінде болады.
Өзара күрделі ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикалық жүйе қалыптастырады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... атты 2009 ... 6 наурызында болған Жыл сайынғы Халыққа Жолдауында
«Қазақстанда қанша дағдарыс болса да басты басымдықтар өзгерген жоқ. ... бірі - ... ... ... ... ... ... еліміз өз тәуелсіздігіне ие болған ... ... ... ... Себебі, кәсіпкерлік дегеніміз – бүкіл тіршіліктің тұтқасы. ... ... ... сол кәсіптерді жылдан жылға жетілдіріп отырмай
ешбір ел алға баса алмайды. «Кәсібі ...... бар» деп ... ... де ... ... ... Осы әлемді шарлаған дағдарыс тұсында да
Үкімет оның салдарларын ... ... ... ... айқындағанда сол
басты басымдықтың бірі ретінде кәсіпкерлікті қолдау ісіне ерекше мән берді
және оның сан ... ... ... ... ... жүйесінде шағын бизнес оның икемділігі мен
бейімділігін айқындайтын қазіргі ... ... ... ... ... элементі болып табылатындығы туралы куәландырып отыр. ... ... ірі ... ... үйлестіруден экономикалық жүйенің жұмыс істеуінің
тиімділігі де, экономикалық өсу, ЖІӨ-нің ... мен ... ... және орта бизнестің айрықша рөлі әлеуметтік шиеленісті төмендетумен,
мемлекет есебінен дағдылы әлеуметтік масылдықты ... ... ... қалыптасқан жағдайда неғұрлым өзекті болып отырған шағын және орта
бизнесті дамыту дағдарысты ... ... ... ... құлдырауы,
жұмыссыздықтың өсуі, тұтыну сұранысын азайту, ғылыми-техникалық прогрестің
баяулауы болып табылады.
Халықаралық өндіріс және ... ... ... ... көрінеді: елдердің деңгейіне байланысты алғышарттар және
фирма, ұйым деңгейіндегі жергілікті алғышарттар. ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық дамумен және
технологияларды импорттаумен ... ... ...... ... өнімдердің экспорттық және импорттық
бағдарына қатысты және т.б.
Елдегі ғылыми-техникалық ... ... ... технологиялық
мінездемесіне және де халықаралық тасымалдау технологиясы НИОКР меншігінің
құрамын іздеуін, ғылыми-техниканың дұрыс ... ... ... ... ғылыми-техникалық іріктемедегі мемлекет дамуына немесе
жеке ... ... әсер ... ... ... ... мен техникасы, техникалық дәрежеге шетел ... ... ... ... Ғылыми өндірісті экспорттауда, сонымен ... ... ... ... ... ...... кейбір жобаларына жол ашады. Одан әрі қарай, ғылыми зерттеулік және
тәжірибелік құрастырмалар жұмысы, ... және ... ... ... жол ... ... стратегия Қытайда, Оңтүстік шығыс
Азияда қабылданған. Бұған классикалық мысал ...... ... ... ... және ... ... тиімділігі жоғары құралдарды, ... ... ... ... ... ... ... өнім өндірудің және тұтынудың
бөліктері төмендегідей болады:
- ресурстардың көтерілуі, ғылыми-техникалық мәселелерді шынайы түрде
шешу;
- ... ... ... ... ... ... жаңа ғылыми шешімдерді дайындықсыз қабылдау;
- ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... жаңа стратегиялық мүмкіндіктерді, ... ... ... ... ... ресурстардың көтерілуі, ғылыми-техникалық мәселелерді шынайы түрде
шешу;
Әсіресе мағынаға ие ... ... ... және ... ... ... алдын алатын ұжымдар, конкурентттік
қабілетпен бағаны жоғарылату және ... ... ... ... ... ... ... шығаруға шамасы келмейтін,
сондай-ақ арзан әрі ... өнім ... ... ... ... ... ... теориясына қатысты іргелі еңбектер және отандық ғалымдардың
еңбектері мен кәсіпкерлік қызмет туралы қабылданған ... мен ... ...... қызметті халықаралық экономикалық
қатынастар тұрғысынан зерделеу.
Қойылған мақсатты орындау үшін төмендегі міндеттерді шешу көзделеді:
- кәсіпкерліктің теориялық аспектілерінің даму ... ... ... ... ... айқындау;
- кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеу шараларын анықтау;
- ҚР ... ... ... ... ... ... анықтау.
Зерттеу нысаны – әлемдік экономикадағы кәсіпкерлік қызмет.
Зерттеу пәні – ... ... ... сыртқы экономикалық
қатынастар жиынтығы.
Диплом жұмысы кіріспеден, екі тараудан және қорытындыдан ... ... ... ... және шетелдік авторлардың, заңнамалық
және нормативтік құжаттар актілерінің, статистикалық ... ... 1 ... 4 ... ... ... КӘСІПКЕРЛІК ТЕОРИЯСЫНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1 Әлемдік экономикалық қатынастардағы кәсіпкерліктің ... ... ... және ... ... ... ... арасындағы өндірістік күш пен өндірістік қатынастардың ... Әлем әр ... ... ... ... ... топтарға бірігеді. Сонымен қатар, олар бір-біріне ұқсамайтын,
егеменді, өз беттерінше экономикалық субъекттер болып ... ... ... ... эволюциялық даму нәтижесіне қарай тарихи-географиялық,
ұлттық, діндік және әлеуметтік-саяси жағынан ... ... ... ... ... ... даму механизмінің қызметі жағынан бір-біріне
ұқсамайды. Алайда қазіргі кезеңдегі кез ... ел ... ... ... ... ... мүмкін емес.
«Халықаралық экономика құрылымына ұлттық экономикалық құрылымдар
анықтаушы әсер береді. Оның ішінде құрылымдардың көп түрлілігі негізгі ... ... ... да, егер ... ... ... даму ... мамандану саласы, нақты және ... ... ... әр ... ... арасында болатындығын мойындамаған
болсақ, онда оны зерттеудің де мағынасы ... ... еді. ... табиғи факторлардың нәтижесін, жеке тұлғалардың, топтардың
немесе мемлекеттің қабылдаған шешімдерінің салдарын тең мөлшерде ... - деп ... ... ... ... қайраткері, ғалым-экономист
Р.Бар. Ол ұлттық ... ... ... ... әсер ... 4 ... ... даму деңгейі, халық
шаруашылығының құрылымы, оның ұйымдасуы мен ... ... ... ... өте көп, сондықтан елдерді
топтастыру көптеген параметрлер арқылы, ... ... ... ... ... Соған қарамастан ХЭҚ-ды талдау кезінде біз
нақты критерийлер негізінде жекелеген топтарға ... ... ... жұмыс істейміз.
Біріккен Ұлттар Ұйымы әлем елдерін ... ... ... Адам Даму ... бойынша топтастыру.
Екінші топтастыру тәсілі – американ долларында есептелетін жалпы
ұлттық өнімнің адам ... ... ... Бұл көрсеткіш бойынша
елді бір топқа ... ... ... аралығында өзгеріп отыратындығын
атап кету қажет. Дүниежүзілік банктің 1995 жылғы соңғы топтастыруында әлем
елдерін бұл ... ... 4 ... ... ... ... – 765 және одан ... – 63 ел
2. Орта төмен табыс – 766-3035 – 65 ел
3. Орта жоғар ...... – 30 ... ... табыс – 9386 және одан жоғары – 51 ел.
АҚШ долларымен есептелген бұл көрсеткіш халық өмір ... ... ... ... оның ... әр ... факторлар әсер етеді.
Бірақ ол қазіргі әлемдегі экономикалық теңсіздіктің әсерлі ... Бұл ... ... ... қатынастарда, соның ішінде
осы қатынастардың қарқындылығында және әр түрлі топтарға ... ... ... «тең ... ... ... қатыса алмайтыны
түсінікті.
Үшінші топтастыру экономикалық даму бойынша жүргізілген. Бұл жерде
бірқатар түсінік беріп ... жөн. Біз ... даму ... ... ... ... көрсеткішімен бейнелеуге әдеттенгенбіз. Бірақ табыс
деңгейі әр елде әр түрлі ... ... ... ... ... мұнай өндіруші елдері ЖҰӨ өнім бойынша бірінші топтағы елдер
қатарына кіреді, ... ... ... ... бір ... ... тауар
есебінен құрылғандықтан, оларды өндірісі дамыған ... ... ... ... ... ... ... топтастырғанда, мұндағы
мәселе экономиканың «кешенділігі», яғни оның ... ... ... оны өңдеу мүмкіндігі туралы болып отыр [2;24 б.]. Осы нышаны
бойынша елдер екі үлкен топқа ... ... ... ... және
дамушы елдер. Соңғыларының ішінен артта қалған, нашар дамыған елдер тобы
бөлінеді. Қазақстан бұл ... ... ... ... ... ... бірақ көптеген көрсеткіштер бойынша дамушы елдер қатарына
жатамыз. Табыс деңгейі мен ... ... ХЭҚ ... және ... ... ... іс-әрекетін айқындап, олардың
ХЭҚ-на қай дәрежеде қатыса алатынын анықтайды.
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... мен ... ... түрлерін өмірге келтірді. Олардың
шаруашылық өмірінің интернационализациясына ғана емес, ... ... ... ... ... тудырады. Әлемде интеграция
процесі бір қалыпсыз, қайшылықты өтуде. Қазір ол ... ... ... ... ... жер шарының белгілі бір аймақтарында ХЭҚ-
ы шоғырландыруда.
Бірақ бұл мемлекеттер экономикалық жағынан даму деңгейімен ғана ... ... ... мен ... ... да әр ... ... қорғау үшін олар топтарға бірігеді. Бұл жерде мұндай
топтарды ... ... ... ... маңызы жоқ. Бірақ
бұл мәселенің нақты жағы ... ... ... тағы ... ... ... ХЭҚ пайда болуында. Бұл
тенденцияға қарама-қарсы трансұлттық компаниялардың маңызы тез ... ... ... шекараларды жойып, ХЭҚ-ға ішкі фирмалық
қатынастарды ... ... ... ... ... ... әкелмесе де, олардың іс-әрекеті тұрақталған ХЭҚ-дың түрлерін
өзгертеді.
ХХ ғасырдың ... ... ... ... өндіріс өткен “дәстүрлі
өндірістің” ірі тарихи ... ... ... ... ... пайдалануға алып келді. Нақ осындай экономика өзінің
белгілі бір даму сатысында өндірісті ұйымдастырудың корпоративті формасына
көшуге алып ... ... ... немесе “тұтыну” бағытынан өндіруші
қожалық ететін экономика ма, әлде тұтынушы қожалық ететін ... ма ... ... ... да әр ... ... да бір қызмет ету механизмі мен
қозғалысы бар экономика болады деп дәлелдеп ... ... жоқ. ... экономиканың капиталистік жүйесінде нақты қожайындар тұтынушылар
болып табылады, онда сатып ала ... ... ... ... бас ... ... ... кім басқаруы керек және капиталды кім иеленуі қажет соны
шешеді. ... олар ... ... және ... сапада” өндіру қажет
екендігін анықтайды.
Кәсіпкер үшін олардың қарым-қатынастары пайдаға, я болмаса ... ... яғни ... ... ... кедейлендіріп отырады.
Сондықтан да кәсіпкер тұтынушыға қызмет көрсетуін жоғарылатуға тырысады.
Индустриалды экономика шеңберінде ресурстарды басқаруға ерекше ... ... ... ... ... ... кезеңінде еркін
бәсеке кең тарады, рыноктық қызметтің өкілі ретінде жеке ... ... өз ... мен пайдасын есептеу және өндірісті ... ... ... ... ... оның ... айтарлықтай көп ... ... ... ... күшейді. Оның басты мақсаты - өз ... мен ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру өндірістің
шоғырлану тенденциясын күшейтеді. Бірте-бірте өндірістік ... ... ... ... жеке капитал формаларымен қатар, құрылым
фирмалары – монополиялар пайда бола ... ... ... бәсекені
күшейтті, ол бәсекелестік күрестің өте қатаң және жаңа ... ... ... ... ... таза монополия жағдайларында
бәсеке болмайды, ... ... ... қарама-қарсылығы болып
табылады.
Экономикалық теорияда "кәсіпкерлік" түсінігі өзіндік ерекшеліктеріне
сәйкес бірнеше кезеңдерге ... ... ... бірінші
кезеңі "кәсіпкерлік теориясының" классигі Р.Контильон есімімен байланысты.
Ол бірінші рет кәсіпкерліктің негізгі ... ... ... ... ... ... алушы, белгісіз бағада сатушы, яғни тәуекелге барушы
адам" .
Классикалық экономикалық теорияда кәсіпкерлік ұдайы өндірістің негізі
ретінде тәуекел үшін ... ... ... ... ... экономика
теориясының негізін салушы Адам Смит “кәсіпкер” терминін кәсіпорын иесі
түсінігі ... ... ... ... қосыла отырып, А.Смит
кәсіпкер капитал иесі бола отырып, қандайда бір коммерциялық мақсаттарды
жүзеге ... ... табу үшін ... барады деп көрсетеді.
Кәсіпкердің ролі туралы түсініктер әрі ... ... ... и ... ... ... ... Д.Рикардо еркін
кәсіпкерлік қызметті жақтай отырып, оны тиімді ... ... ... ... ... ... төмендету үшін кәсіпкерге
негізгі өндіріс факторларын: жер, еңбек, ... ... ... ... Батист Сэй кәсіпкерлік туралы өте кең түсінік ... ... ... жоғары бағалауымен қатар, оның өнім жасаудағы ... ... ... Сэй ...... жақынырақ деген ой
айтады. Ал, К. Маркс капиталист немесе өндіріс құрал-жабдықтардың меншік
иесінің қызметін кәсіпкерлікпен ... К. ... ... ... түрі ретіндегі кәсіпкерлік қабілетке көңіл бөлмеді, ... ... ... ... факторы болып табылатын инновацияға алғашқылардың
бірі болып көңіл аударды [3;43б.].
Классикалық экономикалық теорияның өкілі Джон С.Милль ... ... ... ... ... ... бақылау,
өзіне тәуекелділікті қабылдауды жатқызады.
Кәсіпкерлік теориясының дамуындағы екінші кезеңнің ерекшелігі –
кәсіпкердің ұйымдастырушылық және ... ... ... фактор
ретінде саналуы. ХІХ-ХХ ғғ. Альфред Маршалл ... ... ... ... жер, капиталға төртінші фактор - ұйымдастыруды қосады. Осы
уақыттан бастап кәсіпкерлік ... де, ... де ... ... ... ... ... монополия"
концепциясының ролі ерекше. Оның айтуынша, кәсіпкерліктің мәнін жаңашылдық
механизмі құрайды. Кәсіпкер - ... ... ... ... ... ... жеке қасиеттерін көптеген теоретиктер қарастырды, бірақ
Й.Шумпетер ғана оларды жүйелеуге тырысты. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... де ерекшелейді. Бірақ, кәсіпкер
– бұл ойлап табушы да емес, тек сол ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен даму ... ... ... ... ... ... олар кәсіпкерлікті
инновациялық менеджментпен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын", "кәсіпкерлік қоғам",
"кәсіпкерлік басқару" түсініктерін енгізе отырып, кәсіпкерліктің ... ... үшін ... ... және ... ... қабілетімен
байланыстырады.
Жалпы, кәсіпкерлік теориясының дамуы ... ... және ... ... ... барушылық сипатын
көрсететін қызмет түрі.
1.2 Әлемдік кәсіпкерліктің корпоративтік ... ... ... жоғарылату немесе ұлғайту мақсатында кәсіпкерлік
сектор, капиталды бөлу жағымен қатар, оларды біріктіру жағына да бағыттауын
күшейтеді. ... ... ... - ... және ... деп ... ... қоғамдар құрылды.
Кәсіпкерліктің акционерлік формасын өндірістік дамыған ... ... ... ХІХ ... үшінші – ХХ ғасырдың басына келеді.
Қазіргі шарттарда корпоративтік кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... АҚШ-да АҚ-ның үлесі басқа меншік
формаларының ... 14% ... ... олар ... ... ... 87%
береді.
Өндірістік дамыған елдерде АҚ өндірістік күштерді дамытудың қарапайым
шешімі болды, мұның себептері мынада:
- ... ... мен ... өсуі ... алдында мақсаттарды
итермелеген, капиталдың жеке жиналу ... ... ... ... капиталдың барлығын үлкен капиталға біріктіруге тура келді.
- өндірісті ұйымдастыру бөліктік бастаулар ... және ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылуы мүмкін.
Ресейде бұл үрдіс жоғарыдан логикалық ... ... ... АҚ бұл – ... ... ... жүйе мен нарық талаптары және
жекеменшіктің бірігу формасы. Сондықтан меншіктің коллективті-жеке формасы
қарама-қайшылықтарды шешу құралы ... ...... ... мен ... сату жолымен
құрылатын капиталды бірлестік. Алғашқы акционерлік ... ... ... Ост Инд ... ... ... ... капитал
капитализмнің экономикалық құрылымының маңызды құрамына айналып, капиталды
жинақтау ... ... Олар ... ... және ... ... тұтынумен тікелей байланысты. Капиталды
қоғамдастыру (ортақтастыру) ... ... ... ... болды.
Акционерлік қоғамның негізгі ерекшелігінің мәні – жұмысшылар арасында
акцияларды тарату, компания ісіне жеке ... ... аз ... ... иемденушілік сезімін тудыру.
Кәсіпорынды басқарудағы ең қиын жұмыс – бұл ... ... ... ... ... ... ... басқарудағы
еңбектің жоғары формасымен айналысатындарға қарағанда жұмысы анағұрлым
жеңіл ... ... ... ... ... ... ресурстарын
жинақтауды жылдамдатады, басымды дамуын қажет ететін ... ... ... ... ... ... ары ... дамуы,
меншіктің жаңа үлесіне негізделетін: шектеулі жауапкершілікті ... ... ... яғни ... жаңа ... - ... ... көрінеді.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік – тек мүліктік емес, өз салымдары
бойынша ғана ... ... ... ... ... ... Акционерлік қоғам мен жауапкершілігі шектеулі
серіктестік арасындағы негізгі ... ... ... ... капиталдың жарғылық қоры тек құрылтайшылар
құралдарының құрылтайшы компанияның ... ... ... ... ғана ... ол ... қатар, жазылым инкорпорациясы
процесінде барлық тілектестерге компания акцияларын еркін сату есебінен де
құрыла алады. Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... салынады, оның құрылтайшыларының пайлық салымдары есебінен де құрыла
алады;
- екіншіден, акционерлік қоғамды құру үшін, жарғылық капиталдың ең ... ... және бір ... ең аз ... ... анықталуы
қажет. Жауапкершілігі шектеулі қоғам құру үшін жарғылық қор ... ... ... акционерлік қоғамды құру үшін - қатысушылардың белгілі бір
мөлшері (минимумы) қажет, әдетте, ... ... ... ... ... ... қоғамдағы пайшылардың саны,
компаниядағы акционерлер санына қарағанда, өте аз мөлшерлі ... ... ... ... ... ... бір адам да (мысалы,
Жапония мен Германия Федеративті Республикасы мемлекеттерінде) құра алады;
- ... егер ... ... бұзбаса, акцияның бір
меншік иесінен екіншісіне өтуі шектелмейді. Акциялар қор ... ... ... ... және сатып алынады. Жауапкершілігі шектеулі
қоғамда пайды беру серіктестердің ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі қоғамды құру тәртібі акционерлік
қоғамға қарағанда жеңіл, ал оған кеткен ... пен ... ... ... өте ірі ... көп ... және өндірістік
ресурстарды, ұзақ мерзімді инвестицияларды, ... ... ... ... тап осы екі ... ... ... етеді. Сондықтан, қазіргі
кезеңгі корпорациялар осы құқықтық формаларда болады.
Кәсіпкерлік түрлерінің одан әрі дамуы ... қосу ... ... ... ... ... түріндегі жалған капиталды
белсенді пайдалануды бірге жүргізетін кәсіпорындардың қызметінен көруге
болады. Басқа ... ... ... ... немесе пайларындағы
үлеске иелік ету жолымен олардың қызметтерін бақылайтын және ... осы ... ... ... холдингтік компаниялар немесе холдинг-
фирмалар кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрі. ... ... өз ... іс ... сақтайды, алайда экономикалық
жағынан ол тұтас бір кәсіпорын болып табылады. Холдинг ... ... ... ... өнім ... ... ... тұтас бір кәсіпорын ретінде басқарады. Бұл жағдайда толық бақылау
жасау үшін ... ... ... ... ... ... қаржысы есебінен, сондай-ақ артықшылығы бар акциялардың
есебінен кейде капиталдың бірнеше пайызы жеткілікті болады. Биржада – ... кез ... ... ... ... және басқаларын сатып
алуға мүмкіндігі бар. Бұдан бөлек, холдинг өзі бақылайтын кәсіпорындардың
табысы мен ... ... бөле ... ... ... ... ... жөнінде, экономикалық теорияда – холдингтермен
қатар, траст компанияларын ... ... ... қарайды. Олар өз
акцияларын беріп, орнына өзгенің меншігін басқаруға маманданған. Бизнестің
бұл түрі трастілік (сенімді) қатынастар деген ... ие ... Өз ... ... ... берген мүлік иесі, трастқа салынған жалпы
меншіктен түсетін пайданың белгілі бір ... және ол ... ... үлес ... ... беретін траст акцияларының тең иесі болып
саналады. ... ... бұл ... ... ... ... тыйым
салған заң шықаннан кейін 1887 жылы ... ... ... Дод ... 1890 жылы ... заң қабылданғаннан және 1893 жылы холдингтік
компаниялар ... ... ... ... ғана трасттілердің көпшілігі
холдинг түріне көшті.
Кесте 1
Әлемнің алдыңғы қатарындағы мемлекеттердегі ШОБ даму ... (2008 ... 23 ... |ШОБ |Мың ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... |ШОБ |р көлемі |ы ШОБ үлесі, % ... % |
| | ... ... ... | | ... |2630 |46 |13,6 |49 |50-53 ... |2290 |37 |18,5 |46 |50-54 ... |3920 |68 |16,8 |73 |57-60 ... |1980 |35 |15,2 |54 |55-62 ... ... |15770 |45 |68 |72 |63-67 ... |19300 |74,5 |70,2 |54 |50-52 ... |6450 |49,5 |39,5 |78 |52-55 ... |836,6 |5,65 |8,1 |9,6 |12-14 ... өндірістік, ғылыми және шаруашылық типтегі көптеген
тапсырмаларды тиімді ... ... ... ... сала ... ... ... инновациялық процестердің дамуына; шаруашылықтың
икемді стратегиялары мен тактикаларының пайда болуына және жүзеге ... ... өсуі мен ... ... ... және ... жеке жауапкершіліктің дамуына; өндірістің икемді ... ... ... ... қол ... және мемлекеттің
аймақтарының біркелкі дамуына жағдай жасайды.
Әлемдегі шағын және орта кәсіпкерліктің дамыған мемлекеттерде қалыптасу
масштабын 1 кестеден ... ... ... ... отырғанымыздай, шағын
және орта бизнеспен айналысатын ... ... ... ... 73%, ... 78% құрайды, ал ЖҰӨ көлемі барлық елдерде шамамен
50% жоғары.
Салыстыру үшін 1.05.2008 жылдағы ... ... ... 108,1 мың шағын фирмалар (яғни тіркелген заңды тұлғалар), бұл
1000 ... 7,3 ... ... Егер бұл көрсеткішті бес жыл бұрынғы
шетел мәліметтерімен салыстырсақ, онда ... ... 35 ... 1000 французға, 1000 американдық тұрғынға 74 фирмадан келеді екен.
2005 жылы Қазақстанда шағын бизнес 449,8 мың ... ... ... ... бұл ... ... 12% ... Республиканың ЖҰӨ
шағын кәсіпкерліктің өсу деңгейі 1.01.2008 жылы 6% жақындады.
ШОБ Қазақстандағы даму ... ... ... ... ... ... ғасырлық тарихы және тиімді құралған мемлекеттік және
мемлекеттік емес қолдау жүйесі бар екенін ескерсек, онда ... ... ... ... темп деп ... ... Екі жүз жылдықтан
кейін (АҚШ секілді) мүмкін Қазақстанда да шағын бизнестің үлесі ... ... ... берер. Алайда жылдамдатылған ҒТП, әлемдік
қатынастардың белсенді интеграциялануы мен ... ... ... жаһандануы кезінде бұл процеске ертерек те қол жеткізерміз.
Соңғы кездері ... ... ... және орта кәсіпкерлік тек қана жеңіл
және тамақ өнеркәсібі секілді дәстүрлі салада ғана ... ... ... және ... ... құрастыру, құралдар құрастыру, оптика, электроника,
химиялық және электротехникалық өнеркәсіпте де қарқынды дамуда.
Кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... көп және
құрылымы бойынша әр ... Ішкі ... ... ... ... ... яғни жаңа тауар мен технологияны ойлап
табуды мақсат тұту; жаңа ... ... ... ... ... ... ... кейпін құру, тарихқа ену т.с.с. Ал сыртқы
себептер ... ... ... ... яғни ... ... ... заманғы рынок жағдайында тауар бәсекелестігін ұйымдыстырудың
негізгі әдістерінің бірі – жан-жақты ойластырылған, тауардың ... ... ... және бағытын айқындаушы, қалың қауымға әсер ... ... ... өз ... ... ... ... жарнама, тауар өтімділігін реттеу. Кез келген
өндіріс жоғарыда аталған әсер етуші факторлардың ... ... ... ... ең ... деп ... бір ... ғана таңдайды.
Қазір дамыған елдерде бәсекелестік негізі тауар ... емес ... ... қызмет көрсетуі б.т. Соңғы кездері тауардың ... ... ... ... ... ... және әсемдік
сияқты көрсеткіштері маңызды рөлге ие.
Ірі кәсіпорындарға қарағанда, шағын және орта ... ... әуес ... (2 кесте) [5, 43 б.].
Кесте 2
Сала бойынша фирмалардың жаңа тауарды ұсыну бойынша ... (%) ... ... ... ... жаңа |
| ... ... |
| |Ірі ... ... ... |
|Өндірістік өнімнің, транспорт, |16 |84 ... әр түрі | | ... ... және қара |43 |57 ... ... | | ... және ... ... |100 ... ... және |16 |84 ... | | ... және ... ... |47 |53 ... құралдар |21 |79 ... ... |48 |52 ... қажеттіліктегі тауарлар|10 |90 |
* ... ... ... ... ... бойынша агенттігі
www.stat.kz
Қазір дамыған елдерде бәсекелестік негізі ... ... емес оның ... ... ... б.т. ... ... тауардың сенімділік,
экологиялық тазалық, энергиялық жұмсалуы, өнімділікті ... және ... ... ... рөлге ие. Сонымен қатар, салалардың ғаламдануы
және фирмалардың көп ұлттық болуы ... ... ... ... бір ... жетекші салалар ондаған жылдар өмір сүретін заңдылық
бар. Ұлттық шаруашылықтың құрылымындағы және ... ... ... ... ... ... және ... бәсекеге
қатты әсер етеді. ... ... ел ... ... ... ... ... қатысу мүмкіндігінің міндетті шарты
болып табылады, ал, ... ... ... сапа және ... ... табылады. Әлемдік шаруашылықтың жаһандануы ... ... ... ... ... ... Құрама Штатымен экономикалық
байланысы) трансұлттануы ... ... ... ... табыс
көлемі Қазақстанда онық экономикалық бәсекеге жарамдылығына және де өнім
сапасымен төмен бағаға әсер ... ... ... ... ... ... өзінің үлкен үлесін қосады.
Жаһандану жағдайындағы экономикада сапаның ... ... ... ... ... (1- ... ... экономиканың бәсекеге жарамдылығын құру моделі *
* Құрастырған: Самат Ж.С
ХХ ғасырдың ортасында әлемдік қоғамдық өндіріс, қатаң бәсеке жағдайында
сапаны ... ... ... ... ... ... ... жоғары инновациялық белсенділігімен сипатталады. ... 500 ... ... ... зерттеуі куәландырады.
Зерттеу негізінде ҒЗТҚЖ–ға бірдей 1 млн. долларға ... ірі ... ... 100 ... сату ... 3,76 өнім ... ал ... 4 млрд.дол. сату көлемімен барлығы 0,59 жаңа өнім шығарған.
Жаңа ... ... ... ... тұтынушылардың өздері болып
табылады. Олардың сұранысы, ескертулері мен ұсыныстарын сұрастыру негізінде
кәсіпкерді жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... ... бизнес-инкубаторларды, аймақтық инновациялық қорларды,
венчурлық фирмаларды) дамытуға, ... ... ... ... ... ... трансформациялауға, басқару технологияларын
дамытуға көмектеседi. Бұл ... ... ... ... ... да ... ұшырайды.
Дамыған елдерде ғылыми-техникалық құрылымдардың өндіріспен тиімді
байланысын қамтамасыз ететін буындар инновациялық орталықтар болып та-
былады. Ғылым, негізінен, кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... олардың ғылыми-техникалық
инфрақұрылым субъектілері арасындағы инновациялық технологиялармен, сондай-
ақ ақпаратпен алмасуды ... ... ... ... ... ... көрсету деңгейінің кеңеюі,
өспелілігіне байланысты оларды былайша тізіп көрсетуге ... ... ... ... ... ғылым мен технология аймақтары.
Инкубатор – инновациялық қызметтің көптеген түрлерін ұсынушы кешен, ол
бір немесе ... ... алып ... ал ... ... осы ғимарат ішінен белгілі бір территорияларды жалға алып ... ... ... ... 2-3 жыл, осы ... ... ... қызмет жасау үшін бұл кешеннен шығып кетеді. Инкубаторда ... ... ... ... ... (бизнес-жоспар
жасау, өнімге жарнама, маркетингтік талдау жасау), ... ... ... жалға ұсыну сияқты көмектер ... Бұл ... ... ... ... – шағын инновациялық фирмалар-ды
ғылыми идеядан ... ... ... ... төтеп бере алатын
кәсіпорын дәрежесіне жеткізу. Ол кәсіпорындар инкубаторлардан шыққан соң
технопарктерде немесе ... да ... ... қызмет етуге
қабілетті болады.
Технопарк – ғылыми-техникалық, ... ... ... ... ... фирмаларының қызмет етуіне тиімді, ыңғайлы жағдай қалып-
тастыру. Олар жоғары оқу орындары, зерттеу орталықтары, ... ... Оның ... ... ... ... инновациялық
орталықтар, маркетинг т.б. орталықтар енеді. Технопарк шығын инновациялық
кәсіпорындарға қажетті ... ... ... ... ... ... – жеке ... негізінде құрылған ғылыми-өндірістік құры-
лым. Негізгі құрылымы – ... ... ... орталықтар мен
университеттер. Ғылым мен технология аймақтары, ірі оқу ... ... ... ... ... ... ғылыми өнім
өндіруге маманданған аймақ.
Технополистер мен ғылым мен технология аймақтары инновациялық фирмалар
қызмет ететін "қаржы оазисіне" ... ... ... ... ... ... ... қорлар, қайырымдылық
қорларының капиталдары шоғырланады, оның ... ... ... ... ... Бұл ... тағы бір ... ғылыми-
техникалық кадрлардың бір жерде шоғырлануы: негізінен ... ... ... ... ... ... ... үшін тез арада уақытша жобалық топтар ... ... [6, 24 ... ... нақты функцияларды атқарады. Солардың ішіндегі
ең маңыздысы білім мен ... ... ... өнді-рістік
секторға өткізу (трансферт) мәселесі. Бұл функция бизнестің көмегінсіз іске
аспайды. Осы мақсатта технологиялық сұрақтар бойынша ... ... ... құрылады. Мұндай компаниялар инновация жүйесінің
ғылыми-техника секторы бойынша маманданады. Бұл тұрғыдан алғанда,
Нидерландтағы ... ... ... ... ... ... сол, орталықтың қызметі, негізінен, инновациялық процестегі жаңа
технологияларға баяу әрі қиын ... ... ... көрсетуге
бағытталған.
Ұлыбританияда инновациялық орталықтарды қаржыландыру мен ынталандыру
толығымен жеке көздер ... ... ... ... ... 3 ... (1987-1990 жж.) бұл салаға бағытталған қаржы толығымен ... 1990 ... ... ... ... ... қызмет
көрсету есебінен өзін-өзі ақтауға және мемлекеттен қаржылық тәуелсіз-дікке
қол жеткізді. Ал, ТМД елдерінің ғылыми ортасында халықаралық донор ұйымдар
субсидиялары түріндегі ... ... ғана өмір ... ... қосалқы жүйе
қалыптасты. Бұл донор ұйымдар өз саясатын трансакциондық компаниялар
мүдделерімен келістіре отырып ... ... ... орын ... ... ... ұзақ ... бойы отандық ғалымдарға көңіл бөлмеуінен. Сонымен
қатар, «тоқырау» кезеңінде ғылым мен ... ... ... ... болды,
ал қайта құрудан кейін ғылымда сапалы кадрлар ауысуы болған жоқ. Енді ... ... ... ... ... ескірген ғылыми
есептерді» сынға алып, қарастыруы керек. Сол уақытта ең үздік ... ... ... ... өз ... ... жоғары технологиялы
компанияларға қосуда. Егер «ақыл-ойдың ағып кетуі» орын алса, онда
креативті шығармашылық үшін қажетті ... ... ... ... келтіру қиын.
Инновациялық процестер тек өндiрiске ғана емес, шынтуайтында қоғамдық
өмiрдiң ... ... ... ... Осының нәтижесiнде материалдық және
материалдық емес жағдайларды пайдалану ... ... ... сүру ... жаңа салалары құрылады. Қазiргi уақытта еңбекке
қабiлеттi тұрғындарды еңбекпен қамтуды арттыру және жаңа ... ... ... ... өнiм өндiрудi өсiру және қызмет көрсетудi ... ... ... ... болып барады. Осыған байланысты
экономикалық даму үшін ... ... ... ... ие болуда. өз
кезегінде, кадрлар бiлiктiлігi мен еңбек өнімділігінің өсуi, ... ... ... ... ... ... мен техника
жетiстiктерiнiң пайдаланылу ... ... [7;86 ... ... ... жүйесінде шағын бизнес оның икемділігі мен
бейімділігін айқындайтын қазіргі заманғы нарықтық экономиканы қайта ... ... ... ... ... куәландырып отыр. Шағын, орта
және ірі бизнесті шебер үйлестіруден экономикалық жүйенің жұмыс ... де, ... өсу, ... ... мен ... байланысты.
Шағын және орта бизнестің айрықша рөлі әлеуметтік ... ... ... дағдылы әлеуметтік масылдықты жеңумен айқындалады. Сайып
келгенде қалыптасқан жағдайда неғұрлым өзекті болып отырған шағын және орта
бизнесті ... ... ... елеулі факторы: өндірістің құлдырауы,
жұмыссыздықтың ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогрестің
баяулауы болып табылады.
Ішкі ресурстардың дамуы шикізат ... ... ... ... қозғалтқышы болады. Шағын және орта ... ең ... ... ... ... ... ... себебі ол
өңірлердегі жұмыспен қамтылуды ұлғайтуға, ... ... ... ... ... бюджетке түсетін түсімдерді ұлғайтуға әкеледі.
Екіншіден, шағын және орта ... ... ... ... қол
жеткізуін қамтамасыз ету мақсатында «Мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... ... оларға мемлекеттік органдардың,
мемлекеттік ... және ... ... ... ... берілетін болды.
Меншік құқығының дұрыс қалыптасуы ... ... ... ... ... ықпал етеді. Осыған орай, экономикалық
элементтердің өзара келісімдік формасы жеке шаруашылық субъектілері ... ... ... ... ... ... мән ... келісімдік форманы жүргізу үшін арнаулы бір экономикалық институттар
құру қажет. Осы тұрғыдан алғанда, ... ... ... ... ... ... үшін үш ... шарттар қаралу
керек:
Бірінші саты – жекелік деңгей (яғни Мен), әр ... ... ... кәсіпкерлік практикасындағы (өзің басқар немесе бағын) ... ... ... ... әлеуметтік-белсенділік бағытын
ұстанушыболып табылады.
Екінші саты – заң бойынша жұмыс істейтін ... ... ... ... онда әр ... өз қабілеттілігін
қызығушылығын акционер, инвестор, жалдамалы жұмысшы сонымен бірге менеджер
ретінде жүзеге асыра ... ...... орта ... онда біз ... ... ... және адамгершілік нормаларды сол
қоғамның барлық қатысушылары ... ... ... сонымен
бірге өзге елмен әрекет формасын да еске аламыз.
Қазақстан заңында корпорация ... ... ... ... ...... ұйымдастыру-құқықтық формасы, онда Қазақстан
өндірісі жекеменшік процессінде өзгерді сонымен бірге жаңа ... ... ... жағдайда XIX ғасыр соңы мен XX басында америка жазушысы берген
Амброзо Бирстің әдеби анықтамасы ... ... – жеке ... ... алу. ... акционерлер өз ақшасының ұшып бара жатқанын қарап
отырғанда (XIX ғасырдағы француз жазушысы Поль Декурсель). ... ... ... ... мен ұсақ ... ... сезімі
қалыптаспауында, сондықтан бизнесті жүргізуде кәсіби маманданбаған өндіріс
дамуына құралдың ... ... ... ... тенденциясын жоғарылату
[8;32 б.].
Корпорацияның үлкен мөлшері Америкада құрылған, сондықтан алдымен
американдық ... ... ... ... та ... ... ... тәжірибесі әлемдік корпоративті менеджмент дамуына
өте қызықты сурет береді. Оны ескермеу корпоративті әдісті қарағанда толық
болмайды (3 ... [9;43 ... ірі ... АҚШ ... америка заңы бойынша
корпорацияның міндетті критериін қарастырамыз. ... заңы ... ... бес ... мен ерекшелік ұсынады, соның ... ... ... жата ма ... ... ма соны ... ... міндетті критерилер келесідей:
1. Заңды тұлға
2. Шектеулі жауапкершілік
3. Шектеусіз өмір ... ... ... ... Корпорацияны орталықтандырып басқару
Барлық корпорацияларды екі түрге бөлуге болады.
Қосымша келесі ерекшеліктер ескеріледі: ... штат пен ... ... мен оның ... ... акционерлер
арасындағы, акцияға жекеменшік, акцияның ... ... ... ... ... ... акционерлік компания арасындағы
келісім.
Европалық құқықта корпорация түсінігі кең сипатталады, ол белгілі заңды
тұлғамен ... ... ... ... ұйым, заңды
танылған, капиталға негізделген [11, 76 б.].
Басқару іс ... ... ... ... жалпы белгімен бірігеді:
онда орындаушы органдар ... ... да ... айтқанда менеджмент.
Басқару нәтижесінде корпорациялық емес командалық басқару қалып отыр. Оның
себебі ... ... ... ... маңызды орталықтануында.
Осыдан ол қажетті шешімге қол жеткізеді де сосын осы шешімдер басқару жолы
үшін кәдуілгі болып ... ... ... мен ... ... ... қарап ақ
оның қандай іс ... ... көз ... ... Төмендегі
кестеде сөздер мен қысқартылған атаулардың сол ... ... ... сіз ... фирманың тіркелу куәлігін көргіңіз келсе, оның
аталуы туралы еске ... ... жоқ. Кез ... куәлік мына түрде
тіркелген деген сөзбен жазылады. Одан әрі ... ... ... ... заңға сүйеніп көрсетеді. Жоғарыдағы ақпарат
компанияның құжаты оқуға жеткіліксіз болғанда қолданылады [12;55 ... ... ... ... ... ... ... астам
корпорациялар бүгінгі таңда жұмыс істеуде. Олардың ... ... ... ... және ... салаларында шоғырланған.ал олардың
түрлріне келетін болсақ, көбісі Американдық және Еуропалық типте. ... ITE Group PLC, Agnitum Ltd, INCOM Ltd, ... Ltd, ... ... Ltd, AMITY INTERNATIONAL Ltd, Imagine Web Ltd, ... Munai Ltd, AGILE DENT Ltd, Logos Ltd, Golden Telecom Inc, ... Inc, ... ... Inc, Texmac Inc және тағы басқалары
[13;32 б.].
Капиталды біріктірудің неғұрлым кең ... түрі ... ... ... және ... да ... жеке ... заңдылық және
шаруашылық жағынан біріктіретін қаржылық ... ... ... Қаржылық
топтың концерннен айырмашылығы, оның басында топқа ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше банк тұрады, сондай-ақ
олардың қызметтерінің барлық салаларын үйлестіреді. Бірлестіктердің басқа
түрлерімен ... ... топ ... рәсімделудің
қарапайымдылығымен ерекшеленеді. Қаржылық топқа ... ... ... ... ... ... ... жасай алады. Алайда, холдингтерде
сияқты, қаржылық топтың ядросы - бас ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдайтын орталыққа
айналады.
Қаржылық топқа ... ... ... ... ... баға ... ... рыноктарға шығуларды үйлестіреді және
картельдік келісімге ұқсас қызметпен айналысады. Сонымен қатар, ... атап өту ... бұл ... картельде екі немесе бірнеше фирма
арасындағы жалған немесе астыртын келісім негізінде жасалса, ал қаржылық
топта ... ... ... ... ... жалпы ұдайы өндіріс жүйесіндегі кәсіпкерлік қалыптасуының
бастапқы жағдайларына сипаттама беру және атқаратын ролін қарастыру арқылы,
постиндустриялдық дәуірге өту ... ... жаңа ... Талдау негізінде қазіргі кезең жағдайында фирмалар бірігуінің
негізгі түрлеріне концерндерді, холдингтерді, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу шаралары
Кәсiпкерлiк нарық қатынастарын ұдайы iске қосып отыратын орта. ... ... ... ... ... ... ... ғана
қалыптастырып қоймайды, сонымен қатар, мемлекеттiң экономикалық дамуында
оның ... ... ... ... орта ... ... ... мiндетiне:
– Халықты жұмыспен қамту және жұмыссыздық мәселесiн шешу;
– Тұрмыс деңгейiн жоғары болуын қамтамасыз ету;
– Адамның өмiрге тың ... ... ... арттыру;
Ал кәсiпкерлiктiң экономикалық мiндеттерiне келесiлердi жатқызуға
болады:
- ... ... ... ... ресурстарды тиiмдi пайдалану;
- экономиканың бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру;
- жаңа жұмыс орындарын ашу;
- рыноктағы сұранысты қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... тиiмдi салаларға тарту;
- инновациялық жаңалықтарды ашып оны өндiрiске енгiзу;
- кластерлiк жүйенiң дамуы;
- лизингтiк қатынастардың дамуы;
-онiмдердiң сапалылығының жоғары болуы;
-тұрақты экономикалық ... ... етiп, ... ... ... ... күнi ... және орта кәсiпкерлiк бастан кешiрiп
отырған қатынастарға қарамастан, экономиканың серпiндi ... келе ... ... ... Ең бастысы шағын кәсiпкерлiк саны өсiп келедi. Өсiм
соншалықты жоғары да емес, небәрi пайыздық бөлiгi ... Оның ... ... бар. Ол 30 % құрайды. Қазiргi кезде кәсiпкерлiк Қазақстанның бүгiнгi
экономикасында лайықты орын алуда.
Бүгiнгi ... ... ... ... қатынаста қайта құру
жолында оның негiзi болып табылатын кәсiпкерлiк қатынастарды дамытып, оны
жандандыру және оларды ... ... күн ... өзектi
мәселелердiң бiрi. Сондықтан елдiң тұрақты өсуiн қамтамасыз ету ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк қызметтi қолдау
және реттеу шараларының тиiмдi iске ... ... ... ... ... және реттеудiң келесiдей түрлерiн атап өтуге
болады:
... ... ... және ... Инновациялық қолдау және ынталандыру;
– Инвестициялық қолдау мен оның салаларын ... ... ... және ... ... ... қолдау мен несиелер арқылы ынталандыру;
– Салықтық жеңiлдiктер арқылы кәсiпкерлiктiң маңызды салаларын дамыту
iс-шаралары жатады.
Осы жоғарыда ... ... ... ... мен ... ... ... бағыттарға да әсер ететiн негiзгi реттеу мен
қолдауды, кәсiпкерлiктiң дамуының стратегиясы мен даму жоспарын ... ... ... ... жиынтығы болып табылады.
Кәсiпкерлiктi және шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдауды ... ету ... және ... ... есебiнен жыл сайын
аталған мақсаттарға көзделетiн бөлiнген қаржы шегiнде, ... ... ... мемлекеттiк заемдардың, мемлекеттiк ... ... ... ... ... экономикалық қатынас пен экспортта шағын және орта ... ... ... ... ... экспорттың 20% компаниялардың үлесін
құрайды, Голландия, Бельгия мен Германияда 35-40%, ... ... ... негізінде шағын және орта фирмалардың
үлесіне АҚШ, Франция, Жапония, Швейцарияда 25% бен 50% ... ... ... күні ... қызмет субьектілерінің нарық
экономикасының толыққанды қатысушысы ... өз ... ... ... ... ... етіп ... Шағын және ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнеске қолдау көрсетуді жүзеге асыратын арнаулы «Шағын
және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... қолдау көрсету үшін бес мемлекеттік бағдарлама қабылданып,
жүзеге асырылуда. Кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнес ... ... ... ... ету үшiн ... ... ... жақсартуға арналған
көптеген нақты iс-шараларды қарастырып, кәсiпкерлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... жасау барысында
құқықтық жақтарын және қаржы-несиелiк қолдау шараларын, ... ... де, ... де ... ескерiлген шараларды iске
асыруымыз керек. Оның мақсаты кәсiпкерлiктi ... және ... ... ... ... ... механизмдерiн өңдеу болып
табылады.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, шағын кәсіпкерлікті дамытусыз
нарықтық экономиканың ... ... ... Қазақстандағы іске асырылатын
экономикалық реформалар, экономиканың келешекте дамуында негізгі ... ... ... құрылуы негізгі шарттардың бірі болып
табылады. Шағын кәсіпкерлік - ... ... ... жеделдетуге, нарықтың тауар және қызметпен толуына, жаңа жұмыс
орындарының пайда болуына ... ... ... қатар, нарықтық
экономикаға қажетті иілгіштік және динамизм береді, ... ... ... ... ... арқылы ортаның қажеттілік жүйесіне
өзгерістер қатал сезінеді [15;75 б.].
Осындай шағын кәсіпкерліктің тез ... ... және ... жұмыс орындарын, өнім мен қызмет өндірушіні, салық төлеуші, нарықтық
қатынас агенті, ірі кәсіпорындарын иілгіштігін ... ... ... ... және олардың ассортиментінің кеңейуі, аймақтардың
даму тепе - теңдігімен жәрдемдесу, экономикалық мотивацияларының дамуы ... ... ... ... ... ... ... кезең жоғарыда айтылып кеткен функцияларымен бірге экологиялық
функция ... ... ... қалдық және шикізатты екінші
рет қайта өңдеу үшін ... ... ... ... ... қоршаған ортаны ластау жағдайы. Қоршаған ортаға жарамсыз ықпал
тауар өніміне қайта өңдеу ... ... ... ... немесе айрықша
деңгейін бейтараптандыру; табиғи ресурстарды эксплуатациялау үшін бөлінетін
қолдану деңгейін көтеру.
Соңғы жылдары ... ... ... салу ... ... ... ... заңдарына өзгертулер ... ... ... есеп ... ... және ... ... мерзімінің
көрсеткіштерін өзгертіп, жаңа есептілік формасын енгізуде. Экономикалық
зерттеу институты шағын және орта ... ... ... ... ... салық және басқа төлем туралы» ҚР заңында тіркелген
күннен бастап 1995 жылы 24 ... 32 ... мен ... ... қатар 1999 жылы – өзгертулер саны жетеуге жеткен. Өзгерістің әр
қайсысы өзімен бірге ... ... мен ... ... ... ... заңы әр 2 ай сайын өзгеріп отырады. Әр ... ... ... ... 50% ... ... ... Батыс облыстарында
оңтайлы түрде табыстан 33-35% саналады, [16;16б.].
Кәсіпкерлерге пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жоғтығы кесірінен
банктік несиеге апаратын жолда осындай бөгеттер туып отыр. Несие алудың
негізгі қиыншылығын ... ... және ... ... қаржы қажет
ететін жаңа бастаған кәсіпкер ... ... ... ... ақша ... ... ... бақылаушы органдары қарастырылған міндеттер қою; көптеген тексерулер,
әртүрлі құжат алдауында былық ... және ... ... ... кедергілер кәсіпкер құқығын бұзады.
Кәсіпкеркерлер тез өзгеретін заңға бағдарлана алмайды және тіркеу
бойынша ... ... ... ... ... Бұл ... бақылау органдары ешқандай қиыншылықсыз қолданады. Мемлекетте олар
ресми дерек бойынша 23, ал дербес ... пен ...... ... заң ... негізінде олар заңға сәйкес өзінің
қызметін күнделікті құра ... Сол ... ... ... ... құқық шарттарын жетілдіру қажет:
- шағын кәсіпкерлік субъектілерін тіркеу ережесін сұрастыру;
- өнім сертификациясы және қызмет ... ... ... ... ... ... ... салу және шағын кәсіпорындарды тексеру, сонымен
қатар, төре озбырлығынан кәсіпкерлер құқығын қорғау;
- кәсіпкерлерлер қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... ... ... және
бизнес-инкубаторы туралы», және т.б.) [17;12 б ].
Дайындалған және ... ... ... ... шағын
кәсіпорындарда жұмысшыларды үйретуде жоғарғы нәтижеге жеткен кәсіпкерлер
іске асыруы ... ... ... ... және шетел
кәсіпорындарда, бизнес-инкубаторларда ... ... және ... ... ... Кәсіпкерлер дайындығын қаржыландыру мынадай көп
арналы негізде іске ... ... ... ... ... ... мен ... негізінде.
Сонымен қатар, жоғарғы оқу орын базаларында кәсіпкерлік ... ... орта оқу ... ... ... жұмыссыз
халықты мамандықпен қамту, жаңдарту керек. Бұл ... ... ... ... керек, бұған мынаны жатқызуға болады: жеке өз
ісін ... ... ... ... ... ... зерттеу, бизнес-жоспарды өңдеу, бизнестің ұйымды
құрылысын таңдау, қаржы құжаттары және есеп беру, қаржыландыру және ... [18;35б ... ... ... - ... ... Форумы, білім мекемелер
ассоциациялары, Қазақстандық мамандар ассоциациясы әрекет ... және ... ... ... Оның ... ... саяси кадрларында қайта өңдеп және іске асыратын мемлекеттік
бағдарламаларға; кәсіпкерлердің ... даму ... ... ... ... ... ... конкурстық негізінде
қаржыландырумен қорытындылайды. Қор ... ... ... және экономика секторының кәсіпкерлік ... ... ... ... етеді.
Кәсіпкерлікті қолдаудың белсенді мемлекеттік саясаты жаңа
кәсіпорындардың пайда ... ... ... қатар кәсіпкерлікті
қолдау кәсіпорынның даму кезеңіне және қалпына байланысты дифференциалды
сипатта болуы керек. Қайта ... ... ... ... және ... ... қолдаудың түрлі әдістері мен тәсілдері қолдануы
қажет.
Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың бағыттарын жеке-жеке қарастырайық:
Кәсіпкерлікті қолдаудағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... көрсету. Бұл көмек стратегиялық сипатта,
себебі орта және шағын бизнесті қолдай отырып, мемлекет ірі ... ... ... ... ... жылы ... шағын бизнесті қолдау және қорғау мақсатында шағын
кәсіпкерлікті басқарудың арнайы органы—Шағын Бизнес Администрациясы ... ... ... агенттігі ретінде. Бүгінгі күнде ШБА өз
қызметін және кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... АҚШ-та
22 миллион шағын бизнес кәсіпорындары, онда елдің 54% жұмыс істейді. Шағын
бизнес кәсіпорындарындағы өндіріс және сату ... ... ... ... 52%-ін ... ... ... бизнес жетекшілері.
Мемлекет үнемі шағын бизнес мәселелерімен ... ... ... ... ... бәсекелік рыноктық орта ... ... ... және отандық капитал тартуға жақсы жағдайлар жасауға
тырысады. Кәсіпкерлікті қолдау саясаты шағын бизнестің аймақтық ... ... ... Олар ... әр ... ... ... реттеудің жапондық үлгісінде ... жеке ... ... ... кең ... ... Бұл үлгі
экспорт – экономикалық өсудің негізі, экономиканың белгілі бір салаларын
ерекшелеп, ... ... ... олар экономиканың, экспорттың және өмір
сүру деңгейінің ... ... ете ... ... ресурстарды үнемдеу
керек, сондықтан да, ішкі бәсекенің бұзушылық және ысырапшыл салдарларынан
аулақ болуы тиіс деген сенімге негізделді.
Сондай-ақ, экономиканың ... бір ... ... ... ... олар халықаралық рыноктарда сәтті бәсекеге қабілетті бола алатындай
ауқымдарға дейін өсуі қажет.
Мемлекеттік реттеудің жапондық үлгісі негізіне ... ... ... ... кешенін қалыптастырды және ... тез ... ... ... ... қабілеттілігін қамтамасыз етті.
Басында мемлекеттің назары экономиканың болат құю, электроэнергиялық,
химиялық және көмір өнеркәсіптерінде болды. Кеәіннен ... ... ... ... ерекше қамқорын қажет ететін үшақ ... ... ... ... ... ... т.б. ... Олардың
жеделдетіп дамуы үшін арнайы, мақсатты бағдарланған ... ... ... ... ... өнеркәсібінде «синтетикалық жіптің
(волокно) қарқынды дамуының жоспары, ынталандыру ... мен ... ... ... ... саясаты және т.б. жасалынды.
Мемлекеттік реттеудің жапондық үлгісінің қағидаларын қалыптастырған
«автор» ретінде Чалмерс ... ... Бұл ... тіптен, мемлекеттік
реттеу теорияларының «атасы» деп те санайды. Джонсонның айтуынша, Жапония
Үкіметі шын мәнінде өнеркәсіпті «баптап ... ал ... ... болса,
мемлекет тек «ойын ережелерін» бекітіп ғана ... ... ... ... ... саясаттың нәтижесі ... ... орын ... ... ... ... ... бағытын таңдауда, нақты периодқа және нақты ... ... ... және жүзеге асыруда Халықаралық ... ... ... (MITI, Ministry of ... Trade and ... рөл ... Оны зерттеушілер «жапондық экономикалық кереметінің
басты катализаторы» деп атайды. ... ... ... сәттілігі
оның рынок шындығына сәйкес келетін, тәжірибеге ... ... ... және ... ... ... мен ... жасай
алуында болды.
MITI жапондық экономикадағы кооперациялар мен ... ... ... мен ... ... ... жүйесін қолдап отырды. Бұл жүйе MITI үшін басты механизм болды. ... MITI ... ... әсер етті және ... ... ... ... бұл жүйе әр түрлі мүдделі тұлғалар ... ... мен ... ... ... ... ... бірқатары жапон экономикасының тез өсуінің себептері
қатарына жақсы білімі бар жұмыс күшін, білікті ... мен ... көп ... ... ... деңгейін және технологияның
тез дамуын жатқызады.
Жалпы танылғандай, өзіндік экономиканы мемлекеттік реттеудің моделінен
басқа, Жапонияның экономикалық табыстылығының екінші себебі – ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұзақ перспективаға
бағытталу, сапаны үнемі арттыруға тырысу және ... ... ... ... ... табылады.
Жапон кәсіпорындарының сәттілігі өнімнің жоғары сапалылығы мен өндіріс
шығындарының төмендігіне ... өз ... ... ... ... ... қол жеткіза алады деген сенімге негізделген. Бұл
жоғары сапа жоғары шығындарды талап етеді деген кең ... ... ... ... ... бәсеке менеджменттің ең жақсы
әдістерін іздеуге айналады. Жапондық ...... ... ... (TQM), ұқыпты өндіріс (lean ... ... ... ... сияқты қазіргі таңда кең таралған
қағидалардың «авторлары». Бұл оларға өнім сапасын арттыру мен ... ... ... ... ... артықшылықтар берді.
Ал, Қытай Үкіметі өзінің ... ... ... атты ... ... Бұл ... ... біркелкі, кезеңді
өтуімен, белгілі бір шараларды тәжірибе арқылы қолдануымен ... ... ... ... Дэн ... ... қағидасы
жатыр: «Өзенді кешіп өту үшін, аяқ астындағы ... сезу ... ... ... жетістіктер «эволюциясын» Дэн Сяопин
негіздеді: эволюциялық жол арқылы «қытайлық ... ... ... реформаларын жүзеге асыру, яғни кезеңдеп және ептеп
жүзеге асыру. Ол ғаламдық стратегиялық мақсатты екіге ... ... ... ынталандыратын механизмдерді ... ... ... ... ... және осының негізінде;
ә) халықтың өмір сүру деңгейін едәуір көтеру.
Қатал және қиын ... ... жүйе ... ... ... ғаламдық стратегиялық мақсатын жүзеге асыру үшін
нақты стратегиялық кезеңдерді бөлу қажеттігін негіздеді, бұл ... ... ... және бұл ... жетістістігінің
негізгі әдістері мен құралдарын анықтады. Қытай – аграрлық мемлекет, бұнда
реформалардың ... ... 71 % ... ... еді.
Сондықтан, экономикалық реформа аграрлық реформадан басталған еді.
Қытайда өнеркәсіптің көптеген ... ... ... яғни ... ... халық шаруашылығының ортасы болып қалады. Мемлекет оларды
жекешелендіруге асықпайды, ал ... ... ... ... ... тракторлық, мұнай-газ өндіретін
кәсіпорындары, көмір, ... ... ... ... ... ... Олар ... және олардың қызметін реттеу үшін
социалистік жоспарлау және еркін бәсеке қағидаларын үйлестіретін ... ... ... өнеркәсіптің жетекші салаларында холдингтер
және халықаралық трансұлттық коорпорациялар типі ... ... ... ... Мемлекет оларды инвестициямен, шикізатпен,
материалдармен, жұмыс ... ... етті және ... мінездемелердің
белгіленген өлшемдерімен және соңғы өнімдегі бағаның белгіленген деңгейімен
мақсатты мемлекеттік тапсырыс негізінде олардың өнімдерін сатуға ... ... ... ... және
сақтығымен ерекшелінеді. Олар біртіндеп жаңарады. ... ... ... бойынша азық-түліктік және азық-түліктік емес сектордағы
кәсіпорындарға мемлекет нақты міндеттер жүктейді, ал кәсіпорындардың ... ... ... ... АҚШ, Жапонияның шетел кәсіпорындардың да
қолына өтуі мүмкін.
Өнеркәсіп өндірісінің көлемі ... ... ... 19 есе ұлғайды. Бұндай табыстарға қол ... ... ... ... ... ғана ... ... қатар
басқарудың рыноктық әдістерін енгізу және ... ... ... ... ... ... ... тамақ және
жеңіл өнеркәсіптің барлық салалары айрықша дамуды иемденді – ... ... 25 есе, ал ауыр ... ... 15 есе ... ... ... экономика үшін Қытайдың қаржылық жүйесін
ерекше бөліп көрсетеді. Олардың ойынша, ... ... ... әлемдік
тұтынушы рыногының ірі реттеушісіне айналды. Сонымен қатар, ... ... ... ... министрлігінің бағалы қағаздарының ірі сатып
алушысы болып отыр. «Нью –Йорк таймс» газетінің ... ... ... ... ... ... алу ... бойынша Жапониядан
кейін екінші орынға шықты.
Белгілі болып ... ... өз ... ... экономиканың
стратегиялық қажетті салаларына халақаралақ инвестициялау ... ... ... ... ... табысты жүзеге
асыру үшін Қытайға көп мөлшерде табиғи ресурстар ... Бұл үшін ... жеке ... тек дамушы ғана емес, сонымен қатар ... де ... ... ... Судан, Канада, Иран, Австралия, Сауд
Аравиясы, Бразилия, т.б. ірі ... ... ... ... ... қол ... «Норанда» атты ірі тау-кен өндіретін компаниясын 5,5 млрд.
долларға сатып алу ... ... ... Ал ... ірі
компьютерлер өндірушісі – «Леново Групп» ... АҚШ ... ... ... IBM ... ... сатып
алды.
Тауарлар мен қызметтерге деген тұтынушылық сұраныс олардың ... ... ... ... ... және киім мен ... ... сұраныс – бірінші толқындағы тауарлар болып табылады.
Оларды бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... деген сұраныс көбейді. Ал бұл өз
кезегінде құрылыс компаниялардың ... ... ... осы ... ... мен ... ... кеңейді. Сұраныстың осы
негізгі түрлерін қанағаттандыра алатын экономика салалары жетілдірілген
соң, ... ... ... ... ... ... ... пештер, кір жуғыш машиналар, жиһаз, кондиционерлер,
тоңазытқыштар, және т.б. халық тұтынатын кең тұрмыс ... ... ... ... осы тауарларды өндіру үшін заманға ... ... және ... ... ... ... жаңа
салалары (электронды, ... ... ... ... ... Бұл ... ішкі рынок пен
экспортқа ультра жаңа ... ... және ... ... ... ... жасалатын зергерлік бұйымдарды жеткізе
бастады. Бұл - әр жанұяға ... ... ... ... ... төртінші толқыны – халықтың білім беруін кеңету және
диверсификациялау, шетел тілдерді жаппай үйрену.
Компьютерлерді бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... осы сала бойынша мемлекет әлем бойынша екінші
орынға шықты. 2010 жылы бұйымдардың экспортын 10 есе өсіру мақсаты ... мен ... ... мамандандырылған кадрлармен
қамтамасыз етілген, тұтынушылық және өндірістік мақсаттағы сапалы өнімнің
ұдайы өндірісін ... үшін ... ... ... ... жағдайлары құрастырылған. Басқа қиын ... ... жүйе бір ... ... және ... дәлдікпен
құрастырылған. Технотронды өндірістің отандық секторындағы дамуда жетекші
бағытты алып, мемлекет ... ... ... ...... ... ... ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҰДАЙЫ ӨНДІРІСТІК ТИІМДІЛІГІ
1. Көпұлтты корпорациялар - халықаралық кәсіпкерліктің негізі ретінде
Кез келген елдің экономикалық жағдайы елеулі түрде ... ... ... ... Елдің өнеркәсіптік кешенінің жағдайы мен даму
динамикасы, экономикалық тәуелсіздік пен ұлттық қауіпсіздікті ... ... өмір сүру ... ... ету, қоғамның экономикалық
ортасын сауықтыру, тең құқықты және ... ... ... ... ... секілді ұзақ және қысқа мерзімді міндеттердің сәтті
шешілу мүмкіншіліктерін анықтайды.
Ұлттың экономикалық өміріндегі ... ... ... мен рөлі
келесі факторлармен анықталады.
Біріншіден, өнеркәсіптік өндіріс объективті ... ... және ... мен экспорт үшін жалпы тауарлар көлемін өндірудің ... ... ... ... ... экономикада ЖІӨ-ні өндіруде өнеркәсіптің
үлесі 40%-ға жақын [20;146б]. 90 ж. басында ... КСРО ... ... 60%-ды ... болатын. Экономиканың тұрақты даму ... ... ... ... ... 40% ... ... маңызды саласы ретінде өнеркәсіптің ... ... ... ... ... салалары мен сфераларын
индустрияландырушы басты фактор болуымен сипатталады, олардың ... ... ... техникалық базасы мен сала ішілік және сала
аралық кешендердің жағдайын анықтайды.
Сол арқылы өнеркәсіп бұл сфералардағы өндіріс көлеміне белсенді ... ... ... ЖІӨ-ні өндіруге қатысуын мемлекеттік бюджетті
қалыптастыру, жұмыспен қамту деңгейлерін анықтайды, нәтижеде халықтың ... ... мен ... қалыптастырады.
Үшіншіден, көп салалы өнеркәсіптік кешен қоғамдық өндірістің барлық
басқа салалары мен сфераларының өнімдерін, ... ... ... табылады. Сол арқылы қоғамда төлем қабілеті бар сұранысты туындата
отырып, ЖІӨ-ң өсуін ынталандырады.
Экономикалық өмірдегі өнеркәсіптің осындай ... және көп ... ... ... ... ... өзінде өнеркәсіптік- өндірістік кешенді
дамытуды бірінші ... деп ... ... ... ... бөлімі, елдің экономикалық даму деңгейін анықтайтын “бас нүкте”
екендігін дәл ... ... да олар ... жан- ... және
қисынды өнеркәсіптік саясат жүргізеді.
Көпұлтты корпорациялар – бұл өндірістік және ... ... ... ... ... ... ұжымдар. Мұндай компанияларға 1907 жылдан бері жұмыс ... ... ... ... ... ... мысал ретінде
келтіріледі. Бұл компанияның қазіргі капиталы 60:40 қатынасында бөлінеді.
Көпұлтты ... ... ... электронды инженерлік салада
мамандандырылған Еуропадағы әйгілі швейцар-швед АВВ компаниясы. АВВ
компаниясының ТМД ... ... ... ... ... ... алғы ... Еуропадағы біріккен ағылшын-
голландияның химия-технологиялық «Юнилевер» концерні жатады.
Халықаралық ... ... ... ... былай көрсетуге болады:
– көпұлтты акционерлік капиталдың болуы;
... ... ... ... ... әкімшіліктеріне жергілікті ... ... ... ... ... даму этаптарының бірінде қаталдық басқару
көзге көрінген, яғни мақсатқа әр түрлі ... жету ... ... ... тип» ... өндірістік шарттында ... яғни ... ... қызығушылық жоқ болды немесе қажетсіз
болып табылған, сонымен қатар «мықты жеке ... түрі өте ... ... ... және басқа елдерде ірі корпорацияларда
кәсіпкерліктің мәдениетін басқаруға ... ... ... бір ірі корпорациялардың бірін қарастыратын болсақ
соның бірі IBM фирмасы.
IBM фирмасының ... ... ... ... Адамға деген сыйластық;
– Әрбір сатып алушы ең жақсы қызмет көрсетуді талап етуге құқылы;
– Негізгі шартарының қыметті-жоғары сапа;
... ... ... ... тиіс және ... жұмысшыны жұмысқа
тартуы тиіс;
– Акционерлер алдындағы міндеттерін өтеу;
– Жабдықтаушылар мен ... ... ... ... ... ... негізгі қөңіл адалдық қарым қытынасқа бөлінеді және сонымен қатар,
басшы әрбір адамның «жеке бір маңызды ... ... еске ... ... ... кәсіпкерліктің ұттық ерекшелігі кәсіпкерліктің
жоғары беделіне ... ... ... ... ақша ... ... ... тәуелсіздікті қамтамасыз
ету болып табылады.
Қазізргі таңдағы кәсіпкерлік қызметінің шартындағы білімді күресу, сонымен
қатар жоғары қасиеттерінің құндылығына келеслерді ... ... ... Дипломатиялық;
– Келісім жүргізе алу және өздеріне жоғары міндетті алу немесе көтеру
болып табылады;
Бұлардың болуы немесе орындалуы келесі ... ... ... ... басшылар барлық қызметшілерді формальды ережемен
бақылау мүмкін еместігін мойындайды.
Екіншіден, көбнесе жұмысшылар арасындағы ... ... ... ... ... қатар әрбір жұмысшының идея немесе көз
қарасын ескеру жұмыстың сапасын және ... ... ... ... ... ... қасиеттерімен
ерекшелінеді: берген сөздерінде тұру, берілген уақыттағы мідетті мерзімінен
кешікпей орындау, жоғары профессонализмді бағалау, серіктестігінің сенімін
ақтау. Америка ... ... ... оқу және ... арттыру жүйесі жақсы дамыған сонымен қатар тек ... ... ... ... ... ... Егер бұрында тек
бір мамандық ... ... ... қазіргі таңда бірнеше маман дайындау
ұйымдары ашылып отыр.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияда «экономикалық таңғажайып »
бола бастады. Соның себебінен ... ... ... ... ... Жалпы Жапония мемлекетінде кәсіпкерлік мәдениетті қалыптастыруда
шет ел тәжіребиесі ... ... ... ... бірінші Америка
мемлекетінің тәжіребиесі болып ... ... ... ... ... ... ... жүйенің американдық жүйеден негізгі айырмашылығы келесі екі
негізгі қағидамен ерекшелінеді:
... ... ... ... ... өмір бойына жұмысқа алу немесе
қбылдау болып табылады;
– Ұжымдық шешім қабылдау; (коллективном принятии решение)
Жапондық ... ... ... шешім қабылдамас бұрын басқа да
басқарушылармен келісе отырып шешім қабылдайды ... ... ... жоғары бағаланады;
– Еңбекорлық;
– Сәтсіздіктерге және қолайсыздыққа шыдамды болу;
– Жұмыс пен ... ... ... ... ... ... ... болу;
– Өзінің мүмкіндігінде ғана жұмыс атқару;
– Фирма жұмысын адал орындау;
– Адамдармен тіл табыса білу және т.б;
Жапониялық фирмалардағы жұмысшылар ... ... ... ... Олар бизнес мектептерінде ең белсенді оқушылар болып табылады.
Жапония мемлекеттінде өндірістік білім жоғары ... ... әр ... бір апта бойы үш ... ... ... ... жұмыс атқарады.
Жапонияда көп көңіл дамыған эстетикаға (бос ... ... ... ... Гуманитарлық ғылымды тереңдетіп оқу;
Жапондықтар бұл қасиеттер өндірістік ... ... ... деп
анықтаған.
Дамыған мемлекеттердің тәжірибесіне қарасақ, бұрындардағы ... ... ... ... ... олардың дұрыс шешім қа-
былдағанын көрсетеді. Мысалға, Азия барысына айналған Сингапур мен ... ... Ол ... қазба байлықтар жоқ. Дамуының басты өршіткіші
болған жаңа технологиялар, оларды өндірудегі дұрыс ... ... ... ... ... ұшақ құралдары, жаңа ... ... ... CD, DVD ... ... ... ... мемлекеттер барлығы осы бағыттада жұмыстарын жүргізген-діктен,
олардың да өндіріс ... ... ... ... ... ... CD дисктерді шығаруға 60% мөлшерін алады. Оңтүстік Кореяның ... ... ... үй техникасы машина ... ... Олар ... АҚШ Азия ... ... ... Осы ... жұмыстары
Сингапурды Азияның барысына айналдырды. Кореяда да экономиканың өршіткіші
есептеуіш машиналар мен үйге ... ... ... жасау.
Елдегі ғылыми-техникалық потенциал, тауарлық немесе ... және де ... ... ... ... меншігінің
құрамын іздеуін, ғылыми-техниканың дұрыс нәтижелерін қамтамасыз етеді.
Бұндай ұқсастық, ғылыми-техникалық іріктемедегі мемлекет дамуына немесе
жеке формалардың ... әсер ... ... ... ... ... мен техникасы, техникалық дәрежеге шетел технологиясымен қатар
көтерілуді мақсат етеді.
Ғылыми ... ... ... ... ... іс-жүзіндегі
сараптаулары жетістікке жеткен елдер – инновациялық ... ... жол ... ... ... күші мен және ... ... пайдалана отырып, көптеген елдер ... ... ... орта және ... ... елдерде инженерлік-техникалық
қажеттіліктерін қамтамасыз етеді.
Одан әрі ... ... ... және ... ... мемлекеттік және рыноктық формалар меншігін жүргізуге жол ... ... ... ... ... Азияда қабылданған. Бұған
классикалық мысал ретінде – автомобиль өндірісінің ... ... және ... техникалары үшін тиімділігі жоғары құралдарды,
Оңтүстік Кореядағы ... ... ... болады.
Дәл осындай үлгімен елдегі шетелдік технологияны игеру деңгейін, өзінің
“компенсаторы” ретінде ... ... ... ... көлемін
экономикалық профильді емес облыстарынан көруге болады.
Халықаралық ғылыми-техникалық жергілікті өнім өндірудің және ... ... ... ... көтерілуі, ғылыми-техникалық мәселелерді шынайы түрде
шешу;
- қысқа материалды-техникалық базаның бөлек ... ... жаңа ... ... ... ... ... сәйкессіздіктердің қабылдаудың стратегиялық
өнімдерді шығаруды дамыту;
- жаңа ... ... ... ... құрамындағы
халықаралық технологияларды беру;
Әсіресе мағынаға ие болған ғылыми-техникалық айырбас және әріптестердің
халықаралық мәселелерді ... ... ... ұжымдар, конкурентттік
қабілетпен бағаны жоғарылату және өндірілген ... ... ... ... қолданылатын “басқалар шығаруға шамасы келмейтін,
сондай-ақ арзан әрі ... өнім ... ... ... ... жеткізу, яғни анализдің образдануы 2
сұраққа жауап береді: экономикалық жалпы ... ... және ... жалпы образдылықты экспорттаудың технологиялық келесідей
бөлімдері бар:
1. ... ... ... Егер жаңа өнім ... ... болмаса, онда ол өнімдер әрі өтімді болмауы мүмкін.
Сондықтан өнімдердің технологиялық сапасын тұрақтандыру ... Ол ... ... ... ... ... шығаруы және қайта қосуының қатарына
жатқызуға болады. Сонымен қатар, маркетинг көбінесе ішкі және ... ... ... ... күрес формасы. Ең алдымен өнім өндіру капиталының
жоқтығы және шетел ... ... ... қажеттіліктерді талап
етеді. Осы уақытта сатып алушылар базардағы шетел өнімдерімен таныс ... оның ... ... ... ... ... товарларды шешу проблемасы материалдық жағдайда: өнімнің
өтімділігі және транспорттық мәселелерді кедендік тосқауылдарды ... ... ... ... ... ... лицензиялық
келісімдер жүргізіледі, материалдарды да және компоненттерді, құрал-
жабдықтармен қамтамасыз ету.
6. ... ... ... жаңа өнім ... мүмкіншілік эффектілері. Серіктес сатып алушымен қатысатын
мүмкіндігі пайдалырақ шынайы лицензиялық объект жиі ... ... ... ... мақсаты оның:
- Жаңа (технологиялық) жоғары технологиялық деңгейге кіруі;
- НИОКР-ге экономикалық шығындар құралы ретінде болуы;
- Тауарлы импорттық шығындарын төмендеу құралы және ... ... мен ... ... ... ... ... Шетелдік технолоиялармен ... ... ... жағдай жасау. Мүмкіншіліктер көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... ... бұйымдардың бөлігін өсіруде.
Жоғарыда аталғандар өзіндік структурасы мен ... ... ... ... ... ... мен ... анықтады.
Ғылыми-техникалық прогрестің біртекті еместігі, әртүрлі формадағы ғылым
мен техниканың болуы, бір жағынан технологияны жеткізетін каналдар, екінші
жағынан, біртекті емес әлемдік ... ... ... жасап және
олардың әр түрлі формаларын қарастырып, мынадай сегменттерге бөлді:
- патенттер мен ... ... ... ... ғылыми технологиялық өнім нарығы;
- жоғары технологиялық капитал нарығы;
- ғылыми-техникалық мамандар нарығы.
Экономика ғылымының докторы К.Югаэль ... ... ... ... ... орташа геометриялық индекс технологияны
жеткізуде ... ... ... ... рөл ... төрт ... 1. Жапония 2. ГФР 3. Франция 4. АҚШ.
Экономикалық дамудың әр түрлі баспалдағында тұрған ... ... ... екі ... ... ... ... Жоғары технологиялар тек дамыған елдер арасында ғана жүреді;
б) Орташа және төменгі технолоиялар дамып келе жатқан ... ... ... және ... ... немесе өз елі ішінде технологиялық
айырбас заты ... ... тағы да бір ... бар. ... ... ... және көлемді капитал болатын болса, бұл уақытта,,
дамып келе жатқан елдерге капиталсақтандырушы, ... ... ... ... ... ... ... технологиялық рынокта доминалды сызық
тәртібімен фирма аралық серіктестік басталды.
Компаниялар ... ... ... ... мен жаңа ... экономикалық игіліктермен қатар, оларды қолдану ... ... ... ... ... болып келеді.
Фирма аралық қарым-қатынас өз ішіне: венчурлік келісімдер, бірлескен
зерттеулер мен тәжірибелер, ... ... ... ... ... жайындағы келісім-шарттар, бірбеткей технологияларды
жеткізу кіреді.
Толықтырушы халықаралық өндірістік кооперацияларды халықаралық қызмет
тек ... және орта ... ғана ... ... да бір-бірімен
байланыстырып кіріктіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... фирмалардың ұштастығы көрсете алады.
Технологияларды өткізу аясының ... ... ... ... ... қызметі бойынша: спецификалық қалыптандырылған
құқықтық базасы бар. (Женева, ЮНКТАД, 1979) және халықаралық ... ... ... ... комитеті ЮНКТАД. Технологиялар
мен қауіпсіздік жөніндегі мамандар кеңесі (СТЕМ).
2.2 Қазақстанда халықаралық ... ... ... мен ... ... Қазақстан экономикасында 16 000 жуық кәсіпорындар, соның
ішінде елдің барлық ... ... 17 % ... 1,6% ... ... етуде.
2008 жылдың қорытындысы бойынша ұлттық компаниялармен еншілес және
аффилирді ұйымдардың, ЖАҚ «ҚазМұнайГаз» және оған ... ... ... ... ... ... ... алынған таза
пайда сомасы 32568,3 млн. теңгені құрады. Бұл жағдайда ең көп таза ... ААҚ ... (12147,2 млн. ... ... ... ЖАҚ ... ... Жолы ҰК» (8242,7 млн. теңге – дочерлік
ұйымдарын қосқанда), ЖАҚ «НАК ... (4652,8 млн. ... ... ... ... қосқанда), ЖАҚ «ҚазМұнайГаз»
(3116,8 млн теңге – дочерлік және тәуелді ұйымдарын қоспағанда).
Ірі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... формаларының және басқару құрлымы бойынша 100-
ге жуық ірі корпоративті бірлестіктер қалыптасқан. Қазақстан корпоративтік
секторының ... ... ... аздығына қарамастан 4 негізі
тұрақты корпаративтік құрылымның артта ... ... ... ... аталған корпорацияларда экономиканың нақты ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізінен
шикізат пен отынды экспорттаушы ҚазМұнайГаз, ҚазТрансОйл, ... ... ... ... ... – Кармет, Қазақмыс корпорациясы, Өскемен
тиатн – магний комбинаты, Қазақхром ... ... ... ... ... ... ... болып мемлекеттегі екі ірі
банк – бағалы қағаздарды (еурооблтгациялар мен GDR ... және Азия ... ... және ... 1000 ең ... ... қатарына
кірген (ТОР 1000 WORLD BANK) – Казкомерцбанк пен жеке тұлғалардың 2/3 – ... ... ... ... ... ... ... саналады.
Қазақстан Республикасында шетел капиталы қатысқан кәсіпорындардың
қызметі негізінен мынандай елдермен ... ... ... Ұлыбритания
(254), Германия (266), Қытай (744), Иран (134), Ресей Федерациясы (1042),
АҚШ (353), ... (653), ... (107), ... (122), ... ... ... бойынша шетел капиталы қатысқан жұмыс істеп тұрған
кәсіпорындардың саны:
Өңдеу ... ... ... ... ... газ бен су ... және бөлу ... автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды және жеке пайдаланатын
заттарды жөндеу 2335;
Коммуналдық ... және ... ... ... ... үшін ... ... пен әріптестік те өзекті проблема.
Соңғы онжылдықта экономикалық дамудың инновациялық сипаты дамыған елдерде
өнеркәсіптік фирмалар, ... ... және ... ... ... ... Мұндай желілер өндірістік және
қаржы ресурстарын біріктіруге, ... ... ... ... ... жаңа өнім ... жылдам алға жылжытуға мүмкіндік береді.
Біздің ірі ... ... ... мен ... ... ... қалпына келтіру және өзара төлемдер ... үшін ... ... корпаративтік сектордың ерекшелігі – бұл ... ... ... тез ... ... ... Қазақстан
экономикасына қатысу үлесінің тез қарқында өсуімен байланыста. ... ... ... ... ... – АҚШ, Ұлыбритания және
Жапония компаниялары алып отыр. Қазақстан экономикасына инвестицияны салу
көлемі дүниежүзінде танымал – ... ... Газ, ... ... Эльф Актиен, БМВ, Туркие Петроллери, Оман Ойл Джапан Петролеум
Эксплорейшн тағы ... ТҰК –ға ... ... ... экономикалық байланыстарды нығайтып
дамыту да кіреді. ... ... 200-ге жуық ... ... өзге ... ... бар. ... әлемнің 80-нен астам
өнімдерін шығарады. Тауар айналымның Қытайға – 22%-ы, Германияға – ... – 11,6%, ... – 11%, ... – 4,7%, ... – 25%
келеді. Елімізде 2000-нан астам Бірлескен кәсіпорындар тіркелген. ... ... ... белгілі “Шеврон”, “Эльф-Акитен”,
“Бритиш газ”, “Аджип” мұнайгаз компаниялары және т.б. бар. ... ... ... да арта ... ... ... өзін-өзі басқару органдарымен,
кәсіподақтарымен тығыз ... ... ... құрылымдық
қайта құрудың күрделі бағдарламаларын әзірлеу және ... ... ... ... ... ... ... аз орындарын құру және оларды
қайта ... ... ... ... жүргізу кезінде әлеуметтік
қауырттылықтың шиеленісуін азайту мүмкін. Әлеуметтік әріптестік ... ... ... ... ... ... үшін ... алғышарт болып
табыладыҚытай капиталы жұмсалатын неғұрлым келешегі зор салалар ...... ... және оның ... ... ... ауыл
шаруашылығы өнімдерін ұқсату, тамақ және жеңіл өнеркәсіп саласы, ... ... ... ... ... ... құрылыс және
құрылыс материалдары [22;53б.].
Бұл аталған ... тек ... ... ... өз ... ... ... қазан айына жалпы инвестиция көлемі 26,9 млн. ... ... 800 ... ... ... 4 Қазақстан-Қытай бірлескен кәсіпорны тіркелген:
- ЖШС «Хуа-Ю Пэйпер Фактори» бірлескен кәсіпорны - Қапшағай қала-сындағы
қағаз шығаратын фабрика.
- ... ЖШС ... ... ... ... ЖШС ауыл ... ... өңдеумен айналысатын бірлескен
кәсіпорын (томат пастасы және т.б. шығарады).
«Казахстан-Фав Интернэшнл ... ... - ... автомобиль
құрастыру өндірісін құру жобаларын жүзеге асырумен айналысады.
Ұлттық ... ... ... 1993 ... 1999 ... ... дейінгі уақыт аралығында Қытайдан Қазақстанға жіберілген
тікелей инвестиция көлемі 429,4 млн. ... ... ... ... ... 5,1% ... мен Қытай арасындағы сауда-экономикалық байланыстардың сапалы
деңгейге ... тек ... ... ... ... ... ... бірге Қазақстан мен Қытайдың ірі компанияларының
ынтымақтастығы нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... де ... ... жағы Қазақстанның мұнай
өндіру саласынан басқа Қытайдың «ЧанЧунь» автомобиль ... ... ... ... ... ашу арқылы ... ... ... ... ... Оған қоса ... құрылыс министрлігі де
Қазақстанның елордасы Астана қаласының құрылысына белсене ... ... 670 ... кәсіпорын, 40-тан астам қытайлық
компаниялар өкілдіктері тіркелген. Кармет комбинаты мен Соколов-Сарыбай тау-
кен өндірістік ... қара ... ... ... ... ... ... болып табылады. Кармет Қытайға металл өнімде-
рінің ... ... ... оның Қытайдағы ... ... ... ... ... ... ... мен Чаньчуньдегі
«Цайминь» компаниясын атауға болады. Соколов-Сарыбай ... ... ... ... бірлесіп жұмыс жасауда. Қазақстан мен
Қы-тай арасындағы ынтымақтастықтың машина жасау саласында Кентау қаласын-
дағы «Экскаватор» ... ... мен ... акционерлік
қоғамы қытай серіктестерімен тығыз байланысты дамытып келеді [23, 35б.].
Екі ел арасында тікелей аймақаралық ... оң ... ... ... ... ... 6 ... кәсіпорын тіркелген, олар-
дың арасында тамақ өнімдерін өндіру, ірі қара мал ... ағаш ... және ... ... ... бар. ... облысында 15 бірлес-кен
кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыруда, олар негізінен темекі өңдеумен және
темекі өнімдерін өндірумен, тоқыма және ... ... ... ... ... және ... шұғылданады. 2002 жылғы шілдеде
Қытайдың ... ... ... ... ... ... жеңіп шығып, Қазақстанда тепловоз жасауды ... ... «SELA» ... киім-кешек пен косметика өндірісінің ірі
өндірушілерінің бірі және ТМД елдері мен Еуропада франчайзинг ... ... ... ... ... ... Sela ең алғаш 2003-2004 жылдарда сәтті ұсыныла бастады.
Сөйтіп, бұл ... түрі ... ... өрге баса ... ... ... ... айтуы бойынша «Қазақстан күтпеген жағдайда
өзін өте жылдам ... ... ... ... Біз ... ... мүлде күткен емеспіз. Біз үшін бұл әлдеқандай экономикалық
керемет болды», – деді.
2-сурет 2008 жыл табыс көлемдерінің көрсеткіштері (млн. тг.) [24, ... ... ... 2008 жылы ... ... қорытынды табыс көлемі 1 млрд (8 млн $-дан артық) теңгеден
асты. Берілген көрсеткіш жыл ... ... ... 2,5 ... ... ... 2007 жылдың қаңтар айында корпорацияның табыс ...... ... ... ... ... – 47,7 млн, наурыз айында – 64,3 млн,
сәуір айында – 82,1 млн, мамыр айында – 83,8 млн, ... ... – 77 ... – 79,4 млн, ... ... – 83,5 млн, ... айында – 85,3 млн,
қазан айында – 119,8 млн, ал қараша мен желтоқсан айларында – 125,2 ... 99,3 млн ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері әлдеқайда төмен.
2007 жылғы мәліметтер бойынша бүкіл жыл бойындағы қорытынды табыс 39,7 млн
сомнан асты (1 млн $). Бұл ... да ... ... ... Қазақстанның 14
қаласының халық саны, онда 2007 жылдың 1 шілдесінен бастап ... ... метр ... 28 Sela ... қызмет етеді және шамамен 5865 мың
адамды ... ал ... ... ... ... 465 ... метр ... бары 3 дүкені бар және шамамен 800 мың адам ... ... ... желісі франчайзинг арқылы Қазақстанда ең ... жыл ... 50 % ... ... бар. Мәскеу қаласындағы
өкілдіктің бас директоры және Sela саудасын басқару ... ... ... ... фирмаларды тәуелсіз зерттеудің
нәтижелері бойынша 2004 жылы Ресейдің өркениетті нарықтарында Sela бөлігі –
15 %-ы ... ал ... ... ... – 5 %, ал ... ... және 45 %-ы ... Ол бұл көрсеткіштерді «өте жоғарғы» деп ... ... ... ... ... ... жағдай болатындығын
айтып өтті.
Бүгінгі таңда Sela алғашқы ұлтаралық ресейлік ... бар ...... ... ... ... Грузия, Қырғызстан, Литва,
Қазақстан, Армения және Польша елдерінде қызмет көрсетуде. Бұл желі 90 ... және 10 % ... жеке ... ... ... ... корпорация желісі жекеменшік ретінде, сондай-ақ франшиза
арқылы 511 дүкенге дейін өсті, оның ішінде 396 ... ... ... ... ... 28 Қазақстан, 6 дүкен Молдова, 5 дүкен Эстония, 4 дүкен
Польша және ... 3 ... ... 4 ... Қырғыстан, 2 дүкен Литва, ... ... және ... еншісінде.
Корпорацияның меншігінде 79 дүкендері Ресейде, Украинада, Прибалтикада
және Польшада бар. Еуропада 100 шаршы метр ауданы бар ... ... 19 мың ... ... – 25 мың $-ға ... Қазақстанда – 22 мың $-ға
жуық ақшалай соммаға бағаланады.
Әртүрлі нарықтардағы Sela ... ... ... ... ... болуымен түсіндіреді және осы ... ... ... ... ... қызықты да тартымды
болады. Ол қызмет ... ... ... ... ... ... мониторинг процедураларын және осы
технологияларды жаңғырту мүмкіндігін дамытты. Корпорация Украинадағы бір
жылдық «эксперименттен» соң ... ... ай ... ... ... бас ... Себебі, серіктестердің айналымнан 1 %
көлеміндегі роялти – бұл ... ... аз ... ... ... ... ... инвестициялайды. Нарыққа қатысатын франчайзер-
компанияның бизнес-технологиясы мен жеткілікті ... ... ... сөзсіз шешетінін дәлелдейді және үлкен көлемді проектілерде
сенімді ... ... ... Ал ... ... ... франшизалық пакет болған жағдайда, компания франшизасы қалайша
көп және жиі ... ... ... ... өнім әрқашан сенімді
серіктестер тартуға мүмкіндік ... ... ... 60 фабрика Sela тауарлық маркасымен әртүрлі
киімдерді дайындау ... тек «Feel the same» атты Өлі ... ... ... ... шығарылады. Sela мәліметтері
бойынша, 2010 жылдың аяғына ... өз ... ... 450 млн $ ... ... ТМД ... ... да елдерінде, Прибалтикада, Орталық
және Шығыс ... және ... ... жоспарлайды.
2.3 ҚР халықаралық бағыттағы кәсіпорынды ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынға қоршаған орта тарапынан
көптеген дағдарыс ... ... Бұл ... ... күрестің
шиеленісуі, техникалық және бағдарламалық құралдарды заңсыз ... ... және ... ... ... байланысты.
Сондықтан, кәсіпорын менеджеріне негізгі қызметінен, яғни кәсіпорынды
басқарудан ... да, ... ... ... ... ету сұрақтары
жүктелетіні сөзсіз. Бұл мәселе терең және көп қырлы ... ... ... ... тек ... ... ... қаматамасыз ету сұрақтарына тоқталамыз.
Қаржылық-экономикалық дағдарыстар, әдетте, өнеркәсіп кәсіпорындарға
кері ... ... ... ... ... еңбек өнімділігі азаяды, жас
және білікті мамандар өндірістен кетеді.
Кәсіпорын алдына өзіне тән ... ... ... ... ... ... мен ... сияқты, яғни кәсіпорынға әсер ететін
ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... құру, олардың шектерін анықтау, қатерлерге қарсы
шаралар қабылдау сынды, өзекті мәселе туады.
Әрбір кәсіпорын үшін өзінің ... ... ... ... ету ... тек қана ... ... ғана емес, тұрақты
экономикалық ортада да экономикалық дағдарысқа қарсы басқарудың міндеттері
өз көкейкестілігін жоймайды.
Кәсіпорын тұрақты ... ету ... ... ... ... ... ... өндірістің және өнім өткізудің қалыпты
қарқынын сақтауға, ... және ... ... ... ... базасының бұзылмауына, теріс пиғылды бәсекені
болдырмауға бағыттайды [25;65б.].
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... құқықтық - нормативті құжаттарынан
берік орын алды. Осындай ... ... ... ... ... қауіпсіздігі туралы» Заңы, ҚР-ның экономикалық қауіпсіздігінің
Мемлекеттік стратегиясы жатады.
ҚР-ның ... ... ... ... ... ... ... ұлттық экономикасының тұрақты дамуына және экономикалық
тәуелсіздігіне кері әсер ететін үрдістер мен факторлардан, ішкі және сыртқы
жағдайлардан қорғалған жағдайы » деп көрсетілген.
«Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... технологиялық, еңбек, ғылыми-инновациялық,
қаржылық, кәсіпкерлік) ұтымды ... ... ... ... ... даму шаралары жүйесінің тиімді қызмет ету жағдайы». Осы ретте,
бұл түсінікте ресурстарды толығымен пайдалану, ... ... ... ... жүйе ... қамтылып, кәсіпорынның экономикалық
дағдарысқа қарсы басқару түсінігі толығымен ашылады деген ойдамыз.
Ешкім және ешқашан ... ... ... ... ... ... жағдай аяқ астынан болады. Дағдарыс кәсіпорындарды ... ... ... өнім ... және ... ... ... таңдайды. Дағдарыстық жағдайда менеджменттің әдеттегі, бәрімізге белгілі
шеңберінен тыс тұратын әдістері қолданылуы тиіс. Олардың ... ... ... ... ... ... ... әдеттегі әдістері
бизнестегі тиімді шараларға қол жеткізу құралдары сапасында қолданылады.
Нарықтық экономикасы ... ... ... ... -
микродеңгейлерге дағдарысқа қарсы шаралардың бай қоржыны бар.
Мемлекет нарықтық экономиканың сыртқы жүйесі емес, оның құрамдас бөлігі
болып табылғандықтан, ... ... ... әр ... ... ... ... Экономиканы мемлекеттік ... ... ... қызметі, мемлекеттік құқылы
мекемелердің және қоғамдық ... ... ... жағдайларға сәйкес, әртүрлі және өзара байланысты экономикалық
реттегіштерді қолдана отырып, зандылық, атқарушы және бақылау ... ... ... жүйесі.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызды міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... жағдайлар жасау
табылады. Бұл міндет дағдарысты мемлекеттік реттеу шараларын ... ... ... шешіледі. Дағдарысты мемлекеттік ... ... ... ... алдын - алудан қорғау
немесе оның арғы қызметін тоқтату үшін ... ... ... және ... ... ... ... Дағдарысты мемлекеттік реттеу-нормативті құбылыс. Ол қызметті
талдаудан және нақты, ашық мақсаттарды қоюдан, ... ... оң ... ... құралдардан тұрады.
Дағдарысты мемлекеттік реттеу тәжірибесін нарықтық экономикалы елдердің
бірі - Германия мысалынан ... Ел ... ... бірі ... ... ... ... деңгейі
табылады. Басқа көптеген Еуропалық елдермен қатар, Германияны жеткілікті
деңгейде дамыған экономикалық инфрақұрылым және оның ... ... ... ... ... және ... қағаздар
нарықтарының бүтіндігі сипаттайды. Бұл бизнестің
жоғары деңгейін, және оның салдары ретінде жоғарғы ұйымдастыру шығындарын
анықтайды.Осындай ... ... ... қабілетсіз
кәсіпорындарды басқару механизмдерінің типологиясын ... ... ... ... ... ... ... бар өте ірі зауыттарға ғана қолданылады.
Италияның банкроттылық ... ... ... құқықтық нормаларды
бөліп көрсетеді: банкроттық; банкроттық қаупі жағдайында кредиторлармен
келісу; банкроттық қаупі төнген ... ... ... ... ... ... органдарын күштеп тарату ерекшелігі - стратегиялық маңызы бар
бірқатар ... ... ... органдардың бақылауында
болғанымен анықталады. ... ... ... дағдарысы
жағдайында олардың мүлкін тарату ... Бұл ... ... ... тоқтатылғанын көрсетеді.
Банкроттық туралы Италияның заңдылығы үнемі жетілдіріліп отырғанын айта
кету керек және осы ... ... бірі ... кәсіпорын банкроттықка
ұшыраған жағдайда азаматтарды әлеуметтік қорғау шараларының кешенін енгізу
табылады. Егер ... ... ... ... ... қарыздарын тікелей өтеуге қатысса, Италияда экономикалық-
әлеуметтік реттеудің басқа, икемді нысандары карастырылған. Ол ... ... бар жеке ... ... ... ... енгізу мақсатында үлеспен кіру және осы шеңберде
мемлекеттік үлесті қайтып берумен ... ... ... Осы ... нақты қаржылық дағдарысты басынан кешіріп отырған
кәсіпорындарға ғана қатысты қолдануға болады. Сол ... ... ... ... ... және ... ... құру жайлы басқару
шешімдерін қабылдау үшін кәсіпорынның төлемқабілеттілігін анықтаудың
негізделген көрсеткіштері қажет.
Чехия ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс кезінде реттеу-өркениетті бәсеке
және экономиканы мемлекеттік реттеудің айрылмас элементі болып табылды.
Банкроттық жағдайында конкурстық ... ... ... ... соты ... Конкурстық өндіріс үрдісі оңалту мерзімін (әдетте
3 ай) ... ол ... ... несиегерлер талаптары уақытша тоқтайды және
кәсіпорын өз қаржылық ... ... ... ... ... осы мерзім ішінде кәсіпорын жұмысын бақылаудың бір ... ... ... ... Егер ... төлем қабілеттілігін қалпына
келтірмесе, төлемдер конкурс массасына енгізілген борышкер ... ... ... ... ... Бұл жерде талаптарды қанағаттандыру
тәртібі, ең алдымен ... ... ... ... ... ... қосылғандығымен ерекшеленеді. Банкроттылық туралы Чехия заңдылығының
тағы бірқатар ерекшеліктері бар:
1. егер ... ... ... қарыздарды бөліп өтеу
туралы шешім қабылданбаған болса, онда ... өзі ... ... ... ... ... бұл ... ¾ бөлігі келіскен жағдайда
мүмкін болады;
2. мемлекеттік ... ... деп ... ерекше тәртібі
белгіленген: банкроттық туралы шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... ... шешімі қажет, қорғау мерзімі
борышкер кәсіпорындарды жекешелендіру жағдайында және оны ... ... ... туралы зандылық мемлекет қарыздары бойынша субсидиарлық
жауаптылықты өз мойнына алатын ... ... [26, ... ... банкротты ажыратудың басқа елдерден ерекшелігі
жоқтың қасы-дәрменсіздік ... ... ... ... таза ... жоғары болуы табылады.
АҚШ Конгрессінің мәліметтері бойынша, ... ... көп ... ... тиеді және бұл қылмыстың, нашақорлықтың, маскүнемдіктің
және т.б. ... ... ... жағдай жасайды. Жастарды жұмыспен
қамтамасыз ету ... ... ... ... заңгерлер үкіметке жұмысты кәсіптік оқумен ... ... ... жеке кәсіпкерлікті ынталандыру, өндірістен
қол үзбей кәсіптік білім алу ... ... ... шешуді
қарастыруды ұсынады.
АҚШ-та дағдарысты мемлекеттік реттеуді жетілдірудің ... ... ... ... ... ... мен ... жөніндегі әртүрлі
мемлекеттік ұйымдардың қызметтерін ғылыми жан-жақты негізделген үйлестіру
табылады. Осы ... ... ... ... ... ... Оның басты міндеті болып, мемлекеттік аппарат алдында туындайтын
мәселелерді шешуді әзірлеу табылады. Оның қызметінде келесі басым ... ... ... ... ... ... басқару құралдары мен үрдістерін ұтымдау;
3. бас инспектор қызметін үйлестіру;
4. қылмыстар санын қысқарту жөніндегі әртүрлі ... ... ... ... ... ... экстремальді даму кезеңдерінде
күшейеді-дағдарыс кезінде кәсіпорындар мен салаларды мемлекеттік бақылаудан
бастап, өндіріс және ... бөлу ... ... ... ... ... Мысалы, соғыстан кейінгі жылдардағы
Жапониядағы экономикалық механизм ... ... ... ... ... баға ... ... саясаты жүйесін реттеу, көптеген салалар
мен кәсіпорындарды тікелей мемлекеттік басқарумен сипатталады.
Ресей ... ... ... ... Заңы алғаш рет 1992 жылдың 19 - қарашасында қабылданды да, үнемі
өзгерістер мен толықтырулар енгізілумен ... ... 1998 ... ... «Кәсіпорындардың төлемқабілетсіздігі (банкроттығы) туралы» Заң
қайта қабылданды. Осы ... ... ... ... сотпен немесе борышкердің жариялауымен кредиторларға ақша
міндеттемелерін және ... ... ... ... ... алмау қабілетсіздігі» деп анықталады.
Қазақстан Республикасында банкроттықты реттейтін негізгі заң болып,
1997 жылдың 21 ... ... ... ... ... ... ... талабына сай үнемі өзгерістер енгізіліп ... ... ... ... ... қорғауға көбірек бағытталған.
Себебі кредиторлар мүддесі қаншалықты белсенді қорғалса, соғұрлым ... үшін ... Ал, бұл ... ... ... ... қазіргі сатысында кәсіпорын дамуының
қолайсыз беталыстарын ... ... ... ала болжау маңызды болып
келеді. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... алдын ала болжауды өзінше бір мәселе ретінде қарастыру
алдыңғы ... ... ... (ең ... ... ... соғыс аяқталғаннан кейін ақ басталды. Оған әскери қордың
бірден қысқаруына, фирмалар ... ... ... ... ... ... ... банкроттық санының өсуі әсер етті. Әрине,
фирманы ... ... ... ... ... мәселесі туды. Алғашында бұл мәселе эмпиризимдік, таза
сапалық деңгейде шешілді, ... ол ... ... ... ... ... ала ... тиімді әдістемесін әзірлеудің бірінші
әрекеті 60 жылдарға қатысты, ол компьютерлік техниканың дамуына байланысты
болды.
Банкроттықты ... ала ... ... екі ... тәсілі бар.
Біріншісі, қаржылық мәліметтерге негізделеді және ... ... ... Альтманның (АҚШ) Z-коэффициенттері, ... ... және тағы ... ... ... оқу» ... сүйенуді қамтиды. Екіншісі, банкрот болған
компаниялар мәліметтері-нен алынады.
ҚР-ның барлық халықтық-шаруашылық кешенінің және әр түрлі ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдайларды анықтап алу қажет. Олар басқару кадрларының төмен
сапалы потенциялымен ... ... ... ... концепция және шаруашылықты дамыту стратегиясынан туып отыр,
сондай ақ төмендегілер салдары ... ... ... ... ... ... баяу ... рыноктық қатынасқа өтуді қабылдамайтын әлеуметтік-психологиялық
стереотиптің болуы;
– елдегі және ҚР ... ... ... ... инновациялық процесстердің әлсіреген қарқыны;
– инфляциялық процесс қарқының жоғарылығы [26;89б.].
Әлемдiк нарықтың қазiргi жағдайы халықаралық сарапшыларды ... ... АҚШ ... қор ... ... ... ... «Бүгiнгi дағдарыс – ХХ ғасырдың ең күштi қаржылық дағдарысы» деп
мәлiмдедi. Кезiнде инвесторлардың ... ... ... ... бiрiн ... ... жетелеген қомағайлықтың соңы байлардың қолындағы
барынан айырылып қалу қаупiне ұласқан.
Бүгінгі күні ... ...... ... қалай әсер
етуде - елде жұмыс орындары қысқарды, ... ... ... ... жалақының өсімін инфляция жойды.
Ал RBC Capital Markets сараптамашылары, Исландиядан кейін, келесі ... ... ... бар ... ... ... сегіз
елдің ішінде Қазақстанның болуы мәлімделді. Апокалипсистік болжам, былайша
айтқанда «ақырзамандық болжам»... Бұл ... 2012 жылы ... ... ... ... ... болжанды. Сол кезде, әрине, Қазақстан
экономикалық ... да ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың «Қаржылық дағдарыстан шығу кілті» атты
жолдауы бүгінгі күні халыққа ой ... ... ... ... ... қауіпсіздік проблемасын шешу жолдарын іздестіру жолдарын көрсетті.
ТМД елдерінің арасында Қазақстанның ... ... ... ... ... белгілі. Дағдарыс алдындағы жылдары Қазақстан, ең алдымен, Ұлттық
қорды қалыптастыруының нәтижесінде қаржы орнықты-лығының ... ... ... Оның үстіне мемлекеттің макро-экономикалық және қаржылық
тұрақтылықты қамтамасыз ету, жылжымайтын мүлік рыногындағы проблемаларды
шешу, шағын және орта ... ауыл ... ... ... ... ... дағдарыспен күрес бағдарламасы бар.
Инновациялық, индустриялық және ... ... ... ... ... ... ... табылады. Елбасы осы шараларды
жүзеге асыруға 18 млрд. доллар мөлшерінде ... ... атап ... қаржы ішкі жалпы өнімнің 14% ... ... ... күн ... ... ... ... мен алдағы кезеңге шешімі әлемдік
дағдарыстың жағымсыз әсерін азайтуға және ел ... жаңа ... ... ... міндеттер қойды. Дегенмен, ... ... ... етіп ... ... ... ... болған
проблемаларды бір елдің немесе бір топ елдің күшімен шешу мүмкіндігін жоққа
шығарады. Осынау жаһандық проблеманы шешу ... ... ... ... ... шығу кілті” атты мақаламда жарияланды, ... осы ... ... өз ... ... ... дағдарыстың негізінде қоғам өндірген нақты жалпы өнім мен нақты
активтермен қамтамасыз етілмеген алыпсатарлық капитал ... ... ... Әлемдегі өндірілген өнім көлемі 40 трлн. ... ... ... 400 ... ... асып ... Мұндай
жағдайда әлемдік валюталық-қаржылық жүйе қазіргі замандық өмір мен ... ... ... жағдайда артта қалғандығын батылдықпен
мойын-дау қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Кез
келген өндірістің даму негізіне оның технологиялық жаңаруы алынады. ... ... ... жаңаруы оның парадигмаларын алмастыруды
қарастырады. Ал парадигмаларды түбегейлі жаңартудың негізі – бұл түбегейлі
инновация. Демек, бұл ... мен ... кез ... ... ... үш әртүрлі деңгейі болып табылады.
Бірақ әлем қазір біздің болашағымыз үшін жауапкершілікті біздің өзіміз
қолымызға алуымызды қажет ... ... ... ... Егер біз осы таяудағы
уақыттың ішінде базалық экономикалық ... ... ... ... онда ... аман қалу ... ... азая
түседі.
Түбегейлі жаңарту жоспары бойынша нұсқасын Қазақстан ұсынатын болса,
әлемдік валюталық-қаржылық ... ... ... ... ... ... жолын да анық көрсетіп отыр. Бұл ұсыныс үлкен
сегіздік (G8) пен ... ... (G20) ... да, ... ... ... ... де күн тәртібін қарапайым ... ... ... ... ... үш ... біріктіреді:
Біріншіден - жаңа парадигмаларды іздеу. Әлемдік экономиканың базалық
парадигматикасын жаңа ғасырдың нақтылығы мен ... ... ... - әлемдік геоқаржылық технологияларды жаңалау жолын ХХІ ғасыр
басындағы деңгейге жеткізу. Әлемдік валюталық қаржылық жүйені оны ... ... ... ... мен ... ... - ... құралдарды жаһандық дағдарыстан шы-ғудың
магистральдық жолы ретінде әлемді, адамды және адамзатты түбегейлі жаңалау
міндеттерін ... ... ... ... Бұл ... ... ұсынысының мәні болып табылады. ... ... туа ... ... арқылы бізге жат және біз үшін табиғи ... ... ... ... ... ... әлемдік
қоғамдастыққа қатысты табанды шаралар қабылдауы қажет, деп атап өткен
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қарқынынан апаттық жағдайда қалып қойған қолданыстағы әлемдік валю-та
жүйесінің жетілмеуі жатқандығына деген сенімді ... ... ... ... жолдарына мынадай ұсынуға болады:
- жаңа әлеуметтік экономика құру. Өйткені, әлі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Ал,
өзіміз ... ... ... ... экономикасы құлдырауда.
Сондықтан, өзіміз әлеуметтік экономиканы құру қажет;
- банк ... ... ... ... ... салаларына
банктен несие қажетті мөлшерде беру. Өйткені, ... ... ... ел ... ... ... ... халықтың бір тұтас деңгейде болуы үшін – рухани дамытуды қолға алу қажет.
Халықтың рухани даму ... ... ... ... ... ... ... дұрыс бағыттау мақсатында қажетті ... ... ... ... бар ... ... асыру қажет.
Себебі, көптеген тиімділігі жоғары жобалардың, бағдарламалардың жүзеге
аспауының басты ... ... ... ... ... өзінің міндетін түсінбеуі және т.б. Бұл ... ... ... ... ... өнімді қажетке жұмсаудың, яғни
әрбір қабылданған іс-шараларының тиімді ... ... алғы ... ... және орта ... ... белсенділігін қолдау үшін олардың
жобаларын шамамен 155 млрд. теңге сомаға қаржыландыру қамтамасыз етілді.
Шикізат ресурстарына ... ... ... әсерінен және капитал-
дың сыртқы нарығына қол жеткізудің болмауына байланысты Қазақстан эко-
номикасына жаңа ... ... ... ... күрделі
кезеңін бастан өткізуге тура келеді, бұл экономикада құрылымдық өзгерістер-
дің болуын талап ететіні сөзсіз. Қазақстан экономикасының ғаламдық ... ... ... резервтерінің және Ұлттық қордың жалпы
көлемі 2008 жылғы 1 қарашада 47 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... сауықтыруға және оның болашақта
тиімді жұмыс істеуі үшін негіз қалауға пайдаланатыны, жинақталған резервтер
Қазақстан экономикасын ... ... ... ... ... Осы ... кешенді, үйлестірілген дағдарысқа қарсы бағдаралама жүйесі жасалынды. Ол
бойынша мақсатқа жету үшін Үкімет, Ұлттық Банк пен ... ... ... бес ... ... ... Қаржы секторын тұрақтандыру.
2. Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу.
3. Шағын және орта бизнесті қолдау.
4. Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту.
5. ... ... және ... ... іске ... ... ... ету үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорының 10 млрд. АҚШ доллары (1 200 ... ... ... қаражат
бөлінген болатын. Олар мыналарға бағытталатын болады:
1) қаржы секторын тұрақтандыруға – 480 млрд. ... ... үй ... ... – 360 ... теңге;
3) шағын және орта бизнесті қолдауға –120 млрд. теңге;
4) агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға – 120 ... ... ... ... және ... жобаларды іске асыруға –
(120 млрд. теңге).
Үкімет, Ұлттық ... ... ... ... ... ... қоры және «ҚазАгро» ұлттық холдингі осы қаражаттың ныса-налы және
тиімді жұмсалуына тұрақты мониторинг пен ... ... ... іске асыру бойынша Үкіметтен негізгі оператор «Самұрық-Қазына»
қоры болып табылады. Ол үшін ... ... ... 607,5 ... ... капиталдандыруды жүзеге асырды. «Самұрық-Қазына» қоры мен
«ҚазАгро» ... ... 4 ... АҚШ доллары және 1 млрд. АҚШ доллары
сомасына облигация шығару жолымен Ұлттық қордан қарыз алуды жүзеге ... үшін ... ... ... саясатына өзгерістер енгізіледі.
Қорыта айтқанда, бұл аталған ... ... ... ... өмір сүру ... көре ... ... әлеуметтік
сұрау нәтижесінде Қазақстандағы халықтың 63,6% биліктің жүргізіп отырған
шараларына сенімділік ... ... ... 74% ... ... тек 14% ... ... Ресейде бұл көрсеткіш 36,2% құрап
отыр екен. Яғни, Қазақстанда дер кезінде қабылданған ... ... ... ... ... өз ... еңсеруде.
Дамыған мемлекеттердің тәжірибесіне қарасақ, бұрындардағы
экономикасы ... ... ... ... ... ... дұрыс
шешім қа-былдағанын көрсетеді. Мысалға, Азия барысына айналған Сингапур мен
Оңтүстік Кореяны алсақ. Ол жерде ... ... жоқ. ... ... ... жаңа технологиялар, оларды өндірудегі дұрыс жолдар, эконо-
микалық дамуының бағыты, химиалық заттар, ұшақ құралдары, жаңа ... ... ... CD, DVD ... ... ... ... мемлекеттер барлығы осы бағыттада жұмыстарын жүргізген-діктен,
олардың да ... ... ... ... ... ... кезде
Сингапур CD дисктерді шығаруға 60% мөлшерін алады. Оңтүстік Кореяның да
экономикасын көтеріп тұрған үй ... ... ... ... Олар ... АҚШ Азия ... ... экспорттайды. Осы бағыттағы жұмыс-тары
Сингапурды Азияның барысына айналдырды. Кореяда да ... ... ... мен ұйге арналған техника, машина жасау [27, 89б.].
Азияның дамыған елдері осы бағытты ұстануда. ... ... осы ... Қазақстанда қазір кезде техника өндірумен айналысатын
өндіріс компаниялар жоқ. Қаржыны Техника саласының жаңа ... ... ... ... ... ... ... байланысты екінші деңгейлі
банктер несие беру талаптарын күшейтіп, яғни шағын және орта ... ... ... ... ... агенттігінің мәліметтері
бойынша 2008 жылдың І тоқсанында коммерциялық банктердің таза ... ... Егер ... ... ... ... орта ... 100%а өсіп
отырса, 2008 жылы тек 30% өскен.
Дағдарыстан кейінгі даму ... ... ... ... ... және ... ... тездетеді. Алдағы уақытта қабылдаған
шешімдер болашаққа жасалған ... ... ... кезде кәсіпкерлердің жаңа буындары, басқару, сондай-ақ, білікті
маман кадрлары дамып келеді. Айта ... ... ... ... кіру ... табысы тек қалыптасқан факторларға байланысты
емес, оны қолдану тиімділігінің болуында.
Кәсіпкерлік өндірістік, ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Кәсіпкерлік сала бәсекені
тиісті деңгейде ұстауға; инновациялық ... ... ... ... мен ... ... ... және жүзеге асуына;
жұмыс бастылықтың өсуі мен күшті экономикалық ... және ... жеке ... дамуына; өндірістің икемді қайта
құрылуына; экономиканың оптималды ... қол ... және ... біркелкі дамуына жағдай жасайды.
Жоғарыда айтылғандарға қарап, әлемдік экономикадағы ... және оның ... ... ... факторларға қорытынды жасауға
болады:
- ғылыми-техникалық прогрестің жылдамдауы, жаңа технологияның тарауы.
Ғылыми-техникалық прогрестің дамуының ықпалы мен ... ... ... халықаралық бизнесті ... ... ... ... етеді. Глобальды түрдегі хабарландыру
коммерциялық, жалпы экономикалық, арнайы хабарды едәуір жеңілдетеді;
- қоршаған ортаның проблемаларындағы глобальдық ... ... ... ... өсіп отырған өндірістің кеңеюін қаржыландыру
мәселесі туындайды, қоршаған ... ... ... ... экономиканың
қызметінде айтарлықтай қиындықтар туғызады. Экологиялық проблемаларды
шешуде орталық пен ... ... ... болуына әкеледі немесе орталық
барлық шешімдерді өз мойнына алған күнде, ... өмір ... ... ... өсу мен ... қозғалысы. Халықтың қоныстануы
экологиялық, экономикалық және саяси жағдайға ... ... ... ... ... ... ... ойысуы – бірқатар экономикалық
проблемаларды туғызады;
Экономикалық өзара бағыныштылық ... жүзі ... ... құқық
нормасын, мәдени, байлық, өмір сүру қағидасын т.б. ... ... ... ... сәйкес келуін талап етеді. Бірақ бұл жағдай әлемдік
экономиканың даму сатысының алуан түрлі екенін, ... ... ... ... шеше алмайды.
Қазіргі кездегі байланыстардың ерекшелігі:
5. Халықаралық ұйымдардың рөлінің күшеюі;
6. Мемлекеттік емес құрылымның ... ... ... ... ... қауымдастыққа кіретіндердің
құрамын өзгерту мәселесінің шешілуі. Әлем және ... ... ... қозғалыста болады. Бұл жағдайда бір-біріне ұқсамайтын жаңа
қауымдастық ... ... ... істеуге және олардың рөлімен санасуға
тура келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... Р.Е. ... ... ... - ... 2002жыл
2. Мамыров «Халықаралық экономикалық қатынастар» - Алматы, 2000жыл
3. Абалкин Л.И. Заметки о российской предпринимательстве. М.: ... ... А.Н. ... в ... бизнесе: Учебное пособие. ... ... ... ... ... М.Б., ... Ф.М. Наука инновации в рыночной экономике
мировой опыт и ... ... ... и ... РК, ... Баймұратов О. Национальная экономическая система. – Алматы: Атамұра,
2001. –С.192
7. Есайдар У.С. Кәсіпорындардың инновациялық қызметін мемлекет ... ... ... ... ... ... Г.Н. Доғалова «Халықаралық экономика» - Алматы, 2000 жыл
9. Нарибаев К., ... С.К., ... А. ... ... -
Алматы, 1994.
10. Иноземцев В. Структурирование общественного производства в ... ... ...... аспекты). –
РЭЖ, 1997, 11-12, с59-68
11. ... К.Е. ... и ... менеджмента - Алматы, ... ... ... У.К., ... Д.К. ... маркетинга и менеджмента в ... (уч. ... ... ... университеті, 2002, с.6-7
13. Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015
жылдарға арналған ұзақ ... ...... 2003 ... ... В.А. ... развития инновационного общества // Вооружение,
политика, конверсия – 2007 - ... ... ... в ...... / под общ. Ред. ... и Ф.Акчуры. – Алматы: Экономика, 2003. – С10
16. М.Ж.Арзаева “Шағын және орта ... ... ... ... // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №3, ... Чжен Кун Фу. ... ... ... ... и ... ... Жеті Жарғы, 1999.
18. К.Б. Блеутаева «Кәсiпкерлiктiң жаңа формаларын ынталандырудағы
мемлекеттiң ... ... 2005, ... ... ... ... и ... политики/ С.Байзаков и др.-
Астана, Алматы:Аркаим, 2002.-480с.
20. Самат Ж.С ... ... и ... казахстанских
предприятий - Алматы, 2007
21. Мухамбетов Т.Н, Нукушев А.Г Банкротство и антикризисное управление
предприятием - Алматы, 2000ж.
22. ... К.Л. ... и ... ... ... отношения и
торгово-экономическое партнерство // Казахстан-Спектр. - 1997. - №1-2.
23. Қазақстан Республикасының статистика ... ... ... ... және ... ... С., ... Е. Российско-китайское торгово-экономическое
сотрудничество: проблемы и перспективы // Проблемы Дальнего Востока. -
2003. - №4.
25. Джумагельдиева Т.А. ... ... и ... ... ... А. ... ... экономикасының басты инвесторлары
қатарында // Егемен Қазақстан. – 26.09.1997.
27. ... ... Н. ... ... сапары // Дипломатия
жаршысы. – 1994. - ... ... ... ... кәсіппен айналысу саласына және меншік
формаларына байланысты саны
(2008 жылдың 12 желтоқсанына сипатталған ... | ... ... және ... |
| | | |
| | ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | | | |
| | | ... | |
| | | |к ... | |
| | | ... | |
| | | |ыз | | ... |208409 |26402 |172442 |953 |6422 |9565 ... | | | | | | ... |195707 |18896 |167412 |611 |6124 |9399 ... |10676 |6663 |3896 |203 |201 |117 ... |2026 |843 |1134 |139 |97 |49 ... шаруашылығы,|11948 |215 |11649 |65 |117 |84 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |361 |15 |344 |2 |9 |2 ... | | | | | | ... |1264 |4 |1182 |14 |142 |78 ... | | | | | | ... ... |16692 |338 |15655 |166 |997 |699 ... |1606 |331 |1251 |57 |29 |24 ... және суды | | | | | | ... және бөлу | | | | | | ... |19822 |118 |19033 |94 |727 |671 ... |71581 |121 |64871 |125 |2699 |6589 ... үй | | | | | | ... және жеке | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... мен |2596 |36 |2416 |12 |101 |144 ... | | | | | | ... және |8994 |150 |8478 |137 |381 |366 ... | | | | | | ... |3504 |44 |3365 |38 |105 |94 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |27113 |1772 |24758 |155 |796 |583 ... | | | | | | ... | | | | | | ... және | | | | | | ... | | | | | | ... көрсету | | | | | | ... |7964 |7963 |1 |– |– |– ... беру |12924 |10295 |2589 |30 |44 |40 ... ... |6075 |3372 |2667 |23 |53 |36 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |15964 |1628 |14183 |35 |222 |153 ... және | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |2 |– |– |– |– |2 ... | | | | | | ... | | | | | | |
* ... көзі: Қазақстан Республикасының Статистика бойынша агенттігі
www.stat.kz
Қосымша Ә
Әлемдік корпорациялардың түрлері [3, 216б.].
|PLC |Public ... ... бәрі ... ... |
| |limited ... ... және ... ... ... |
| |company ... ... елдер)- Ресейдің ашық акционерлік |
| | ... ... ... ... акциялары шектеусіз |
| | ... ... ... және ... бола ... ... |limited ... елдер үшін дәстүрлі аббревиатура |
| | ... ... ... ... Ол ... | ... ... ... ... кең |
| | ... Бұл ... ... жауапкершілігі |
| | ... ... кең ... Ол |
| | ... ... ... ... Англиядағы|
| | ... ... ... ... ... | |тек осы ... ғана қолданады (егер PLC |
| | ... ... ... |Incorporated |Ол да жоғарыдағы сияқты. Ол Америкада және барлық |
| | ... ... кең ... ... |Incorporated пен limited сияқты корпорация (өндіріс, |
| | ... ... ... ... ... |Limited ... шектеулі компания. Жалпы мағнада оның|
| |liability |жауапкершілігі шектеулі ... ... ... |
| |company |тұлғаларға шығарады. АҚШта ... ... |
| | ... ... заңдары жиналған, өндірістің |
| | ... түрі бар – ол ... пен ... |
| | ... ... ... |Limited |Мерзімі шектеулі компания. Мұндай компания барлық |
| ... ... ... юрисдикцияларда құрылады, құқығы |
| |company ... ... ... ... аралында кең |
| | ... ... ... ... ... ол ... |
| | |соң ... немесе қайта тіркеледі. ... ... ... ... ... ... |
| ... ... жеке түр ... ... ... |
| |company |Британияның Виргин аралдары, Белиз т.б.) ... |
| | |іс ... құқы жоқ ... оның ... |
| | ... IBC ... кең қолданбайды жиірек Ltd |
| | |мен Inc жиі ... ... ... жауапкершілігі |
| | ... ... ... ... ...... ... Франция, Бельгия мен |
| |anonima , ... ... ... ... ... бұны |
| |Societe ... тек акционерлік қоғамдарға қатысты |
| |anonyme ... кең ... үшін ... ... |
| | ... ... ... көптеген оффшорлы |
| | ... ... ... ... көрсетуге |
| | ... ... ... ... ... тілі |
| | ... ... ... кең қолданады. |
|SARL |Societe a ... ... ... ... бар ... |
| |responsidilit|олар акцияны еркін сата алмайды. Оффшорлы аумақта бұл|
| |e limitee ... SA ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... | |SRL ... ... ... мен ... ... ... – |
| |met beperrte ... шектеулі қоғамдар. Бірқатар оффшорлы |
| |aansparrelijr|аумақта бұл сөзтіркесін қолдану шектеулі |
| |heid ... ... ... ... ... мен ... ... аралында –акционерлік |
| |vennootschap |қоғам. Бірқатар оффшорлы аумақта бұл сөзтіркесін |
| | ... ... ... ... ... | ... ... бұл ... ... ВV |
| | ... ... ... Дегенмен ол |
| | ... ... және ... ... үшін ... |
| | ... ... ... ол ... ... |Gesellschaft |Германия мен Австрияда – жауапкершілігі шектеулі |
| |mit ... ... ... ... бұл |
| ... |аббревиатураны шектеулі жауапкершілік үшін қолданады.|
| |haftung | ... ... мен ... ... ... ... |
| |chaft ... оффшорлы аумақтарда бұл аббревиатураны |
| | ... ... үшін ... |
|IC |International|Халықаралық компания ... business company |
| |company ... ... ... Кук ... |
|..Co |..and company|Егер бұл сөзден соң шектеулі жауапкершілікке |
| | ... онда ... ...... |
| | ... ... |Limited ... жолдастылық (басқаша айтқанда сенімгше |
| |partnership |негізделген жолдастылық). |
| ... тек ... ... ... ... ... ... |физикалық |юрисдикцияда жауапкершілігі шектеулі тіркеу рұқсат |
| ... ... ... ... ... ... |
| |юристік тұлға|ұсынылмай онда күмәді сейілту керек. |
| ... | |
| ... | ... ... ... мүше ... ... ықпалы *
|Тұтынушылар ... ... ... көп көңіл бөлуді қалайды. |
| ... ... өмір ... ... |
| ... ... тауар мен қызмет, тиімді баға, |
| ... ... және дәл ... ... келеді. Егер |
| ... ... ... корпорацияны ұзақ және |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... орнында|
| ... ... ... ... жеке өмірге |
| ... өз ойын айту ... және ... өмір |
| ... қамтамасыз ету. ... ... ... ... әсер ... Осында корпорация |
|тұрғындары ... ... ... тікелей қатысады: білім, |
| ... ... ... үшін жағдай, |
| ... ... ... орта ... ... ... ... |ұлттық және ... ... ... ете ... |
| ... әсер ... Оның ... ... ... мен|
| ... ... ... обект болады. Оған академиялық |
| ... ... ... мен ... ... |
| ... ... ... ұлттық және халықаралық |
| ... ... ... ... ... ... ... аз ... ол ірі ... ... |
| ... мен өз ... ... ... етеді. Ірі |
| ... мен ... ... кез ... |
| ... үйеде маңызды тізбек болады, олкорпорация|
| ... аз ... ... адал ... ... |
|Акционерлер |корпорациямен айырықша қатынаста болады: олар |
| ... өмір ... ... ... және ... |
| ... ... және өсуіне қажетті рискілі |
| ... ... ... ... ... ... ашық экономикасы, транс-ұлттануы
Қазақстан
Әлемдік экономи-калық бәсекеге жарамдылығы
- өнім сапасы
- төмен баға
Әлемдік табыс
Бәсекеге қабілеттілікті арттыру факторы жүйесіндегі ... ... [16, ... фактор:
- заңнамалық механизмдерді жетілдіру;
- ғылыми-техникалық зерттеу мекемелерін және олардың метериалдық ... даму ... ... ... ... ... дамуды мемлекеттік қолдау жүйесін жақсарту.
Инновация-лық серпіліс нүктелері:
- Биотехно-логия;
- нанотехно
логия;
- ядролық техноло-гия;
- ғарыштық техноло-гия;
- бәсекеге қабілетті-лік идеясы.
Бәсекелік артықшылық:
- ... ... адам ... ... әлеуеті;
- қаржы ресурстары;
- инфрақұрылым.
Ұйымдастырушылық фактор:
- инновациялық процестерге білікті мамандарды тарту;
- шығармашылық және іскерлік белсенділікті арттыру;
- зияткерлік ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Сұраныс жағдайы:
- талаптары жоғары және ерекше қажеттіліктерге ие жергілікті ... ... ... ... ... ... инновациялық жобаларының сапасына қойылатын талаптардың
жоғары ... ... ... құраушылары
Бәсеке мен стратегиялық даму жағдайы:
- инвестициялық ахуал;
- бәсекелестердің ... және ... ... инвестициялық-инновациялық саясат;
- ұлттық экономиканың негізгі салаларының технологиялық әлеуеті.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік54 бет
Алматы қаласының табиғи – экологиялық жағдайы. Зерттеу нысандары мен әдістері47 бет
Табиғат пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы басқарудың ұйымдық-қүқықтық нысандары12 бет
Табиғат пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік реттеу ұйымдық-құқықтық нысандары. Табиғат пайдалану мен қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық тетігінің құқықтық негіздері27 бет
Шалқар көлі – тарих пен табиғат ескерткіші, туризм, демалыс және емдеу нысаны6 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтарда туристерге қызмет көрсету79 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардағы экотуризмнің даму мүмкіндіктері77 бет
Тіршілік қауіпсіздігі негіздері туралы35 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь