Пайдақорлық зорлық қылмыстарының криминологиялық сипаттамасы

КІРІСПЕ
1 ПАЙДАҚОРЛЫҚ ЗОРЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАРЫНЫҢ КРИМИНОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Пайдақорлық .зорлық қылмыстарының түсінігі
1.2 Зорлық.пайдақорлық қылмыстары үшін қылмыстық жауаптылық мәселелері
2 ПАЙДАҚОРЛЫҚ.ЗОРЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАРЫНАН САҚТАНДЫРУ
2.1 Пайдақорлық .зорлық қылмыстарының жалпы алдын алу
2.2 Пайдақорлық .зорлық қылмыстарын жеке виктимологиялық алдын алу
2.3 Пайдақорлық .зорлық қылмыстары виктимологиясының тенденциясы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Зерттеу өзектілігі. Қазіргі таңда пайдақорлық- зорлық қылмыстары өршіп тұр. Ал олардың виктимологиялық профилактикасы қиын мәселе болып табылады. Соңғы кездердегі әлеуметтік өзгерістер, экономикалық дағдарыс, саяси өмірдегі тұрақсыздық және т.б. объективті жаңалықтар еліміздегі қылмыстың күрт өсуіне себепкер болды. Мемлекетімізде қалыптасқан криминогенді жағдай үрей туғызып қана қоймай, өзіне құқық қорғау органдарының ғана емес, сонымен қатар ғылыми қызметкерлердің де назарын аудартып отыр. Сондай-ақ, оны алдын алу жолында жәбірленушінің виктимологиялық мінез-құлқы тұрғысынан да қарайды. Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының жәбірленушісінің мінез-құлқын зерттеу арқылы оларды қорғау шараларын іске асыра отырып, виктимділік деңгейін төмендетуге байланысты бірқатар проблемаларды шешуге болады.бұл жерде маңызды орынды виктимологиялық профилактиканың арнайы алдын алу шараларының ішіндегі әдістер мен жолдар атқарады.
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын зерттеу өзектілігі әлі күнге күн тәртібінен түскен жоқ керісінше, өсіп отыр. Бұл зерттеудің өзектілігі негізінен жұмыстың пайдақорлық-зорлық қылмыстарын алдын алуға және олардың виктимологиялық профилактикасын жүзеге асыру жолдарын ұсынуға негізделеді.
Жұмыстың зерттелу деңгейі. Пайдақорлық-зорлық қылмыстарымен күрес мәселелері бойынша диссертациялық зерттеу жөніндегі еңбектер A.C. Золотарев, A.B. Ситковский, М.Поповичтің үлесіне тиесілі. Көптеген шетелдік және отандық ғалымдармен виктимологиялық профилактика мен криминалды виктимологияның жалпытеориялық мәселелері қарастырылған. Әр түрлі қылмыстардың виктимологиялық профилактикасына байланысты диссертациялық жұмыстар орындалған. (Е.А. Гинтовт, О.В. Лукичев, В.Г. Скрипкин, С.В. Надтока, А.П. Некрасов, Д.Р. Усманова және т.б.). Құрбантану ғылымының дамуына үлес қосқандар қатарында Қазақстандық қылмыстанушылар да баршылық. Олардың қатарында: Е.О. Алауханов, А.Ә.Биебаева, А. Ещанов, Е.К. Кайрулла, И.К. Котова, И.Корзун,Н.Д. Мухамедьянов, Б.К. Сыздық және т.б. бар.
Қазақстан Республикасында қылмыстылықтың өршуі криминалдық құбылыстар мен процесстердің даму тенденциясына әкелді. Криминологиялық зерттеулер көрсеткендей, Қазақстан қылмыстылығында өте күрделі процесстер жүріп жатыр. Халықты қылмысты әрекеттерге тарту, ауыр және күш қолдану қылмыстарының көбеюі, қылмыстылықтың латенттілігі осы жағымсыз құбылыстың негізгі тенденциялары болып табылады.
Сарапшылардың бағалауы бойынша латентті қылмыстылық Қазақстанда тіркелген қылмыстылықпен салыстырғанда үш-бес есе жоғары көрсеткішке ие. Дегенмен, қазіргі уақытта тіркелген қылмыстылық қоғамның криминалдану деңгейін өлшейтін бірден бір құрал болып табылады. Сол себепті ҚР-дағы криминалдық жағдай аталған мәліметтерді ескере отырып, объективті түрде қосымша бағалауды қажет етеді
1 Лунеев В.В. Преступность ХХ века. Мировой криминологический анализ. М., 1997. - 234 б.).
2 Алауханов Е.О Пайдақорлық-зорлық қылмыстардың алдын алудың криминологиялық проблемалары,//Алматы, Ғылым,2005,-304б.
3 Гусейнов А.А. Золотое правила нравственности-М., 1988.
4 Тихонова С.С прижизненное и посмертное донорство в РФ:вопросы уголовно-правового регулирования СПб., 2002.
5 ҚР Қылмыстық Қодексі (ерекше бөлім) 01.08.2011 жылдағы жағдаймен,-Алматы,2011ж.
6 Трайнин А.Н. Общее учение о составе преступления.-М., 1957.-290 б.
7 Таций В.Я. Объект и предмет преступления в Советском уголовном праве.-Харьков.1988.-127 б.
9 Шаргородский. М.Д. Ответственность за преступления против личности.-М.,-1963.-186 б.
10 Коржанский Н.И. Предмет преступления. Волгоград, 1976,-168 б.
11 Каиржанов Е. Уголовное право РК. –Алматы, 1998. 254 б.
14 Нарикбаев. М.С. Правовая охрана детства в РК.-Алматы, 1996.-236 б.»
15 Черняковский А.Д. Пихическое насилие при совершении корыстных преступлений: уголовно-правовые и криминологические проблемы: автореферат дис. канд. юрид. наук, М.,1991.-27 б.
16 Никифиров Б.С. Уголовно-правовая охрана личной собственности в СССР.-М.1954.-275 б.
17 Адам құқығы мен негізгі бостандығын қорғау жөніндегі Европалық Конвенция//Юрист-анықтамалық құқықтық жүйе
18 Булатов С.Я., Мамутов А. М . Ответсвенность за преступления против личности по УК Казахской ССР.-Алма-ата,1961,-102б
19 Уголовное право. Часть особенная. –М: «Юридическая литература»,1968 г.-584 б.
20 Курс советского уголовного права.М: «Наука»,1971.-572 б.
21 Базаров РА. Социальные аспекты насилия // Насилие: криминальные формы проявления, совершенствование мер борьбы: Материалы межвузовской научно-практической конференции. Ч. 1. Челябинск, 1999. 3-49 б.
22 Даль В. Толковый словарь М., 1956.669 б.
23 Гаухман Л.Д. Борьба с насильственными посягательствами. М. 1969.-120б.
24 Шарапов Р.Д. Физическое насилие в Уголовном Праве.-СПб.2001.250 б.
25 Абельцев С.Н. Личность преступника и проблемы криминологического насилия М.2000, -366б.
26 Сердюк Л.В. Насилие.криминологическое и уголовно-прввовое исследование М.,2002-22 б.; Ожегов СИ., Шведова НЮ. Толковый словарь русского языка. М., 1984. С. 3 28 См.: Политология: Энциклопедический словарь / Под ред. Ю.И Аверьянова. М., 1993.191б.
29 Бужор В.Г. Криминологический анализ и предупреждение тяжкой насильственной и групповой преступности. Дис. ... канд. юрид. наук. М, 1992. .23-24бб.
30 Иншаков СМ. Указ. раб. 144б.
31 Лунеев В.В. Понимание насильственной преступности // Насильственная преступность. 9б.
32 Базаров РА Преступность несовершеннолетних криминальное насилие, меры противодействия -40, 41бб.
33 Криминология / Под ред В Н Кудрявцева, В Е Эминова -243 б.
34 Личность преступника М.1975 С 170-171, ПобегайлоЭ Ф Криминологическая характеристика лиц, совершивших тяжкие насильственные преступления Вып 4 М , 1976 С 6 Алексеев А И
35 Криминология Курс лекций М , 1999 С 229-244
36 Лунеев В.В. Преступность XX века Мировые, региональные и российские тенденции 193-232 бб.
37 Галперин И.М. Значение дополнительных наказаний предупреждении преступности// Щит и мечь.-1990.№6, 7-13 бет
38 Панов Н.И. Уголовно-правовөе значение способа совершения прecтупления.Х.,1984.-112 б.
39 Решетников Ф. Преступления против собственнности по зак-ству стран Запада.-М.,-1989, 231 бет
40 Франция УК.-М., Юридический колледж МГУ,1993,141 б.
41 Горелик И. Тишкевич И.С. Вопросы уголовного права/Общей части/ в практике Верховного Суда БССР. Минск, 1973.-155б
42 Пионтковский А.А., Курс советского уголов. Права .-М.,1995-136б.
43 Карбакев К.С.Об разграичении бандитизма от разбоя,совершенного организованной группой с применением оружия, материалы международной научно-теоретической коонференции,20 декабря 2002 г.,-А.,2002 г., 598-599 бб.
44 Расследование бандитизма/научные ред. Дворкин А.И.,Боголюбова Т.А.-Москва,2000,-251 б.
45 Комментарий к Уголовному кодексу РФ/под ред. Н.Ф. Кузнецовой.-Москва, 1998.-402 б.
46 Рарог А.И. Уголовно-правовое значение заранее обдуманного умысла//Советская юстиция.-1986.№11.-34-35 бб.
47 Джекебаев У.С..и др. Криминологические и уголовно-правовые проблемы наказания. Алматы,1983.-235б.
48 Волков Б.С. Мотивы преступлений. Уголовно-правовые и социально-психологические исследования.-Казань, 1982.-121 б.
49 Волков Б.С. Проблема вины и уголовная ответственность. Казань, 1965. 211 б.
50 Лохвицский А. Курс русского уголовного права. Санкт-Петербург,1871.-299 б.
51 Познышев С.В. Особая часть руского уголовного права. СПб.., 1893.-322 б.
52 Судебная практика по уголовным делам Верховного Суда РК С.74-75.
53 Цветилович А.Л. Дополнительные наказания в советском уголовном праве.-Калининград, 1980.-152 б.
54 Дворкин А.И., Сафин Р.М. Расследование убийств, совершенных организованными группами при разбойынх нападениях: научно-методическое пособие.-М.Экзамен,2003. 158 б.
55 Емельянов В. П. Преступность несовершеннолетних с психическими аномалиямми.-Саратов, 1980.-189 б.
56 Микеев Р.И. Уголовное право и психиатрия. Владивосток, 1988.-185 б.
57 Каракетов Ю. Каким будет новый УК Узбекистана?// Экономика и статистика, -1994.№3. 8-9 б.
58 Ашитов З.О.Вопросы дальнейшего укрепления социалистической законности. Алматы, 1976.-168б.
59 Шаргородский М.Д. Наказание, его цели, и эффективность.
60 Дементьев С.И. Лишение свободы. Уголовно-правовые и исправительно-трудовые аспекты.-Ростов,1981.-153 б.
61 Беляев Н.А. Цели наказания и средство их достижения. Ленинград.1963- 326 б.
62 Вопросы неории наказания в советском уголовном праве. Саратов, 1962. 368 б.
63 Словарь русского языка в 4-томах.Издание 3-е.-М.: Русский язык.-Т.1.-С.648.
64 Федоренко Н.Т.Кавобата Ясунарки. -М.: Советский писатель, 1982.-С.14.
65 Разгильдиев В.Т. Задачи уголовного права Российской Федерации и их реализация.Саратов:ИздвоСГУ,1993.С.73. 66 Никифоров Б.С., Решетников Ф.м. Современное американское уголовное право .- М.: Наука, 1990.-С.117.
67 Christie N. Conflicts as Property// British Journal of Criminology. 1977. 17(1).-с.1-17.
68 Fattah E. A. Towards a victim Policy Aimed at nealing not Suffering// in Victims of Crime, R. C. Davis, A. J. Lurigio and W. G. Skogan (Eds.). And edition. Thousand Oaks: Sage Publications, 1997, P.257-172.
69 Ещанов А. К вопросу виктимологической профилактике в РК//Экономика и право Казахстана.-2003.-41-44 бб.
70 А.Б. Сахаров, И.И. Карпец., Д.В. Ривман, Л.В. Франк т.б
71 В.Д. Ривман т.б. Виктимологические проблемы борьбы с преступностью.-Иркутск,1982 ж, 16 б.
72 Бородин С.В. Контроль над преступностью в демократическм обществе// Гос. и право
73 Кудрявцев В.Н. Эффективность закона как средство сущетвования уголовн. Политики М.,-1975,297 б.
74 Шляпочников А. С. К вопросу о классификации мер прудупреждения преступности// вопросы борьбы сч преступностью. М.,-1977-199 б.
75 Источник-Время Постоянный адрес статьи -http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1360049760
76 Зарыпов З., Кержнер М., ПРофилактика правонарушений. Т. 1993.-141 б.
78 Уеда К. Преступность и криминология в совр. Японии М.,-1989.-114 б.
79 Нукавшиников Е. Центры правового вовспитания// на посту.1993-20 января
80 Миндагулов А.Х. Управление, политика, право: соотношение и взаимодействие. М.Академия управления России, 1999. 15б.
81 Криминология. Учебное пособие// под ред. С.Я. Лебедева, М.,ЮНИТИ-ДАНА: Закон и право.-2007 ж
82 Рахимов З.Ю Молчание в пользу рэкетира// Ташкентская правда.-1990.15 декабря
83 Сыздық. Б.К. Қылмыстану.сөздік.терминдер, түсінігі, сызбалар,-Қ. Болашақ-Баспа, 2003.-26 б
84 Учебник под ред. Долговой А.И.-М. Инфра-М.-Норма, 1997.-377-378 бб.
85 Ривман Д.В. Виктимологические факторы и профилактика преступлений//Л., -1975,106 б
86 Рустемова Г.Р. О виктимологической безопасности личности в РК, Алматы, 2012,162-168 бб.
87 Бегалиев К. Профилактика бкзнадзорности и правонарушения несовершеннолетних
89 Freize I.H., Hymer S., Greenberg M. S. Describins the crime victim: psychological reactions to victimization//Proressional Psycology Research and Practise. 1987. №18. P. 222-315
90 Виктимологическая характеристика и профилактика корыстно-насильственной преступности в условиях мегаполиса : АР,О52 Окс, Л. Е. (Людмила Евгеньевна).-2009.-23-24б.
91 Мумаев, С.-М. С. (Саид-Магомед Сайпиевич).
Виктимологические аспекты профилактики насильственных
преступлений :на материалах убийств и умышленного
причинения тяжкого вреда здоровью : автореферат диссертации
на соискание ученой степени кандидата юридических наук.
Российский университет дружбы народов. -М.,
2010. -33 с.-Библиогр. : с. 31.
92 Шайзадаев Б.А. Қылмысты алдын алудың құрбантау мәселесі// Современные проблемы социально-политической и экономической модернизации Казахстана,314-317бб.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу өзектілігі. Қазіргі таңда пайдақорлық- ... ... тұр. Ал ... ... профилактикасы қиын мәселе болып
табылады. Соңғы кездердегі әлеуметтік өзгерістер, экономикалық дағдарыс,
саяси өмірдегі ... және т.б. ... ... ... күрт ... себепкер болды. Мемлекетімізде ... ... үрей ... қана ... ... құқық қорғау
органдарының ғана ... ... ... ... ... де ... ... Сондай-ақ, оны алдын алу жолында ... ... ... да ... ... ... мінез-құлқын зерттеу арқылы оларды қорғау
шараларын іске асыра отырып, ... ... ... ... проблемаларды шешуге болады.бұл ... ... ... профилактиканың арнайы алдын алу ... ... мен ... ... ... ... өзектілігі әлі күнге күн
тәртібінен түскен жоқ керісінше, өсіп отыр. Бұл ... ... ... ... қылмыстарын алдын алуға және олардың
виктимологиялық профилактикасын жүзеге асыру жолдарын ұсынуға негізделеді.
Жұмыстың ... ... ... ... күрес
мәселелері бойынша диссертациялық зерттеу жөніндегі еңбектер A.C.
Золотарев, A.B. ... ... ... ... ... және ... ... виктимологиялық профилактика мен
криминалды виктимологияның ... ... ... ... ... ... профилактикасына байланысты
диссертациялық жұмыстар орындалған. (Е.А. ... О.В. ... ... С.В. Надтока, А.П. Некрасов, Д.Р. Усманова және т.б.). Құрбантану
ғылымының дамуына үлес қосқандар ... ... ... ... ... ... Е.О. ... А.Ә.Биебаева, А. Ещанов, Е.К.
Кайрулла, И.К. Котова, И.Корзун,Н.Д. Мухамедьянов, Б.К. Сыздық және т.б.
бар.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... даму ... әкелді. Криминологиялық зерттеулер
көрсеткендей, Қазақстан қылмыстылығында өте күрделі процесстер жүріп жатыр.
Халықты қылмысты әрекеттерге тарту, ауыр және күш ... ... ... ... осы ... ... негізгі
тенденциялары болып табылады.
Сарапшылардың бағалауы бойынша латентті қылмыстылық ... ... ... ... есе ... көрсеткішке ие.
Дегенмен, қазіргі уақытта тіркелген қылмыстылық қоғамның криминалдану
деңгейін өлшейтін ... бір ... ... табылады. Сол себепті ҚР-дағы
криминалдық жағдай аталған мәліметтерді ... ... ... ... ... қажет етеді
Зерттеудің мақсаты Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының қылмыстық құрамын
талдау, пайдақорлық-зорлық қылмыстарын алдын ... ... ... ... алдын алу жолдарын анықтау.
Зерттеудің міндеті. Аталған мақсатқа сәйкес келесідей міндеттер
қойылған: пайдақорлық-зорлық ... ... ... ... зорлық-пайдақорлық қылмыстарын виктимологиялық алдын алуды
ұйымдастырудың теориялық және ... ... ... ... виктимологиялық алдын алудың түрлерін, жолдарын,
тәсілдерін ғылыми тұрғыда жетілдіру мақсатында өзіндік ... ... ... ... ... қазіргі
уақыттағы көрінісі, оның әр ... ... ... қылмыстарының шығу тегі.
Зерттеу пәні: зорлық-пайдақорлық ... ... ... виктимологиялық алдын алу түрлері, әдістері, негізгі жолдары
зерттеу пәні ... ... ... ... ... ... логикалық,
нақты-әлеуметтік,статистикалық әдістер де қолданылды.
Зерттеудің теориялық және ... ... ... ... ... ... даму ... оның
динамикасын зерттеу арқылы өз тұжырымдарымды ... ... ... ... ... қылмыстарын алдын алу мақсатында
тиімді ұсыныстар мен тұжырымдар ұсыну, сондай-ақ олардың ... ... атап өту. ... ... ... С.М ... А.А Пионтковский, Я.М. Брайнин, Р.Т. Нуртаев,
А.Б. Сахаров, Ғ.И. Баймурзин, А.Ш. Ещанов, Д.В. ... т.б ... ... ... Бұл ... пайдақорлық-зорлық қылмыстарын
алдын алудың кешенді мәселелері зерттелген. Аталған қылмыстардың қоғамға
қауіптілін ескере отырып, оларды алдын алуға бағытталған ... ... ... ашып ... ұсынылатын негізгі тұжырымдар Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының
сақтандыру шараларын анықтап, ал, ... ... ... ... ... профилактикасы-бұл аталған
қылмыстарды алдын алуға және адамдар арасындағы виктимділік ... ... ... ... әсер ететін жағдайлар мен
факторларды анықтауға, бейтараптандыруға, жоюға бағытталған ... ... және өзге ... қызметі. Зерттеудің
құрылымы мен ... ... ... екі ... алты ... ... ... әдебиеттерден тұрады.
1 ПАЙДАҚОРЛЫҚ ЗОРЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАРЫНЫҢ КРИМИНОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1. Пайдақорлық –зорлық қылмыстарының түсінігі
Адам ... ... ... ... ... ... Республикасы Адам құқықтары жөніндегі комитеттің,
Азаптауға қарсы комитеттің, Нәсілдік кемсітуді жою ... ... ... ... ... жою ... ... жеке
шағымдарды қабылдау жөніндегі құзыреттілігін қабылдады.
Криминология ғылымы қылмыстың нысанын, ... ... оның өзге ... ... ... ... ... және оған ықпал
жасайтын, әсіресе, қазіргі ... ... ... ... ... ... идеология мен экономикадағы өзгерістерге қарай
қылмыстардың сипатына көз жүгіртуге мүмкіндік аламыз. Пайдақорлық ... ... ... ... ... ... [1, 23 б.].
Пайдақорлық қылмыстылық- әлемдегі ең көп таралған криминалды феномен
болып табылады. Бұл қылмыстылық экономикасы дамыған ... 90%, ... ... ... ... қылмыс санының 60%-ын құрайды. [2,
234б.] Пайдақорлық қылмыстылығы қылмыстық заңның 21 ... ... ... ... ... жақтың қажетті белгісі
ретінде жаза тағайындағанда келесідей қылмыстарда ... (135, ... 225, 271, 307, 314, 315, 380 ... ... ауырлатылған
қылмыстарда көрініс тапқан (96-баптың 2-бөлігі «з» тармағында, 125-баптың 2-
бөлігі «з» тармағында, 126-баптың 2-бөлігі «з» тармағында, 127 ... ... «а» ... ... ... ... ... 2-
бөлігі «д» тармағында, 324-баптың 2-бөлігі, 351-баптың 2-бөлігі, 352-баптың
2-бөлігінде). Пайдақорлық қылмыстылығы- ... ... ... ... ... табу ... жасалған қылмыстардың жиынтығы. Аталған түсініктің
негізгі «пайдақорлық» және ... ... ... ... ... ... ... көп жағдайда материалды пайда деген
мағынада қолданылады. [3, 242б.]. Сәйкесінші, ... ... ... ... табысқа деген ұмтылысы. Жалпы алып
қарағанда пайдақорлық әр ... тән ... ... ... ... ... өзіне, өзінің пайдасына зиян келтіре отырып жасауына адамзаттың
табиғатына жат қылық болып ... ... ... ... қоғам
мүдделеріне қайшы келеді деп анықталады(антиқоғамдық). Осыған сәйкес
құқықта, ... ... ... ... категориясы неғұрлым тар
мағынада- құқыққа қайшы, қайтарымсыз мүліктік пайда табуға, оның заңсыз
екенін біле ... ... деп ... ... ... ... ... тырысып жатқанын сезінбеу (барлық адамдарға тән), ... ... ... ... ... баю, алайда келтірілген
шығындардың ... ... ... ... ... ... Алайда, бұл
орайда пайдакүнемдік мүдде болмауы керек. Көп жағдайларда пайдақорлық ниет
қылмыстық заң нормаларында ... ... ... көрсетілмейді.
Негізінен бұл баға экономикалық қызмет саласындағы қылмыстарға жақын. Бұл
ерекшеліктің себебі, пайдақорлық мотивация ... ... ... ... ... тән ... табылады. Ресей
Федерациясының қылмыстық заңнамасы ... ... ... 90 ... қауіпті іс-әрекеттердің белгісі ретінде сипатталады. Пайдақорлық
қылмыстардың көп түрлері ... ... ... қылмыстарды (32),
меншікке қарсы қылмыстарды (9),сондай-ақ мемлекеттік билік мүдделеріне және
мемлекеттік қызмет пен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... Бірақ та пайдақорлық қылмыстар адам өміріне
қарсы ... табу ... ... ... адам ... ... ... адам ұрлау), тұлғаның конституциялық ... ... жеке ... қол сұғылмаушылығын бұзу), кәмелетке
толмағандардың ... ... ... ... ... ... саудаға салу), қоғамдық қауіпсіздікке қарсы ... және ... ... жасау үшін қылмыстық ... ... ... ... ... заттарды ұрлау немесе қорқытып алу), қоршаған
ортаға қарсы (заңсыз аңшылық), конституциялық құрылысқа қарсы ... ... ... ... ... ... басқару тәртібіне
қарсы (пайда табу мүддесіне байланысты ... ... ... ... немесе бүлдіру) қылмыстарды да құрайды.
Екі түрлі критерийлерге байланысты пайдақорлық қылмыстарды меншікке
қарсы ... ... ... ... ... жою немесе бүлдіруді
қоспағанда) және экономикалық қызмет пен ... және өзге ... ... қарсы қылмыстар деп сәйкестендіруге болады.
Пайдақорлық қылмыстылық- бұл құқыққа ... ... ... табу мақсатымен экономика саласына қол сұғатын қылмыстық құқықтық
жазаланатын іс ... ... ... ... сұғушылық жүзеге асырылатын экономикалық қатынастардың ... ... ... үш ... ... болады:
1)меншікке қарсы пайдақорлық қылмыстар (ұрлық, алаяқтық, сеніп тапсырылған
бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап ... ... ... ... ... ... ұрлау, алдау немесе сенімге қиянат жасау
жолымен мүліктік залал келтіру, автомобильді немесе өзге көлік ... ... ... ... экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар (табиғат пайдалану жөніндегі
заңсыз ... ... ... ... ... ... қызмет,
жалған кәсіпкерлік т.б)
3) коммерциялық және өзге ұйымдардағы қызмет мүдделеріне қарсы пайдақорлық
қылмыстар (өкілеттіктерді ... ... ... ... және
аудиторлық ұйымның құрамында жұмыс істейтін аудиторлардың ... ... ... ... ... ... өкілеттіктерін асыра
пайдалану, коммерциялық атып алу).
Зорлық қылмыстары дегеніміз-тұлғаға физикалық немесе психикалық жәбір
көрсетумен не ... ... деп ... ... ... ... ... түбінде зорлық жатқанымен, ... ... ... ... күш ... да ... ... Зорлық
қылмыстарының шеңбері кең болып келеді. Олар Қылмыстық Кодекстің ... ... ... Атап ... 96-100,102-110, 112, 113, 120, 121,
125- 127, 133, 137, 145,151, 156, 159, 160, 163, 168, 169, 172, 178, ... 240, 257,270, 321, 341, 347, ... ... нағыз зорлықпен
жасалатын қылмыстар 53 қылмыс құрамында, ал күш қолдану немесе ... деп ... ... ... ... 29 қылмыс құрамында,
аса саралаушы сипат ретінде 12 қылмыс құрамында ... ... ... ... 94 ... ... ... қылмыстары кездеседі. Демек
пайдақорлық-зорлық қылмыстары материалды пайда ... ... ... Ал, ... ... болса,
пайдақорлық пен зорлық қылмыстылығының түйіскен тұсынан пайда болады ... ... ... ... ... дерлік зорлықпен күш қолдану
арқылы жасалмайды, ал зорлық қылмысы болса, әр кез ... ... асып ... ... пайдақорлық-зорлық қылмыстары
материалды пайдаға ... ... ... ... ... қарсы
жасалып, сондай-ақ, ол адамға органикалық, психикалық, физиологиялық зиян
келтіру ... ... ... белгілі бір мемлекетте, белгілі бір
уақыт аралығында жүзеге ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтары жүйесінде ... ... орны зор. ... ол ... табыстылық деңгейін сипаттайтын
көрсеткіш. Аталған ... ... ... ... сол
себепті де олардың атқаратын міндеттері көп болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі
ең маңыздысы ретінде танылады. Сондықтан да меншік тәрізді игілікке ... ... өз ... қол сұғушылығымен бірдей десек те ... ... пен ... ... аша ... қорқыту да қылмыс құрамының
қажетті белгісі ретінде болатын кездерді атап кетсек: 102, 112, 113, ... 123, 151, 153, 172, 179, 181, 200, 226, 230, 233, 238, 240, 257, ... 341, 347, 361, ... ... ... ... ... жатқан міндеттерінің негізгісі- меншікті қылмыстық қол
сұғушылықтан қорғау болып ... ... ... ... ... ... деп те ... Мысалы, 1922ж. және де 1926 жылғы
қылмыстық заңнамаларда тиісті тараулардың ... да ... ... Бұл ... екі ... ... ... меншікке қарсы
жасалған қылмыстардың барлығының ... заты ... ... ... қылмыстары негізінен меншікке қарсы жасалады. Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... құқығы дегеніміз-
субъектінің өзіне тиесілі мүлікті иемденуге, ... оған ... ... заң ... жүзінде мойындалуы және қорғалуы. [4,
23б.] Меншікке ... ... ... табу ... ... пайда табу
мақсатынсыз болып екіге бөлінеді. Пайда табу мақсатындағы ... ... ... ... ... пайда табуды көздеу
болып табылады. [5,24б.] Пайдақорлық-зорлық қылмыстардының барлығы дерлік
қасақаналықпен жүзеге асырылады, өйткені, ... ... ... ... ... заң ... ... дегеніміз- кез келген формада: не
материалдық ... алу ... не ... ... ... арқылы
материалдық пайда түсіру. [6, 64 б.] Пайдақорлық-зорлық ... ... ең ... ... бірі ... ... Оларды жасау
жолдары да өзінің сан-қырлылығымен, асқан пайымдылығымен ерекшеленеді. ... ... ... осы екеуінің ішіндегі ең қауіпті түрі ... ... ... Оны ... да, оның ... да аса ... келеді. Атап айтсақ, адам өлтіру, ... ... ауыр ... ... ... үшін өте үлкен қауіп туғызады. Криминологиялық
тұрғыдан алып ... ... ... ... ... ... жеке
басымен де тығыз байланысты болып келеді. Көбінесе бұл қылмыстар қатыгез,
білімі жоқ, аяушылық сезімінен ... ... тән. Ал ... болса, жоғары білімі бар, пайдакүнемдік мақсатта күн көруге
тырысатын, оңай жолмен табыс тапқысы ... ... тән. ... ... ең бір қиын ... түрі ... болып табылады.
Алаяқтықты нағыз кеменгерлер жасайды, яғни ... ... ... ... ... ... ... Алаяқтықты жасайтын тұлғалар әдетте
адамдардың сеніміне кіріп, ... ... ... олардың ту сыртынан
өздерінің ойларын іске ... ... Бұл ... ... ... ойларын
іске асыруда өте шебер де, айлакер болып келеді. ... ... ... ... ... органдарында істеген немесе қаражат табу
жағынан тәжірибесі мол адамдар ... Бұл да ... ... ... қауіпті түрі болып табылады. Пайдақорлық қоғамға үлкен қауіп туғызады.
Ал зорлықпен күш көрсету одан бетер қатер туғызады. ... ... ... бұзады, адамдарға үлкен қасірет ... ... ... адам ... ... ауыр жарақат болып жатады.
Қазіргі таңда адам өмірі мен ... ... ... ... ... мәселесі бірсыпыра аз және күрделі ... ... ... ... ... Адам өмірі мен денсаулығы мемлекеттің
аса жоғары құндылығы болғандықтан әрдайым құқықтық қорғауды қажет етеді.
Адам ... ... ... ... ... ... мен
дамуының туындауымен байланысты.оның дамуының бастапқы кездеріне септігін
тигізген кеңес дәрігерлері, ал ... ... ... үлес қосқандар
америкалықтар болып ... ... ... ... ... ... рет 1933 ж кеңес хирургы Юрий ... ... ... елдерге адамдар өз органдарын ақша үш сатуға барады. Осы
арқылы ... ... ... ... бұл ... ... жағынан артта қалған
елдерге тән. Олар жұмыссыздықтың және амал жоқтықтың кесірінен ... ... ... ... ... ... саудаға
сатқандар да баршылық. Мұндай криминалдық жағдайдың ушығуына ... ... ... Оның ... ... ... деген
қажеттілік. 90-шы жж.өзінің ... ... ... мен ... барлық қылмыстарға баратын ұйымдасқан топтардың пайда болуы.
Тиісті деңгейде ... ... ... ... ... ... және адам тіндерінің трансплантациясы
саласындағы құқықтық реттеу тиімділігінің болмауы [7, 207б.].
Әркім денсаулығының қауіпсіздігі мен медициналық көмек алуға ... ... ... ... ... ... ... мақстында мемлекет адамдардың денсаулығының тұрақты ... және оны ... ... ... ... ... ... Ішкі Істер министрлігінің ресми емес мәліметтеріне сәйкес
адам органдарын заңсыз алуды жүзеге асыратын ... ... бар. ... ... ... сәйкес 2008 ж Қазақстанда кәмелетке
толмағандардың саудасы жөніндегі 30 ... іс ... ... ... үшеуі ОҚО болса, біреуі Алматы облысында жүргізілген.
Статистикалық деректерге сәйкес, мысалға, 2003 ж Қазақстан Республикасының
соттарымен Қылмыстық ... 133 ... ... ... ... көрсетілген қылмыс үшін сегіз адам сотталған, ... ... ... ... қылмыстың қоғамға қауіптілігі сол, бұл ... ... ... ... ... толмағандар өте жиі
қылмыс құрбанына айналады, өйткені, оларды ұстау да, олардың ... де оңай ... ... профилактикасы:
Қазақстан Республикасында адам органдары мен тіндерінің заңсыз алынумен
күрес жүргізу үшін уақытылы ... ашу ... ... ... ... ... өз септігін тигізеді.
Әрекеттің қылмыстық құрамын теориялық тұрғыдан талдағанда, қылмыс
құрамын талдай келе, ... ... ... ... аударудың маңызы
зор. Қылмыстық қол ... ... кез ... ... ... ... табылады. Ал әрбір қылмыс белгілі бір объектіге қол сұғатыны
белгілі. Ешқандай мүддеге қол сұқпайтын ... ... [9, 122 ... ... әртүрлі болуы мүмкін «материалдық, саяси, сондай-ақ,
мәдени, ... емес те» [10, 123 б.]. ... заң ... ... ... ... ... анықтамалар берілген. В.Я.
Тацийдің пікірінше, криминалистер ... ... ... ... ... ... бұл ... үш бағытқа бөлу қарастырылған:
мүдде- қылмыс объектісі ... ... ... ... ... ... ... мен қоғамдық қатынастар мүлдем ұқсас емес әр түрлі түсініктер, сол
себепті мүдде ұғымы ... ... ... ... ... тек ... қатынас мәнін ғана білдіріп қоятын элемент қана емес, ол
өзінше бір қатынас [11, 66 ... ... ... ... ... объектілер бар. Біз қарастырып
отырған пайдақорлық-зорлық қылмыстарының біреуі ғана (бандитизм) тектік
объектісі ... ... ... пен ... тәртіпке қарсы
қылмыстарға жатады. Ал өзгелері меншікке қарсы қылмыстар қатарын құрайды.
Яғни, ... ... ... ... көбісінің
объектісі болып табылады. Сондағы ... ... ... ... ... ... қол ... объектісіне жатады.
Қорқытып алушылықтың тікелей объектісін ... ... ... келген жоқ, оны аталған қылмыстың 2 объектілі қылмысқа жататындығымен,
әрбіреуін қылмыстық заң қорғайтын ... ... ... ... бір
мезгілде қол сұғатындығымен түсіндіргеніміз жөн. Қылмыстық құқықта
меншіктің әр ... ... ... ... ... тікелей
объектісі болып табылады, ол заң шығарушының ... ... ... ... ... ... ... әсер ете отырып, мүліккке
байланысты өзі жоспарлаған іс-әрекетке көндірумен байланысты. Ең ... ... ... жәбірленушінің жан дүниесіне зақым келеді.
Қорқытып алушылар үйді, офисті, өзге мүлікті өртеп жоямыз деп ... де бар. Ал ... ... ... ... ... төнген қауіп деп қабылдап жатады. М.Д. Шаргородскийдің
пікірінше, қорқыту адам баласында үрей ... қана ... жан ... ... ал бұл өз кезегінде жанағы ... ... ... қан айналымының ырғақты жұмысының бұзылуына әкеледі,
одан адамның ауруға душар болуы, тіпті ... өліп ... ... [12, 16
б.].
Егер қорқытып алушылық мүлікті бүлдірумен немесе жоюмен, сонымен қатар, ... ... ... ... онда ... ... бұзылады, бұл
жағдайда оны қосымша ... ... ... Коржанскийдің пікірінше, қылмыстың заты-бұл нақты материалдық
құндылық, ол ... ... ... ... ... ... ... не болмаса психикалық әсер еткенде оған әлеуметтік қауіпті
зиян келеді [13, 17 б.].
Қылмыстың заты мүлік, ... ... ... ұйымдардың,
мекемелердің, кәсіпорындардың қорлары болуы да мүмкін. Ал ... заты ... ... ... ... ... ... мазмұндағы құжаттар да болуы мүмкін. Ал ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпке қарсы қылмыстарға жатқандықтан, ... ... ... ... ... келтіру қаупін туғызады. Олар-
қоғамдық ... ... ... ... Бандитизм қылмысының
қосымша объектісі болып адамдардың өмірі, денсаулығы, меншігі және де өзге
мүдделері танылуы мүмкін. Мүлікті ... ... ... ал қосымша объектісі болып адам өмірі мен денсаулығы ... ... ... көпшілігінің тікелей объектісі меншік
қатынастары болып табылады. Тонаудың, қарақшылықтың тікелей объектісі де ... ... ... ... ішінде, бандитизм тектік объектісі
бойынша ... Оның ... ... пен ... Ал ... ... ... объектісі-меншік
қатынастары болып табылады. Яғни, меншік қатынастары ... ... ... ... ... заты мүлік болып табылады. Ал қорқытып алушылықтың заты мүлік
қана емес, сонымен қоса мүліке ... та ... Ал ... болса,
қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыс. Қоғамдық қауіпсіздік бұл дегеніміз
халықтың ... өмір ... ... қызметін, радиоактивті
материалдарды ... ... ... ... ... залалсыз пайдалану, жарылғыш заттарды, қондырғыларды тиісінше
және қауіпсіз пайдалану, сонымен қатар, тау-кен ... ... ... ... ... ... қатынастардың жиынтығы болып
табылады.
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының объективтік жағын талдау
Қылмыстың объективтік жағы ... В.Н. ... 3 ... ... ... ... ... (әрекетсіздік); 2) Іс-әрекет пен зардаптың
арасындағы себепті байланыс; 3) ... ... ... [14, 9-11 ... ... орын алуы немесе орын алмауы, қылмыстық ... ... ... ... ... ... материалдық және
формальдық деп бөлу қарастырылған. Материалдық қылмыс құрамында ... ... ал ... құрам тек қана әрекеттің жасалуымен байланысты.
Қылмыстың объективті жағының қосымша белгілеріне келесілер жатады: ... ... ... 2) ... жасау орны; 3) қылмыс жасау жағдайы; 4)
қылмыс жасау тәсілі 5) қылмыс ... ... мен ... ... ... уақыты
дегеніміз- Қылмыстық Кодекстің нақты бабында ... бір ... сол ... ... жасалуы мүмкін кезең аралығы (мысалы,
соғыс уақыты, референдум уақыты т.б.).
Қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қорық аумағы).
Қылмыстың жасалу жағдайы- қылмыс жасалған мезеттегі объективтік
өмірдің жағдайы мен жай-күйі.
Қылмыс жасау ... ... ... ... жасау жолында
таңдап алынған амалдар, тәсілдер мен жолдар. Тонау — бұл бөтеннің ... ... Бұл ... пен алаяқтық қылмыстарына қарағанда ұрлықтың ... ... ... ... мүлкін ашық түрде күш қолданып иеленуден
тұратын белсенді әрекетпен сипатталады. Егер ... ... ... ... ... ... аяғына жетпей жұртқа мәлім ... ... ... айналады. Тонау объективтік, сондай-ақ, субъективтік
критерийлермен сипатталады. ... ... ... ашық ... ... ... ... аталған іс-әрекетттің қылмыс
екендігін өзгелердің ұғынуын білдіреді. Қарақшылық- Қылмыстық кодекстің 179-
бабында бөтен ... ... ... ... ... мен
денсаулығына қауіпті күш көрсетумен не осындай күш ... деп ... ... ... ... ... деп жәбірленушіге күш көрсету арқылы
немесе ... күш ... деп ... арқылы жасалатын шабуыл,
қылмыстық әрекеттер. «Шабуыл шасау дегеніміз- қылмыс құрбанына күш ... ... ... күш ... деп ... арқылы жасалатын қылмыстық
нәтижеге жетуге бағытталған әрекеттерді түсінгеніміз жөн [15, 220 б.].
Физикалық күш қолдану мен ... күш ... ... бар.
«Психикалық күш сөз арқылы немесе дене ... ... ... ... ... Егер ... ... өмір мен денсаулыққа қауіпсіз
салдарға әкелсе, онда ондай әрекетті тонау деп, ал егер ... ... ... деп ... жөн ... еді. Шабуыл жасау әрдайым ... ... ... ал күш ... ... ... ... етпейтін
кездері де болады. Қорқытып алушылық қылмысының объективтік ... ... ... ... ... құқықты беру, мүліктік
сипаттағы әрекеттер жасау туралы заңсыз ... ... күш ... ... жоямын, құпия мәліметтерді жария ... деп ... ... ... әрекеттерін көрсету қорқытып алушылықтың негізі
нышаны ретінде ... Күш ... ... ... ... адамның ар-
намысына, бостандығына, дербестігіне, денсаулығына, психикасына ықпал ету
жолымен қол сұғу деп ... жөн [6, 220 б.]. ... ... ... ... ... да ... белгісі ретінде табылады. Бұл
әрекеттердің негізгі мақсаты таңдап алынған қылмыс құрбандарын ... ... ... [16, 26 ... ... ... ... байланысты дереу орындалатын және
болашақта орындалатын қорқытулар болып бөлінеді. Сырттай қорқытулар ... не ... ... ... ... ... жасалатын қорқытулар
ауызша немесе жазбаша нысанда болады. Қорқыту реалды болуы үшін ол нақты
болуы ... ... ... ... ... реалды шындыққа сәйкес
болуы керек. Қорқытып ... ... ... мәжбүрлеу болып
табылады. Қорқытып ... екі ... ... ерекшеленеді: біріншісі,
жәбірленушіге мүліктік талап қою, екіншісі, егер ол талабы ... оған ... ... ... [17, 49 ... ... жағы - ... жауаптылықтың маңызды алғы
шарттарының бірі болып табылады. Қылмыстың обьективтік жағы – ... ... ... ... қатары уақыт өткен сайын ұлғайып ... ... ... ... ... ауыр зиян келтіру, қорқыту, зорлау, адам ... ... ... ең көп ауыр ... ... ... ... адам өлтіру, зорлау, бұзақылық болып табылады.«Зорлық» ... ... мен ... бұзу ... ... психикалық және
физикалық зиян келтіретін қоғамға қауіпті, құқыққа қайшы, қасақана іс-
әрекеттердің жиынтығы. Қылмыстық ... ... ... күш ... ... ... ... орнын таппады, ал ғалым-заңгерлер бұл
мәселе бойынша бірыңғай көзқарасқа келген жоқ. ... сол ... де ... ... ... ... ... ретіндегі зорлық
белгілерінің анықтамасы зорлық қылмыстарының заңи ... ... ... ... ... құрамының қылмыстық-құқықтық анализін жасауға
септігін ... Күш ... ... ... ... ... ... саяси бетбұрыс кезеңдерінде әр ... ... ... ... ие ... отыр. Біздің қоғамымызда адам
өмірінің құндылығы төмендеп, ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыру құралы ретінде ... ... күш ... ... Бұны біз ... ... ... позициясының болуынан, осындай іс-әрекеттерге әлеуметтік
детерминациялық ... ... ... ... ... ретінде ауыр
зорлық қылмыстарының, пайдақорлық-зорлық қылмыстарының, адам ... ... ... ... ... Сонымен қатар, қоғамда,
әлеуметтік организмнің барлық деңгейі мен ... ... ... ... ... бар және көп болып қала ... ... ... проблемалардың ушығуымен ғана емес, адамдардың өмір сүру
жағдайларының ... ... ... өгеруімен де
анықталады. Адамдарға ... және ... зиян ... ... ... таңдағы өркениетті, оның құрама бөліктерін аттап өтеді.
Алайда ол қоғам өмірінің әр түрлі ... ... ... ... ... Негізінен керісінше, күш қолдану белгілі
процесстер мен ... ... ... ... ... қоса ... болсақ, зорлықтың экономикалық дамудың,
әлеуметтік салалардың, мемлекеттің ішкі және сыртқы ... ... ... ол ... шындықтың маңызды да дербес мәселесін
құрайды. Зорлықтың бастауларын біліп тану үшін нысандарының алуан түрлілігі
және халық ... ... ... ... атап өту ... ... ... ерекше қатыгездікпен, дөрекілікпен
ерекшеленетін, қоғамға қауіпті тәсілмен, жарылғыш ... ... ... ... ... ... қылмыстарының өсуі.
Зорлық ұзақ уақыт бойы адам психологиясының, оның табиғатқа, жануарларға,
жанындағы адамдарға ... ... ... ... ... Ол ... қоғамдық ұйымдастыру нысанының маызды элементі болып табылған.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 15-бабына ... ... өмір ... ... бар және оны одан ... де ... ... Қазақстан Республикасының ҚК-нің 9-бабының 1-
тармағына сәйкес, қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... заңмен тыйым салынған іс-әрекет (әрекет немесе
әрекетсіздік). Адам өлтіру жеке адамға қарсы қылмыстардың ... ең ... ... жазасы бар. Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтары
мемлекет арқылы қорғалады. ... ... ... ... осы мәселеге тікелей арналған. ... ... ... «ең ... қазына- адам және адамның өмірі,
құқықтары мен бостандықтары»,-деп бекер ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы барлық құқық салалары, оның ішінде Қылмыстық құқықта
адамды қорғауды ... ... деп ... ... республикасының
Қылмыстық кодексінің 2-бабында адам мен азаматтың құқықтары, ... ... ... ... ең ... міндет ретінде көрініс тапқан.
Қазақстан Республикасы өзінің ең қымбат ... ... ... ... ... ... атайды. Ол туралы декларациялық тұрғыдан
ғана айтылып қойған жоқ, бұл ережені өз ... ... Ол ... туа ... ... ... мен бостандығын танып, белгілі бір
кепілдіктер береді. Адамды оның өмірін, денсаулығын, ... да ... ... ... қол ... ... қылмыстық құқықтық
міндеті деп танылған. Бұл міндетті жүзеге асыру жолында қылмыстық заң
адамның ... ... ... нұқсан келтіретін іс - әрекеттерді
қылмыс деп танып, қылмыскерлерге қатаң жаза қолдану мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... мүшелерінің моральдық
этикалық ұстанымдарын күрт өзгертті. Осыған орай жеке адамның ... ... ... ... да ... ... ... қылмыс сандық жағынан
ғана емес, сапалық жағынан да ... ... ... ... ... алу ... ... үлкен мәселе болып табылады.Айталық,
ауырлататын ... бар кісі ... ... ... атап ... аса
қатігездікпен, пайдақорлық мақсатпен, екі немесе көп адамды өлтіру т.б.
Біздің мемлекетімізде адам ... ... ... мән ... де,
кемшіліктер сот, тергеу тәжірбиесі ісі ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің жыл ... ... ... ... ... ең ... ... – адам оның өмірі,
денсаулығы, бостандығы екендігін ескере келіп ... асыл ... ... ... ... ... жауапкершілік қолдануы қажеттігін бірнеше рет
айтқан еді. Қоғамдық қатынастарды реттеуші құралдардың бірі – заң салалары
болып ... ... ... ... өзгерістер, экономикалық
дағдарыс, саяси өмірдегі тұрақсыздық және т.б. ... ... ... күрт өсуіне себепкер болды. Бұндай ... ... ... ... ... тән. ... ... жасалынатын
қылмыстардың ең қауіптісі - адам ... Кез ... ... ... ... және ... ... бостандықтары және заңды
мүдделерін қорғауды өзінің басым міндеттері ретінде қояды. Осы ... ... ... ... ішінде қылмыстық нормалармен де жүзеге
асырылады.Жеке адамға қарсы қылмыстар Қазақ ... ... ... ... ашып ... осы бөлімнің бірінші тарауы болып
танылады, ... ... ... адам өлтіруден басталады.Барлық елдердің
заңдарында адам ... аса ауыр ... ... ... Адам ... ... және жаза ... қарау барысында елеулі қиындықтар
тудыратын қылмыстарға жатады.Бұл ... ... ... ... ... ситуациялардың көп болуымен, өзінің ізін жасырудан
қылмысқа ... ... бұл ... ... белгілерін теріс
түсінуге алып келеді. Адамның құқықтық мәртебесінің негіздері өзге ... ... және ... бекітілген. Атап айтсақ, 1950 ж
4-қарашадағы Адам құқығы мен негізгі ... ... ... Европалық
конвенцияның 2-бабында әрбір адамның өмір сүру ... ... ... [18, 59б.] 1961 жылы ... пен А.И. ... ... ... өлтіру бұл- заңға қайшы, ... ... өзге ... ... ... ... Өзге де ... секілді адам өлтіру
қылмысы үшін де жауаптылық кінә болған ... ... ... ... ... ... ... өлтіру дегеніміз- қылмыстық
жауаптылықтың негізі болып табылатын өзге тұлғаны қасақана немесе абайсызда
өлтіру» [20, 12]. А.А. ... ... ... бұл- ... ... қасақана, біреуді өмірінен айыру». [21,
21б.], М. Д. Шаргородский «адам ... ... ... ... ... ... Адам өмірі –абсолютті құндылық болып табылады, ... қол ... және адам ... ... ... ... анықтамаға
сәйкес, адам өлтіру тек қасақаналықпен жүзеге асырылатыны және тікелей
немесе жанама ... ... ... ... ... ... ... адам өлтірудің анықтамасы мүлдем көрсетілмеген. Адам ... жағы ... ... ... ... ... көрінеді.
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодекстің 96-бабында айтылғандай
кісі өлтіру- басқа адамға құқыққа ... ... қаза ... ... Кісі ... ... қоғамға қауіпті, қылмыстық құқыққа қарсы
әрекет болып табылады. Қоғамға ... ... ... ... ... ... ... Кез – келген басқа адамға ... ... ... көздейтін қоғамға қауіпті және қылмыстық ... ... ... бермейді.Әскери соғыс уақытында, қажетті қорғану жағдайында,
өлім жазасына кесілген сот үкімін орындау ... кісі ... ... жоқ. ... ... ... кісі ... «қоғамға
қауіпті, қылмыстық құқыққа ... ... ... ... қаза ... ... топқа жататын көпшілік ... кісі ... яғни ... ... ... ... адамның өмірін заңсыз
қию болып табылады. Кісі өлтіру қылмысы ... адам ... ... ... Заң ... ... ... да болсын пайда әкелетіне
қарамай бірдей ... Қарт ... ... және жас ... ... ... өмірі, ғалымның өмірі мемлекетпен бағаланып, бірдей
дәрежеде заңмен ... Кісі ... ... ... ... ... немесе материалдық зиян келуі мүмкін. Кісі ... ... ... ... осы ... туындаған салдар
өтелуге, орның толтыруға мүлдем болмайды. Туындаған ... тең ... ... эквиваллент жоқ. Адамның өмірі қоғамның, мемлекеттің,
азаматтардың манызды ... оған сай ... мүде жоқ. Кісі ... ... кезінде қылмыскердің әрекеті ниеті адам өлтіруге тікелей
бағытталады. Кісі өлтіру қылмысы әрекет немесе әрекетсіздік арқылы ... Көп ... ... ... ... яғни ... адамның өмірлік
маңызды органының анатомиялық тұтастығын немесе ... ... ... кісі ... үшін ... ... үшін әртүрлі құралды
қолдану арқылы өзнің білек күшін жұмсауы мүмкін. (мысалы: жәбірленушіге
пышақпен, балтамен, ... және т.б. ... ... ... мүмкін.)
Кінәлінің білек күші маңызды (аз, әлсіз) болмауы мүмкін, бірақ оған қуатты
күшті қолдануы ... ... өлім ... ... (мысалы:
тапаншамен ату, умен улау, өртеу және т.б.) Кісі өлтіру қылмысы ... ... ету ... ғана емес ... ... ... ... мүмкін. Бұл негізінен мынадай жағдайда болуы мүмкін. Кінәлі адам
біреуді өмірден айыру мақсатымен ... ... тұра ... және ... ... бола ... да әректсіздік жолымен оған өлім ... және және ... жол ... ... адам ... ... өлімге араша тұратын
адамның өз міндетін ... ... ... қаза ... кінәлі тұлғаға өлімнің алдын – алу міндеттемелері жүктелген болса,
онда кісі өлтіру кінәлінің ... ... ... мүмкін. Бұл
жағдайда қандай да бір обьективтік және ... ... ... заң ...... ... кәсіби борышы, жасасқан шарт бойынша
міндет артылуы және ол ... ... ... мүмкіндік болуы тиіс.
Адам өлтіру қылмысынан қоғамның және мемлекеттің ең қымбат, баға ... ... ... – адам ... ... ... ... ескере отырып,
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің Ерекше бөлімі жеке адамға
қарсы қылмыстардан, оның ішінде өмірге ... ... ... Қол
сұғылмаушылық демократиялық қоғамның деңгейін көрсетеді-деген О.Е. Кутарин.
Адам өмірі абсолютті мүдде және оған ... де қол ... ... байланысты Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі адам өлтіргені
үшін ... ... ... Б.К. ... ... ... ... құқықтық кеңістік құрылды, ол жерде адам ... ... ... ие болды. Адамның материалдық және мәдени
қажеттерін қанағаттандыру, жеке тұлғаның дамуы ... ... ... ... ... ... болып табылатын адам өмірін
қорғау ... ... ... ... ... Адам ... ... қоғам өзін құтқарады.Адам өлтіру жеке адамға қарсы қылмыстардың
ішіндегі ең ауыры бола отырып, адам өлтірудің ... ... ... және оны ... де ... ... ... Ал осы 2011 ... ... ... ... ... адам ... ... 50%. Ал Батыс Қазақстан облысында ... ... ... 25,6%., ал алматыда 14,8%., Қызылордада 50
%.,Қостанайда-33%., Оңтүстік Қазақстан ... 20%-ға өсті ... ... ... ... және ... есеп ... төрағасы
Марат Ахметжанов.Сондықтан, қылмыстың осындай ... ... ... қоғам мүддесін көздеу керек. Алайда, қылмыстылықпен күрес құқық
қолданудың тиімді және ... ... ... мүмкіндік
ткғызбайды. Адам өлтірудің тәсілдері мен мотивтері әр ... ... ... ... ... ... зор. Қылмыстарды дұрыс саралау
үшін адам өлтіру қылмыстарын бір-бірінен ... білу ... ... әр адам ... ... өзіндік белгілері бар. Адам өлтіруді
саралау кезінде, өлімнің күш қолдану арқылы ... ... ... ... ... Тәжірибе көрсеткендей,қылмысты дұрыс саралау
үшін адам өлтіру және ... да ... ... ... ... әрекеттерін жүргізудің маңызы зор.
Бұрынғы уақыттан бері біріншіден, әлеуметтік менталитеттің ... ... ... ... ... жазаға байланысты)
қалыптасса, екіншіден, зорлық жаманшылықтың көрінісі ретінде қабылданды,
сондай-ақ, этикалық және моральдық ... ... ... [22, ... ... білгенде ғана оның өмір сүру заңдылығы мен себептерін
түсіндіруге ... ... бір ... анықтама беру оның ... ... ... Бұл ... ... дәлме-дәл орындап шығу, аталған
құбылыстың маңызды тұстарын айту өте ... Осы ... ... оның ... маңызды белгілерін атап өту арқылы сипаттама беруіміз
керек. Ғылыми зерттеу щеңберінде бұл ... ... ... ... саналады. Біздің көзқарасымыз бойынша белгілі бір мемлекетте, белгілі
бір уақыт аралығында қылмыстық заңнамада зорлықтың белгілі бір ... ... ... ... ... ақыр ... оны қолдану
мақсаты мен нәтижесінен, оны жүзеге асыру кезінде қолданатын ... ... ... әсер ету механизмінен, зорлықтың объектісі
мен субъектісінен ... ... ... ... ... ... анықтау маңызды.
Көрсетілген белгілер ... ... ... ... ... мен ... классификациясын анықтағанда, зорлықтың
және жалпы қылмыстылықтың өмір сүру заңдылықтарын түсіндіргенде ... ... ... ... әр ... ғылым өкілдерімен зерттелуде, атап
айтсақ, криминология, қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... ішінде зорлық қылмысын зерттеумен негізінен басқа ғылым салаларын
қолдана отырып, қылмыстық құқық және криминологияның ... ... ... түсінігі қылмыстық-құқықтық теориясында әлеуметтік
тапсырыс ... ... ... болады. ... ... ... ... қамтамасыз ету, тәжірибеде
зорлық қылмыстарын квалификациялаумен байланысты ... ... ... ... ғалымдардың зорлық қылмысына анықтама ... ... ... аса ... ... барлығы әлеуметтік құбылыс болып табылатын, көпқырлы, зорлық
қылмысын зерттеуге әкелді. Енді, көріп отырғанымыздай, зорлық қылмысын тек
қылмыстық ... пен ... ... ... ... жаңа
жетістіктерін қолдана ... ... ... және ... ... мемлекет және құқық теориясы ғылымдары щеңберінде
де зерттеу жүргізуіміз керек деп ойлаймын. Сондай-ақ, осы ... ... ... рәсімдеудің соңғы және оны дамуының фундаменті болары
сөзссіз. Соңғы жылдары зорлық қылмысын оқып-білудің жаңа ... ... ... ... ... Бұл ... ... психологиялық ғылымдардың, атап айтсақ, психосемантика, әлеуметтік-
психологиялық концепция, әлеуметтік және философиялық бағыт ғылымдарының
жетістіктерімен ... Бұл ... ... де ... қылмыстылығы
мен зорлық қылмысының мәнін ашуға қосымша ... ... ... ... ... ... келесідей түсіндіреді: «ол
күштеумен, жәбірлеумен ... ... ... ... ... ... [23, 669б.] ... терминін авторлар түрліше бағалайды.
Атап айтсақ, Н.И. Загородников пен С.В. Бородин зорлық деп тек тән зорлығын
атайды. Сондай-ақ, Л.Д. ... ... деп тек тән ... ... ... тани ... өзге қорқытуларда жәбірленушінің жеке басына қол
сұғушылық деп таниды [24, 120б.]. Сол себепті Л.Д ... ... ... ... оның еркіне қарсы жасалатын қоғамға қауіпті,
құқыққа қайшы әсер ету деп анықтай отырып, ... ... ... екіге бөледі, яғни сыртқы денесіне әсер етку және ішкі ... ету. ... ... кең мағынада қарастыратын авторлар да баршылық.
Солардың бірі А.В. Наумов ол ол зорлықпен ... ... ... кісі ... ... да ... ... еркін
шектеу, қинау, жәбірлеу теориялық ағынан да, практикалық жағынан да мүмкін
емес. Р.Д. Шарапов ... ... ... ... ... ... деп,
белгілі бір адамның өзге бір адамға қатысты және оның ... ... ... да бір ... атайды[25, 250б.]. Бұл жерде автор
зорлықтың тек екі ... яғни ... ... тыс» ... ... ... Мұнда ол зорлықтың қоғамға қауіптілігі, қайшылығы
сияқты ... да ... ... ... ... ... оны тым ... талқылайды, яғни тәрбиелік сипаттағы әрекеттерді де, мысалы,
баланы тамақ беруге немесе ұйқтауға мәжбүрлеуді ... ... ... ... А.И. ... ұсынған зорлық анықтамасында да зорлықтың
«заңға ... пен ... ... ... жоқ. ... олар зорлық
деп ерік білдіру бостандығына қарсы тікелей бағытталған белсенді әлеуметтік
қызметтерді (мінез-құлықты) ... ... орай ... өзге ... ... ... ... ретінде, зорлық әрқашанда
жәбірленушінің еркін және бостандығын жаншуға бағытталған әрекет екендігін
алға тартады.Осыған ... ... В.М. ... ... де ... онда ... ... жәбірленушінің таңдау еркін қандай да бір
дәрежеде шектеумен байланысты болады.»
Сонымен қатар зорлыққа анықтама бере келе С.Н. ... оны ... және ... ... бөле ... зорлықтың дәл және
біртекті түсінігін, аталған формулалардың біреуінің шеңберінде беру ... ... авор тән ... және ... зорлықтың жекелеген
тәсілдерін тізбектей отырып, зорлықтың анықтамасын беруге тырысады. Жеке
дәрежедегі тән ... ... ... ... ... ... жасау жолымен тәни зақым келтіруден тұрады. Мысалы (таудан
итеріп жіберу, ғимаратқа қамап тастау). Психикалық зорлық ... тән ... ... деп ... ... 366б.]. ... ... бұл бір адамның екінші адамның еркіне қарсы не оның еркінен
тыс, оған органикалық, ... ... ... ... келтіретін
және оның ерік білдіру не әрекет бостандығын шектейтін заңға қайшы қасақана
әсер ... ... 22б.]. ... және В.Г. ... ... ... «зорлық-бұл жәбірленушінің еркіне қарсы не оның еркінен
тыс, оның денелік қол сұғылмаушылығын бұзу үшін бағытталған ... ... ... ... ... жету үшін ... тәндік күш
қолдануы немесе осындай әрекеттерді қолданамын деп қорқытуы» . ... ... ... ... ... қатарына тек тәндік күш
қолдануды не оны ... деп ... ... ... арнаулы ғылым туындады, оны виолентология
(вайлентология) деп ... Бұл ... ... ... алдын алу қағидалары
мен бағыттарын көрсетіп, сонымен ... ... ... мен ... ... Түсіндірме сөздіктерде зорлық дегеніміз біреуге
физикалық күш көрсету, жеке ... қол ... бұзу ... ... философиялық мағынада зорлық дегеніміз іс-әрекеттің модусы болып
табылады, яғни, субъектіні белгілі бір ... ... ... ... ... ... түрлі ғылым өкілдерінің теориялық ... ... ... ... ретіндегі зорлықтың келесідей ... атап ... ... ... ... ... ... әрекеттесу арқылы тіршілік етеді, айқындалады. ... ... ... ... ... класстар, әлеуметтік топтар, жеке адамдар
саналады.
Зорлық сыртқы ... ... ... ... ... сипаттамаларымен) айқындалады.
Сыртқы жағынан, зорлық-бұл бір субъектінің басқа ... ... яғни күш ... ... ... атап ... «Күш-бұл әлеуметтік түсіндіруде тек
мүмкіндік қана емес, сондай-ақ, өзіндік әрекет ету ... ... ... ... ... ... ... ету нысаны ретінде материалды күшті және өзге ... ... ... ... ... ... ... бірнеше деңгейде жүзеге асырылады:
Бір мемлекет басқа мемлекетке күш көрсеткенде; бір әлеуметтік ... ... ... ... күш ... [29, 23-24 ... күш ... зорлық қылмыстарының жасалуының айқын көрінісі
болып табылады. С.М. Иншаковтың ... ... ... бұл ... генінде сақталған жабайы табиғат импульсі мен
әлеуметтік ... ... ... ... мен ... ... нәтижесі болып табылады [30, 144б.].
Қазіргі таңда зорлық қылмыстылығы туралы ... ... ... құру ... туралы мәселелер бойынша әр түрлі көзқарастар
бар. Мысалға алсақ, В.В. Лунеевтің ойынша, жеке ... ... ... арқылы зорлық іс-әрекеттері туралы толық криминологиялық түсінік
ала аламыз. Өйткені, өзге топ қылмыстары, мысалы, ... ... ... ... ... ... ... екінші, үшінші планға шығаруы
мүмкін [31, ... ... ... ... білу үшін біз тек бір ... ... ... кодекстің барлық тарауларында көрініс тапқан зорлық
қылмыстарын білуіміз керек. Мысалы, ... ... ... адам ... ... қасақана ауыр зиян келтіруді ғана қарастырып қойғанымыз
болмайды, біз сондай-ақ, сот ... ... ... ала ... ... ... ... қол сұғу қылмысын да ұмытпауымыз ... ... ... ... ... ... ... оны зерттеуде
кең әлеуметтік жағынан қарастыру керек деп ойлайды. ... Р.А. ... ... ... ... ... «Зорлық қылмыстылығы
қоғамға жат әлеуметтік құбылыс ретінде жалпы қоғамға қауіпті қылмыс ... бола ... бір ... кең ... әлеуметтік зорлықтың бір
нысаны ретінде айқындалады. » [32, ... ... ... ... ... ... анықтамаларын
кездестіруге болады. Бір авторлардың пікірі бойынша ... ... ... және физикалық зорлық көрсетуге байланысты қылмыстық
заңнамамен тыйым салынған экстремалды іс-әрекет актілерін ... ... ... көпшілік орындаумен байланысты ... ... ең ... ... ... деп ... 243б.]. ... денсаулығына қол сұғатын зорлық ... оны ... ... ... ... жасаумен байланысты қасақана, құқыққа
қайшы, ... ... ... ... ... ықпал ететін әлеуметтік
құбылыс болып табылатын әлеуметтік патология құбылысы зорлық қылмыстылығын
құрайды дейді кейбір авторлар.
Деңгейі, ... және өзге де ... ... ... ... ... заңдылығын бөліп көрсетуге болады:
а) ауыр емес зорлықпен күш көрсету, оның ішінде зорлықпен күш ... ... ... ... ... зиян ... қылмыстылығының
тіркелу деңгейінің өсуі анықталғанда, ауыр және аса ауыр қылмыстар ... ... ... (2-3 жыл) ең ... тұрақталады, ал содан ... ... ... ауыр емес зорлық қылмыстарының ... ауыр және аса ауыр ... ... ... алып ... Побегайло, О.В. Старков т.б) [34, 170-171 бб.].
б) Зорлықтың «базасы, бастауыш мектебі» бұзақылық ... ... ... ... үшін ... ... да ... ең алғашқы қылмысы ретінде дәл осы ... (Н.Ф. ... [35, ... ... ... тән айрықша белгі қатарына барлық авторлар бір
сөзден жәбірленушіге күш ... мен ... ... ... ... өлім түріндегі қылмыстық нәтиженің болуын жатқызады. Қазіргі таңда
адам өлтіру, оның ... ... адам ... және ... да ... ... мен ... өсу үстінде [36, 245б.].
Зорлық, құқықта – бір адамның ... бір ... оның жеке ... ... ... тәни және ... ... жасауы.
Ол тән азабын шектірген зорлық және жан азабын шектірген зорлық болып
бөлінеді. Тән ... ... ...... ағзасына тікелей әсер ету;
ұрып-соғу, денесіне зақым келтіру, түрлі тәсілдермен азаптап-қинау, т.б.
Тән азабын шектірген зорлықтың ... ... ... ... мүмкін. Жан азабын шектірген зорлық – жәбірленушінің қарсылық
көрсетуіне, өз құқықтары мен ... ... ... ... ... қорқыту, өлтіремін деп қоқан-лоққы жасау жолымен адамның ... ету. Жан ... ... ... жүйке ауруына немесе, тіпті, жан
ауруына ұшыратуы мүмкін. Зорлық ... ... ... ... ... ... азаптаумен жасалғанда), қылмыстың жасалу
тәсіліне (мысалы, кісі өлтіру, әуе ... ... ... не ... ... ... (мысалы, зорлау кезінде) қарай жауаптылықты ауырлатуы
мүмкін. Зорлықпен жасалған қылмыстар ... ... ... ... ... сәйкес, қазіргі таңдағы қорқытып алушылықтың
63,7%-ы алдын ала дайындық әрекеттерінсіз жасалады екен. Ал, 36,3 ... ... ... ... ... ... ... азаптаумен, зорлаумен
жасалған қылмыстар, сондай-ақ, адамның өмірі мен денсаулығына қауіпті ... ... ...... ... ... ... баптарына сәйкес жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-
жайлар болып табылады. Сондағы айтпағымыз, ... ... ... ... ... ... ... қайшы түрде адамға оның
еркімен немесе еркінен тыс түрде жүзеге асырылатын және оған органикалық,
физиологиялық, ... зиян ... ... ... бір мемлекетте,
белгілі бір уақыт аралығында ... ... ... ... қылмыстарының щеңбері кең. Атап ... ... адам ... ... ... «з» ... адам ұрлау (125-
баптың 2-бөлігі «з» ... ... бас ... ... ... ... «з» тармағы), заңсыз психиатрлық стационарға орналастыру (127-баптың
«а» бөлігі), тонау (178- бап), қарақшылық ... ... ... ... ... ... алу (234-баптың 2-бөлігі «и» тармағы), ғимараттарды,
үйлерді басып алу (238-баптың ... «д» ... және сол ... ... ... [6, 11 б.]. ... он қылмыс ... ... ... ... ... ... ... тоқталуды жөн көрдім. Атап айтқанда, қарақшылық, тонау,
қорқытып ... ... ... ... ... ... суық және атылатын қару қолданылады екен. Осы ... ... ... ... ... Н.И. Пановтың ойынша,
«адамның қоғамға қауіпті іс-әрекетіне тәсілдің тікелей қатысы бар, өйткені,
ол ... ... және ішкі ... ... маңызды көрсеткш»
[37, 7б.].
Германияның қылмыстық заң доктринасында қорқытып алушылық ... ... ... ... ... ... [38, 12 ... Францияның ҚК-нде қорқытып алушылық екі ... ... ... ... қол қойдыру, екіншіден-шантаж, яғни, әшкерелеймін,
масқаралаймын деп ... ... ... не ... ... қол қоюға
бағытталған әрекет. [39, 147 б.]. Ал ... ... ... ... ... ... мен жұмысшылар арасында болатын
қорқытып алушылық (872), шантаж (873), секілді түрлері бар. [40, 18 ... ... ... ... ... М. мен З. М.-ді ... ... күйін суретке түсіріп алған. Содан кейін қыздың ... күні осы ... ... деп, одан 2000 АҚШ долларын талап еткен.
Қылмыстық заң бойынша, қорқытып алушылық ... ... ... байланысты
2 әрекет, яғни, мүліктік сипаттағы ... ... орын ... сәттен
бастап аяқталған деп саналады. Қылмыстың объективті жағы болуы ... ... 3 түрі ... ... зорлық көрсету әрекеттері;
мүлікті жою мен бүлдіруге баағытталған әрекеттер;
адамдардың ... ... ... ... деп қорқытулар[41, 55 б.].
Қорқытып алушылық қоғамға қауіпті болып келеді. Оның қауіптілігі
адамның өмірі мен ... ... ... Қорқытып алушылық
қылмысының құрамындағы белгілі бір деректерді ... деп ... ... ... ... баяндаған. Мысалы, Беларусь,
Қырғызстан, Латвия, Туркменстан республикаларының ... ... ... ... ... ... қатар, жәбірленуші
құпияда сақтағысы келетін деректерді де жария етемін деп ... ... ... масқаралайтын деректерді жария етемін
деп қрқыту заң ... ... деп ... ... жәбірленушінің
маскүнемдігін, ойынқұмарлығын, нашақорлығын, ұрлықшы екендігін, жолдасының
көзіне шөп ... ... деп ... жатады. Масқаралайтын
деректерге жәбірленушінің ... ... ... және сот ... ... тиеді деп мойындаған деректер жатқызылған. Алған
мәліметтерімізге сәйкес, 11,8% жағдайларда қылмыскер жәбірленуші мен ... ... ... ... мәліметтерін жария етуге ұмтылған.
Ал 19% қорқытулар бұрында орын алған қылмысты жария ... ... ... % қорқытулар ерлі-зайыптылардың бір-біріне адал болмағандығын жария
тумен ұштасқан. А.А. ... ... ... ... ... бірден-бір субъективті критерий, жәбірленушінің өзінің ... ... [42, 18 б.]. ... ... ... ... дегеніміз-деректерді түрлі мекемелерде, ұйымдарда хабарлау, белгілі бір
адамдар арасында тарату. Бұл жерде қалай таратқандығы, ауызша ма, ... ... ... ... ... ... ... деп қорқытқан деректері
жәбірленушіге ғана емес, оның ... да ... ... ... ... тағы бір түрі ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... Оған сәйкес бандитизмнің объективті ... ... ... мен ұйымдарға шабуыл жасаау
мақсатында ... ... топ ... сонымен қатар осындай топты басқару, ол
топқа қатысу, немесе ол жасаған шабуылға қатысу. А.Н. ... ... ... қару ... ал ... ... қарусыз да жасала
береді, қарақшылықты ... адам ... ... ал ... қашанда қарулы
топпен жасалады [43, 458 б.]. ҚР ... ... 2001 ж. 21 ... және өзге де ... жасалған қылмыстар үшін жауаптылық
қарастыратын заңдарды соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы»
нормативтік ... ... ... ... қылмыстық топтан қарулануымен
ажыратылады». Банда негізінен азаматтарға не болмаса ұйымдарға шабуыл жасау
мақсатында құрылады. Қылмыстық қоғамдастықтың ... ... ... ... емес, қару қолданса да, оны басқа қылмыстық ... ... ... үшін ғана ... ... үшін
шабуылдың саны маңызды емес. Кейде банда бір-ақ рет ... ... үшін ... ... Банда болу үшін оны ең алдымен құру қажет. Ал оны ... ... ... жарақтау, оны қарумен жабдықтау, банданың
құрамына мүшелер тарту, банда ... ... ... ... ... қылмыстарын жоспарлауды айтамыз. Банда сияқты тұрақты топты
құрудың ... ... ... бар. ... кем ... ... екі адам болуы керек; банда мүшелерінің тұрақтылығы; банданың
әрдайым қарулануы; банданың ... мен ... ... ... үшін
құрылуы.
Бандитизмнің құрамы формальды болып келеді, яғни ол ұйымдастырылған
шабуылда жасаған-жасамағандығына қарамастан қылмыстық ... ... ... ... жақ дегеніміз-ол қоғамға қауіпті, қылмыстық заңға қайшы
әрекеттің ... ... деп ... Б.С. ... [45, 79 ... ... барлығы дерлік қасақаналықпен жасалады,
себебі, бұл қылмыстарды абайсызда жасау ойға симайды, ол ... де ... ... тек ... ... ал ... қылмысы болу үшін оған
пайдақорлық мақсат та қажет. Ал, бандитизм құрамы болуы үшін азаматтар ... ... ... ... ... керек. Барлық қасақаналықпен
жасалатын қылмыстар сияқты қорқытып алушылықтың субъективтік жағы- кінә,
мотив, ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Кінә - бұл адамның қоғамға қауіпті іс - әрекетіне ... ... ... одан ... ... ... тұлғаның
психикалық көзқарасы.
Ол қандай да болмасын қоғамға қауіпті әрекеттің маңызды құрама бөлігі
болып келеді. Адамның ... арам ... өз ... ... ... ... аяқ астынан туындаған болып бөлінеді. Ниет-дегеніміз
адамды белгілі бір әрекет жасауға ... күш. ... ... 68,3 % ... аяқ астынан туындаған ниетпен, ал 31,7 % қылмыстар
алдын ала ойластырылған жоспар бойынша жүзеге асқан[46, 34-35 бб.].
Біздің ... ... ... ... 85,5 ... ... жаағанда өздерін толық немесе жартылай
кінәліміз деп мойындаған [47, 28 ... не үшін ... ... адам ... ... [48, 13 б.].
Мотив адам баласының ой-санасын жаулап алып оны қылмыс жасауға
итермелейтін күш [49, 67 ... ... ... деп атап ... ... талан-таражға салу
пайдақорлық мақсатты көздейді, бұл ... адам осы ... ... ... [50, 649 ... ... С.В. ... ойынша, талан-тарждаудағы негізгі
мақсат- меншік иесінің билігіне қол жткізу ... ... ... [51, ... ... - бұл ... қорытындылар, яғни кінәлінің өзінің
қылмысты әрекетті жасауға тілегі болып ... ... ... ... ... иемдену, оны
тегін өз пайдасына жарату болып табылады. Адамдарда пайдақорлық ниеттен
басқа ... кек алу, ... ... де ... ... Адам ... да ... қылмысының бір түрі болып ... ... ... келесідей мысалды да атап ... ... ... қылмысын жасағанда ең алдымен қылмыс құрамы бар ма, сол ... ... ... зорлық қылмыстарды жүзеге асырғандағы
адамдардың ниеті, кінә ... ... ... ... алынады. Мысалы, 2001
жылы 24 қаңтарда Ц. өзара ұрыс-керіс жағдайында Н-ң кеудесіне екі рет ... оның ... ауыр ... ... ... Жамбыл облыстық
соты Ц-ның әрекетін 96 баптың 1 бөлімімен ... ... жай ... ... баптың 3 бөліміне ... ... ... жасай отырып
квалификациялайды. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық ... ... бұл ... ... ҚК 103 ... 1 ... ауыр ... зардап келтіру деп ... және ... ... себебін былай түсіндіреді. Ц ... рет ... ... ауыр, ал екінші рет салғанда жеңіл дәрежелі ... және ... ... ... де таң атқанға дейін бір пәтерде
бірге болған. Осыған байланысты Ц-да кісі өлтіру қасақаналығы болса, оған
оны ... ... ... ... кедергі болған жоқ, сондай-ақ ҚК 24
бабының 3 ... ... ... оқталу тек тікелей қасақаналықпен
жасалады, ал пышақты жәбірленушіне салу арқылы Ц. ешқандай ... ... өз іс ... ... ... қараған деп түсіндірме
береді.[52].Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының субъектісі-өзекті мәселе. 14
жасқа толғандар қарақшылық, ... ... ... үшін қылмыстық жауапқа
тартылады. 14 жасқан бастап қылмыстық жауаптылыққа тартқан кезде мынадай
мән-жайлар ескерілуі тиіс: ... ... ... ... ... жасалған әрекеттің қоғамға қауіптілігі, өз өз әрекетін бақылай
алатын қабілеті. [6, 65б.]. ... ... ... ... субьектісі
дегеніміз- қылмыстық заң тиым салған қоғамға қауіпті іс - ... ... ... жасаған және осындай іс-әрекеті үшін жауап бере алатын
адам болып табылады. Қылмыстың субьектісі – ... ... бір ... ... ... қылмыстық жауаптылық та мүмкін емес. Жалпы алғанда
КСРО тарағанға дейін 35 млн.дай адам сотталған екен. Қазақстан ... ... ... жауапқа тартыла алатын, қылмыс
жасаған уақытта 14 жасқа толған адам ... ... ... алушылық,
қарақшылық үшін, сондай-ақ, саралаушы белгі ретінде адам өлтіру қылмысы (ҚК
96-баптың 2-бөлігі «з» ... ... ... ... ... қопарғыш құрылғыларды талан-таражға ... үшін ... ал өзге ... (ҚК ... ... «в» ... 248 бап)
16 жасқа толған адам ғана ... ... ... 14 жастан
қылмыстық жауапкершілікке тартқанда мынадай жағдайлар ескерілген: әрекеттің
қоғамға қауіптілігі; 14 ... ... ... әрекеттің қоғамға
қауіптілігін бақылай ала білу қабілеті.
Ресей Федерациясы Қылмыстық Кодексінің авторлары қылмыстардың барлығы үшін
жауапқа тартудың ең ... ... 14 жас деп ... ... ... ... А.И. ... және де А.И. Сафиннің айтуынша, топпен
қарақшылық жасағандардың 10 %-ы 18 ... ... ... 35%-ы 35 ... 14 %-ы 35 ... асқандар [54, 32 б.].Жасаған іс-әрекетіне
жауап берудің қасиетті шарты-адамның есінің дұрыстығы болып ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің
қағамға қауіптілігін сезінетін, оны басқара алатын адамның ... Ал есі ... емес ... қылмыстық жауапқа тартылмайды. Есі дұрыс
еместіктің ұғымы медициналық және де ... ... ... Есі дұрыс еместіктің ұғымына келетін ... ол ... ... ... ... ... өз ... маңызын
ұғына алмайттын және де өз ... ... ... ... Зерттеу
деректеріне қарасақ, пайдақорлық-зорлық қылмыстарын жасағандардың көбісі
психикалық науқаспен ауыратындар болып ... ... Жас ... азы ғана сот-психикалық сараптамадан өтеді екен[55, 10 ... жеке ... ... сараптама жүргізгенде,
зерттелгендердің 68,71 %-ында әртүрлі психикалық ауытқулары бар екендігі
анықталды[56, 12 б.].
Статистикаға жүгінсек, сотталған ... ... ... ... нерв ... ... ... алуын түрлі психикалық
ауытқулары бар [57].
Мен қарастырып жатқан пайдақорлық-зорлық қылмыстарының ішінде арнайы
субъектілі қылмыстар да бар. Ол ... ... 3-ші ... Ол ... ... ... мемлекеттік емес ұйымдар мен
мекемелердегі қызметтегі адамның ... ... үшін ... [58, 458 ... ... қылмыстары үшін қылмыстық жауаптылық мәселелері
Қазақстан Республикасының мемлекеті өзінің азаматтарынан конституцияда
көрсетілгеи нақты ... ... ... ... талап етеді, ал
егер, оны сақтамаған жағдайда ... ... ... ... не ... ... ... жүктеледі. Құқықытық
жауаптылықтың ішіндегі ең бір қатаң түрі қылмыстық жауаптылык болып келеді.
Кылмыстық жауаптылык мемлекеттің заң ... ... ... ... ... ... ... қауіпті, заңға қайшы, кінәлі ... ... үшін ғана ... Адам ... ... іс-әрекеттерінде қылмыстық занда көрсетілген нақты бір кылмыстың
кұрамы болған жағдайда ғана тартылуы ... ... ... қарақшылық,
қорқытып алушылық, пайдакүнемдік ниетте адам өлтіру, бандитизм, т. б. Яғни,
бұл кылмыстық жауаптылық ... ... ... ... ... ... ғана ... асырылады.
Демек, қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстык құқықтық норманы бұзудың
салдары, ... ... ... ... болып саналады. Қылмыс
жасалмаса, қылмыстык жауаптылықта та болмайды. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... кауіпті іс-әрекеттер үшін
кылмыстык жауаптылық ... ... ... ... ... көлеміне,
кылмыстың жасау әдісіне, кінәнің формасына, қылмыскердің жеке ... ... ... ... асырылады.
Қылмыстық жауаптылық дегеніміз өзіне тән ерекшелігімен сипатталатын
құқықытық жауапкершіліктің бір түрі болып табылады. ... ... ... нысаны, мазмұны жағынан алып қарағанда мемлекеттік күштеу мәні
бар жауапкершіліктің бір түрі.
Осылайша, ... ... ... заң ... ... белгіленген нақты іс-әрекетті істеген адамға ... ... ... ... ... ... ... Демек, айпағымыз, егер нақты
қылмыс жасалмаса, онда қылмыстық жауаптылыкта, кылмыстык құкылык ... ... ... ... бір ... ... ... бастап қылмыстық
жауаптылык, ал осымен бірге бір сәтте ... ... ... ... ... қылмыстық қүқықтық катынас пайда ... ... ... ... ... факт ... келеді. Қылмыстык-құқылық қатынас
бір жағынан мемлекет атынан әділ ... ... ... ... ... сот ... ал екінші жағынан қылмыс жасаған
субъектінің яғни, кылмыскердің арасындағы ... ... ... Ал осы
катынастар материалдық мазмұнға ие.
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын алдын алудың ең ... ... ... жаза ... керек деп ойлаймын. Жаза тағайындау ... ... ... ... болады да. 586,53 Жаза мәселелеріне
қылмыстық құқықта да, криминологияда да ... мән ... ... ... жазаға нақты анықтама берілмеген. Н. Д. Шаргородский
жаза туралы былай дейді: «қылмыскердің істеген игі истерін теріске ... 12-13 ... И. ... ойы ... ... дегеніміз- заңда көрсетілген
азаптар мен тапшылықтар жүйесі» деп талқылайды[60, 45б.].
Көптеген ғалымдардың пікірінше, жаза дегеніміз- қылмысты ... ... ... ... ... ... атынан қолданылатын
мәжбүрлеу шарасы деп түсінеді[61, 10 б.].
Алайда біз С.И. Дементьевтің ойымен келісе алмаймыз, өйткені, ... ... ... тән ... жан ... ... ... Мұндай
азаптарды шектіру қылмыстық кодексте көрсетілген адамгершілік қағидасына
қайшы ... Н.А. ... ... келесідей анықтама берген «жаза
дегеніміз- қылмыс жасаған адамға, заңға қайшы сол ... ... ... ... ... ... [62, 155 ... республикамыздың Қылмыстық кодексінде көрсетілген анықтамамен
келісуге болады, оған сәйкес, жаза дегеніміз ... ... ... ... ... ... ҚК 38 бап. Сазай ... ... ... ... Өзбекстан Республикасының Қылмыстық кодексіне
сәйкес, жазаның ... ... ... ... ... ... бұзылған зақымды қалпына келтіру, қателікті мойындау»,- деген
мағынада түсінген жөн[63]. Ұлы Конфуцийдің өзі ... ... ... трең де ... ... ... ойынша, адам мінез-
құлқының өзгеріп, жақсы жаққа түзелуінің үш ... жолы бар ... ... ойдану арқылы, яғни бұл кезде адам өзінің жасаған ... ... оны ... ... іс-әрекет жасауы. Екіншісі- өзге
адамдардың мінез-құлқына еліктреу арқылы ... ... ... ... ... ... ... [64]. Осылайша, жазаның түпкі мақсаты қылмысты
алдын алу болып табылады [65].
Жазаның       аралық мақсаттары, яғни,    қайта тәрбиелеу мен ... ... ... ... негізделеді. Қинау жазаның
мақсаты болып табылмайды.  Пайдақорлық-зорлық ... ... ... ... мен ... ... басшылыққа алуы
қажет. Қылмыстық-құқықтық қорғаудың объектісі ретінде адам өмірі әр ... ... ... ... ... ... ... өте ауыр
қылмыстарды, мәселен пайдакүнемдік ниетпен адам өлтіру қылмысын ... ... ... адам ... ғана ... кінә ... мотивке,
мақсатқа назар аударған жөн.мүлікті талан-таражға алу кезінде ... ... әр ... ... ... ... ... Бұл орайда жаза қорғалатын объектінің құнының жоғарылығы
бойынша, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... аса ауыр ... қандай жаза тағаййындалса, пайдақолық-зорық
қылмыстарға да сондай жаза тғайындалумен пара-пар десек те ... ... ... ... жазаның шекті уақытын көрсетуге
болмайды Ондай ... ... ... ... ... ... қылмыстарымен теңестіргеніміз жөн деп ойлаймын. Бұл жерде тең
дәрежеде ... пен ... орын алып ... ... ... ... Алайда қазіргі таңда қылмыстық заңнамада тонау мен қорқытып
алушылық үшін ... жаза ... ... те болады. Шетел
мемлекеттерінде аталған пайдақорлық-зорлық қылмыстары үшін жауаптылық әр
түрлі ... ... ... ... ... ... ... тонауға
жақын қылмыс, сол себепті аталған екі қылмыс бір тарауға біріктірілген. ... ... ... ... ... ... ... қарақшылықпен
адам ұрлау тұлғаға қарсы қылмыстарға емес, меншікке ... ... Ал бұл үшін ... та өте ... ... өмірлік каторгалық
жұмыстарға жіберуге дейін. Киднепинг ауырлататын мән-жай ... ... ... ұзақ ... түрмеге қамаумен не болмаса өмір бойы бас
бостандығынан айырумен байланысты, ал ... өлім ... ... ... ... ... бір ... болып
табылады. Кек алу-жазаның мақсаты емес, оның мәні, ... ... ... мақсаты болып- өзге адамдардың қылмыс жасауынан сақтандыру
(жалпы алдын алу), сотталғандардың ... ... ... ... ... алу) болып табылады. Профилактика негізінен алғанда ... ... ... ... ... бұл ... жасауға икемі
бар адамдарда қорқыныш ... ... ... жасаудан аластатады.
Екіншіден, жаза ... ... ... қоғамдық тәртіпті, заң
нормаларын сақтауға итермелейді. Үшіншіден, ... ... ... олар заң ... ... ... атқарады. Адамдарға тәрбиелік-
алдын алу ... осы ... ... ... ... Ал ... ... жақсарғанын көрсететін өлшеуіштер әзірше жоқ. Жақсарған
адам өте қатты өзгермейді, оның тек ... ... ... ... ... ... үшін 700 000 ... көлесінде айыппұл салған немесе
жеті жылға бас бостандығынан айырған. ... ... ... ... ... үшін ... жаза ... Герман доктринасының
қылмыстық заңнамасына сәйкес, қарақшылық тонау қылмысымен ... ... та ҚК ... ... орналасқан. Италияның Қылмыстық кодексіне
сәйкес, тонау мен қорқытып алушылық мақсатпен адам ұрлау жеке тұлғаға ... деп ... олар ... ... ... ... Сондай-ақ, осындай қылмыстар жасағаны үшін ауыр жазаланеатын,
тіпті өмір бойына каторгіге ... ... ... ... ... киднепинг жасағаны үшін көпжылдық немес өмір бойына ... ... ... ... ал ... ... - өлім ... екен.
1987 жылы Англия мен Уэльсте тонау үшін 21% ... ... ... ... қолданылған.
Қылмыскер мен жәбірленушіні келтірілген шығынның орнын толтыра отырып,
бітімге келтіру керек. Түрме қылмыскерге әсер ету ... ... тек ... де ... ... ... қажет.
Әділсоттылықты қалпына келтіру идеясысының ... бай, ол ... ... ... Канаданың инуиттік қауымдастығында кеңінен қолданылған.
Әділсоттылықты қалпына келтіру тарихында Н. ... 1977 жылы ... ... ... ... Ол ... Н. ... еріксіз, қиратушы, тиімді
емес жазалау жүйесін дауды шешудің конструктивті әдістерімен шешуді айтып
өтті. ... ... ... ... ... екі ... ... арқылы
дауды шешу дұрыс болар еді деп айтып өтті[67, 1-17бб.].
Әділсоттылықты қалпына келтіруді айта келе, елімізде де осы ... жөн ... еді. Бұл ... ... ендірсек, үлке
әлеуметтік ілгерілеушілік болар еді, ... ... ... ... ... оңайға соқпайтын дүние. Ұсыныстар біртіндеп
орындалуы тиіс. Бұл жерде ... ... ... ... еске ... ... ... бидің билігі (би ... пен заң, ... ... ... ... ... ... қылмыстарға әсер
ету нысанының қосымша немесе балама түрі ретінде ... ... ... ... бағдарламаларын бітістірудің тәуелсіз қызметі арқылы немесе
апробация қызметі арқылы, түзеу немесе әлеуметтік қызметтер арқылы жүзеге
асыруда тәжірибеде бар. ... ... ... ... ... соттармен
немесе құқық қорғау органдарымен беріледі. Өте ауыр ... ... ... ... кел ... ... ескере
отырып, соңғы шешім қабылдайды. Және ол қылмысты жеңілдететін ... ... ... ... мемлекеттерде қылмыстық істердегі бітістірушілік
ола елдердің заңнамасына енген[68].
Осылайша 20 ғасырдың ... ... ... ... ... ... назарға қылмыскерді емес, жәбірленушіні алды.
Қазіргі таңда жәбірленуші мен ... ... ... ... ... ( солтүстік Америка мен Европа) Жаңа
Зеландия мен Австралияда пайда болған ... және ... ... орын ... ... ... өзге мүшелері, полиция
өкілдері қатысады. Мысалы, қылмыстық мәселелері жөніндегі Европалық ... ... ... ... ... ... ... құрылған. Бұл комитеттің қызметі қылмыстық істердегі
бітімгершілікті дамыту мен ұйыдастырудың негізгі құқықтық ... ... ... ... ... ... ... жүйесі лайықты практикалық қолданыс алмаған. Қазақстан
Республикасындағы қылмыстық іс ... ... іс ... ақпарат
беретін делдал фигурасы жоқ. ... ... заң ... екі ... ... көңіл бөлгені рас.
2 ПАЙДАҚОРЛЫҚ-ЗОРЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАРЫНАН САҚТАНДЫРУ
2.1 ... ... ... ... ... ... ... алу дегеніміз- қылмыстылықтың себептерін , оның
туындауына мүмкіндік туғызатын жағдайларды анықтау, жою ... ... және ... да ... ... әр ... ... жиынтығы.
Заң әдебиеттерінде алдын алудың алуан ... ... ... Олар ... алдын алудың деңгейі бойынша, оның ... ... мен ... алу ... ... ... ... орындау субъектісі бойынша.
Алдын алудың деңгейіне сәйкес келесідей 2 топты бөліп көрсетуге болады-
жалпы әлеуметтік сипаттағы ... мен ... ... ... ... аталған топтастыру дұрыс, өйткені, ... оның ... ... мен ... ... ғана ... ... оған қарсы жүргізілетін іс-шаралар арқылы бағалауға мүмкіндік
береді. [72, 59 б.].
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын ... ... ... жалпы және
арнайы әлеуметтік шаралар арқылы қоғам ... ... ... ... ... ... азаматтардың заң мен сот ... ... пен ... ... ... ... ... қылмыстық
саясат жүргізуге мүмкіндігі туады.
Жалпы алдын алу дегеніміз- ... ... ... оны ... ... ... мүшелеріне тежейтін ықпал жасау. Әлеуметтік
алдын алудың шалпы ... ... жаңа ... ... мемлекетіміздің
халқының сана-сезімі мен ... ... ... көтеру
бағдарламаларын іске асыру қажет. Қылмыстылықтың жалпы алдын алу дегеніміз,
яғни, қылмыстылықтың барлық халыққа немесе оның ... ... ... ... және тағы да ... критерийлер бойынша бөлініп
алынатын және осы ретте ондай әлеуметтік ... іс ... ... қылмыстық іс-қимыл мүмкіндігін жасайтын ... ... ... жою ... ... ... қылмыстарынан әлеуметтік сақтандыру екі түрлі аспектіден
құралады: ... ... ... сақталуының, әдепсіз
қылықтардың, құқық бұзушулықтың, қылмыс жасаудың себептерін, сонымен қатар
оларға ... ... ... ... ... нарықтық
тқатынастарды қалыптастыру жолында туындайтын мінез-құлықтың ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін қажетті әдістер
мен құралдарды ... ... ... мемлекетімізде пайдақорлық-зорлық
қылмыстарының деңгейін төмендетуге бағытталған экономиканы ... ... ... ... ... ... саяси, ұйымдық сипаттағы шаралар жүйесін ... ... ... « кең ... ... ... мемлекет көлемінде
жүзеге асыру жалпы сақтандырудың ең жоғары деңгейі болып табылады» [73, 45
б.]. Жаңа ... ... ... міндеттерді іске асыру жолыындағы
шараларға, А.С. Шапошников, өнегелі өмір мен өзге де адам ... ... ... ... тәрбиелілік, шыдамдылық т.б. жатқызады. [74,
8б.]. Пайдақорлық-зорлық ... ... ... ... ... мемлекетімізде барлық әлеуметтік-экономикалық өзгерістер жатады.
Тиімді экономика негізінде меншік ... көп ... ... ... адамдардың іскерлік белсенділігінің артуына
байланысты ерте ме, әлде кеш пе, ... ... ... ... ... ... және өзге ... жасауға түрткі болып
табылатын криминогендік факторларды жоюға, шектеуге ... ... Т.Э. ... ... ... ... ғылыми құштарлылығын
қанағаттандыру шарт емес, оған құқықтық реттеудің және қылмыстылыққа ықпал
жасауды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жыл ... ... ... сайын, ай сайын өзгеріп
тұрады. Оған дәлел ... ... ... ... Екі мың он үшінші
жылдың бесінші ақпан күні ... ... ІІД ... ... ... ... оқыды. Оның мәліметтері бойынша криминалды статистиканы
жасыру ... 2012 жылы 76 ... ... тіркелген. Оның 87 проценті-
орташа ауырлықтағы қылмыстар, негізінен ұрлық пен ... ... Ал өте ауыр ... адам ... ... және т.б. 2011 ... 16 ... төмендеген. Алайда тек әрбір төртінші қылмыс
қана ашылуда. ІІД бастығы 27 мыңнан астам ұрлық пен 3,7 ... ... ... ... ... дейді. Сондай-ақ прокурор Берик Асылов та статистикаға
жүгіне отырып, 2012 жылы жылы 221 ... ... есеп ... ашылғанын,
оның 94-і ауыр, 9-ы аса ауыр қылмыс екендігі айтылып өтті. ... ... ... ... үйретпеді. 2013 жылдың ... ... ... 36 ... ... ... қылмыстың болуын ескерту үшін уақытылы алдын алу шараларын жүргізген
жөн.
Жалпы алдың алу шараларының негізгі алдына ... ... ... ... ... ... ... кірісін индексациялау,
салық салу саясатын орынды жүргізу, халықтың ... ... ... ... ... ... ... реттеу, адамдарды рухани
байыту, мәдени деңгеін, санасын көтеру, т.б. ... ... ... [76, 30 ... ... ... алдын алуға бағытталған
арнаулы шараларға экономиканы дамыту, халықтың материалдық деңгейін көтеру,
қала халқының ... ... ... ... ... ... дамыту, халықтың қоғамдық белсенділігін артыру, білім
мен мәдениет деңгейін көтеру т.б. шаралар жатады. ... ... ... ... алу ... мынадай шаралар іске асырылуы керек:
біріншіден, ұтымды экономика, ... ... ... ... іскерлік белсенділігінің артуы негізінде нарықтық ... ... жас ... ... ... және өзге ... жақсарту, мемлекеттік жастар саясатын іске асыру; ... оқу ... ... ... «қылмыстық іс жүргізу»,
«криминалистика», «мемлекет және құқық негіздері» пәндерін оқытудың сапасын
жетілдіріп, жақсарту; ... ... ... ... ... мемлекетіміздегі өзекті проблема-адамдарды жұмысқа орналастыру
мәселесін шешу керек, Нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... ... куә ... ... да ... халқын
жұмыспен қамтудың 2010-2020 жылдарға арналған ... ... ... деп ... Бұл ... ... халықты жұмыспен
қамтамасыз етудің облыстық, қалалық, аудандық бағдарламалары негізінде
жүзеге ... ... ... ... төрт бөліктен тұруы керек: 1)
аталған ... ... ... ... ... ... жағдай;
2) еңбек нарығын болжау; 3) жұмыспен қамтамасыз ... ... ... ... ... қолдау көрсету; 4) 2010-2020
жылдардағы еңбекпен қамтамасыз ету қоры; бесіншіден, ... ... ... ... алдын алудың кешенді шараларын
ұйымдастыру, бұл орайда қаланың ... ... ... ... да ... ескерілуі керек.Ондай шараларға ... ... ... орнату, халықтың көші-қон саясатын ретту,
қаланың инфраструктурасын ... ... ... тәртіпті сақтауға
көндіру т.б. шаралар жатады; алтыншыдан, жалпыға бірдей білім беруді және
заңи тәрбиелеуді ұйымдастыру, кәсіпорындар мен ... ... ... құқықтық оқу системасын құру, халықтар арасында
заңдылықты насихаттауды жүргізу, әр адам қылмысы үшін ... адам ... ... оның жеке ... ... ... тәртіпті бұзбауға шақыру. Осындай іс-шараларды жүргізуде бұқаралық
ақпарат құралдарының рөлі басым; жетіншіден, пайдақорлық-зорлық ... ... ... базасын нығайту,әлеуметтік шараларды жүргізу арқылы
көпбалалы отбасыларын, зейнеткерлерді, ... ... ... мемлекеттің қамқорлығына алу, ең аз табыс алатын отбасыларға
көмектесу, азық-түлікпен қамтамасыз ету, мектепке ... ... ... ... ... көмектесу, осындай ... ... ... ұлғайту; ... ... ... ... жоғарылату, азаматтарға құқық
тәртібін сақтау қажеттігін түсіндіру, ... ... ... құқықтық қорғауды ұйымдастыру; тоғызыншыдан, бас
бостандығынан айыру орындарынан босаған адамдардың ақталуына жәрдемдесу,
оларды жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарын алдын алудың арнайы шараларының бірі-
рецидивтік қылмыстармен күрес жүргізу болып табылады. ... ... ... бір ... ... ... жүргізіп тұру. Біздің зерттеуімізше, пайдақорлық-зорлық
қылмыстарын ... ... 20%-ы ... ... ... ... ... келеді. Біздің мәліметтерімізге сәйкес, Алматы, Қарағанды
қалаларында істеген адамдардың 60 %-ы ... ... ... ... ... ... ... күрес жүргізу тек полиция,
құқық қорғау органдарының қызметі деу ... ... Бұл ... ... жұртшылықты да жұмылдырған жөн. ... ... ... ... ... мән берілген. Бұл мәселе бойынша арнайы
комитет ... ... ... ... ... ... ... алу мәселесі бойынша мемлекеттік бағдарлама бойынша бөлім құрылған.
[77, 18 б.] ... ... да ... ол ... ... ... жүргізуге түрлі қоғамдық бірлестіктер қатысады.
Жапонияда мұндай ұйымдар қылмыстық ахуалды жақсартудың өте ... ... ... былай деген: қылмыстылықты алдын алу жұмыстарын
жүргізгенде ... ... рөлі ... [78, 159 б.]
Мемлекетімізде полиция жұмысшылары қызметін жақсарту керек. Құқық қорғау
органдарының ... ... ... үшін ... ... ... ... шараларды ұйымдастыру керек. Құқық
бұзушылықтары оны ... ... ... ... және де ... ... ... ықпал жасаудың маңызы зор. Бұл тұрғыдан ОҚО ... ... Онда ... ... ... өмір ... тәрбиелеуге
байланысты 25 орталық жұмыс жасайды. Бұндай жұмысқа ... ... ... ... ... қатысады. ОҚО мынадай секциялар
құрылған: маскүнемдіктен сақтандыру туралы, ... ... т.б. ... қылмыстарын алдын алуда «Әділет» қорын құрған
дұрыс деп ... ... қор ... ... ... ... ... еді: түзеу мекемелерінен және бас бостандығынан айыру орындарынан
шыққан адамдарға көмек ... және ... ... ... ... ... жазасын өтеп келгендерді жұмыспен қамту, шығармашылыққа жол
ашу, өзінің мейірімді ... ... ... полиция, прокуратура, ұлттық
қауіпсіздік, органдары қызметкерлерін ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Виктимологиялық профилактика дегеніміз-әлеуметтік құбылыс ретіндегі
виктимділікті жоюға бағытталған, ... ... ... болған
жағдайларды анықтау мен жоюға бағытталған шаралар жүйесін құрайды.
Рыбальская В.Я. ... ... ... алу ... ... ... мен ... әсер ету пәні болып табылады.
Осылайша, жалпымемлекеттік деңгейде қылмыстылықпен ... ... ... құру ... ... ... ... табылады. Соған байланысты виктимологиялық ... ... ... блок ... ... ... Миндагулов мемлекеттік саясаттың түрлі блоктарын өзара салыстыра
отырып, заңи саясат кең ... ... пен ... ... ... ... ... білдірді. Сондай-ақ, заңи саясаттың құрамдас
бөліктері ретінде ол қылмыстық пен криминологиялық саясатты атап өтті ... ... ... ... ету саласындағы виктимологиялық бағыт
өзінің мәні бойынша криминологиялық ... ... ... ... ... азаматтардың виктимділігін құқықтық шектеуге
бағытталған ... ... ... ... ... ... болады. Виктимологиялық саясат қылмыстылықты туындатқан себептер
мен жағдайларды виктимологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... мен ... қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған іс-
әрекеттерден құралады. Оның тиімілігі кешенділігі мен ... ... ... ... тұрақтандыру үшін қылмыс құрбандарын
қорғауға бағытталған виктимологиялық саясатты құру ... ... ... ... ... Заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... пен заңнама саласын
жетілдіру виктимологиялық саясатқа тигізетін ... ... ... ... алдын алу мәселелері бойынша атқарушы және заң шығарушы
билік өкілдері ... ... ... ең ... ... мен ... жүзеге асыруға бағытталуы қажет. Қолда ... ... ... ... ... нақты жағдайларға сәйкес
қажет болғандықтан жүзеге асырылуы бұл ... ... ... Виктимологиялық алдын алу мәселесін шешу үшін алдын алу қызметін
жүзеге асыратын құқық қорғау ... ... ... ... мен ... және кадрлік мәселелерді
қамтамасыз ету міндеттері виктимологиялық саясаттың ... ... ... себептері мен жағдайларын ... мен ... ... ... ... ... негізделген стратегиясын
дайындау мен жүзеге асыру мемлекеттік билік органдары мен ... ... ... ... бұл ... саясатты жүзеге
асыру үшін қылмыс құрбаны туралы теориялық білімді жетілдіру қажет.
Топтық алдын алу шаралары әр түрлі ... ... ... алу ... ... алмасуды және ұжым ... ... ... ... ... Бұл ... ... алу жұмысы әртүрлі топтар деңгейінде жүзеге асырылуы қажет. Яғни,
формальды (кәсіпорындар мен ... ... мен ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы қажет. құруға,
сондай-ақ, халыққа консультациялық және өзге де ... ... ... ... ... ... отырып, ақпараттық қолдау көрсетуге
негізделеді. Мәселен, қазір әртүрлі қылмыс жасау тәсілдерін, сонымен ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Мәселен, «Рейдер», «Черный квадрат» және
т.б.
Егер ... ... ... мен ... ... ... орасан үлкен жеміс әкелетіні айғақ.
Жәбірленушілер туралы статистикалық есепті құру, сондай-ақ, сақтандыру
саласында алдыңғы ... ... ... мен ... ... ... ... алдын алудың негізгі басымдықтары болып
табылады. Сонымен қатар ... мен ... ... ... ... деп ... ... бағытқа көшу виктимологиялық
алдын алудың перспективалық мәселелерін анықтап, оны ... ... ... ... ... қоса виктимологиялық алдын алудың
құралдары қоғам дамуының нақты ... ... ... ... қарай өзгеруі қажет.
Виктимологиялық алдын алу жалпы қылмыстылықты алдын алумен ... ... ... ... ... ... ... бар. Мәселе
мынада жатыр: қылмыс оны жасаушы адамға ... ал ... ... ... ... ... өзге де ... алдын алу
үшін виктимологиялық мониторинг жүргізген дұрыс деп ... ... ... ... ... ... бағытталуы
керек. Яғни, біріншіден, виктимологиялық мониторингтің мақсаттарын анықтау;
екіншіден, виктимологиялық байқауды ... ... ... ... ... ... ... мониторингтің жүйесін құру;
төртіншіден, виктимологиялық ақпарат алу жүйесін құру мен ол ... ... ... ... беру ... ... ... азаматтардын келіп тускен
хабарлар маңызды рөл атқарады. Пайдақорлық-зорлық қыдмыстарын алдын алуда
кәмелетке толмағандар мен ... ... ... алдын алу
маңызды. Жас ... ... мен ... ... ... ... ... жоюға шара қолдану қажет. Құқық бұзушылықтың
алдын алу үшін ... ... ... ... күштерін біріктіру керек. Кәмелетке ... мен ... ... ... ... ... ... тұра білу.
Қоғамдық орындарда тәртіпті бұзбау керек. Полиция пост қызметін ... ... ... пен онымен күрес жүргізу мәселесінде АҚШ ... ... ... ортақтықты ажырату. Американың ... 1 ... ... асқан жағдайда, ұйымдасқан қылмыс қорқытып
алушылық болып саналады. Пәтерді ұрлаудың алдын алу үшін ... ... ... ... ... тұлғалар белгисиз адамдарга өзінің
сырын ашпауы,байлық,ақшаларының қайда екенін айтпай,бекерден ... ... ... ... Франция ерекше қызық шешкен. Француз
республикасында ... ... ... ... заңның көптеген
баптарында көрініс тапқан. Бұл мемлекетте ... ... ... ... ... қорқытып қана қойса, оған 205,306 баптар қолданылады.
Қазіргі кезде ұйымдасқан қылмыс өте көп ... ... ... ... ... ... ... алушыны анықтау үшін полиция
қызметкерлері телефонды таңдауға, ... ... ... ... ... ... [82]. Куәлардан жауап алған кезде оларға
анық барлық ... ... ... ... жасалған шабуылдың сипатын,
қысым жасаудың сипатын, ... ... ... ... ... ... арнайы шаралары жүзеге ... ... ... арамтамақтарды, нашақорларды, құқық қорғау органдарының
іздеп табу жұмысы; 2) ... мен ... ... а) ... ... ... ... бақылауға алу; б) қалаларда ... мен ... ... ... ... в) ... деген жарнаманы шектеу; г) денсаулық сақтау мекемелерінің жұмысын
жақсарту; д) ішімдіктен бас ... ... ... ... ... іске асыру; е) дүкендерде арнайы лицензиясыз ішімдік ... ... ... ж) ... айықтырғыштардың жұмысын
жетілдіру; 3)оқуды ерте тастап кету ... ... алу; 4) ... ... ... жақсарту; 5) Суық қару, атылатын қаруды
жасау, сақтау, алып ... ... ... ... ... жұмыстарын
жүргізу; 6) пайдақорлық-зорлық қылмыстарын жасауға бейім психикасы ... ... ... алу мен ... ... ... жүзеге асыру; 7)
«Қарудың кейбір түрлерінің айналымын мемлекеттік бақылау туралы» заңында
көсетілген қаруды ... мен ... ... белгілеу керек; 8)
пәтерлер мен үйлерді полиция қызметкерлерінің ... ... ... ... 9) ... қылмыстарынан сақтандырудың тағы бір
тәсілі- рецидив қылмыстылықпен үнемі күрес жүргізіп ... 10) ... ... ... ... 11) ... ... орындарын ашатын, осындай қылмыстарды жасайтын адамдарды анықтайтын
арнайы қылмыстық іздестіру бөлімшелерін құру ... ... ... ... қай жерден ұрланғандығыфн анықтау, ... ... ... ... ... анықтау, барлау шараларын жүзеге асыру
т.б.; 12) пенитенциарлық көмек органдарын ұйымдастыру; 13) ... ... ... ... ... үшін ... мекемелер
мен ұйымдарды ынталандыру; 14) әкімшілік қадағалаудың ... ... ... ... 15) ... жұмыстарын өтеу бойынша ережелер
қабылдау керек; 16) «Құқық бұзушылықты алдын алу ... ... ... 17) ... жеке бір пән ... ... шығуы керек. Бұл пән
бойынша лекциялар оқылып, практикалық семинар сабақтары ... ... ... алу бұл тек заң ... ... ғана ... ... Бұл мәселеге қоғамдық және мемлекеттік дәрежеде ... ... ... ... ... алу қазіргі кездегі ... бірі ... ... ... ... бұл тек құқықтық,
әлеуметтік жағынан ғана емес, экономикалаық жағынан да тиімді. ... ... алу ... қылмысты болдырмау мақсатымен шаралар
жүргізу, оларды жүзеге асыру, оны ... ... ... ... ... ... ... Қылмысты алдын алу соңғы
кездері құрбантану ғылымымен тығыз байланысты, яғни, виктимологиямен тығыз
қатарда ... ... ... ... ... ... ... алдын алу мақсатымен қылмыскер мен ... ... ... ... қылмыс
құрбаны болу мүмкіндігін болжау теориясын, тәсілдерін, ... ... ... ... деп ... ... ... осылай
атап жүрген ғалымдар де жетерлік. [83, 26б.]. Бұл түсінік тек қана ... ғана ... ... ... оның ... мазмұнын аша түседі.
Виктимологияның атауын ғана емес, өзге де криминология терминдерінің ... ... ... ... Бұл ... ... құрбаны болып әртүрлі
уақиғалардың , өзінің ... ... ... ... мүліктік
немесе моральдық, денсаулығына зиян келген әрбір адам танылады. Құрбантану
ілімінің дамуына М. Вольфанг, Э.Виано, Р. Гассер, Э. Фаттон, П. ... ... Г. ... және ... өз ... ... ... заманындағы
құрбантану ғылымның пайда болуы мен даму мәселесіне Л. В. Франк көңіл
бөлген болатын. ... ... рет ... қайнар көздері мен жүйесіне
алғаш рет толық талдау жасаған, ... ... ... ... ... анықтаған. Аталған зерттеушілердің еңбектерінде
виктимологияның жалпы ... ... ... алу ... Алайда, Қазақстанда кешенді түрде құрбантанымдық ... ... жоқ ... қасы. Кейінгі кездері құрбантанушылар құрбантану
саласын жеке ғылым саласы ретінде қарастыруға ұмтылыс ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмағандардың қылмыстарын құрбантанымдық алдын алу
өзіне: «қылмысты жасауға мүмкіндік туғызатын уақиғалар мен ... мен жою, ... ... ... ... ... мен тәуекел
топты анықтау, оларды қалпына келтіру мүмкіндіктерін жетілдіру мақсатымен
әссер ету, сондай-ақ, азаматтардың қылмыстан ... мен ... ... ... құралдарды дамыту, құрастыру, табу, оны жетілдіру
іс-әрекеттерінен тұрады.» [84, 377-378 б.].
Виктимологиялық алдын алу дегеніміз- ... ... ... ... ... ... виктимділік мінез-құлқын құрайтын жағдайлар ... ... ... ... ... бағытталған,
сондай-ақ, азаматтарды қылмыстан сақтандыруға бағытталған ... ... ... ... ... ... бағытталған әлеуметтік
институттардың қызметі. Виктимологиялық профилактика бұл ... ... ... ... ... ... органдарының көпжақты шараларының
бірі. Ол ... ... ... ... ... бағытталады.
Виктимологиялық профилактика қылмыс профилактикасының бір түрі ... ... ... ... ... ерекшеліктері
бар. Виктимологиялық профилактика ең алдымен адамдарды ... ... ... ... ... ... ... оларға мінез-
құлқын өзгертуді, яғни тәуекелге бармауды ескертеді.
Құқықбұзушылықтарды алдын алу құқық ... ... ғана ... ... ... және ... ... қызметінің
орталық орнын алып отыр. Өкінішке орай, Қазақстанда құқықбұзушылықты алдын
алу жұмыстарымен тек құқық қорғау ... ғана ... ... Ал ... ... алумен айналысатын мемлекеттік билік
органдары, жергілікті өкілді ... ... ... ... ... ... ... қасы екендігін ... ... ... ... ... виктимизацияны алдын алу мен
қайталама ... ... ... ... ... ... ... виктимділікке бейім екендігін атап кеткеніміз жөн. Барлық
адам қылмыстың жәбірленушісі болудан ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ететін арнайы алдын алу
шаралары келесідей ... ... ... ... ... ... бұзушылықты алдын алу жүйесіне кіретін
орган құрылымдарының ... мен ... ... ... Соған байланысты 29.04.2010 ж. №274-1V «Құқықбұзушылықты алдын алу
туралы» заңынды ... ... ... алу» ... ... бірге салауатты өмір салтын ұстануды үйрену,
құқықтық негилизмді жою;
Тұрғылықты тұратын орны жоқ, ... жоқ, бас ... ... ... ... әлеуметтік адаптациялау. Қоғамдық ұйымдар мен
үкімет емес ... ... ... ... ... жұмылдыру.
Қылмысты жүзеге асыру барысында виктимизацияныңжолын кесу, қылмыс жасаған
адамды ұстау. ... ... ету ... жаңа ... ... ... көп ... бері қылмысты виктимологиялық алдын
алудың маңыздылығын атап өтті.
Соңғы ... ... ... ... мәселесі жиі
қозғалатын себепті қылмысты виктимологиялық алдын алу ... ... ... ... Көп ... бойы құқық қорғау органдарының негізгі
қызметі бір бағытта жүргізіліп отырды, яғни ... ... ... тарапына көңіл бөлінбейді. Қазіргі күнге ... ... оның ... ... ... ... ... көрсеткіштердің жоқтың қасы. Бүкіл әлемдік
қауымдастық 40-шы жж.-дан бері қылмыстың жәбірленушісін қылмыскерлер мен
биліктің қыспағынан ... ... ... ... ... Осы ... ... жетілдіруде, семинар, симпозиумдар өткізілуде, түрлі ... ... ... ... ... ... құрылуда. Аталған кәсіби
қызметпен қатар жәбірленушілерді қорғау ... өзге де ... ... мұндай жетілдіру жолдары, қылмыстан сақтандыру
әдістері біздің мемлекетімізде көрініс таппай қоймаған. Көп ... ... алу ... ... ... ... мұның бәрі жеткіліксіз. Біздің мемлекетімізде виктимологиялық
зерттеулер алпысыншы жылдардың ортасынан басталған. Сол ... ең ... ... ... ... ... келтірілген. Біріншіден,
потенциалды жәбірленушілерді қылмыскерлерден қорғау керек. Ең ... ... ... ... емес, жәбірленушілерге
қатысты көрсету керек деп Маргарет Тетчер ... ... ... ... әрі ... жетілдіру керек. Үшіншіден,
виктимділік феноменін зерттемей, қылмыстарды виктимологиялық алдын ... ... ... Қазіргі таңда жәбірленушінің виктимизациясы мәселесі
жеткіліксіз және тиісті дәрежеде құрылмаған. Төртіншіден, «Пайдақорлық-
зорлық қылмысын ... ... алу» ... ... ... ... таңда, анықтамалардың көбісі қылмыстың алдын ... ... мән ... ... ... ... және ... виктимизациясын болдырмау виктимологиялық алдын алудың
кешенді шараларынсыз жеткіліксіз. ... ... ... ... ... ... Яғни, онымен күрес екінші реттік қылмыс құрбаны
болудан сақтандырады. [87].
Дәстүрлік профилактика ... ... ... да
күрделі құрылымы бар. Сондай-ақ, күрделі құрылымы бар, әр түрлі деңгейдегі
субъектілермен жүзеге асырылады, әр ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар,
қоғамдық және деке ұйымдар, азаматтар мен тұлғалар танылады. ... ... алу ... ... шеше ... анық.
Виктимологиялық алдын алуды тиімді түрде жүзеге асыру әр түрлі факторларға
байланысты. Алдыңғы орында ұйымдастырушылық ... ие. ... ... ... ету сөзсіз ... ... ... ... шешу үшін ... ... нақты қылмыстар туралы, виктимділік деңгейі туралы нақты мәліметтер
керек. Алдыңғы уақытта ... ... ... ... және өзге ... көрсететін орталықтарды ашу керек
деген ойдамын. Көп жағдайда келесідей қызмет иелері виктимділікке бейім:
кассирлар, инкассаторлар, ... ... ... ... ... қызметкерлері, күзет қызметі жоқ кәсіпкерлер.
Жоғары виктимділікке ие тұлғалар антиқоғамдық позицияға ие, криминалды
байланыстары болады. ... ... ... қылмыстылықпен
күрес келесі жағдайларға сәйкес бағыт алуы керек. ... ... ... ... ... алу ... немесе қоғамды
қылмыстық қол сұғушылықтан қорғауға бағытталуы керек. Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... болуға бейім азаматтар өздерін қорғай алады (дальнебойшик-шоферлар,
жалғыз тұратын адамдар, таксисттар, күзет қызметкерлері, қарт ... ... ... т.б.). ... ... ... алдын алуды кеңінен қолдану, біздің ойымызша,
Қазақстан Республикасындағы қылмыстылықты және ... ... ... Алайда, бұл жерде себепті ... ... ... ... қылмыстың зардабын алдын ала көре білді ме, жоқ
па. Үшіншіден, виктимологиялық алдын алу ... ... ... ... ... бағалау деңгейінің төмендігі т.б.) жақсартуға
көмектеседі. 2010 ж ... ... ... мен ... сұрақ-жауап қою арқылы жәбірленушілердің келесідей
симптомдарға ие ... ... ... ... ... көру-47%. Бұл симптомдардың уақыт өте ... ... ... ... ... ... ... қорқыныш т.б.
Төртіншіден, зорлық-пайдақорлық және басқа да қылмыстарды виктимологиялық
алдын алу үшін көп материалды ... ... ... ... баспа
беттерінде виктимологиялық алдын алу туралы мақалалар көбейіп келеді, ... ... ... ... ... ... зерттеу нәтижелерін қолдануда жәбірленушінің мінез-
құлқының психологиялық аспектілерінің, виктимизация процесінің, ... ... ... ... мен ... ... қарым-
қатынасын зерттеу жеткіліксіз болып табылады. Осыған орай, ... және ... ... ... алдын алу
мәселелерін жетілдіру бойынша ... ... ... ... ... деген сұрақ туындайды. Соған байланысты зорлық-пайдақорлық
қылмыстарын ... ... ... ... ... ... құқық, қылмыстық іс жүргізу, криминалистика кафедрасы мен заңи
институттар, соның ішінде ведомствалық (Бас Прокуратура, ҰҚК, ІІМ, ... ... ... ... ... ... құру керек.
Халықтың криминалды виктимологиясын ғылыми зерттеу келеісдей бағыттарда
жүзеге асырылуы керек:
қылмыс жәбірленушісінің құқықтық ... ... ... барлық аймақтарында пайдақорлық-зорлық
қылмыстарынан ... ... ... әлеуметтік зертттеулерін жүргізу;
виктимологиялық алдын алу шараларын жетілдіру;
қылмыстың жәбірленушілеріне толық ... ... ... ... ... толтыру;
қылмыстың жәбірленушісінің құқықтарын жүзеге асыру және оларды қорғау
бойынша нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер мен ... ... ... алу ... ... ... ... тиіс,
бірақ бұл орайда пайдақорлық-зорлық, зорлық, пайдақорлық қылмыстарға ерекше
мән беріле отырып жүргізілуі керек. Сонымен қатар Жоғарғы оқу ... ... ... ... ... оқытушылары
виктимологиялық алдын алуға байланысты оқу пособиялары мен ... ... ... еді. ... пособияларды шығару халық ... ... ... ... ... асырылса жақсы болар еді. Халықтың виктимологиялық білімдері анық
та, түсінікті болу үшін ... ... ... (телеарна, баспа,
Интернет) пайдаланған жөн. Сондай-ақ, көрнекілік насихат жұмыстарын
(плакаттар, ... ... ... ... ... жергілікті
атқарушы және ішкі істер органдарының көмегімен әділет ... ... деп ... Бұл ... ... профилактиканынң
субъектілері мәселесі туындайды. Виктимологиялық профилактиканың құрылымы
қылмыстарды алдын алу құрылымына ... Ол ... ... ... объектісі, әсер ету шаралары, әсер ету ... ... ... ... ... ... жұмыс атқаратын
субъектілер көзделіп отыр, ... олар ... ... жою ... мақстаында белгілі бір факторларға әсер етеді. Осы орайда
виктимологиялық алдын алу субъектілері болып құқық ... және өзге ... ... ... ... оқу және ... коллективі,
мүдделер бойынша бірлестіктер мен ... ... ... ... т.б. танылады. Халықтың ... ... ... негізгі мақсаты болып ... ... ... ... мен ... қылмыстылықты алдын алу
шараларын бағалау мен орындау, профилактикалық бағдарламаларды жүзеге асыру
мен ... ... ... мен ... ... беру. Халықтың
виктимизациясын алдын алу субъектілерінің құрылымында системалық негізде
қызмет атқаратын барлық деңгейлер ... ... ... ... ... ... және тік ... нақты анықтамасын
беру керек. Әр субъектінің виктимологиялық алдын алу ... ... ... керек. Жоғарыда аталған жүйе халықты виктимизациялық
алдын алудың ... және ... ... ... көзқарасымызша, қылмыс жәбірленушілеріне жәрдем көрсететін
Ішкі Істер ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуге қатысса жөн болар еді: тұлғанынң
виктимділігіне себеп болатын жағдайларды ... ... ... ... тенденцияларын анықтау; қылмыс жәбірленушісінің тұлғасын
талдау; қылмыстық ... ... ... ... ... көмек
көрсету; жәбірленушіні қылмыскердің теріс ... ... Бұл ... ... ... қорғау құралдарын ұстап жүру керек.
Оларға ... ... ... с ... ... и ... Аталғандарды айта келе елімізде виктимологиялық ... ... мен ... ... ... ... ... көмек көрсететін қызметтер мен фондтарды құру керек.
Мұндай фондтар АҚШ, ... ... ... ... Голландия,
Испания мемлекеттерінде бар. Олардың қызметі:
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын виктимологиялық алдын алу субъектілері,
түрлері, қылмысты алдын алуға бағытталған негізі ... ... ... ... көрініс тапқан (1-кесте).
Виктимологиялық алдын алудың субъектілер жүйесін бір мақсатты көздеген,
құқықтық, ақпараттық, және өзге байланыстарды құрайтын ... ... ... ... ... ... ... облыстық және
жергілікті өзін-өзі басқару органдары, барлық деңгейдегі және түрдегі ... ... ... беру ... ... ... ұйымдары, халықты
жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау ұйымдары.
2)мамандандырылмаған құрылымдар: қоғамдық, ведомстволық, ... ... мен ... саяси партиялар, БАҚ, Жастар
ұйымдары, кәсіби одақтар, күзет агентстволары, ... ... ... және т.б. ... ... бағалалауы бойынша,
виктимологиялық алдын алудың 83,6 %-ын ішкі ... ... ... ... ... ... де ... көрсеткіштер келесідей ұйымдарға
тиесілі: білім беру органдарына 54,7%-ы ... ... ... ... ... ... ... тұлғасын зерттей келе, мүмкін
жәбірленушілердің щеңберін анықтауға болады. ... ... ... тұлғалар құқық қорғау органдарының назарындағы ... ... ... арқылы анықталуы мүмкін. Пайдақорлық-зорлық
қылмыстарының виктимологиялық профилактикасын ... үшін ... мен ... ... ... ... ... зор. Бұл
жағдайлар масштабы, даму деңгейі арқылы ерекшеленеді. Соған байланысты,
макро және ... ... ... ... болады. Ұлтаралық
қайшылықтарға байланысты ұйымдаспаған көші-қон макроситуацияның мысалы бола
алады. ... ... ... ... нағыз мысалы бола алады.
Теріс сәттерді жүзеге асыру ... ... ... ... және
потенциалды және потенциалды емес болып бөлінеді.
Виктимологиялық алдын алу шаралары келесідей екі ... ... ... ... кесуге бағытталады. Оларға келесілер жатады:
а) ... ... ... ... ... білудің жолдарын
көрсететін арнайы ... ... мен ... ... ақпарат құралдары арқылы белгілі бір территорияда орын алған
қылмыс туралы дер кезінде халықты хабарландыру, ... ... ... ... ... өзін қалай ... ... ... ... ... ... ... кіруін болдырмау мақсатында азаматтарға
техникалық және физикалық көмек көрсету;
в) қылмыстың орын алуына ыңғайлы жерлерге ... ... қою, ... ... ... ... скверлерді жарықтандыру;
г) ата-аналармен, балалар мекемелері қызметкерлерімен сұхбат жұмыстарын
жүргізіп тұру, оқушылармен, мұғалімдермен, өзге оқу орны ... ... тап ... жағдайда не істеу керектігін түсіндіретін
әңгімелер ұйымдастырып ... ... ... ... ... ... мен ... маркировкалау, көлік ұрлықтарын төмендетуге бағытталған шараларды
ұйымдастыру;
е) ... ... ... ... инкассаторлармен,
сатушылармен, кассирлармен, жиналыстар ... ... мен ... ... өткізу.
Екінші топқа қылмыс жәбірленушісінің жеке ... ... ... ... ... Мәні бойынша бұл жеке виктимологиялық
алдын алу шаралары екі ... ... ... ... жеке
қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... қою, жеке қауіпсіздік құралдарын беру (мылтық,т.б.,). Ал екінші
топқа жәбірленуші ... ... ... ішкі ... ... ... ... Яғни, түсіндірме жұмыстарын өткізу, өзін-өзі
қорғау ... ... [88,172 ... алдын алу жәбірленушілердің рецидивті мінез-құлқын
алдын алуға бағытталады. Алайда, криминалды виктимология тек ... ... ғана ... деп ... ... ... еди, криминалды виктимология өзге де жәбірленушілерді зерттейді.
[91, 14б.]
Соңғы 9 жыл ... ... ... бойынша қылмыс түрлерінің
өскенін байқауға болады. Қылмыстардың көбісі ... жоқ ... (+ 16,9%), ... ... ... ... (+ 19,6 %), ... қорғау
органдарына қатысты (+39,2 %) жүзеге асырылады. ... ... көп ... ... ... ... ие, эгоцентризмге ие, алкогольды қабылдайтын адамдар болады деп
көрсетеді зерттеулер. (Г. Й. Шнайдер т.б.). ... ... ... келесі негіздерге байланысты жіктеледі: ... ... орын ... ... ... ... ... жағдайда жәбірленуші өзіне өзі зиян келтіреді, бейтарап жағдайлар, бұл
жағдайда жәбірленуші ешқандай ... ... б) ... ... ... ситуациялары, әріптестік ситуациялары ( заңсыз аборт
жасау) . ... ... ... ... анықтау барысында оның 3 деңгейін бөліп көрсетуге болады:
жалпыәлеуметтік, арнайы, жеке (индивидуалды.).
Жалпыәлеуметтік деңгей- ... ... ... ... ... мен ... ... мен жоюға,сондай-ақ
азаматтардың виктимділік деңгейін төмендетуге бағытталған әлеуметтік
мақсаттар мен міндеттердің ... ... ... бір топ немесе топ жиынтығының виктимді
құрамының жүзеге асырылуын ... ... ... ... ... ... ... асырылатын іс-шаралардың
жиынтығы.
Жеке (индивидуалды ... ... ... ... қылмыскерлердің құрбаны болуы мүмкін адамдардың ... ... ... ... және өзге ... қамтамасыз
етуге бағытталған алдын алу жұмыстары. Жеке индивидуалды профилатиканың 3
түрі көрсетілген: Алдын ала ... ... ... ... ... ... профилактика келесілерді
құрайды:
1) алдын алу ... ... ... ... ... ... адамды анықтау;
2) алдын алу жұмыстары ... ... ... ... ... алу шараларын жүргізу;
3) аталған тұлғаның индивидуалды сипаттамасына байланысты тәрбиелік-алдын
алу, оқу, психо-коррекциялау жұмыстарын ;
4) келтірілген зиянның орнын толтыруға ... ... ... жағдай- криминологиялық жағдайдың бір бөлігі бола отырып,
зорлық-пайдақорлық зорлық қылмыстарының орын алуына себеп болатын немесе
орын ... ... ... ... мен ... ... жағдайдың динамикасы келесідей кезеңдерден (этап) тұрады:
1) тұлға-құрушылық виктимділік деңгей;
2) ... алды ... ... ... ... ... кейінгі виктимділік деңгей;
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын жүзеге асыру кезіндегі виктимологиялық
жағдайдың негізгі құрылымдық элементтері ... ... ... ... ерекшеліктері, жәбірленуші ... ... ... және ... ... жағдай,
жәбірленуші мен қылмыскердің өзара ықпал ету сипаттамасы.
Ғылыми зерттеудің ... ... ... ... ... көрсеткіштері болып табылады. Соған сәйкес
Қазақстан Республикасындағы халықтар арасындағы виктимизация деңгейінің
өскенін ... ... ... ... жалпы және жеке деген
түрлерге бөлінуі практикада қалыптасқан.
2. Пайдақорлық –зорлық қылмыстарын жеке виктимологиялық алдын алу
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының жалпы виктимологиялық ... ... ... ... ... саяси-әлеуметтік,
психологиялық факторларды анықтау мен жоюға бағытталған қызмет ... Ең ... ... емес ... ... ... ... және әлеуметтік тұрақтануына жағдай жасап, социумдағы моральды-
психологиялық қатынастарды жақсарту қажет [90,25 б.]. ... ... алу ... ... ... ... ... Қылмыстылықты жою мен тоқтатуға бағытталған шаралар
аталған талдаудың нәтижесі болып табылады. Аталған шараларды ... ... ... ... ... ... кешенді жүйесін құру керек.
Сондай-ақ, алдын алу шараларын құқық қорғау ... ... не ... ... өзге ... бірлесіп жүзеге асыру керек. Пайдақорлық-
зорлық қылмыстарын ... ... алу ... ... ... факторларды жоятын экономикалық, идеологиялық,
құқықтық, ақпараттық-техникалық шаралармен жүзеге асырылуы тиіс. Халықтың
құқықтық сауаттылығын ашу керек. Яғни, ... ... ... ... және ... ... ... Виктимологиялық алдын
алудың тиімді жүзеге асырылуы ... ... ... ... ашу т.б.) де ... жөн.
Жоғарғы оқу орындарында виктимология курсын міндетті түрде оқыту, сонымен
қатар, Қазақстан ... ІІМ ... оқу ... ... ... ... ... қылмыстарды
виктимологиялық алдын алу» пәндерін оқыту жөн болар еді. Сонымен құқықтық
оқытумен қатар Алматының әр ... ... ... психотренинг, семинарлар
өткізетін орындарды ұйымдастырған жөн деп ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын бағдарлама
қабылдаған жөн деп ... Бұл ... іске ... ... атап ... мінез-құлықты наихаттайтын заңнама нормаларын ауызша және
жазбаша түрде түсіндіру.
Бала ... ... ... ... қол ... ... ... не істеу керектігін түсіндіретін әңгімелерді өткізу.
«Қалай қылмыс жәбірленушісі болмауға болады?»,-деген ... ... ... және ... ... ... бағытталған
конкурстар, олимпиадалар, викториналар өткізіп тұру.
Сонымен қатар, виктимдігі жоғары объектілер мен ... ... Осы ... ... ... ... қаланың арнайы
виктимологиялық картасы жасалынуы керек. Картада келесідей мәліметтер болуы
керек: жасалған қылмыс ... ... ... ... ... ... ... алдын алудың негізгі әдісі-құқықтық тәрбие беру
болып табылады. ... ... ... ... ... ... қажетті қорғану бойынша қылмыстар
жасалады.
Әсіресе виктимділік көрсеткіштеріне ие халық ... ... ... ... Тек сол ... ғана виктимологиялық алдын алу
жағымды нәтижеге жеткізеді. Бұл жерде қылмыс құрбандары болған ... ... ... ... ... ... ... орын
алатыны туралы теле, радио құралдары ... ... ... ... керек. Сондай-ақ құрбандардың сенгіштігінің ... алып ... ... ... отырған жөн.
Құқық қорғау органдарының қызметкерлері өздерінің лекцияларымен,
әңгімелерімен, сұхбаттарымен ... абай ... ... ... ... ... қарауға, қауіпсіздік шараларын сақтауға тартуы керек.
Пайдақорлық-зорлық ... жол ... үшін ... ... ... салу ... Олар:
Кешке қарай бөгде адамдардың назарын ... ... ... ... жөн. Оларды көрсетпей тағып немесе мүлдем
алып тастағаныңыз абзал.
Ақша мен ... ... ... ... тырысыңыз, одан да
оларды киіміңіздің ішкі қалтасына салып қойыңыз.
Сөмкені қолтығыңыздың астына ұстап, бір иығыңызға асып жүріңіз.
Банкоматтан ақша ... ... өте сақ ... біреудің сізді
аңдуынеа жол бермеңіз.
Ешқашанда ақшаңызды жол үстінде санамаңыз.
Кафеде немесе ресторанда ... ... көп ақша ... ... көрсетпеңіз.
Егер біреу лифтіде сізге ... ... ... ... ... ол ... қай ... тұрғаныңызды анықтауға көмектеседі.
Кешкі уақытта жақын туысқандарыңызды, ... әйел ... ... мен қарт ... ... ... ... алу немесе шығарып салу керек.
Жолды қысқарту жолымен қараңғы тар ... ... адам ... көшелермен жүргеніңіз абзал.
Шабуылдардың көбісі подъездерде, лестницаларда, үйлердің маңында
жасалады. Кез-келген шуға назар аудару керек. ... ... алу ... ... ... ... бас ... Пайдақорлық –зорлық қылмыстары виктимологиясының тенденциясы
Мінез-құлқына байланысты соған қатысты ... ... ... ... ... ... коррекциялау мақсатымен оған
әсер ететін криминогенді факторларды жою мен бейтараптандыруға бағытталған
мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... жеке ... алу деп ... Полициямен жүзеге асырылатын жеке виктимологиялық
алдын алу шаралары келесідей жүзеге асады:
Бұрын сотталған ... ... ... ... мен ... ... ... мінез-құлқын жалғастыруға болмайтындығын айту.
Құқыққа қайшы мінез-құлықтың себептерін және одан туындайтын жағдайлар
туралы ... ... ... ... мен ... ерте және ... жеке алдын алу, сондай-ақ,
рецидивтік алдын алу бар. Мінез-құлқына, ... ... ... ... ... жәбірленушісі болуы мүмкін адамдарды анықтап,
оларға байланысты ... ... ... виктимділікті толық жою
немесе төмендету жеке виктимологиялық профилактиканың мәні болып ... ... ... ... ... ... ... виктимді сипаты
мен қасиетін жүзеге асырмау арқылы оны коррекциялау, яғни, алдын алу. Жалпы
алғанда жеке виктимологиялық алдын алудың мақсаты ... ... ... ... ... құрбаны болуы мүмкін адамдарды
анықтау.Аталған адамдардың виктимділігіне әсер ететін ... ... ... ... ... әсер ету. Анықталған
адамдардың мінез-құлқы мен өмір сүру жағдайын бақылау.
Айтпағым, ішкі істер органдарымен жүзеге асырылатын жеке ... алу ... ... ... ... мінез-құлқына, әлеуметтік жағдайына байланысты қылмыстың
жәбірленушісі болуы мүмкін адамдарды анықтау;
б) аталған ... жеке ... ... ету, ... беру,
тәрбие жұмыстарын жүргізу.
Жеке виктимологиялық алдын алудың тиімділігін ... ету үшін ... ... ... ... және ... пен
толықтылық, шындық.
Жеке виктимологиялық алдын алуды ұйымдастыруда келесідей негізгі
кезеңдерді бөліп ... ... ... ... ... тұлғаларды анықтауға, адамдарға
теріс әсер ететін мироорта элементтерін ... ... ... ... және ... ... әсер етуге бағытталған
ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... ... ... қорытындысын тексеруге және талдауға бағытталған,
алдына жаңа мақсаттар мен ... ... ... ... ... әдістері мен жолдары барлығына айқын. Айта
кететін бір жайт, ол қылмыстың жәбірленушісі ... ... ... ... жүргізуге негізделеді. Жоғары виктимділік деңгейі бар
адамдарды анықтау жүргізілмейді десе де болады.
Атап айтып кеткеніміздей, қылмыстың орын ... ... ... зорлауда, денсаулыққа зиян келтіруде) негізгі рөлді жәбірленуші
тұлғасы ... оның ... ... ... Жәбірленушінің
психологиялық, жеке , әлеуметтік, адамгершілік ... ... ... ... деңгейін туғызады.
Жеке виктимділік түрлі формада көрініс табуы мүмкін. Мысалы, алаяқтық,
зорлау қылмыстарының жәбірленушісінде (көп ... ... ... адам ... қылмысының жәбірленушісінде (азырақ ... ... ... ... ал ұрлық қылмысында-
пассивті, байқамаудан, назар аудармаудан ... ... әр ... та, ... виктимологиялық жағдайлар мен факторларды жан-жақты
зерттесек те, мемлекетіміздегі экономикалық ... ... ... ... те ... өзінің іс-әрекетімен қылмыстың орын
алуына септігін тигізіп жататын салдыр-салақ, ... ... ... ... ... та бұлай дей келе виктимологиялық алдын алу
мүлдем қажетсіз деп айту қате ... ... орай ... ... ... ... ... іске асатын екі бағдарламаны қолдануға
болады.Олар:1) жоғары виктимділік ... ие ... ... ... ... виктимділікті коррекциялау бағдарламалары.
Жоғары виктимділік деңгейі бар адамдарды, оның ішінде жеке виктимділі
мінез-құлқы барларды анықтау болжау ... ... ... ... ... қиын ... ... табылады. Ал егер де виктимді
тұлға туралы көп мағлұмат жиналса, оның ... мен ... ... ... ... виктимді мінез-құлықты да атап көрсетуге болады. Қылмыстың
орын алуында ... де рөлі бар. ... ... ... ... ғасырдың ортасынан бері дамыды. Кейінгі жылдары құрбан мәселесі көбейіп
кетті.
Виктимологиялық ... ... ... бар: ... әсер ету объектісі ... ... ... мен ... ... Виктимологиялық профилактиканың өзіндік
мақсаты болады. Виктимологиялық профилактиканың өзіндік ... ... ... ... ... бағыты
виктимділікке әсер ететін негізгі ... мен ... жою ... виктимологиялық адын алу келесідей үш компоненттен құралады:
жәбірленушінің мінез-құлқы мен тұлғасына әсер ететін, ... ... мен ... жоюға бағытталатын жалпы
виктимологиялық профилактика.
Жеке ... ... ... ... ... мінез-құлқы мен жеке сипаттамаларына сәйкес қылмыс жәбірленушісі
болуы ... ... ... ... ... қатысты тәрбиелік, оқыту жұмыстарын жүзеге асыру.
3) Кейінге қалдырылмайтын ... ... ... ... мен ... ... (жынысы, жасы,
әлеуметтік жағдайы, т.б) және құқықтық (құқықтық мәдениет, ... ... ғана ... ... ... тұлғаның ерекшеліктері мен
мінез-құлқын көрсететін мағлұматтарды да ... ... ... ... мәселені шешуде әдістемелік қамтамасыз ету маңызды
орынға шығады. Жеке виктимологиялық мінез-құлықты ... ең ... ... ... табады. Қылмыстылықты болжауда қатыстылық принципі
маңызды рөлді атқарады. Белгілі бір құбылыстарды болжау ... ... ... ... Екінші принципі- жүйелілігі болып табылады. Кең
мағынада, виктимологиялық мінез-құлықты болжай білу адам мен оның ... ... ... ... ... ... ... ал тар мағынады,
виктимологиялық мінез-құлықты ... ... ... ... ... ... ... бағыты бойынша индивидуалды
виктимологиялық мінез-құлықты ... ... ... жатады, өйткені оны
болжау үшін қазіргі кездегі, өткен ... және ... ... ескеріледі. Виктимділіктің деңгейі мен оның белгілерін
анықтау арқылы нақты бір тұлғадағы виктимділік деңгейін ... ... ... оны ... ... ... ... құтқару шарасы іске асады.
Дәл осы кезде белгілі бір адам бойындағы ... ... іске ... Мұндай бағдарлама 2 нысанда жүзеге асырылады:
тікелей және ерте. Жеке ... ... ... ... асыру екі
нысанда жүзеге асырылады: тікелей және ... ... ... ... ... және аталған тұлғаның виктимділік ... әсер ... ... ... ... тікелей виктимологиялық профилактика
арқылы жүзеге асыру.
Тікелей профилактика қылмыстың ... ... ... жүргізілсе, ал
ерте профилактика қылмыс құрбаны болуы мүмкін, ... ... ... ... Мысалы, егер адам автобуста ... ... ... ашып ... ... ... ол болашақ
жәбірленуші болуы мүмкін. Біз оны тікелей ... ... оның бұл ... неге ... ... ... ... қылмыс орын алуы
мүмкін екендігін ескертуіміз керек. Ал ерте ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқы арқылы не
болмаса мүліктік қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... өзінің материалды жағдайына байланысты адамдарды анықтап олармен
алдын алу жұмыстарын жүргізу орын ... ... ... ... ... ... ... әңгімелерді жүргізу ... ... ... жәбірленушілерге ғана емес, ... ... ... байланыстарына, микроортасына да жүргізілуі
керек. Индивидуалды ... ... ... ... субъект) субъект пассивті субъектке әсер ету ... ... ... ... ... ... трансформациялауға, оның мінез-құлқын
өзгертуге тырысады.
Индивидуалды әсер ету шараларын 2 түрге бөлуге ... ... және ... ... Сендіру шаралары қорғау, сондай-ақ, тәрбиелік
сипатта өтеді. ... ... ... ... ... болмау керек деген
түсіндірулер, өзіңнің мүлкін мен ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың жасалуына алкогольді ішімдіктер әсер етеді, ал оларды
алдын алу үшін ішімдік ішуді ең алдымен виктимологиялық ... алу ... ... ... ... ... алдын алуүшін
квартираларды сигнализацияландыру, техникалық және өзге ... ... ... жөн.
Жеке виктимологиялық профилактиканың объектілері болып келесілер табылады:
Виктимді мінез-құлықты құрайтын факторлар мен ... ... ... өзге ... ... қылмыстың жәбірленушісі
болатын нақты тұлғалар.
Қылмыстың жәбірленушісі болуы мүмкін тұлғаларды екі топқа бөлейік:
1) ... ... ... алу ... ... ... ... ететін
маргиналды азаматтар категориясы (жезөкшелер, наркомандар, соттылығы
барлар.
2) өзінің рөлдік, ... ... ... ... ... ... заңға бағынатын адамдар (инкассаторлар, банк қызметкерлері,
әскери қызметкерлер, құқық қорғау органдарының қызметкерлері, күзетшілер,
әйелдер, кәмелетке толмағандар, мүгедекдер мен ... ... ... мен жеке кәсіркерлер, жедел медициналық көмек қызметкерлері,
сауда қызметкерлері, музей, ломбард, антиквариат ... ... Бұл ... ... ... ... ... жүзіндегі
қызметті атқарып тұрған абзал.
Алматы қаласы мен Алматы облысы ДВД полиция ... ... ... ... пайдақорлық-зорлық қылмыстарының жеке виктимологиялық
алдын алу объектілерінің категорияларын анықтауға мүмкіндік берді:
Өзінің физикалық, психикалық, ... ... өмір ... ... ... ... ... потенциалды жәбірленушісі
болатын заңды мақұлдайтын, заңды ... ... ... ... ... нормалары қолданылған адамдар.
тұрақты құқыққа қайшы мінеді адамдар (қылмыс жасауға бейім).
медициналық есепте тұрған өзге адамдар. Тұлғаны ... ... ... жеке ... болжу жүзеге асырылуы керек. Жеке
виктимологиялық ... ... ... ... дағдыларын,
қабілеттіктері мен білімдерін талап ететін үлкен қызмет болып табылады.
Тұлғаның өткені мен қазіргісі, оның ... ... ... ... ... ... мінез-құлықты болжауға негіз ... Жеке ... ... ... ... тұлғаға қатысты
қылмыс жасалуы мүмкін деген болжамның іске аспауына бағытталады. Виктимді
мінез-құлықты ... мен жеке ... ... ... ... Виктимологиялық профилактика бұл тұлғаның мінез-құлқын,
байланыстарын, ниетін жан-жақты және тұрақты ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін жоспарын
құру қиын мәселе. Алайда, жеке ... ... ... жұмыс жоспары
келесідей жұмыстарды қамтуы мүмкін: Виктимді тұлғаны сипаттайтын және сол
тұлғаға ... ... алу. ... ... барлық қоршаған
ортасын анықтау (тұрғылықты орны, ... ... орны мен ... ... ... мен демалатын орны). Анықталған тұлғамен және оның ... ... ... сұхбат жұмыстарын жүргізіп тұру, көршілерін
сұрастыру және сол сияқты т.б. ... ... Жеке ... арқылы
тұрғылықты орны бойынша виктимді тұлғаның мінез-құлқына бақылауды жүзеге
асыру. Оқу орны ... сол оқу ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Жеке виктимологиялық профилактикаға оң ықпал ете алатын өзге де ... ... ... қол ... ... объектілерін қорғау
(сигнализация орнату), қажетті ... ... ... ... қол
сұғушылық жасалуы мүмкін жәбірленушілерге кеңес беру.
Әр ... ... ... ... әсер етудің өзіндік
ерекшеліктері бар: ... ... ... ... ... Жедел қызметтің жағдайы. ... типі мен ... ... ... ... орын ... ... нақты виктимогенді факторлар мен жағдайлар және т.б.
Сонымен қатар қылмыс құрбаны болуы мүмкін адамдармен ... ... ... ... ... Жәбірленушілерді қылмыс құрбаны болудан
сақтандыратын бірден-бір негіз- ... ... ... беру ... ... ... және өзге ... білу оларды
қылмыс құрбаны болудан сақтандырады.
Жеке виктимологиялық профилактика жоғары виктимділікке ие тұлғаларды
анықтау мен олармен қылмыс ... ... ... тәрбиелік-қорғау
шараларын жүргізуге бағытталады. Жеке виктимологиялық профилактика ... ... ... ... ... Жеке индивидуалды алдын алудың
негізгі де маңызды түрлерінің бірі әңгіме, ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың қаншалықты зиян екендігі
түсіндіріледі. [90].
Қорыта ... Ішкі ... ... ... мен құрылымдарымен
жүзеге асырылған шаралардың практикалық маңызы зор. Мысалы, «Правопорядок»
(қоғамдық тәртіп пен қоғамдық қауіпсіздікке ... ... ... алу
мақсатында қызмет атқарады), «Арсенал» (заңсыз сақталған атылатын қаруды
алуға бағытталған жұмысты жүзеге ... ... быт» ... құқықбұзушылықты алдын алу мақсатында қызмет ... и ... ... ... ... ... сақтауға байланысты қылмыстарды алдын алуға бағытталған жұмысты жүзеге
асырады)т.б. Біздің ойымызша, аталған шараларды ... ... ... ... алып қана ... оларды азайтуға, халықтың
виктимділігін төмендетуге ... ... ... алу ... деңгейінің төмендеуіне, сонымен
қатар тұрақтануына мүмкіндік туғызады.Аталған қылмыстар ... ... ... жүзеге асырумен қатар олардың нәтижелері
айқындала ... жөн. ... ... ... ... алдын алуды
жүзеге асырумен қатар олардың нәтижелері ... ... ... ... ... мәліметтерге қарағанда қай қылмыстан қанша қылмыс
құрбаны болғаны туралы, ол туралы жалпы ақпарат болуы керек, ... ... өзі ... орын ... ... ... ... Біздің пікірімізше,
құрбантану көрсеткіштері жалпы қылмыстың статистикалық құрамдас бөлігі және
ол Қазақстан Республикасында тіркеу объектілерінің қатарына енуі ... ... ... ... ... аул, ... мен қылмыстық жағдай туралы толық және жеткілікті ... ... ... ... ... ... алдын алуға
қазіргі уақытта ушығып,қылмыстардың кең таралған ... оған ... ... ... ... қылмыстары кешке қарай жасалады, өйткені бұл
уақыт циклі ең криминогенді кезең ... ... ... 18 ... пен ... 02 сағат аралығында жасалады. Ішкі ... ... ... алу үшін ... міндеттерді алдына қояды:
1) қылмыстылықты азайту мен тоқтатуды ... ету, ... ... ... тұру. Бұл міндет халықты, БАҚ, мемлекеттік
құрылымдарды іске қатыстыру арқылы жүзеге асуы мүмкін.
2) қылмыстың орын алуына ықпалын тигізетін ... мен ... ... ... ... ... ... мен жою мақсатында шараларды
қолдану. Бұл мақсатқа жету үшін ішкі істер органдарының құрылымдары, ... ... ... бір ... ... жағдайды анықтау
мақсатында бақылау жұмыстарын жүргізу керек. Сонымен ... ... ... ... ... жоспарын құру қажет.
3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, ... ... ... ... оны ... адамдарға қатысты шаралар қолдану. Бұл
міндетті тиімді жүзеге асыруда ең ... ... ... ... ... ... ... қызметі зор болмақшы
4) қылмыстылықты алдын алу жұмысына қоғамдық ... ... ... ... Бұл ... ГОРРАЙОВД басшылығының тарапынан
көңіл бөлуді талап етеді. Сонымен ... ... да бұл ... ... Бұл ... ... болуы мүмкін:
Біріншіден, қызмет ететін территориядағы
криминогенді жағдайды ай сайын талдау арқылы. ... ... алу ... ... және ... ... ... жүзеге асыру арқылы. Үшіншіден, полиция қызметкерлерінің жұмысының
нәтижесін бағалау мақсатында материалдарды дайындау ... ... орын ... ... ... жағдайларды өздерінің ... ... ... азаматтарға, ұйымдарға, кәсіпорындарға,
жергілікті өзін-өзі басқару органдарына хабарландыру ... ... ... алу ... ... үшін ... мен қоғамдық
бірлестіктерді жұмылдыру арқылы.
Қылмысты алдын алудың бір жолы- ... ... ... ... деп ... ... ... дегеніміз-қоғамның,
әлеуметтік топтардың виктимизациясын жүйелі, ұйымдасқан түрде бақылау
мақсатымен жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ұғымын
енгізген жөн деп санаймын. Дұрыс ақпаратты қалыптастыру үшін ... ... енуі ... ... ... ... мамандығы,
лауазымы, әлеуметтік дәрежесі т.б. Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын алдын
алу үшін жәбірленушілерге көмек көрсету орындарын құру ... ... ... ... ... ... бар. 1997 жылы ... келесідей үкімет емес ұйымдар ашылған: «Даймонд» ассоцияциясы,
«Шанс» кризистік орталығы ашылған болатын. Ал Қазақстанда ... ... ... ... мен ... ... ... байланысты
қылмыстар болса, бітімгершілікке келтіру практикасы қолданылады. (Victim-
offender Reconciliation Program. ... алу ... ... айта ... ... нақты кәсіпорын,
аудан,қала, қандай да бір аймақ жайында айтуға ... ... алу» ... ... болып келеді, себебі, орын алған
бар нәрсенің алдын алу мүмкін болмай жатады. Ал, қылмыстылық ... ... ... Бұл ... алғанда оған дау айтуға болады, ... ол ... ... ... қалыптасқан ұғымды өзгертіп жатқанның қажеті
болмас. Мұндағы ... ... ... ... ... баса көңіл бөлу,адамдарды қылмысқа жібермеу.
Бұл алдын алу терминімен қатар «сақтандыру» термині де қолданылады. Кейбір
авторлар бұл екі ... ... ... ... оның ... бар деп те ... ... ... ... ... ... ... қатысты айтады, бұл ретте қылмыстың ойластырылуы,
оны жасауға дайындалу фактісін дер кезінде ашу және ол фактіге шара қолдану
жайында сөз ... ... ... алу термині даусыз деп саналмайды,себебі орын алған
бар нәрсенің алдын алу мүмкін емес. Қылмыстың ... ... пәні ... ... ... ... Статистикалық мәліметтерге
сүйенсек, жыл басынан бері облыс аумағында 14 544 қылмыс тіркелген. ... ... ... ... бұл ... 8390-ды құраған болатын.
Көрсеткіштердің артуына облыстық прокуратураның статистикалық мәліметтерді
жөнге келтіруі де себеп болып отырғанын айта кету ... ... ... тәртібін жақсарту, жаңа электронды технологиялар мен әдістерді
тәжірибеге енгізу нәтижесінде қылмыстылық ... ... ... ... ... деректермен дәлелденеді.Жалпы, қылмыспен
күресте оңды нәтижелерге қол жеткізу үшін жалғыз құқық ... ... ... ... тапсырмасында қылмыспен және құқықбұзушылықпен
күрес міндеті құқық қорғау органдарымен ... ... ... да ... ... ... ... алу аясында елімізде заңдар мен
нормативтік ... ... ... ... ... ... толықтырулар мен өзгерістер ... ... Оның ... профилактикасы туралы», «Тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы»,
«Қоғамдық тәртiптi ... ... ... ... ... ... мен
басқа да құқықтық актілер бар. Солардың қатарында ... ... ... ... ... алу туралы 2011-2013 жылдарға арналған ... ... ... Осы құжаттың тиісті деңгейде орындалмауы –
қылмыс пен құқықбұзушылықтың өсуіне ықпал етіп ... ... ... айтқанда, жекелеген қала, аудан әкімдері ... ... ... ... ... ... ... көзбояушылыққа
жол беруде. Аталған комиссияның отырысында көбінесе жергілікті ішкі ... ... ... ... ... ... себептері,
олардың алдын алу, жолын кесуге бағытталған нақты іс-шаралар қабылданбаған.
Осыған ... ... ... заңдар мен аймақтық бағдарламаның
орындалуын қамтамасыз ету мақсатында облыстық ... ... ... ... ... ... ... жандандырылып,
жергілікті атқарушы органдар мен құқық қорғау органдарының жұмыстарын
үйлестіру іс-шаралары ... ... ... Тау самалы және Боралдай
ауылдарында орын алған келеңсіз оқиғаларды еске ... ... ... ... ... етуде барлық мемлекеттік
органдар, ұйымдар, қоғамдық бірлестіктер мен жеке азаматтар да ... ... ... ... ... діни ... мен ... 28 қылмыс тіркелген.Сонымен қатар, шетел азаматтары 139 қылмыс
жасап, ... ... осы ... салыстырғанда бұл көрсеткіш 183,6
пайызға өскен. Алдыңғы жылдары шетел азаматтарының тек ұрлық ... ... биыл 7 ... кісі ... 13 ... 6 қарақшылық, 10
қасақана денсаулыққа ауыр зиян ... ... ... ... ... салыстырғанда діни экстремизммен, терроризммен күресуде бірқатар
жұмыстар ... алға ... ... ... емес діни ... ... аумағында ашық түрде ауыр қылмыстар жасауы алаңдатады.
Қазіргі уақытта мемлекет қылмыспен күресуге ... ... ... ... ... ... ... нығайтуға, жаңа ... ... ... ден қоюда. Соған қарамастан, ішкі істер
органдарындағы учаскелік полиция ... ... ... ... әлі де ... ... прокуратура органдары жүргізген тексерулерде ... ... ... ... ... полиция инспекторлары өз деңгейінде
жұмыс атқармайтыны, халықпен тығыз байланыс ... ... ... ... алу үшін ... шалдыққандарды және есірткіден
айықтыруға арналған сауықтыру орындарын салу, тұрмыстағы зорлық-зомбылықтан
жапа шеккен ... ... ... ... ... ... қылмыстық жазасын өтеу мекемелерінен босатылғандарға ... ... ... ... ... жері жоқ, тәрбиелеу
колонияларынан оралған және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған өзге де
жасөспірімдерді ... ... және ... ... құру сияқты іс-
шараларды барлық мемлекеттік органдардың қатысуымен ұйымдастыру қажет.
Қазіргі таңда 22 орындық дәрігерлік ... ... мен 90 ... ... ... тек ... ... ғана орналасқан. Ал, қылмыс
жайлаған аймақтар мен Алматымен шектес аудандарда мұндай орталықтар мүлдем
салынбаған.
Осыған байланысты, ... ... ... ... ... аталған
орталықтарды құруға қаржы мәселесін шешу туралы ұсыныс айтылды.
Халықпен тығыз байланыс орнату, жиі кездесулер өткізіп, ... ... ... ... жұмылдыру қылмыспен күресудің тиімді ... ... бірі ... ... шығармаған жөн.
Еліміздің құқық қорғау жүйесінің ұйытқысы прокуратура ... ... ... ... ... ретінде оның қадағалау
қызметінің тиімділігін арттыру қажет.Алдағы уақытта ... ... іс ... ... ... ... етеді. Осы жұмыс аясында
сотқа дейінгі іс ... ... рөлі мен ... ... ... ... ... функциясының құрамдас бөлігі
ретінде прокуратура органдарының қоғамға елеулі қауіп пен қиындық тудыратын
қылмыстар ... ... ... тексеруі арқылы арттыру
қажет.Прокуратура органдарының құқық ... ... ... үйлестіру
функциясының, оның ішінде осы функцияны тиісті құқықтық регламенттеу ... ... одан әрі ... ... Ішкі ... органдарының басты
міндеттері қоғамдық тәртіпті қорғау және қоғамдық ... ... жеке ... ... қарсы қылмыстарға және басқа да ... ... ... ... ... Азаматтардың қауіпсіздігі мен
тыныштығы, еліміздегі қылмыстың жай-күйі пен ... ... ішкі ... ... қызметінің тиімділігіне байланысты, сондықтан
ішкі істер органдарын жетілдіру процесі қылмыстық көріністер мен құқық
бұзушылықтардың ... ... ... ... әрі барабар әрекет етуін
қамтамасыз етуге бағытталуға тиіс.Бүгінде ... өмір сүру ... бір ұшы ... ... ... ... болуына
байланысты. Құқықтық сауаты жоғары ... ... ... кепіл болатыны белгілі. Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын алдын
алуда жедел-іздестіру шараларын ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысында қылмыстың орын алуына
септігін тигізген себептер мен жағдайларды анықтап, өзінің құзыреті шегінде
бұл қылмыстылықты жоюға бағытталған ... ... ... ... қылмыстарына қол сұғушылық әрекеттерін ... ... ... ... ... ... мен ... қылмыстарын
жасауға мамндардырылған топтарды анықтау мен жолын кесуге ... ... ... ... ... ... ... алуда учаскелік полиция инспекторларының белсенді қызметі
тиімді болар еді.
Бұл қызмет келесідей бағыттарда ... ... ... ... ... ... алу ... жүзеге асыру.
Қылмыс жасайтын адамдар туралы, олардың қылмыс жасау тәсілдері туралы
азаматтарды хабарландыру ... ... ... ... алу. Отбасылық-
тұрмыстық жағдайда қылмыстың болуына септігін тигізетін факторлар мен
себептерді, жағдайларды ... ... ... ... мақсатында виктимологиялық білім беру мен құқықтық тәрбие беру.
Ішкі істер органдары жалпы виктимологиялық алдын ... ... ... ... мүмкін: Қылмыстылықпен күресуде ... ... ... мен ... ... ... мен
виктимологиялық алдын алу субъектілерінің қызметі туралы қоғамдық пікірді
қалыптастыру мен ... қол ... ... ... ... ... беру мен
учаске тұрғындарын виктимологиялық ағарту мен құқықтық тәрбие беру.
Зерттеушілердің пікірінше, Ішкі істер ... ... ... ... ... әдістері мен нысандары бар. Әр түрлі криминалды
жағдайлардағы азаматтардың іс-әрекет алгоритмі ... ... ... ... ... мазмұнындағы агитациялық,
түсіндірмелік, ... ... ... ... ... плакаттар
тарату. Газді баллондар мен пистолеттер арқылы қорғану тәртібін белгілейтін
заңнамалық актілерді түсіндіру. Халықтың жеке ... ... ... ... жүзеге асыру, тұрғын үйді қорғау, ... ... ... өзге ... ... ... ... Аудан көшелерін, подъездерді, өзге де қоғамдық орындарды
жарықтандыру, патрульді ... ... ... ... ... қарт адамдармен , инкассаторлармен, күзет қызметкерлерімен сұхбат
жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі қызықты. Олар қылмыстан қорғанудың ... ... ... ... деп ... жүйе ... ... ... үйін ... бір жаққа алысқа немесе
ұзақ уақытқа кеткен кезде бөтен біреудің үйге ... ... ... адамда көре қалса, дереу полицияға ... ... ... ... ... ... ... хабарландырады:
Қойма, тұрғын үй терезелері мен есіктерінің кілтін орнату туралы және
т.б..
Кілт жоғалған кезде ... жаңа ... ... ... құлпыны ауыстыру.
Қылмыскерге психологиялық тұрғыдан әсер ететін заттар мен бағалы
заттарды ... ... ... ... ... ... ... қою, номерлар, инициалдар, яғни, оны жүзеге ... ... ... қою).
Электронды сигнализация құралдарын қою, ... ... ... қою ... ... алдын алуды жүзеге асыруда ішкі істер органдары
виктимділігі бар халыққа әсер етудің барлық ... ... ... әсер ету тікелей (қылмыстың потенциалды жәбірленушісіне қатысты),
сондай-ақ, жанама ... ... ... ... механизмі
арқылы) жүзеге асырылады. Бұл әсер ету учаскелік уәкілетті тұлғалардың
қызметінің ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіштер жоғары болған ... ... ... анықтау да оңайға түсетіні анық.
Пайдақорлық-зорлық қылмыстарын алдын ... ... ... ... ауыстырғысыз рөл атқарады. Ондай ... ... өзі ... ... ішкі істер органдарының өзге құрылымдық
бөлімшелері арқылы ... ... ... ... ... ... ... адамдарды анықтау. Аталған адамдармен қылмыстың жасалуын болдырмау
масатында қоғамдық орындарда спиртті ішімдіктерді ішіп отырған ... ... ... ... ... ... адамдарды
анықтап, ұстау, сонымен ... ... ... ... ... ... ... ету бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу.
Жәбірленушілер мен куәлардың ... ... ... дер кезінде әрекет
ету.
Әрине, азаматтардың ... ... ... ... ... АҚ ... ... қызметкерлері атқаратыны сөзсіз. Ол
қызметке келесілер жатады: Азаматтардың меншігінің қауіпсіздігін қамтамасыз
ету бойынша түсіндірме ... ... ... Шарт ... ... құралдарын орнатуды жүзеге асырады. Қаражат пен ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Меншік
иесінің мүлкін қылмыстық қол сұғушылықтан қорғауға бағытталған ... ... ... жүзеге асырады.
Тәжірибе көрсеткедей, қорғалатын объектілерге жасалатын қылмыстар саны
аз, яғни, бұл дегеніміз, жоғарыда аталған ... ... ... ... алдын алу шараларына келесідей
шараларды ... ... ... ... ... көмек қағидасы бойынша көшелік бақылауды
ұйымдастыру. Бұл ... ... ... ... ... арқылы бір-бірінің
пәтерлерін өздері үйде болмаған кезде қарауын сұрайды. ... ... ... ... есік алдында әңгімелесуге жиналатын зейнеткерлер атқарады.
Олар тұрғындардың бәрін біледі. Бөгде ... емес ... тез ... ... Осы әдіс ... ... алдын алуға көмектесер еді.
Соған байланысты полиция қызметкерлеріне де оңай тусер еді, ал, ... еді. 2) ... ... ... ... ... ... көптеген элиталы үйлер тұрғындары вахтерлер мен күзет
қызметін пайдаланған. Көп жылдық тәжірибе көрсеткендей, аталған шара ... мен ... ... ... бірден бір құралы болып
табылады. Қазіргі таңда жағдайы бар ... ... ... ... отыр. Әдетте қылмыскерлер қай жерде күзет қызметі бар екендігін
біледі, ... ол ... ... ... ... ... қылмыстарын алдын алудың тағы да бір ... ... ... ... ету ... ... Бұл ... заңсыз алу
мен иеленуге жол бермейді. Меншіктің түріне байланысты және оның тұрған
орнына ... ... ... ... асуы керек: Меншіктің
тұрған жері ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... ... және арзан. ... үшін ... ... ... ... ... ... орнату. Коды бар құралдар қылмыскерлерге пәтерге кіруге мүмкіндік
бермейді. ... ... ... жол ... ... ... ... көрсеткендей, әдетте кіреберіс есіктің, терезенің ... ... ... жасалады. Сыртқы есіктер техникалық жағынан берік болуы
керек. Яғни, соққыларға, сындыруларға, вибрацияларға, коррозияларға ... ... ... қылмыстарымен күрес
жүргізудің негізгі бағыттарының бірі- бұқаралық ақпарат құралдары болып
табылады. ... ... ... ... ... ... және
телевизиялық бағдарламалар өте қажет құрал. Виктимологиялық алдын алудың
жаңа құралдарының ... ... және т.б. ... ... ... ... арасында арнайы буклеттер мен қағаздар
тарату керек.Ол жерде қылмыс бола қалған жағдайда адамдар өзін қалай ... ... ... ... қалай алдын алу керек екендігі жазылуы
керек.Аталған ... ... ... ... ... ... қай ... жасалатыны туралы мәліметтер. Пәтерлерге
қылмыскерлердің ... жиі ... ... мен жолдары туралы
ақпараттар. Бөлмені заңсыз кіруден қорғаудың ... ... ... Өте ... ... ... сатып алудың қауіптілігі ... ... ... және өзге де ... үй ... пайда болуы
туралы мәліметтерді полиция органдарына уақытылы хабарлау керектігі туралы.
Күзет сигнализациясын ... ... ... ... ... ... алу ... мемлекеттің, қоғамның, жеке және ... ... жаңа ... ... жаңа қылмыстық іс-
әрекеттердің жасалуына, қоғамдық қатынастардың ары ... орын ... ... ... ... ... және себептілік процесіне
мақсатты ықпал етуі.
Қазіргі заңнамаларда да ... ... ... ... ... ... ... қатынасынан жәбірленген тұлғаға белгілі бір ... ... ... ... ... ... жәбірленуші
тарапынан арандату әсерінен өзін өзі қорғау мақсатында жасалған әрекет
қылмыс деп ... ... ол ... да ... ... ... ... «адам баласының өзін өзі қорғау ниеті жазаланбайды»,
деп көрсетілген.
Швейцарияның Қылмыстық кодексінде «егер құрбан ... ... өзі ... болса» қылмыскерге сот жеңіл жаза тағайындауы
керек деп ... ... ... біздің де мемлекетіміздің қылмыстық
іс жүргізу және қылмыстық заңнамаларында маңызды орын алып отыр. ... не ... ... еместігіне қарамастан кез келген жастағы
тұлға қылмыстың жәбірленуші деп танылуы мүмкін.
Мынаны атап өткен жөн, ... КІЖК ... ... ... мен
мүліктік мүддесіне қылмыс нәтижесінде зиян келтірілген немесе қауіп ... және ... ... қылмыстың жәбірленуші деп танылады. Тіпті құқықтық
қабілеті жоқ ... ... ... ... да қылмыс
жәбірленушісі деп таныла алады екен.
Ғылыми ... ... ... 1947 жылы ... өткен
психиатрлар конференциясында В. ... ... ... жаңа бір саласы – виктимология“ туралы
баяндама жасаған сәтінен қалыптаса бастаса керек. 
1948 жылы АҚШ-та Ганс фон ... ... және оның ... ... ... ... психиатр  Ф. Вертхем 1949 жылы «Озбырлық бейнесі» деген
кітабын шығарған. Ол кітапта ол, ... адам ... ... үшін ... ғылымы өте қажет деп жазған екен[103].
1958 жылдың желтоқсан айында қылмыстық юстиция мәселелері жөніндегі
голланд-бельгия конференциясында виктимология ... ... ... ... ... көп ұзамай Жапонияда да ... ... ... ... ... кейін АҚШ-та арнаулы
виктимологиялық клиника ашылды [104, 11б]. ... ... ... «
құрбанның нағыз құрбанға айналу процесін» айқындайтын «виктимизация» деген
жаңа термин енгізген.
Д. В. Ривманның келесі ойын атап ... ... ... деңгейі
неғұрлым жоғары болса, оның мүшесінің виктимділігінің деңгейі де ... ... ... ... «қылмыспен жәбірленген адамның
қылмыстың құрбаны ... ... ... ... ... ... негізгі ұғымы, категориялары,
олардың көлемі мен мазмұны әлі толық анықталмаса да ... ... ... түсініктемеге ие екендігін айғақтайды.
Осымен қорытындылай келе, «криминалдық виктимология» ұғымына анықтама
беруге, оның ... ... және ... ... ... ... ... көрейік.
Ал зорлық-пайдақорлық қылмыстарының виктимологиялық профилактика мәселесі
өте күрделі нәрсе болып табылады. Виктимология ... ... ... ... болып табылады. Жай адамдардың кейбірі қылмыс құрбаны
болуға бейім болып келеді. Оның ... де сан ... ... ... дайын болмағандықтан зардап шексе, кейбіреуі түнде жүргені үшін,
кейбіреуі тым әлсіз болғаны үшін, ... тым көп ... үшін ... Сол ... жиі қылмыс құрбаны болатын адамдар да бар.
Негізінен ... ... ... ... ... ... жас балалар, әлсіз адамдар танылады. Қылмыс құрбаны латынның
victimology сөзінен шыққан. Яғни, ол ... ... ... зерттейтін
ғылым дегенді білдіреді. Ал қылмыс құрбанын зерттеу үлкен әлеуметтік мәселе
болып табылады. Ал орыс ... ... ... ... преступления» деп
атайды.
Жалпы алғанда криминология ғылыми қылмыстылықты алдын алуға бағытталады.
Қылмыстылық дегеніміз қоғамдағы ... ... ... ... алатын мәні. Қылмыстылықпен күресу үшін оның түп-төркінін ... Оны ... ... жөн. Ал бұл ... жету үшін
криминология ғылымының ... зор. ... ... ... сол ол ... алдын алу жолында түрлі ... ... ... жолы ... ... ... шеңберінде қылмыстылықты
алдын алу тәсілдері іске асырылады. Мысалға, қылмыстылықты ... алу ... ... ... ... ... ортаға ұқыптылықпен қарау,
үлкенді құрметтеу керек.
Негізінен виктимология жайлы үш түрлі көзқарас қалыптасқан:
1) ... ... бір ... деп ... ... ... ... өмір сүретін салааралық ілім деп
есептейтіндер;
3) Виктимология-бұл ... ... ... ... ... ... түсінетіндер. Аталған көзқарастардың барлығының да ... ... ... көзқарастардың барлығы да өмір сүру керек. ... ... ... тікелей криминология ғылымымен байланысты,
өйткені, ғылым тақыр жерден ... ... ... ... ... ... анықтап қана қоймай, жәбірленушілерді де
зерттеу ... ... ... ... ... ... ... неміс ғалымы Ганс фон Хенттинг (1948 жылы ‘’Қылмыскер және
оның құрбандары‘’ деген ... ... ... ... ... криминолог ғалымдардың арасынан шығатындығы да заңды шығар.
Алайда, бұл ... ... деп ... ... келгенде виктимологияның
жеке ғылым саласы ретінде бөлініп шығатынына сенейік. Тек сол ... ... ... ... ... ... ... Сол кезде виктимология келесідей
салалардан тұруы мүмкін: Криминалдық виктимология ... ... ... ... виктимология – жарақаттардың виктимологиясы.
Психиатриялық виктимология - психикалық ауытқушылықтардың виктимологиясы.
Атаклизмалардың, ... ... ... ... ... ... ... виктимологиясы. Медициналық
виктимология. Бала-бақша виктимологиясы. ... ... ... таңда отандық профилактика жүйесінде қылмыс жәбірленушісінеи
қажетті көңіл бөлінбейді. Виктимология келесідей мемлекеттерде ... ... ... (АҚШ, ... Канада, Швейцария, Жапония, Италия). Бұл
мемлекеттерде виктимологияның мәселелері ғана емес, ... ... ... виктимологиялық бағыттағы практикалық аспектілері жан-жақты
зерттелуде. Осылайша, АҚШ-тың университеттеріндегі ... ... ... клиникалар халықтың әр түрлі виктимизация
көрсеткіштерін зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... негіздері» деп аталатын арнайы ... осы пән ... ... оқылады, семинарлар жүргізіледі.
Виктимологияның дамуы Жапонияда өзіндік ... Онда ... заңи НИИ ... НИИ ... ... Олардың арнайы тәрбиеліәк жұмыс бойынша
психологиялық лабораторялары бар, онда жәбірленушінің тұлғасы мен ... ... ... мен ... арасындағы қатынастар, келтірілген
залал т.б. заттар ... ... ... ... ... ... ... өткізіліп тұрады. Қылмыстық-
құқықтық қорғау мен қылмыстың жәбірленушісіне материалдық көмек ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу мақсатында, яғни, тұлғаны зерттеу мен
қылмыс жәбірленушісінің мінез-құлқын ... ... ... ... практикалық тәжірибе жинақтады. Қылмыстан жәбір шеккен адамның тұлғасы
қылмыстық құқық, криминология, криминалистика, сот психологиясы және ... ... және ... те ... ... мен ... «жәбірленушінің кінәсі» қажетті
қорғану мәселелерін қарастырғанда ерекше қозғалады. Мысалы, Ресейде
қылмыстың жәбірленушісін қолдау ... ... ... мен ... көмек көрсету бойынша әр түрлі ұйымдар қызмет
атқарады. Қылмыс жасағанға ... және ... ... ... мен ... ... Виктимизация, яғни адамның
қылмыс құрбанына айналу процесі. ... ... ... ... ... себептеріне әсер ететін виктимологиялық факторлар.
Арнайы топтар мен тұлғалардың виктимділік жағдайларын болжау.
Біріншіден, виктимология-бұл криминологияның бір бөлігі, яғни, соған ... ... ... ... виктимология-бұл қылмыстық
құқыққа, қылмыстық іс ... мен ... ... ... ... ғылым, ол криминологиямен паралельді түрді жүзеге
асады және де қызмет етеді, үшіншіден, ... ... ... ... ... оның ... пәні жәбірленушінің шығу тегі,
тұлғасы ... ... ... ... бұл ... бір ... ... ғылымдарға жататыны да қатты емес.Одан да гөрі виктимологияны ... ... ... ... ... ... десек жақсы болар еді.
Виктимологияның мәртебесі де алуан түрлі. Б. ... ... ... ғылым ету керек» деген ой-пікірін айтқан, ал Г.
Гентиг (1888-1974)- виктимология ... ... ... ... оны
криминологияның бір бөлігі деп есептеген. Жәбірленуші туралы мәліметтер
қылмыстың ... мен ... ... ... ... ... қылмыскерді табуға, қылмыскердің іс-әрекетін саралауға, ... ... ... ... ... алу ... ... тигізетіні анық. Мысалы, сериялық сексуалды ... ... өмір сүру ... ... ... ... тәсілдері (аяқ астынан тап беру, алдап-
арбаумен қолына түсіру, ұрып-соғу ... ... ... ... бәрі
қылмыскердің психологиялық портретін жасауға көмектесіп, оны ... еді. ҚР ... Соты ... 24 ... 1992 ... №2 ... жәбір шеккен адамдардың құқықтары мен міндеттерін реттейтін
заңдарды қолдану практикасы туралы» қаулысына сәйкес ... ... ... қауіпті әрекеттен тікелей моральдық, тәндік немесе мүліктік зиян
шеккен адам деп атап өтілген.
Криминологияда қажетті емес ... ... ... ... деп ... ... іс-әрекеті, мінез-құлқы қылмыстық қана емес,
абайсызда, жеңілтектік, қоздырушы ... ... ... ... ... туындауына қылмыскердің бойындағы қасиет емес,
нақты жағдай кінәлі деп те жатады.
Виктимологияның зерттеу пәні болып қылмыспен тура немесе жанама тәни,
психологиялық, ... зиян ... ... ... ... ... заманында жүргізілген кейбір ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке өзі себепкер болған.
Неміс ғалымдары жүргізген кейбір зерттеулерге ... кісі ... ... қылмыскер мен жәбірленушінің арасындағы өзара
байланыстар 80%, ал ... зиян ... мен ... ... ... 70% болған екен. Ал қарақшылық қылмыстары ... ... ... ... қарым-қатынаста болмаған, яғни, бейтаныс ... ... ... ... ... олардың алдын алу туралы
Ұлттық комиссияның зерттеуіне қарағанда, тек әйел ... ... ... ғана ... өзі қылмысқа ықпал еткендігін
байқаймыз. Мәселен, адам өлтірушіні ... ... ... ... тонау мен қарақшылық қылмысын жасаушыны бөгде адамдардың ішінен де
іздестіреді.
Криминологияның бір бөлігі ретіндегі ... ... ... жәбірленушілерінің ... ... мен ... ... ... ... ... және қылмыс үстіндегі жағдай. Жәбірленушінің
қылмыстан кейінгі мінез-құлқы. Алдын алу ... ... ... ... жою ... кейде қысқаша қылмыстың құрбандарының тұлғасы мен мінез-
құлқын зерттейтін ғылым деп айта салуымызға болады. Егер ... ... ... ... ... ... қылмыс
құрбандарының моральды- психологиялық, ... ... ... мен қылмыс жәбірленушісін ... ... ... ... ... ... ... Виктимологияның назарында әрдайым қылмыстың
жәбірленушісі танылады. Мындай ... да ... ... ... ... ептестен қылмыс құрбаны болып жатса, кейбірі, қылмыстың
туындауына әсер ... ... ... ... ... қылмыспен
келтірілген залалға қатысты да әртүрлі болады. Бір жағдайда- бұл ... ал ... ... ... ... ... ... де
пайдалы болып келеді. Виктимділік- әлеуметтік құбылыс, ... ... ... бір бағыты болып табылады.
Сондықтан қандай да болмасын аяқталған қылмыста, оның ... ... ... ... ... оның ... болады.
Виктимизация дегеніміз- бұл процесс, адамның қылмыс құрбанына айналу
процесі. Көптеген жағдайларда ... ... ... ... ... тигізеді. Олар әртүрлі әрекеттерден көрініс табуы мүмкін.
Мысалы, абайсыздықтан немесе қатал әрі адамгершіліксіз қатынас ... ... ... ... ... ... құрбанына айналады.Кейбір
жағдайларда жәбірленушілердің өздері қылмыстың орын ... ... ... ... ... байланысты, жан күйзелісі жағдайында болған ... ... және ... жан ... ... зиян келтіру (108-
бап) қылмыстарында жәбірленушінің күш қолдануынан, қорлауынан немесе ауыр
балағаттауынан не өзге де ... ... ... моральға жат іс-әрекетінен
(әрекетсіздігінен) кенеттен ... ... ... ... ... атап өту керек: агрессивті және қоздырушы. Қоздырушы ... ауыр және аса ауыр ... ... ... Джаянбаеваның мәліметтеріне қарағанда, 70 % тұрмыстық қылмыстар, оның
ішінде адам ... ... ... ... ... асады.
Бұл жағдайда қылмыскер мен құрбан, өзінің мәні бойынша бірдей: бұрын
сотталғандар, ... ... ... ... қатар, көп ... ... ... ... ... да өте ... ... бес саусақ бірдей
емес деген сияқты, адамдардың да ... ... ... және мұндай
қызметкерлердің олардың өтініштерін қанағаттандырмауы немесе абайсызда
әдепсіз не ... ... ... ... жан ... (аффект)жағдайына
түсіріп, олардың қызметкерге қарсы зорлық жасауыға мүмкіндік туғызады.
Виктимизацияны біз бастапқы және жоғары деп екіге ... ... ... ... ең бірінші орынға тиісті ынталандырулар,
яғни бұрын сотталған адаммен қатынасқа түсу (бірге ... ... ... ... жүзеге асыру және дауларға әкеп соқтыратын өзге де
жеңілтек байланыстар). Мұндай ... ... ... сотталмаған
жәбірленушілерге тән болып келеді.
Жоғары виктимизация бұл негізінен ... ... ... өмір ... байланысты әр кезде адамдармен
қарым-қатынасы коллизияға толы бола отырып, олар зорлық құрбанына айналуға
өте бейім ... ... ... біз ... ... ... қайыршыларды, алқаштар мен нашақорларды және өзге де қылмыс құрбандарын
жатқызамыз.
Виктимділік дегеніміз- белгілі бір ... және ... ... ... қол ... үшін ... жоғары
икемділігі (способность). Сөйтіп, криминалдық ... пәні ... ... ... – бұл ... психологиялық, әлеуметтік құбылыстар;
2) қылмыспен дене, моральдық және ... зиян ... ... және сапалық қасиеттері;
3) виктимогендік жағдай, яғни мүмкін деген құрбанына зиян ... ... мен ... ... ... ... ... қайшы әрекет кезіндегі және одан
кейінгі жәбірленуші мен қылмыскер арасындағы қарым-қатынас заңдылықтары;
5) жеке, түрлік, топтық және ... ... ... арналған алдын
алу шараларының жиынтығы.
Криминологияда виктимология, виктимизация, виктимділік деп аталатын ... жиі ... ... нені ... ... ал
виктимизация болса, адамның қылмыс құрбанына айналу үрдісін білдіреді.
Виктимділік дегеніміз- өзіне тән ... ... ... ... ... ... икемділігі.
Индивидуалдық виктимділік – қылмыс жасауға мүмкіндік туғызатын ... ... ... ... ... ... виктимділік – белгілі бір мән-жайларға сәйкес, жеке адамдардың
белгілі бір қылмыс түрлерінің жәбірленушісі болуға ... ... ... ... - ... психологиялық, сондай-ақ,
адамдардың басқа да ... ... ... ... ... рөлін атқаруға бейімділігі (инкассаторлар, ... ... - ... көп бөлігінің субъективтік қасиеттеріне
байланысты қылмыстың жәбірленушісі болуға бейімдігі.
       Криминалдық виктимология зерттеу әдістерінің бір ғана ... ... ... ... ... ... бұл ойға қарсылық білдіре отырып Л.В ... ... ... ... ал бейімділік (предрасположенность) деп көрсетеді.
Себебі ол болашақ жәбірленушінің ... ... және ... мінез-құлқын өз
ішіне алады деп көрсетеді.
Сонымен қатар виктимология мәселелерімен тығыз айналысып ... ... ... ... ... бір ... ... керісінше тұлғаның виктимді болмауы мүмкін емес. Себебі адам
қоғам ... ал ... ... жойылмаған, яғни адамның қылмыс
құрбанына айналудың объективті мүмкіндігі жойылмаған» -деп ... ... де сын ... қарай отырып, Л.В. Сердюк «әрбір ... ... ... ... ... адамдардың виктимдік мінез-құлқын
шатастырмау керек, әйтпесе виктимділік өз мағынасын жоғалтады. Әрине ешбір
адам қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қарсы қылмыстық қол сұғушылыққа септігін тигізбейді»
дейді.болуға белгілі бір жағдайлар туғызатын бейімділік болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы он ... ... қол ... ... баса ... ... бұл ... сапалы өзгерстер жүріп жатыр деп айтуға әлі
ерте. Қазіргі қалыпасқан жағдайларда жәбірленушінің ... мен ... ... қорғалатындығын анықтап алуымыз қажет. Яғни, оларға
қажеттіліктерін қанағаттандыратын заңи ... ... ме, ... төлем жасала ма соны анықтауымыз керек. ... ... ... үшін ... ... ... ... жөн деп санаймын. Бұл жағдайда ... ... ... және ... жәрдем алуға
мүмкіндігі болар ... ... ... жағдайын жақсартудың жолдарын
көрсететін тиімді білімдер қалыптастырылған. Қылмыс құрбандары жайлы соңғы
кездердегі көптеген ... ... ... ... ... пассивті, ал процессуалдық ... ... ... ... жүзеге асыу үшін біз ... ... мен ... ... ... талдауды жөн
көрдік. Сондағы ойымыз, жәбірленушінің кейбіреуі қылмыс құрбаны болуға
бейім келсе, ... ... ... ... қылмыстың құрбаны
болады екен.
Біздің зерттеуіміздің нәтижессі көрсеткендей ... ... ... құрбандарының құқықтарын қорғайтын, қылмыс
құрбандарының проблемаларын шешуге ... ... ... ... ... ... ... аталған маңызды
бөліктері ғылыми дайындықты және ғылыми талдауды қажет етеді.
Өзінің мазмұны бойынша виктимділік пен ... ... ... ... ... ... Осы ... виктимологиялық
алдын алу арнайы шараларға ғана емес кешенді ... ... ... ... ... барысында алған мағлұматтардың нәтижелерін
теориялық тұрғыдан ғана емес ... ... да ... ... ... диссертацияда көзделген виктимологиялық зерттеу
әдістерін ... ... ... еді. ... ... құқық қорғау
органдарының қызметіне жұмыста жинақталған виктимологиялық алдын алу
стратегияларын жүзеге ... мен ... ... ... ... ... ... жүргізілген зерттеулер негізінде келесідей ... ... ... ... оқып ... пайдақорлық-зорлық
қылмыстарын виктимологиялық алдын алу мәселесіне көп мән берілмегенін
байқаймыз. ... ... ... ... ... және
криминологиялық аспектілер негізінде қарастырылады. Біздің зерттеп отырған
пайдақорлық-зорлық қылмыстылығының ... ... ... ... ... ретінде, дербес, макро-, мезо- және
микро-деңгейде зерттелуі қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Лунеев В.В. ... ХХ ... ... криминологический анализ. М.,
1997. - 234 ... ... Е.О ... ... ... ... ... Ғылым,2005,-304б.
3 Гусейнов А.А. Золотое правила нравственности-М., 1988.
4 Тихонова С.С прижизненное и посмертное донорство в РФ:вопросы ... ... СПб., ... ҚР ... ... ... ... 01.08.2011 жылдағы жағдаймен,-
Алматы,2011ж.
6 Трайнин А.Н. Общее учение о ... ... ... ... ... В.Я. ... и предмет преступления в Советском уголовном праве.-
Харьков.1988.-127 б.
9 Шаргородский. М.Д. ... за ... ... ... б.
10 Коржанский Н.И. Предмет преступления. Волгоград, 1976,-168 б.
11 Каиржанов Е. Уголовное право РК. ... 1998. 254 ... ... М.С. ... ... ... в РК.-Алматы, 1996.-236 б.»
15 Черняковский А.Д. ... ... при ... ... ... и ... ... автореферат
дис. канд. юрид. наук, М.,1991.-27 б.
16 Никифиров Б.С. Уголовно-правовая охрана личной ... в ... ... Адам ... мен ... ... ... жөніндегі Европалық
Конвенция//Юрист-анықтамалық құқықтық жүйе
18 Булатов С.Я., Мамутов А. М . ... за ... ... по УК ... ... Уголовное право. Часть особенная. –М: «Юридическая литература»,1968 г.-
584 б.
20 Курс советского уголовного ... ... ... ... РА. Социальные аспекты насилия // Насилие: криминальные формы
проявления, совершенствование мер борьбы: Материалы ... ... ... Ч. 1. ... 1999. 3-49 ... Даль В. ... ... М., 1956.669 б.
23 Гаухман Л.Д. Борьба с насильственными посягательствами. М. 1969.-120б.
24 Шарапов Р.Д. Физическое насилие в Уголовном Праве.-СПб.2001.250 б.
25 Абельцев С.Н. ... ... и ... ... ... ... ... Л.В. Насилие.криминологическое и уголовно-прввовое исследование
М.,2002-22 б.; Ожегов СИ., Шведова НЮ. ... ... ... ... М.,
1984. С. 3 28 См.: Политология: Энциклопедический словарь / Под ред. Ю.И
Аверьянова. М., 1993.191б.
29 ... В.Г. ... ... и ... тяжкой
насильственной и групповой преступности. Дис. ... ... ... ... ... ... ... СМ. Указ. раб. 144б.
31 Лунеев В.В. Понимание насильственной преступности // ... ... ... РА ... ... ... насилие, меры
противодействия -40, 41бб.
33 Криминология / Под ред В Н Кудрявцева, В Е Эминова -243 ... ... ... М.1975 С 170-171, ... Ф ... лиц, ... ... насильственные преступления Вып 4 М
, 1976 С 6 Алексеев А ... ... Курс ... М , 1999 С ... ... В.В. ... XX века Мировые, ... и ... 193-232 ... ... И.М. ... дополнительных наказаний предупреждении
преступности// Щит и мечь.-1990.№6, 7-13 бет
38 Панов Н.И. ... ... ... ... ... Решетников Ф. Преступления против собственнности по зак-ству стран
Запада.-М.,-1989, 231 ... ... ... Юридический колледж МГУ,1993,141 б.
41 Горелик И. Тишкевич И.С. Вопросы ... ... ... ... ... Суда ... ... 1973.-155б
42 Пионтковский А.А., Курс советского уголов. Права .-М.,1995-136б.
43 Карбакев ... ... ... от разбоя,совершенного
организованной группой с применением оружия, материалы международной научно-
теоретической коонференции,20 декабря 2002 ... г., 598-599 ... ... ... ред. ... ... ... б.
45 Комментарий к Уголовному кодексу РФ/под ред. Н.Ф. Кузнецовой.-Москва,
1998.-402 б.
46 Рарог А.И. ... ... ... ... ... ... Джекебаев У.С..и др. Криминологические и ... ... ... ... Б.С. ... ... ... и социально-
психологические исследования.-Казань, 1982.-121 ... ... Б.С. ... вины и ... ... ... 1965.
211 б.
50 Лохвицский А. Курс русского уголовного права. Санкт-Петербург,1871.-299
б.
51 ... С.В. ... ... ... ... ... СПб.., 1893.-322 б.
52 Судебная практика по уголовным делам Верховного Суда РК С.74-75.
53 Цветилович А.Л. ... ... в ... ... ... 1980.-152 б.
54 Дворкин А.И., Сафин Р.М. ... ... ... ... при ... нападениях: научно-методическое
пособие.-М.Экзамен,2003. 158 б.
55 Емельянов В. П. Преступность несовершеннолетних с ... ... ... Микеев Р.И. Уголовное право и психиатрия. Владивосток, 1988.-185 б.
57 Каракетов Ю. Каким будет новый УК ... ... и ... 8-9 ... ... ... дальнейшего укрепления социалистической законности.
Алматы, 1976.-168б.
59 Шаргородский М.Д. Наказание, его цели, и эффективность.
60 Дементьев С.И. ... ... ... и ... ... б.
61 Беляев Н.А. Цели наказания и средство их достижения. Ленинград.1963- 326
б.
62 Вопросы неории наказания в ... ... ... ... 1962. ... Словарь русского языка в 4-томах.Издание 3-е.-М.: ... ... ... ... ... -М.: ... писатель, 1982.-С.14.
65 Разгильдиев В.Т. Задачи уголовного ... ... ... и ... ... Б.С., ... Ф.м. Современное
американское уголовное   право .-  М.: ... ... Christie N. ... as ... British Journal of ... ... ... E. A. Towards a victim Policy Aimed at nealing not Suffering//
in Victims of Crime, R. C. Davis, A. J. Lurigio and W. G. Skogan ... edition. Thousand Oaks: Sage ... 1997, ... ... А. К ... ... профилактике в РК//Экономика и
право ... ...  А.Б. ... И.И. ... Д.В. ... Л.В. ... В.Д. Ривман т.б. Виктимологические проблемы борьбы с преступностью.-
Иркутск,1982 ж, 16 б.
72 Бородин С.В. ... над ... в ... ... и право
73 Кудрявцев В.Н. Эффективность закона как средство сущетвования уголовн.
Политики М.,-1975,297 б.
74 Шляпочников А. С. К ... о ... мер ... ... ... сч преступностью. М.,-1977-199 б.
75 Источник-Время ... ... ... ... З., ... М., ... правонарушений. Т. 1993.-141 б.
78 Уеда К. Преступность и криминология в совр. Японии М.,-1989.-114 б.
79 ... Е. ... ... ... на ... ... ... А.Х. Управление, политика, право: ... ... ... управления России, 1999. 15б.
81 Криминология. Учебное пособие// под ред. С.Я. Лебедева, М.,ЮНИТИ-ДАНА:
Закон и право.-2007 ... ... З.Ю ... в пользу рэкетира// Ташкентская правда.-1990.15
декабря
83 Сыздық. Б.К. ... ... ... 2003.-26 ... ... под ред. ... А.И.-М. Инфра-М.-Норма, 1997.-377-378 бб.
85 Ривман Д.В. Виктимологические факторы и профилактика ... ... ... Г.Р. О ... ... ... в РК, ... бб.
87 Бегалиев К. ... ... и ... Freize I.H., Hymer S., ... M. S. ... the crime ... reactions to victimization//Proressional Psycology Research
and Practise. 1987. №18. P. 222-315
90 Виктимологическая ... и ... ... в ... ... : ... Окс, Л. Е. (Людмила
Евгеньевна).-2009.-23-24б.
91 Мумаев, С.-М. С. (Саид-Магомед Сайпиевич).
Виктимологические аспекты профилактики ... :на ... ... и ... тяжкого вреда здоровью : автореферат диссертации
на соискание ... ... ... ... ... университет дружбы народов. -М.,
2010. -33 с.-Библиогр. : с. 31.
92 Шайзадаев Б.А. Қылмысты алдын алудың құрбантау мәселесі// ... ... и ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 96 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелетке толмағандармен жасалатын зорлықшыл қылмыстылығының криминологиялық сипаттамалары15 бет
Қылмысқа қатысу39 бет
Біз тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы не білеміз?5 бет
Бандитизм қылмысының криминологиялық сипаттамасы57 бет
Банк қызметi саласындағы қылмыстарға криминологиялық сипаттама45 бет
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық және қылмыстық-құқықтық сипаттамасы41 бет
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық сипаттамасы22 бет
Зорлық зомбылықтың психологиялық мәнісі.7 бет
Кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстарының алдын алу проблемасы179 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының криминалогиялық жағдайы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь