Экономикалық дамудың циклдық теориялары

КІРІСПЕ 3
1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ 4
2. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛ. ЦИКЛДЫҢ КЕЙНСТІК, 7
НЕОКЕЙНСТІК ЖӘНЕ МОНЕТАРЛЫҚ 7
ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ 7
3. КАЗІРГІ ЦИКЛДЫҚ ДАМУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ҰЗЫН ТОЛҚЫНДАР 9
ҚОРЫТЫНДЫ 11
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 12
1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
Казіргі нарыктык өндіріс бір калыпты әрі үзіліссіз еместігімен айкындалады. Өндірістің экономикалык өсуі және бір қалыптылығы үнемі оның құлдырауымен қосактасып отырады. Экономикалық дағдарыс - бул өндіріс колемінің кенеттен төменуі. Өндіріс көлемі темендеуінін алғы шартына экономикадағы қоцлану диспропорциясьш жаткызамыз. Осы салдар тұптеп келгенде өндіріс пен тұтыныстын арасындағы негізі пропоршяны бұзады.
Казіргі нарыктын маркетингтік зерттеулерді фирма, корпорациялардьщ кеңінен қолданғаңдығьша карамастан, олардын ешқайсысы өзінін ендірістік және коммерциялық қызметінін барлык салдарларын дәл есептей алмайды.
Біріншіден, бұл тауар және ақша кайшылығымен байланысты екендігі белгілі. Қай кезде акша айналым құралы ретінде колданылғаңда, оңда айырбас процесі Т-А-Текі карама-қарсы акгіге узіледі: 1) сату Т-А болса, 2) сатып алу А-Т болмак. Тауарды сату деген сол мезгілде басканы сатып алуды көрсетпейді: сатып алу кештеу баска жерде болуы мүмкін немесе тіпті болмауы да мүмкін - акша жинақтау құралы ретінде қолданылады. Алайда тауар өндірушілер езара бір-бірімен байланысты. Мысалы: егер мата өндіруші келесі токыма партиясын сатып алуды кейінге қадцырса, онда токыма ендіруші макта өндірушімен есептесе алмайды, ал ол макта жинайтын комбайнды берушілермен, олар болса машина жасаушылармен (кұрастырушылармен) есептесе алмайды және т.б. Бұндай жағдай жай тауар өндірісіне ғана тән болғанмен, бұл құбылыс казіргі жаппай өндірісте де кездесуі мұмкін. Сату мен сатып алу актісіндегі узілістер де төлем төлемеу шынжырынын туу пайда болуының нақты мүмкіндігі жатыр жөне сондықтан өндіріс кұлдырауы пайда болады.
Екіншіден, бағалы кағаздардын тауар нарықтарындағы бағалардьщ узіліссіз тербелуі осы рыноктағы сұраным пен ұсыньш арасындағы диспропорциянын тұракты пайда болуын байкдтады. Егер осы диспропорциялар ұзак сипатка ие болса, онда өндіріс мен
тұтыныс аясында да ұсыныс масштабынын сұранымға өзгеруіне алып келеді.
Үшіншіден — бұл капитаддың артык қорлануы. Өндірістің ұлғаюы төлем сұранымымен салыстырғанда тым артық болып келеді. Сондықтан да экономикалық дағдарыстарды әдетте, артык өндіру дағдарысы деп те айтады.
Экономикалық дағдарыстар динамикасы артық ендірудін XIX-шы ғасырдағы құбылысы 1825 жылдан бастап үнемі әрбір 8-11 жылдан соң пайда болып отырған: 1825, 1836, 1847, 1857, 1866, 1873, 1882, 1891.
Ал, ХХ-шы ғасырда дағдарыстар арасындағы мерзім 8 жылдан 3-4жылғадейінқыскарабастады: 1900, 1907, 1917, 1921, 1929-33, 1937-38.
Әсіресе дағдарыстар арасындағы мерзім екінші дүниежүзілік соғыстан соң айқын байкала бастады: 1945, 1953, 1957, 1960, 1969, 1973, 1979, 1981.
        
        ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДЫҢ ЦИКЛДЫҚ ТЕОРИЯЛАРЫ
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 3
1. АРТЫҚ ӨНДІРУ ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
4
2. ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... 7
ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ 7
3. КАЗІРГІ ЦИКЛДЫҚ ДАМУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ҰЗЫН ТОЛҚЫНДАР 9
ҚОРЫТЫНДЫ 11
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ЖӘНЕ ЖЕТКІЛІКСІЗ ӨНДІРУ ЭКОНОМИКАЛЫК ДАҒДАРЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
Казіргі нарыктык өндіріс бір калыпты әрі ... ... ... ... өсуі және бір қалыптылығы үнемі оның
құлдырауымен қосактасып отырады. Экономикалық дағдарыс - бул ... ... ... ... көлемі темендеуінін алғы шартына
экономикадағы қоцлану диспропорциясьш жаткызамыз. Осы ... ... ... пен ... ... негізі пропоршяны бұзады.
Казіргі нарыктын маркетингтік зерттеулерді фирма, корпорациялардьщ
кеңінен қолданғаңдығьша ... ... ... ... ... ... ... барлык салдарларын дәл есептей алмайды.
Біріншіден, бұл тауар және ақша кайшылығымен байланысты екендігі
белгілі. Қай ... акша ... ... ретінде колданылғаңда, оңда айырбас
процесі Т-А-Текі карама-қарсы акгіге узіледі: 1) сату Т-А болса, 2) ... А-Т ... ... сату ... сол ... ... ... алуды
көрсетпейді: сатып алу кештеу баска жерде болуы ... ... ... ... мүмкін - акша жинақтау ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Мысалы: егер мата өндіруші келесі
токыма партиясын сатып алуды кейінге қадцырса, онда ... ... ... ... ... ал ол макта жинайтын комбайнды берушілермен,
олар болса машина жасаушылармен (кұрастырушылармен) есептесе алмайды ... ... ... жай ... өндірісіне ғана тән болғанмен, бұл құбылыс
казіргі жаппай өндірісте де кездесуі мұмкін. Сату мен ... алу ... де ... ... ... туу ... болуының нақты мүмкіндігі
жатыр жөне сондықтан өндіріс ... ... ... ... ... ... ... бағалардьщ
узіліссіз тербелуі осы рыноктағы ... пен ... ... ... ... ... байкдтады. Егер осы диспропорциялар
ұзак сипатка ие болса, онда өндіріс мен
тұтыныс аясында да ұсыныс ... ... ... алып ... — бұл ... артык қорлануы. Өндірістің ұлғаюы төлем
сұранымымен салыстырғанда тым артық болып келеді. Сондықтан да экономикалық
дағдарыстарды ... ... ... ... деп те айтады.
Экономикалық дағдарыстар динамикасы артық ендірудін XIX-шы ғасырдағы
құбылысы 1825 жылдан бастап ... ... 8-11 ... соң пайда болып
отырған: 1825, 1836, 1847, 1857, 1866, 1873, 1882, ... ... ... ... ... ... 8 ... 3-
4жылғадейінқыскарабастады: 1900, 1907, 1917, 1921, 1929-33, 1937-38.
Әсіресе дағдарыстар ... ... ... ... соғыстан соң
айқын байкала бастады: 1945, 1953, 1957, 1960, 1969, 1973, 1979, 1981.
Экономикалык дағдарыстар аса тереңдемейтін болды, бірак жиілеп кетгі.
Егер ... ... ... ... ... дағдарыстар негізінен
Еуропа елдерінде болса, осы соғыстан сон экономикалық дағдарыстардың
орталығы америка ... ... — онын ... ... ... 14-1-ді
караныз).
Кесте 14-1 ХХ-шы ғасырдағы АҚШ-ты өндірісіндегі дағдарыстар1
-------------------------------------1---------------------------------
---------........-
Темендеу терендігі, %
Капитализм на исходе столетия. М. 1987. 164 бет.
183Егер ... ... ... ... ... дағдарыстар
негізінен әлемдік сипатқа ие ... ... ... ... ... ... екен, сол мезетте ... ... ... ... ... ... алады. Екінші дүниежүзлік соғыстан
соң экономикалық дағдарыстар негізінен ресми сипатка ие болды. ... ... ... ... жартысында артык өндірудін әлемдік экономикалық
дағдарысы үш-ақ рет байқалды: 1958, 1974, 1980 жылдары, ал ... ... 3 рет ... ... ... экономикалык дағдарыстары екі қызметті ... және ... ... ... пен ... ... диспропорцияны бүзады. Өндіріс мына жағдайда тоқтайды: бағаның
төмендеуі оның қызметінін пайдасыздығына ұрындырады және ол ... ... да. ... жол біреу ғана — өндірістік корларды жаңалау: машина,
қүр*делі жабдыктарды және аз ... ... ... әрі пайда әкелетін
өнім өндірісіне кірісу кажет.
«Бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... кура. ідарын оның табиғи өлуіне дейін жаңасымен ауыстыруды талап
етеді. Катастрофа, дағдарыстардьщ басты қояр ...... ... кең ... масштабта мерзімінен ертерек жаналауға
итермелейді».'
Өндірістін және оның негізігі капиталының жаңару ... - бүл ... ... негізін жасау мерзімі болып табылады.
ТМД елдерінде 1990-ыншы жылдары экономикалық дағдарыстың жаңа типі
пайда болды — бұл ... ... ... ... ... күлауына
байланысты бүрынғы одақтас ... ... ... үзілуі және жаңадан егеменді мемлекеттердің қүрылуы. Сондай-
ак ... ... ... ... ... дағдарыстың алғы шарттары КСРО-нын құлдырауынан үзак уакыт
бүрын калыптаса бастаған, ... ... 70-ші ... өзінде басталған.
Сол кездің өзінде жанар-жағар және ... ... ... байкалған: көмір мен мүнай, темір рудасын ендіру кыскарған, шойын
мен болат балқыту кеміген. Бүл экономикалык үдайы ... ... ... ... және ол ... ауыл шаруашылығында
байкалды. Нәтижесінде сонғы 20 жылда астық, картоп, көкеніс басқа да өнімді
ендіру көлемі өзгеріссіз ... ал ... ... саны ... ... ... ... әскери шығындарға қаражаттын мол
жүмсалуымен және ... ... ... кәдімгедей өсуімен
байланыстырылады. Тіпті 1990-шы жылы тұрғындардың ақшалай табысы 17%-ға
өсіп, ал ... мен ... ... ... ... ... 238
млрд. рубльге жетті.1 Қазақстан жалпы одақтық халық шаруашылығы кешенімен
тығыз интеграцияда ... бүл ... де ... ... ... ... Ақшалай табыстың өсуі, өнеркәсіп өндірісінің кысқаруы
тауар мөлшерімен қамтамасыз етілмеді. Қанағаттандырылмаған ... ... жылы 16,5 ... рубльден асып кетті немесе ... ... ... ... мен ... ... ... қүрады.2 Өндірістін
қүддырауы соңғы 4-жылда да жалғасты. Мәселен, 1995 және 1997-ші ... ... ... ... ... ... деңгейдін 40%-на
жетті.
2. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛ. ЦИКЛДЫҢ КЕЙНСТІК,
НЕОКЕЙНСТІК ЖӘНЕ МОНЕТАРЛЫҚ
ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ
Экономикалық цикл - бүл дағдарыстар арасындағы ... және осы ... төрт ... ... ... бірінші (бастапқы) циклы - өндіріс
күлдырауының дағдарысы. ... ... ... сүраным төлем
қаблеттілігімен салыстырғанда тауарды артык өндірумен түсіндіріледі.
Дағдарыс кезеңінде ... өнім саны тез ... ... ... ... ... байланыстары бүзылып, құлдырау
толкыны үлғайды және кәсіпорындар күлдырап, жойыла бастайды. Экономикалық
иикллын келесі ... ... ... - ... ... ... ... білдіреді). Бул фазада өндірістің кулдырауы ... ... да ... ... ... және еркін ақша капиталы
пайда болады.
Келесі фаза - тірілу, бүған тән ... ... ... ... пайда
бар деген соз. Ол кезегінде ... ... ... ... ... - өрлеумен алмасадьі.
Өрлеу өнім өндірудің каркындылығымен сипатталады және ол ... ... ... ... ... карыз капиталы үсынымы
үлғаяды және банк пайызының (%) нормасы төмендейді (сурет 14-1-ді қараңыз).
Экопомикалык ... ... ... ... ... ... ... Өрлеу Дағдарыс
Сурет 14-1. Дағдарыс фазалары.
Нарык жағдайында ... ... ... ... экономикалық
теорияда кдлыптаскан бірнеше теориялык қөзкарастар бар.
Мәселен, К. Маркс артық ... ... ... ... ... ... капиталдың оқтын-октын жаппай ... ... Дж. ... ойынша, цикл фазасының алмасуы күрделі
қаржы мөлшерімен байланысты, ол пайда мөлшері мен пайыз ... ... ... ... ... ғана болады, егер пайда мөлшері
(«шекті тиімділік») пайыз мөлшеріне дейін темендесе, онда ол ... ... ... ... ... ... салу ... жойылады.
Қазіргі Дж. Кейнстің ізбасарлары — «неокейнстіктер» — мәселен американ
экономисі — Пол ... ... ... ... экономиканың циклдық
сыйпаты үлттық табыстағы ... ... ... және акселератор
жеделдету іс-әрекетімен түсіндіріледі. Олар күрделі ... ... және оның ... ... ... он ... теріс әсер
етіп, өндірістін өсуінен оның кысқаруына бет бүрыс жасайды.
Американ экономисі Милтон Фридмен ... ... ... ... ... олар нарықтык экономиканың
ииклдық ... ... ... ақша ... ... Ақша ... ... түрлаусыз ақша ... ... ... себебі болып табылады.
Монетаристік мектептің негізін калаушы Милтон Фридменнің ... ... ақша ... ... ... туындайды.
Сондықтан мемлекеттің араласуы акша массасын ... мен ... ... Осы ... ... ... ... «АҚШ-нын монетарлык
саясаты» еңбегінде баяндаған. Бүл жүмьЛ 1963-ші жылы шыккан болатын.
Нарықтык экономиканың циклдык дамуын жою ... ... ... ... әртүрлі мектеп өкілдерінің ойлары мынаған әкеледі:
мемелекет антициклдык бағдарламаларға катысуы ... ... ... қажет.
Мәселен, Ф.Энгельстің пайымдауынша, нарыктық анархияны «өндірісті
қоғамдық-жоспарлы реттеу»1 арқылы ... алға ... Дж. ... ... ... ... олқылықтарын мемлекеттің араласуы
арқылы жоюға ... ... ... ... қүлдырауын жеке
күрделі қаржыландыруды өзі ынталандыруы болдырмау үшін қажет.
3. КАЗІРГІ ЦИКЛДЫҚ ДАМУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ҰЗЫН ТОЛҚЫНДАР
Қазіргі кезде циклдык дамудың ... ... бар. Олар ... ... ғылыми-техникалық революцияның әсерінен және
мемлекеттін экономикалық ... ... ... ... тым ... және тереңдей тұсті, сонымен катар депрессия фазасы
ұзактығының ұлғаюымен ерекшеленді. Мұндай ... ... ... жылдардағы экономикалықдағдарыстар кезеңінде ... ... ... ... - дамыған елдердің экономикасын қамтыды.
Дағдарыс кезеңі сыйпатында жана күбылыс — инфляция пайда ... ... ... ... ... деп аталды. FTP
жағдайында, әлемдік қауымдастықтағы көптеген елдерде экономиканын салалык
қүрылымында ... ... Бір ... ... ... ... салалар - прибор қүрау, робот қүра*у қаркынды дамуда, екінші жаіынан
дәстүрлі салалар — көмір, металлургия, ... және т.б, ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Осылай
қүлдырау күбылысы қүрылымдық дағдарыс деп аталады.
Ііиклдык теорияны жасауда айырықша ... ... ... ... жж.) ... Ол Петербург университетінің түлегі,
кейіннен ... ... ... ... ... ... кеңесінің
мәжілісінде 1926-шы жылы 6-шы ақпанда жасаған ... ... ... оған ... атақ әкелді. Зерттеудің толық нәтижесі
осы ... ... жылы ... ... ... ... 7-11 жылға созылатындығы белгілі ... ... ... 48-55
жылға созылатын үзақ циклдардың бар екендігі белгілі бола бастады. Мәселен,
Н.Д. ... ... ... ... ... Ол ... қоғамдық
өндірістін технологиялық базасының ... ... және ... ... қүрылуымен түсіндірілді.
Кесте -2
|Өрлеу ... ... жж. ... жж. ... жж. ... жж. ... жж. | ... ... ... екі ... қолданылады:
ұзақтығы немесе циклдың мерзімділігі; оны козғаушы циклдар, бүл соңғысы оны
жүзеге асырудың ... мен ... ... ... ... сәйкес циклды классификациялаудын белгілі айкындамалары
қабылданған:
1. Н. Д. Кондратьевтің циклдары немесе үзақтығы 40-60 ... ... ... ... Оның ... қозғаушы күші.— технологиялық ендірістегі
технологиялык базаның радикальды езгеруі және оның ... ... ... ... экономисі С. Кузнецтің (1901-1983жж.) циклдары
және олардыц ұзақтығы 20 ... ... Ал ... ... ... ... ... қүрылымының жылжуы боп табылады (бұл циклдер
кебінесе үдайы өндірістік немесе қүрылыс болып та аталады).
3. Жеке ... ... бүл 1 ... ... 12—і жылға дейінгі
кезеңді қамтиды және ... ... ... өмір ... МЕН ... өндірудің экономикалық дағдарысы; өндіруі жетпеген экономикалық
дағдарыс; экономикалық (өнеркәсіптік) цикл; циклдар фазасы: ... ... ... ... ... циклдың материалдық негізі;
кейнстілік; неокейнстілік; монетаризм.
САБАКТЫҢ ҮЛГІ РЕТІНДЕП ЖОСПАРЫ
1. Циклдық дамудың теориялары.
1 Лабанов Е. ... с ... ... ... ... ... №2, 1991, 14 ... ӘДЕБИЕТТЕР

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық даму30 бет
Экономикалық цикл факторлары және даму ерекшеліктері39 бет
Экономикалық өсу - экономикалық дамудың маңызды көрсеткіші31 бет
Экономикалық өсудің теориялары14 бет
75 орындық толық циклмен жұмыс істейтін асхана19 бет
PHP тілінде шартты операторлар (if, switch), циклдермен жұмыс (while, for, foreach) және include, require функцияларын қолдану12 бет
Turbo Pascal тілінде циклдармен жұмыс14 бет
«Циклон 5» өнеркәсіп роботы20 бет
«Циклопропанкарбон қышқылының биологиялық активті жаңа туындыларын синтездеу»49 бет
«Қырымның қырық батыры» жырлар циклінің зерттелуі, тарихи орны55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь