Экономикалық дамудың циклдық теориялары


КІРІСПЕ 3
1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ 4
2. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛ. ЦИКЛДЫҢ КЕЙНСТІК, 7
НЕОКЕЙНСТІК ЖӘНЕ МОНЕТАРЛЫҚ 7
ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ 7
3. КАЗІРГІ ЦИКЛДЫҚ ДАМУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ҰЗЫН ТОЛҚЫНДАР 9
ҚОРЫТЫНДЫ 11
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 12
1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
Казіргі нарыктык өндіріс бір калыпты әрі үзіліссіз еместігімен айкындалады. Өндірістің экономикалык өсуі және бір қалыптылығы үнемі оның құлдырауымен қосактасып отырады. Экономикалық дағдарыс - бул өндіріс колемінің кенеттен төменуі. Өндіріс көлемі темендеуінін алғы шартына экономикадағы қоцлану диспропорциясьш жаткызамыз. Осы салдар тұптеп келгенде өндіріс пен тұтыныстын арасындағы негізі пропоршяны бұзады.
Казіргі нарыктын маркетингтік зерттеулерді фирма, корпорациялардьщ кеңінен қолданғаңдығьша карамастан, олардын ешқайсысы өзінін ендірістік және коммерциялық қызметінін барлык салдарларын дәл есептей алмайды.
Біріншіден, бұл тауар және ақша кайшылығымен байланысты екендігі белгілі. Қай кезде акша айналым құралы ретінде колданылғаңда, оңда айырбас процесі Т-А-Текі карама-қарсы акгіге узіледі: 1) сату Т-А болса, 2) сатып алу А-Т болмак. Тауарды сату деген сол мезгілде басканы сатып алуды көрсетпейді: сатып алу кештеу баска жерде болуы мүмкін немесе тіпті болмауы да мүмкін - акша жинақтау құралы ретінде қолданылады. Алайда тауар өндірушілер езара бір-бірімен байланысты. Мысалы: егер мата өндіруші келесі токыма партиясын сатып алуды кейінге қадцырса, онда токыма ендіруші макта өндірушімен есептесе алмайды, ал ол макта жинайтын комбайнды берушілермен, олар болса машина жасаушылармен (кұрастырушылармен) есептесе алмайды және т.б. Бұндай жағдай жай тауар өндірісіне ғана тән болғанмен, бұл құбылыс казіргі жаппай өндірісте де кездесуі мұмкін. Сату мен сатып алу актісіндегі узілістер де төлем төлемеу шынжырынын туу пайда болуының нақты мүмкіндігі жатыр жөне сондықтан өндіріс кұлдырауы пайда болады.
Екіншіден, бағалы кағаздардын тауар нарықтарындағы бағалардьщ узіліссіз тербелуі осы рыноктағы сұраным пен ұсыньш арасындағы диспропорциянын тұракты пайда болуын байкдтады. Егер осы диспропорциялар ұзак сипатка ие болса, онда өндіріс мен
тұтыныс аясында да ұсыныс масштабынын сұранымға өзгеруіне алып келеді.
Үшіншіден — бұл капитаддың артык қорлануы. Өндірістің ұлғаюы төлем сұранымымен салыстырғанда тым артық болып келеді. Сондықтан да экономикалық дағдарыстарды әдетте, артык өндіру дағдарысы деп те айтады.
Экономикалық дағдарыстар динамикасы артық ендірудін XIX-шы ғасырдағы құбылысы 1825 жылдан бастап үнемі әрбір 8-11 жылдан соң пайда болып отырған: 1825, 1836, 1847, 1857, 1866, 1873, 1882, 1891.
Ал, ХХ-шы ғасырда дағдарыстар арасындағы мерзім 8 жылдан 3-4жылғадейінқыскарабастады: 1900, 1907, 1917, 1921, 1929-33, 1937-38.
Әсіресе дағдарыстар арасындағы мерзім екінші дүниежүзілік соғыстан соң айқын байкала бастады: 1945, 1953, 1957, 1960, 1969, 1973, 1979, 1981.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДЫҢ ЦИКЛДЫҚ ТЕОРИЯЛАРЫ

ЖОСПАРЫ

КІРІСПЕ 3
1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
4
2. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛ. ЦИКЛДЫҢ КЕЙНСТІК, 7
НЕОКЕЙНСТІК ЖӘНЕ МОНЕТАРЛЫҚ 7
ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ 7
3. КАЗІРГІ ЦИКЛДЫҚ ДАМУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ҰЗЫН ТОЛҚЫНДАР 9
ҚОРЫТЫНДЫ 11
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 12

КІРІСПЕ

1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ

Казіргі нарыктык өндіріс бір калыпты әрі үзіліссіз еместігімен
айкындалады. Өндірістің экономикалык өсуі және бір қалыптылығы үнемі оның
құлдырауымен қосактасып отырады. Экономикалық дағдарыс - бул өндіріс
колемінің кенеттен төменуі. Өндіріс көлемі темендеуінін алғы шартына
экономикадағы қоцлану диспропорциясьш жаткызамыз. Осы салдар тұптеп
келгенде өндіріс пен тұтыныстын арасындағы негізі пропоршяны бұзады.
Казіргі нарыктын маркетингтік зерттеулерді фирма, корпорациялардьщ
кеңінен қолданғаңдығьша карамастан, олардын ешқайсысы өзінін ендірістік
және коммерциялық қызметінін барлык салдарларын дәл есептей алмайды.
Біріншіден, бұл тауар және ақша кайшылығымен байланысты екендігі
белгілі. Қай кезде акша айналым құралы ретінде колданылғаңда, оңда айырбас
процесі Т-А-Текі карама-қарсы акгіге узіледі: 1) сату Т-А болса, 2) сатып
алу А-Т болмак. Тауарды сату деген сол мезгілде басканы сатып алуды
көрсетпейді: сатып алу кештеу баска жерде болуы мүмкін немесе тіпті болмауы
да мүмкін - акша жинақтау құралы ретінде қолданылады. Алайда тауар
өндірушілер езара бір-бірімен байланысты. Мысалы: егер мата өндіруші келесі
токыма партиясын сатып алуды кейінге қадцырса, онда токыма ендіруші макта
өндірушімен есептесе алмайды, ал ол макта жинайтын комбайнды берушілермен,
олар болса машина жасаушылармен (кұрастырушылармен) есептесе алмайды және
т.б. Бұндай жағдай жай тауар өндірісіне ғана тән болғанмен, бұл құбылыс
казіргі жаппай өндірісте де кездесуі мұмкін. Сату мен сатып алу актісіндегі
узілістер де төлем төлемеу шынжырынын туу пайда болуының нақты мүмкіндігі
жатыр жөне сондықтан өндіріс кұлдырауы пайда болады.
Екіншіден, бағалы кағаздардын тауар нарықтарындағы бағалардьщ
узіліссіз тербелуі осы рыноктағы сұраным пен ұсыньш арасындағы
диспропорциянын тұракты пайда болуын байкдтады. Егер осы диспропорциялар
ұзак сипатка ие болса, онда өндіріс мен
тұтыныс аясында да ұсыныс масштабынын сұранымға өзгеруіне алып келеді.
Үшіншіден — бұл капитаддың артык қорлануы. Өндірістің ұлғаюы төлем
сұранымымен салыстырғанда тым артық болып келеді. Сондықтан да экономикалық
дағдарыстарды әдетте, артык өндіру дағдарысы деп те айтады.
Экономикалық дағдарыстар динамикасы артық ендірудін XIX-шы ғасырдағы
құбылысы 1825 жылдан бастап үнемі әрбір 8-11 жылдан соң пайда болып
отырған: 1825, 1836, 1847, 1857, 1866, 1873, 1882, 1891.
Ал, ХХ-шы ғасырда дағдарыстар арасындағы мерзім 8 жылдан 3-
4жылғадейінқыскарабастады: 1900, 1907, 1917, 1921, 1929-33, 1937-38.
Әсіресе дағдарыстар арасындағы мерзім екінші дүниежүзілік соғыстан соң
айқын байкала бастады: 1945, 1953, 1957, 1960, 1969, 1973, 1979, 1981.
Экономикалык дағдарыстар аса тереңдемейтін болды, бірак жиілеп кетгі.
Егер екінші дүниежүзілік соғысқа дейін экономикалық дағдарыстар негізінен
Еуропа елдерінде болса, осы соғыстан сон экономикалық дағдарыстардың
орталығы америка континентіне ауысты — онын ішінде АҚШ-на (кест£ 14-1-ді
караныз).
Кесте 14-1 ХХ-шы ғасырдағы АҚШ-ты өндірісіндегі дағдарыстар1
----------------------------------- --1-------------------------------- -
--------- ... ... -
Темендеу терендігі, %

Капитализм на исходе столетия. М. 1987. 164 бет.
183Егер екінші дүниежүзілік соғысқа дейін экономикалык. дағдарыстар
негізінен әлемдік сипатқа ие болса, экономикалык, дағдарыстың бір
мемлекетте пайда болуы-мүң екен, сол мезетте өзінін орбитасына әлемдік
кдуымдастыктағы көптеген елдерді уйіріп алады. Екінші дүниежүзлік соғыстан
соң экономикалық дағдарыстар негізінен ресми сипатка ие болды. Мәселен, XX-
шы ғасырдын екінші жартысында артык өндірудін әлемдік экономикалық
дағдарысы үш-ақ рет байқалды: 1958, 1974, 1980 жылдары, ал ХІХ-шы ғасырда
бүдан 3 рет артык болды.^.
Артык ендіру экономикалык дағдарыстары екі қызметті аткарады:
бұзушылык және сауыктырушылық. Сөйтіп өндіріс пен түтынушы арасындағы
қалыптаскан диспропорцияны бүзады. Өндіріс мына жағдайда тоқтайды: бағаның
төмендеуі оның қызметінін пайдасыздығына ұрындырады және ол кәдімгі пайданы
таппайды да. Шығар жол біреу ғана — өндірістік корларды жаңалау: машина,
қүр*делі жабдыктарды және аз шығын жүмсайтын пайдалылык әрі пайда әкелетін
өнім өндірісіне кірісу кажет.
Бәсекелестік күрес, әсіресе техникадағы шешуші төңкерістер кезінде,
ескі енбек кура. ідарын оның табиғи өлуіне дейін жаңасымен ауыстыруды талап
етеді. Катастрофа, дағдарыстардьщ басты қояр нәрсесі — кәсіаорындағы ірі
жабдықтарды кең коғамдык масштабта мерзімінен ертерек жаналауға
итермелейді.'
Өндірістін және оның негізігі капиталының жаңару мерзімі - бүл кезекті
дағдарыстын материалдык. негізін жасау мерзімі болып табылады.
ТМД елдерінде 1990-ыншы жылдары экономикалық дағдарыстың жаңа типі
пайда болды — бұл өндіруі жетпеген дағдырыс. Себеп КСРО-ның күлауына
байланысты бүрынғы одақтас республикалардың өзара экономикалык
байланыстарьшьщ үзілуі және жаңадан егеменді мемлекеттердің қүрылуы. Сондай-
ак статистикалык мәліметтердің көрсетуінше, өндіруі жетілмеген
экономикалык. дағдарыстың алғы шарттары КСРО-нын құлдырауынан үзак уакыт
бүрын калыптаса бастаған, дәлірек айтсак. 70-ші жылдардың өзінде басталған.
Сол кездің өзінде жанар-жағар және шикізат салалаларының өндірісінде
қүлдырау байкалған: көмір мен мүнай, темір рудасын ендіру кыскарған, шойын
мен болат балқыту кеміген. Бүл экономикалык үдайы өндіріс мүмкіндіктерінің
тығырыққа тірелгендігін керсетті және ол жағдай ауыл шаруашылығында
байкалды. Нәтижесінде сонғы 20 жылда астық, картоп, көкеніс басқа да өнімді
ендіру көлемі өзгеріссіз қалып, ал елдегі түрғындар саны шамамен 20%-ға
артты.
Мәселенің бүлай күрделенуі әскери шығындарға қаражаттын мол
жүмсалуымен және түрғьшдардың ақшалай табысының кәдімгедей өсуімен
байланыстырылады. Тіпті 1990-шы жылы тұрғындардың ақшалай табысы 17%-ға
өсіп, ал тауар мен кызмет көрсетуді қанағаттандыра алмаған сүраным 238
млрд. рубльге жетті.1 Қазақстан жалпы одақтық халық шаруашылығы кешенімен
тығыз интеграцияда болғандыктан, бүл жерде де өнеркәсіп өндірісінің
қысқаруы белен алды. Ақшалай табыстың өсуі, өнеркәсіп өндірісінің кысқаруы
тауар мөлшерімен қамтамасыз етілмеді. Қанағаттандырылмаған сүраным
республикада 1990-шы жылы 16,5 млрд. рубльден асып кетті немесе 76%-дан
астам жылдык тауар айнальшы мен ақылы қызмет көрсетуді қүрады.2 Өндірістін
қүддырауы соңғы 4-жылда да жалғасты. Мәселен, 1995 және 1997-ші жылдары
Республикада өндіріс қүлдырауы жалғасып, 1990-шы жылғы деңгейдін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономикалық өсудің теориялары
Экономикалық өсу - экономикалық дамудың маңызды көрсеткіші
Инвестициялар - экономикалық дамудың ресурстары
Экономиканың циклдық концепциялары
Экономикалық дамудың жолдарын қарастыру
Инвестициялар экономикалық дамудың ресурстары ретінде
Экономикалық дағдарыс теориялары және оның негізін қалаушылар
Нарықтық экономикалық дамудың циклдік ерекшеліктері
Макроэкономикалық тепе-теңдік экономикалық дамудың циклдылығы
Инновация экономикалық дамудың негізі ретінде
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь