Қазақстан Республикасының банкілік қызметін мемлекеттік реттеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ...3.4

1 Банкiлiк қызметтң пайда болуы мен қалыптасу ерекшелiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.14

1.1 Банкiлiк қызмет мемлекеттiк реттеудiң объектiсi ретiнде ... ... ...5.14

2 Банк жүйесіндегі банкілік қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ..15.39

2.1 Банк қызметін қадағалау мен бақылау ... ... ... ... ... ... ... ...15.20
2.2 Ұлттық банктің екіншi деңгейдегі
банктерді қадағалаудағы өкілеттігi ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21.26
2.3 Банк құрудағы банкілік қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26.33
2.4 Банкiлiк қадағалаудың соңғы жылдардағы есебi ... ... ... ... ... 33.39

3 Банкілiк қадағалауда банкiлердiң құқықтық
мәртебесінің өзгеруі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40.50

3.1 Банктерді консервациялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40.42
3.2 Банктерді қайта құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43.45
3.3 Банктерді тарату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45.48
3.4 Банктердi қадағалаудың құқықтық салдары ... ... ... ... ... ... ...48.50



Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51.52

Қолданылған әдебиеттер тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53.54
Қазақстан Республикасындағы банкiлiк жүйенiң тұрақтылығын қамтамасыз ету банкiлiк қызметтi құқықтық реттеумен байланысты болып табылады. Мемлекетiмiздiң банк жүйесi соңғы жылдарда дүние жүзiлiк дамыған мемлекеттердiң банк жүйелерiнiң деңгейiне көтерiлдi. Одақ кезiнде республикамыздағы банктер орталық банктердiң филиалдары ретiнде қызмет атқарған болатын. Банктердiң өз бетiнше банкiлiк операцияларды iс жүзiне асыруы орталық банкпен реттелiнетiн. Нарық жағдайына көшуге байланысты республикамызда екi деңгейлi банк жүйесi қалыптасты. Бүгiнгi таңда республикамызда 38 екiншi деңгейдегi банктер қызмет етуде, олардың екеуi мемлекеттiк, бiреуi мемлекет аралық қалғандары коммерциялық банктер болып табылады. Банктердiң iс жүзiне асыратын операцияларының тұрақты түрде iсжүзiне асыру үшiн құқықтық тұрғыдан барлық жағдай жасалыну керек. Қазақстан Републикасының банк жүйесiнiң және банкiлiк қызметтiң тұрақты жұмыс iстеп дамуына ел басымыздың қосқан үлесi өте зор. Өйткенi президентiмiз банк саласына орасан зор көңiл аударып Ұлттық Банктi ешқандай мемлекеттiк органдарға тәуелсiз қалыптасуына бар жағдай жасады. Екiншi деңгейдегi Банктердiң құқықтық жағдайы конститутциямен және 1995 жылғы 30 наурыздағы Ұлттық Банк туралы, 1995 жылғы 31 тамыздағы банктер және банкiлiк қызмет туралы заңдармен сондай-ақ президенттiң жарлықтарымен, Ұлттық банктiң нормативтiк құқықық актiлермен анықталынады. Осы нормативтiк құқықтық актiлер бүгiнгi таңдағы банк қызметтiнiң құқықтық негiзi болып табылады. Бiтiру жұмысында мен банкiлiк қызметтiң түрлерiне тоқталып құқықтық реттеу негiздерiн қарастырдым. Нарықтық қатынастың қалыптасуы жағдайында, кәсiпкерлiктiң даму барысында банктер ролi жылдан жылға өсуде. Банк сөзi итальян “Banco„ сөзiнен шыққан ол орындық, айырбастаушы лавкасы деген сөздi бiлдiредi. Банк бiр жағынан кредит ақша капиталының орталығын бiлдiрсе, екiншi жағынан займ алушылар орталығын бiлдiредi. Банкiлiк қызметтi құқықтық реттеудiң негiзi Қазақстан Респуликасының конституциясы болып табылады. Конституцияда ата заңымызда кәсiпкерлiк қызмет рұқсат етiледi. Банкiлiк қызмет кәсiпкерлiк қызметтiң бiр түрi болып табылады. Ата заңымыздың 4-бабында құқық ретiнде конституция, заңдар, нормативтiк құқықтық актiлер және халықаралық шарттар болып табылады. Банктердiң қызметiн құқықтық реттеу және қадағалау ҚР-ның Ұлттық Банкiсiнiң негiзгi қызметтерiнiң бiрi болып табылады. Ұлттық Банкi өз құзiретi шеңберiнде банкiлiк қызметтi реттейтiн нұсқаулар мен ережелердi қабылдайды. Сонымен қатар олардың орындалуын реттейдi және қадағалайды. Ал Ұлттық Банк қызметiн ҚР-нң Президентi қадағалайды, Ұлттық Банк президент алдында есеп бередi. ҚР-ның банк жүйесi ТМД мемлекеттерiнiң iшiнде даму қарқыны жағынан бiрiншi орында тұр. Ұлттық Банк екiншi деңгейдегi банктерге банкiлiк қызметтi iс жүзiне асыру үшiн лицензия беретiн бiрден-бiр мемлекеттiк орган болып табылады. Банктер заң талаптарын орындамаған жағдайда Ұлттық Банк олардан лицензияны қайтарып алуға құқылы.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы,«Жеті–Жарғы» 1998 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Алматы, «Жеті – Жарғы». 2000 ж.
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 1995 ж. 30 наурыз.
4. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңы. 1995 ж. 31 тамыз.
5. «Лицензиялау туралың Қазақстан Республикасының Заңы. 17 сәуір 1995 ж.
6. «Банкроттық туралың Қазақстан Республикасының Заңы. 21 қаңтар 1997 ж.
7. «Бағалы қағаздар рыногы туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 5 наурыз 1997 ж.
8. «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 10 шілде 1998 ж.
9. «Табиғи монополиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 9 шілде 1998 ж.
10. «Аудиторлық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 20 қараша 1998 ж.
11. «Валюталық реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 24 желтоқсан 1996 ж.
12. Программа развития денежно-кредитной политики Национального Банка Республики Казахстан на 2002-2005гг.
13. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан 2030 даму стратегиясың. Алматы, 1997 ж.
14. Послание Президента народу Казахстана. Каз. Правда 5апреля 2003г.
15.Банковское дело. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, 1998ж.
16. Денги. Кредит. Банки. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, 1999г.
17.Ақша несие банктер. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, «Экономикаң. 2001ж.
18. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы, «Экономикаң. 2000 ж.
19. Давыдова Л. Е, Раймонов Д.В Банковское право Республики Казахстан. Алматы, «Жеті-Жарғың. 2000 г.
20. Худяков А.И.Финансовое право Республики Казахстан: (Общая часть). Алматы, «Қаржы – қаражатң. 1995 г.
21. Банковское дело. / Под редакцией Бабичевой Ю.А ./. М., Экономика, 1993 г.
22. Худяков А.И., Найманбаев С. М. Русско – казахский финансово – толковый словарь. Алматы, 1997 г.
23. Олейник О.М. Основы банковского права. М., БЕК, 1997 г.
24. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М. Қаржылар саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. Алматы, 1999 ж.
25. Жуков С.М, Денги. Банк. Кредит. М., 1998 г.
26. Колесников В.И., Кроливецкой Л.П. Банковское дело. М., 1998 г.
27. Денги. Кредит Банки. / Под. редакцией Лаврушина О.И. /, Москва, 1998г.
28. Саниев М.С., Денги. Кредит Банки., Алматы, 2000 г.
29. «2000 год – проблемы финансовых учереждений и банковского надзораң. /Финансы и Кредит. 1998 г. ғ6. ст. 86 – 96/.
30. Эранивили Н.Д., Банковское право. М., ЮНИТИ. 1999 г.
31. Банки и банковские операции. / Под редакцией Жукова Е.Ф. /. М., «Банки и биржи. ЮНИТИң. 1997 г.
32. Ефимова Л.Г., Банковское право. М., БЕК. 1994 г.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы: “Қазақстан Республикасының банкілік ... ... ... ... ... қызметтң пайда ... мен ... ... ... ... ... объектiсi ретiнде...........5-
14
2 Банк жүйесіндегі банкілік қадағалау…………………………15-39
2-1 Банк қызметін қадағалау мен бақылау ……………….………...15-20
2-2 Ұлттық банктің ... ... ... өкілеттігi…………..…………………..21-26
2-3 Банк құрудағы банкілік қадағалау ……………………………....26-33
2-4 Банкiлiк қадағалаудың соңғы ... ... ... ... банкiлердiң құқықтық
мәртебесінің
өзгеруі…....................................................................
.......40-50
3-1 Банктерді консервациялау…………………………………………40-42
3-2 Банктерді қайта құру ..…………………………… ..…………......43-45
3-3 Банктерді тарату ……………………………………………….......45-48
3-4 Банктердi қадағалаудың құқықтық салдары…………………......48-50
Қорытынды…………………………..………………………………....51-52
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз
ету банкiлiк қызметтi құқықтық реттеумен байланысты болып табылады.
Мемлекетiмiздiң банк ... ... ... ... ... ... банк жүйелерiнiң деңгейiне көтерiлдi. Одақ кезiнде
республикамыздағы банктер ... ... ... ... ... болатын. Банктердiң өз бетiнше банкiлiк ...... ... банкпен реттелiнетiн. Нарық жағдайына көшуге байланысты
республикамызда екi деңгейлi банк ... ... ... ... 38 ... ... ... қызмет етуде, олардың екеуi
мемлекеттiк, бiреуi мемлекет аралық қалғандары коммерциялық банктер болып
табылады. Банктердiң iс ... ... ... ... ... ... үшiн ... тұрғыдан барлық жағдай жасалыну керек.
Қазақстан Републикасының банк ... және ... ... ... ... дамуына ел басымыздың қосқан үлесi өте зор. ... банк ... ... зор көңiл аударып Ұлттық Банктi ешқандай
мемлекеттiк органдарға тәуелсiз қалыптасуына бар жағдай ... ... ... ... ... конститутциямен және 1995 жылғы 30
наурыздағы Ұлттық Банк туралы, 1995 жылғы 31 ... ... ... ... ... ... сондай-ақ президенттiң жарлықтарымен,
Ұлттық банктiң нормативтiк құқықық актiлермен ... ... ... ... бүгiнгi таңдағы банк қызметтiнiң құқықтық
негiзi болып табылады. Бiтiру жұмысында мен банкiлiк қызметтiң ... ... ... ... қарастырдым. Нарықтық ... ... ... даму барысында банктер ролi жылдан
жылға өсуде. Банк сөзi ... ... ... ... ол ... ... ... сөздi бiлдiредi. Банк бiр жағынан кредит ақша
капиталының орталығын ... ... ... займ ... ... Банкiлiк қызметтi құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ата заңымызда
кәсiпкерлiк қызмет рұқсат етiледi. Банкiлiк қызмет кәсiпкерлiк қызметтiң
бiр түрi болып ... Ата ... ... ... ретiнде
конституция, заңдар, нормативтiк құқықтық актiлер және халықаралық шарттар
болып табылады. Банктердiң ... ... ... және ... ... ... ... қызметтерiнiң бiрi болып табылады. Ұлттық Банкi
өз құзiретi шеңберiнде банкiлiк қызметтi реттейтiн ... мен ... ... ... олардың орындалуын реттейдi және қадағалайды. Ал
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... Банк президент
алдында есеп бередi. ҚР-ның банк жүйесi ТМД ... ... ... ... бiрiншi орында тұр. Ұлттық Банк екiншi деңгейдегi банктерге
банкiлiк ...... ... үшiн ... ... ... орган болып табылады. Банктер заң талаптарын орындамаған
жағдайда Ұлттық Банк ... ... ... алуға құқылы.
1. Банкiлiк қызметтiң пайда болуы мен қалыптасу ерекшiлiктерi
1.1 Банкiлiк қызмет мемлекеттiк реттеудiң обьектiсi ... ... ақша ... мен қорларды жинақтау, кредит беру,
ақшалай есеп айырысу, ақшаның белгiлi-бiр ... ... ... бағалы
қағаздар шығару және олармен операция жасау сияқты т.б қызмет атқаратын
экономикалық арнаулы ... Банк ... ... ... ... да, оның ... ролi қоғамдық формацияның
сипатымен анықталады. Банк iсiнiң кейбiр белгiлерi құл ... ... ... бой ... Орта ғасырда банк iсi ең ... ... ... ... ... дами бастады. "Банк" және
"Банкир" терминдерiнiң түбi ... ... ... ... ... ... ақша ... мен өсiмқорлар операцияларды стол
басында отырып жүргiзген.
1929-33 жылдардағы дүниежүзiлiк экономикалық
дағдарыстан кейiн банк жүйесiнде мемлекеттiң ролi барынша орта ... ... ... Банк пен кредиттi пайдалануға күш
салды.
Банк саласында мемлекеттiк меншiк жоғары дәрежеде дами бастады.
Мемлекет Банк ... жеке ... ... ... оның iшiнде
олардың соғыс шығындарын қаржыландырудың көзiне айналды. Дамып келе жатқан
елдерде Банктiң көптеген ... бар. ... бұл ... ... банк монополияларды үстемдiк еттi. Қазiр кейбiр елдерде ұлттық
жеке меншiктiк банк ... дами ... Бұл ... мемлекеттiң
Банктi өз қолына алуы оларды ұлт экономикасын өркендету ... ... ... ... ... ... жылдардың басында алғанымен,
экономикалық-тәуелсiздiк айналымға ұлттық валютамыз "теңге" кiргеннен
кейiн ғана келгенi ... ... ... ... ... банк жүйесiн, несие және ақша,
қаржы ... ... ... ... ... ... ешбiр қателеспеймiз.
Екiншiден тағы бiр қиымдық банк жүйесiн ... құру ... ... асырыла
бастаған басқа да реформалармен және нарыққа өту кезеңiндегi экономикадағы
толып жатқан қайшылықпен тұспа-тұс.
Мемлекет ... ... 2002 жылы ... бiрте-бiрте аймақтық
деңгейге көшуiн ескерiп атқарылатын болғандықтан,бiртұтас банк жүйесi
кезеңiнен-ақ кең тараған мемлекеттiк ... ... ... ... бола түспек.Банк бөлiмшелерi жөнiндегi салмақты,сындарлы саясат кем
дегенде түрлi аймақтық болашағынан хабардар болуға мүмкiндiк бередi.
Банк бөлiмшелерiн дамытудың алғышарттары:
1. Банк өз ... ... ... салаларда жұмыс iстеуге,
клиенттердiң көп түрлi болуына ұмтылады.
2. Бөлiмшелер жүйесi банктерге ... ... ... ресурастарын
тепе-тең бөлуге, ақшаның дұрыс айналымда ... ... ... ... ... көп ... ... басы артық ақшаны
тез арада қаржы аз аудандарға таратуға жол ашады.
3. Жергiлiктi жерлерде бөлiмшелерi бар iрi ... ... ... ... сол ... несие берген оңтайлы.
Жаңа бөлiмшелер ашу мәселесiне келсек, ол ... ... ... ... тек банк бөлiмшесi мекемесiнiң арқасында ғана айналымға түсiруге
болатын жергiлiктi қаражаттың болуы;
- Жергiлiктi деңгейдегi iрi 10-15 тен кем емес ... ... ... ... ... ... ... интелектуалдық
потенциалы қәзiргi нарықтық қатынасқа дейiнгi деңгейде ... ... ... ... дәл ... потенциалынан жоғары. Сондықтан
банктер өз дамуының жолында клиенттердi өтiп ... ... ... ... ... жаңа ... ... банктер Ассоциациясының тапсырысы бойынша 1992 жылы ТМД
Статкомитетi жүргiзген iшiнара ... ... ... ... ... ... қызметтi ұйымдастыруға арналған жиналымдар 0,2-
3% аралығында болған. Алдағы ... бұл ... ... өсе ... ... ... ... әлемдегi банктiң көмгi туралы айтар болсақ, бүкiл
дүниежүзiлiк банктiң өкiлi Киоши Кодера үстiмiздегi жылдың ... ... ... ... ... ... ... үкiметiн арадағы
қарым-қатынастың кейбiр мәселелерiн шештi.
Банк өзiнiң атқаратын қызметiне қарай орталық эмиссиялық, коммерцилық,
инвестициялық, жинақ, ... ... ... банк ... ... меншiк формасы жағынан акционерлiк, банкир ... ... ... болатын аралас Банк, мемлекет аралық
сияқты түрлерi бар.
Банк операциялары пассивтi және активтi болып бөлiнедi. ... ... Банк ... беру үшiн, ... ... ал активтi
операциялар арқылы осы ресурстарды пайда табу мақсатына пайдаланады.
Банк операциялары неғұрлым көлемдi болса, оны ... ... ... ... аз болады. Банктiң шоғырлануы негiзiнен пайданың қорлануы арқылы
банкiлердiң ... ... өсуi ... iске ... ... ... жылдары аралығында банкiлердiң акционерлiк капиталы 1 млрд $ ... $ ... ... ... ... ... ... өзара бiрiгуi
немесе бiрiн-бiрi жалмап қоюы Банк ... ... ... ... ... ... Англияда осындай жолмен банкiлер саны 90-21 ге дейiн кемидi.
Барлық капиталистiк елдерде Банк шоғырлауында ... ... өсуi ... роль ... ... 1952-1967 жылдары американ банкiлерiнiң филиалдар
жүйесi 4 есе көбейдi. Қазiргi кездегi Банк шоғырлануының ерекшелiгi сол, ол
формальдық ... ... ... ... ... сатып алу
немесе алмасу жолымен iрi банкiлер ... ... ... ... ... Банк ... ... түрi, әсiресе АҚШ-та тараған. Мысалы:
онда депозиттi 40 млрд $ ... 500 ... ... ... Банк шоғырлану процесi өз ... ... ... ... ... ... ... және банкiлiк қызмет туралы” заңның 30-
бабында көрсетiлгендей ... ... және ... да, ... ... iске ... ... табылады.
Субьектiлiк прициптерге негiзделе отырып, кез-келген операцияны банкiлiк
деп ... ... ... ... ... ... банктер тағы, үйлердi
жалға алады, яғни банкiлiк операциялармен қатар, банктер басқа да ... ... ... ... ... ... принциптердi алуғаболады, және осы жерде
бiз банкiлiк операцияның не екенiн айтып кетуiмiз керек.
Тiкелей ... ... ... анықтама берiлмеген. Алайда ”Банктертер
және банкiлiк ... ... ... ... 2-тармағында
көрсетiлгендей, банкiлiк оаерацияларға клесiлер жатады:
А) Заңды тұлғалардың депозиттерiн, банк шоттарын ашуды және ... Жеке ... ... банк ... ... және ... Банкiлермен банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын
ұйымдардың корреспонденттiк есепшоттарынашу және жүргiзу;
В-1 Осы адамның иелiгiндегi тазартылған бағалы ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың метал шоттарын ашу ... ... ... ... ... ... ... қайта
есептеу ұстау, айырбастау, сұрыптау қаттап буу және сақтау;
Д) Аудару ... ... ... жеке ... ... жөнiндегi тапсырмаларын орындау;
Е) есептеу операциялар: заңды тұлғалармен жеке тұлғалардың вексельдерi
мен өзге де қарыз мiндеттемелерiн ... алу ... заем ... ... ... қайтарым талаптарына сәйкес: ақшалай
түрде несие беру
З) жеке тұлғалармен заңды тұлғалардың, оның iшiнде ... ... мен ... ... ... бойынша есеп
айырсуларды жүзеге ... ... ... операциялар: сенiм бiлдiрiлген адамның мүддесi үшiн
және соның тапсыруымен ... ... ... ... және ... басқару;
К) клиринг операциялары: төлемдердi жинау, салыстыру сорттау және
растау, сондай-ақ олардың өзара ... ... ... ... ... ... таза ... айқындау;
Л) сейфтiк операциялар: сейф жәшiктерiн, шкафтармен үй-жайларды жалға
берудi қоса клиенттердiң құжаттамалық ... ... ... ... мен ... ... ... қызметтер;
М) ломбард операциялары: сақтауға алынып оңай өтетiн ... ... ... ... ... алып, қысқа мерзiмдi несие беру;
Н) төлем карточкаларын шығару;
О) банкноттарды, мәнеттермен қазыналарды инкассациалау және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
Р) төлем құжаттарын инкассаға қабылдау;
С) чек кiтапшаларын шығару;
Т) бағалы қағаздар рыногындағы клирингтiк қызмет;
У) акредитивтi ашу мен растау жiне ол ... ... ... ақша ... ... ... банк ... беру;
Х) үшiншi тұлғалар үшiн ақша түрiнде орындауды көздейтiн банктiк кепiл
болушылықтар мен өзге де мiндеттемелер беру;
Жоғарыда аталған ... ... үшiн ... және ... ... ... Ұлттық Банк қана құқылы. Осы баптың ... ... ... және банк ... жекелеген түрлерiн
жүзеге асыратын
ұйымдар
Банктiң қосымша лицензиясы болған жағдайда мына операцияларды жүзеге
асыруға құқылы:
А) қымбат тазартылған бағалы металлдарды(алтын, күмiс, ... ... ... металдар) құйма күйнде, қымбат тазартылған бағалы
металдардан жасалған мәнеттердi, зергерлiк бұйымдарды ... алу, ... ... алу,сақтау және сату;
Б) құрамында бағалы металдармен асыл тастар бар ... ... ... кепiлге қабылдау есепке алу, сақтау және сату;
В) вексельдермен ... ... ... ... ... ... төлеуi жөнiнде қызметтер көрсету, сондай-ақ
делдалдық тәртiбiмен ескертпелi вексельдердi, вексельдер акцептiн төлеу;
Д) лизинг ... ... ... өз ... ... қағаздарды эмиссиялау;
Ж) факторингтiк(сауда-саттық) операциялар: тауарларды сатып алушының қырыз
мiндеттемесiн сатушыға айналым ... ... ... ... алу ... ... ... топ көрiнiп тұрғандай басқа да ұйымдардың
құзыретiне кiредi. Сол себептен ... тек ... ... ... ... ... банктердiң бағалы қағаздар рыногындағы ... ... ... ... ... ... қағаздармен-делдалдық
b) Диллерлiк- мемлекеттiк бағалы ... ... осы ... өзге де ... ... ... клириенгтiк түолерiн жүзеге асыруға құқылы.Банктердiң клирингтiк
қызметтi қоспағанда бағалы қағаздар ... ... ... ... бiр ... ... ... түрлерiн жүзеге асыруына лицензияларды
Ұлттық банктiң келiсiмiмен уәкiлеттi орган бередi: Банктер және банкiлiк
қызмет туралы”заңда ...... ... ... ... ... Сонымен, ендi осы екi терминдер арасындағы қарым-қатынасты
қарастырайық.
Тереңге үңiлмей-ақ айта кетуiмiз қажет, ”мәмiле ... ... ... ... ... ол ”банкiлiк операциялар ” түсiнiгi болса,
юридикалық мазмұнымен қатар экономикалық мазмұнына не болады. Сонымен қатар
банкiлiк операцияны ... ... ... ... ... ... мүмкiн: ”негiзгi жасалатын iс-әрекеттер, яғни келiсiмдер, бiр
жақты келiсiмдер, және де ... ... ... ... ... ... айтылғанға келетiн болсақ, онда ”банкiлiк операциялар” үлкен
және кiшiгiрiм ұйымдарға байланысты болады.
Кең көлемде, үлкен ұғыммен қарастыратын ... онда ол ... ... және де жоғарыдан белгiлi болғандай субьектiлерге
қарап операцияларды бөлуге өте ... ... заң ... ... ... ... бөледi.
Сонымен мемлекет,мүмкiн жалпы банктiк операциялар анықтамасымен
байланысты болмаса да, ... ... ... мағынада банк қызметiн тiкелей банк операцияларын iс жүзiне
асыруды айтамыз, яғни ... жiне ... ... ... ... және заңды немесе юридикалық әрекеттер. Аталған
әрекеттердi тек банктер iс ... ... ... банк қызметiн тұтас құбылыс ретiнде қарастыратын болсақ, онда
оны анықталған банк операцияны жүргiзу арқылы, ақша ... ... ... ... iске асатын банктiк кәсiби қызметi деп айтуға болады, ал
ол сонымен қатар ҚР Ұлттық Банктiң лицензиясына не болуы тиiс.
Негiзiнен банк ... ... ... ... ... ... бiрiншiден, кәсiпкерлiктiң жалпы субьектiлерден, осы ұйымдар тобы
үстiмен мемлекеттiк қадағалауды және реттеудi ... ету ... ... ... ... ... ... олардың функциялары немесе қызметтерi
депозиттер алу, кредиттер беру және мемлекеттегi төлем ... ... ... ... өз ... ... ... статусын не болмаған заңды
тұлғаларға “банк” деп аталуына немесе өзiн банк қызметiмен ... ... ... ... ... ... банк операциясын жасауы үшiн лицензияға
не болу керек, банкi болып табылмайтын кез-келген заңды тұлға кәсiби қызмет
негiзiнде лицензиясыз, негiзiнен, банк операцияларын (яғни ... ... ... ... ...... асыра алмайды.
Сондай-ақ, банк операцияларын жүргiзу үшiн ҚР ... ... ие ... ... тұлғаларға, банк операциялар категориясына
кiретiн қызметiне жарнама ... ... ... операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың
құқықтық ... ҚР ... ... ... алу тәртiбi келесi
нормативтi құқықтық актiлерде белгiленген, мысалы, 1997 жылы 12 сәуiр ... ... ... қаулысымен бекiтiлген кредиттiк серiктестiк
туралы ережелер ... ... ғ221 1997 жылы 23 ... күнi ... ... басқармасының қаулысымен бекiтiлген Банктiк емес қаржылық
ұйымдар туралы ережелер жиынтығы; 1995 жылы 16 ... күнi ҚР ... ... ... ... ... туралы ережелер
жиынтығы.
Осыған байланысты келесi жағдайды айта кету қажет, соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... тұтындыратын, бiрақ банкi
болып табылмайтын ұйымдар саны көбее түстi. ... өз ... ... ... ... ... түрлi басқа мүлiктiк игiлiктерi
арқылы), аталған ұйымдар негiзiнен банк операцияларын жүзеге асырады; ... ... ... үшiн ... ... қорға ие
болмайды. Мысал ретiнде келесi атақты ... айта ... ... және тағы ... ... ... ... принциптi
негiзiнде салынған, басынан бастап көбiнесе қылмыстық бетiлерiне не болып
отырады. Халық мүдделерiн қорғау тарапынан мемлекет аталған қызметке ... ... ... А.М. ... ... ... ”заңды құқықтардың
анықталуы және қатысушылар мiндеттерi, құқықтармен мiндеттерiн сақтауменен
байланысты, мемлекеттiң қоғамдық қатынастарға әсер етуi” болып табылады.
Келесi ... ... ... банк ... ... сол мемлекеттегi орын алып отыратын банкiлiк жүйе тегiнде жүзеге
асырылады. ... ... орын ... банк жүйесiне байланыстыбелгiлi бiр
құқықтармен қатысушыларды қамтамасыз етедi және мiндеттердi анықтады.
Банк жүйесiнiң салынуына ... ... үш ... немесе түрiн
бөлiп қарастыруға болады:
1. Мемлекеттiк моделi;
2. Мемлекеттiк емес моделi;
3. Аралас моделi;
Бiрiншi ... ... ... ... ... ... ... 1920 жылдар аралығы қамтитын мерзiмiн қарастыра аламыз
1917 жылы 14 ... күнi ... ... ... Комитетiнiң
банктердi ұлттандыру туралы Декретi бойынша, ”халықтық ауыл-шаруашылығының
дұрыс ұйымдары үшiн, банк ... жол ... үшiн ... ... және ... және барлық еңбек етуiхалықты
банк капиталының эксплутациядан азат ету үшiн, халық және кедей ... ... ... Республикасының Халық банкiн құру үшiн,”бiрiншi
деп, банк iсiн мемлекет монополиясы деп таныды,
екiншiден, өз тарапына ... ... ... ... ... ... Халық банкiне көштi. Монополияны, яғни банк iсiнiң
монополиясын, Мемлекеттiк банкi iс жүзiне асырады, кейiн аты Халық банкiне
ауыстырылуы.
Осыған сай ... ... ... Совет Одағында отызыншы жылдарынан
бастап сексенiншi жылдар соңына дейiн болып отырған.
Жалпы, қорыта келiп мұндай ... ... ... орын ... ... ... ... орын алуы;мысалы СССР мемлекеттiк банкi мемлекет
тарапынан өз қызметiн атқарып, билiк етуiн құзырына ие болған
Банкiлiк жүйенiң ... ... жеке ... банктерге негiзделген.
Аталған банк жүйесiнiң моделi барлық мемлекеттерде орын алып отырған деп
айтуға ... ... ... iсiнiң өзi жеке меншiк қызметi ретiнде
пайда ... ... жеке ... ... деп те ... ... Ал ... жүйесiнiң үшiншi моделiне келетiн болсақ , қазiргi кезде аралас
моделi көп ... ... ... яғни ... ... орын ... ... және жкеменшiк банктер болады. Мемлекеттiк ... ... ... ... жкек ... банктердiң үстiнен билiк
ету, реттеу құзыретiне ие, мемлекеттiң ақша-кредиттiк саясатын жүргiзедi.
Жеке меншiк ... ... ... олар ... ... ... түрлерi болады.
Қазақстан Республикасындағы банкiлiк жүйесiнiң ерекшелiгiне тоқталатын
болсақ, мемлекетiмiзде екi ҚР-ң орталық банкi болып ... ... ... ... бiрiншi жоғарғы деңгейiн құрайды.
Банкiлiк жүйенiң бiрiншi деңгейiне келесi функциялары тән болуы қажет,
яғни кредиттiк нарықты ұйымдастыру және ондағы ... ...... ... функциялары.
Банк қызметi кәсiпкерлiк қызметiнiң түрлерiнiң бiрi болып табылады.
Кәсiпкерлiк қызметiнiң ... ... ҚР ... ... (жалпы
бөлiмi, кодексi 1994 жылы 27 ... ... ... Ол бойынша: Меншiк түрiне қарамастан, азаматтардың және заңды
тұлғалардың инициативтi қызметi-кәсiпкерлiк.
Банк ... ... ... ... ... ... банк
операцияларының өздерiн, бiрiншiден пайда табуды көздейдi. Сол сияқты, банк
кредиттердiң ақша ... ... үшiн ... ... ... ... ... етедi, жеке және заңды тұлғалардың
атынан төлемдерiн жүргiзедi. Банк, өз кезегiнде, өз ... ... ... сонымен қатар банк қызметiнiң кәсiпкерлiктiң бiр ... оның ... тән ... орын ... олар ... банк ... ету ... тек қана өзiнiң ақша мүлiгiн қолданады, яғни
қауiп белгiлi бiр ... оның ... ... банк ... iс жүзiне асырылуы мемлекеттiк кредит-ақша саясат
жүргiзiлiуiнiң маңызды элементi, бөлiгi болып табылады;
- банк қызметi ерекше құқықтық реттеу тәртiбiне ... ... ... ... қатысушыларына да тиуi мүмкiн.
Ендi осы мәселеге тоқталайық. Кез-келген жеке ... ... ... өз ... ұйымға тұтындырып болса, ол ... ... ... ... ... және пайда табу үшiн қолданатын бiлуi тиiс. Кез-
келген жеке немесе заңды тұлға ақшалы банк ... ... оның ... ... үшiн пайдаланатынын бiлуi тиiс, мысалы, банкiлiк
ссудалары беру арқылы. Осы жағдайлар мен ... еске ала ... ... ... ... өз ... ... жақсы, тұрақты банкке тұтындыратыны
дұрыс. Айта кету керек, ақшалар физикалық сақтау үшiн ... ... бiр ... көлемiне ие болу үшiн, осы жағдай банк ... ... ... мәшiлдеп айыратыны мәлiм. ... ... ... ақша ... қатысушылары алдап ала
банкiнiң кәсiпкерлiк қызметiнiң қазiрiне төндiрiледi.
Айтылған мәселелер ... ... ... ... ... банк ... ... жоқ, тарап пайда таба алмауына,
ақтарып айырылу ... көзi ... ... ... ... ... ”Банктер туралы” заңның-бап 2-тармақпенен
бекiтiлген ереже әдiл болып табылады.
Көрсетiлген ереже бойынша, мемлекет ... ... ... тек қана егер ... ... ... ... алмаса немесе
мемлекеттiк банктерге қатысты мемлекет жарғылық қорға тұтындырып мүмкiн
көлемiнде жауап ... осы ... ... ... ... ... ... қызметi
қоғамдық өмiрдiң көбiне кең көлемде шектелген саласы екенiне көзiмiз
жетедi, Көптеген заңды, юридикалық ... ... ... ... тарапынан, көптеген шектеулерге ие, ел шектеулер
анықталған ... ... ... ...... асыру үшiн
керек, солардың iшiнде ақшалардың басылып шығарылуы, төлем - ақшалық жүйенi
ұйымдастыру, қаржы саласындағы қызметтiқадағалау және ... ... ... жүйесiн ұйымдастыру, валюталық қадағалау және тағы
басқалары ”
Келесi сұраққа жауап ... ... ... ... ... ... қатал реттелудiң себебiсi неде?
Осы жоғарыда көрсетiлген сұраққа жауап беру үшiн банкiлердiң ... мән ... ... ... ... ... ... тұрады.
Банктер кредитте жеке және ... ... ... ... жай ... басталып және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың арасындағы
төлемдер орталығы болып келедi.Сонымен, банктерге қоғамдағы орын алатын
ақталармен тiкелей қалыптаса болады, ... өте ... әрi ... не, ... ел ... ... iс жүзiне асырлу үшiн
мемлекет ел қызметтi реттеуi тиiс.
Айтылған ... тең ... ... мемлекеттердегi банкiлiк қызметiне
қатысты болып табылады. Сонымен, американдық ғалымдар мен кәсiпкердiң
ойынша, ”Мемлекеттiк ... ... ... ... ... және ... үшiн зақым келтiруi банктердiң банкроттығына жол
бермеуiне ұмтылады.”
Банкiлiк қызметiнiң мемлекеттiк ... ... ... -
құқықтық құбылыс болып табылады. Сөзсiз, мемлекет экономикалық жүйесiнiң
тұтастығын қамтмасыз ететiн, кейбiр экономикалық функцияларды өзi ... ... ... ... табылады.
Мысалы, мемлекет ақша айналымы өзi iс жүзiне асрады. Экономикалық
қатысы, байланыстардың күрделенiне байланысты мемлекет ... ... ... Оны ... ... ... ... тенденциялар
қарсы шығу, жол бермеу мақсатында iс жүзiне асырады. Бiз экономикалық
мемлекеттiк реттелуi туралы ... ... ... банкiлiк саласында, тек
қана жай мемлекеттiк емес, жария құқығының ... ... ... ... айтамыз. Өзiмiздiң құқығында құқықтық жария
және жеке ... ... орын ... ... туындайтын дауларды
алдын ала қарастырып, бiз сонда да ондай ... ... ... ... ол ... түрде өмiр сүредi, орын алады деп ... ... ... ... ... ... күшее түсуiне
құқықтарының арасындағы айырманың жоғала басталады, бiрақ сонда да әрдайым
жария-құқықтық немесе жеке-меншiк құқықтық нормаларды айыра бiлуге ... және жеке ... ... тек қана ... және де ... ... дәрежесiнде түсiнуге болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралың және ... ... ... ... және банк қызметі
туралың заңдарына сәйкес Ұлттық Банк екінші ... ... ... ... мен ... ... бақылау, қадағалау және
реттеу функцияларын ... және ... ... ... ... ... банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... міндетті түрде орындалуға жататын нормативтік
актілер шығаратын бірден - бір мемлекеттік мекеме ... ... ... Республикасында банктердің қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз етіп, мемлекеттің ақша – кредит жүйесінің тұрақтылығын ... – ақ банк ... мен ... ... ... ... Банкке екінші деңгейдегі банктерді бақылайтын,
қадағалайтын және ... ... ... қадағалау банк қызметін реттеуді, қадағалауды, сондай – ... ... ... ... ... ... нормативтік актілерге
сүйенеді.
Қазақстан Республикасында банктердің қызметін реттеу мен қадағалауды
жүзеге асыратын ... ... ... үш ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексі және «Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банк ... ... ... ... ... және банк қызметі туралың, «Қазақстан Республикасында бағалы
қағаздармен мәмілелерді ... ... және ... ... ... ... ... туралың, «Банкроттық туралың,
«Валюталық реттеу туралың, «Төлемдер және ақша аудару ... ... ... ... ... ... ... «Заңды тұлғаларды
мемлекеттік тіркеу туралың Заңдарды жатқызады.
2. Банк жүйесіндегі банкілік қадағалау
2.1 Банк қызметін қадағалау мен ... ... банк ... ... қадағалауды, сондай – ақ
бақылауды жүзеге асыруға жағдай жасайтын құқықтық ... ... ... банктердің қызметін реттеу мен ... ... ... ... ... үш ... ... болады.
Бірінші деңгейге Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексі және ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы
банктер және банк қызметі туралың, «Қазақстан Республикасында ... ... ... ... және ... ... туралың, «Аудиторлық қызмет туралың, «Банкроттық туралың,
«Валюталық реттеу туралың, ... және ақша ... ... «Акционерлік
қоғамдар туралың, «Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... туралың Заңдарды жатқызады.
Екінші деңгейге Қазақстан Республикасы ... ... ... құқықтық актілері - қаулылары, ережелері мен нұсқамалары жатады.
Ал үшінші деңгейге банкілік қадағалауды жүзеге асыратын Ұлттық Банкінің
заңдар мен ... ... ... үшін ... ... болады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының құқықтық
нормативтік актілері негізінде ... үшін ... ... ... ... ... ... етеді.
Республикада нарықтық қатынастар қалыптасып, экономика одан әрі дамыған
сайын банк жүйесі де өте ... ... ... келе ... ... сәйкес
мемлекет банк жүйесіне, сондай - ақ банктерді реттеу мен ... ... ... аталған құқықтық нормативтік актілерге өзгерістер мен
толықтырулар ... ... ... ... ... ролі мен орнының маңызы зор.
Сондықтан банк – ... ... ... органдар тарапынан реттеу мен
қадағалауды ... ... ... ... банк ... ... өз
бақылау жүйесі мен құқықтық актілері бар.
Банкілік қызмет белгілі бір ... ... ... ... банк ... тәуекелсіз мәні жоқ десе де ... Банк ... ... бара ... іске ... тек ... масштабы
әр деңгейде болуы мүмкін.
Банктер өз іс - ... ... ... ... жеке және ... ақша – қаражатын тартып, өз акционерлері мен клиенттеріне,
салымшылары мен қарыз берушілеріне дивидендтер төлеп ... ... жеке және ... ... ... ... тоғысады. Банк
қызметінде осы жағдайлардың бәрін қадағалауды қажет етеді.
Банктік ... ... ... банк ... әртүрлі тәуекелден
құтқару, салымшылардың салымдарын қорғау және банк салымдарын қорғау үшін
құрылған сақтандыру қорлары мен үкіметтің жеке қорларын ... ... – ақ ... ақша – ... ... жүргізуіне және экономиканың
дамуына қолдау жасау.
Сонымен қатар банктік қадағалаудың міндеті ... ... мен банк ... ... үшін банк ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету, Қазақстан ... ... мен ... ... жұмысын жетілдіру, дамыту болып табылады.
Республикада банкілерді қадағалау Қазақстан Республикасының банктік және
басқа да заң нормаларымен реттеледі.
Республикада ... ... ... мен қадағалау кешенді әдіс ... ... ... Олар ... Республикасының банктік және
басқа да заңдылықтарының сақталуына, сондай – ақ банктердің
ұйымдастыру және қаржылық – шаруашылық іс - ... ... ... қадағалау процесінде реттеу және ревизиялық (тексеру) әдістері
қолданылады.
Реттеу әдісі кең ... әдіс ... ... ... ... ... Банк ... және Ұлттық Банк ... ... мен ... арқылы, сондай – ақ Ұлттық ... есеп ... ... ... ... және ... ... банктің қызметі басталар
алдында – ақ, яғни банктерді құру ... ... ... ... Республикасындағы банк және банк қызметі туралың
Заңында көрсетілген Ұлттық Банк тарапынан талаптар қойылудан ... ... ... ашу, яғни ... ... банк алдында тоқсандық, жылдық
және операциялық және де басқа да ... ... – ақ ... нысанда
өзінің іс - әрекеттері туралы есеп беруге міндетті;
кейбір талаптарды белгілеу мен ... ... бұл ... ... ... ... ... яғни міндеттеу
түрінде болады да банк қызметі мен қаржы жағдайына талдау жасап, баға беру
үшін қолданылады;
белгіленген талаптар, ... ... ... ... ... ... жасау.
Ревизиялық (тексеру) әдіс Ұллтық Банк тарапынан банктердің қаржы ... ... ... мен заң – ... ... үшін ... Банк қызметін бақылау мен қадағалауда тексеру ... ... ... ... әрі ... ... ... етуге
бағытталған.
Банк қызметін реттеу белгілі бір банкке қатысты; сондай – ақ ... да ... ... асырылады.
Банк қызметіне бақылау мен қадағалауды халықаралық ұйымдар, мемлекет,
аудиторлық және құрылайшылар тарапынан жүзеге ... ... ... банк қызметіне бақылау мен ... ... Қор ... ... Банк т.б. ... жүргізеді. Олар
Республика экономикасының нарық рельсіне түсу үшін ... ... ... белгілі бір талаптар қояды, атап айтқанда инфляцияны
белгіленген шекке дейін төмендету, банк реформасын іске ... ... ... есепке алу. Осылай олар мемлекеттің экономикалық дамуын
бақылап қана қоймай, бүкіл банк жүйесімен қоса жеке ... ... ... ... ... және ... болып
бөлінеді. Ведомствадантыс банктерге бақылауды салық инспекциялары, қаржы ... ... ... ... ... жүргізеді. Олар банктің қызметін
әртүрлі бағытта: шаруашылық, ағымдық, бухгалтерлік есебінің жай – ... ... ... ... сақталуын, ақша – кредит саясатының дұрыс
жүргізілуін т.б. тексереді.
Банк қызметін ішківедомствалық бақылау мен ... банк ... ...... ... оның қадағалау Департаментімен жүзеге
асырылады.
Аудиторлық бақылауды арнайы және ... ... ... ... ... ... ... Аудит банк қызметін тәуелсіз,
бейтарап түрде бақылайды. Аудиторлық бақылауға кеңірек тоқталып кетсек. Ол
ішкі және ... ... ... ... ... ... ... Заңының 11 – бабына
сәйкес аудит жүргізу міндетті лицензияцалауға ... Банк ... ... ... ... түрде, арнайы лицензиясы бар арнайы тәуелсіз
аудиторлық ұйымдармен немесе тәуелсіз, лицензиясы бар жеке аудиторлармен
жүргізіледі.
Қазақстан ... ... ... ... және ... туралың Заңының 57 - бабына сәйкес Қазақстан Республикасының
территориясында банк ... ... ... тек ... Банк ... ...... аудиторлық қызметті жүргізе алатын заңды немесе ... ... ... ... ... банк ... аудит
жүргізу үшін лицензия беруге Ұлттық Банкке ... ... ... ... ... ... үшін ... Ұлттық Банк өзінің
нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес ... ... 57 - ... сәйкес банктерге аудит мынандай ... банк ... ... және есеп ... дер кезінде,
толық және дәлме – дәл көрсетілуі;
жүргізілген банк операцияларының Банк Заңдарына, қолданылып жүрген ... ... ... ... ... банк операцияларының оларды жүргізудің жалпы ... ... – ақ банк ... ... ... банктің ішкі
ережелеріне сәйкестігі.
Аудиторлық ұйым немесе аудитор өзінің ... ... ... мен ... ... етілетін есебінде баяндайды.
Банктің қаржылық жағдайы туралы ... ... ... ... жеке құжат ретінде тіркеліп, оның көшірмесін
міндетті түрде Ұлттық Банкке таныстырады.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... 59 – бабы ... егер ... ұйымдар немесе
аудиторлар тексерілген банкке немесе оның ... ... ... ... бар болса;
аудитордың немесе аудиторлық ұйымның басшы немесе тексеру жүргізуші
қызметкерлерінің кез – ... ... ... немесе зайыбының жақын туысы
- тексерілетін банкінің басшы қызметкері болса;
аудиторлық ұйымдардың немесе аудитордың тексерілетін банк ... ... бар ... ... ... немесе аудитордың жүргізілген
тексеру туралы есебі немесе ... ... ... ... болып
табылады;
аудиторлық ұйымдардың немесе аудитордың банк қызметіне аудит жүргізуге
Ұлттық Банктің лицензиясы ... ... ... ... ... аудиттерінің есеп,
қорытындылары Ұлттық Банк белгілеген стандарттарға немесе банк қызметіне
аудит жүргізудің нәтижелерін рәсімдеу тәртібінің ... сай ... – ақ ... ... ... ... өзге де жағдайларда
аудиторлық ұйымдардың немесе аудитордың жасаған ... ... ... ... ... деп ... аудитке келетін болсақ, 1998 жылы 5 маусымда қабылдаған «екінші
деңгейдегі банктердің ішкі аудитын (бақылауын) ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ішкі ... (бақылаудың) мақсаты
банктің және оның клиенттері мен кредиторларының заңды мүдделерін қорғау,
ол үшін банк ... ... мен ... ... ... ... сол ... банк операцияларының қажетті деңгейде
жүргізілуі мен банктік ... ... ... ... – ақ
банктің материалдық – қаржылық құндылықтарын сақтаудың қауіпсіздігін
тексеру.
Банк қызметіне ... ... ... ... ... ... комиссияның бақылау жасауы; акционерлердің бақылау
жасауы.
Акционерлер банк қызметіне тікелей бақылау ... ... ... ... ... ... нәтижелері туралы банк
басшыларынан қажетті ақпараттар алуға құқылы. Банк қызметіне бақылау жасау
үшін акционерлер ... мен ... ... ... ... ... ... Банкі өз кезегінде Қазақстан
Республикасы Президентіне ... есеп ... ... Сондай – ақ Қазақстан
Республикасының жиынтық қаржы балансын жасау үшін Қазақстан Республикасының
Қаржы Министірлігіне Қазақстан Ұлттық Банкінің жылдық ... және ... ... ... ... есеп беріп отырады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қызметіне жыл сайын ... ... ... ... ... ұйым тексеріс жасап
отырады, кез - келген мемлекеттік органның тексерісі Қазақстан Республикасы
Президентінің келісімімен ... ... ғана ... асады.
Шет мемлекеттерде әр елдің өзінің банк қызметін бақылау мен қадағалау
жүйесі бар.
Ресейде банктерге қадағалау мен ... ... ... ... ... банк - банк қызметін қадағалау мен реттеуді өзі тікелей
немесе және арнайы қадағалау органы арқылы ... ... ... Банк
банктер үшін банк операцияларын жүргізу ережесін, сондай – ақ бухгалтерлік
есеп пен ... ... ... ... Банк ... ... жүргізуді өзінің аймақтық басқармалары мен филиалдары
арқылы жүзеге асырады.
Англияда соңғы уақытқа дейін банк ... ... ... ... ... ... бақылау жабық және формалды емес түрде жүргізілді.
Англияның банктері ... ... ... ... ... ... 1979 жылы банк ... міндетті лицензиялау туралы заң
шықты, сондай – ақ депозиттерді сақтандырудың жалпы ұлтттық қоры құрылды2.
Банктік заң 1987 жылы үлкен ссудаларды берудің ... мен ... ... ... ... ... ... бүгінде Ұлыбританияда банк қызметін бақылау басқа
елдерге ... ... ... ... Штатында банк қызметін реттеу екі ... ... ... ... ... ... алып тұрақтылығын қамтамасыз
ету болса, ... ... ... ... ... қолында
жинақталуына шектеу жасау және ақша рыногына ... ... ... – та ... ... ... ... реттеудің екі түрі бар:
біріншісі жоғары тәуекелге апаратын және ... ... ... ... қою, ... банк ... ... – та заң банк филиалдарын ашуға территориялық жағынан шектеу қояды,
сондай – ақ капиталдың бір жерге жинақталуына да ... қоя ... ... ... ... ... жүргізілген саясаттың нәтижесінде Батыс ... мен ... АҚШ – та ... ... жоқ, шағын банкілер өмір сүріп отыр.
Бүгінде АҚШ – тағы ... ... ... ... ... – та ... жұмыстарына қадағалау жасау үшін өте жетілдірілген
бақылау ... ... ... ... ... ... бақылау жасауды ақша айналымының
бақылаушылары (ары қарай КДО), ал ... ... ... ... ... ... ... асырады.
КДО – қазынылық (казначействолық) орган. Оған 4,9 мың ұлттық ... ... ... ...... өкіметтен рұқсат алған
банктер. КДО ұлттық банк ... ... ... ... үнемі бақылау мен
тексеру (ревизия) жүргізіп отырады, банктердің ... ашуы ... ... ... ... ... ... өтініштерін қарайды.
Сонымен қатар банктерге бақылауды жүзеге асыратын органдарға ... ... Жүйе (ары ... ФРС) мен ... ... ... (ары ... ФКСД) жатады.
ФРС үш деңгейлі жүмыс органдарынан – ... ... ... ... ... ФРС –қа мүше 6 ... банктерден тұрады.
Оның басты критерйі осында, яғни жергілікті ... ... ... ... ... тыс ... жол ... – ақ ФРС – қа 1056 штаттық банк тікелей бағынады. Штаттық банктер
дегеніміз – штат өкіметінен рұқсат алған ... ... ... ФРС ... ... ... – компанияларға қадағалауды жүзеге асырады.
Елдің бүкіл ақша және банк жүйесінің тұтқасы ФРС – тің басқарушылар
Кеңесі. Ол ... ақша және банк ... ... ... ... ... береді, сондай – ақ ақша – ... ... ... шеше ... және ... ... алатын қажетті өкілеттіктерге ие.
ФКСД – тәуелсіз федеральді ведомство болып есептелінеді. Ол ФРС – ... емес ... ... ... ... ... ... депозиттерді сақтандырумен айналысады, бірақ кез – келген банкіні
тексере алады.
Штаттардың банктік ... (БДШ) ... ... ... ... ... береді және оларды тексеріп отырады.
Сонымен қатар кейбір кредиттік мекемелер тобының ... ... ... емес ... да бар. ... ... банкирлер
ассоциациясы, тәуелсіз банкирлер ассоциациясы.
Германияда банктерге бақылауды – банктердің үстінен бақылау ... ... ... ... ... Ол ... ... Орталық
банкпен келісімді түрде атқарады.
2.2 Ұлттық Банктің екінші деңгейдегі банктерді қадағалаудағы
өкілеттігі
Қазақстан ... ... ... ... ... банк салымшыларының мүдделерін қорғау үшін, сондай – ақ мемлекеттің
ақша – кредит ... ... ... үшін ... ... банк
жүйесін бақылауға құқық береді..
Сондықтан, «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралың Заңының 61 ... ... ... Банк ... ... ... және ... болып табылады.
Ұлттық Банктің реттеушілік функциясы ... ... ақша ... ... тұрақтылығын қолдауға, банк кредиторларының, салымшылардың
және клиентердің мүдделерін қорғауға бағытталады.
Осы заңының 62 – бабына ... ... мен ... ... ... үшін
Ұлттық Банкке өкілеттіктер берілген. Бұл бап бойынша Ұлттық Банкі:
банктер үшін лицензиялық рәсімдер мен нормативтер белгілеуге;
банктер мен олардың клиентерінің, орындауға ... ... ... ... мен ... ... қызметін тексеруге соның ішінде
жергілікті жерге ... ... ... ... ... ... олардан
өзінің бақылау және қадағалау функцияларын дұрыс жүзеге асыру үшін ... ... ... ... және ... ақпараттар ... ... ... ... өкілетті;
банктердің ірі қатысушыларына және холдингтеріне қолданылып жүрген банк
заңдарында көзделген мәжбүр ету ... және ... ... туралы
шешімдер қабылдау, Қазақстан Республикасының Үкіметімен ... ... ... ... ... алу және оларды кейіннен жаңа
инвесторларға міндетті түрде дереу сату ... ... қоса ... ... ... бар ... мүлкінің құқықтық режимін ... ... ... ... белгіленген жағдайларда банктің уақытша әкімшілігін
тағайындауға;
депозиттермен оны іске асыру тетігінің міндетті ... ... ... ... ... ... мен ... анықтау мақсатында банктердің
тікелей немесе жанама қатысушыларының құрылтай құжаттарын, заң ... ... ... аффилиирлендірілген тұлғаларының қаржылық
есептері мен өзге де ақпаратын беруді талап етуге;
заң актілерінде көзделген жағдайларда мемлекеттік органдардан, ... ... ... ... және қадағалау қызметтерін жүзеге асыру үшін
қажетті мәліметтер алуға ... Банк ... ... ... мен ... бүкіл қаржы – шаруашылық қызметін тексеруді жүзеге асыру
құқығы бар бірден – бір орган болып ... банк банк ... ... ... асыру барысында және реттеу
барысында тікелей (әкімшілік), сондай – ақ жанама (экономикалық) әдістер
қолданылады. Бұл ... ... ... ... банктер және банктік қызмет туралың Заңында айқындалған.
Осы заңның 41 – бабы ... ... Банк ... ... және ... мүдделерін, сондай – ақ Қазақстан
Республикасының ақша – кредит жүйесінің ... ... ... банк
қызметін төмендегідей жолдармен реттеуді жүзеге асырады:
резервтік талаптар нормаларын, күдікті әрі сенімсіз активтерге ... қоса ... ... ... және банкілер
сақтауға міндетті басқа да нормалар мен лимиттері белгілеу;
банктердің орындауға міндетті ... ... ... ... ... инспекциялау (тексеру);
банктің қаржылық жағдайын сауықтыру жөніндегі ұсыныстар беру;
банктерге немесе олардың лауазымды адамдарына ықпал етудің шектеулі
шараларын ... ... салу ... ... ... ... ... банк қызметін реттеуде экономикалық әдістерге ақша
массасының айналымға түсуін ... да ... ... ... мен бағалы қағаздармен операцияларын реттеу.
Банк қызметін қадағалау мен бақылауда экономикалық ... екі ... ... ... бұл әдіс әсіресе нарықтық экономикалы елдерге
тән нәрсе.
Ұлттық Банктің екінші деңгейдегі банктермен ара ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк туралың
Заңның 61 – бабында көрсетілгендей Ұлттық Банк банкілер ... ... үшін ... ... ... және банкілердің адал бәсекелестік
принципін енгізуге жәрдемдеседі;
Қазақстан Республикасы ақша – кредит жүйесінің ... ... ... ... ... банк ... және ... мүдделерін қорғауға бағытталады.
Сондай – ақ Ұлттық Банк заң ... ... ... ... ... қызметіне араласпайды.
Екінші деңгейдегі банктер өз қызметтерін заңдар мен Ұлттық Банктің
ережелеріне ... ... ... ... ... Банк банк қызметін реттеу мен қадағалауда басқа да
экономикалық шектеулер, яғни пруденциялық ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы банк және банктік
қызмет ... ... 42 - ... мынандай пруденциялық нормативтер
белгіленген:
банктің жарғылық капиталының төменгі (минималды) мөлшері;
өз капиталы жеткіліктігінің коэффициенті;
өтімділік коэффициенті;
бір ... ... ... ... ең көп (максималды) мөлшері;
ашық валюталық позиция лимиттері.
Банкттер топына арнап ... Банк ... ... ... капиталдың ең аз (минималды) мөлшері;
өз капиталы жеткіліктігінің коэффициенті;
бір қарыз алушыға жасалатын тәуекелдің ең көп ... ... ... 44 – бабы бойынша, сондай – ақ 1997 жылы 25 ... ... ... ... ... ... қойылатын негізгі талаптары және оның нәтижесін рәсімдеу ... ... ... ... банк ... ... бір жолы – ... инспекциялау (тексеру). Банк қызметін инспекциялауды Ұлттық ... ... ... ... ... қатыстыра отырып жүргізеді. Ұлттық Банк
банктердің ... ... ... ... ... тұлғаларының қызметін Ұлттық Банктің нормативтік
құқықтық ... ... ... ... ... ... ету дәрежесі мен
сипатын айқындау мақсатында ғана тексеруге құқылы.
Ұлттық ... ... ... ... көрсетілген мәселелер
бойынша банктер мен олардың аффилиирлендірілген ... ... ... көрсетуге, сондай – ақ кез – келген лауазымды ... ... ...... қою мүмкіндігін және тексеруді орындау үшін
қажетті кез келген ақпарат көздерін алуды қамтамасыз етуге ... Банк ... ... ... ... ала ескертуге құқылы, сондай –
ақ қажетті құжаттаарды талап ете ... ... ... ... ... ... ... ұсынуға міндетті. Банк
қызметін инспекциялау алдын ала ескертусіз, күтпеген ... ... ... Банк ... банк ... пайдалана отырып қосымша
пруденциялық нормативтер мен басқа да сақталуға міндетті нормалар ... ... ... Банк банк ... ... ... нормативтер мен басқа да
сақталуға міндетті нормалар мен лимиттерді бұзғаны үшін банктер мен ... ... ... ... ... шараларын қолдана
алады.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк
қызметі туралың Заңының 46 – бабына ... ... ... мен
сақталуға міндетті басқа да нормалар мен лимиттер және Ұлттық ... ... ... ... сондай – ақ банкінің лауазымды
адамдары мен қызметкерлерінің оның қаржы қауіпсіздігі мен ... – ақ оның ... ... мен ... ... ... заңсыз әрекеттерін немесе әрекетсіздігін
анықтаған реттерде Ұлттық Банк банкіге төмендегідей шектеулі ықпал ... ... ... ... ...... ... ету, онда орын алып отырған
кемшіліктерді мойынау фактісі және банк басшылығының ... ... ... ... ... қатаң белгіленген мерзімде (екі ... ... ... ... ... жөнінде көрсетіледі;
банкімен жазбаша келісім жасасу – бұл банк пен Ұлттық Банк арасында
жасалады, онда орын ... ... тез ... жою ... ... ... қолданылатын шаралардың бекітілуі туралы көрсетіледі;
атқарылуға міндетті жазбаша нұсқама (предписание) беру – бұл ... ... ... ... ... жоюға бағытталған
түзету шараларын қолдану туралы ... ... ... ... ... ... 45 – ... көрсетілген:
депозиттерді қабылдау туралы,
жарғылық капиталды ұлғайту туралы;
жекелеген филиалдар мен өкілдіктерді жабу ... ...... ... жалдауды тоқтату немесе шектеу арқылы шығындарды
азайту туралы;
банктің кез ... ... ... ... ... ... ... қызметтен шеттету туралы шаралар жатады. Түзету шаралары
жазбаша нұсқамада көрсетіледі ... ... ... ... ... ... саналады;
ескерту беру – жазбаша түрде беріледі, ескерту беру егер орын ... ... ... Банк ... ... ... ... Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банк және банктік
қызмет туралың Заңныың 47 – ... ... ... банкіге
қолдану мүмкіндігі туралы Ұлттық Банктің хабардар етуі.
Осыған байланысты Ұлттық Банк осы Заңның 47 - ... ... ... қолданады:
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген негізде айыппұл салады;
осы Заңның 48 – бабындағы ... ... ... ... ... немесе кейбір түрлеріне берілген лицензияның күшін
тоқтату немесе жою;
осы Заңның 62 – 67 - ... ... ... мен тәртіп бойынша
банктерді консервациялау;
осы Заңның 49 – бабында көзделген ... ... банк ... ... ... ... ... іс жүзінде болмаған жағдайда және осы Заңның 48 –
бабын 1 – ... «гң ... ... ... ... ... нормативтер мен өзге де сақталуға міндетті нормалар
мен лимиттер (он екі календарлық ай ... үш және одан көп рет) ... ... Үкіметімен келісім бойынша банктердің акцияларын
(акционерлердің үлесін) Ұлттық Банк белгілеген баға ... ... ... жаңа ... ... ... баға ... міндетті
түрде дереу сату, сонымен бірге бір мезгілде банк пен оның акционерлерінің
барлық құқықтары мен міндеттемелерін беру ... ... ... ... ... Банк шешім қабылдаған күнгі банктің нақты капиталының
мөлшерін негізге ала отырып шешім ... ... 20 – ... көрсетілген адамдарды осы мәселені банктің
тиісті органы қарағанға дейін, банктің аталған басшы қызметкерінің ... іс - ... ... жүрген заң талаптарына сай
келмейтінін тануға жеткілікті мәліметтер негізінде лауазымды міндеттерін
атқарудан шеттеу;
банкті салымдарға міндетті ... ... беру ... ... ... ... ... міндетті ұжымдық кепілдік беру немесе
сақтандыру жөніндегі ұйымға қойылатын талап;
банктің немесе банк ... өз ... ... ... Ұлттық Банктің нормативтік құқықтық актілерінің
талаптарымен белгіленген нормативтерден елу пайыздан аз ... ... ... банк осы ... 60 – бабы және Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қайта құрылуға міндетті.
Атқарып жүрген қызметінен біржолата немесе уақытша ... ... ... ... ... ... қабылдайды. Қызметінен біржолата
шеттетілген қызметкерлерді босату туралы шешімді оларды тиісті лауазымдарға
тағайындаған немесе сайлаған органдар қабылдайды.
Сондай – ақ осы ... 47-1 бабы ... ... Банк ... ... мен банк ... де мынандай жағдайларда:
егер банктік холдинг пен ірі қатысушы статусын ... ... ... ... ... ... пен ірі ... мәртебесіне ие болғаннан кейін осы
Заңның 17 – бабының 5-ші тармағында ... ... мән – ... ... жыл ішінде банк қызметіне қатысты құқықтар екі және одан көп рет
бұзылып, соған ... ... ... ... ... деректер
табылуы;
заңда белгіленген тәртіппен өтелмеген несесе алынбаған соттылығының
болуы;
белгіленген банкрот деп ... ... ... ... ... шешім
қабылданғанға дейін бір жылдан аспайтын мерзім ... ... ... ... ... орынбасары, бас бухгалтері болған адамдардың болуы (бұл
талап ... ... ... ... ... ... күннен кейін бес жыл
бойы қолданылады);
өтініш берушінің қаржылық жағдайының тұрақсыздығы;
Ұлттық Банк талап еткен құжаттарды бермеуі;
өтініш ... ... ірі ... ... алу нәтижесінде
монополияға қарсы заңдардың талаптардың бұзылуы;
банктің ірі ... ... алу ... ... ... ... ... тіркелген тұлға (оның аффилиирленген тұлғасы) ... Банк ... ... ... аймақтарда тіркелген заңды
тұлғалардың қатысушысы болып табылатын жеке ... ... ... өзі ... елде ... ... ... шетелдік банк болып табылуы;
осы Заңның 46 – бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... қолдануға құқылы.
Сонымен қатар Ұлттық Банк банкілердің бухгалтерлік және шоғырландырылған
негізде есеп ... қоса ... өзге де ... ... сай ... ... ... табыс етілу мерзімдерін
белгілейді.
Банкілер Ұлттық Банкіге оның сұрауы бойынша өздерінің қаражаттары, соның
ішінде Қазақстан Республикасы шегінен тыс ... ... ... мен ... ... ... жасалған және жасалып жатқан
банк операциялары туралы кез ... ... ... банк ... ... ... қоса, өзге де мәліметтерді, сондай – ақ банктер ірі
қатысушысы болып табылатын заңды тұлғалардың ... ... ... ... қатысуы жөнінде Ұлттық Банк сұратқан кез - келген ақпаратты
беруге міндетті.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы банк және банктік қызмет
туралың Заңының 52 – бабына ... ... ... міндетті
ұжымдық кепілдік беру (оларды сақтандыру) жөніндегі ... ... оны ... ... ... және ... ... белгілейді.
Пруденциялық шараларды қолдану Ұлттық Банктің құқықтық нормативтік
актілерімен анықталады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... бар ... банктермен қатар банктік бірлестіктермен олардың
филиалдарына да қолданылады.
Ұлттық Банк нормативтерді барлық ... ... тиіс ... ... ... ... ... қызыметімен қаржылық жағдайына
анализ беру ретінде, яғни баға беру ретінде пайдаланады4.
2.3 Банк құрудағы банкілік ... ... ... Республикасындағы банк және
банктік қызмет туралың Заңының 12 - бабына ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар
туралың ... 5 - бабы ... ... ... ...... ... және алдын - ала
белгіленген адамдар тобы ... ... ... ... ... ... ... банк және
банктік қызмет туралың Заңының 12 -бабының 2 – тармағына сәйкес банк ... ... ... үшін банктік операцияны жүргізуге Ұлттық Банктен
лицензия алған күннен бастап бір жыл ішінде және Ұлттық ... ... ... және ... да ... ... мен ... жағдайда жүзеге асуы мүмкін.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банк және ... ... ... 19 – ... сәйкес жеке немесе заңды тұлға Ұлттық
Банкке банк ашу туралы өтініш жасауға құқылы. Банк ашу ... ... ... қоса ... ... ... ... құжаттары, соның ішінде құрылтай шарты,
жарғысы, ... ... мен банк ... ... ... ... ... - тегжейлі мәліметтер (олардың ағымдағы
қызметі туралы деректерді қоса), ... - ... ... ... ... күніндегі бухгалтерлік баланстары, аудиторлық ұйымның немесе
аудитордың құрылтайшылардың қаржылық жағдайлары ... ... бір ... одан көп ... Қазақстан Республикасының
резиденттері болып табылмаған жағдайда: Қазақстан Республикасының резидент
банкінің жарғылық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік немесе қадағалау органының жазбаша хабарламасы не
құрылтайшы мемлекеттің ... ... ... рұқсат талап етілмейтіні
туралы тиісті мемлекеттік немесе қадағалау органының ... – ақ, егер банк ... жеке ... ... ... банк ... қайта құрылған жағдайда: құрылтай шарты, жарғы, соңғы
есеп беру ... ... ... банк операцияларының жеке
түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың қаржы мекемесінің қаржы жағдайы ... ... ... ... ... заңдарында белгіленген талаптарға сәйкес банк басшылары ... ... ... ішкі ... ... туралы ереже;
жаңадан құрылған банкінің несие комитеті туралы ереже;
ұсынылған бизнес – жоспарына ... ... ... ... туралы есеп;
жаңадан құрылған банкінің қызмет стратегиясын, қызмет бағыты мен ауқымын
ашып көрсететін бизнес – жоспары, ... ... ... ... ... – ақ құрылтайшылар мен олардың лауазымды адамдарынан тәуелсіз
екенін және ... ... ... ... банк ... аудитін
жүргізуге өкілетті екенін растайтын құжаттарын тапсырған жағдайда
аудиторлық ұйымның ... ... ... болу ... ... ... Банк банк ашуға рұқсат беру жөнінде шешім қабылдау
үшін қосымша құжаттар мен ақпараттар алуға сұрау салуы ... ... ... алу үшін ... ... ... Банкте үш ай ішінде,
бірақ алты айдан аспайтын уақытта қаралады.
Банкті ашу үшін рұқсатты беру жөніндегі ... ... ... Банк ... заңының 15 – бабының «дң –
тармағына сәйкес Ұлттық Банктің басқармасы, оның ... ... ... ... ... ашу ... шешімнің заңдылық
күші Ұлттық Банктің банктік операцияны жүзеге ... үшін ... ... сақталады.
Өзін банк ретінде тіркеткен заңды тұлға банк операцияларын жүргізу үшін
лицензия алғанға дейін жарияланған жарғылық капиталын ... үшін ... ... ... ... шотын ашуға құқылы. Сондай – ақ өзін
банк ретінде тіркеткен заңды тұлға ...... ... етумен байланысты шығындарды жүргізуге құқылы.
Банк Қазақстан Республикасының ... ... ... банктік
заңдарды негізге ала отырып құрылады.
Банкті құру туралы құрылтай шартында ... ... ... жері ... ... мәліметтермен қоса заңды тұлғалар үшін мемлекетттік
тіркеу туралы мәліметтер, жеке тұлғалар үшін аты – ... ... ... жері ... ... – ақ ... ... номиналдық бағасы мен саны
көрсетілуі тиіс.
Банктің Жарғысында банктің толық атауы, қорлардың ... ... ... ... ... ... ... қабылдау тәртібі
көрсетіледі.
Банктің жарғылық қоры құрылтайшылардың жарналарымен немесе акцияларды
сату арқылы ... ... ... валютасымен төленеді.
Банктің өз меншігіндегі капиталы (бұдан әрі – Банк капиталы) ... ... ... банк ... ... онда
активтердің құны банк активтерінің бастапқы құнынан берілген қарыздар мен
басқа да активтер ... ... ... ... ... ... ... Банк капиталын, активтердің құнын, берілген қарыздар
мен басқа да ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк белгілейді.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк
қызметі туралың Заңының 17 – бабы ... ... ... ... жеке және ... тұлғалар, сондай – ақ Қазақстан
Республикасының ... мен ... ... болуы мүмкін.
Ұлттық Банк тізбесін белгілейтін оффшорлық аймақтарда тіркелген заңды
тұлғалар мен ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың құрылтайшылары мен акционерлері болып ... ... ... немесе жанама түрде Қазақстан Республикасының банк –
резидентінің акционері немесе құрылтайшысы бола алмайды.
Дегенмен ... Банк ... ... ... ... ... ... иемденген банктерге жоғарыда аталған шектеулер
қолданылмайды.
Ұлттық Банк тізбесін ... ... ... ең аз талап
етілген рейтингісіне ие Қазақстан Республикасының резиденті емес – ... ... ... ... де, ... ... банк ... он және одан көп пайыз акциясын иемдене алады.
Банктің жарғылық капиталына тікелей немесе жанама қатысы бар ... ... ... етуі бойынша банктің ірі ... ... ... ... мен басқа да ақпараттарды таныстыруға міндетті.
Қазақстан Республикасының резиденттері еместердің қатысуымен банк
құруға және ... ... ... ... ... банк және банктік қызмет туралың Заңының 21 – ... ... ... ... ... ... резиденті
емес – заңды немесе жеке тұлғалар мынандай қосымша талаптар қойылады:
банк ашуға рұқсат беру ... ... оның ... ... мен ... ... ... қатысуы туралы мәліметтерін;
резидент емес банктер үшін – банк ... ... осы ... ... ...... жарғылық капиталына қатысуға
рұқсат берілгені туралы жазбаша хабарламасын не резидент емес банктер үшін
– банк ... ... ... ... ... ... ... рұқсат талап етілмейтіндігі туралы мәлімдемесін қоса
тіркеуге міндетті.
Қазақстан Республикасының резиденті емес заңды немесе жеке ... ... ... банк ... ... алу үшін ... ... құжаттар
тапсыруға міндетті:
құрылтайшы – заңды тұлғаның тиісті органының Қазақстан Республикасының
резидент – банкіне ... ... ... шешімін;
аудиторлық ұйым немесе аудитор куәландырған соңғы үш қаржы жылындағы
тиісті дәрежеде рәсімделген ... ... ірі ... мен банк ... ... үшін ... ... нормативтік құқықтық актілерінде көзделген басқа да
құжаттарды.
Сонымен қатар банк ... ... ... ... ... ... ... емес банкі тиісті мемлекеттің банк
қадағалау органының банк қызметін жүзеге ... ... ... ... және ... ... негізінде қадағалауға жататындығын жазбаша
растауы керек.
Ұлттық Банк жарғылық капиталына ... ... ... ... емес заңды немесе жеке тұлға қатысқан банктердің жағдайы туралы
ақпараттар сұратуға ... ... ... қаржылық жағдайы
қанағаттанғысыз болған жағдайда Ұлттық Банк аталған ... емес ... жеке ... резидент банктің жарғылық капиталына қатысуға рұқсат
беруден бас тартуға құқылы.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... 17-1 – ... сәйкес банктің аффилиирлендірілген
тұлғасы болып, егер ол банктің ірі қатысушысы болса, банк осы тұлғаның ... ... ... осы ... ірі ... банктің ірі
қатысушысы болып есептелінеді. Банктің ірі қатысушысы жеке ... ... ... ... ... немесе резиденті емес болады.
Қрі қатысушы банктің он немесе одан жоғары
акцияға ие бола ... ... ... ... мен ... әсер ету
мүмкіншілігіне ие.
Ешбір тұлға өзі немесе басқалармен бірігіп ... ... ... ірі ... бола ... Қрі ... ... алу Ұлттық
Банктің нормативтік актілерімен реттеледі.
Банктік – ... ... ... ... бес және одан ... ие ... банктің дауыс беруші акцияларының жиырма бес немесе
одан да көп пайызымен тікелей немесе жанама ... ... банк ... ... ... бар ... ... резиденті
немесе резиденті емес - заңды тұлға. Банк – ... ... ... ... ... ... 54-1 – ... сәйкес банктің ірі қатысушысы өзінің қаржылық
жағдайы мен қызметі ... ... жылы ... ... ... ... ... Банкіге жыл сайын мәліметтер беруге тиіс.
Банк холдингі Ұлттық Банкіге есеп берілген тоқсаннан кейін қырық бес күн
ішіде тоқсан сайынғы қаржылық есепті, ... жылы ... ... ... ішінде аудитор ... ... ... ... ... ... ... – ақ:
банк холдингі қызметі түрлерінің сипаттамасын;
банк холдингі қатысушысы болып табылатын әр бір ... ... ... ... ... мөлшері мен үлесін, қызмет ... банк ... ірі ... ... табылатын ұйымдардың
қаржылық есебін;
банк холдингі ірі қатысушы болып табылатын әр бір ... ... ... оның қатысу мөлшері мен үлесін, осы ұйымның қызмет
түрлерінің сипаттамасын және ... ... ... ... ... ... ... ұсынуға тиіс.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк ... ... ... 11 – ... ... банкілер Қазақстан
Республикасының аумағында, сол ... оның ... тыс ... де ... ... ... мен ... ашуға құқылы.
Қазақстан Республикасының аумағында шетел банктерінің филиалдарын ашуға
тиым салынған. Қазақстан Республикасының аумағында шет ... ... ... ашу ... ... Банк ... Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк қызметі туралың Заңының 18 – ... ... ... ... ... ... бір ... ие Қазақстан Республикасының
резиденті емес банктер Республика аумағында бір жыл жұмыс істегеннен кейін,
өзінің еншілес банкін ашуға рұқсат беру ... ... ... ... құқылы. Қазақстан Республикасының резиденті емес банктерге өзінің
еншілес банкісінің кем ... елу бір ... ... ие болу ... елдердің қатысуымен банкілер құрған және олардың қызметін жүзеге
асырған кезде Қазақстан ... ... ... және банк ... туралың Заңының 22 – бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... жалпы жарғылық капиталы
Қазақстан Республикасындағы Ұлттық Банк рұқсат еткен жағдайларды қоспағанда
барлық банкілердің жарияланған ... ... елу ... ... елдер қатысушы банкінің Басқармасының кеңесінің ең болмағанда бір
мүшесі Қазақстан Республикасының азаматы ... және ол ... ... ... ... ... ... кем дегенде үш жыл
басшы қызметте болған тәжірибесін, Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... ... ... ... елдер қатысушы банк Ұлттық Банк белгілейтін сома мен тәртіп бойынша
ішкі активтерге қаражат салуға міндетті. Сондай – ақ шет ... ... ... ... кем ... жетпіс пайызы Қазақстан
Республикасының азаматтары болуы тиіс.
Сонымен ... ... ... ... Республикасындағы
банктер және банк қызметі туралың Заңының 20 – бабы бойынша банкінің басшы
қызметкерлеріне ... ... ... ... банкінің Директорлар кеңесінің төрағасы мен
мүшелері, банк Басқармасының төрағасы мен ... ... ... ... ... ... және банк ... жүргізгенде
негізге алатын құжаттарға қол қою құқығы бар ... өзге де ... бас ... мен орынбасарлары, банк филиалының бірінші басшысы
мен бас ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің келісімімен
тағайындалады немесе сайланады. Олардың көрсетілген талаптарға сай ... ... ... ... комиссиясы шешеді.
Ұлттық Банк банктің басшы қызметкерін тағайындауға немесе сайлауға
келісім берілгенде ... ... ... ... ... ... байланысты құқық бұзушылықтар жасағаны үшін бір жыл ішінде
екі және одан да көп рет ... ... ... ... деректер
болғанда, банктің басшы қызметкерінің іс - ... ... ... ... сай ... ... болғанда келісімді қайта қарауға
құқылы.
Егер банктің басшы қызметкері заңда белгіленген ... ... ... соттылығы бар болса, банк заңдары жөніндегі білімді
жеткілікті игермесе және ... ... ... деп ... ... ... туралы шешім қабылданғанға дейін бір жылдан аспайтын
мерзім ішінде бұрын банктің бірінші басшысы, ... ... ... болған адамдар атқаратын қызметіне сай келмейді немесе банктің
басшы ... ... ... ... деп ... ... төрағасы мен мүшелерінің, банк Басқармасының төрағасы
және оның ... ... ... үшін міндетті түрде жоғары
білімі болуы тиіс. Банктің бас ... ... ... ... мен
бас бухгалтерінің жоғары немесе кәсіби бағдарына сай арнаулы орта білімі
болуы тиіс.
Банк ... ... мен оның ... ... ... мен оның ... банк филиалының бірінші басшысы мен
бас бухгалтері әдетте, банк ... банк ... ... ... ... бухгалтерінің жұмыс стажы бір жылдан, Басқарма төрағасы мен ... ... ... үш ... төрағаның орынбасарлары мен бас
бухгалтердің орынбасарларының жұмыс стажы екі ... кем ... ... басшы қызметкерлері, сондай – ақ басшы қызметке тағайындау
немесе сайлау үшін ұсынылатын кандидаттар ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк қызметі туралың Заңының 49 – ... ... ... Банк ... бойынша банк ашуға берілген рұқсатты қайтарып алуға құқылы:
банк қайта құру немесе тарату арқылы өз қызметін екі тұрде тоқтататыны
туралы ... ... ... ... ... ... сот шешім қабылдаған жағдайда;
банк ретінде тіркелген заңды тұлғаның қызметіне жолсыздықтар анықталған
жағдайда қайтарып алуға құқылы.
Заңды тұлғаға банк ... ... ... Ұлттық Банк мынандай
негіздердің кез - келгені бойынша қайтарып ала алады:
заңды тұлғаның банк ретінде ... ... ... ... ... жыл ... рұқсат беруге негіз болған мәліметтердің дұрыс еместігі
анықталса;
заңды тұлғаның банк ретінде мемлекеттік тіркеуден өткен ... ... жыл ... банк ... ... ... жағдайда;
заңды тұлғаның банк ретінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін бір жыл
ішінде жарғылық ... ... ... ... ... ... тұлға үшін банк заңдарында көзделген қызмет
шарттарын бұзған жағдайда.
Банк ашуға берілген рұқсатты қайтарып алу ... ... ... ... ... ... қадағалаудың соңғы жылдардағы есебi
2001жылдың наурыз айында банк секторының ағымдық жағдайы. 2001жылдың ... ... ... ... ... ететiн банктердiң саны 47
болды (2001жылдың басында 48, ... ... 55 ... оның ... ... 100 ... мемлекеттiң қатысуыменен, 1 мемлекетаралық банк, ... ... ... ... ... ... бiрнен көбi
нерезиденттердiң меншiгiнде немесе басқарылуында болады оның iшiнде шетел
банктерiнiң еншiлес ... ... ... 1 ... ... ... банк ... жиынтық меншiк
капиталының көлемi 103,3 млрд. Тенге немесе 5,4 процентке өскен, ... бiр ... ... 88,7 ... ... (жыл басынан бұл өсiм 11,4
млрд. тенгеге немесе 14,7 процент болды.) 1 деңгейлi капиталлдың өсуi ... ... ... 7,1 процент болғаны есебiнен.
Қазақстан Республикасының «Лицензиялау туралың Заңының 11 – ... ... ... ... лицензиялауға жатады. ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
территориясында Ұлттық Банк қана береді.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... 30 – бабы ... тек ... ... ... ғана жүзеге асырылатын банк операцияларына:
заңды тұлғалардың депозиттерін, банк ... ... және ... ... ... банк шоттарын ашуды және жүргізу
қабылдау;
банкілер мен банк оперцияларының жекелеген ... ... ... корреспонденттік есеп шоттарын ашу және жүргізу;
осы адамның иелігіндегі ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың металл шоттарын ашу ... ... ... ... мен ... қабылдау сақтау,
сұрыптау, аудару, санау және беру;
аудару операциялары: заңды және жеке тұлғалардың ақшасын аудару ... ... ... ... және жеке ... векселдері мен өзге де
қарыз міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
заем операциялары: төлем, мерзім және ... ... ... ... ... ... және жеке ... оның ішінде корреспондент банктердің
тапсырмасымен олардың банктік шоттары бойынша есеп ... ... ... ... ... білдірілген адамның мүддесі үшін
және соның ... ... ... ... ... және ... ... операциялары: төлемдерді жинау, салыстыру, ... ... ... – ақ ... өзара төлемдер өтеуін жүзеге асыру және
клирингке қатысушылардың таза қөзқарасын айқындау;
сейфтік операциялар: сейф жәшіктерін, шкафтар мен үй - ... ... қоса ... құжаттамалық нысанда шығарылған бағалы қағаздарын,
құжаттары мен ... ... ... ... операциялары: сақтауға алынып оңай өтетін бағалы қағаздарды және
қозғалатын мүлікті ... алып ... ... ... ... карточкаларын шығару;
банкноттарды, мәнеттер мен қазыналарды инкассациялау және басқа жаққа
салып ... ... ... ... ... ... ... қабылдау (вексельдерді қоспағанда);
чек кітапшаларын шығару;
бағалы қағаздар рыногындағы клирингтік қызмет;
аккредитивті ашу ... мен ... және ол ... ... түрінде орындалуды көздейтін банк кепілдіктерін беру;
үшінші тұлғалар үшін ақша түрінде орындауды көздейтін ... ... мен өзге де ... беру ... ... бұл операциялардан басқа Ұлттық Банктің лицензиясы болған жағдайда
мынандай операцияларды жүзеге асыра алады:
қымбат тазартылған бағалы ... ... ... ... ... ... ... құйма күйінде, қымбат тазартылған бағалы
металдардан жасалған мәнеттерді, зергерлік бұйымдарды ... алу, ... ... алу, ... және ... ... металдар мен асыл тастар бар зергерлік бұйымдарды сатып
алу, кепілге ... ... алу, ... және сату;
вексельдермен жасалатын операциялар: вексельдерді инкассоға қабылдау,
төлемшілердің вексельдерді төлеуі жөнінде қызметтер көрсету, сондай – ... ... ... ... ... акцептін төлеу;
лизинг қызметін жүзеге асыру;
өз меншігіндегі бағалы қағаздарды (акцияларды қоспағанда) эмиссиялау;
факторингтік (сауда-саттық) операциялар: тауарларды ... ... ... ... ... ... етіп қабылдай отырып, төлем
төлеуді талап ету ... ие ... ... ... ... ... мен
қызметтерді) сатып алушының қарыз міндеттемесін сатушыға ... ... ... ... алу ... ... айтылған банк операцияларының ... ... ... кетсек. Жеке тұлғалар мен заңды тұлғалардың өз шоттарын ашқан
банктермен ара қатынасы заңмен және банк шоты ... ... ...... ... ... – құқықтық актілерімен реттеледі.
Қазақстан Республикасының «Төлемдер және ақша ... ... ... банк шоты – бұл банк пен ... арасындағы шарттық қарым –
қатынасты бейнелейтін, депозиттер қабылдау мен банк операциясын ... ... ... және ... ... ... ... пайдасына түскен ақшаны қабылдау;
клиенттің тапсырмасы бойынша банк шоты немесе банк салымы ... ... ... ... ... ақша аудару;
егер банк шоты немесе банк ... ... ... ... ... тұлғаның тапсырумен клиенттің ақшасын алып қою;
банк шоты немесе банк салымы шартында көрсетілген ... ... ... – қол ақша алуды немесе оған беруді жүзеге асыру;
банк шоты ... банк ... ... ... ... ... оның ... суммасы және өндірістік операциясы туралы
мәліметтерді беру;
банк шоты ... банк ... ... ... ... және ... ... - ақ банк шоты немесе банк салымы шартында көрсетілген ... ... ... ... шоты банк пен ... ... банк шоты ... банк салымы
шарты жасалғаннан кейін ашылады.
Банктер арасындағы корреспонденттік қатынас Ұлттық Банктің Қазақстан
Республикасы банктерінің, сондай - ақ ... ... ... ... ... ұйымдардың арасындағы корреспондендік қатынас
орнату туралы ережесімен реттеледі. Бұл ... ... ... ... ... келісім. Олардың бірі корреспондент банк басқа
банкке (респондентке) тиісті депозитті ұстап, респондент банкіге төлем ... да ... ... ... көрсетеді.
Сонымен қатар банктер арасындағы корреспонденттік қатынас ... ... ... шартпен реттеледі. Бұл шарт бойынша банк – ... ... ... ... бақылау үшін балансын ай сайын ұсынып отыруға
міндетті.
Банктердің корреспонденттік шотты Ұлттық Банкте ашу және жүргізу Ұлттық
Банктің Басқармасы бекіткен ... ... ... ... мен ... банктердің, сондай – ақ банкілік операциялардың жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... шот ... Банк пен банк
арасындағы корреспондентік шарт ... ... ... шарт ... ... Банк банк ... ... ақшаны
қабылдауға, банк ақша аудару және үшінші тұлға есебіне ақша аудару сияқты
тапсырмаларын ... ... ... Банк ... ... шот ... отырады. Ұлттық Банк
Басқармасының корреспонденттік шот ашу туралы ... ... ... жеке ... код беріледі. 1998 жылы 18 қыркүйекте Ұлттық
Банк Басқармасы бекіткен Ұлттық Банк пен банк ... ... ... ... ... (формасы) бойынша банктер Ұлттық Банктегі
корреспонденттік шотта орналасқан ... өз ... ... мен ақша ... ... ... құқылы. Банктер бұндай операцияны
жүзеге асырғанда Қазақстан заңдары бойынша Үлттық Банк ... ... ... ... ... нормативтік актілерінде басқаша көрсетілмесе.
Шарт ... ... Банк ... ... оның ... ... ... арқылы қабылдауға немесе беруге құқылы.
Банктердің бағалы қағаздармен операциясы ... ... ... ... Республикасының «Бағалы қағаздар рыногы
туралың және « Қазақстан Республикасындағы бағалы ... ... ... ... ... ... – ақ ... Банктің нормативті
құқықтық актілерімен реттеледі. Қазақстан Республикасы Азаматтық ...... ... бағалы қағаздарға – акция, облигация, коносамент және
басқа да заң ... ... ... ... ... құжаттар жатады.
Банктердің акциялар шығару (эмиссия) аталған заңдармен қатар Ұлттық
Бантің банктердің ... ... ... және ... бағалы қағаз
шығару мен орналастырудың қорытындысы туралы есептеріне сараптама жасау
Ережесі арқылы реттеледі.
Банк ... ... ... бірі заем ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 727 және 728
бабтарына сәйкес банк ... ... ... – ақ ... Республикасының
заңдарымен және Ұлттық Банктің нормативтік актілерімен
реттеледі. Банк заемы шарты бойынша банк ... ... ақша ... Ақша ... заем ... ... заем ... тек
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің лицензиясы бар банк қана ... ... ... ... заем ... – бұл банктің ақшаны заемшыға
(қарыз алушыға) қарызға ... ... ... және оның ... ... ... үшін сыйақы алу негізінде берілуі. Заем операциясының
принципі сол, оның қайтарымдығында, мерзімділігі мен ақылы болуында.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қызметі туралың Заңының 34 – бабы ... заем ... ... ... ... ... асыратын банктрдің басқа
тұлғаларға қайтарымдылық және ақы төлеу мерзімі шартымен ақша ... ... заем ... ... ... ... бекіткен ішкі
кредиттеу саясаты туралы Ережеге ... ... ... Қшкі ... ... ... орган банктің заем комитеті болып ... ... ... ... ... заем ... ... асырар кезде тәукелді
төмендету мақсатында жасалып, заңды және жеке ... ...... лауазымды тұлғалары мен қызметкерлеріне кредит берудің жағдайларын;
заем шекті мөлшері;
заем комитетінің құрылымын, өкілеттігін және қызметін;
заем комитетінің мүшелерінің жауапкершіліктерін,
заем шарттарын бекітілуін ... ... – қол ... әртүрлі операциялар жасауын, яғни
ұйымдардың кассаларынан қолма – қол ақша мен ... ... ... ... ... ... ... беруін инкассациялық операция
деп аталынады. Инкассация адамдар үшін де қымбат заттар үшін де ... ... ... ... тарапынан қадағалауды қажет
етежі. Инкассациямен Ұлттық Банк және ... ... ... мен арнайы лицензияның негізінде банктер мен ұйымдар
айналысады.
Жоғары да айтылып ... ... банк ... тек ... лицензиясы негізінде жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралың Заңының 26 ... ... банк ... ... ... алу үшін, мемлекеттік
тіркеуден өткеннен кейін бір жыл ішінде барлық қажетті ... ... ... ... төленсе;
барлық ұйымдық техникалық шараларды орындауға, оның ... ... ... ... сәйкес келетін үй – жай мен ... ... – ақ ... біліктілігі бар қызметкерлер жалдау талаптары
орындалуы керек.
Банктік ... ... ... беру туралы өтініш Ұлттық Банкте
бір ай мерзімнің ... ... Банк ... ... үшін ... шексіз уақытқа беріледі және ол үшінші тұлғаға ауыстырылмайды.
Банк ... сай ... ... банк ... ғана ... ... ... көрсетілмеген банк операциясына байланысты барлық
мәмілелер жарамсыз болып табылады.
Банктік операцияны жүргізу үшін лицензия Ұлттық Банк құрған ... ... ... ... жаңа ашылған банктің банктік
операция жүргізуге дайындығын анықтайды, банктің жарғылық капиталының дұрыс
құрылғанын тексереді. ... ... ... ... ... банк
операциясын жүргізуіне дайындығы туралы акт жасайды. Акте тек банкке рұқсат
етілген банк операциясы ғана ... де, банк тек сол ... ... ғана ... асырады.
Банктерге қосымша банк операцияларын жасау үшін лицензия, егер банктің
қаржылық жағдайы тұрақты ... ... банк ... ... үшін
берілетін өтінішке дейін үш ай ішінде пруденциялық нормативтер мен ... ... ... ... мен ... ... ... сондай – ақ
банк филиалының берілуге жоспарланып отырған операцияны орындауға дайындығы
бар болса беріледі.
Шет елдік валютамен және ... ... ... ... ... үшін де пруденциялық нормативтер мен басқа да сақталуы
міндетті нормалар мен ... ... ... ... капиталдың
төменгі (минималды) көлеміне қойылатын талап сақталып, банктің аталған банк
операциясын жасауға дайын екендігі ... ... ... банктік қадағалау
Департаментінің қорытындысы болу керек.
Сонымен қатар банк операциларының барлық немесе кейбір түрлерін ... ... ... ... ... ... ... күші жойылады.
Егер банк мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін бір жыл ішінде лицензия
алуға өтініш ... ... – ақ ... ...... ... жарияланған жарғылық қорды төлемесе, онда Ұлттық Банк
банк операциясын ... ... ... бас ... ... операцияларын жүргізуге лицензия беруілуден бас тартылған өтініш
иесіне жазбаша түрде бас тартудың себептері ... ... ... ... ... ... бас тартылудың себептері өтініш иесі үшін
негізсіз ... ... онда ... иесінің бір ай ішінде сот
органдарына арыздануға құқы бар.
Банктерге банк операцияларын ... үшін ең ... ... талаптар
қойылады. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы ... банк ... ... ... 31 – ... ... ... өз қызметтерін
жүзеге асырар кезінде банк ... ... ... ... ... ... ... ғана жүзеге асыруға құқылы.
Банк операцияларын жүргізудің жалпы шарттары туралы ереже ... ... ... Олар мынандай мәліметтер мен рәсімдерден
тұрады:
қабылданатын депозиттер мен берілетін ... ... ... мен ... мен ... ... берілетін сыйақы (мүдде) ставкасының шектік
мөлшері
депозиттер мен несиелер бойынша берілетін сыйақы (мүдде) төлеудің
шарттары;
банк ... ... ... мен тарифтері;
банк мен оныың клиенттерінің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... талаптар;
банк директорлар кеңесі банк операциялардын жүргізудің жалпы шарттарына
енгізу қажет деп есептейтін басқа шарттар, талаптар мен шектеулер.
Жоғарыда ... ... ... Республикасының «Қазақстан
Республикасындағы банктер және банк қызметі туралың Заңының 48 – ... ... ... ... Банк барлық немесе жекелеген банк
операцияларын жүргізуге берілген лицензияны тоқтата тұру не оны ... ... ... ... ... ... арналған барлық лицензияларды қайтарып алу,
қызметінің басқа түрлері бойынша лицензияларға берген келісімін ... ... ... және ... ... ... берген орган
тиісті шешім қабылдағанға дейін тоқтата тұруға әкеліп соқтырады.
Ұлттық Банктің банк операцияларын ... ... банк ... алу ... шешімі оны қабылдаған күннен бастап күшіне енеді. Банк
лицензияларын қайтарып алғаннан кейін Ұлттық Банк ... ... ... оған ... ... ... ... көшеді.
Банктің бұрынғы іс - әрекет ... ... ... ... Ұлттық Банкі банк ... ... ... ... ... кейін он жұмыс күні ішінде
белгіленген заң тәртібімен сотқа банк қызметін мәжбүрлеп тоқтату ... ... ... ... ... ... құқықтық
мәртебесінің өзгеруі
3.1 Банктерді консервациялау
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк
қызметі туралың Заңының 62 – бабына сәйкес банктің қаржы ... ... оның ... сапасын ары қарай жетілдіру мақсатында Ұлттық Банк банкіге
консервациялауды жүргізуге құқылы. Банкіні консервациялаудың мәні - ... ... ... ... ...... және басқа да
шаралар мен ... ... ... ... жүргізу.
Банктер өз капиталының жеткілікті коэффицентін ұдайы, қатарынан үш ай
орындамаса немесе ... ... ... ... және банк ... туралың Заңының 48 – бабында көзделген ... ... ... ... ... 64 – бабына және Ұлттық Банктің 1996 жылы 29 – ақпанда
қабылдаған «Қазақстан ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің банкілік қадағалау Департаменті Ұлттық
Банк Басқармасының алдына банкіні ... ... ... ... консервациялаудың негіздемесі;
банкінің қаржы жағдайын сауықтырудың жоспары;
банкіні консервациялау қажеттілігінің ... ... ... туралы шешімді Ұлттық Банктің банкілік қадағалау
Департаментінің ұсынысымен Ұлттық ... ... ... ... ... ... мен ... жері;
банкіні консервациялау туралы шешімнің негіздемесі;
консервация күшінің басталуы мен мерзімі;
банк қызметіне қойылатын шектеулер тізбесі;
уақытша әкімшіліктің дербес ... ... ... банк ... аты, ... ... режимінде тұрған банкінің басшы қызметкерлеріне өз жұмысы
туралы есеп, табыстары туралы декларация, меншігінің бар екендігі және ... ... ... ... және осы ... уақытша әкімшілікке
немесе уақытша банк басқарушысына беру туралы нұсқама;
уақытша әкімшілікке немесе уақытша банк ... ... ... Банктің шектеулі, бір жылға дейінгі мерзімге банкіні басқару
жөніндегі уақытша әкімшілкті немесе уақытша банк ... ... ... ... дегенді білдіреді. Банкіні консервациялау
банкінің өз қаражаты есебінен жүзеге ... ... 63 – ... сәйкес банкіні басқару жөніндегі уақытша
әкімшілікті немесе ... банк ... ... Банк Қазақстан
Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... 20 – ... ... ... ... ... қызметкерлеріне қойылатын ең төменгі талаптарына сай келетін банкінің
қызметкерлері болып табылмайтын адамдар арасынан тағайындалады.
Сондай – ақ уақытша әкімшілікті ... ... ... ... Басқармасының 1997 жылдың 11 қыркүйегінде ғ325 ... ... ... ... ... ... және оның ... Ережегең сай жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк қызметі туралың ... 65 – ... 2 – ... ... ... ... уақытша банк басқарушысы банкіні консервациялау кезеңінде
банкіні басқару жөніндегі мынандай өкілеттікке ие:
банк мәселелері ... ... ... ... ... ... жағдайда консервациялау кезеңінде қабылданған депозиттер
бойынша банкінің міндеттемелерін толық немесе ішнәра тоқтата алады;
қажет болған жағдайда банк ... ... ... банк жасасқан
шарттарды бұзуға не оларға, ставкаларын, тарифтерін және қолдану мерзімін
өзгертуді қоса алғанда, ... ... ... мен толықтырулар
енгізе алады;
банкінің атынан кез - келген құжаттар мен шарттарға қол қоя ... ... және оның ... үшін ақы ... қоя ... ... қызметтен босату, қызметін төмендету және қызметтен
уақытша шеттету, олардың арасында міндеттер бөлісу туралы ... ... да ... шығару туралы өкілеттікке ие.
Сондай – ақ уақытша ... ... ... банк ... ... банк органының басқа да қызметтерін атқара алады.
Уақытша әкімшілік консервация режиміндегі банкінің атынан әрекет ететін
жетекші басқаратын алқалы ... ... ... ... әкімшіліктің
шығарған шешімдері басым дауыспен қабылданады. Онда уақытша әкімшіліктің
жетекшісінің дауысы дауыстар тең ... ... ... ... ... ... ... әкімшіліктің жетекшісі консервация режиміндегі
банкіні ... ... ... ... ... ... ... банк қызметкерлерін жұмысқа қабылдайды және жұмыстан
шығарады, консервациялауды жүзеге асыру мақсатында ... ... ... ... жөніндегі шешімін орындайды, сондай – ақ сыртқы
аудитті немесе Ұлттық Банктің тиісті ... ... ... ... кешенді
тексеруді ұйымдастырады.
Банкіні консервациялау басталған кезеңнен бастап банк ... ... ... ... мен банк ... мен оның ... өкілеттіктері тоқтатыла тұрады да банкіні басқару
жөніндегі барлық өкілеттік ... ... ... әкімшілікке немесе
уақытша банк басқарушысына көшеді. Банкінің ... және оның ... ... ... ... банк басқарушысына айтпастан және оның
жазбаша келісімінсіз жасалған барлық мәмілелер жарамсыз болып табылады.
Консервация режиміндегі банктің ... ... және ... ... ... ... ... тиіс. Банктің балансына енбей
қалған мүліктер тізімге алынып банк балансына енгізілуі тиіс.
Уақытша әкімшілік немесе ... банк ... ... ... ... актілеріне сәйкес арнайы мамандардың көмегімен банктің
барлық мүлкін есепке алып, құнын анықтайды.
Консервация режиміндегі ... ... сату ... ... ... банк ... ... тәртіппен бәсекелік негізде жүзеге
асырылады.
Уақытша әкімшіліктің немесе уақытша банк басқарушысының банкіні ... ... ... Банк ... ... ... байланысты
Ұлттық Банк уақытша әкімшілікке немесе уақытша банк басқарушысына қатысты
мынандай құқықтарға ие:
банкіні ... ... ... ... ... ... ... уақытша банк басқарушысына жоспар немесе ұсыныс беруге;
уақытша әкімшілік немесе уақытша банк басқарушысы ... ... ... ... ... ... ... немесе уақытша банк басқарушысынан кез - ... ... ... ... таныстыруды талап етуге;
уақытша әкімшіліктің немесе уақытша банк ... ... ... есебін тыңдауға;
консервация мерзімін ұзартуға;
сондай – ақ банкіні консервациялауды аяқтау туралы шешім ... Банк ... ... ... ... банк басқарушысын) кез
- келген уақытта ауыстыруға құқылы.
Банкіні консервациялауды ... ... ... ... белгілеген
консервациялау мерзімі аяқталғанда және Ұлттық Банк ... ... ... ... шешімімен жүзеге асырылады. Банкінің қаржы
жағдайының сауығуына және ... ... ... ... банкіні
консервациялауды тоқтату консервацияланған банкіге қатысты Ұлттық Банктің
немесе уақытша ... ... ... ... ... тастауға
әке соғады.
Егер банкіні консервациялау оның ... ... мен ... ... ... ... Ұлттық Банк банк заңдарында көзделген
негіздерде банк операцияларын жүргізуге берілген лицензияны қайтарып алуға
құқылы.Ұлттық ... ... ... ... ... ... акционерлері он күн мерзімнің ішінде сотқа арыздана алады.
3.2 Банктерді қайта ... ... ары ... ... ... және ... рыногындағы
бәсекелестіктің күшейуіне байланысты Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... орай ... деңгейдегі банктердің
кейбіреуі қайта құрылып, тіпті кейбіреулері таралып кетуге мәжбүр болды5.
Қазақстан Республикасының Азаматық кодексінің 45 – ... ... ... ... ... қайта құру (қосу, біріктіру, бөлу, бөліп шығару,
өзгерту) оның мүлкін меншіктенушінің немесе ... иесі ... ... құрылтайшылардың немесе қатысушылардың шешімі бойынша, сондай –
ақ заңды тұлғаның, яғни ... ... ... уәкілдік берілген
органның шешімі бойынша не, заң ... ... ... сот
органының шешімі бойынша жүргізіледі.Қайта құру ... ... ... ... ... ... мүмкін. Ұлттық Банк Банк заңдарында
көзделген талаптарды орындамаған ... ... ... ... қайта құру
туралы шешімді таныстыруды міндеттеуге құқылы. Банкілерді ерікті ... құру ... ... бөлу, бөліп шығару, өзгерту) Қазақстан
Республикасының «Қазақстан ... ... және банк ... Заңының 60 – бабына ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша жүзеге асырылуы мүмкін.
Ерікті түрде қайта құрылуды көздеген банк ... ... ... блуы ... ерікті түрде қайта құруды жүргізуге рұқсат алу ... ... ... ... негіз болып табылады.
Банкті қайта құруға Ұлттық ... ... алу ... ... ... қоса ... ... жоғарғы органының оны қайта құру туралы шешімі;
банкті қайта құрудың көзделіп отырған шарттарын, түрлерін, тәртібі ... ... ... ол ... құрылғаннан кейінгі немесе банкті қайта құру
нәтижесінде құрылған ... ... есеп ... ... қоса ... құру ... ... болжамы.
Ұлттық Банк банкіні қайта құруды жургізуге рұқсат алу туралы өтінішті
қабылдаған күннен баста екі ай ішінде қарауға ... ... ... ... құруды жүргізуге Ұлттық Банкіден рұқсат алғаннан күннен бастап екі
апта ішінде алдағы болатын өзгерістер туралы өзінің ... ... ... мен ... ... тікелей хабардар ету
немесе хабарландыру жариялау арқылы хабардар етуге міндтті.
Қайта құрылған бнкінің мүліктік ... мен ... ... 47 – бабына сәйкес жаңадан пайда болған банкіге қосылған ... ... ... ... сәйкес ауысады, ал бөлінген және бөліп
шығарылған жағдайда бөлу балансына сәйкес ... ... ... мен ... ... ... ... барлық несие ... ... ... барлық міндеттемелері бойынша, соның ішінде
тараптар дауласқан міндеттемелер ... да ... ... туралы
ережелер болуға тиіс.
Қайта құру нәтижесінде құрылған заңды тұлға немесе банк ... ... ... немесе қайта тіркелуге тиіс.
Әділет органдарында тіркелген ... ... ... банк екі ... ішінде Ұлттық Банктің банкілік қадағалау Департаментіне өзінің
Жарғысы мен Құрылтай шартының бір ... ... үшін ... ... ... ... Республикасындағы банктер
және банк қызметі туралың Заңының 61 – бабы бойынша ... ... ... ... ... Банк ... беруден төмендегідей кез келген негіздер
бойынша бас ... ... ... ... ... ... жоғары органдарының тиісті
шешімдерінің болмауы;
көзделіп отырған ерікті түрде қайта құру салдарынан ... ... ... ... ... қайта құру салдарынан пруденциялық
нормативтердің және ... ... өзге ... мен лимиттердің
бұзылуы;
көзделіп отырған ерікті түрде қайта құру салдарынан монополияға қарсы
заң талаптарының ... ... ... қайта құру қолданылып жүрген заңдарға сәйкес соттың
шешімімен және ... ... ... Республикасындағы
банктер және банк қызметі туралың Заңында көзделген ерекшеліктерді ... ... ... 74-3 – ... ... сот ... ... қайта құру не банкке
қатысты оңалту рәсімдерін жүргізу ... ... ... ... ... негізінде ғана шешуге құқылы.
Банкті еріксіз түрде қайта құруды жүргізудің, ... ... ... ... ... бар ... ... мүдделі адамдарға
еріксіз қайта құру туралы шешім қабылдаған күннен бастап бір ... ... ... ... Осы ... ... ... еріксіз таратуға әкеп
соғуы мүмкін.
Сот банкті еріксіз қайта құру ... ... ... жағдайда (іс
қозғау негізіне қарамастан), оны жүргізу ... сот ... ... ... ... ... уәкілеттік берілген ... ... ... ... немесе басқару жөніндегі уәкілеттік
берілген адамдар сот пен банк ... өз ... ... ай ... ... ... қайта құруға қатысушы үшінші адам банктің басқа коммерциялық ұйымға
қосылуына немесе бірігуіне ... ... ... ... ... ... ... адамдарға оның немесе олардың ... және ... ... ... ... сай екенін негіздейтін қажетті
құжаттарды беруге міндетті.
Банкті еріксіз түрде қайта құру сот ... ... ... - ... ... кесте мен шаралар жоспарына сәйкес жүргізіледі.
Банктің арнайы ... ... ... ... ... ... банкті еріксіз қайта құрудың аяқталғаны туралы есебін
сот бекітеді.
Аталған сот ... ... ... ... құру жүргізілгенін
растайтын ресми құжат күшіне енгеннен кейін бес күн мерзім ішінде банктің
құқықтық мұрагері ... ... ұйым ... ақпараттың жариялануын
қамтамасыз етуге міндетті.
Банкті еріксіз ... ... ... ... ... ... шығыстар
оның қаржысы есебінен жүргіледі.
3.3 Банктерді тарату
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 49 – ... ... ... оның ... меншіктенуші немесе меншік иесі уәкілдік берген органның
шешімі бойынша, сондай – ақ ... ... ... қабылдауға уәкілдік
берілген заңды тұлға органының шешімі ... ... ... ... ... ... соттың шешімі бойынша:
банкрот болған жағдайда;
заңды тұлғаны құру кезінде заңдардың ... ... ... жол ... ... ... ... деп танылған
жағдайда;
заңды тұлғаның жарғылық мақсаттарына қайшы келетін қызмет үнемі ... ... ... алынбаған немесе лицензиясыз қызметті не заң құжаттарында
тыйым салынған қызметті жүзеге асырған не өз қызметін заңдарды бірнеше ... бұза ... ... ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы
банктер және банк қызметі туралың Заңының 68 – ... ... ... ... ... ... банк акционерлерінің шешімі бойынша таратылады,
бұл ерікті түрде тартылу болып ... ... заң ... көзделген реттерде соттың
шешімі бойынша таратылады, бұл еріксіз ... ... ... өз акционерлерінің жалпы жиналысының шешімі негізінде өзін ерікті
түрде таратуға рұқсат беру туралы Ұлттық Банкке өтініш ... ... ... ... тоқтату мерзімі және оған әзірлік кезеңдері
туралы акционерлердің ... ... ... ... ... ... бойынша оның есеп айырысуларының жүзеге асырылуы үшін банк
қаражатының жеткіліктігін дәлелдейтін баланстық есеп және ... ... қоса ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің
нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
Банктің ерікті түрде ... ... алу ... өтінішін Ұлттық Банк
тиісті түрде рәсімделген құжаттарды қабылдаған күннен ... екі ай ... ... Ұлттық Банк банктің ерікті түрде тарауына рұқсат беруден бас
тартқан жағдайда бұл туралы ... ... ... ... ... ерікті түрде тарауына рұқсат беру туралы шешімді Ұлттық Банктің
Басқармасы қабылдайды.
Банк ерікті түрде тарауға Ұлттық Банктен рұқсат ... ... ... ... оған банктің мүлкі мен ісін басқару жөніндегі өкілеттік
ауысады. Ерікті түрде таратылатын банктердің тарату ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
Ерікті түрде ... ... ... комиссиясының қызметіне бақылауды
Ұлттық Банк жүзеге асырады.
Ерікті ... ... ... ... ... банк ... түрде таралуына
байланысты ақпаратты әділет орталық органының ресми ... ... ... ... тарату туралы баланс пен ... ... жеті күн ... Әділет министрлігі мен Ұлттық Банкке табыс етуге
міндетті.
Барлық кредиторлардың талаптарын қанағаттандыруға ... ... ... банк ... ... ... еріксіз түрде таратылуы
тиіс.
Ерікті түрде таратылу процесін аяқтаудың ... ... ... Банк ... ... ... ... немесе тарату туралы ... ... ... таратуды сот:
банк банкроттығы жағдайында;
банк заңдарында көзделген негіздер бойынша банк операцияларын жүргізуге
берілген лицензияларды қайтарып алу жағдайында;
банк заңдарында көзделген басқа негіздер ... банк ... ... ... ... ... заңды немесе жеке тұлғалардың
өтінішіне байланысты жүргізіледі.
Банкті ... деп тану ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің сотқа берген банк капиталының ... ... және ... сақалуға тиісті өзге нормалар
мен лимиттердің есеп айырысу ... ... ... ... ... Банк ... тәртіп бойынша сот шешімімен
ғана банкрот деп ... ... ... тыс ... ... ... ... банкті оның кредиторлары мен банктің өз шешімі бойынша таратуға
жол берілмейді. ... ... ... іс ... ... ... ... берілмейді.
Сонымен қатар банктерді еріксіз тарату уәкілдік берілген мемлекеттік
органның, заңды немесе жеке тұлғалардың өтініші бойынша, банк ... ... банк ... ... алу ... ... ... жоқ болып, сот іс қозғаған жағдайда банк заңдарына ... ... ... сот ... іс ... банкті еріксіз
тарату туралы сот шешім қабылдаған күннен ... ... банк ... ... ... ... Банк ... алады.
Банктерді банкроттық негізде тарату Қазақстан республикасының Азаматтық
кодексімен және басқа да заңдарында, сондай – ақ Қазақстан Республикасының
«Қазақстан ... ... және банк ... ... ... тәртіппен жүргізіледі.
Банкті тарату туралы, оның ішінде банктің банкроттығын ... ... ... ... сот ... ... мен комиссия мүшелері бар
тарату комиссиясын тағайындайды. Банктің ... ... банк ... және банктің кредиторларымен есеп айырысуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
тәртібі және тарату комиссиясының жұмысына қйылатын талаптар ... ... ... ... ... Банк ... ... тарату комиссиясының құрамында
болуына құқығы жоқ.
Банкті арнайы басқарушы ... ... ... ... ... ... сот тағайындаған адамды банкті тарату комиссиясының
құрамына соттың енгізуі ... ... ... ... немесе басқару
жөнінде уәкілеттік берілген адамдардың орындаған жұмыстары туралы есепті,
сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... жөнінде уәкілеттік берілген адамдардан банк құжаттары мен мүлкін
қабылдап алу - өткізу ... сот ... ... ... ... сол ... қаражаты есебінен ғана
жүргізіледі.
Банк мүлкін бағалауды тарату комиссиясы қолданылып жүрген заңдарға
сәйкес жүргізеді. ... ... ... ... ... тарату
комиссиясы Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... Ұлттық Банк жүзеге асырады.
Банктің тарату комиссиясын тағайындаған сот Ұлттық Банктен банктің ... ... ... кез келген ақпаратты сұратып алуға
құқылы. Таратылатын банктің кредиторларының тізімін ... ... ... сот бекітеді. Тарату комиссиясы жасаған банкті тарату және ... ... ... сот ... және оны ... органдары мен Ұлттық
Банккке жібереді.
Кастодиан – банкті тартқанда тарату, ... ... оған ... есепке алу үшін сеніп тапсырылған үшінші тұлғаларға тиеселі бағалы
қағаздар және ... емес ... ... ... ... ... қоспағанда, мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... ... ... және мемлекеттік емес жинақтаушы
зейнетақы қорларының ... ... ... банкке ауыстырылады.
Таратылатын банк кредиторларының, оның ішіде оның ... ... ... Республикасының «Қазақстан Республикасындағы
банктер және банк қызметі туралың ... 74-2 – ... ... ... Кредиторлардың талаптары оның келісімімен
заңға қайшы келмейтін тәсілдермен, оның ... ... ... ... ... беру арқылы қанағаттандырылуы мүмкін.
Сонымен қатар Ұлттық Банк таратылу процесінде ... есеп ... ... ... ... байланысты ерікті және еріксіз, оның ішінде
банкроттық негізде таратылатын банктердің ... ... ... ... ... ... есеп, ал қажет болған жағдайда қосымша ақпарат
беруге міндетті.
3.4 Банктерді қадағалаудың ... ... ... ... ... ... және ... туралың Заңының 74-5 – бабына сәйкес банк заңдарының бұзылуына
кінәлі ... мен ... ... адамдары заң актілерінде
белгіленгеніндей жауапты болады.
Банктің және банк операцияларының ... ... ... ... ... ... мен оның ... бас бухгалтері мен оның
орынбасарлары, сондай – ақ ... ... ... мен ... бас ... мен оның ... ... белгіленген
тәртіппен әкімшілік жауапқа тартылады.
Банк қызметі не банк қызметіне аудит ... ... ... ... ... бұл қызметтен не операциялардан түскен
кірістер заңдарда белгіленген тәртіппен республикалық бюджетке алынады.
Банктерге және банктің лауазымды адамына ... ... және ... ... ... Банк не ... тұлғалардың өтініші бойынша сот
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып жүргізеді.
Ұлттық Банк Қазақстан ... ... ... және банк ... ... Заңының 74-6 – бабына сәйкес, сондай - ... ... ... Банк ... 1998 ... 18
желтоқсандағы ғ285 қаулысымен бекітілген «Банк қызметіне байланысты құқық
бұзғаны үшін айыппұл салу және оны өндіріп алу ... ... ... ... ... құқық бұзушылық үшін айыппұл салып, оны ... ... ... ... ... Банк ... ... ақпаратты ұдайы (күнтізбелік он екі ай ішінде екі және
одан да көп рет) ... ... ... ... банк ... сәйкес табыс
ету талап етілетін ... жоқ ... ... етсе не ... ... ... ... есептік көрсеткіштің 400 еселенген мөлшеріне дейін айыппұл;
құқық бұзушылықты жою туралы ... ... ... Банк ... орындамаса
- айлық есептік көрсеткіштің 450 еселенген мөлшеріне дейін айыппұл;
Ұлттық Банк белгілеген пруденциялық нормативтерді және ... да ... ... мен ... ... ... ((күнтізбелік он екі ай
ішінде екі және одан да көп рет) ... ... ... ... 500 ... ... дейін айыппұл;
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк
қызметі туралың Заңына сәйкес тыйым салынған не оның ... ... ... ... мен ... жүзеге асырса –мәміле сомасының
0,1 пайызына дейінгі не операциялар бойынша алынған ... ... ... ... мөлшерде айыппұл;
банк операцияларын олардың нәтижелерін бухгалтерлік есепте тиісінше
көрсетпей жүргізсе – ... ... ... ... ... стандарттарын немесе әдістерін бұза
отырып бухгалтерлік есеп жүргізуіне пруденциялық нормативтердің және ... ... ... ... мен лимиттердің бұзылуына алып келген
банкілік немесе өзге де ... ...... ... ... 5 ... ... мөлшерде не айлық есептік көрсеткіштің 500
еселенген мөлшерінен аспайтын сомада айыппұл;
клиенттердің банк ... ашу және жабу ... ... - ... ... 500 еселенген мөлшеріне дейін айыппұл салуға және ... ... ... Банк осы ... ... ... – ақ банктер мен олардың
лауазымды адамдарының жауапкершілігі ... заң ... ... ... шараларды қолдануға негіз болып ... ... ... ... ... ... оған ... құжаттарды қоса
бере отырып жасайды.
Сондай – ақ банк клиенттерге, несие берушілерге және қарыз ... ... ... ... құқық бұзушылық жасаған реттерде
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк
қызметі ... ... 74-7 – ... сәйкес сот тәртібімен айыппұл мен
өсім салынады.
Ұлттық Банк банк ... ... ... ... ... ... ... акт жасауға құқығы бар.
Анықталған құқық бұзушылық туралы актіні және осы мәселе бойынша басқа
да материалдарды Ұлттық ... банк ... ... ... бөлімшесі
(банк қадағалау Департаменті) тиісті қорытындысымен қоса ... ... оның ... ... ... Банк Басқармасының
қарауына береді.
Анықталған құқық бұзушылық ... ... ... ... ... оның ... немесе Ұлттық Банк Басқармасы банктен, банктің
лауазымды адамынан айыппұл өндіріп алу ... ... ... материал
бойынша Ұлттық Банк Төрағасының , оның орынбасарының немесе Ұлттық ... ... ... ... ... түскен күннен бастап 30 күн
ішінде, ... ... ... ... ... ... екі ... өз өкілеттігі шегінде шешім қабылдайды.
Ұлттық Банктің Төрағасы немесе оның ... өз ... ... ... бұзушылық туралы материалдарды өздері немесе Ұлттық
Банктің Басқармасы ... ... бұл ... ... Банктің Директорлар
кеңесінің қарауына енгізуге құқылы.
Банктің лауазымды адамына әкімшілік жаза қолдану туралы шешімді ... ... ... оның ... қабылдайды.
Банкке айыппұл түрінде санкция қолдану туралы шешімді Ұлттық Банктің
Басқармасы қабылдайды.
Ұлттық Банктің айыппұл салу және оны ... алу ... ... ... ... банк ... банктің әкімшілік жауапқа
тартылған лауазымды адамы осы ... бір ай ... ... шағымдануға
хақылы.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі өзінің тұрақты ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының банктері
өте жоғары қарқынмен ... ТМД ... ... алғашқы орынды
иеленіп келуі дәлел. Мәселен, Ұлттық Банктің хабарлауынша 2002 ... ... ... 40,2 ... 1,1 трлн ... ... ... капиталы 32 пайызға өсіп 161 млрд теңгеге жеткен, ... ақ банк ... ... ... 35,6 проценке өсіп 603,2
млрд теңгеге дейін жеткен.
Бұл Қазақстан республикасының ... ...... ... ... ... банк ... реттеу мен қадағалауда кең өкілеттіктер ... ... өзін - өзі ... ... – ақ ... банк заңдарының жетілгендігін көрсетеді.
Қазақстан Республикасының барлық банктері биылғы жылдан бастап қаржылық
есеп берудің ... ... ... ... ... болашақта
Қазақстан Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіруі әбден мүмкін. ... ... ... ... Банкі банк жүйесін 2007 жылдың
1 – қаңтарынан бастап Европалық Одақ елдерінің стандарттарына көшу саясатын
жүргізіп келеді.
Осы уақытта ... ... өз ... ... ... әсіресе Ресей
мен Орта Азия елдеріне қарай кеңейту үстінде. Ал ... ... Банк ... Министрлігі бірлесіп валюталық режимді либеризациялау тұжырымдамасын
қабылдады. Бұл Республика банктерінің шет ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасы негізінде Ұлттық Банк
бағдарлама қабылдауды көздеп отыр. Бұл ... ... ... ... ... шығу үшін ... ... жою. Дегенмен
кредиттік рейтинг талаптары күшейтіліп, оффшорлық аймақтарға инвестиция
салуға тиым салынады және шет ел ... «ААң және «Аң ... ... ... ғана ... ... ... беріледі.
Бүгінде Ұлттық Банктің валюталық режимді либерализациялау туралы ұсынымы
Қазақстан Республикасы Үкіметі ... да, ... ... ... ... тауып отыр. Сондықтан Ұлттық Банк парламент алдында банк жүйесіне
қатысты заңдарға өзгерістер мен ... ... ... ұсыныс енгізуді
көздеп отыр.
Қазақстан Республикасының банк ... одан әрі ... үшін ... заңдық тұрғыдан жетілдіре түсудің маңызы зор.
Осыған байланысты банкілік қадағалау жөніндегі ... ... ... келісімді жариялады. Базель келісімі банк ... үш ... ... банк ... ... ... нормалардың ең төменгі мөлшері туралы;екіншісі банк ... ... ... ашық ... бұл ... ... қоғам алдында ашық болуын көрсете отырып, халықтық банктегі
салымдарының ... ... ... ... – ақ ... ... ... Базель келісімі банк капиталын қадағалаудың үш түрін
көрсетеді:Біріншісі банк капиталы ... ... ... ... ең
төменгі мөлшері туралы;екіншісі банк ... ... ... ашық ... бұл банктің қаржылық есебінің қоғам алдында
ашық болуын көрсете отырып, халықтық ... ... ... ... ... – ақ ... ... сенімді арттырады.Банк
қызметін одан әрі жетілдіру мақсатында банкілік қадағалаудың бір ... ... ... Банкілік қадағалаудың консолидациялық жүйесін
енгізу банк қызметінің банк ... мен ... ... ... ... ... - ақ банк қызметіне объективті баға беру ... банк ... ... ... ...... банкілік қадағалауды одан әрі жетілдіре түсу мақсатында оны ... ... ... ... Банк ... отыр. Сонымен ... банк ... ... банк жүйесі екі деңгейден тұратынын
ескерсек, оның бірінші деңгейін Қазақстан Республикасы ... ... Ал ... ... ... ... банктер тобын құрайды. ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкі жүзеге асырады және бұл жөнінде Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... өз кезегінде
Қазақстан Республикасының Президенті алдында есеп береді және Президенттің
тапсыруымен немесе ... ... ... – ақ ... ... Банкіге аудит жүргізу туралы шешімді Ұлттық Банктің
Басқармасы қабылдайды.
Қолданылған әдебиеттер тiзiмi:
1. ... ... ... ... 1998 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Алматы, «Жеті – Жарғы».
2000 ж.
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы» Қазақстан ... 1995 ж. 30 ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк
қызметі туралы» Заңы. 1995 ж. 31 тамыз.
5. «Лицензиялау туралың Қазақстан Республикасының ... 17 ... 1995 ... «Банкроттық туралың Қазақстан Республикасының Заңы. 21 қаңтар 1997 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы. 5
наурыз 1997 ж.
8. «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 10
шілде 1998 ... ... ... ... ... Республикасының Заңы. 9
шілде 1998 ж.
10. «Аудиторлық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 20 қараша
1998 ж.
11. ... ... ... ... ... ... 24 желтоқсан
1996 ж.
12. Программа развития денежно-кредитной политики Национального Банка
Республики Казахстан на 2002-2005гг.
13. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан 2030 даму стратегиясың. Алматы, 1997 ... ... ... ... ... Каз. ... 5апреля 2003г.
15.Банковское дело. / Под редакцией Сейткасимова Г.С. /, Алматы, 1998ж.
16. Денги. Кредит. Банки. / Под редакцией ... Г.С. /, ... ... ... / Под ... Сейткасимова Г.С. /,
Алматы, «Экономикаң. 2001ж.
18. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы,
«Экономикаң. 2000 ... ... Л. Е, ... Д.В ... ... Республики Казахстан.
Алматы, «Жеті-Жарғың. 2000 г.
20. Худяков А.И.Финансовое право Республики ... ... ... ...... 1995 г.
21. Банковское дело. / Под редакцией ... Ю.А ./. М., ... ... ... А.И., ... С. М. ...... финансово –
толковый словарь. Алматы, 1997 г.
23. Олейник О.М. Основы банковского ... М., БЕК, 1997 ... ... Н.Б., ... С.М. ... ... ... негіздері. Алматы, 1999 ж.
25. Жуков С.М, Денги. Банк. ... М., 1998 ... ... В.И., ... Л.П. ... ... М., 1998 г.
27. Денги. Кредит Банки. / Под. редакцией Лаврушина О.И. /, Москва,
1998г.
28. Саниев М.С., Денги. ... ... ... 2000 ... «2000 год – ... ... учереждений и банковского надзораң.
/Финансы и Кредит. 1998 г. ғ6. ст. 86 – ... ... Н.Д., ... право. М., ЮНИТИ. 1999 г.
31. Банки и банковские операции. / Под редакцией Жукова Е.Ф. /. М., ... ... ... 1997 ... ... Л.Г., ... ... М., БЕК. 1994 г.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Казкоммерцбанктегі жүргізілетін қызметтер61 бет
Кедендік төлемдер және олардың мемлекеттің сыртқы экономикалық байланыстарын реттеудегі атқаратын рөлі(мысалға қазақстан республикасы)51 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
n-ші ретті, коэффициенттері айнымалы біртекті сызықтық дифференциалдық теңдеулерді жалпыланған Абель формуласын пайдаланып шешу36 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Анықтауыштар және оларды есептеу13 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Банк қызметін мемлекеттің тиімді реттеуі21 бет
Банкілік ресурстар: құрамдау көздері және реттеу жолдары39 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь