Ойлау үдерісі

Кіріпе
Негізгі бөлім
1. Ойлау үдерісі: жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. Ойлау түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Ойлау сапасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4. Зерде және оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5. Ой белсенділігін көтеру әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
6. Ойлау жүйесінің бұзылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7. Шығармашылық. Шығармашыл ойлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
8. Қиял: жалпы сипаттама және турлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланған әдебиет тізімі
Психологиялық эксперименттің негізгі міндеті - жан дүниелік іштей психологиялык үдерістердің мәнді ерекшеліктерін шынайылықпен сырттай бақылауға жағдайлар жасап, мол нақты деректерге қол жеткізу. Зертханалық эксперимент - арнайы жағдайларда жүргізіледі, арнайы жабдықтар пайдаланылады, сыналушының әрекеттері нұсқаулармен белгіленеді, сыналуы экспериментке түсетінін біледі, бірақ оның толық мәнін аңғармауы да ықтимал.
Табиғи эксперимент — еңбек, оқу қарым-қатынастың әдеттегі жағдайларында жүргізіледі, ал адам өзінің эксперименттік сыналуда екенін сезбейді. Тестілеу әдісі - адамның белгілі психикалык сапаларын сынақтан
өткізіп, анықтау.
Психологиялық тест - сыналушының жеке басының кейбір ерек- шеліктерін анықтау үшін орындалатын, әдетте, қысқа мерзімді шағын стандартты сынақ тапсырмалары беріледі. Бұл кұнде психологияда адамның ақыл-ес даму деңгейін, кеңістікте бағыт-бағдар аңдау қабілетін, психикалық әрекетке келу мұмкіндіктерін, жадын, кәсіби іс-әрекеттерге қабілетін, тұлғалық сапаларын анықтаушы тестер жиі қолданылуда.
Құжаттарды талдау әдісі—адамның қызмет, Іс-әрекеттік өнімдерін талдауға арналған жалпы психологиялық әдістердің бір түрі. Құжаттарды талдау әдістері сапстың және сандық болып ажыралады. Сапапық тал-дауда баяндалған мәтіндік ақпарат сандық көрсеткіштерге келтіріліп, кейін математика-статистикалық өңдеуге түседі. Бұл ғылымда контент-талдау атауын алған.
Құрастырып жобалау әдісі — осы күнгі психологиялық зерттеулерде кең қолданымдағы жалпы ғылымдық әдіс. Оның мәні — психикалық кұбылыстарды таңба күйіне келтіру немесе адам іс-әрекеттерінің әрқилы түрлерін жасанды кұрастырылған ортада үйымдастыру. Осы жолмен қабылдаудың, жадтың кисынды ойлаудың кейбір кырларын қолдан жобалап жасауға, сондайақ исихикалық іс-әрекеттің бионикалық модельдерін тұрғызуға болады.
Ол заманнан бері ұланғайыр өзгерістер болды: психология дербес ғылымға айналды, адамзатқа қажет табыстарымен көзге еленді. Екі ортада ғылымдарды жүйесімен топтастырудың талай амалдары талдау, талқыдан өтті. Солар арасында аса танымал болғаны орыс философы және ғылымтанушысы Е.М. Кедров (1903-1985) ұсынған топтастыру амалы еді. Кедров пікірінше, ғылымдарды бір беткей түзулік (линейный метод) сипатымен топтастыруға болмайды. Ол барша ғылымдарды үш топқа: жаратылыстану, әлеуметтік және философиялың - бөлуді ұсынады да, олардың бастарын бір түзу бойында емес, үшбұрыш шыңдарына орналастыра қосады. Сонда, үшбұрыштың жоғары шыңында жаратылыстану қылымдары, төменгі сол жақта әлеуметтану, ал төменгі оң тарапта - философиялық пәндер жайғасады. Психология осы ғылымдардың бәрімен бірдей тығыз байланыста, сондықтан ол үшбұрыштың ішінен кең орынға ие болады.
1. Сабет Бап-Баба, 2007ж. (Бабаев). Психология негіздері: Оқу анықтамалық қолданба.
2. Алматы: Заң әдебиеті, 2007ж.
3. “Философия” Д. Кішібеков, Алматы, 2003
4. Столяренко Л.Д. «Основы психологии».- Ростов-на – Дону: «Феникс», 2006, 170-176 б.б
5. Годфуруа Ж.. Что такое психология? Т.1. – москва: Мир, 1992, 366-373 б.б.
6. Формирование творческого мышления студента. – Владивосток: Изд. Дальневосточ.универ., 1990, 56-58 б.б.
7. Солсо Р.Л. «Когнитивная психология». – Москва: Тривала, Либерея, 2002, 475-477 б.б.
        
        Жоспар
Кіріпе
Негізгі бөлім
1. Ойлау үдерісі: жалпы
сипаттамасы..............................................
2. Ойлау
түрлері.....................................................................
...............
3. Ойлау
сапасы......................................................................
...............
4. Зерде және оның
құрылымы...........................................................
5. Ой ... ... ... ... ... ... ... Қиял: жалпы сипаттама және
турлері..........................................
Пайдаланған әдебиет тізімі
Кіріспе
Психологиялық эксперименттің негізгі міндеті - жан ... ... ... ... ... ... сырттай
бақылауға жағдайлар жасап, мол нақты деректерге қол ... ... - ... ... ... ... жабдықтар
пайдаланылады, сыналушының әрекеттері нұсқаулармен белгіленеді, сыналуы
экспериментке түсетінін ... ... оның ... ... ... да
ықтимал.
Табиғи эксперимент — ... оқу ... ... жүргізіледі, ал адам өзінің эксперименттік сыналуда екенін
сезбейді. Тестілеу ... - ... ... ... ... ... анықтау.
Психологиялық тест - сыналушының жеке басының кейбір ерек- шеліктерін
анықтау үшін орындалатын, әдетте, қысқа мерзімді ... ... ... ... Бұл ... психологияда адамның ақыл-ес ... ... ... ... ... ... әрекетке келу
мұмкіндіктерін, жадын, кәсіби іс-әрекеттерге қабілетін, ... ... ... жиі ... ... ... қызмет, Іс-әрекеттік өнімдерін
талдауға арналған жалпы психологиялық әдістердің бір ... ... ... ... және ... ... ... Сапапық тал-дауда
баяндалған мәтіндік ақпарат сандық көрсеткіштерге келтіріліп, кейін
математика-статистикалық өңдеуге ... Бұл ... ... ... ... ... — осы күнгі психологиялық зерттеулерде кең
қолданымдағы жалпы ғылымдық әдіс. Оның мәні — психикалық кұбылыстарды ... ... ... адам ... әрқилы түрлерін жасанды
кұрастырылған ортада үйымдастыру. Осы ... ... ... кисынды
ойлаудың кейбір кырларын қолдан жобалап жасауға, ... ... ... ... модельдерін тұрғызуға болады.
Ол заманнан бері ұланғайыр өзгерістер болды: психология ... ... ... ... ... ... еленді. Екі ортада
ғылымдарды жүйесімен топтастырудың талай амалдары талдау, ... ... ... аса танымал болғаны орыс философы және ... ... ... ... ... ... еді. Кедров пікірінше,
ғылымдарды бір ... ... ... метод) сипатымен топтастыруға
болмайды. Ол ... ... үш ... ... ... ... - ... ұсынады да, олардың бастарын бір түзу бойында емес,
үшбұрыш ... ... ... ... үшбұрыштың жоғары шыңында
жаратылыстану қылымдары, төменгі сол жақта әлеуметтану, ал ... ... - ... ... жайғасады. Психология осы ғылымдардың бәрімен
бірдей тығыз байланыста, ... ол ... ... кең ... ... ... адам ойы, ... (психологияның маңызды бөлімдерінің бірі)
тек психология тұрғысынан зерттеліп қалмастан, ... ... да, ... ... Психология, сонымен, барша ғылыми білімдермен өзара
байланысқа келеді.
Психологияның аса ... ... ... ... ... байланыспай шешілуі мүмкін емес. Психиканың пайда болуы мен
дамуын ... ушін ... ... ... ... ... қолдану қажет; психофизиологиялық проблемаларды шешу ... ... ... ... ... тартуды
талап етеді; психикаға орай биологиялық және ... ... ... әлеуметтік, биологиялык, психологиялық білімдердің
басын қоспай мүлде шешілмейді. Осылайша, психологияның ... ... ... ара ... түрлерін шексіз жалғастыраберуге болады.
кезегінде, психологиялық зерттеулер ... ... ... сыбайлас пәндер үшін өте қажет.
1. Ойлау үдерісі: жалпы сипаттамасы
Ойлау — танымдық проблемаларды ... ... ... ... ... алып жүру үшін өте ... ... тұрақты да
заңдылықты қасиеттері мен қатынастарын ... және ... ... үдеріс.
Ойлау үдерісі құбылыстарының арасында ерекше мәнге ие болғандары:
1) ойлау ...... ... ... бағытталған ой
әрекеттері мен амалдарының жүйесі.
2) ойлау амалдары: ... ... ... ... және ... ... формалары: пікір, ұғым, түсінік;
4) ойлау түрлері: тәжірибе-әрекеттік, көрнекі-бейнелі және теориялық
— бейнақты;
Мазмұны ... ... ... ... өнер ... іс- әрекеттері
ажыралады,
Құрылымы жағынан ойлау іс-әрекеттері а) алдын ала ... ... ... ... және б) ... тыс ... шешуге бағышталған эвристикалық болып бөлінеді.
Бейнақтылық деңгейіне орай шпирикалық және теориялық ойлау түрлері
ажыралады.
Ой әрекеттерінің бәрі ойлау ... ... ... ... ... көрінетін талдау (анализ) және біріктіру (синтез) өзара
ықпалдастығы негізінде орындалады.
Жеке-даралықты ойлау ... ... ... ақыл ... ... бірізділік, дәлел-дәйектілік, икемділік, шапшандық
және т.б., сондай-ақ тек өкілінің ... типі мен ... ... ... ... формалары - пікір, ұғым және түсінік.
Пікір — зат жөніндегі нақты ... оның ... да бір ... не ... мақұлдау немесг терістеу. Бейнеленуші зат
мазмұнына тәуелді ойлау бірнеше түрге бөлінеді. Олар - жеке және ... және ... ... ... және ... бірнеше пікірлер негізінде белгілі ... ... ... ... ұғым — ... ... ... келтірілген ұғым.
Индуктив ұғым — ықтимал, кейбір құбылыстардың жекеленген белгілері
бойынша барша біртекті заттар ... яғни ... ... өте, ...... топ ... мен ... мәнді қасиеттерін
бейнелейтін ойлау формасы.
Ойлау әрекеттері — біртекті ... ... ... ... ... ... ... және ізденістік (өнімді -
продуктив) болып ажыралады. Қалыптан тыс проблемаларды ... ... ... өзіндік құрылымға ие болын, ол кезеңдерге бөлініп, бірізді
орындалып барады:
1) ... ... - ... ... ... - тек ... ... жағдайды түсінуі.
2) Екінші кезең — шешілетін мәселе бойынша принциптерді, жалпы жобаны,
шешу әдістеріа айқындап, ашып алу. Бұл үшін ... ... ... ... ... көре біліп, оның мүмкін болған ... ... ... - ... түсіндіру.
3) Үшінші кезең —мәселе шешімі бойынша алға тартылған гипотеза-ларды
тексеру, Бұл тексеріс әрқилы іс-әрекеттер сипат, ... орай ... ... іске асырылуы мүмкін.
4) Төртінші, қорыту кезеңінде мәселе бойынша ... ... ... салыстырылады. Егер соңғы нәтиже мен ... ... ... ... ... дұрыс ақпараттық-логикалық ... ... яғни ... ... ... талқаны.
Ойлау іс-әрекеттері бірінен екіншісіне ауысып баратын ой ... ... ... ... - жалпылау, бейнақтылау (абстрақция) —
топтастыру (классификсщия) - нақтылау. Ойлау амалдары - бір ... ой ... ...... ... мүмкіндік ашатын әрі құбылыстар
және олардың қасиеттерінің ұқсастығы мен ... ... ... ... - ойлау қасиеті, сонылен бірге негізгі ой амалы. Ойдың
жалпылау ісі екі ... ... ... ... ... - ... заттарды
сырткы белгілері бойынша біріктіру, қосу. Екінші деңгей — заттардың мәнді
жалпы белгілерін ... ... ... ... да бір тұрғыдан мәнді
жеке қасиеттерін дерексіздендіре ... ... және ... ... ... мен ... ... іске асады. Топтастыру ... ... ... бопынша бір тоща келтіріп, басын қосу.
Нақтылау (конкретшақия) — біртұтас нысанды оның мәнді ... ... ... оны ... ... ... ... түрлері
Психология ғылымында ойлау түрлерін ажыратуға байланысты ... ... ... ... Бұл ... ... әрекеті
дамуының ұш деңгейі еленген:
-тәжірибе—әрекетті ойлау — нақты заттармен ... ... ... ... ... ойлау—елестер мен психика өрнектерін ... ... ... - ... ... сөздік - рямізді ойлау - абстракт
түсініктерді пайдалану және жалпыланған ... ... ... ... құрал-жабдықтарына тәуелді ойлау удерісі келесі түрлерге
бөлінеді:
Вербалды (сөздік) және визуалды (көру), нақты және дерексіз ... ... ... орай ... ... келесі түрлері белгілі:
теориялықжте тәжірибелік. Болмыс құбылыстарын түсіндіре баяндау бағытынан
теориялың ой туындайды да болмысқа ... ... ... ... ... ... ой пайда ету қажеттігі алға тартылады.
Ойды терендей жалпылаудан эмпирикалық және теориялық ойлар бөліне
керінеді.
Эмпирикалық ... ... ... қызмет, тіршілік
әрекеттері негізінде алғашқы қорыту, жалпылау мүмкіндігін ... ... ... ең ... ... ... ... жалпыланған қатынастарды ашады, таным нысанын өзіне
тән қажетті байланыстар жүйесінде зерттейді, нәтижеде - ... ... ... әрқилы кұбылыстардың даму заңдылықтары нақты
айқындалады.
Логикалық (қисынды ойлау - логикалық ... ... ... және т.б.) ... ... ойлау түрі. Синкретикалық
(біріктіру) ойлауда құбылыстар мәнді қатынастарынан емес, сырттай ұксастың
белгілері бойынша ... ... ... және орындалатын іс-әрекеттердің стандартты не
стандартты болмауынан келесідей ойлау түрлері ... ... ... және ... ... ойлау — типтік мәселелерді шешуге қажет алдын ала
белгіленген ережелерге, әрекеттердің қалыпты ... ... ... ... ... - өзара байланысты ұғымдар жүйесіне негізделген іс
әрекеті түрі. Шығармашыл ойлау - соны жаңалықтар ... ... ... қол ... ой ... ... — қалыптан тыс мәселе, міндеттердің шешімін табуға
бағытталтн өнімді ойлау ... ... ... ... өту ... ... ... (интуитивтік) және эвристикалық (талдауға
негізделген) болып бөлінеді.
Шұғыл сезімдік (интуитивті) ... ... өтуі ... ... түсінікке
келмеген, кезеңдері анық емес.
Ойлаудың арнайы бір түрі - аутистикалық ойлау - ... ... ... ... ... ... ес ... Өмірде мұндай сырқатты ойдың өтпелі ... ... ... ... шамалап ажырасудан бастап, негізсіз, шындыққа
тіпті жанаспайтын қиялилыққа дейін.
3. Ойлау сапасы
Ойлау өрістілігі — адамның мәселені ... ... ... ... жекеленген тұстарын да назардан шығармау қабілеті.
Ой тереңдігі— ... ... ... жете ... ... Ой
тереңдігіне қарсы сапа - ой үстірттігі. Мұндайда адам басты нәрсені көрмей,
кажеті кем жағдайлардан аса ... ... жаңа ... алға ... басқалар
жәрдемінсіз-ақ оларды шешудің жолдарын таба білу.
Ой асығыстығы - ... ... ... ... ойластырып алмай,
қандай да бір тарапын үзіп алып, ... ... ... ой сарабынан өтпеген
жауаптар мен пікірлер айту әдеті.
Ой икемділігі - мәселе шешудің дәстүрлі, ... ... ... ... ... қалмай, қалыптан тыс ... ... ... ... ... орай жаңаша ой жүргізу
қабілеттілігі.
Ой жүйріктігі — адамның ... ... ... ... ... ... ... жол таба білу қасиеті.
Ойлау әрекетінде көрініс беретін шабандық жүйке жұйесінің 1 типі - ... ... ... ... ақыл ... адамдар арасындағы ой-өріс, парасат ерекшеліктерінің негізгі
тірегі. Ой сындарлылығы - адамның өзінің де, ... де ой, ... ... білу ... алға ... тұжырымдар мен қорытындыларды
тиянақты әрі жан-жақты тексерістен өткізе алу қабілеті. Ойлаудың ... ... әр ... ... тән, өз ... байланысты ойлау
түрлерін таңдай білуіне байланысты.. Мысалы, бір адам - көрнекі - әрекеттік
ой түрін таңдаса, екіншісі - көрнекі - ... ой ... ... ... тұлғалық деңгейі жоғары адам - абстракт-логикалық ойлауды қару
етеді.
4. Зерде және оның құрылымы
Тұлғаның ... ... ... оның зердесінен көрінеді. Зерде
(интеллект-лат. ... - ... тек ... ... тұрақты құрылылы, оның гпанымдықмүмкіндіктерінің денгейі,
адамның өмір жағдайларына бейімделуіне арқау болар психикалық ... ... ... ... түсіне білуі, сонымен бірге тұлғаға тән
қауымдық мәдениет тәжірибесіне араласа жүру қасиеті. Қазіргі күнде ... ... үш жолы бар: ... ... ... - бұл ... саналы икемдесуге қабілеттілік»;
2. педагогикалық тұрғыдан зерде - бұл «оқу, оқытуға қабілеттілік»;
3. құрылымдық тұрғыдан зерде - бұл ... ... ... ... ... ... және ... қабілеттер бірігімі».
Адам бойындағы танымдық үдерістердің жиынтығы сол адамның ақыл,
парасатын, яғни зердесін ... ... ... - ақылды, саналы ойлай білу мен тір- ... ... ... ... ... қабілеттілік», яғни зерде
адамның қоршаған ортада бейімделе білу қабілетіретінде қарастырылады, ... ... ... ... адам ... ... ... деңгейімен сипатталады. Осыған орай тек ... ... ... бейімдеседі. Сонымен бірге, адамдардың бәрінде әрқилы дәрежеде
дамыған, нақты ... ғана ... ... ... ... ... зерденің әрқилы құрылым әлементтерін қарастыра отырып,
алғашқы ақыл-ес мүмкіндіктерін атайды. Олар –
1) есептеу қабілеті;
2) сөз икемділігі;
3) сөздік қабылдау;
4) кеңістікте бағдар алып жүру ... ... ... ... ... қабылдау шапшандығы.
Р.Кәттел пайымдауынша, әр адамның ақыл, ес, ... ... ... тумадан беріледі. Осы қасиет тұлғаның ... ... ... (абстрақциялау) және пікір жүргізуге
деген ... ... ... ... 20 жас ... ... ... өзінің шарықтау дәрежесіне жетеді.
5. Ой белсенділігін көтеру әдістері
Ойлау әрекеттері белсенділігін көтеру үшін ой ... ... ... ... ... ... бірі «ақыл шабуылы»
(брейнсторминг). АҚШ ғалымы А.Обсорн ұсынған бұл ... ... ... не ... туындатудың аса бір өнімді жолы ретінде ... ... ... негізгі ережелері келесідей:
-топ әрқилы мамандық бағытындағы түрліше ойлау еркіндігі бар 7-10
адамнан құралады. ... 2-3 ғана ... ... ... ... ... ... салуға», яғни өзгелер пікірін кесуге, ол бойынша сын
айтуға шек қойынады. Ой беліскенді ... ... ... ... жалғастырған немесе өз ұсынысын ортақтасқан марапаттала-ды.
-қатысушылар ешқандай қысым ... өзін ... ... үшін ... мен ... да ... ... жасалуы міндетті. Отырғыштар
шеңбер бойлап орналастырылуы тиіс.
-айтылатын ойлардың бәрі магнитті таспаға жазылады не стенографиялық
әдіспен ... ... ... ... ... ... ... қаралған про-
блемалармен айналысатын мамандар - эксперт тобына құлды ... ... ... ... ... бағалы идеялар мұндайда 10 ... ... ... ... эксперт топқа енгізілмейді.
Әрқилы мәселелерді шешу тәжірибесін жинақтаушы топ жүргізетін «ақыл
шабуылы» негізінде «синектикалық тай-талас» (sintonik — ... ... ... ... ... Бұл ... ұсынған ғалым У. Тормен міндетті
болған төрт арнайы сәйкестікке ... ... ... талабын қояды:
тура (берілгенге ұқсас мәселелер қалай шешілетінін ... ... ... не ... ... ... ... (мәселе нысанындағы бейнеге
еніп, сол тұрғыдан көзқарас білдіріңіз); рәмсімдік - символикалық (екі ауыз
сөзбен мәселе мәнінің ... ... ... ... - фантастикалың
(ойланып көріңізші, бұл мәселені ертегі сиқыршысы қалай ... ... ... ... ... және біржолы- фокальды нысандісі
(фокаль-фокус- зейін шоғырланған нүкте). Бұл әдістің мәні - ... ... ... нысан белгілері қарастырылып жатқан ... ... ... ... оған ... ... болады. Мұндайда адам
бұрынғы әдеттенген ойлау қалпынан ... өз ... ... жұрт
құхап емес, бұрын соңғы болмаған ойлау жүйесіне өтуге ... ... ... нысан ретінде «жолбарыс» алып, ал назарда (фокальда) «қалам»
болса, санаға «жолақ ... ... ... сияқты ой кіреді. Осы
тіркестерді таразылай және ... ... ... ... жаңа шешімдерге
келу мүмкін (Архимед «эврикасы»: Адам және ол шомылған ваннадан төгілген су
байланысынан ... ... ірі ... ... тәсілі ашылды).
Морфологиялық талдау ғдісі - алғашқыда ... ... яғни ... бөліп алынады, ал кейін олардың әрқайсысына байланысты балама
- элементтер тізімі жасалады.
Ойлау әрекетін жеделдестіруге бақылау сұрақтары, ... де ... ... Бұл ... ой ... сұхбатына қатысып отырғандарға
бағыттау сұрақтары қойылады, ... ... ... не ... Нысан
формасын өзгертсе, қалай болар еді? Ал ... ... не ... ... » және ... аталған шығармашылық ой мүмкіндіктерінің белсенділігін
котеру ... ... ... ... ... ... ... Ойлау жүйесінің бұзылысы
Маманданған психологтар ойлау жүйесінің бұзылыстарын, оның ... ... ... ... ... ... тани біледі. Аса
көтеріңкі масаттыққа (кейде ... - ... ... ... ... ... іспен шектен тыс, қызыға шұғыдданған шақта адамда ой үдерісінің тосын
шапшаңдығы байқалып, бір ой екін-шісіне «мінбелеп» ... ... бар. ... ... ... ... ... бұрқасын ойлар біртіндеп үстірт сипат
алып, ... ... ... «сел ... ... шашыла
бастайды. Мұндай ырықсыз, шегі бітпес әрі ... ... ой ... ... ... ... жоғарыңа аталған психикалық қалыпқа - кереғар сапа- орынсыз «ой
байсалдығы». Бұл жағдайда ойлау ... ... ой ... ... ... басты мән-мағына ажыратудан қалады. «байсалдылықтың»
мұндай түрімен «сырқаттанған» адам бірдеңе жөнінде айта ... ... ... «жіпке тізген» баянсыз әңгімесімен тыңдаушыны әбден
жалықтырады.
Шектен тыс ... ... ... ... кейде сәйкестігі
жанаспайтын заттар мен құбылыстарды, ... ... ... мен
тұжырымдарды біріктіруге тырысып, ұғымды ... ... ой ... ... Мұндай «субъектив» ойлау «паралогиялық» (қисыннан ... деп ... ... бұзынған, мағыналық бірлігі жоқ, бірақ сөз
тіркестері мен ... ... ... ... Іс-әрекет иесі сізге
мейлінше байыппен бір денені түсіндіріп жатқан сияқты, ал сіз болсаңыз одан
ешнәрсе түсінбейсіз. ... ... ... ... әрекет -
«жыртысты ой» (разорванное ... ... ... тұрақталып, санаға сіңген шешімдер мен ... ... ... адам ... не жаңа ... ез бетінше дербес жол
табу қабілетінен айрылып, соны, қалыптан тыс шешім шығаруға әлі ... ... ... ... ... «ой ... деп аталады.
Ойлау қызметінің ригидтігі- бұл икемсіз құбылыс мәнін жіті ... не ... ... ... ... салу, сезімдік
ықпадды әсірелеу, үлгіден шыға ... ... ... ... не ... ... қаһарман, өнер тапқыш не әйгілі адам болғанын
армандайды. Біздің психикамыздың тұңғиық үдерістерін бейнелеуші ішкі ... кей ... ... ... жетекші жағдаятқа айналады. Бұл
«аутистикалық ойлау» деп аталады.
Аутистикалың ойлау негізі - адамның жеке басы толғаныстары дүниесіне
тереңдей ... ... ... ... ... ... ... қалуы.
Ой бұзылысының асқынған түрі - сандырақ немесе ақыл-ес моно- маниясы.
Сандырақ болмыс шындығын ажанаспайтын, тіпті оған ... ... ... ... ... ... ақ ... ал сөйлеп бастаса,
айтқандарының бәрі тыңдағаннын миына қонбайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... түрлері бар: «ойлап ... ... ... ... ... ... «күмәншіл сандырақты».
Сандырақты идеялардың «шынайылылық» дәрежесі мен ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктеріне
тәуелді. Көп алдында құлпырта төгіп, ... ... ... ... сезу оңай ... ... ... мүмкін болмайды да.
Сондықтан мұндай сандырақты түсіндірмелер мен тұжырымдар кей адамдар тобын
жеңіл ... ал ... не ... ... қолыңқа бұл
«сырқатты» ойлар аса қауіпті ... ... ... ... ... ... қаптап кеткен «ақ әулие» - ... ... ... ... ... Шығармашыл ойлау
Шығармашылық іс-әрекет түрлерінің бірі ретінде жаңа, қалыптан ... дем ... ... ... ... ... етеді.
Шығармашыл ойлау — жаңа идеяларға, қоғам жаңалықтарын ашу мен ... қол ... ... ... ... болмаған
жолдарымен анықталып, өріс алуына мүмкіндік беретін ойлау әдіс-әрекеті.
Әдетте, психологтар шығармашылдыққа кедергі болар төрт ... ... ... - ... ... ұқсап бағу ниеті.
Адамдар өзгелер ортасында ... ... ... ... ... ... ... Олардың мұндай қатерленуі көбіне
балалық шақтағы ересектер мен құрбыларының ... мен ... опық ... ... (тыйым салу) - өз идеясына болған ішкі сын. ... ... адам ... өз ... ... ... абзал көреді,
немесе шешім жауапкершілігін басқаға аудара салғанды мақұл тұтады. Мұндай
ынтасыздық, әдетте, ... ... ... және ... нәрсені
сылтау етіп сынағанды, кейіп жекігенді ... ... ... ... (кертартпалық) - бір үйреншік көзқарастан, пікірден
басқасына ауысу қиыншылығы. Ригидтік дайын ... ... ... ... мен ... ... ... сезінуге мүмкіндік
бермейді.
-Шұғыл жауап табу ниеті. Шұғыл жауап табу - ... бола ... ... ең ... ... ... ... кезінде, адамның
шешілуі тиіс проблема үстінде қадалып отыра бермей, зейінін одан ауыстырып,
босаңсыған дем алыс ... ойға ... ... ... ... деп ... Мұндай
адамдар қоршаған ортаталаптарын өз ұстанымдарына сәйкес келсе ... ... ... қоғам, төңіректегі дүние жөніндегі дүниетанымы
қалыптан тыс, жұрт ... ... Бұл ... идеологиялық құрсаудан
азат. Шығармашыл тұлғалардың интеллекті бірігімді ... олар ... ... ... ... ... ... бірге мұндай
тулғалардың ойлау әрекеті дивергентті, яғни бір зат не ... ... ... ... шебер. Олардың бойында балалық шақтан қалған
таңдану мен қайран қалу ... өмір бойы ... Олар ... ... ... яғни ... тұлға өзінің жан ... ... ... ... оның ... ... бір ... тұрақтанып қалмай жаңа із-
деністерге, жаңа материалдық және ... ... ... ... қайта құрылым өзгерістеріне түсіп жаңа нәтижелерге қол жеткізіп
жатады. Мұндай тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... шығармашыл тұлғалар өнерде,
ғылымда және техникада бойына біткен жасампаздық ... ... ... ... Тұлғаның көркем өнерлі типі ... ... ... ... оларды жасаудың тетіктерін игереді, әстетикалық бағыты
мен дүниетанымын жариялау үшін сөз саптау, бой ... ... ... ... ... пен оның талантына тәнті адамдар арасында
рухани үндестік, психикалық бірлестік, бейнелі - көңіл туыстығы, ... ... баға ... ... ... сипаттама және турлері
Қиял қабылдау үдерісін өткен тәжірибе ... ... ... ... ... қорыту, сезім байланысы, түйсік және
елестер ... ... мен ... ... ... ... бейнелерін қайта құрастырумен өзгерте жаңалау негізінде
болмысты ... - ... ... ... ... ... ... адам келешекті болжайды, өз әрекет-қылығын реттейді,
болмысты шығармашылықпен қайта жасайды.
Ой ... әр ... өз ... ңиял ... ... ... кабылдаудың біртұтастығымен тұрақтынығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ой сайранына шығады,
өткен тарих ... ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтері:
-Мақсат пайымдау— іс-әрекеттің болашақ нәтижесі қиялда жасалып, ол тек
субъект ... ғана орын ... әрі сол ... ... қолға түсіру бағытында жетелейді.
-Көрегендік (антиципақия) - өткен тәжірибе әлементтерін қорыту ... ... ... ... ... ... ... (ұнамды не кері салдарын, ықпалдасты әрекеттер мен ... ... және ... - қабылдау және өткен тәжірибе әле-менттерін
саналық талдау-біріктіру ... ... ... ... ... ... ... жасау.
-Болмыс олқылығын толтыру - кейде адам өзінің шынайы әрекет жасау
мүмкіндігінен ... не ... орта ... ... ажыралады.
Мұндай жағдайда адам өз киялының күшімен колы, ... ... ... ... ... ... шынайы болмыста істей алмаған іс-әрекет орнын
қиялдық ... ... ... ішкі жан ... ену — ... не баян түзу ... қиял ... адам толғанысын жасауға қабілетті, сол арқылы онын, ішкі
көңіл-күй ... ... ... ... ... бұл ... адамдар
арасында түсіністік пен тұлғааралық қатынастар жасаудың құралына ... қиял адам ... мен онық ... ... ... мен танынының ажыралмас бөлігі есептеледі.
Қиял формаларының баршасын екі үлкен топқа ... ... — адам ... мен ниетіне тәуелсіз, сана ... ... ... қиял сана ... ... не оның ... бұзылысқа түскенде пайда болады;
-ырықты-шығармашыл ойға не іс-әрекет міндеттеріне бағындырылып, ... ... қиял ... ... түс көру ... Түс ... ... сана қатысуымен ме
бас миы қабығының жеке бөлімшелерінің қалдық ... ... Сана ... ... ... ... ... себепші
болады. Сандырақты қалыпта пайда болатын қиял ... ... ... ... ... ие. ... улағыш және наркотик затттар
әсерінен галлюцинациялар көрініс береді. Бұл сана ... ... ... ... ... шындыққа жанаспайтын
психикалық бейнесі ретінде кабылдануы
Қиялдың ырықты және ... ... ... ... ... ... өз
ерекшелігімен назар аударады. Бұл психикалық құбылыс туындау ... ... ... ... ... ол сана белсенділігі төмендеп, адам ... не ... ... пайда болады.
Ал ырықты қиялға ұқсастығы ниет болуына және адамның өз калауымен бұл
үдерісті баскара алу мүмкіндігіне негізделген. Асқақ ... ... ... ... ... ие. Адам әрқашан тәтті өмір мен шуақты сәтті аңсайды,
асқақ арман тұтады.
Екінші ... ... қиял ... ... ... ... ... өнер, техникалық шығармашылығы, ... ... және т ...... тоқылған, болмыстан алшақ бейнелер құрылымы (әпсана,
миф, ертегі, ... ... тыс ... қияли суреттемелері). Фантазия
бейнелері бұрыннан бар тәжірибе әлементтерінің жаңа ... ... ... ... ... табуға, ақпарат олқылығын
толтыруға пайдаланылады. ... - ... ... ... бейнесі. Қиял
әрекеттік көрінісі тұрғысынан енжар (пассив - асқақ арман (грезы), негізсіз
арман) және белсенді ... ... ... ... ... қиял ... қайта жасаушы (зат бейнесі берілген) және шығармашыл (жоспарлы
ойға ... ... ... ... жаңа ... ... ... жетекші сипаттары: жарқындығы, анықтығы, шынайылылығы,
бақылауға келетіндігі, бейне белсенділігінің дәрежесі.
Пайдаланған әдебиет тізімі:
1. Сабет ... 2007ж. ... ... ... Оқу ... Алматы: Заң әдебиеті, 2007ж.
3. “Философия” Д. Кішібеков, Алматы, 2003
4. Столяренко Л.Д. «Основы психологии».- Ростов-на – Дону: ... 170-176 ... ... Ж.. Что такое психология? Т.1. – москва: Мир, 1992, 366-
373 б.б.
6. Формирование творческого ... ...... ... 1990, 56-58 ... ... Р.Л. ... психология». – Москва: ... ... 475-477 б.б.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныптың математика сабағында сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолдану16 бет
Болашақ мұғалімдерді ақпараттық-компьютерлік және математикалық модельдеу негізінде кәсіби дайындау жүйесі46 бет
Мектеп жасына дейінгі ересек балалардың логикалық танымы үдерісін ойын әрекеті арқылы дамыту.25 бет
Педагогикалық ойындар туралы24 бет
Қазақ паремияларындағы «Еңбек» концептісі4 бет
Ақшаның шығу тарихын білеміз бе?11 бет
Мектепке психологиялық даярлық5 бет
Мәдени мұра бағдарламасы арқылы ұлттық-мәдени құндылықтарды білім мазмұнында дамыту5 бет
Су мәселесі5 бет
Тізбектелген сабақтар топтамасына бағдарламаның бір модулі қалай және неге енгізілгені туралы рефлексивтік есеп (2000 сөз)7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь