Маркстің экономикалық теориясы және қазіргі кезең

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Тарау І. К. Маркстің экономикалық теориясы ... ... ... ... ... ... .4

Тарау ІІ. Қазақстанның нарыққа өту кезеңі ... ... ... ... ... ... ... ...13

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

Пайдаланған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Кеңес Одағы құлағаннан кейін Қазақстан нарықтық экономиканың даму жолына түсті. Бұл - дамудың ең қолайлы жолы еді. Соңғы 15 жыл ішінде Қазақстан экономикасы белгілі бір кезеңдермен дамыды. 90 - жылдарда Қазақстан экономикалық кризис бастан кешірді, 1995 жылдың басынан экономиканы көтеру үшін Президент Н. Ә. Назарбаев жекешеліндіру саясатын енгізді.Тек 90 – жылдардың соңына қарай экономика тұрақты жағдайға жетті.
Маркс өз еңбегінде таптар теориясы, капитал теориясы, құн теориясы, ақша теориясы, қосымша құн теориясы, еңбек өнімділігі теориясы, табыстар теориясы, ұдайы өндіріс теориясы туралы жазған.
“Капиталдың” авторы ХІХ – шы ғасырдың басы мен орта кезіндегі әлеуметтік – экономикалық қатынастарға қарағанда саясат пен мемлекетті екінші қатардағы құбылыс деп қарайды. Сөйтіп, ол экономикалық категорияларды бірінші және екінші дәрежедегі классификацияға бөлді, экономикалық заңдарды, капитализмді және осыған сәйкес шаруашылықтың рыноктық механизмін өткінші деп санады.
Бұл жұмыстың дерегі Маркстің “Капитал”еңбегі.
Жұмыстың І тарау “Маркстің экономикалық теориясы”. Бұл тарауда Маркстің негізгі зерттеулеріндегі теориялар. ІІ тарауда “Қазіргі экономикалық жағдай”. Бұнда Қазақстанның қазіргі кездегі экономикасының дамуында қиыншылдықтар мен қайшылықтар қаралады.
Курстық жұмыстың соңында мәселе қорытындалып, әдебиеттер тізімі беріледі.
1. Карл Маркс - «Капитал» І том. Государственное издательство политической культуры. Москва 1963 ж.
2. Карл Маркс – «Капитал» ІІ том. Қазақстан баспасы, Алматы 1968ж.
3 . Карл Маркс – «Капитал» ІІІ том. Издательство политической литературы. Москва 1970 ж.
4. Алшанов Р., Қазақстан экономикасының дамуының жаңа кезеңінде. Егемен Қазақстан 2004 ж 5- мамыр №15
5. Нұрғалиев Қ. Р., Қазақстан экономикасы. ҚазҰУ – Алматы : Қазақ университеті 1999 ж.
        
        Қазақстан Республикасы Ғылым және Білім Министрлігі
Қ.И.Сәтбаев атындағы
Қазақ Ұлттық Техникалық Университеті
Экология – экономика институты
Маркетинг және менеджмент кафедрасы
Курстық ... ... ... және ... ... 200
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
...............................3
Тарау І. К. Маркстің экономикалық теориясы.........................4
Тарау ІІ. Қазақстанның нарыққа өту кезеңі...............................13
Қорытынды...................................................................
.....................20
Пайдаланған
әдебиет.....................................................................
...21
Кіріспе
Кеңес Одағы құлағаннан ... ... ... ... ... түсті. Бұл - дамудың ең қолайлы жолы еді. Соңғы 15 жыл ... ... ... бір кезеңдермен дамыды. 90 - ... ... ... ... кешірді, 1995 ... ... ... үшін ... Н. Ә. ... жекешеліндіру саясатын
енгізді.Тек 90 – жылдардың соңына қарай экономика тұрақты жағдайға жетті.
Маркс өз еңбегінде таптар теориясы, капитал теориясы, құн ... ... ... құн ... еңбек өнімділігі теориясы, табыстар
теориясы, ұдайы өндіріс теориясы туралы жазған.
“Капиталдың” авторы ХІХ – шы ... басы мен орта ...... ... ... ... пен мемлекетті
екінші қатардағы құбылыс деп қарайды. Сөйтіп, ол ... ... және ... дәрежедегі классификацияға бөлді,
экономикалық заңдарды, капитализмді және осыған ... ... ... ... деп ... жұмыстың дерегі Маркстің “Капитал”еңбегі.
Жұмыстың І тарау “Маркстің экономикалық теориясы”. Бұл ... ... ... ... ІІ ... “Қазіргі экономикалық
жағдай”. Бұнда Қазақстанның қазіргі кездегі ... ... мен ... ... ... соңында мәселе қорытындалып, әдебиеттер тізімі
беріледі.
Тарау І. К. Маркстің экономикалық теориясы.
К. Маркс – ... ... ... ... ... ... айтарлықтай із қалдырды. Ол неміс адвокаты Генрих Маркстің
тоғызыншы баласы. 1830 – 1835 жылдары Трир ... ... ... жылы Бонн университетінің заң бөлімінде, 1836 – 1841 жылдары ... заң, ... ... пен өнер ... оқып, 1841 жылы Йен
университетінде философия ... ... ... ... ... ... философия және социялогиямен терең айналысады.
1849 жылы өзінің газеті арқылы “Жалдамалы еңбек және ... ... ... ... ... біржола қуылады.Парижде біраз
тұрғаннан кейін, К. ... ... ... ... ... көптеген
шығармалар, соның ішінде “Капиталды” өзінің ең басты еңбегі деп жариялады.
К. ... ... ... ... дейінгі экономикалық ілімнің
классикалық мектебімен, әсіресе А. Смит пен Д. ... ... ... бар. ... ... ... ... олардың теориялық –
методологиялық позициялары буржуазия экономика теориясының негіздері болды
және олардың еңбегінен соң “классикалық политэкономия” өзін ... ... ... ... ... болатын нәрсе : политэкономияның пәнін
бұл ғалым барлық классиктер сияқты, өндіріс саласын ... ... ... ... оның ... ... ... “Петтиден бастап
буржуазиялық өндірістік қатынастардың ішкі тәуелділігін зерттейді”.
Базис пен қондырма ... ... ... ... ... орынды базис пен қондырма туралы
концепциясы алады. Ол мұны 1859 ж ... ... ... ... ... ... : “қоғамдық өндірісте адамдар нақтылы, ... тыс ... ... Ол қатынастар материалдық өндірістік
күштердің дәрежесіне сай ... ... ... ... ... қоғамның экономикалық құрылымын, яғни базис
құрайды. Бұл нақты базистің үстінде ... ... ... ... ... сананың тиісті түрлері сәйкес келеді. Материалдық өмірді ... ... ... және ... процестерге әсер етеді. Адамдардың
тұрмысын сана емес, керісінше ... ... ... ... ... ... концепциясын қарастыра отырып, базис пен қондырманың
кезекпен алмасуы ретінде қоғамдық даму идеясын өмірде ... оңай ... атап өту ... ... “өндіргіш күштер техникалық жабдықтаумен
және бірлескен ... ... ... ал соңғылары меншік
заңдарына тәуелді, заңдық – юристік салаға жатады. ... ... ... ... ал ... ... жатады. Біздер тағы да базис пен
қондырманы бөлудің ... тап ... ... ... бұрын да,
қазір де “марксист үшін экономика мынаны білдіреді:өндірісті ұйымдастыру
саяси және ... ... ... ... маңыз алады. Ол басты
назарды ... ... ... пен ... ... мен
капиталистер арасындағы шиеленіске, бір таптың екінші тапқа жалпы ... ... ... пен қондырма концепциясы тарихқа экономикалық интерпретация
жасау үшін қажет. Мұндағы ... ... мен ... ... К. ... ойынша, капитализмнің социализмге өту процесін
көрсетеді. Өйткені, К. ... ... ... ... ... ... ... анықтайды”. К. Маркс бойынша, диалектикадан
алшақтау және капиталистік экономика заңдарын негізсіз әмбебап деп ... ... ... ... ... ... бұл заңдардың
ерекше және өтпелі сипатты бар екенін түсінуге мүмкіндік бермеді.
К. Маркстің ... ... “ХVІ – шы ... бастау алатын”
капитализм - өндіріс құрал – жабдықтарына жеке ... ... ... ... байланысты қоғамның гуманизациялануы мен
демократиялануын жоққа шығарды. Бұл ... ... үшін ... ... ... ... қанауы мүмкін, адам өзіне - өзі жат болады, ... өзін ... ... ... ... пен ... ... жағдайында ол
құлдырап, тіршілік құралына айналады. Еңбектен тыс уақыт, яғни бос уақыт,
ол - К. ... ... ... ... ... ... емес
коммунизмде болады.
К. Маркстің капитализмнің сөзсіз күйреуі туралы дәлелдеріндегі басты
себеп – ... ... ... ... бөлудегі рыноктық принципті бұзу
емес, бұл жүйенің толық жұмыспен қамтуды ... ... ... және соғысқа жол беруі. Сондықтан, қоғамның идеялы, мұраты деп ол –
социализмді, ... ... ... емес қоғамның фазалары деп
атады. Мұнда өндіріс құрал – жабдықтары жеке – дара ... ... ... және ... ... ... алады.
Таптар теориясы
К. Маркстің тапсыз қоғам салтанаты идеясы алдымен ... ... бұл – ... мен А. ... ... классикалық
политэкономияның игілігіне айналды. “Классиктердің жалғасы ... ... ... өсу проблемаларымен , дәлірек айтсақ, халықтың әл –
ауқаты мен табысының өсуімен , ... ... өсіп ... ... еңбек,
капитал және жер өңдеушілер арасында”, яғни ... ... ... ... К. Маркс “Коммунистік партия манифесінде” былай
деп ... “ осы ... ... ... ... ... ... таптар
күресінің тарихы болды. Ерікті және құл , патриций және плебей , ... ... ... қанаушы мен қаналушы бір – бірімен мәңгілік
антогонизмде болып, үздіксіз жасырын, кейде ашық ... ... ... ... ... ... ... күресуші таптардың жалпы күйреуіне
әкелді”. К. Маркс бойынша, ... ... оның ... бара ... бұдан шет қалмайды: буржуазия ... тап ... ... ... ал ... ... пролетариат қайыршылықта қалады.
Бұдан, оның ойынша, революциялық дағдарыс сөзсіз туады, өйткені, ... ... ... ... ең ... ... көлемде ұлғаяды, басқа
таптардың есесінен көбейген пролетариат халықтың саны көп тобына ... ... ... алу үшін ... ... ... мен ... диктатурасының нәтижесінде капитализм де,
таптар да ... К. ... ... айтқанда: “бұрынғы таптар мен
топтар қайшылығы болған буржуазиялық қоғамның орнына ассоциация ... ... ... ... ... ... болады”.
Не себепті К. Маркстің таптар теориясында капитализмнің тарихи
драмасындағы екі ... ... ... сөз ... ... ... рентаның табыс көзі ретіндегі маңызы экономиканың
индустриализациялануы ... ... ... ... ... ... қалады: пайда және жалақы және екі үлкен тап - жұмыс күші ... және ... ... ... ... ... мәні.
Капитализмнің қайшылығына, рыноктық экономикалық қатынастарға К. Маркс
капитал теориясында да назар ... Оның ... ... мәні жұмысшыны қанау құралы және жұмыс күшіне үстемдік
орнатумен байланыстырылады. К. ... ... екі ... бар. Оның
біреуі – «олардың өлі ... тірі ... ... қосып, капиталист
бұрынғы құнды заттанған, өлі еңбекті – ... ... - өзі ... ... ... ... ол оны жақсы көргеннен кереметтей
жұмыс істей бастайды». Екінші трактовкасында Капиталдың авторы ... ... ... өзінен - өзі өсуі арасындағы байланысты айтады: тек ... ... егер ол ... құн ... ... ... - өзі ... болса.
2.Капиталдың органикалық құрылымы.
К. Маркстің капитал теориясындағы жаңалық деп 1 – ... 23 – ... ... ... құрылымы» деген түсінікті айтуға
болады. Ол түсінік тұрақты және өзгермелі капитал қатынастарын ... ... ... ол ... ... ...... (қосымша құн )
нормасы, оны қосымша құн мен өзгермелі ... ... ... ... ... тұрақты және өзгермелі деп К. Маркс ... ... ... және олардың әрқайсысының өнім
құнындағы қосымша құн массасына әсерін ... ... ... 2 ... 8 – ... ... ауыспалы айналымы сөз болып, осымен
байланысты тұрақты капитал өз құнын жаңа өнімге ... ... ...... яғни ... ... ... кейін қайтарылуы тиіс.
Айырмашылығы – айналмалы капиталға қарағанда негізгі капитал машиналар мен
құралдарда, немесе шикізат материалында болады және ... құн ... ... ... ... бойынша, капиталдың қорлануы – фирма мен компания ... ... ... яғни ... ... мен орталықтануы және ол
өнеркәсіптің резервтік армиясын көбейтеді, ... ... ... көлемін және ресми пауперизмді көбейтеді. Капитал қорлануының
мұндай табиғатын К. Маркс «капиталистік қорланудың ... ... деп ... ... ... ... ... әңгіме «Капиталдың» 1 – ші томының 1 –
ші тарауында болады. ... ... ... ... туралы тезис
түзіледі: оның құндылығы өндіруге кеткен еңбектің ... ... ... Еңбектің сапасындағы айырмашылықты, яғни түрлі қарқынын, мамандығын
есепке ала отырып, одан әрі орташа ... ... ...... ... күні ... сол ... еңбектің қарқындылығы мен
біліктіліктің орта деңгейі деген ... ... ... ... ... негізделген трактовканы К. Маркс бірден – бір дұрыс
трактовка деп есептейді. ... ... пен ... ... ... ... құнынан төмен немесе жоғары болуы мүмкін. Капиталдың 3 – ші ... ... 3 ... ... ... ... ... көрсетеді: К. Маркс
өндіріс бағасы ... ... оның ... құн ... екінші қатардағы екенін дәлелдейді. Өндіріс бағасын сатып алу
бағасымен байланыстырады. ... ... 3 – ... 9-10 ... ... тек жай ... өндірісіне, яғни рынок экономикасына дейін
және капитализм тұсында капиталдың орташа органикалық құрылымы деңгейіне
сәйкес бағалар тек ... ... ... ... ... ... К. Маркстің ойынша, құндылықтың өндіріс бағасына ауысуы астарында
құндылықтың негізі бүркеленді, ... тыс ... К. ... ... ... ... қол ... Тек
дамыған экономикада құнның бағаға ауысуы мен оның негізі – еңбек бақылаудан
тыс қалады, сондықтан өндіріс бағасы – А. Смит ... ... ... мұны
Д. Рикардо - өндіріс бағасы немесе өндіріс құны; физиократтар – ... яғни ... ... ... деп ... Ең соңында екі резюме –
марксистік және марксистік емес. Біріншісі – егер ... ... ... ... онда ... теориясы – еңбек теориясының жоғары түрі.
Екіншісі бойынша – марксистердің айтқандарының бәрі мынаған сияды: ... ... ... бастамаса, онда капиталистер еңбек процесіне
қатыспай тұрып, өнімнің бір бөлігін алады ... ... ... теориясы
Ақшаның мәні мен құны туралы («Капитал» т.1., 2-3 тараулар) автор толығымен
Рикардо – Милль ... ... ... бір ғана ... – ақшаның
сандық теориясына - жасайды. Мұндағы оның басты аргументі – ... ... ... мен ақша ... ... ... ... болмау сипаты.
Қосымша құн теориясы
К. Маркс қосымша құн теориясына көшпес ... ... ... қояды: ол қалай
пайда болады, егер барлық сату мен ... алу ... ... ... айырбас принципі бойынша, яғни ... ... ... ... еңбекке тепе – тең жүрсе? Бұл туралы әңгіме
«Капиталдың» 1- ... 4- ші ... ... ... ... күші ... ретінде құны бойынша сатылғанмен, бірақ ... ...... ... оның ... ... ... құнның еңбектік
теориясына сәйкес түзілуі мүмкін ... Бұл ... ... Маркс үшін өте
қарапайым, оның мәні мынада: еңбекті сан жағынан өлшеуге болады, ал ... ... ... Р. Арон ... «К. ... өзі ... ... және ұжымдық психологияға байланысты». Сондықтан
«Капитал» авторының қорытындысы ... ... ... көзі - ... ... ... өндіруші жұмысшылардың «ақы төленбеген»еңбегі. Және
қосымша құнды алудың механизмі, К. Маркс бойынша, түсінікті және ... ... ... ... ол шын ... ... ... аз, жұмысшы
өзінің «қажетті еңбегі» арқылы жұмыс ... ... ... ... ... ... ал «қосымша уақыт» ішінде «қосымша еңбек» істеледі
және бұл капиталистер армандаған ... ... ... ... ... құн ... – К. Маркс үшін физиократтар енгізген ... ... ... ... ... Мұнда Дж. С. Милльдің
трактовкасымен келісе отырып, ... ... ... деп ... өнімді, біріншіден, егер қосымша құн өндірісі абсолютті ... ... ... құндылығын арзандататын относительді қосымша құн түрінде
өссе; екіншіден, егер өнімді еңбек қосымша ... ... ... тек
өндіріс саласында жасайды деп мойындалса.
Табыстар теориясы
1.Жалақы. «Капиталдың» авторы жалдамалы жұмысшылардың алған жалақысы ... ... ... ... ... нәтижесі,
классикалық политэкономия негізін салушылар ойлағанындай, еңбегі үшін ... ... ... ... ... мен оның ... үшін қажетті тауарлардың
эквивалентіне тең. Оның дәрежесі еңбек өнімділігіне байланысты, ал соңғысы
өндірістің ... мен ... ... тәуелді. Ал
бұлар жалақының өсуіне кедергі – техникалық – ... ... ... ... ... ... Соңғысы капиталистер мен жұмысшылардың айырбас
қатынастарын қорытындылап, жұмысшыларға зиян келтіреді.
Сонымен, Маркс бойынша, ... ... ... ... ... ... ... өлшеуге, табуға болады, бірақ оның
жалақыға қатысы жоқ. Ал ... ... күші ... ... ... толық жұмыс күшіне айырбас түрінде болады. Бірақ, Блауг М. атап
өткендей, ... ... ... ... күші ... ... деп ... кепілдік бере алмайды. К. Маркстің сенімі бойынша,
реальді ... еш ... ... ... ... ... ... жұмысшы кәсіподақтарға үміт артқанмен, еркін бәсеке
экономикасы кезінде жағдайды ... ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуі арқасында товарлар мен ... ... ... талап етсе, онда нәтижесінде реалды жалақы
өспейді, осыдан келіп жұмысшылар табының пауперизациялануы мен ... алыс ... ... және ... нормасы.
К. Маркстің пайда туралы теориясының ерекшелігі мынада: кәсіпкерлердің
басқа пайдалары ... бұл ... ... оның ... ... яғни ... ... процесінде жасалатын қосымша құнның өзгерген түрі. Осыдан,
айталық Рикардодан оның ... - ... жай ... ... ... оның ... құн ... ерекшелігі туралы, Маркстің
терминологиясы бойынша, ... ... ... ... 1- ші томының
түпкі ойы бойынша, қосымша құнның ... ... ... ... көп ... егер ... капитал мен еңбек өссе; сонша
аз болады, егер капиталдың органикалық құрылымында тұрақты капиталдың үлесі
өссе, яғни ... ... ... ... мен ... ... жоғары дәрежеде болады.
“Капиталдың” 3- ші томының түпкі ойы – мүмкін қайшылықтың шешілуі К.
Маркстің ұсынысымен ... құн ... ... нормасынан” айыра
білгенде болады. Және бірінші – ... ... ... ... ... ... ... екінішсі (қосымша құнның сыртқы
көрінісі туралы) жиынтық капиталға ... ... яғни ... ... ... қосындысын есептеу арқылы жүреді.
К. Маркстің күткеніндей, тарихи ... ... мәні ... ... ... ... шешілуі демографиялық факторларға және
жердің ... ... ... күнделікті қажетті азық – түлікке
бағаның жоғарылауы туралы Рикадо – ... ... ... ... ... құрылымының жалпы капиталда өзгермелі капитал
(капитал қорлануымен шарттасылған) ... ... ... ... ... ... қосымша құн нормасы, пайда нормасы түсініктерін қолдана
отырып К. ... ... ... ... ... ... ... құпиясын жақсы түсінетінін көрсетті. Мысалы, қосымша ... ... ... ... күні ұзақ ... сайын, қосымша құн
массаы мен қанау нормасы көп болады. Бірақ К. Маркс қосымша құнды ... ... ... ... тәсілі жақсы емес, өйткені абсолютті қосымша
құнды көбейте отырып, ол қосымша ... да көп ... ... әрбір жұмыс
уақытының қайтарымын азайтады, жұмысшылар наразылығын ... ... деп ... ... Н. Сениордың “соңғы сағат теориясын” ... ... ... ... ... ... тек ... сағатында
ғана капиталистердің пайдасы жасалады деген идеяларын талдайды. Оның ... ... ... ... ... еңбектің) қысқаруы еңбек
өнімділігін жоғарылату ... ... ... относительді қосымша
құн әкелсе, бір ... ... құн ... төмендеу тенденциясы
күшейеді, әрбір капиталист ... ... ... ... тырысады, өйткені бәсекелік күресте қосымша құн нормасы
арқылы емес, тек пайда нормасы арқылы нәтижеге жете алады.
Ең соңында, егер ... ... ... ... ... машиналарды жетілдіру, агрономия ғылымы жаңалықтары арқасында
әркез тежеліп отырды десе, К. Маркс бойынша(3-ші т., 13-15 тараулар), бұл ... өзін - өзі ... ... ... пайда нормасын
үздіксіз көбейту жолында ... ... ... ... ... ... ... капитал азаяды. Ал соңғысы – қосымша
құнның қайнар көзі, капиталистік өндірістің түпкі ... шегі ... ... және ... ... ... теориясының мәні Рикардоның рента туралы теориясына
сәйкес. ... – К. ... ... ... ... рентаның бар екенін айтқаны. Соңғының пайда болуын Капиталдың
авторы ауыл шаруашылығында капиталдың органикалық құрылымының ... ... жеке ... ... ... Бірінші факторға сәйкес
ауыл шаруашылығы өнімнің құндылығы оның ... ... ... ... – ауыл ... ... нормасын орта дәрежеге жеткізетін
капиталдың ауысуы механизміне жол бермейді. Нәтижесінде жер иесі арендатор
– фермерден рентаның ... ... ... ... ... ... етеді,
яғни құнарлығы жоғары, өткізу рыногына жақын ... жер ... ... пайдаға тең болуы тиіс. Маркстің абсолюттік ... ... құн ... ... ... ... және осыған құндылықтан бағаға
ауысуы керектігін қосқан жөн.
Ұдайы өндіріс ... ... ... жағдайындағы ұдайы өндіріс процесін және
макроэкономикалық тепе – теңдік пен экономикалық өсу ... ... К. ... Смит – ... ... ... ... ұлттық өнімді
қоғамдағы таптар табыстарымен теңестіреді. Осы ... ... ... ... жай ұдайы өндіріс типін ... ... ... атай ... ... ... өзінің барлық ұдайы өндіріс
типтерін талдау схемасын ... ... ... екі бөлімше салаларынан
(өндіріс құрал – жабдықтары және ... ... ... ... 2-ші ... жай және ұдайы өндіріс ... ... ... дағдарыстар туралы вульгарлық
доктриналарға дәлелді сын айтылады. Мұнда дағдарыс аз тұтынудан, яғни ... оны ... ... ... ... ... сатып алуға жиынтық
сұраныстың жеткіліксіздігінен болып отыр.
Экономикалық дағдарыстар доктриналарының бір вариантының мәні мынада:
тұтынушылардың көп ... ... ... ... ... болуы
өздері өндірген товарлы өнімдерді құндылығы бойынша ... ала ... ... ... алу мүмкін емес, егер ... мен ... Т. ... ... “үшінші адамдар” яғни қоғамның
өндірістік емес топтары жұмысымен ... ... ... ... ... тағы бір экономикалық дағдарыс вариантында тұтынудың
өсу ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... арқылы жасалады, сөйтіп ... ... ... ... ... ... табысты және экономиканы төмендетеді.
Демек, дағдарыстардың болуы – артық жинақты пайдаланбау. К. Маркс Сэй ... ... ... сынайды, олар “жалпы товарларды артық
өндіруді” емес, “капиталдың уақытша артығын” мойындады.
Жоғары талап тұрғысынан Капитал ... ... ... ... капитал қорлануы мен табысты бөлудің каузальді (себеп – салдар)
бағасы ... ол ... ... ... ... ... әкеледі. Циклдік
процесс, Маркс бойынша, капиталистер ұмтылған пайданы максимилизациялау
мақсатында қорлану үшін жиынтық сұраныстың өсуінен ... бұл ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі еңбекке
сұраныс оның шын ұсынысынан артық, сөйтіп жалақының ... ... ... ... ... ... төмендеуіне, қорланудың
аяқталуына әкеледі. Ол – нәтижесі. Сонымен кезекті экономикалық ... ... жаңа ... ... өзгерістер инвестиция мен
жаңа жұмыс орындарын жасаумен қатарласа жүреді. Бұл процесс қорлануда пайда
нормасының ... ... ... ... ... ... және ... ситуацияға әкеледі.
Тарау ІІ. Қазақстанның нарыққа өту кезеңі.
Нарықтық экономикаға көшу – ұзақ және ... және ... ... тәжірибе көрсетіп отырғандай, ежелден қалыптасып қалған ... ... ... құруға байланысты әлеуметтік – экономикалық шаралар
соңы ... ... ... ... ... тұтынудың
құлдырауымен қатар жүретіндігін өмір көрсетіп отыр. Бұл ... ... ... ... мен ... сенімді болжап,
экономикалық саясаттың ықпалды да тиімді жолдарын таңдай ... ... ... да экономикалық еркіндік ... ... ... ... мен ... тән ерекшеліктерді ескере отырып, экономикалық
дербес дамудың жолдарын ... ... ... көшу ... ең ... міндет – республиканың
өндірістік ... ... ... баға ... ... ... ... нақтылы бағдарламасын жасап, “технологиясын” талдау.
Қазақстанда көп салалы экономика, оны нарық жолына салуға бағытталған
қайта құру 1990 жылдардың басында ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық дамуында өзіне тән бірқатар
ерекшеліктер бар ... ең ... ... ... ... ... да
болды. Мұнда терілмеген мол мүмкіншіліктер бола тұра ... ... ... ... ... ... / 1987/ республиканың ... ... ... үлесі бүкіл КСРО бойынша орта есеппен
61% болса, Қазақстанда 46%ғана болды. Қор және ... көп ... ... өте ... еді, КСРО да ОЭК, ТМК, ... және ... – химия
өндірудің үлесіне орташа 9% келсе, Қазақстанда 15% еді. Ал ... ... ... КСРО ... 27% ... Қазақстанда 17%-ке ғана
жетті./1987/
Республика экономикасында шикізат өндіру және оның ... ... ... адам ... шағатын өнім өте төмен болды.
Халық тұтынатын товарлар өндіретін салалардың үлесі Қазақстанда кем
еді. Ол өнімдердің 60 процентке ... ... ... ... тұрды.
Орталықтан басқару қатаң жүргізіліп тұрғанда Қазақстан экономикасы
иемдене басқарылып, ... пен ... ... бағытында
жүргізілді. Мысалы, Қазақстан өнеркәсібінің 93 %-ін одақтық ... ... ... ... ... ... 70 ... дейіні «А»
тобындағы өнеркәсіп саласын дамытуға ... ... өзі ... қайта
құру барысында шаруашылықты мемлекет меншігінен алуды және жекешелендіруді
қиындата ... ... ... ... капитал дәрежесі төмен болды.
Республикада адам басына шаққанда ... ... ... ... қайта құра
бастағанда, мамандардың тұжырымынша, тұрмыс дәрежесі төмен 5-6 млн.адам
болды, ал мұның өзі ... ... 1/3 ден ... ... бойы ... ... ... экономиканың
монополиялығы, бұйрық- әкімшілік ... ... қор және ... қарамастан тапшылыққа, товар-ақша тепе-теңінің бұзылуына,
қайта – қайта бөле берудің тууына, мемлекеткеарқа сүйеушілікке әкеп ... ... ... да, ... де, ... созылатындығы да
осы себептерден болып отыр. Нарықты қалыптастырып орнықтыру ... ... ... ... де ... ... қарсы және әлеуметтік – экономикалық қайта құруды
тереңдете ... ... ... ... ... ... ... тұрақтандырып, нарыққа өту кезеңінде/ 1992- 1995
жж. алғашқы кезеңге мынадай міндеттер қойылды:
- ... ... ... ... ... белсене жүргізу;
- тұтыну нарқын товарлармен қанықтыру;
- республиканың әлем шаруашылғына енуі;
Мұнда ... ... ... ұлт мүддесінің тәуелсіздігіне деген экономикалық
саясатты белсене жүргізуге, инфляцияны ... ... ... ... ... тоқтату, оны өркендете беруге жағдай жасау,
халықтың әлеуметтік нәзік жағына ... ... ... жеңілдету
мәселелері топтастырылған.
1996-2005 жж. барысындағы екінші кезеңде көзделген міндеттер:
- республиканың шикізат қана өндіруге бағыт ұстауын жойып, ... ... ... транспорт тараптарын тезірек дамыту және нарықтың
барлық түрлерін де ... ... ... ... ... ... ... қолдау арқылы барлық товар ... шын ... ... жаңа технологияны игеріп Экология жайында жан-жақты жасалған
бағдарламаны іс жүзінде ... ... ... ... ... ... отандық және халықаралық бизнес саласын кадрлармен толықтыру.
5-7 жылға арналған ... ... ашық ... ... ... әлемдік саудада алатын орнын нығайту, ... ... ... ... ... ... жол ашу, республиканың әлемдегі
өнеркәсібі озық елдер қатарына қосылуы көзделген.
Қазақстан экономикасының нарыққа көшуі экономикалық және ... ... ... ... ... ... өзі көнтеген
тысқы және ішкі себептеріне байланысты болып ... ... ... КСРО –ға ... ... және
оның аймақтарымен шаруашылық байланыстардың ... ... ... сату ... ... ... ... де, халықта да ақша болмай қалды. Осының ... ... ... ... өнімдерін ақы алмай үлестірді. Сөйте
тұра көптеген қаржыны несиеге ... ... ... сұрады. Мұның өзі
қарыздарын өтей алмауға әкелді, ал қарыз болса өсе ... ... ... туды – олар ... ... ... өндіріс емес салалардың республика меншігіне көшуі. Ал мұның өзі
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... құру бастаған алғашқы кезеңде ТМД
елдерімен экономикалық байланысты реттеу болмағандығынан, ... ... ...... ... баға ... лицензиялық ереже
ендіруде т. б. қателіктер жіберілді. Осы себептер ақша эмиссиясының ... ... ... және ... өсе беруі тұтыну нарығындағы
жағдайды қиындатып, халықтың тұрмыс деңгейін ... ... ... ... ... өнімділігін әлсіретіп, еңбекті
пәтуәсіздікке айналдырды.
Республиканың нарыққа өтуінің концептуалды жағдайлары.
Қазақстан ... ... ... ... құру нарықтық
қатынастарды әлеуметтік бағыттың мүдделеріне қарай сенімді түрде халықтың
тұрмыс дәрежесін жеткілікті қамтамасыз ететіндей, ... ... ... ... сай ... етіп құру. ... ... ... ...... ... экономикалық,
ғылыми – техникалық және салауатты салмақтары, экономикалық – географиялық
тиімді орналасуы нарыққа жетістікпен көшуге әсер ... ... ... да ... ... жайлы жағдайлар бар.
Қазақстанның нарыққа еркін өту үшін негізгі ... ... ... шешу ... ... қол ... Ол ... жерге деген
бірегей меншігі, оның қазба байлықтары, ішкі және аймақтардағы сулары,
әуе кеңістігі, өсімдік және ... ... ... және тарихи
қазыналары, материалдық және финанс /қаржы/ мүмкіндіктері, ... ... емес ... ... ... саясат жүргізе
алатындығы.
Қазақстан Республикасы Президентінің 31 тамыз 1991 ж. жарлығы бойынша
одаққа ... ... ... ... ... ... мекемелер мен ұйымдар, олардың бөлімдері мен филиалдары
Қазақстан мемлекетінің басқару ... ... және ... ... меншігі болып табылады.
2. Меншікті қайта қарауда жекешелендіру ... ... ... ... Қазақстан республикасының қаржы министрлігі және
олардың ... ... ... ... қатысуымен
жүргізеді.
Мемлекеттік меншікті жекешеліндірудің мақсаты – жанды және таза бәсекеге
қол жеткізу үшін, өндірістің тиімді жұмыс ... ... ... ... ... ... сан – ... түрлерін ұйымдастыру. Мұның өзінде
бір – біріне қайшы ... ... бір – ... тығыз байланысты екі
міндетті шешу керек. Біріншіден, Қазақстан азаматтарын ... ... ... ... жүзеге асыру; екіншіден, ... сай ... осы ... ... ... ... ... алатын
жеке меншік топтарын құру.
Республикада мемлекеттік меншікті жекешеліндіру мемлекет меншігінен айыру
және ... ... ... сай ... бағыттарда
жүргізіледі:
- ірі және бірегей мүлік ... дара ... ... ... ... ... жекешелендіру;
- шағын кәсіпорындарын /200 адамға дейін/ қамтитын ... ... ... 2030 ... ... даму стратегиясының экономикалық құбылысы.
Еліміздің жетістігі түбінде дұрыс құрылған стратегиялық ... және оның ... ... орындалуына байланысты. Басшылар күнделікті
әрекеттерінде көптеген ұсақ және ірі, белгілі және жаңа, күрделі емес және
күрделі проблемалармен ... Осы ... олар ... және ... проблемаларды шешуге ұмтылады. Нәтижесінде туған жағдайларды
реттеу үшін басшылар ... ... ... мәжбүр болады, аяғында
дағдарысқа ұшырайды. Халықаралық тәжрибе бойынша ұзақ ... ... ... және ... ... – экономикалық саяси, ғылыми –
техникалық проблемаларды ... ... ... ... ұзақ мерзімді стратегиялық жоспармен
ұштастыру келесі мүмкіндіктер туғызады:
- стратегиялық мақсатқа сәйкестілігін бақылау;
- жағдайдың ... ... оны ... ... ... ... ... шешуге бағыттау;
Қазақстанның даму стратегиясы 2030 ж дейін анықтау ... ... ... ... бюджетке түсетін кірістің үлкен
бөлшегін мұнайдан түсетін табыстар. Ал ғылыми – техникалық ... ... ... ... мен ... ... басқа энергия көздерімен ауыстыру
байқалмайды және мұнайға баға тұрақты болады. Бұл ... ... дәл ... ... ... екіншіден, 30 жыл бір ұрпақтың
өмірінің әлеуметтік белсенді кезеңі; үшіншіден, демографиялық құбылыстар,
жаңа капиталдың ... ... ... ...... кезеңдері де
ескерілген. Әлемдік тәжірибе бойынша елдер атап айтқанда 30 жыл ... ... ... 2030ж. дейін даму стратегиясы келесі стратегиялық
жоспарлар құру ... ... әр 5 ... ... ... 30 ... ұзақ ... стратегиялық
жоспарлар;
- ұзақ мерзімді жоспарлардың алғашқы кезеңдерін айқындау мақсатпен 10
жылдық даму жоспары;
- мемлекеттік органдарға деректі және ... ... бар 5 ... ... 1998 ... ... министрліктердің және мекемелердің жұмыстарының
жылдық стратегиялық жоспары.
Сонымен, даму стратегиясы төрт кезеңдер ... іске ... ... ... ... ж. – ... (нольдік) кезең. Бұл кезеңде ... жету және ... ... ... ... тұрақсыздық
даму сатысынан, тұрақты даму ... көшу ... ... ... ... 1998 ж. ,төлем дағдарыста жою, ауыл кәсіпорындарын
реформалау – 2000 ж. ... ... ... ... құбырлары
іске қосылады.
ІІ. 2001-2010 ж. ж. 5 жыл және 10 ... ... ... бірінші кезең. Бұл кезеңнің ... ... ... ... ... ... еңбек – қаржы сыйымды
өндірістерді дамыту; инфрақұрылымды дамыту жабдықтарын іске қосу т. ... және ... ... ... іске қосу; экономикалық өсуді
жеделдету, қолайсыз демографиялық өзгерістерді жою, ... орта ... ... ... ж.ж . ... кезең технологиялық өндіріске көшумен,
адамдардың дамуына ... ... ... инфрақұрылымды
жетілдірумен байланысты. Осы шаралардың арқасында ... ... ... ... экономикалық өсу;
- қуатты жалпы ағарту потенциялды құру;
- демографиялық саясатты белсендіру;
- экологиялық проблемаларға ерекше көңіл ... ... ж. ж. ... ... ғылым жетістіктерін ... ... ... көшуді және экологиялық таза жан – жақты
өндіріс кәсіпорындарына бет бұру, Қазақстанның ... ... ... ... ... Бұл кезеңде алдыңғы қатардағы
әскери күш қалыптасады.
Сондықтан, еліміздің ұзақ мерзімді даму мақсаты тәуелді ... ... ... ... ... ... қатар ұлттық
бірлестікті, әлеуметтік әділеттікті сақтай ... ... ... әл – ... ... ... ... мақсаты – еліміздің халық шаруашылық
құрылымын жайсыз экологиялық таза аграрлық – индустриялық елдердің қатарына
енгізу.
Еліміздің 2030 ж. ... даму ... ... ... ... жеткізетін келесі 7 ұзақ мерзімді жеті басымдықты іске
асыру қажеттігін атап кетті.
1. Ұлттық қауіпсіздік, яғни ... ... ... ... ... ... егемен мемлекет ретінде дамуын
қамтамасыз ету.
2. Ішкі саяси тұрақтылық пен қоғамдық топтасуы.
3. Шетел инвестицияларының деңгейі ... ... ... ... ... ... ... азаматтарың рынок денсаулығы, білімі мен әл –
ауқаты.
5. Энергетика ресурстары.
6. Инфрақұрылым, әсіресе көлік және ... ... ... яғни ... адал әрі ... ... ... халықтық өкілдері болуға қабілетті Қазақстанның
мемлекеттік қызметшілерінің және осы ... ... ... ... ... теориясын қанша жоққа шығарса да, ... ол ... ... үшін өте ... ... тұр, ... ... жалпы даму жолын К. ... ... ... ... ... нарықтық қатынастардың принципі, таптар
теориясы, еңбек және капитал бөлінісі, ... ... ... экономикалық
жағдайда өз көрінісін тапты.
Қазақстан Кеңес Одағы ... ... даму ... ... бұрды. Қазіргі кезде әркім өз алдына өмір сүреді. Әркім ... және ... ... ... ... тырысады. Біреу оған
икемді болса, ал басқасы «су түбінде» қалады. Осыдан келе бай мен ... ... ... ... К. Маркстің теориясы қазіргі
жағдайда нарық қатынастарын реттеп отыруға көмектеседі.
Маркстің өмірі, атқарылған алып істері, төңірегіндегі ... ... ... жылы ... шексіз мол идеялық мұралары, -
осылардың бәрі бейне бір ... ... ... ... ... ... Бұл ... өз заманынан бастап қазіргі кезге дейінгі ұрпақ
үшін де, болашақ ұрпақ үшін де баға ... үлгі - ... бола ... ... үшін ... алып ерлік істерін, тарихта қалдырған
өшпес іздерін, болашақ үшін жасаған мәңгілік ілімін жолдастары мен ... ... сол ... ... – ақ – ... көзі ... ... салғаннан соң да – жан – жақты жазып та, айтып та ... Ал ...... ... рет ... ... ... өтіп, жұмысшы табының
жеңімпаз идеялық құралына айналып, іс жүзіне аса ... ... ... мәні мен ... ... орны мен ... ашып ... жазған
қайраткерлер – марксистер қатары көбейе түсті, әлі де үздіксіз өсуде.
Халықаралық ... ... ... ... ... пен
Энгельстің аса қадірлі досы Ф. Лосснер өткен ғасырдың 80- жылдарында – ақ
Маркс ... ... ... « Жер ... адамдар өмір сүріп тұрғанда ... мен оның ... ... жасай береді. Оның кемеңгерлігі барлық
халықтарға күн ... ... ... ... ... және де ... ... күш бұған бөгет жасай алмайды». Ал тіпті буржуазиялық радикал
Бизли дейтін адам ... қызы ... ... деп ... « Ол ... аса көрнекті адам еді, оның көзқарастарына қосылмасам да, мен оның
ой – ниеттерін жоғары бағаладым, оны ... ... ... іс ... ... ең ... досы Ф. ... зиратында К. Маркстің табыты алдында былай ... « ... ... де, ... да – оны жер ... отырды, буржуа –
консерваторлары да, әсіресе демократияшылдары да – оған пәле – жала ... ... ... ... Ол мұны елең де ... аса ... болғанда
ғана жауап беріп, мұның бәрін өрмекшінің торындай сыпырып ... ... ... Европа мен Америкада, Сибирь рудниктерінен Калифорнияға дейін
миллиондаған революцияшыл серіктері қадірлеген, сүйген, жоқтап ... ... ... ... ал ... былай деп айтуға толық батылым барады: Оның
дұшпандары көп болуы ... ... өз ... ... – бір жауы ... ма ... оның ... мен істері ғасырлар жасайды».
Айтылған азын – аулақ сөздердің өзі – ақ, ... ... ... ... ... ... даналықты ашып берсе, екінші жағынан, ... ... ... ... мұралары мәңгі – бақи адамзат мүддесіне
қызмет ... ... ... ... ... қоғамдық даму тәжірибесі осы айтылғандардың бәрін бір ғасырдан
астам уақыт бойы қалтқысыз дәлелдеп келеді, әлі де ... ... ... ... Маркс ісі мен ілімінің өмірлік күші ең алдымен, міне,
осында.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Карл ... - ... І том. ... ... ... ... 1963 ж.
2. Карл Маркс – «Капитал» ІІ том. Қазақстан баспасы, Алматы 1968ж.
3 . Карл ...... ІІІ том. ... ... ... ... Алшанов Р., Қазақстан экономикасының дамуының жаңа кезеңінде. Егемен
Қазақстан 2004 ж 5- мамыр №15
5. ... Қ. Р., ... ... ...... : ... 1999 ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Карл Маркстің өмірбаяны және экономикалық теориясы14 бет
Марксизм және өмір философиясы89 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
XVII ғасырдың I- жартысындағы еуропадағы халықаралық жағдай және отызжылдық соғыс46 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
Ішкі істер органдарының жүйесіндегі штабтың рөлі55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь