Дамыған елдердегі экономикалық өсу ерекшеліктері


Кіріспе

І бөлім. Дамыған елдердегі экономикалық өсу ерекшеліктері.
1.1. Америка Құрама Штаттарының экономикалық өсу алғышарттары, қазіргі әлеуметтік.экономикалық көрсеткіштері
1.2. Еуропа Одағында экономикалық өсу ерекшеліктері және әлеуметтік.экономикалық көрсеткіштері
1.3. Қазақстан мен дамыған елдер арасындағы экономикалық өсу ерекшеліктері

Қорытынды
Экономикалық өсу қоғамды дамыту мен әлеуметтік мәселелерді шешуде маңызды бола отырып, бірнеше жүз жылдар бойы зерттелуде. Кез келген мемлекет өз халқының тұрмыс-жағдайын, әл-ауқатын жақсартуға және ұлттық қауіпсіздігін қамтамсыз етуге міндетті.
Жалпы экономикалық өсудің түрлі модельдері (неоклассикалық, кейсиандық, неокейсиандық, институционалдық) бар екендігі белгілі. Неоклассикалық модельдің зерттеу обьектісі экономикалық өсу факторлары, яғни еңбек, капитал, ресурстар, ҒТР, уақыт, экологиялық ақпараттық фактор, адам капиталы болып табылады. Ал, Кейнстік бағытты жақтаушылар теориясында өсу әлеуметтік-экономикалық алғышарттардың кешеніне әсер етпейтін, тек технико-экономикалық параметрлердің өзгерісі деп дәлелденген. Ол ең алдымен сапалы емес сандық құбылыс ретінде қарастырылады. Кейнстік және неокейнстік бағыт экономикалық өсудің алғышарттарын жасайды, яғни дағдарыстан қалай шығу керек, дамушы елдердің жүргізетін саясаттарын қарастырады.
У. А. Льюис экономика секторларын өнеркісіп және ауыл шаруашылығына бөле отырып, негізгі екі: 1) қорлану, яғни жинақтарды инвестицияға айналдыру; 2) жұмыспен қамту, яғни жұмыс күші артық сферадан еңбекке қажеттілігі жоғары сфераға еңбекті ауыстыру мәселелері шешілуі тиіс деп көрсетеді. Сонымен Льюистің жаңарту секторлар арасындағы материалдық және еңбек ресурстарын қайта бөлу тәсілі болып табылады.
Неоклассикалық және неокейнстік модельдердің өзара айырмашылығына қарамастан, олар ұқсас методологияға негізделген.
Осылай ХІХ ғасыр басы мен ХХ ғасыр классикалық теориясында үлкен орын экономикалық өсуге берілген. Табиғат, механизм және қорлану тенденциясы «халықтың байлығы» А. Смит, Д. Рикардо, Т. Мальтус, К. Маркс, Дж. Ст. Милльдің негізгі көңіл аударған мәселесі болды. Содан кейін ұзақ уақыт бұл тақырыпқа ешқандай көңіл бөлінбеді. Тек ІІ дүниежүзілік соғыс қарсаңында ғылымдық мақала шығарған, кейнсиандық экономикалық динамиканы талдауға жол ашқан Р. Харродтың арқасында бұл мәселеге қайтадан қызығушылық туындады. Соғыстан кейінгі бірнеше бесжылдықта өсу теориясы көбірек талқыламалы болды. Ұлттық өнімнің өсуі мәселесін қарастыратын үш концепция құрылды: неокейнсиандық (Т. Харрод, Е. Домар, Э. Хамсен), неоклассикалық (Р. Солоу) және посткейнсиандық (Н. Калдор, Дж. Робинсон).
1. Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, Е. Байжұмаев, Ж. Жәйшібеков «Экономикалық теория негіздері», Алматы 1998.
2. В. К. Ломакин «Мировая экономика» учебник, Москва 1998.
3. А. С. Булатов «Мировая экономика», Москва 1999.
4. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 2008 жылғы Қазақстан Халқына Жолдауы.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:

Кіріспе

І бөлім. Дамыған елдердегі экономикалық өсу ерекшеліктері.
1.1. Америка Құрама Штаттарының экономикалық өсу алғышарттары, қазіргі
әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштері
1.2. Еуропа Одағында экономикалық өсу ерекшеліктері және әлеуметтік-
экономикалық көрсеткіштері
1.3. Қазақстан мен дамыған елдер арасындағы экономикалық өсу ерекшеліктері

Қорытынды

Кіріспе

Экономикалық өсу қоғамды дамыту мен әлеуметтік мәселелерді шешуде
маңызды бола отырып, бірнеше жүз жылдар бойы зерттелуде. Кез келген
мемлекет өз халқының тұрмыс-жағдайын, әл-ауқатын жақсартуға және ұлттық
қауіпсіздігін қамтамсыз етуге міндетті.
Жалпы экономикалық өсудің түрлі модельдері (неоклассикалық,
кейсиандық, неокейсиандық, институционалдық) бар екендігі белгілі.
Неоклассикалық модельдің зерттеу обьектісі экономикалық өсу факторлары,
яғни еңбек, капитал, ресурстар, ҒТР, уақыт, экологиялық ақпараттық фактор,
адам капиталы болып табылады. Ал, Кейнстік бағытты жақтаушылар теориясында
өсу әлеуметтік-экономикалық алғышарттардың кешеніне әсер етпейтін, тек
технико-экономикалық параметрлердің өзгерісі деп дәлелденген. Ол ең алдымен
сапалы емес сандық құбылыс ретінде қарастырылады. Кейнстік және неокейнстік
бағыт экономикалық өсудің алғышарттарын жасайды, яғни дағдарыстан қалай
шығу керек, дамушы елдердің жүргізетін саясаттарын қарастырады.
У. А. Льюис экономика секторларын өнеркісіп және ауыл шаруашылығына
бөле отырып, негізгі екі: 1) қорлану, яғни жинақтарды инвестицияға
айналдыру; 2) жұмыспен қамту, яғни жұмыс күші артық сферадан еңбекке
қажеттілігі жоғары сфераға еңбекті ауыстыру мәселелері шешілуі тиіс деп
көрсетеді. Сонымен Льюистің жаңарту секторлар арасындағы материалдық және
еңбек ресурстарын қайта бөлу тәсілі болып табылады.
Неоклассикалық және неокейнстік модельдердің өзара айырмашылығына
қарамастан, олар ұқсас методологияға негізделген.
Осылай ХІХ ғасыр басы мен ХХ ғасыр классикалық теориясында үлкен орын
экономикалық өсуге берілген. Табиғат, механизм және қорлану тенденциясы
халықтың байлығы А. Смит, Д. Рикардо, Т. Мальтус, К. Маркс, Дж. Ст.
Милльдің негізгі көңіл аударған мәселесі болды. Содан кейін ұзақ уақыт бұл
тақырыпқа ешқандай көңіл бөлінбеді. Тек ІІ дүниежүзілік соғыс қарсаңында
ғылымдық мақала шығарған, кейнсиандық экономикалық динамиканы талдауға жол
ашқан Р. Харродтың арқасында бұл мәселеге қайтадан қызығушылық туындады.
Соғыстан кейінгі бірнеше бесжылдықта өсу теориясы көбірек талқыламалы
болды. Ұлттық өнімнің өсуі мәселесін қарастыратын үш концепция құрылды:
неокейнсиандық (Т. Харрод, Е. Домар, Э. Хамсен), неоклассикалық (Р. Солоу)
және посткейнсиандық (Н. Калдор, Дж. Робинсон).

І бөлім. Дамыған елдер арасындағы экономикалық өсу ерекшеліктері.

1.1. Америка Құрама Штаттарының экономикалық өсу алғышарттары, қазіргі
экономикалық-әлеуметтік көрсеткіштері
ІІ дүние жүзілік соғыстан кейін әлемдік экономика АҚШ, Япония және
Шығыс Европа сияқты жетекші мемлекеттердің дамуымен байланыста болды.
ІІ дүние жүзілік соғыс АҚШ-қа экономикалық дамуда жаңадан бір
талпынысқа мүмкіндік берді. Оның соғыстан кейінгі әлемдегі негізгі орынды
иеленуге әкелді. Осылай 1938-1948 жж арасында мемлекеттің өндірістік өнімді
өндіруі 2 есе көбейді. Салыстыратын болсақ, дүние жүзілік соғыстар
кезеңіндегі, яғни 20 жылда өнім өндіру тек 38 %-ға ғана өсті. Жалпы ұлттық
өнім 1940 жылы 200 млрд доллардан 1950 жылы 300 млрд-қа дейін артты.
Соғыстан кейінгі кезеңде АҚШ басқармасының алдында шешештін келесідей
негізгі мәселелер болды: өндірісті реконверсиялау, мемлекеттің экономикаға
араласуын азайту, өндірістің төмендеуін тоқтату, әлеуметтік бағдарламаларды
жүзеге асыру. Осы мәселелерді шешуге Маршалл жоспары өзінің әсерін
тигізді. Ол соғыстан зардап шеккен Европа мемлекеттері төмендегі шарттарды
орындаған жағдайда оларға көмектесуді көздеді:
1. өндірісті ұлттандырудан бас тарту;
2. жеке меншік кәсіпкерлігінің еркіндігі.
3. Американдық тауарларды кіргізу үшін сауда барьерлерін төмендету.
4. АҚШ-қа тапшылық материалдарды жеткізу.
5. жеке меншік американдық инвестицияларды көтермелеу.
Маршалл жоспары соғыстан кейінгі қаржы мәселелерін шешудегі нақты
салымдарды көрсетеді. АҚШ-та ленд-лиз заңының жаңа жобасы бойынша соғыс
кезіндегі жұмыс істеген халықаралық сауда механизмі қосылды. Бұл
одақтастарына қару-жарақтарды, Европа мемлекеттерінің экономикасын қалпына
келтіру үшін қойылымға қоятын қажетті тауарларды жеткізу процесін өзгертуге
жол ашты. Сол уақытта Маршалл жоспары американдық өнеркәсіптің
конверсиясына сәтті әсер етті.
1947-1955 жж АҚШ еуропалық мемлекеттерге 35 млрд доллар көмекке берді,
соның ішінде 11,5 млрд соғысқа көмек ретінде, 17 млрд – қайтарымсыз
негізде, ал қалғаны ұзақ мерзімді несие ретінде берілді.
Маршалл жоспарын іске асыру нәтижесінде АҚШ өзінің артық өнімінен
құтылды, сонымен қатар перспективалық технологиялар кең дамыды, еуропалық
мемлекеттер экономикасына инвестициялар өсті.
1960-1970 жж соңында кәсіпкерлікті өндіріс төмендей бастайды. Сол
себепті 1971 жылдан бастап жаңа экономикалық саясат бағдарламасын іске
асыру, долларды алтынға айрбастау тоқтатыла бастады. Доллар құнсызданып,
инфляция өсті. 1980 жылдың қаңтарында инфляция 18 %, сұраныс бағасының
индексі 13,5 %-ға өсті және бюджет тапшылығы көрініс тапты.
Сол кезеңдегі мәселелерді шешіп, елдің экономикалық өсуін қамтамасыз
ету үшін мемлекеттік реттеудің неоконсервативтік реформасы қолданылды. Бұл
жобада келесідей негізгі жағдайлар қарастырылды:
1. корпарацияларға салық пен жеке табыс салығының қысқартылуы;
2. кәсіпкерлікке заңды регламенттердің қатаң емес түрлерін дайындау;
3. феодалдық шығындар мен бюджет тапшылығын қысқарту;
4. ақша-несие саясатын жүргізу;
5. ҒТР-мен байланысты терең құрылымыдық өзгертулер жүргізу.
1983-1989 жж инфляция 4 %-ға дейін түсті, жұмыссыздық азайып, ЖҰӨ
көлемі 25 %-ға өсті. Бірақ 1980 жж АҚШ-тағы экономикалық өсу тез арада
бәсеңдей бастады. 1989-90 жж ЖІӨ көлемі 1% ғана болды. 1990 жж-ң басында
мемлекеттік бюджет тапшылығы және мемлекеттік қарыздың өсуі орын алды. 1990
жж 1980 жылдармен салыстырғанда экономикалық қарқыны төмен болғанымен, олар
тұрақты болады. Бұл елдегі инвестициялық айналымның төмендеуіне әкелді.
Осыған байланысты 1992 жылы Жаңа экономикалық стратегия қабылданды. Оның
негізгі бағыттары:
1. ұзақ мерзімді мәселелерге көп көңіл бөлу, монетарлыққа қарағанда
шұғыл түрде фискальдық шараларды қолдану;
2. кәсіпкерліктің дамуына дұрыс әсер ететін шарттарды құру;
3. әлеуметтік мәселелерді шешуге мемлекеттің рөлін нығайту;
4. шет елдік капиталды тарту.
АҚШ басқармасы экономикалық стратегияның бағыттарын 1990 жылдың соңына
дейін ұстанды. 1990 жж-дың аяғында ЖІӨ АҚШ-та 8 трлн долларға дейін
бағаланды. Ол әлемдік ЖІӨ-ң 21 %-ын құрады және басқа дамыған
мемлекеттердің көрсеткіштерінен артық болды: Қытай-12%, Япония-7%, ФРГ - 5%
.
1990 жж аяғында АҚШ-та экономикалық өсудің жарты жылдық көрсеткіші 2,2
% деп бағаланады.
Бұл өз кезегінде АҚШ-тың ХХІ ғасыр басындағы позициясын бекітіп, жоғары
бәсеке қабілеттелікті қамтамасыз етті. Қазіргі уақытта АҚШ басқа
мемлекеттерге қарағанда экономикалық өсу қарқыны, өмір сүру деңгейі мен
сапасына қарай алдыңғы қатарда.
Әр елдің экономикалық өсуіне әр түрлі факторлар әсер етеді. АҚШ-ң
экономикалық өсуінің негізгі факторы ретінде ҒТР орнады. ҒТР-дың жылдам
дамуының шешуші инструменті капитал салудың жылдамдығының, көлемінің,
бағытталғанының және құрылысының өзгеруі. Экономиканың бүтіндей салалары
модернизацияланды; шикізат ресурстарын қолдану мәселелерін шешу өзгерді;
өндірісте, банктік жұмыста, қызмет көрсету аясында ЭЕМ кеңінен қолданыла
бастады.

АҚШ-тың қазіргі кездегі әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштері:

жыл ЖІӨ Өндірістік өндіру Мұнай Электроэнергетика
динамикасы, динамикасы, тұрақты өндіру, өндірісі, млрд
тұрақты баға баға бойынша млн. тонна киловатт-сағат
бойынша
2003 101,6 99,8 283,4 . . .
2004 102,4 101,5 280,2 4051
2005 103,9 102,5 268,0 4081
2006 103,2 103,2 252,6 4152
2007 103,4 103,7 253,3 4252

Экономикадағы жұмыспен қамтылғандар Жұмыссыздық деңгейі,
саны, млн адам %
2003 136,5 5,8
2004 137,7 6
2005 139,3 5,5
2006 141,7 5,1
2007 144,4 4,6

1.2. Еуропа Одағындағы экономикалық өсу ерекшеліктері мен әлеуметтік-
экономикалық көрсеткіштері
Әлемдік экономикада Еуропа Одағы ерекше орын алады. Оған ВМП-ң 28 %,
халық қоныстануының 6,4 % келеді. Қазіргі кезде Еуропа Одағына кіретін
елдер оның экономикалық жағдайын , біріншіден, евроның болашақтағы
перспективасын анықтайды. Әдебиетерде айтылғандай бірлік валютаның
перспективасы, алдын ала болжамдап қойылған оны құрудағы себептерден
тұрады. Трансакциондық шығындардың төмендеуі, бәсекелестіктің артуы,
инфляциямен күрестің жеңілдетілуі, интеграциялық үрдісті жылдамдату және
күшті валютаны құру сәйкесінше инфляцияның деңгейін төмендетуге,
экономикалық нығайту үрдісін күшейтуге және экономикалық өсудің тез өсуіне
әкеледі. Еуропа Одағындағы елдердің экономикалық болашағын болжау үшін
алдымен орта және ұзақ перспективадағы Еуропалық валюта одағының жағдайына,
жалпы инвестиция мен қаржыға, әлемдік нарықтағы еуропалық тауарлардың
бәсеке қабілеттілігіне, сонымен қатар ішкі әлеуметтік-экономикалық
аспектілерге – жұмыссыздық, инфляция деңгейі және т.б. әсер ететін
факторларды қарастыру керек. Бұндай факторларға экономикалық нығайту
үрдісін күшейту, евроның болашақтағы халықаралық валюта ретіндегі қасиеті,
құрылған одақтың экономикалық потенциалы, сондай-ақ қаржы нарығының даму
үрдісі жатады. Экономикалық күшейту үрдісін нығайту. Евроның пайда болуы
экономикалық күшейту үрдісін айтарлықтай күшейтті. Соңғы жылдары Европа
Одағы мемлекеттерінің ненізгі макроэкономикалық көрсеткіштері өзара
жақындай бастады: баға тұрақтылығын нақты жетістіктерге жеткізу қамтамасыз
етілді, ұзақ мерзімді пайыздық қойылымдардың төмендеуі, ұлттық валютаны
айырбастау курсы тұрақтандырылды. Евроның халықаралық валюта ретіндегі
перспективалары. Валютаның интернализациялық көрсеткіші келесідей
факторларға тәуелді: ЖІӨ көлемі, әлемдік саудаға араласу деңгейі,
экономиканың ашықтығы,, төмен инфляция, макроэкономикалық тұрақтылық, сырқы
әсерлерге экономиканың тұрақтылығы, экономикалық өсудің потенциалы.
Экономикалық потенциал. Соңғы жылдары Европа Одағы АҚШ-тан
тұрғындардың саны бойынша біршама алда. Ал ЖІӨ көлемі бойынша Жапониядан
екі еседей артық, бірақ АҚШ-қа әлде болса да жетпеген.

Көрсеткіш Өлшем Еуропа Одағы АҚШ Жапония
бірліктері
Тұрғындар млн 302,2 272,0 127,0
ЖІӨ (әлемдік % 16,0 22,0 7,3
үлес)
Тауарлар мен %ЖІӨ 16,9 10,3 10,7
қызметтер
экспорты
Тауарлар мен %ЖІӨ 15,9 13,2 9,1
қызметтер
импорты
Экспорт % 18,9 15,2 9,1
(әлемдік
үлесте)
Жұмыссыздық % 8,9 4,6 4,2
Мемлекеттік %ЖІӨ 0,3 2,2 -12,1
бюджет балансы
Мемлекеттік %ЖІӨ 69,7 44,5 130,4
қарыз

2007-2010 жж Еуропалық Валюта Одағына Орталық және Шығыс Еуропаның
кіруі бір жағынан Еуропа Одағының ЖІӨ қосындысы, экспорт, импорт, тұрғындар
сияқты көрсеткіштерді көтеруші еді, алайда экономикалық потенциалда кері
әсерін тигізуші еді, әсіресе жұмыссыздық деңгейі, мемлекеттік қарыз,
ағымдағы баланс және жалпы Еуропалық Валюта Одағындағы елдерінің орта өмір
сүру дейңгейі.
2006 жылдан бастап өзінің экономикалық күшімен Еуропа Одағы АҚШ-қа
жақындап келеді. Бірақ қаржы нарығының дамуында екі аймақтың
айырмашылықтары үлкен.
Қаржы нарығының даму деңгейі. Төмендегі кестедегі көрсеткіштерден
көрініп тұрғандай Еуропа Одағының берілген банктік ссудалардың көлемі АҚШ-
пен салыстырғанда 2 есе көп. Ал осы кездегі айналыстағы бағалы қағаздардың
жалпы бағалануының көрсеткіштері мен қор нарығының капитализациясы 3 есе
кем. Қазіргі кезде Еуропа Одағының корпоративтік бағалы қағаздар
сферасындағы артта қалуы орасан, ал Еуропа Одағындағы күшті позиция ұстап
тұрған бір ғана қор нарығы секторы – облигация.
Құрал өлшем бірлігіЕуропа Одағы АҚШ Жапония
Банктік депозит млрд евро 4752 4743 4468
%ЖІӨ 78 55 112
Банктік ссуда млрд евро 6136 4155 4281
%ЖІӨ 100 48 107
Айналыстағы Ұлттық млрд ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дамушы елдердегi экономикалық өсу және қазақстан экономикасы
Дамыған елдердегі өнеркәсіп саясатьі
Дамыған елдердегі баға белгілеу
Экономикалық өсу: факторлары, кезеңдері, ерекшеліктері
Қазақстан Республикасындағы экономикалық өсу: факторлары, кезеңдері, ерекшеліктері
Экономикалық өсу
Дамыған елдердегі нарықтың түрлері және инфрақұрылымы
Қазақстандағы экономикалық өсу: мәні мен ерекшеліктері
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі
Экономикалық өсу, оның факторлары және ерекшеліктері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь