"Халықаралық валюта жүйесі."

Кіріспе

1 Халықаралық валюта жүйесі
1.1. Халықаралық валюталық жүйе. Оның мәні мен құрылымы.
1.2. Халықаралық валюта жүйесінің даму эволюциясы.
1.3. Халықаралық валюта жүйесін ұйымдастыру механизмі.

2 Халықаралық және аймақтық валюталар
2.1. Халықаралық валюта нарығы.
2.2. Аймақтық резервтік валюталар. Халықаралық валюталық қор.
2.3. Қазақстан Республикасының валюта саясаты.

3 Валюта бағамы
3.1. Валюта бағамы және оның мәні.
3.2. Тағайындалатын және еркін валюта бағамдары.
3.3. Атаулы және нақты бағам.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Халықаралық валюта жүйесі дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi сатып алу және сату айналымын тудыратын әдiстер, құрал жабдықтар және мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi адекватты шарттарды талап ететiн ұлтаралық капитал үрдiсiнiң объективтi дамуын бейнелейдi. Халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк ақшалай тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, валюталық нарықтар, халықаралық валюта, қаржылық ұйымдар және мемлекетаралық валюталық келiсiм шарттарды атауға болады.
Жалпы валюта, валюта жүйесі экономикада ерекше бір орынға ие. Себебі валюта дегеннің өзі - сөзбе сөз аударғанда құн деген мағынаны білдіреді, елдің ақша бірлігі, оның шартты түрі, халықаралық төлем-есеп айрысу айналымының каналдары арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы. Әр мемлекеттің өзін тәуелсіз мемлекет ретінде айқындайтын терретория, тіл, әнұрын, жалау, ту секілді белгілер болады. Сол сияқты валюта да мемлекет белгіренің бір құралы болып табылады.
Курстық жұмыстың өзектiлiгi елiмiздiң әлемдiк нарықта алдыңғы қатарлы елдер санатына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен қатар, халықаралық экономикалық қатынастарымыз дамып, соның iшiнде өзектi саласы халықаралық валюталық қатынастардың дамуы елiмiз үшiн маңызды. Өйткенi бiздiң экономикамызда теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, әлемдегi валюта өзгерiстерi бiзге де әсер етедi.
Сондықтан біз курстық жұмыстың тақырыбын “Халықаралық валюта жүйесi және валюта курсы” деп алдық.
Жұмыс үш бөлiмнен тұрады: бiрiншi бөлiмде жалпы халықаралық валюталық жүйенiң түсiнiгi және құрылымы, оның пайда болу себептерi мен негiзiн құраушы элементтерi, сондай-ақ оның эволюциясының негiзгi қозғаушы күштерi туралы айтылды.
Екінші бөлімінде аймақтық резервтік валюталар, халықаралық қор, халықаралық валюта нарығы және еліміз Қазақстан Республикасының валюта саясаты туралы баяндалады.
Сәйкесiнше, үшінші бөлімде валюта бағамы, оның мәні мен түрлері, айта кетсек тағайындалатын және еркін валюта бағамдары, атаулы және нақты бағам, Бреттон- Вуд валюталық жүйесі қарастырылады.
Бұл курстық жұмысты жазудағы негiзгi мақсаттарымыз бен мiндеттерiміз мыналар:
- халықаралық валюталық жүйенiң түсiнiгiн анықтап, оның пайда болуының себептерiн талдау;
- халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi элементтерiн анықтау;
1) «Халықаралық экономикалық қатынастар» Мамыров Н.Қ. Мадиярова Д.М. Қалқыбаева А.Е. «Экономика баспасы» 1998ж
2) «Халықаралық экономикалық қатынастар» Майдан- Әли Байгісиев Алматы «Санат» 1998ж
3) «Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық» Майдан- Әли Байгісиев Алматы. «Қазақ университеті» 2004ж
4) «Халықаралық экономикалық қатынастар» Елемесов Р.Е. Алматы. «Қазақ университеті» 2002ж
5) ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №5 2005ж
6) «Макро экономика» Мамыров Н.Қ, Тілеужанова М.Ә. Алматы 2003ж
7) «Валюталық нарық және валюталық операциялар» Бертаева К.Ж.
8) «Сыртқы экономикалық саясат және экономикалық қауіпсіздік» Мадиярова Д.М.
9) «Экономикалық теория» Әубәкіров Я.Ә. Доскалиев С.Ә. Байжұмаев Ж.Қ. Алматы. «Санат» 1998ж
10) «Қаржы» Құлпыбаев С. Алматы. «Экономика баспасы» 2007ж
11) «Қазақстан Республикасының нарығын мемлекеттік реттеу» Есқараев Ө.Қ. Алматы. «Экономика баспасы» 2007ж
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Халықаралық валюта жүйесі
1. Халықаралық валюталық жүйе. Оның мәні мен құрылымы.
2. Халықаралық валюта жүйесінің даму эволюциясы.
3. Халықаралық валюта жүйесін ұйымдастыру ... ... және ... ... ... валюта нарығы.
2. Аймақтық резервтік валюталар. Халықаралық валюталық қор.
3. Қазақстан Республикасының валюта саясаты.
3. Валюта бағамы
1. Валюта бағамы және оның мәні.
2. ... және ... ... ... ... және ... бағам.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Халықаралық валюта жүйесі дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi ... және сату ... ... ... ... ... және
мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi
даму экономикасы ... ақша ... ... ... ... ... ... үрдiсiнiң объективтi дамуын бейнелейдi.
Халықаралық валюталық ... ... ... ... ... ... тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, ... ... ... ... ұйымдар және мемлекетаралық
валюталық келiсiм шарттарды атауға болады.
Жалпы валюта, ... ... ... ... бір орынға ие. ... ... өзі - ... сөз ... құн деген мағынаны білдіреді,
елдің ақша бірлігі, оның ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы. Әр
мемлекеттің өзін тәуелсіз мемлекет ... ... ... ... ... ту ... ... болады. Сол сияқты валюта да мемлекет
белгіренің бір құралы болып ... ... ... елiмiздiң әлемдiк нарықта алдыңғы қатарлы
елдер санатына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен қатар, ... ... ... ... ... өзектi саласы халықаралық
валюталық қатынастардың дамуы елiмiз үшiн ... ... ... теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, ... ... ... де әсер ... біз курстық жұмыстың тақырыбын “Халықаралық валюта жүйесi
және валюта курсы” деп ... үш ... ... ... ... жалпы халықаралық валюталық
жүйенiң түсiнiгi және құрылымы, оның пайда болу себептерi мен ... ... ... оның ... негiзгi қозғаушы күштерi
туралы айтылды.
Екінші бөлімінде ... ... ... ... ... ... нарығы және еліміз Қазақстан Республикасының валюта
саясаты туралы баяндалады.
Сәйкесiнше, үшінші бөлімде валюта бағамы, оның мәні мен ... ... ... және ... ... бағамдары, атаулы және нақты бағам,
Бреттон- Вуд валюталық жүйесі қарастырылады.
Бұл курстық жұмысты жазудағы негiзгi мақсаттарымыз бен мiндеттерiміз
мыналар:
- ... ... ... ... ... оның пайда болуының
себептерiн талдау;
- халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi элементтерiн анықтау;
- халықаралық валюталық жүйенiң ... ... оның әр ... ... ... ... ... сондай-ақ аймақтық валюталық жүйенiң
негiзгi ерекшелiктерiн бағалау;
- Қазақстан Республикасындағы валюталық жүйенiң ... мен ... ... осы ... ... мәселелерге кеңiнен тоқталайық.
1 Халықаралық валюта жүйесі
1. Халықаралық валюталық жүйе. Оның мәні мен құрылымы.
Халықаралық ... жүйе (ХВЖ) – ... ... эволюциалық дамуы нәтижесінде ХІХ ғасырдың ортасына қарай
туындады. ... ... мен ... дүниежүзілік шаруашылық
құрылымына, оның принциптерінің сәйкестілігіне, алдынғы ... ... ... болады.
ХХ ғасырдың орта шенінен бастап халықаралық экономикалық, қаржы-қаражат
және валюталық қатынастар өз дамуында жаңа ... ... Ашық ... ... ... ... сауда айырбасын жеделдетуді,
халықаралық қаржыландыруды дамытуды, жаңа валюта рыноктарын құруды, ... ... ... валюталық-қаржылық қатынастарды кеңейтуді көздейді.
Валюталық қатынастар дегеніміз – ... ақша ... ақша ... ... байланысты жүзеге асатын экономикалық
қатынастардың жиынтығы.
Дүниежүзілік ақша сыртқы сауда мен ... ... ... ... ... ... ... және қарыз беруді,
ғылыми – техникалық айырбасты, туризмді, заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... Валюталық қатынастардың жекелеген элементтерінің
қалыптасу тарихына көз салсақ, оның ... ... ... ... байқаймыз.
Ежелгі Греция мен Ежелгі Римде валюталық қатынастар вексельдік ... ... ... ... ... бірге, валюталық қатынастар
Орта ғасырда, дәлірек айтқанда, Лионда, Антверпенде және Батыс Еуропаның
басқа да ... ... ... жәрмеңкелер» түрінде жүзеге
асырылғандығын атап өту керек. Бұл ... ... есеп ... ... ... ... жүргізілген. Феодалдық және
капиталистік өндірістің дамуы дәуірінде ... есеп ... ... ... ... ... Халықаралық валюталық қатынастардың
дамуына әсер ... ... ... ... дамуы;
- дүниежүзілік нарықтың құрылуы;
- халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуі;
- шаруашылықтың дүниежүзілік интернационалдануы.
Демек, халықаралық валюталық қатынастар ХЭҚ-тың алуан түрлі ... ... ... ... ХВҚ ... дамуы процесінде
белгілі бір ұйымдастырушылық ... ие ... Осы ... ... жүйе ... валюталық қатынастарды ұйымдастырушы және
реттеуші ... Олар ... ... ... ... ... [1;77,78б]
Валюталық қатынастар ұлттық және халықаралық деңгейде жүзеге ... ... олар ... ... ... ... ... валюта жүйесі
дегеніміз – мемлекеттік заңдармен бекітілген, елдің ... ... ... ... ... ... ... негізгі белгілеріне
мыналар жатады:
- Ұлттық валюта бірлігі;
- ресми алтын-валюта қорының құрылымы;
-Ұлттық валютаның паритеті мен валюта курсын ... ... ... ... ... ... ... валюталық шектеулердің денгейі;
- мемлекеттің сыртқы экономикалық есептеулерді ... ... ... ... – ғаламдық деңгейде валюталық-қаржылық қатынастарды реттеуші
механизм, сонымен бірге ол ... ... ... (ҰВЖ) өзара тығыз
байланысты болады.
Халықаралық және ұлттық валюталық жүйелердің ... ... ... ... деп ... ... ... олардың элементтері
бір-бірінен ерекшеленеді.
Осы ерекшеліктерге ... ... үшін ҰВЖ мен ... ... ... – бұл ... ... құрамына байланысты өзара қатысы.
Паритет валюта курстарының негізінде жатыр. Бірақ паритет пен ... ... да ... тең ... курс – ... елдердің валюталарының арасындағы арақатынас
немесе басқа елдің валютасымен ... ... бір ел ... курс және паритет ұлттық валюталық ... ... буын ... ... атқарады.
1 кесте- ҰВЖ мен ХВЖ- нің негізгі элементетері
|ҰВЖ-ні сипаттайтын негізгі |ХВЖ-нің ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ликвидтік активтердін|
|резервтердін құрамы. ... мен ... ... валютаның паритеті және |3.Паритеттер мен курстардың ... ... ... ... ... | ... ... |4.Валюталардың өзара аыналымдылық |
|(айырбасталыну) немесе ... ... ... | ... ... ... есеп ... |
|бар-жоқтығы. ... ... ... ... ... ... нарықтар |
|айырысуларды жүзеге асыру реті. |мен ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... даму банкі) статусы. ... ... ... ... ... шеңберіндегі валюталық
қатынастарды ұйымдастырудың нысаны.
Бұл жүйе дүниежүзілік капиталистік шаруашылықтың бірте-бірте қалыптасуы
нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтеріне мыналар жатады:
- ұлттық және ұжымдық валюта бірліктерінің қоры;
-халықаралық өтімді (ликвидный)активтердің құрамы мен құрылымы;
-валюталық ... мен ... ... ... )механизмі;
- валюталардың өзара айырбасталу жағдайы;
- халықаралы есептеулердің нысандары;
-халықаралы ... ... мен ... алтын рыногындағы орныққан
тәртіп;
-халықаралық валюта-қаржы қозғалысын реттеуші ұйымдар (Халықаралық валюта
қоры – МВФ, ... даму ... – МБРР және ... ... ... ... міндеттеріне тұрақты экономикалық
өсуді, инфляцияны ауыздықтауды, ... ... ... пен ... тепе-теңдікте сақтауды қамтамасыз ету шеңберіндегі ... мен ... ... ... ... ... ... халықаралық экономикалық ... ... ... ... әсер ... ең ... ... жүйенің дамуы қоғамдық ұдайы өндіріс процесінің заңдалықтарымен
анықталады.
Кейбір ... ... ... жүйе ... ... ... ... мүмкін. Осындай сәйкессіздік нәтижесінде әлемдік
валюта жүйесі дағдарысқа ұшырап отырады, бұл дағдарыс ескі жүйенің бұзылып,
оның жаңа жүйеге ... ... ... ... ... ... әлемдік экономиканың сұраныстарына байланысты қалыптасады.
2. Халақаралық валюталық жүйенің даму эволюциясы.
Өзінің дамуы процесінде ХВЖ төрт кезеңнен өтеді, ... ... тән ... ... алтын стандарт жүйесі. Бұл жүйе ХІХ ... ... ... және заңды түрде 1867жылы Париж конференциясында бекітілді. Осы
конференцияның шешімі бойынша, алтын әлемдік ақшанын жалғыз ... ... ... ... ... ... ... жүйенің негізі – алтын монеталық стандарт. Әрбір валютаның алтындық
құрамы бар, осыған сәйкес ... ... ... ... валютаның алтынға аыйрбасталуы. Алтын танымал әлемдік ақша
ретінде қолданылады. Әрбір ... ел ... де, оның ... тыс
жерлерде де еркін түрде алтынға айырбасталады.
3.Алтын құймалар монеталарға еркін түрде ... ... ... ... ... экспортталады және алтын халықаралық ... ... қоры және ... ішкі ... ... ... орнатылады.
Алтын монеталық стандарт бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салыстырмалы
түрде тиімді болды. Уақыт өте келе ... ... ... ... бастады,
яғни ол өсіп бара жатқан шаруашылық байланыстардың масштабына сәйкес болмай
қалды.
Соғыс басталғаннан кейін жауласушы елдердің орталық ... ... ... ... және ... ... жабу үшін олардың
эмиссиясын ұлғайтты.
Бірінші дүниежүзілік соғыс нәтижесінде қалыптасқан ... ... ... ... ... стандарт белгіленді. Ол ... ... ... ... ... ... жүйе заңды түрде 1922жылы Генуядағы халықаралық
экономикалық конференцияда белгіленді.
Алтын – ... ... ... бойынша, банкноттар алтынға емес,
вексель және чек, яғни ... ... ... ... ... мен фунт ... қабылданды.
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарының өзінде жаңа дүниежүзілік валюталық
жүйенің құру жұмыстары басталған еді, өйткені Генуядағы ... ... ... ... ... жүйе ... түрде 1944жылы Бреттон-Вудстағы (АҚШ)
халықаралық конференцияда ... ... ... ... принциптерден тұрады:
1.Алтын бұрынғыдай елдер арасындағы сонғы ақшалай есеп ... ... ... біртұтас резервтік валюта болды, ол алтынмен ... ... ... валюталарының құндылығын анықтайтын өлшем ретінде әрекет
етті, сонымен ... ... ... ... болып саналады.
3.Басқа елдердің Орталық банктері мен үкімет мекемелері долларды АҚШ-тың
казначействосында (қазына мекемесі) айырбастаған. Ол кездегі курс ... АҚШ ... 1 ... унцияға (31,1035 гр.)тең болды. Сонымен бірге,
үкімет ... және жеке ... ... жеке ... нарықтардан сатып
алу мүмкіндігіне ие болды.
4.Валюталардың өзара айырбасы және ... ... ... және ... ... ресми валюталық паритеттер (тепе-
теңдік) негізінде жүргізілді.
5.Елдер кез келген басқа валюталарға қатысты өз ... ... ... тиіс ... ... валюталық курс паритеттен тар көлемде
ауытқушы еді (ХВҚ-тың жарғысы ... +1 және ... ... ... +0,75 . ... ... ... алтынның
қолданылу масштабы күрт төмендеп кетті, ең басты ... ... ... ... валюталық қатынастар Халықаралық валюталық қор
(ХВҚ) рақылы реттелуші еді. Бұл қор ... ... ... ... ... - осы ... мүше елдердің валюталық
паритеттерді, курстар мен валюталардың еркін айырбасталуын дұрыс ... ... ... ... ... халықаралық валюталық
жүйе ең алғаш рет үкіметаралық келісімдерге негізделе бастады
Бреттон-Вудс жүйесі ширек ғасыр ішінде әлемдік ... мен ... ... ... та бұл жүйе оған ... елдердің барлығына тең қүқықты бере
алмады және АКШ-тың Батыс Еуропа, Жапония және ХВҚ-қа мүше ... ... ... ... ... ... берді.
Басқа елдерге зиян келтіре отырып, АҚШ-тың позициясы күшейе ... ... ... Бреттон-Вудс жүйесінің қарама-қайшылықтары күн санап шиеленісе
түсті.
Американдық ... ... АҚШ – ... ... – Жапония сияқты үш
әлемдік орталықтардың ... ... ... жаңа ... орналастырылуына
сәйкес болмай қалды.
Валюталық қатынастарда доллар өзінің монополиялық жағдайын ... ГФР ... ... франкі, Батыс Еуропаның басқа валюталары және
жапон иенасы американ долларына ... ... ... ... ... ... шектеулі мөлшерден асып кетті.
Долларды алтынға айырбастау АҚШ үшін өте ... ... ... ... ... ... ... баға белгілеуге мәжбүр болды.
70-жылдардан бастап АҚШ ресми баға ... ... ... ... ... жүйесі іс жүзінде күйреді.
Төртінші, халықаралық валюталық жүйе 1976жылы ХВҚ-тың Кингстонда (Ямайка)
өткен ... ... ... ... ХВЖ-нің принциптері
төмендегідей:
1. Валюталық курстардың құны мен есептелу нүктесін айқындайтын құрал
ретіндегі алтынның функциясы жойылды, яғни алтынның ... ... ... ... ... ... ... Елдер арасындағы валюталық өзара қатынастар әлемдегі елдердің
ұлттық ақша бірліктерінің ... ... ... ... елге ... курстардың кез келген режимін таңдауға
мумкіндік беріледі. Жаңа жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... алушылық қабілеті;
ә) халықаралық нарыққа валюталардың сұранысы мен ұсынысының арақатынасы.
3. ... ақша ... ... ягни ... ... ... құқығы)
стандарты құрылды.
СДР негізгі резервтік валюта ретінде болып, басқа резервтік валюталардың
рөлін азайтты. СДР алтын мен доллар альтернативасы болып ... ... ... ... валюталық жүйе – валюталардың
өзгермелі курсы қалыптасты.
Бұл жүйе екі элементтен тұрады:
1. негізгі ... ... ... ол ... ... ұлттық валюталар өздерінің валюталық курстарын сақтай
алады;
2. валюталық курстардың ... ... ... ... ... курс ... валюталарға қатысты сақталады, басқа валюталарға
қатысты валюталық курс еркін түрде өзгереді. Ямайка келісімінде ... ... мен ... ... ... болып қабылдануы тиіс еді.
Алғашында СДР бірлігі доллардың осыған ... ... ... ... ... ... ... алтындық құрамы алынып тасталды.
СДР курсы валюталық кәрзеңке негізінде анықталды.
Валюталық кәрзеңке – 16 ел валюталардың ... ... ... ... сыртқы саудасы дүниежүзілік сауданың 1 -нен кем ... ... 1 ... бастап, валюталық кәрзенкенің құрамы мұнай
экспорттаушы елдердің ... ... ... ... ... ... 1 қантарынан бастап валюталық кәрзеңке 5 ... ... Бұл ... ... – СДР-дың шартты құнын есептеуді
жеңілдету.
Бұл ... ... АҚШ ... ГФР ... ... иені, француз
франкі, ағылшын фунт стерлингі.
Валюталық кәрзеңке – бұл белгілі бір ... ... ... курсын
басқа валюталар жиынтығына қатысты өлшеу. ... ... ... элементтер әсер етеді: оның құрамы, валюталық компоненттердің
көлемі, долларға ... ... ... ... ... ... бойынша, СДР әрі резервтік валюта, әрі несие болып
табылады.
Біз жоғарыда СДР резервтік ... ... ... ... бірге,
резервтік валюталық бірліктің тағы бір түрі бар. Ол – ... құны ... ... ЭКЮ ... [1;80,81,82,83б]
1.3 Халықаралық валюта жүйесін ұйымдастыру механизмі.
Қазіргі халықаралық ... ... ... ... ... бар. Бұл ... ... бір бөлігі
халықаралық валюта- қаржылық және несиелік ұйымдар болып ... ... ... сипатымен де, орналасқан географиялық аумағымен ... ... бір ... тек қана ... ... немесе несиелік
мәселелермен шұғылданса, бірқатары дәл осы мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... қоры және Бүкіл
дүниежүзілік банк тобы әрекет етеді. Формалды көзқарасқа сәйкес олар ... ... ... ... ... ... іс- қимылы
мен әрекеттерінде толық дербестікке қол жеткізген.
Валюта несиелік қатынастар халықаралық сауда қатынастарымен ... ... ... онда БҰҰ-ның сауда және ... ... 1964 жылы ... 3-4 ... бір рет шақырылады)
валюта- несиелік проблемаларды талқылауға ... ... жөні жоқ. ... ... ... ... валюта қоры
сияқты нақты шешімдер қабылдайтын функциялары жоқ. 80-ші ... ... ... елдері арасындағы қайшылықтардың күшеюіне байланысты ЮНКТАД
қызметі өзіне халықаралық қоғамдастықтың назарын аударып, жіті ... ... ... ... ... өзара тәуелділік мәселелерімен
шұғылдана бастады. Айталық, ЮНКТАД қазір тауарлар мен қызмет ... ... ... түрде қарастырумен қатар капиталдардың,
технологиялардың, валюталық және ... ... ... ... ... ... Бұл ... жетістіктерінің бірі
ретінде дамушы елдердің сыртқы берешектерін реттеу жолдары мен әдістеріне
арналған ... ... ... ... БҰҰ ... орган ролі соңғы онжылдықта ЮНКТАД ұйымының беделін арттырды
және аталған проблемалар ... оның ... ... ... ... ... ... мәселелер БҰҰ-ның экономикалық және әлеуметтік кеңесі
шеңберінде құрылған аумақтық комиссиясының қызметінде де өз көрінісін тауып
отыр.
1995 ... бері ... ... ... ісін ... Бүкіл
дүниежүзілік Сауда Ұйымының қызметі басталды. Бұл ұйымның ... ... ... ... қосар үлесі мол болары сөссіз. Мұның ... ... ... ... да зор ... ... .Халықаралық валюта- несиелік қатынастардың институционалдық
құрылымдары арасында халықаралық және аумақтық даму ... ... ... (Филиппин) қаласында орналасқан Азиялық даму банкіне 55 мемлекет
мүше. Бұл банк ұзақ мерзімді несиелерді ... ... ... қызмет
атқаратын көпжақты мекеме. 90-шы жылдардың орта шеніне қарай ... ... бірі ... жағдайдағы 50 млрд. доллар көлемінде несиелер берді.
Азия даму ... ... ... ... қаржыландыру
мәселелері басымдықтарды пайдаланып отыр. Мұның өзі Азия- Тынық ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Егер Азия даму банкі бұдан бұрынырақ нақты ... ... ... ... тәуекелдікті ауыздықтай отыра, несиенің бір
бөлшегіне ғана ... ... ... ... ... ... 1995 жылдан
бастап мүдделі мемлекеттермен батыл, тығыз байланыстарға көше бастады.
Азия даму банкі ... КСРО ... да ... ... ... ... Айталық, 1995 жылдың соңында Азия даму банкінің директорлар
кеңесі Қазақстанға жалпы сомасы 120 млн. ... ... ... ... ... жариялады. Бұл несие агроөнеркәсіп кешенінің кәсіпорындарын
қолдауға және әлеуметтік бағдарламаларды ... ... ... даму банкі 1973 жылы құрылған Азия даму қорын да басқарады.
Аталған қор Азияның ең ... ... 40 ... ... ... несиелер беруді мақсат тұтқан.
1966 жылдан бастап Африка континентінде Африка даму банкі жұмыс істейді
(штаб- ... ... ... ... ... Абиджан қаласында
орналасқан). Банктің мүшелері қатарында африкалық және африкалық емес 25
мемлекет бар. Африка даму ... ... ... тек қана африкалық елдерге
береді. Сондай-ақ, ол ... ... ... мен ... ... ... ... даму банкі (МаБР, штаб- пәтері Вашингтонда орналасқан) өз
операцияларына 1960 жылдың 1 ... ... ... Банк ... ... ... дамуын жеделдету мақсатында несиелер ... ... ... даму ... (ИБР, ... ... Сауд ... Джидда
қаласында орналасқан) мақсаты мүше елдердің экономикалық ... және ... ... мен басқа да мемлекеттердің өсіп- өркендеуіне
жәрдемдесу. Ислам конференциясы ұйымының ... ... ... ... 1975 ... ... ... кірісті.
Халықаралық валюталық- несиелік қатынастардың ... ... ... ... ... ерекше орын алады. Бұл банк
1930 жылы ... ... ... ... ... ... ... есептеу банкінің ақша бірлігі болып алтын құрамында 0,29032258
г. таза алтын бар франк қызмет етеді. [3;47,48,49,50б]
2 Халықаралық және ... ... ... ... ... ... және қаржы- несие нарықтары ... ... ... ... ең ... бірі.
XX ғасырдың соңғы 15-20 жылы қаржы нарықтарының қарқынды ... 1980 ... ... ... жүзінің дамыған елдерінің қаржы
активтері олардың ішкі ... ... ... 2,5 есе ... ... валюта және сауда операцияларының құндарының ара
қатысы 1980 жылы 10:1 болса, 1992 жылы бұл ... 60:1 ... ... ... ... ... айнымалының объективті заңдылықтары жатыр.
Бір жерлерде уақытша бос капиталдар пайда болса, екінші жерде оған сұраныс
қалыптасады. ... ... және ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылық деңгейінде ... ... ... ... ... дүниежүзілік сауда, қызмет көрсету
және ... ... ... ... ... валютамен қамтамассыз етуді
қажетсінеді, ұлттық валюталардың сауда- саттығын талап етеді.
Дүниежүзілік валюта, несие, құнды қағаздар нарықтары ... ... ... ... ... ... пен ... шоғырлануы;
2) шаруашылық байланыстардың интернационалдануы;
3) банкаралық телекоммуникациялардың дамуы;
Валюта нарығы дегеніміз- сұраныс пен ұсыныс негізінде шетелдік валютаны
ұлттық валютаға ... ... ... ... алу мен ... ... ... Ұлттық валюта нарықтары дамыған нарықтық экономикасы бар
елдердің барлығында қызмет ... ... ... ... мен ... ... күшеюі арқылы біртұтас дүниежүзілік валюта нарығы
қалыптасты. Оның құрамына ... ... ... ... кіреді. Бұл нарықтар өздерінің көлеміне, валюталық ... ... ... ... ... ... ... нарықтары дүниежүзілік қаржы ... ... ... орталықтары дегеніміз- банктердің маманданған несие-
қаржы институттарының ... ... Онда ... ... несие, қаржы
операциялары жүргізіледі және құнды қағаздармен, алтынмен байланысты
келісімдер жасалады. ... ... ... ... ең ірілері-
Лондон, Нью-Йорк, Майндағы Франкфурт, Париж, Цюрих, Токио валюта нарықтары.
Бұлардағы ... ... ... ... ... ... күніне
10-12 млн. доллардан 900 млрд. долларға дейін өсті.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... шаруашылық байланыстарының интернационалдануы негізінде
валюталық нарықтардың да әлемдік өріске шығуы және ... ... ... ... байланыс құралдарын кеңінен қолдануы;
2) валюталық операцияларды орталықсыздандыру және олардың компьютерлерді
қолдану арқылы бүкіл әлемдік сипатқа ие ... ... ... ... ... мәнінің артуы;
4) алыпсатарлық келісімдер көлемінің ұлғаюы;
5) валюта курстарының тұрақсыздануы.
Валюта нарықтары халықаралық есептеулерді жедел ... ... ... ... ... және қаржы нарықтарымен өзара
байлынысын нығайтуды қамтамассыз етеді. ... ... ... ... ... ақ ... ... резерфтері
толықтырылып отырады. Сонымен қатар валюталық нарықтар ... ... ... бір топ ... ... Нақты қызмет шеңберінде валюта нарықтары ... ... ... және ... ... ... ... көрсетілген уақытта сату мен сатып ... ... ала ... ... ... Бұл ... контрактыға
қол қойылған мезеттегі валюта курсы бойынша жасалады.
Опцион дегеніміз- мерзімдік келісім бойынша валютаны ... мен ... ... ... ... ... Аймақтық резервтік валюталар. Халықаралық валюталық қор.
Еуропалық валюталық бірлік (ЭКЮ)(Еurope an curren cy unit) ... ... ... ... ... Еуропа елдерінің 12 валютасына
негізделеді.Валюталық кәрзенке дегеніміз –бір валютаның орташа курсын басқа
валюталардың белгілі жиынтығына қатысты өлшеу әдісі. ... ... оның ... ... және ... долларға қатысты рыноктық
курсына тәуелді. Кәрзенкедегі ... ... ...... (ЕҚ)жалпы ұлттық өнімдегі және ЕҚ ... ... ... ... ... ЭКЮ шамамен: 1,3 АҚШ долларына тең.
Ресми ЭКЮ-дің эмиссиясы жартылай есеппен алтынмен және ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп
шоттарында жазу ретінде көрсетіледі.
Еуропалық валюталық жүйеде (ЕВЖ) ЕҚ ... ... ... ... ... ... ... (1-диаграмманы қараңыз). Осы негізгі
курс негізінде валюталардың өзара курстары есептеледі, іс ... ... ... ... ... ауытқуы мүмкін.
Бірақ та 1993жылдың тамызында итальян лирасы мен испан ... ... ... ауытқулардың жеңілдетілген режимі белгіленген.
ЭКЮ-ді құрудағы мақсат - бұл ЕҚ-қа кіретін жекелеген елдердің валюталық
курстарының тұрақтылығын қамтамасыз ... ... тағы бір ...... ... ... АҚШ ... дәрежеде сенімді болмауы, сонымен бірге, ЭКЮ-дің құрылуы ЕВЖ-нің
доллардың ауытқуына тәуелді болуынан және АҚШ-тың ... ... ... ... етуі ... ... АҚШ долларына альтернатива ... ... ... ... қана ... ... ... валюталық интеграцияны
жүргізуге, валюталардың ауытқуына мемлекеттік бақылау қоюды жузеге ... ... ... ... нәтижесінде Еуропалық
валюталық жүйе (ЕВЖ) құрылды.
ЕВЖ – бұл халықаралық валюталық ... ол ... ... ... ... ... ... байланысқан экономикалық
қатынастардың жиынтығы болып табылады.
ЕВЖ-ге мүше елдердің валюталары және де олардың Еуропалық есеп айырысу
бірлігінің ЭКЮ-дегі ... ... йф- ... ... ... фунт ... ... лирасы- 9,9%
Голландия гульдені- 9,5%
Бельгия франкі- 7,8%
Испан песеты- 5,2%
Дат кронасы- 2,5%
Португал ... ... ... ... франкі- 0,3%
Ж..Делор концепциясы бойынша, Еуропалық валюталық бірлесу ... ... ... ... ... координацияланған экономикалық және
валюталық саясатты ... ... ... ... құру;
3)Ұлттық валюталардың ЕҚ-тың біртұтас валютасына айырбасталуы.
Ж.Делор жоспарының үшінші кезеңі үш бөлікке бөлінеді:
а)1998жылы валюталық Одаққа кіру рұқсаты бар ... ... ... критерийлері мыналар: инфляция деңгейі, мемлекеттік бюджеттің
тапшылығы (3%-тен көп емес), есепке алу ставкасын мөлшері, ... ...... ... ... ... банк ... айырбас
операцияларында ортақ валютаны қолданатын болады;
б)2002 – ... ... ... мен ... ЕВРО атты ... ақша ... айырбасталуы жүзеге асырылады.
Еуропалық валюта жүйесінің (ЕВРО) пайда болуы нәтижесінде ЕҚ-тың алатын
артықшылықтары:
- ЕВРО-ның әлемдегі ең күшті валюталардың бірі ... ... ... ... ... тұрақтандырғыш факторы болады, инфляциямен күресуді
жеңілдетеді, АҚШ және Жапониямен бәсекелесе отырып, ЕҚ-тағы мемлекеттердің
тауарлары мен ... ... ... ... ... ... ... барлық әлем инвесторларының ЕҚ-қа деген
қызығушылығының ұлғаюы;
- еуровалюта нарығы бірден әлемдегі ең маңызды ... ... бір ... ... ... ... ... шығындарды
жоюға мүмкіндік береді;
- барлық Еуропалық ақша ... ... ... қатаң
фикциясы биржалық маклерлер жүргізетін есепке алу ставкаларымен байланысқан
операциялардың жойылуына әкеліп соғады.
Халықаралық Валюталық Коры (МВФ)
Халықаралық валюталық ... ... ... ... ... ... ең ... халықаралық валюталық-қаржылық ұйым
болып есептеледі.Бұл қорды құрудың негізгі ... мүше ... ... күшейту мен валюталық курстерінің тұрақтылығын қамтамасыз ету
болады. Қазір бұл қорда 182 мүше ... бар. ... ... кеңсесі (штаб –
квартира)Вашингтонда (АҚШ)орналасқан.
Халықаралық валюта қорының атқаратын қызметтері:
1)Халықаралық өтімді қоры жеткіліксіз, болмаса төлем ... ... ... қаржылық құралдар беру;
2)Сауданың еркіндігін күшейтіп, келісімдер еркін түрде жүргізілуі ... ... ... мен ... ... ... отыру;
3)Мүше елдерді қазіргі қалыптасқан халықаралық валюта жүйесі мен төлемдер
туралы халықаралық келісімдерге сенімді арттыратын қаржы саясатын жүргізуге
итермелеу. Нәтижесінде бұл ... ... ... ... ... ... төлем балансын реттейтін жобалар қабылдауна көмек
көрсету.
Үлестер мен дауыс беру құқығы:
ХВҚ-на ... ел ... ақша ... ... үлес – квота- деп
аталады да, мүшелік жарнаға ұқсас келеді. Біріншіден, ... ... қоры ... ХВҚ ... ... ... мүше елдерге
қарыз беруге жүмсайды. Екіншіден, жарна үлестерінің негізінде әрбір елдің
қарызға ала ... ... мен ... арнаулы қарыз алу құқығы бөлінгенде
алатын ... ... ... көп ... ... қарыздың
көлемі де соған сәйкес көбейеді. Үшіншіден, жарналар әр елдін дауыс санын
анықтайды. Үлестерді елдердің ... ... ... ... ... Олар ... бес жылда кайта қаралып отырады да, ХВҚ ... ... ... ... ... ... немесе кемуі
мүмкін.
Квота көлемі СДР-мен белгіленеді. Төменде жекелеген елдердің ... ... ... ХВҚ- ғы ... ... ... |% ... ... ... |100,00 ... |26526,8 |18,31 ... |8241,5 |5,69 ... |8241,5 |5,69 ... |7414,6 |5,12 ... |7414,6 |5,12 ... ... |5130,6 |3,54 ... |4590,7 |3,17 ... |4320,3 |2,98 ... |4313,1 |2,98 ... ХВҚ-на 1992жылдың 15шілдеде мүше болды. ХВҚ-ың ... ... ... ... Қазақстанның ХВҚ-ғы үлесі
247,5млн.СДР болып тағайындалды. [1;85,87,88б;7;]
3. Қазақстан Республикасының валюта саясаты.
Әлемдік ... ... ... ... ... мемлекет
тарапынан валюталық реттеу жүргізіледі.Қазақстан Республикасы егеменді ел
ретінде өзінің маңызды тарихи даму кезеңінде ... ... ... ... алдында валюта байланыстарының қызметін құрумен бірге
халық шаруашылығын қайта құру, оны нарық жолына бұру мәселелерін ... ... ... тұр. Жақын уақыттарға дейін ҚР-да « ... ... ... 14 ... ... заң бойынша жүрді. Бұл Қазақстан егемендік
алған соң қабылданған 1-заң еді. Бірақ та ол кезде Қазақстан сом ... ... жеке ... ... ... ... тәжірибесі аздау
болды. Бұл кезеңде еліміз өзінің ұлттық валютасын ... ... ... ... ... құру ... ... түсінді. Бірақ ескі
заңның қағидалары либерализациялау деңгейіне жауап беру мүмкіндігінің ... ... ол кей ... ... ... ... Ал казіргі
кезде жұмыс істеп жатқан ҚР-ның заңының 8-бабына түзетулер енгізілді.
1996жылы 24желтоқсанда Қазақстанда ... ... ... жаңа ... ... алғанда валюталық реттеу бірнеше әкімшілік шараларды
қажет етеді, яғни бұл ... ... ... және елден валюталық
реттеу ... ... ... бір қалыпта ұстау, валюта ... ... ету, ... ... валюталық ресурстарды
жинау жұмыстарыны ықпалын тигізеді. Сондықтан да валюталық реттеудің ... ... ... ... ... ... хабар жинау,валюта
заңдылықтарын қадағалау және қолдану жұмыстары ... ... ... валюталық реттеудің объектісі болып валюталық байлықтар ... ... ... заң бойынша валюталық байлыққа жататындар:
- шетел валютасы;
- қүнды қағаздар мен төлем құралдары және құны ... ... ... ... ... байланыстарының субъектілері болып резидентер және резиденттер
емес ... ... ... ... ... – қадағалау органы болып
табылатын - Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі. [1;88,89,90б;10;]
3 ... ... ... бағамы: негізгі түсініктер
Мемлекеттің әлемдік нарықтағыжетістіктері мен жалпы әрекеттерінің айнасы
ретінде төлем балансын қарастыруға ... ... да ... ... елдің барлық жасаған қарым-қатынасының экономикалық жағы, яғни
сандық мәні ... Ал, ... ... ... қорының анықтамасы бойынша оның
құрамына - операциялар балансы мен ... ... ... ... ... мен ... операциялары төлем балансында
көрініс алады.
Елдің экспорттық операциялары (тауар экспорты, қызмет экспорты) елдің
импортынан ... ... ... ... балансын активті (оң), ал кем болған
жағдайда пассивті (теріс) сальдолы деп атаймыз. Оң төлем балансы импортқа
қажет шетел ... ... ... ... ... ... құрылады:
1)ағымдағы операциялар: сауда, табыс қозғалысы,аударымдар ... жеке ... ... балансы: ұзақ мерзімдік инвестициялар – тікелей
және қоржындық, қысқа мерзімдік капиталдар қозғалысы;
3)тұрақтандырушы тармақта ... ... ... және қозғалысы, ХВҚ
(халықаралы валюта қоры) қаражатын қолдану, басқа да қаржы ... ... ... алтын, шетел валютасының, несиелердің
өзгерісі.
Төменде берілген ... ... ... ... ... ... отырғанымыздый Казақстан ... ... ... ал ... ... оң сальдо байқалады. Демек,
1998ж.елдін ... ... ... ... аз ... ... ... пайда болды. Бірақ елдін теріс сальдосының нәтижесі
экономикаға қатты әсер еткен жоқ, себебі тапшылық ... ... ... ... де ол үзақ уақыт бойы қайталанған жоқ..
Төлем балансының экономикаға әсері валюта бағамына әсер етуі ... да ... өз ... тек ... сипаты және статистикалық
мәні болады, оның еш экономикалық мағынасы жоқ. Ал ... ... ... ... жүргізеді. Ол елдін ішіндегі өзінің 5 функциясын (қызметін)
орындауына бағамымен әсер етуінде. ... ... ... ... ... ... жалпы дамуының негізгі алғышарттарының бірі.
Сондықтан да валюта бағамын толығырақ ... ... ... ... |1998ж. |1999ж. |2000ж. |2001ж. ... ... өнім |1733,3 |2016,5 |2596,0 |3285,4 ... | | | | ... |5870,6 |5988,5 |9615,4 |8646,9 ... |6671,5 |5648,3 |6849,8 |6363,0 ... ... ... 800,9 |343,7 |2765,6 |2283,9 ... | | | | ... ... |83,8 |138,2 |144,5 |153,2 ... ... | | | | ... ... орташа |78,3 |119,5 |142,1 |146,7 ... ... ... ... валютасы теңгемен басқа елде,
мысалы Ресейде сауда жасасаңыз ол төлем бола ... ... ... белгілеген өзіндік валюта бар. Ал егерде ... ... ... ... ... ниет білдірсе, онда ол төлем құралы ретінде «теңге»
валютасын қолдануы керек. Мысалы, қазақстандық бір компания Ресейдің ... қант ... ... ... сатып алушы қазақстандық
жабдықтаушыға қанттың құның ... ... ... ... ... өз ... ... салық, жалақы және т.б.төлемдер төлеуі
қажет. Ал сатып алушының қолында өзінің ұлттық валютасы ғана бар. ... ... ... ... ... ... валюта нарығы арқылы қанағаттандырады. Оның ең басты алғышарты
« екі әр түрлі ұлттық валюталарды ... ... ... ... ... ... ... адам демалуға, жұмыс бабымен, оқуға бара
жатқан кез келген елдің валютасына теңгені айырбастай ... ал шет ... ... өз ... ... ... бар. Ал
айырбастағанда валюта белгілі бір қатынаспен, бағаммен айырбасталады.
Валюта ... деп бір ... ... екінші елдің валютасына
айырбастағандағы валюталардың ... ... ... ... , 4тг= 1RR.
Теңгенің рубльге айырбасталына алынатын бағам жағдайын қарастырайық (1-
сурет).
Бірінші жағдай. ... ... ... ... ... арқасында
қазақстандықтарға рубль арзандап, онымен бірге Ресей тауарлары ... ... ... ... тауарларына деген сұранысты
өсіреді, ал ол өз барысында сол тауарларды сатып алуға қажет рубльге деген
сұранысты ... ... ... ұсынысы азаяды.Қазақстандық тауарлар арзан болып,
оған деген сұраныс жоғарылап, теңгеге деген ... та ... ... пен ... арақатынасының жалпы әдісі осы түрде болады
және жоғарыдағы кесте бойынша бір ... бес ... тең ... ... ... ... көптеген факторлар әсер етеді. Олар:
- Тұтынушы талғамының өзгеруі. Басқа елдің тауарына деген тұтынушуның
талғамы, көзқарасы ол елдің ... ... әсер ... Мысалы, америкалық
машиналардың беделі артса, онда тұтынушылар оны алуға тырысып, долларға
қосымша сұраныс тұрады. ... ... ... ... көп ... ... ұсынысы көбейіп, арзандайды.
- Табыстың салыстырмалы азаюы. Бір елдің ұлттық табысы басқа елдердің
ұлттық ... ... ... салыстырмалы жоғары болған жағдайда, ол
елдің валюта бағамы төмендейді. Себебі елдің ... оның ... ... болады.
- Бағаның салыстырмалы өзгеруі. Егер Қазақстанда баға өссе, ал ... ... онда ... ... ... ... тұтынуға тырысып, рубльге қосымша сұраныс ... ... ... ... ... тұтынуға деген ынтасы азайып,
рубль ұсынысын кемітеді. Бұл екі жағдай бірігіп теңгені құнсыздандырады.
- Салыстырмалы ... ... ... ... Мынандай
жағдайды ойластырайық. Қазақстанда инфляцияны тежеу мақсатында «Қымбат
ақша» саясаты ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме мөлшері басқа елдерге қарағанда ... ... ... ... инвестициялауға өте тиімді елге айналды, ал ол
инвесторларды ... ... ... ... ... теңгені алуға
итермелейді .
- Алыпсатарлық. Қазақстан экономикасында: а) Ресей ... ... өсу ... ... ... ... бар; ә) ... елдерге
қарағанда инфляция жоғары болады деген қауіп бар; б) ... ... ... ... ... жағдайда теңгесі бар тұлғалар қолындағы
теңгені басқа, қалыпты валютаға айырбастауға ... Ал ол сол ... ... оны ... ... ... бұл ... тиімділігіне келетін болсақ, онда оны жақтаушылардың
айтатын дәлелі: бұл әдісте валюта бағамы автоматты ... ... ... ... ... тапшылығы мен қалдықтары жойылады. Бұны сұраныс
пен ... ... ... ... болады.
Тепе-теңдік валюта бағамы 1rr = ax 1тг. жағдайда орнайды және де теріс
сальдо балансы жоқ деп ... Бұл ... ... ... ... мен Ресейдің қажет ететін теңге көлемі бір-біріне тең деп санаймыз.
Енді белгілі бір факторлардың әсерінен ... ... ... D-дан D –ге ... дейік. Қазақстандық экспорттық операциялар
елге«аА» көлемде рубльді әкеледі, ал ... ... «аС» ... ... ... ... бағам бойынша төлем балансының тапшылығы АС
қисығына тең болады. Бағам ... ... ... ол 1rr =1а х
1тг.бағамға ауысады. Ал бұл ... ... ... қазақстандық
тауарлар арзан болып, қазақстандықтарға ... ... ... ... ... ... ... сұраныс артады, ал Қазақстандағы
рубльге деген ... ... ... ... ... ... түрде
түзетіледі. [6;264,265,266,267,268;9;]
3.2 Тағайындалатын және еркін валюта бағамдары
Қазіргі заманда валюта бағамын белгілеуде бір- біріне қарама- ... ... ... ... ... ... ... тағайындалатын валюта бағам әдәсі.
Валютаның еркін айналымдағы бағамы кезінде бағам ұсыныс пен ... ... мына ... көре ... С ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі ұсыныс пен сұраныс
Еркін (толық) ауысатын валюта дегеніміз- ... ... ... ... шектеусіз ауысатын валюта. Бұл ... ... ішкі және ... ... бар. Ұлттық валюталардың еркін (толық) ауысу
мүмкіндіктеріне ... ... ... ... ... ... Нидерланды, Жаңа Зеландия, Біріккен Араб Эмираты, Оман, Сеймень
аралдары, ... АҚШ, ФРГ, ... ... валюталары ие болып
отыр.Валютаның ... ... ... ... ... ... даму
бағытындағы елдердің валюталарына тән. Сондықтан, ұлттық валютаның еркін
ауысу мүмкіндігіне декларативтік (жариялау) жолымен ... ... ... валютаның бір бөлігі резервтік валюта деп ... ... ... қамтамассыз ететін қаражаттар нысанында құрылады
да, басқа елдердің орталық банктерінде сақталады.
Тағайындалатын валюта бағамы ... бұл ... ... ... ... қарсы әдіспен жасалынады. Оның қолданылуы мемлекеттің
валюта бағамын тұрақтандырып отыру қажеттілігінің туындауымен қиындатылады.
Мысалы, ... ... ... ... автоматты түрде жойылады,
ал тағайындау жағдайында тапшылықты мемлекет жоюы керек. Осы ... ... ... ең күрделі сұрақтарының бірі. Оны жою жалпы
келесі әдістермен жасалады және олар ... ... ... ... ... Резервтерді қолдану. Бұл валюта бағамын тұрақтандырудың ең бір жеңіл
тәсілі. Ол ... ... ... валюта қорымен әсер ету механизмі. Ал
валюта қоры қалай жиналады? ... ... ... ... ... жылы ... болып, біраз валютаны иемденіп қалды. Ол қор мемлекеттің иелігінде
алтын ретінде сақталып, ... ... ... ... ... Бұл
тәсілдің тиімсіз жағы: егер теріс сальдо ұзақ уақыт байқалатын ... ... ... қоры ... бұл ... бас ... мәжбүр болады.
- Сауда саясаты. Ол мемлекеттің бағамды бір қалыпта ... ... ... шет ел ... ... ... шектеу, керісінше
экспортты (өз валютасына деген сұранысты) ынталандыру ... ... ... ... салу ... ... болады. Ол жеңіл де, бірақ бұл
қолдан жасалған шектеулер экономиканың дамуына кедергі жасайды.
- Валюталық бақылау; ... Тағы да бір ... ... Оның ... ... өзінің шетке тауар шығарушыларына
(экспорттаушыларына) шетел валютасын тапсыруға міндеттейді. ... ... ... ... импорттаушыларға бөліп береді.Сонда импорт көлемін
елдің экспорт көлеміне байланысты етеді. Бұл ... ... ... сауданың бұзылуы, кемсітушілік, таңдаманың шектеулілігі, қара базар.
- Ішкі макроэкономикалық реттеулер. ... және ақша ... ... ... ... ... ... азайтады.
Енді валюталық бағамдарға келетін болсақ, ... ... ... үш түрі ... ... 1879-1934 жылдар аралығында әлемде «алтын стандарт» атты
жүйе қолданылды. Оның барысы мен құлдырауы тағайындалатын валюта ... ... және ... ... ... ... алтын стандартталуы
болуы үшін келесі жағдайлар қажет:
1) ұлттық валютаның құрамындағы алтын салмағын белгілеу қажет;
2) алтын қоры мен ішкі ақша ... ... ... ... ... алтынның экспорты мен импортына кедергі болмау қажет.
Әр ел валютасындағы алтын құрамын өзі тағайындайды және алтын салмағының
қатынасы ... ... ... ... АҚШ- тың доллары= 25 ... 50 ... ... онда 1 ... 2 доллар. Алтын Америкаға ағылу үшін
бағам 1,97- ге дейін түсуі ... Бұл ... ... ... ... ... ... ағылады. Ал бұл нүкте алтынның импорттық нүктесі
дер аталады.
Бұл жүйенің макроэкономикалық ... ... Фунт ... ... теңдік жағдайы 1- суреттегі сұраныс пен ұсыныс жағдайындай
болсын. Белгілі- бір себептердің әсерінен британдық ... ... ... ... ... ... нәтижесінде Америка үшін ... ... ... ... ... ... ... пайда болсын. Алтын
стандартының алғашқы заңына сәйкес елдегі ақша көлемі мен алтын көлемі тең
болып, Америкада ақша ... ... ал ... ақша ... ... Ақша ... ... Америкада жалпы сұранысты азайтады және оның
нәтижесінде ұлттық өндірістің, ... ... баға ... ... ... Оған қоса ақша жиынының азаюы пайыздық
мөлшерлеме ... ... Ал ... ... ... ... ... табыс деңгейінің, жұмыс істеушілер санының, баға
деңгейінің өсуі байқалады. Ал ... ... ... мөлшерлемесі
керісінше төмендейді. Осыдан барып фунтке деген сұраныс төмендеп, ... ... ... артады. Себебі ... ... ... ... ... ... тиімді көрініп, доллар
қажет бола бастайды және үлкен пайыздық ... ... ... ... себептерден фунтқа деген сұраныс қайтадан
нүктесіне түседі. Бұл жүйенің нашар жағы: ... ... ... ... денгейінің төмендеу жағдайына ұшырауы. Төлем балансы жағымсыз
болған жағдайда елдегі алтын басқа ... ... ... ... жағдайлардың әсерінен ел экономикасының құлдырау қаупі бар..
Бреттон-Вуд валюталық жүйесі. ... ... ... ... ... ... халықаралық басқосуда (саммитте) әсер етілетін
байланған валюталық бағам жүйесі туралы келісімге қол қойылды. Жаңа ... ... ... жақтарымен оның келеңсіз әсерін жоятын жүйе болуы
керек. Ол конференцияда Халақаралық валюта қоры (ХВҚ) ... Ол ... ... мен оған әсер ету қызметін 1971жылға дейін ... ... ... ... ... не әсер етті? Екінші дуние жүзілік ... ... ... өз валютасын, ел өндірген тауарлардың бәсекелестік
мүмкіндігін жақсарту ... ... ... құнсыздануына )
ұшыратты. Себебі ел валютасы басқа валюталарға қарағанда арзан болса, онда
тауарлары да арзан болады. [6;269,270,271,272,273;8;]
3.3 Атаулы және ... ... ... ... екіге: атаулы және нақты бағамға бөледі.
Атаулы бағам- ол екі ... ... ... ... ... 1 ... ... бағамы бойынша халықаралық нарықта 1 долларды 150теңгеге
айырбастаймыз, ал доллар ... ... онда әр ... 150теңге төлейміз.
Нақты бағам- ол екі елдегі тауар бағасының қатысы. ... ... ... ... ішінде шығарылған тауардың бағасын басқа елдегі шығарылған
тауар бағасына салыстыра көрсетеді. Бұл ... ... ... ... ... құны 1000 ... Ал ... сондай
машина 2,4,млн. иена тұрады. Атаулы бағам 1 ... 120 иена ... ... отырғанымыздай америкалық машина жапондық машинаның жарты бағасын
құрайды. Осыдан нақты бағамның формуласы: Нақты ... = ... ... ... ... ... құны) / (шетелде өндірілген өнім құны)).
Е = Е * (Р / Р )
Формуладан ... ... ... ... ... ... ... бағасымен салыстырғандағы құнын білдіреді. Егер атаулы бағам ... ... ... алу ... ... және таза ... көлемі өседі,
оның формуласы:
NX = NX * (E )
NX- таза экспорт.
Таза экспорт пен нақты бағамның қатынасын біз келесі ... ... (2-ші ... ... ... ... бағам көлемі таза экспорт көлеміне
кері пропорцияналды қатынаста. Суреттегі вертикал сызықтың деңгейі таза
экспорттың көлемі теріс санға ауысуын, яғни импорттың экспорттан ... ... ... ... графикпен көрсетейік (3-ші сурет).
Σ
Σ
S-I
NX(Σ)
NX(Σ)
NX
NX
2 сурет- Таза экспорт пен нақты 3 сурет- бағамның ... ... ... тік ... қор мен ... ... көрсетеді.
[6;278,279,280б;11;]
Қорытынды
Жұмысымызды қорытындылай келе, халықаралық валюталық ... ... ... ... ... ... қызмет ететiн
және әлемдiк шаруашылықтағы валюталардың ... етуi ... ... ... ... ... ... қатынастары ... ... ... ... ... бiр ... ... Нәтижесiнде валюталық жүйе қалыптасты.
Валюталық жүйе дегенiмiз - ұлттық заңдылықтармен немесе мемлекет
аралық ... ... ... валюталық қатынастарды
ұйымдастыру және ... ... ... 3 ... ... Ұлттық валюталық жүйе;
2. Дүниежүзлiк валюталық жүйе;
3. Аймақтық ... ... ... ... ... нарықта валюталық операцияларды жүргiзуге халықаралық
сауда мен оған ... ... ... және ... мен несиелер қозғалысы негiз болып табылады.
Валюталық бағам дегенiмiз – бұл бiр ... ақша ... ... ... ақша ... бейнеленген бағасы. ... ... ... салыстыру, оларды өндiрiс және айырбас процесiнде ... ... ... қатынастарына негiзделедi. Валюталық бағам
валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ықпал ... ... ... ... ... ... ... мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ұлттық нарықтардың бағаларын, сонымен
бiрге әр алуан ... ... ... ... ... ... көрсеткiштердi салыстыраған уақытта валюталық бағам аса қажет.
Ұлттық валюта жүйесi дүниежүзiлiк ... ... ... ... ... ... валюта жүйесiнiң негiзiн осы
мемлекеттiң заңымен бекiтiлген ақша бiрлiгi құрайды. ... ... ... 1993 жылғы 12 қарашасындағы “Қазақстан ұлттық валютасын
енгiзу туралы” жарлығы ... 1993 ... 15 ... бастап
айналымға теңге енгiзiлдi.
Қазақстанның дүниежзiлiк шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына ... ... ... етедi. Елiмiздiң бүгiнгi таңдағы негiзгi валюталық саясаты теңге
құнының ... ... және оны ... ... ... ... ырықтандыру.
Қазақстан 1992 жылдың шiлдесiнде Халықаралық валюталық қорға мүше
болып кiргеннен ... ... ... ... ... валюта
жүйесiнiң құрылымдық қағидаларымен қордың ... ... ... қатыныастарын ұйымдастыру үшiн 1993 жылдың 14
сәуiрiнде ... ... ... ... ... заңы ... Ол
кезде Қазақстан Кеңес экономикасы аймағында болғандықтан ... ... ... ... қасы болатын. Қабылданған заң
бойынша валютаны ырқына жiберу ... ... ... ... ... ... келе ... валюта қатынастарына тiптi
қарама-қайшы сипатта болды. 1996 жылы 24 ... ... ... ... жаңадан заң қабылданды.
Жалпы валюталық қатынастардың дамуы елiмiздiң экономикалық тұрақтылығын,
әлемдiк экономикадағы ұлттық экономикамыздың орнын көрсетедi.
Елiмiзде ұлттық валюта ... 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... ... күннен бастап қызмет етуде.
Бүгiнгi таңда ... ... ... ашық ... шығып,
елiмiзде жүргiзiлiп жатқан қаржы шаралары өзiнiң оң жемiсiн берiп үлгердi.
Оған дәлел ретiнде бүгiнде елiмiз ТМД ... ... ... ... ... ең
жақсы дамыған және тиiмдi қызмет етiп отырған сала ... ... ... 1999 жылы ... ... ... ... принцип бойынша валюталық бағам деңгейін еркін нарық ... ... ... ... құбылатын айырбас бағамының ... ... ... пен ... нақты арақатынасын қамтып көрсетуге
тиіс. Бір сөзбен айтқанда валюта бағамы нарықтық заңдармен реттеліп, оның
бағамдық ... ... ... ... осы жүргізілген валюталық
реформаларға сәйкес ұлттық валютамыз ... ... ... (АҚШ ... ... ... құнының артуы байқалады. Әрине бұл
үлкен жетістік деп те ... ... ... ... ... өзiнде теңгенiң ел iшiнде еркiн
ауысуына iс жүзiнде қол ... ... ... атап ... ... теңге құнының халықаралық резервтік валюталар бойынша тұрақты
сақталып, ... ... ... өсуіне септігін тигізіп отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер
1) «Халықаралық экономикалық қатынастар» Мамыров Н.Қ. Мадиярова
Д.М. Қалқыбаева А.Е. «Экономика ... ... ... ... қатынастар» Майдан- Әли Байгісиев
Алматы «Санат» 1998ж
3) ... ... ... және ... ... ... ... Алматы. «Қазақ университеті» 2004ж
4) «Халықаралық экономикалық қатынастар» ... Р.Е. ... ... 2002ж
5) ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №5 2005ж
6) «Макро экономика» Мамыров Н.Қ, Тілеужанова М.Ә. Алматы 2003ж
7) «Валюталық нарық және ... ... ... ... ... экономикалық саясат және экономикалық қауіпсіздік» Мадиярова
Д.М.
9) «Экономикалық теория» Әубәкіров Я.Ә. ... С.Ә. ... ... ... ... «Қаржы» Құлпыбаев С. Алматы. «Экономика баспасы» 2007ж
11) «Қазақстан Республикасының нарығын мемлекеттік ... ... ... ... ... 2007ж

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық валюта жүйесі26 бет
Халықаралық валютаның жүйесінің және бағамының іс-әрекет механизмдерін зерттеп талқылау33 бет
Валюта нарығы. Валюта курсы және динамикасы20 бет
Валюта қатынастары және валюта жүйесі25 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Валюталық нарықтар12 бет
Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар36 бет
Валюталық операциялардың даму тарихы3 бет
Мемлекетаралық экономикалық дауларды шешудің құқықтық аспектілері55 бет
Нарықтық экономикадағы халықаралық сауда25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь