Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі

Реферат

КІРІСПЕ

1 Істің мән.жайын жан.жақты, толық және объективті зерттеу
принципінің мәні және шындықты орнату міндеттері

1.1 Іс мән.жайын жан.жақты, толық және объективті зерттеу
принципінің мәні
1.2 Істің мән.жайын жан.жақты, толық және объективті зерттеу
принципі мен қылмыстық іс бойынша шындықты орнату
міндеттері
1.3 Тергеудің тиімді көлемін анықтаудағы қылмыстық істің мән.
жайын толық, жан.жақты зерттеу принципінің маңызы


2 Қылмыстық істің мән.жайын жан.жақты, толық және
объективті зерттеу қағидасын құрудағы материалдық.
құқықтық генезис

2.1 Істің мән.жайын анықтайтын қағидалар құру
2.2 Қылмыстық қудалау жүргізу кезіндегі қылмыстық іс
мән.жайын зерттеудің толықтығы және жан.жақтылығының
маңызы
2.3 Қылмыстық істі сотпен жан.жақты, толық және объективті
зерттеу

3 Дәлелдеу процесіне істі толық және объективті зерттеу
принципінің тигізетін әсері және шындықты орнату

3.1 Жан.жақты, толық және объективті зерттеу қағидасының
дәлелдеу процесіне тигізетін әсері
3.2 Қылмыстық істің мән.жайын зерттеу принципі . шындықты
орнатудың критерийі ретінде.


ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Дипломдық жұмыс Қазақстан Республикасының Конституциясы мен қылмыстық процессуалдық кодекстің негізінде зерттеу жұмысын жүргізуді ұсынады. Жұмыста қылмыстық істерді қарастыру кезінде жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік қағидаларының түсінігі мен мәні, маңызы, метериалдық-құқықтық генезисі, объективті зерттеу қағидасының әсері қарастырылады.
Жұмыстың негізгі мақсаты – философиялық және процессуалдық түсінік категориялары негізінде істің мән-жайын зерттеуді жан-жақты, толық және объективті түрде тұжырымдау және құрастыру табылады.
Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімде іс мән-жайының жан-жақты, толық және объективті зерттелуінің қағидалары және қылмыстық іс бойынша шындықты орнату міндеті, тергеудің тиімді көлемін анықтауда қылмыстық іс жағдайларын толық, жан-жақты зерттеу қағидасының мәні ашылады.
Үш тараудан тұратын екінші бөлім қылмыстық іс жағдалйларына байланысты жан-жақты, толық және объективті зерттеу қағидасын ұстана отырып, зерттеу жүргізудің материалдық-құқықтық генезисін анықтауға, қылмыстық қудалау жүргізу кезіндегі қылмыстық іс мән-жайын зерттеудің толықтығы мен жан-жақтылығына және қылмыстық істің сотпен толық қарастырылуына арналады.
Ал үшінші бөлімде қылмыстық істің мән-жайын толық, жан-жақты және объективті зерттеу қағидасы болып табылатын шындықты анықтаудың критерийіне талдау жасалады, дәлелдеу процесіне аталмыш қағиданың әсері бағаланады.
Дипломдық жұмыстағы негізгі қолданылатын терминдер:
- қылмыстық процесс;
- қылмыстық қудалау;
- жан-жақты, толық және объективті зерттеу қағидасы;
- қылмыстық-процесуалдық заңнама;
- материалдық-құқықтық генезис;
- объективті шындық;
- дәлелдеу процесі.
Дипломдық жұмыстың әдістемелік және теориялық негізін ҚР Атазаңы, қылмыстық, қылмыстық-процесуалдық, нормативтік – құқықтық актілер, заңнамалар және де жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік қағидаларының қылмыстық істерде қолданылу проблемаларына назар аударған отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері құрайды.
1. Дробинин Д.В. Соединение и выделение уголовных дел как гарантия их встроенного, полного и объективного исследования. Самара, 1999.С. 221
2. Журнал ЮРИСТ №1(55) От объективной истины к формальной. Какая из них лучше. 2006 г.
3. Маркс К., Энгельс Ф. Соч.2-изд. Т.1. С.158.
4. Мамутова А.М., Лившица Ю.Д.. Уголовный процесс Каз ССР: Часть1. Общая / Алма-Ата., 1989.С. 47.
5. Конституция Республики Казахстан, с изменениями и дополнениями от 21.05.2007 г.
6. Алексеева Н. С. и Лукашевича В.З., Советский уголовный процесс 1989. С.80.
7. Комментарий к постановлениям Пленума ВС РФ по уголовным делам. М., 1999. С. 382.
8. УПК РК ст.24 п.1. Алматы от 13 декабря 1997 г. N 206. /тек. ред 20.01.2010
9. Чельцова М.А.., Уголовный процесс., М.1969.С. 54.
10. Источник Диалектическая логика, основные принципы и проблемы диалектической логики > Принцип всесторонности рассмотрения предмета., Сайт: http://uh3.ru/printsip-vsestoronnosti-rassmotreniya-predmeta.html
11. Чельцова М.А., Уголовный процесс. М.1969., С. 55
12. Мамутова А.М., Лившица Ю.Д., Уголовный процесс Каз ССР: Часть 1. Общая / Алма-Ата., 1989.С. 47
13. Фаткуллин Ф. Н. Общие проблемы процессуального доказывания. Казань, 1976. С. 177, 179
14. Алауханов Е.О., Криминологические проблемы предупреждения корыстно-насильственных преступлений. Алматы 2002., С. 5.
15. Чельцова М.А., Уголовный процесс., М.1969.С. 54.
16. Белкин Р.С., Криминалистика., М.2006., С. 53.
17. Мамутова А.М., Лившица Ю.Д.. Уголовный процесс Каз ССР: Часть1. Общая / Алма – Ата., 1989.С. 48.
18. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК Алматы.,1998. С. 185.
19. Бурданова В.С. Криминалистическое обеспечение всесторонности, полноты и объективности исследования обстоятельств дела. Учебное пособие. СПб., 1994. С.32.
20. Бахтыбаева И.Ж. на международном научно-практическом семинаре - Юридическая природа нормативных постановлений Верховного Суда Республики Казахстан и их роль в эффективности отправления правосудия. Алматы., 12 мая 2009 года. С 3.
21. Философский энциклопедический словарь. М., 1983. С. 226.
22. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное прав РК. Алматы 2005., общ.ч. том 2.ч., С. 193.
23. Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. Т.1.М.,1968.С.308
24. Дорохов. В.Д. Теория доказательств в советском уголовном процессе. М.,1973. С.45
25. Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., Элькинд П.С. Проблемы доказательств в советском уголовном процессе. Воронеж, 1978. С.87.
26. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК, Алматы 2005., общая часть, том 2. С.196
27. Добровольская Т.Н. Принципы советского уголовного процесса М., 1971, С. 123-124.
28. Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., Элькинд П.С. Проблемы доказательств в советском уголовном процессе. Воронеж.,1978. С.58
29. Пашкевич П.Ф., Объективная истина в уголовном судопроизводстве. М., 1961.С 5.
30. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК, Алматы 2005., общая часть, том 2. С.196.
31. Печников Г.А., Некоторые философские аспекты истины в уголовном процессе. М., 2001. С. 33.
32. Дробинин Д.В. Соединение и выделение уголовных дел как гарантия их встроенного, полного и объективного исследования. Самара, 1999. C 221.
33. Белкин Р.С.., Криминалистика., М.2006., С53.
34. Александров А.И. Указ. соч. С. 417 - 418.
35. Добровольская Т.Н. Принципы советского уголовного процесса. М., 1971. С. 10 – 17.
36. Строгович М.С., Курс советского уголовного процесса, М., 1958, стр. 166—167
37. Каз Ц.М., Субъекты доказывания в советском уголовном процессе, Саратов, 1968, С. 21.
38. Журнал ЮРИСТ №1(55) От объективной истины к формальной. Какая из них лучше. 2006 г. С 5.
39. Строгович М.С., Курс советского уголовного процесса. М. 1958. С. 285, 478.
40. Чельцова М.А., Уголовный процесс М.,1969. С. 54.
41. Мамутова А.М., Ю.Д. Лившица.Уголовный процесс Каз ССР: Часть1. Общая.,Алма – Ата., 1989.С. 47.
42. Добровольская Т.Н. «Принципы советского уголовного процесса» М., 1971 С.121,129.
43. Савицкий В.М. Государственное обвинение в суде.-М.,1971. С189.
44. УПК РК ст. 7 п.13 Алматы от 13 декабря 1997 г. N 206. /тек. ред 20.01.2010
45. Уголовное Дело № 4589//Архив Прокуратуры Алмалинского района., г.Алматы.
46. УПК РК ст. 36. Алматы от 13 декабря 1997 г. N 206. /тек. ред 20.01.2010

47. Толеубекова Б.Х.., Уголовно – процессуальное право РК, Алматы 2005. общая часть, том1. с164-170
48. Алексеев С.С. Указ. соч. С. 50.
49. Қазақстан Республикасы Атазаңы, 75- бап
50. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК, Алматы 2005. общая часть, том 1. С 303.
51. Губенок И.В. Повышение эффективности правосудия – важнейшая задача судебной реформы // Закон и право. – 2007. – № 2. – С. 6–7.
52. ҚР ҚПК., Алматы от 13 желтоқсан 1997 ж. N 206. /тек. ред 20.01.2010
53. УПК Франции ст. 310, УПК ФРГ ст. 244.
54. Европейский суд по правам человека. Избранные решения. М. 2000. Т.1. С. 321; Т. 2. С. 330.
55. Зархин Ю.М. Доказывание в уголовном процессе. М., 1997, С. 11-13; Его же: /Деятельность Конституционного Суда Российской Федерации по реализации прав человека в уголовном процессе. М, 2000, С. 36-37
56. Документ Копенгагенского совещания Конференции по человеческому измерению СБСЕ (п. 5) // Международные акты о правах человека. М. 1998. С. 653-654
57. В.Балакшин. Истина в уголовном процессе стр 2.]
58. Кокорев Л. Д., Котов Д. П. Этика уголовного процесса: Учебное пособие. Воронеж, 1993. С. 66.
59. Строговича М.С., Проблемы судебной этики С. 85
60. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК общая часть, 1 том, С. 194-195.
61. Печников Г.А., Некоторые философские аспекты истины в уголовном процессе. М.,2001. С 28.
62. Добровольская Т.Н., Принципы советского уголовного процесса. М 1971., с121-134
63. Пикалов И.А., Уголовный процесс Российской Федерации (краткий курс): Учебное пособие, М., 2005. С 8-9.
64. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК общая часть, 2том., С. 274-275.
65. Материальная истина и судебные доказательства в советском уголовном процессе, М., 1955, стр. 99—100
66. Ленин В. И., Полит. собр. соч., т. 23, С. 67.
67. Блонский П.П., Психология доказывания и ее особенности у детей, Вопросы психологии. 1964 г. № 3, С. 42.
68. Ульянова Л Т., О понятии оценки доказательств. М, 1959, С. 93.
69. Нурмуратов С.Е., секретарь диссертационного совета, доктор философских наук. Сайт: www.iphp.kz.
70. Пикалов И.А. Уголовный процесс Российской Федерации (краткий курс): Учебное пособие, М.,2005. С 45.
71. Строговича М.С., Проблемы судебной этики С. 85.
72. Печников Г.А., Некоторые философские аспекты истины в уголовном процессе. М., 2001. С. 37.
73. Балакшин В., Истина в уголовном процессе. Свердловская обл., 1998. С 2.
74. Печников Г.А., Некоторые философские аспекты истины в уголовном процессе. М., 2001. С. 41.
75. Интервьюирование следователей и прокуроров, в том числе государственных обвинителей, а также изучена, опубликована практика Верховного Суда Российской Федерации и практика Санкт-Петербургского городского суда за последние десять лет.
76. Ахмадуллин А., Всесторонность, полнота и объективность предварительного расследования как принцип уголовного процесса. М.,2005. С 50.
77.Толеубекова Б.Х., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., Тыныбеков С.Т.
Уголовно-процессуальное право Республики Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга вторая.
78.Тыныбеков С.Т. "Казакстан Республикасының адвокатурасы және адвокаттық қызмет”. - Алматы: Данекер, 2004. 246 с.
79.Тыныбеков С.Т. Организация и деятельность адвокатуры ( вопросы и ответы).- Алматы: Данекер, 2000.39 с.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЗАҢ ФАКУЛЬТЕТІ
СОТ БИЛІГІ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСС КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу ... ... ... ... ... ... ... » ______ 2010 ... ... ... ... » ______ 2010 ж.
| | ... ... |3 |
| | ... |4-6 |
| | |
|1 ... ... ... толық және объективті зерттеу | |
|принципінің мәні және ... ... ... |7-21 |
| | ... Іс мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу | ... мәні |7-13 ... ... ... жан-жақты, толық және объективті зерттеу | ... мен ... іс ... ... ... | ... |13-17 ... ... ... ... ... қылмыстық істің мән- | |
|жайын толық, жан-жақты ... ... ... |17-21 |
| | |
| | |
|2 ... ... ... ... толық және | ... ... ... ... материалдық- | ... ... |22-40 |
| | ... ... ... ... қағидалар құру |22-26 ... ... ... ... ... қылмыстық іс | ... ... ... және жан-жақтылығының | ... |26-33 ... ... істі ... жан-жақты, толық және объективті | ... |33-40 |
| | |
|3 ... ... істі ... және объективті зерттеу | ... ... ... және ... орнату |41-53 |
| | ... ... ... және ... ... қағидасының | ... ... ... әсері |41-46 ... ... ... мән-жайын зерттеу принципі – шындықты | ... ... ... |46-53 |
| | |
| | ... |54-56 |
| | ... ... ... |57-60 |
| | ... ... ... Республикасының Конституциясы мен қылмыстық
процессуалдық кодекстің негізінде зерттеу жұмысын жүргізуді ұсынады.
Жұмыста қылмыстық істерді ... ... ... ... ... ... түсінігі мен мәні, маңызы, метериалдық-құқықтық
генезисі, объективті зерттеу қағидасының әсері қарастырылады.
Жұмыстың ... ...... және ... ... негізінде істің мән-жайын зерттеуді жан-жақты, толық және
объективті түрде тұжырымдау және ... ... ... үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер
тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімде іс ... ... ... және объективті
зерттелуінің қағидалары және қылмыстық іс бойынша шындықты орнату міндеті,
тергеудің тиімді көлемін анықтауда қылмыстық іс ... ... ... ... ... мәні ... ... тұратын екінші бөлім қылмыстық іс жағдалйларына байланысты
жан-жақты, толық және объективті зерттеу қағидасын ... ... ... ... ... ... қылмыстық қудалау
жүргізу кезіндегі қылмыстық іс мән-жайын ... ... мен ... және ... істің сотпен толық қарастырылуына арналады.
Ал үшінші бөлімде қылмыстық істің мән-жайын толық, жан-жақты және
объективті зерттеу ... ... ... шындықты анықтаудың критерийіне
талдау жасалады, дәлелдеу процесіне аталмыш қағиданың әсері бағаланады.
Дипломдық жұмыстағы негізгі қолданылатын терминдер:
- қылмыстық процесс;
- қылмыстық қудалау;
- ... ... және ... ... ... қылмыстық-процесуалдық заңнама;
- материалдық-құқықтық генезис;
- объективті шындық;
- дәлелдеу процесі.
Дипломдық ... ... және ... негізін ҚР Атазаңы,
қылмыстық, қылмыстық-процесуалдық, нормативтік – ... ... және де ... ... және объективтілік
қағидаларының қылмыстық істерде қолданылу проблемаларына ... ... және ... ... ... ... ... Қолданыстағы құқықтық жүйенің өзгертілуі ғылыми
негіз ретінде қылмыстық заң ... ... ... және сот ... сот ... ... ... іс-
әрекеттердің қатысушылары – жеке адамдардың заңды құқықтарын қорғап қалуды
көздейді.
Сотқа берілген өкілетті функциялар ... ... ... ... ... ... ала ... кезеңіндегі жақсы атқарылған
іс-әрекеттерсіз жүзеге асырылмайды.
Қылмыстық сот процесінде шындықты ... және оған қол ... ... іс жағдайларының толық, жан-жақты және объективті
зерттелуіне байланысты болады. Ол алдын ала ... ... және де ... ... ... де ... Осы аталған қағиданы жүзеге асыру,
тәжірибеде ... ... ... шешу және ... ... жағдайда анық түсінушілікпен және тергеу ... ... ... ... ... заң ... дұрыс қолдану
арқылы анықталады.
Зерттеудің мақсаты болып, философиялық және процессуалдық түсінік
категориялары негізінде ... ... ... ... толық және
объективті түрде тұжырымдау және құрастыру табылады.
Осындай мақсаттарға жету үшін келесідей міндеттерді қоя ... ... ... ... ... негіздерін анализдеу және оған жету
құралдарын анықтау;
— Істі жан-жақты, объективті және ... ... ... ... ... екенін көрсету;
— Отандық қылмыстық заңнамалар мен ... ... ... ... ... ... ... және объективтілік
қағидасын қолдануға тарихи шолу жұмысын жасау;
— Қылмыстық істің ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік органдардың қатысуын сараптау.
Зерттеу объектісін шешім қабылдаудың тәртібі мен негіздерін реттейтін,
тергеу жұмыстарының тиімді көлемін қамтамасыз ететін, және де оларды ... ... ... ... қолданылатын процессуалды-
қылмыстық нормативтер құрайды.
Зерттеу пәні болып, қылмыстық істерді ... және ... ... ... және толық болуы табылады. Оның ішінде ... ... ... бар ... және осы ... ымыраластыққа келу
құқығы да бар [1, 221б].
ҚР ҚПК 24-бабының негізінде сот, прокурор, тергеуші және ... ... ... ... тұлғалар істің мән-жайына толық, жан-жақты
және объективті ... ... ... ... ақтайтын және де
айыптайтын, одан басқа жауапкершілікті жеңілдететін және ... ... ... ... ... ... ... асыруы тиіс.
Жан-жақтылық,толықтық және объективтілікке қойылатын талаптар іс ... ... ... ... тексеру мен бағалауға жатады. Бұл
деген сөз, қарастырылып отырған қағида іс ... мен ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесс объективті
шындықты орнатуға қарағанда формалды шындықты орнату жолына қарай ... ... одан ... ҚР ... ... сот ісін жүргізу институты
енгізілген ( ҚР ҚПК ... ... ... ... ... сот тек ... ғана қылмыс жасалғаны ... ... ... ... ... ... ... мойындауы негізінде жаза
белгілеу өкімін шығара береді. ... ... ... ... ... ... ... керек, себеі ол оған ғылыми кеңестер береді. Орын алған
өзгерістердің мәнін түсіндіретін ... ... ... ... ... ... сайын коллизияларды өзі түсінгендей және
білгендей етіп қабылдайды. Мұнда орын ... ... ... ... ... ... негізделген қателесу жағдайлары да аз
кездеспейді. Оның үстіне олар ... ... ... ... ... қуып жете алмай келеді.
Болып жатқан процесстердің жалпы көрінісін құрастыруға мүмкіндік
беретін зерттеудің жан-жақты, ... және ... ... ... ... диапазонында қарастыру.
Жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципіне қойылатын талаптар
бір-бірімен байланысты, бірақ бірін-бірі алмастыра алады ... сөз ... олар іс ... ... ... мен ... ... олардың әрқайсысы өзіндік мазмұнға ие.
Зерттеудің жан-жақтылығы өзіне қатысты құрамы, сапасы мен ... ... мен ... үйлесімділіктері сияқты дәлел
болып табылатын барлық құқықтық маңызы бар жағдайларды анықтауды ... ... ... барлық объективті мүмкін нұсқаларды
толық тексеру мен өз уақытында ашуға септігін тигізеді.Мұндай ... ... ... іс-әрекетінің бағытын анықтайды, біржақтылық пен
субъективизмді шектейді және ... ... ... ... жолына бағдар береді.
Объективтілік айыпталушыға «қарсы» және «қарсы емес» ... ... ... ... отырып, зерттеудің дұрыс жолын анықтайды және
дәлелдерді тексеру мен бағалауға қатысты өзінің қарым-қатынасын білдіреді.
Объективтілік – бұл іс ... сот ... ... ... ... шешім қабылдайтын және субьективтілік, ... ... алып ... ... ... ... сот ... процесіне қатысушы адамдардың адал, сезімдерге бой алдырмайтын
қарым-қатынасына қойылатын құқықтық және мүдделік талап.
Объективтілік қабылданатын шешімдерде іс ... сот ісін ... ... ... кезінде қалай белгіленсе, солай көрсетуді талап
етеді.
Жан-жақтылық, ... және ... ... ... кезінде
мүддесіз құралдарды қолдану мүміншілігін ... оныі ... ... сот ... ... ... да ... күштеу, мәжбүрлеу,
қорқыту немесе басқа да заңсыз ... ... ... ... ... орын ... ... фактілер анықталған кезде сот
төрағасы осы заңға қарсы іс-әрекет жасаған өкілетті тұлғаны ... ... ... ... ... керек.
Аталған принцип сот процесінің барлық кезеңдерінде бірге жүре ... ... және сот ... ... және ... ... іс ... шындықты орнатуға септігін тигізеді. Оның талаптары
қылмыстық істерді біріктіру мен ... ... ... негізінде,
күдіктіні айыпталушы ретінде жауапкершілікке ... ... ... мен бекіту, өкім мен жазаны жариялау шараларының және т.б.
негізінде жатыр.
Жан-жақтылық, толық және ... ... ... ... ... ... тергеу жұмыстарын жүргізуге ... іс ... ... ... ... алу ... шығару, жоғары
инстанциялармен өкімнің алып тасталынуы сияқты процессуалдық салдарларға
тап болады.
Процесс қағидасының бірі ... ішкі ... ... ... ... ... бірі ретінде ешқандай дәлел алдын ала белгіленген
күшке ие бола алмайды ... ... ... қосады.
Тергеу органы, із кесуші, прокурор, сот берілген жағдайдың дәлелдерін
өзінің ішкі сенімі бойынша бағалайды. Заң ... ... ... ... ... ... және оның ... қойылған
мақсаттарға жету жолын белгілейді.
1 ІСТІҢ МӘН-ЖАЙЫН ... ... ЖӘНЕ ... ... ПРИНЦИПІНІҢ МӘНІ
ЖӘНЕ ШЫНДЫҚТЫ ОРНАТУ МІНДЕТТЕРІ
1.1 Іс мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципінің мәні
Іс жағдайларын ... ... ... және ... – бұл сот, ... тергеуші немесе анықтау шараларын жүргізетін
басқа да тұлғалардың іске қатысы бар ... ... ... ... осы жағдайлардың болған-болмағандығын анықтауда дұрыс қорытынды
шығаруға ... іске ... ... ... ... ... ... міндеттерін білдіретін бастама.
Аталған қағида қылмыстық процестің барлық кезеңдеріне тән. Жан-жақты,
толық және объективтілік ... ... ... әділ ... ... ... ... сұрақтарын орнықты шешуге септігін тигізеді. Ол ... ... ... ... ... алаңдаушылық білдіру
және сәйкесінше олардың ... ... мен ... қорғау болып
табылады. Осы қағиданы бұзу өте ... сот ... ... ... ... ... ... және заңдылық пен әділдік
түсініктеріне деген сенімдерінің жоғалуына әкеліп ... ... және ... ...... тығыз байланысты,
үйлесімділіктегі ұғымдар.
Істе орын алған жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын барлық нұсқаларды, ал жеке
элементтері бойынша әрбір із, қылмыстық іс ... ... ... т.б. ... мен ... ... сөз [4, 47б].
Осы аталған қағиданың құқықтық негізі Конституциямыздың 13-бабында
берілген, онда ... ... ... ... ... ... барлық құқықтары мен бостандықтарын сотпен қорғалуына
кепілдік береді [5].
Әділ сот шешімін шығару сот процесіне қатысатын екі ... ... ... ... да құқықтарының бірдей тең ... ... мен ... ... ал ... ... айыпталушыға оның жазасын
жеңілдететін жағдайларды тең жағдайда ... ... ... ... істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті ... ... сот ісін ... ... ... ... бірі ... теңдей дәрежеде сақталуы керек, оның ішіне ... ... ... ғана ... ... ... бірінші истанция бойынша сотпен
істі қарау кезеңі де кіреді.
Көрсетілген қағиданы сақтауды заң ... оның ... ... айыптауды жақтайтын прокурорға жүктейді [6, 80б].
Қылмыстық істі дұрыс та әділ шешу үшін сот ... ... ... ... ... ... ... түгел қарап шығуы керек.
Істе қылмыстық іс-әрекет құрамының бар-жоқтығын білу үшін ... ... ... бар ... ... және ... қылмыстық
жауапкершілікке тартылған жеке адамның қылмыстық іс-әрекетке қатысының бар
немесе жоқтығын анықтау, оның ... ... ... ... ...... түсініктерінде, жәбірленуші шағымында,
тергеу і-әрекеттерінің хаттамаларында, эксперт маман қорытындысы мен іс
материалдарында бар ... да ... ... ... ... зерттеу арқылы ғана мүмкін болады.
Әділдік орнау үшін іс ... ... сот ... талассыз
белгіленген, негізді фактілерге сүйенуі, өзінің ... ... ... іске ... ... ... материалдарын қарастырмай қол
жеткізуге болмайтын объективті шындықты көрсететіндей болуы керек.
Қылмыстық іс ... ... ... және ... ... сақтау жасалған қылмыстық іс-әрекеттің шындығын қалпына келтіріп
қана қоймай, сонымен қатар оған дұрыс құқықтық баға ... ... мен жаза ... ... ... қылмыстың түріне және
айыпталушының тұлғасына сәйкес жаза белгілейді, жәбірленушіге келтірілген
залал көлемін белгілейді. Сондықтан, ол ... және ... өкім ... ... болып табылады [7, 382б].
Жасалған іс-әрекеттің объективті, толық сипатын ала алмай, соттық
қорғау шараларын жүргізу ақылға ... Осы ... ҚПК ... ... үшін ... сот ... ... белгіленген шекте барлық жағдайларды
толық, объективті және жан-жақты қарастыруға міндеттеледі, осы ... ... ... ... байланысты [8].
Қарастырылып отырған қағиданың ерекшелігі үш элементтердің тамаша
үйлесуінде. Оған келесідей ерекшеліктер тән:
1. Үш ...... ... және объективтілік – тек
қана бірлесе отырып, ортақ қағида құрайды және оның мәнін ашады;
2. Атаулы элементтер ... ... және ... ... ... ... келмейді; тығыз байланыстың болуы өзіне тән
ерекшеліктің болуы шектемейді;
3. Осы аталған қағидалардың біреусінің болсын орындалмауы ... ... ... мен ... ... алып ... ал ол ... шындыққа қол жетпеді деген сөз; ал шындыққа қол жеткізбеу
істі тоқтатуға немесе ... алып ... ... ... бойынша Ф.Н.Фаткуллиннің пікірі актуалды. Ол: «Дәлелдеуге
істің жеке құрамы, бөлшектері жатқызылмайды, қасиеттер мен ... ... ... ... фактілердің өзі жатады»- дейді.
Диалектикалық әдіс кез-келген құбылысты зерттеу кезінде оның ... ... мен ... өзіне тән өзгешіліктері
зерттеуді талап етуде.
Фактілер, егер оларды жалпы жиынтық ретінде қарастыратын ... ... ... ... ... зат». Осы немесе басқа сұрақ бойынша
талқылаудың негізі болып, нақты және ... ... ... ... іске ... ... ... ғана алу керек.
Жан-жақтылық – құқықтық маңызы бар барлық ... ... ... ... және ... тән ... құрылымдарымен, сапасы мен
белгілері, байланыстары, бір-біріне қарым-қатынастары, осы қылмыстық істі
жасауға итермелеген ... мен ... ... ... табылады.
Істе орын алған жағдайларды анықтау және тексерудің жан-жақты зерттеу
қағидасы зерттеліп жатқан іс ... ... ... ... ... ... ... бақылау болып саналады.
Зерттеуді жан-жақты жүргізу үшін айыпталушының ақтайтын ... ... ... ... керек. Басқаша айтқанда, зерттеу жұмысында
біржақтылыққа жол берілмейді [9, 54б].
Жан-жақтылық мағынасы іс ... ... ... ... ... мен ... сәйкес келеді.
Осылайша, жан-жақтылық проблемасы пәнін қарастыру тек терең теориялық
емес, сонымен қатар тәжірибелік мәнге ие ... осы ... істі ... ... ... екі
аспектісі мәнге ие болады.
Біріншісі, қарым-қатынастар, байланыстар, заңдар және формақұраушы зат
ретінде ішкі ... ... Ол ... ... ... қатысты.
Екіншісі, жан-жақтылық аспектісін фактілер, құбылыстар, құрамдар және
т.б. облысына қатысты тұтастық ... шығу ... ... ... жатқызу жөн болар еді. А.Эйнштейнді мысалыға қарастырудың
«толықтық» облысы деп ... ... ... рет қағидасын
тұжырымдай келе ол, былай деп ... ... ... құбылыстар мен олардың байланыстарын
(толықтылығын) ... ... 2. Ал ... қол ... үшін ... ... ... аса байланыса қоймайтын біртекті және бір-біріне ... ... ала ... ... ... ойша ... ... Көріп отырғанымыздай, А.Эйнштейн жан-жақтылықтың ... де ... отыр ( ... және ... дегенмен де,
аталған түсініктер арасындағы ойша ... ... пен ... ал ол шынайы теория құрылымында өз орны жоқ болып есептеледі.
Және де жан-жақты зерттеу принципінің ... ... ... ... Оны ... ... деп ... «...қарастырылып отырған
сұраққа қатысты жекелеген фактілерді ... ... ... ... ... қажет. Тіпті біреуін болса да қалдырып кетуге болмайды...».
Осылайша, затты қарастырудағы жан-жақтылық қағидасының әдістемелік мәні
оның ... ... ... ... ... ... ... барлық
фактілер мен құбылыстарды, түсіндіруге мүмкіншілік беруі. Кез-келген жалған
теориялық жүйе затты оның жан-жақты байланыстары мен ... ... ... ... ... барлық фактілер, құбылыстар,
мен зат құрамын көрсетеді [10].
Толықтық немесе толық қамтылғандық – бұл ... іс ... ... қылмыстық іс-әрекеттің барлық эпизодтары мен фактілерін,
сындай әрекетке байланысты айыпталушыны және оның ... ... ... осы ... ... ... жағдайларды
анықтау болып табылады.
Зерттеудің толықтығы істі дұрыс және оң шешуге өз ... ... ... ... ... ... Бұған қылмыс құрамының барлық
объективті және ... ... ... ... ... жасалған
әдісі мен жағдайы, қастандық сипаты және ... және т.б.), орын ... ... ... айыпталушыға жазаны ауырлататын және
жеңілдететін жағдайлар жатады. Одан ... ... ... ... мен сипаты, және де қылмыс жсауға ... ... ... керек [11, 55б].
Өзін қорғау мақсатында айыпталушымен келтірілген ... ... да ... және ... ... өтуі ... [12, 47б].
Толық зерттеу түсінігін басқа тұрғыдан (дәлелдеу пәні және дәлелдер
жиынтығы ретінде емес) ашатын үшінші ... та жоқ ... ол ...... ... әрбір факті, әрбір оқиғаның жеке-жеке және толық
ұйымдастырылуы – осы факт ... ... ... кезде ешқандай күмән
қалмағанға дейін зерттеу деп айтылады [13, 177-179бб].
Толық зерттеу қағидасының маңыздылығы – ол ... ... ... ... ... ... және ... шекте белгіленуі
керектігін, дәлелдердің ... ... ... керек және қайсысын заңды
және негізделген шешім шығаруда қолдануға болатындығын көрсетеді.
Қылмысқа ... ... бере ... ... ... ... отыру қажет. Өйткені, онда біріктірілген барлық мәліметтер қажетті
толықтық деңгейінде көрсетілетін құбылыстардың ... мен ... ... сол ... ... да бір ... байланысатын, қылмыстық
істің алдын алу көз-қарасы тұрғысынан ... ... ... тиіс[14,
5б].
Объективтілік – бұл құбылыстың шынайы түрінде адам санасында ... ... ... мен оған ... ... барлық
жағдайларын, тепе-тең дәрежеде ескеретін зерттеу ... ... ... және ... ... ... түрі және де іс ... нақты
шешімдер шығаруды құрастыру болып табылады.
Объективтілік іске қатысушы ... және ... ... ... ... өкілетті тұлғалардың қарым-қатынастыр
сипаттайды. Заң ... ... сот ... және ... ... ... және ... берілмей шешуді міндеттейді, процесске
қатысушылардың жағына ауып кетуге тыйым салады. Яғни, екі жақтың ... ... ... ... іске ... ... та әділ ... шығару
міндетін жүктейді.
Заң объективтіліктің заңды кепілдемесі ретінде тергеу жүргізетін
органдарды, ... және ... іске ... ... ... ... ала ... немесе сотпен істі
жүргізудің толық ... мен ... ғана ... ... ... толық құқық береді [15, 54б].
Объективтілік қағидасы ғылымның бар ... және оның ... ... ... ... ... да, сонымен қатар
ғылыми мәселелерін шешу кезінде тәжірибе критерийіне сүйене ... ... ... ... ... көрсетеді. Осы көз-
қарас бойынша криминалистика ... ... ... ... оның ... философиялық жасампаздығын, диалектика заңдары
мен категорияларының осы ... ... ... ... ... білдіреді. Табиғатта дүниетаныммен немесе ... ... ... ... ... ... болсақ, ғылым пәнін
зерттеу бірлесе отырып жүзеге асырылады.
Объективтілік қағидасының көрсеткіштері болып, ... ... мен ... ... ғылымның тәжірибе үшін ұсынатын
кеңестеріне жоғары талап қою. Қағиданың осы ... ... ... ... мен ... және ... өз ... байлаудың
болмауынан еркін жарыссөздер жүргізуде ... ... ... ... [16].
Объективтіліктің мәні – мәліметтерді фактіге айналдырудың қажетті шарты
ретінде білімнің нақты болуына септігін тигізуі.
Істің орын алған жағдайларын ... ... сот ... ала тұжырымсыз, сезімге бой алдырмай, нақты іс бойынша шешім шығару
болып табылады. Бастысы шешім болжалдар, мүмкін болатын жағдайлар ... тек қана ... ... ... мен ... ... Іс жағдайларын зерттеудегі объективтілік сот, прокурор, тергеу
органдарын «айыптаушының жазасын мойындататын және оны ... ... ... ... ... анықтауға
міндеттейді [17, 48б].
Қылмыстық процессте істің мән-жайын толық, жан-жақты және объективті
зерттеу қағидасы әрқалай көрініс табады.
Аса маңызды ... ... ... ... Жан-жақты, толық және объективтілік қағидасы айыпталушыға жаза
белгілеуде де, және оның кінәсіздігін белгілеу кезінде де ... ие ... ... ... ... ... ... кезінде ешқандай шектеулермен
шектелмеуі керек, яғни қарастырылп отырған ... ... ... аз ... белгіленген тәртіп бойынша және
істің шынайылылығы бойына дәлелдеу пәні бола алмайды;
3. Іс ... ... ... ... толықтық және
объективтілік қағидасын ұстану міндеті сотқа, ... мен із ... ... Ең ... осы міндеттердің
процесске қатысатын басқа да ... ... ... ... ... ... күші ... бойынша мемлекеттік органдар
үшін, қылмыстық процесс жүргізетіндер үшін ... ... ... жол ... ... ... іске
қатысы бойынша бірдей мәнге ие болады;
5. ... ... мен ... кезінде жан-жақты, толық және
объективтілік қағидасын мемлекеттік органдар бір-біріне тәуелсіз
қатынаста жүргізуі ... ... ... ... толық
қарастырылмаған кезінде тергеушіге өз нұсқауларын көрсете отырып,
істі қайта жіберуінен анық көрінеді).
6. Әділ сот ... ... ... және ... ... ... ... тексереді және өзі
де істі қарастыру кезінде осы қағидаға сүйене отырып сәйкесінше
әділ де, тура ... ... ... ... барлығының заң мен сот алдында тепе-теңдігін сақтайтын
қылмыстық процесстің қағидалары мен міндеттеріне ... ... ... сот ... іс ... әділ ... ... үшін оны зерттеуді
заңмен көрсетілген шаралар негізінде ... ... ... ... ... ... дұрыс шешім шығару үшін қажетті
барлық жағдайларды саралайды».
Іс жағдайларын ... ... мен ... ... жан-жақтылық,
толықтық және объективтіліктің екі аспектісінде қарастырылуы керек. Бұл
дәлелдеу процесіне қарама-қарсы ... ... ең ... ... және зерттеу міндеттері қойылады, ал одан кейін бұл міндеттер
белгілі бір әдістермен шешіледі.
Егер ... ... және ... ... мақсаты ретінде қарастырсақ, олар келесідей талаптарға жауап
беруі керек: ...... ... ... ... жақтарын
және басқа да құқықтық маңызды жағдайларды және т.б. қамтуы ... ... бар ... толықтырылулары бар дәлелдеу пәні ( мысалы, кәмелеттік
жасқа толмағандар ісі бойынша); ...... ... ... ... ... жағдай бойынша дәлелдер ... ... ... ...... шынайылықпен
үйлесімде белгіленген фактілер негізінде ... ... ... онда ... айыптаушының айыпталушыға және жәбірленушіге жеке
қатынастарын шектейді [19, 32б].
Мысалы, Қазақстан Республикасының қылмыстық-процессуалдық ... ... ... ... процесс қағидасының мәні оның сипаты мен
шынайылығына тәуелділікте ... Ол ... іс ... ... ... ... деп ... осындай сот өндірісі негізінде
қабылданған шешімдерді алып тастайды немесе осы іс ... ... ... ... күші жоқ деп ... норманың мазмұны мен мәнін толық түсіну үшін оны дұрыс қолдана білу
керек, 2002 жылы желтоқсандағы ... ... №26 ... ... ... заңнаманы тәжірибе ... ... ... нормативтік қаулысымен танысуы және осы ... ... ... отырып іс-әрекет жүргізу керек.
1.2 Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі мен
қылмыстық іс бойынша шындықты орнату ... ... ... ... ... орнату
табылады. Философиялық тұрғыдан алғанда шындық дегеніміз – адам және оның
санасына тәуелсіз, өзі табиғатта ... ... ... ... ... ... ... адекватты көрінісі [20, 3б].
Қылмыстық сот ісін жүргізуде ... қол ... ... орын ... ... алдын алады. Осы сұрақ бойынша ... ... адам ... мен бүкіл өмірінің құнын түсіреді. Осы іс-
әрекеттің салдары ретінде ... ... ... ... ... 1981 жылы ... ... істейтін тергеуші мен инспектордың өлімі үшін 5 ... ... ... ... Екі жылдан кейін сол елді мекенде
тағы да бір адам ... ... ... ... ... ... осы елді мекенде болған барлық қылмыстар К.атты үш ... және ... 2 ... ... ... шықты. Осы тіркелген 3
өлімнің арасында олар 11 қылмыс жасап үлгерген [21, 226б].
Қылмыстық сот ісін ... ... ... жолмен
материалдандырылатын дәлелдер арқылы болып кеткен ... ... ... ... ... ... ... Бұл шындық дәлелдер
теориясында материалды шындық деген атауға ие ... ... ... ... ... деп, ... ... адамның жазықты немесе жазықсыз екендігін көрсететін ... және істі ... және ... ... ... және ... ... айтты (22, 193б].
Одан кейін ол материалдық шындықты – ... ... ... М.С. Строгович пікіріне В.Д. Дороховтың берген анықтамасының
мағынасы сәйкес келеді. Оның ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін көрсететін ұғымдыв түсіну керек. Оның
объективті болуының ... оның ... ... нысанға сәйкес
келуінде жатыр [23].
Осы анықтамалар келтірілген уақыттан біраз кешірек, қылмыстық сот ісін
жүргізу сферасында объективті шындықты ... ... ... ... ... шығарады және оны зерттелетін фактілер мен
жағдайлардың субъективті тұжырымдарына толық және нақты ... келу ... (24, ... ... ... ... көз-қарастары бірдей,
дәлелдеу жұмыстарын жүргізудегі басты масат ретінде шындықты орнату болып
табылады және осы ... ... ... ... ... ... әдістемелік тұрғыдан аса маңызды,
өйткені ол өзінің екі бастамасын есепке алуды жүргізеді: ... ... ... ... ... және нақты білімге қарай ... ... ... ... ... ... ... тарихи, экономикалық,
әлеуметтік құрылымдарын тануды шектеумен аныталады. ... ... ... ... ... ... ... абсолютті білімнің
элементтерін қамтиды. Мұнда философия объективті шындық деп, бұл ... ... ... және оны ары ... ... ... ... да
бір білімді атады. Осыны ескере отырып, дәлелдеу теориясы үшін қағидалық
тұрғыдан қылмыстық сот ісін жүргізуде қол ... ... ... ... ... зор ... көреміз.
Қылмыстық іс бойынша дәлелдеу жқмыстарын жүргізуде ... ... ... ... Н.С. Алексеев, И.Д.Перлов, П.А. Лупинская, М.А. Чельцов,
М.С. Строгович сияқты ... ... оң ... ... Ал, ... В.С. ... Л.Т. Ульяновалар қылмыстық сот процесінде тек
салыстырмалы шындыққа ғана қол жеткізуге болатындығын атып көрсетеді. В.Я.
Дорохов, В.С. Николаев, А.И. ... және ... да ... екі ... де не ... не қарсы шықпай, орталық дәрежеде қалуды жөн
санайды. Олардың ... сот ... ... ... ... және ... ... шығады. Құқықтық әдебиеттерде осы сұрақ
бойынша ... да ... орын ... дегенмен олар сот ісін жүргізудегі
шындықтың мәнін ... ... ... ... ... ... қол ... шындықтың екіжақтылық қасиетінің
болуы (салыстырмалы және ... ... ... өзіндік
артықшылықтары бар болып есептеледі.
– Абсолютті шындыққа жалпы алғанда қол жеткізудің ... ... ... сот ісін жүргізетін мемлекеттік өкілетті
органдардың іс-әрекеттерінің нәтижесінде абсолютті шындыққа ... ... ... және ... ... өзара арақатынасы туралы
диалектикалық заңның жалпыға ортақтылығы қылмыстық сот ... қол ... ... ... ... ... ... Абсолютті шындықты дәлелдеп шығудың мүмкіншілігін жоққа шығару іс
бойынша сот төрелігінің әділдігі мен ... ... ... ал
сол арқылы сот төрелігінің мүмкіндігі мен жіберуге қажеттілігіне
әкеліп соқтырады.
– Салыстырмалы шындықты дәлелдеп шығудың мүмкіншілігін ... ... ... ... ... яғни ол ... мен
дәлелдеуді ғылыми тұрғыдан танудың әдістемесін жоққа шығарады ... ... ... асып ... ... ... бар екендігін
мойындауға әкеледі.
– Тергеу мен сот ... ... ... ... ... құқықтық тыйым салулар мен рұқсат
етулер жүйесінде көрінеді, өз ізін танымдық іс-әрекеттің тереңінде
қалдырады. Бір ... бұл ... істе орын ... ... ... ... ал ... жағынан құқықтық
заңнамалармен шектелген.
Көрсетілген шектердің ауқымында қол жеткізілген шындықтың жою ... ... ол ... ... ... Осы ... егер де білімнің
шегінен шығып ... ... ол ... ... ... [25, ... де ... істі қозғау мен тергеу, қарастыру мен шешу ... және сол ... ... әртектес функциялардың қылмыстық істер
бойынша сот процесі өндірісіне қатысатын құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... бір ... шоғырлануы тиімді болып табылмайды. Қылмыстық іс бойынша дұрыс
шешімге қол ... үшін ... іске ... ... бір ... ... бермеуі керек.
Қылмыстық іс бойынша шындық құрамына не кіру ... де ... ... сот ісін ... сияқты шаралар үшін негізгі ... ... ... ... ие ... Оның ... ... барлық сот
органры мен тергеу органдарының тану ... ... ... істе орын ... ... зерттеп, фактілерді анықтауда
тергеу және сот органдары заң бұзушылықтың абстракты түсінігін ... ... бір ... және орында белгілі бір тұлғамен жасалған нақты іс-
әрекет нормалық ... ... осы ... ... ... ... ... сот төрелігіндегі шындық ұғымына тек жеке ... мен ... ... да бір ... әрекеті немесе
әрекетсіздігі) ғана емес, оснымен қатар оны жасауда құқықтық ... ... да ... ... ... ... ... іс-әрекеттер мен қылықтардың қоғамға
қауіптілігі немесе ... ... ... мен ... ... және ... күйде болады. Нақты осы факті екендігін көрсететін
фактілік жағдайлардың істің белгілі бір ... ... мен ... қандай да бір жиынтығына сай ... ... ... сот және тергеу органдарының объективтілігін
көрсетеді.
Сондықтан, қылмыстық іс бойынша ... ... ... тек осы оқиғаның салыстырмалы жағдайлары ғана емес, сонымен қатар
осы фактілердің құқықтық бағалануы ... ... және сот ... ... ... ... ... келуі тиіс.
Жасалған бұл іс-әрекетті құқықтық бағалау заңдық квалификация, яғни
кінәлі ... ... ... ... ... белгілейтін
құқықтық нормаларды белгілеуден көрініс табады.
Қарастырылған іс бойынша ... ... ... өзінің табиғаты
бойынша логикалық шешімдердің екі түріне жатқызылады:
а) фактілерді анықтау, яғни ... ... және ... ... ... нормаларда (диспозициялар мен санкциялар) көрсетілген
критерийлер тұрғысынан осы ... ... ... ...... ... іс-әрекеттің
құқықтық квалификациясын көрсететін, құқықтық нормалар диспозицияларында
берілген критерийлер көз-қарасы бойынша фактілерді бағалауды; ал ... ... ... мен ... ... ... ... бар критерийлер бойынша фактілерді бағалауды көрсетеді.
Құқықтық бағалау сынамалары, талдаулары ... ... ... ... ... ... ... шешімнің шынайылығы қылмыстық іс-әрекеттің
нақты ашылған фактілерімен және осы қылмыстық іс-әрекеттің түрі ... ... ... бар, ... ... және ... ... тарту туралы шешімнің шынайылылығы жасалған қылмыстық
іс-әрекеттің нақты белгіленген қоғамдық қауіптілік дәрежесі мен ... ... жаза ... ... қатынасымен анықталады.
Шындыққа қол жеткізу – аса күрделі іс. «... Шындықты орнату үшін
жәбірленушінің шағымы мен ... ... ... ... ... ... ... керек, қайта фактілер мен құжаттарды өзбетінше тексеру
керек, куәгерлердің ... ... және ... ... ... ... ... осы жұмыстардың барлығын жасау – оңай
шаруа ... ... да ... ... ақпарат түседі немесе не естігені бойынша
осылайда осылай ... деп ... ... ... қатысты кез-келген тексеру іс-әрекеттері «шындық – бұл
процесс» тұрғысынан қарастыруы керек және ... ... ғана ... ... ... өзі де ... ... керек» [26, 196б].
Дәлелдеудің негізгі белгіленген мақсаты ретінде шындыққа қол жеткізу
алдынғы заңдарда аса маңызды иелене қойған жоқ. Бұл ... ... ... сот ісін ... ... ... ... болды. Осы
мәселе бойынша жекелеген зерттеушілер осы ... ... сот ... ... да ... ... айтқан болатын. Аталған пікірге
П.С.Элькинд ... ой ... ... ... сот ... ... түсінігіне сот процесінің міндеттерін қоюы айтарлықтай қате
жасалған іс емес. Өйткені, «мақсаттар» және ... ... ... ... ... ... ... емес, ал оларды
түрлі аспектілік тұрғыдан қолдану мүмкіндігінің болуында ... ... ... ... ... ... ... «мақсаттары»
ұғымын қолданған жөн» [27, 123-124бб].
Дәлелдеу шаралары арқылы шындыққа қол жеткізу мүміншілігі мәселесі
төңірегіндегі пікірталастар әсіресе, ... ... 50-ші ... ... ... ... ... алдында өршіп тұрды. ... ... ... сот ісін ... объективті шындық түсінігінің
мүлдем жоқ екендігін дәлелдеумен болды. Дәйек ... ол ... ... ... ... және барлық «буржуазиялық
процессуалистер ... ... ... теорияға
эклектикалық ауыстырудың мүмкін еместігі туралы тезисті алға тартты. Мұда
М.А.Чельцов коммунизмдік жүйені құру кезеңінде ... ... ... ... ... бірі ... ... теориядан «шындық»
түсінігін толығымен алып ... ... атап ... ... ... ... ... П.Ф.Пашкевичәділ
түрде «одиоздық сипатта» деп санады [28, 58б].
Құқықтық әдебиеттерде «шындыққа қол ... ... ... ... да
бірқатар пікірлер бар. Жекелеген авторлар қылмыстық процессте шындыққа қол
жеткізілмейді, шындық орнатылады деп ... ... ... авторлары
осындай бір аз ғана түзету шараларын жасады деуге болады. Дегенмен де, егер
назарға алатын ... ... – ол ... ... ол ... ал
оған қол жеткізіледі. Егер де, ҚР ҚПК 24-бабы,3-тарауындағыдай шындыққа қол
жеткізілмейді, ол ... да ... ... ... ... болсақ, онда
шындыққа мақсат, тіпті міндет мәнін беруді алып ... ... ... ... еді. Іске ... ... мен ұғымдардың лексикологиясымен
айналысатын болсақ, ... ... ... ... ... ... шындық категориясын масаттан құралға ауыстыру, ал ол өз
кезегінде дәлелдеу логикасына қарама-қайшы) [29, 5б] .
1.3 ... ... ... ... ... істің мән-жайын толық,
жан-жақты зерттеу принципінің маңызы
Табиғаттағы немесе ... ... ... ... ... ... істің мән-жайын да ... және ... ... ... ... оның ... ашудың негізгі шарты болып табылады және ол
қылмыстық процессте мақсатқа жетудегі танымның ... ... ... құрайды. Қылмыстық процесстегі дәлелдеудің теориясы және
тәжірибесі ... ... ... ... ... әрекет ететін танудың жалпы заңдарына негізделген.
Шындықты орнату көпжағдайда алдын ала тергеу шараларында және де сотпен
істі қарастыру ... ... ... іс ... ... және ... ... ғана мүмкін болып жатады. Аталған
қағиданың жүзеге ... ... ... жататын көптеген қиындықтар
мен қателіктерді жою көпжағдайда тергеудің тиімді көлемін анықтауға қатысты
қылмыстық-процессуалдық заңды дұрыс түсіну мен ... ... ... ... ... ... мен ажыратуға байланысты
негіздеген шешімдері қылмыстық іс ... ... ... ... ... және сот процесінде шындыққа қол жеткізуге ... ... ... ... және негіздік анықталған тиімді
көлемінде, жоғарыда аталып өткен қағида негізінде ... ... ... ... ... ... – жинау (анықтау және тіркеу), тексеру, бағалау
және әрбір қылмыстық ... ... ... ... ... ... «Толықтылық» қағидасы ең біріншіден, ... ... ... ... ... ал ... ... шығу көздері
қылмыстық іс-әрекеттің әрбір жағын ... үшін және ... шығу көзі ... ретінде санау үшін жеткілікті дәрежеде болуы керек. Осы ... ... ... ... сандық критерийі
ретінде шығып отыр. Қылмыстың дәлелдеуге қанша жағы жатқызылса, сонша жеке
«толықтылықтар», ... ... ... мәліметтер» тергеу
органдарымен қамтамасыз етілуі керек.
Қылмыстық істің құрамын анықтау – ... ... ... ... сәйкес келетін жағдайлардың болғандығын дәлелдеу болып
табылады. Квалификация заңгердің фактілік жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... мағынасында бұл байланыс жеке адам мен қоғам ... ... ... ... ... бір ... ... келтіру осы
нормада бар және нақты оқиғада да ... ... ... келуін
білдіреді2.
Қылмысты тергеу отырып тергеуші тек қана объективті шындық ... ... Ол ... ... ( ... ... қалыптасқан
объективті байланыстарды зертттейді. Жекелеген тұрғыда, жасалған әрекеттің
квалификациясы ... ... ... себептерін анықтауды
қамтиды. Тергеуші осы объективті байланысты іс квалификациясында көрсетеді.
Сот процесінде қандай да бір ... ... ... жеткіліксіз деп
танылғанда заңшығарушының өзі де осындай жағдайды «тергеудің ... деп ... ал ол ... ... ... қарастыру призмасы арқылы қандай да бір ... ... ... жұмыстарының толық еместігін» емес, ал
тек қана жеке деңгейде осы жақтың құрамының дәлелсіздігін жәнежалпы алғанда
тергеу жұмыстарының жан-жақты ... ... ... барлық фактілік жағдайларын толық және дұрыс анықтау
... ... ... ... ... ... 196б].
Оның себебі тергеушінің процессуалдық заң ... ... мен істі ... ... ... ... ... Тергеу
жұмыстарын айыпталушы анықталғанға дейін тергеуші тек ... ... ... шегіндегі фактілік мәліметтердің осы қылмыстардың ... ... ... аса ... ... ие ... қылмыстық
істерді бастапқы кезеңдерінде біріктіріп жіберуге болатындығы ... ... ашу ... ... ... ... ... анықтау және
процессуалдық акте осы жағдайды тіркеуді (қолға түсіру кезіндегі хаттама
немесе ізге түсу ... ... ... ... қылмыстық
жауапкершілікке тарту туралы қаулы; айыптау шешімі) түсіну керек.
Ең бастысы айыпталушының қорғалу құқығын қамтамасыз ететін және ... ... ... тартатын жауапкершілігін ауырлататын немесе
жеңілдететін ... ... ... ... ... ... жан-
жақтылық, толықтылық және объективтілік қағидаларына жауап беруі тиіс.
Бірінші топ қаулысына жеке ... ... ... ... ... ... іс-әрекетті тез және толық ашу ... ... ... ... мен фактілерін, қылмыстық іс-әрекетке
немесе оны ашуға қатысушы барлық адамдарды анықтау, келтірілген ... ... ... ... ... Жеке ... әдістеме
тергеудің адаптациясына емес, оның нақты жағдайларына қатысты есептелген
болуы қажет. Сондықтан, оны жасау ... ... ... ... ... сондай-ақ қарапайым дәлелдер мен айыпталушыға белгілеу ... ... ... ... ... істі ... жүргізу кезінде жинақталған дәлелдер жиынтығы әртүрлі болуы
мүмкін. Дегенмен, ол ... ... ... ... жиынтығын қамтамасыз
ете алуы тиіс. Бұл дегеніміз, іс ... ... ... ... болғандығын нақтылап дәлелдеп шығу үшін қажетті дәлелдер
жиынтығын алуды білдіреді.
Кінәлі ... ... ... ... әшкерелеу мен ... ... ... міндеттерін айтқанда ең біріншіден,
қылмыстық түрін анықтау міндеттері мен оған сәйкес айыпталушыға жүктелетін
жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... Ал, екіншіден, тергеуші мен сот органдарын
айыпталушыға айып негізсіз тағайындалған жағдайда қандай да бір ... ... яғни ... аталған жағдай бойынша заңдық
негідемелер белгілеу арқылы айыпталушыны ... ... ... ... да атап көрсету керек.
Істі тергеудің ең алғашқы кезеңдері ең алдымен, қылмыстық іс-әрекеттің
көп жағдайлары бойынша ... емес ... ғана ие ... ал ... ғана алынған ақпараттардың (уақыт тапшылығына сәйкес) нақты
еместілігі, тексерілмегендігімен ... ... ... ... ... ... ... талқылаулар болжалды және
көпнұсқалы болады. Одан бөлек, ... ... деп ... ... ... ... тексергіп біткенге дейін
бір-бірімен бәсекелестікте болдаы, нәтижесінде соның тек ... ... ... ... бір ... ... қорғаныш құралы ретінде
дәлелді фактіге айналады. Осылайша, «қатысушы жақтарды жан-жақты зерттеу»
дегеніміз барлық ... ... ... бар ... ... тексеру
болып табылады [33, 53б].
Қылмыстық істерді біріктіру мен бөліп қарастыруға байланысты қылмыстық-
процессуалдық заңнамамен орнатылған ... ... іс ... ... ... ... құрастыруға септігін тигізетін шарттарды
көрсетеді. Қылмыстық істерді бір сот ... ... ... ... ... ... және ... зерттеу мақсатымен
жүргізіледі. Бір процессте қылмыстық істер келесі жағдайларға ... ... адам ... бір немесе бірнеше қылмыс жасаған жағдайда
(қылмыс жасасқан адамдар ретінде ұымдастырушылар, күзетіп
отырушылар, көмекшілер, ... және ... ... ... қылмыс жасаған бір адамның қылмыстық ісін қарауда;
3) осы ... ... ... ... ... қылмысты не
қылмыскерді алдын ала уәде бойынша жасырған адамдар;
егер айыпталушы ретінде танылған жеке адамның қылмыстық іске ... ... осы ... ... осы ... ... қылмыстық
топпен бірнеше қылмыстық іс-әрекет жасалды деуге толық негіздер бар ... ... ... ... ... [32, ... істерді біріктіру шаралары прокурордың қаулы етуімен жүзеге
асады. Қылмыстық ... ... ... алдын ала тергеу жұмыстары ең
ұзақ уақыт аралығында жүргізілген нақты жеке іс арқылы ... ... яғни ... ең ұзақ ... ... ... мерзімі
белгіленеді. Бұған кіретін басқа ... ... ... ең ... ... ... және ... саналмайды.
Бір жерде, бірақ әртүрлі адамдарға қатысты және қылмыстық ... ... ... қылмыстық істерді бір іске біріктіруге
болмайды. Одан басқа егер қылмыстық ... ... рет бір ... жасалған болса, бірақ қылмыскерлердің әрекеттерінде бір ... ... ... ... ... тыйым салынған.
Ал, қылмыстық істің бөлек қарастырылуы немесе оған ерекше мән ... ол істі ... ... пен ... кері әсер етуі ... ... ... жағдайларда жүзеге асады.
Қылмыстық істі жеке сот өндірісі деп ерекшелеу келесі жағдайларға
қатысты орын ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерге
қатысқан жеке айыпталушылар егер: а) айыпталушы ретінде
жауапқа тартылатын, бірақ кім екені әлі ... ... ізін ... ... оның ... жерін анықтау
қандай да басқа себептерге байланысты әлі анықталмаса; в)
айыпталушының орналасқан жері белгілі, бірақ оның қылмыстық
іске қатысының ... ... ... ... ... ... толған айыпталушымен бірге кәмелеттік
жасқа толмаған айыпталушыны ... ... ... ... ... қылмыстық іске қатысы жоқ,
қарастырылатын қылмыстық іс ... ... ала ... ... деп ... басқа да тұлғаларды айыптау
немесе олардың әрекеттеріне күмән келтіру;
4) егер қылмыстық істі ... ала ... мен ... пен ... ... қарама-қайшы
келмеген жағдайда және ол ... ... ... ... оның ... көп ... ... болса,
алдын ала тергеуді аяқтау үшін қылмыстық істі жеке сот
өндірісі ретінде ... жол ... істі сот ... ... ... тергеушімен
немесе анықтаушымен шығарылған қаулы негізінде жүзеге асырылады. Егер
қылмыстық іс жаңа қылмыстың ... ала ... ... ... үшін ... адамға қатысты жеке сот өндірісіне ажыратылса, онда қаулыда ... ... ала ... тәртіпте қозғалғаны туралы шешім берілуі керек.
Қылмысты ашу тәжірибесін оқып тану келесідей мақсаттарды көздейді:
... ... ... ... және сол ... нақты
қылмыстық іс-әрекеттің түрі бойынша ерекшеліктерін шығару;
– қолданылатын тексеру ... ... ... оның ... ... басқаратын тәсілдер және қарсы тұратын
адамдардың тәртібі, өзін-өзі ұстауын бақылау;
... ... ... ... ... мен ... ... сот экспертизаларының жаңа және тез
түрлеріне ... ... ... әдістемелік нұсқаулардың дұрыстығын, кешендендірудің негізделуін,
қол жетімділін, таралуын ... ... жаңа ... ... мен нұсқаулар кешенін
құрудағы, нақты жеке криминалистік әдістемелерді құрудағы ... ... ... (32, ... көрсетілген негіздер жасалған қылмыстық іс-әрекеттерді зерттеу
мен алдын алу ... ... ... ... ... бай ... көрсетеді. Оның мақсаты ... ... ... ... және ... қаруландыру, тергеушіні
қателіктер мен уақыт, ... ... ... ... ... ... ІСТІҢ МӘН-ЖАЙЫН ЖАН-ЖАҚТЫ, ТОЛЫҚ ЖӘНЕ ОБЪЕКТИВТІ ЗЕРТТЕУ
ҚАҒИДАСЫН ҚҰРУДАҒЫ МАТЕРИАЛДЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ ГЕНЕЗИС
2.1 Істің мән-жайын анықтайтын ... ... ... аса ... ерекшеліктері оның өзіндік
қағидаларымен анықталады. Қылмыстық процессте қолданылатын және ... ... – бұл ... сот ісін ... ... етуі ... басқаратын талаптар мен рұқсат теулерден тұратын негіздік бастама
болып табылады. Олар қылмыстық процесстің ... ... ... оның ... ... ... ... функциясы және қылмыстық процесстің
мәнін ашатын маңызды жағдайлары туралы императивті, ... ... ... [33, 57б].
Егер біздің мемлекеттің қылмыстық процесінің қалай екендігін білгіміз
келсе, онда бізге осы процесстің мәнін ашатын және ... ... ... ... егер біз қандай да бір мемлекеттің ... сот және ... ... ... және ... ... ... онда бұл жағдайда осы мемлекеттің қылмыстық сот
ісін жүргізу процесіндегі негіздерді жүзеге асыру ... ... ... ... ... керек; егер біздің қолданыстағы заңнаманың
жекелеген нормалары мен ... ... ... ... ... ... біз ең алдымен негіз болып табылатын, ... даму ... ... ғылыми тұрғыдан даму жолдарын
негіздеуіміз қажет [34, 418б].
Кеңестік ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттерде құқықты дәлелдеу үшін ерекше қағидалар
жасап шығару жұмыстары да жүргізілген болатын. Осылайша, М.С.Строгович
дәлелдеуге ... ... ... ... пайдаланғандық туралы көрсететін нәтиже және мақсат
болып саналатын ... ... ... ... негізі ретінде сот төрағаларының ішкі сенімі,
3) айыпталушың кінәлі еместігі туралы презумпцияны атап ... ... ... ... ... ... ... былай деп жазады:
«...дәлелдеудің қандай да бір арнайы ... ... ... сот ісін ... ... ... қатар жүретін жағдайда,
яғни параллель болса, өзін-өзі ... Осы сот ісін ... ... ... немесе дәлелдеу мәселесіне тек қана
аталған принциптен шығатын бірқатар іс-әрекеттер қолданылады.
Олардың мазмұны дмен ... ... ... ... нақтырақ
қағидаларында ашылады. Соңғысын дәлелдеу сферасына сәйкес екі топқа бөлуге
болады.
Бірінші топқа ... ... тура және ... ... қағидалар
жатқызылады, дегенмен олардың ішіндегі кейбіреулері қандай да бір ... ... тыс ... ... ... ... ... тәуелсіздігі және оларды тек заңға ғана тәуелді ету;
в) ішкі сенім бойынша дәлелдерді бағалау;
г) дәлелдерді қабылдау мен ... ... ... және ... ... қорғану құқығының болуы;
е) прокурор бақылауы.
Ал екінші топты дәлелдеу процесін алмастыруға қолайлы жағдайларын
жасайтын және ... ... үшін ... ... ... Бұлар:
а) сот процесінің жарыссөздерге негізделуі;
б) сот ісін ... ... ... сот ісін жүргізудің өзіндік ұлттық тілінің болуы.
Дәлелдеудің процессуалдық ... ... ... ... процесстің бірнеше қағидалары қздерін көрсетеді. Осылайша,
қылмыстық іс ... ... ... ... ... формасында заңдылық, жан-жақтылық, ... ... ... одан ... ... жүргізілу, сот ісін жүргізудің
ұлттық тілінің болу, ... ... ... ... ... презумпциясы қағидалары көрініс табады.
Дәлелдеу жүргізудің процессуалдық формасы произвольды ... ол ... ала ... ... да бар белгілерін көрсететін қылмыстық іс
жағдайларын зерттеудің қағидаларынан ... ... ... ең ... ... байланысты айналысында қылмыстық-
процессуалдық формалар мен қарым-қатынастар өрбитін, өзіндік бір ... ... ... ... ... ... және ... зерттеу
қағидасы дәлелдеу құқығының барлық институттарында көрініс табады. Ол ... ... ... оның ... ... ... жауапкершілікті
жеңілдететін немесе алып тастайтын жағдайлары терең зерттеліп, ... ... ... ... дәлелдер жинақталып, тексеріліп және
бағалануы тиіс; тек жасалған қылмыстық іс-әрекетте орын ... ... ... ... ... оны ... итермелеген жағдайлар, азаматтық
шағымды шешуде маңызды болып саналатын фактілік дәлелдердің барлығы толық
және ... ... ... өтуі тиіс; сот, прокурор және ... ... ... жеке ... және осы істі ... ... ... отырған тұлғалардың әсеріне бой алдырмай,
дәлелдерді зерделеу жұмысын жүргізуі керек.
Қылмыстық істің сот ... ...... іс ... мен тергеуші шешімдерінің қаншалықты заңға сәйкес екендігін және
негізделгендігін көрсететін бақылау жасаудың аса ... ... ... ... сот ... ... ... жинастыру мен бағалануының
жеткіліктілігін, толықтылығын, ... және ... ... ала ... ... іске ... ... жағдайлардың, бар
нұсқалардың барлығының тексерілгендігін; дәлелдерді жинастыру мен бағалау
кезінде заң талап ... ... ... ... ... ... ... дәлелдер бойынша қорытындылары дәлелденгендігін
анықтау шараларын жүргізеді.
Бұрындары ҚазКСР ҚПК 14-бабында сот процессінде ... ... ... ғана ... қалмай, ал қайта істің барлық жағдайларын
жан-жақты, толық және ... ... ... қатысушы жақтардың құқықтары
мен міндеттерін, яғни объективті шындықты анықтау үшін ... ... ... жүзеге асыру керек деп көрсетілген. Осындай ереже
негізінде құқықты қолдану процесінің ... бір ... ... ... ол ... болды: сот құқықтық диспозиция нормаларымен көрсетілген
және істі дұрыс шешу үшін ... бар ... ... ... ... құқықтық фактілерді белгілейді. Сосын, сот оған заңдық тұрғыдан
баға берді, сол арқылы құқықтық ... ... ... ... алдын алады. Сосын мемлекет ... ... ... бар ... жоқ ... ... міндеттерін және де олардың
құқықтық қорғалу тәсілін тұжырымдап өтеді [36, 167б].
Шындықты, яғни заңды фактінің объективті және ... ... ... ... сот ... конструкцияда өз бастамасымен мәліметтер
жинау мен іздестірудің үлкен ауқымдағы құқығына ие бола ... ... ... ҚПК ... өз ... мен ... білдіретін
қатысушы кез-келген жақтың сол ... ... ... ... ... бекітілген. Дәлелдер іске қатысатын жақтармен және
басқа да субъектілермен берілуі тиіс. Егер қатысушы жақтармен және ... ... ... ... көлемі жеткіліксіз болған жағдайда, сот
оларға қосымша дәлелдер келтіруді талап етеді. Егер де олар сот ... ... ... ... жинап үлгермесе немесе қандай да бір басқа
себептерге байланысты сот ол дәлелдерді өзі ... да ... ... ... ... ... ... дәлелдер жинау құқығына ие болатын.
Егер жақтармен ұсынылған дәлелдер жекіліксіз болып, жеке ... өзі ... ... ... болса, онда сот қабылдаған ... ... сот ... ... тасталатын.
Объективті шындық қағидасы өзінің негіздерінде таным мен көріністің
философиялық теориясы сүйенеді. Ол ... ... ... тану
мүмкіншілігі мен қабілетіне, шынайы бар болған құбылыстардың адам санасында
дұрыс көрініс табуына оң жауап бере ... ... ... ... ... ... және салыстырмалы сипаты туралы мәселе жиі талқыланатын. Сол
немесе басқа фактілерді ... сот іс ... ... ... барлық құрамын анықтауы керек емес болды. Сот,
мысалы, келісу ... ... келу ... ... ... ... ... керек, және осы фактіні ... ... ... ... ... ... ... айтатын болсақ, осындай
фактіні орнату да тек сотқа қажетті ... ... бір ... Ал ... ... да байланыстар мен осы фактінің құрамы
тұрғысынан алғанда бұл ... ... ... ... және ... ... арасындағы шек айтарлықтай тұрақты
емес. Бұл әрбір ... ... ... ... бір ... ... Ал, оның ... салыстырмалы шындықты
объективті және шынайылыққа сәйкес келеді деп тануға үмкіндік ... ... яғни сот ... ... іс ... ... ... келуі әрбір жеке іс үшін индивидуалды және нақты ... [37, ... ... ... ... жүйесі мәселесі – қылмыстық-
процессуалдық теория мен тәжірибенің аса таласты ... бірі ... Біз ... ... ... ... ... орай бөлеміз. Кеңестік құқық пен заңға тән ... ... ... ... ... ... ... сенім, сол
қасиеттерді тәрбиелеуге бағытталған осы презумпция тән, және ол 1958 ... сот ісін ... ... 4,7, 14 ... бекітілген
болатын. Осы бастаманы қарастыруды объективті құқықпен жйылып ... ... ғана ... кеңестік қылмыстық процесстің негізгі
қағидаларымен байланыстыру жөн ... ... ... ... процесстің бағыты мен мақсаттарын анықтайтын
қағидалары негізінде маңызды ... ... ... ... жеке ... іс-әрекеттер кезеңдерін
тұжырымдауымен келісе алмаймыз. Жеке қылмыстық-процессуалдық ...... ... ... ... да бір ... орын алған
жағдайға сәйкес қылмыстық-процессуалдық қағидалардың мәнін ашатын қажетті
шарттар ... ... [38, ... ... ... ... ... процессте аталған
қағида Негізгі Заңның 14-бабында келтірілген. Заң сот, прокурор және тергеу
органдары мен істі тексеру ... ... ... ... ... ... және объективті зерттеу үшін ... ... ... ... ... Олар айыпталушыға
тағылып отырған жауапкершілікті жеңілдететін ... ... ... тиіс [39. 285, ... ... ... мен ... 14-бабына сәйкес, істің мән-жайын
толық, объективті және жан-жақты қарастыру іс бойынша нағыз қылмыскерлерді
жазаға тартуды көздейтін және ... іске ... жоқ ... жапа ... үшін ... ... ... басты кепілі
болып табылады (ҚПК ... ... ... ... ... сот ... процесіне және оның әрбір кезеңдеріне тән [40, 54б].
Содан ... ... ... ... ... іс бойынша шындықты
орнату мүмкіншілігін жоққа шығаратын авторлар ... ... ... ... сөзталастар соттың әділ шешім шығара ала ма деген ... ... Осы ... ... ... да бір ... мөлшерде жалпы басылымдарда немесе арнайы философиялық және
құқықтық әдебиеттерде берілуі керек.
Қазақстан ... ... ... ... ... сот ... тлық дәлелдер жиналмағандықтан, жеке адамды негізсіз айыптауда
сот процесінің объективтілігі мен толықтылығын қамтамасыз етеді [41, ... ... ... ... ғалымдардың пікірінше, іс
жағдайларын ... ... ... және ... ... ... үлесіне қарай сотпен талқылау ... ... ... алғанда, В.М.Савицкий былай деп жазады: «
күмәндардың талқылануын айыпталушының үлесіне қарай ... айып ... мен сот ... үшін істі ... ... мен дәлелдер
жинастыруда, іс жағдайларына ... ... ... мен оқиға
эпизодтарын анықтау, шығарылған шешімге байланысты кез-келген ... ... лау ... ... ... ынталандыру, итермелеу
болып табылады.
В.М.Савицкийдің шығарған қорытындылары айыпталушының пайдасына ... ... ... талаптардың толықтылығы жоққа шығармайды. Одан
бөлек, қылмыстық-процессуалдық құқықтағы қосымша толықтырушы ... ... ... ... ... егер де ... күмәнді жағдайларды
талқылау айыпталушыға байланысты болса, онда ол істе орын алған жағдайларды
зерттеудің жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік ... ... ... ... ... тұр [42, ... айтар болсақ, Конституцияның 77-бабында көрсетілгендей, «кез-
келген айыпталушының кәнісін дәлелдеу ... ... ... ... ... пайдасына шешілуі керек» дейтін тармақтар сот ... ... ... Ал, бұл ... істі ... ... ... мүмкіндік бермейді. Және жеке-дара қағида ... ... ... мен ... жалпы бір жүйесімен қамтамасыз
етіледі, оға: пікір көлемін өзгерту; қылмыстың қудалауды тоқтату және ... ... ... ... ... ... ... мән-жайын
зерттеудің толықтығы және жан-жақтылығының маңызы
Тұңғыш рет ... ... ... ... қудалау Атазаң
деңгейінде 83-бапта бекітілген болатын. Онда ... заң ... пен ... жеке айыптау,дайларда қылмыстық қудалау жүргізеді деп
берілген. Осы аталған қаулы ҚР ... ... өз ... ... ... қылмыстық қудалау (айыптау) деп, «қылмыстық заңмен тыйым
салынған заңбұзушылықты анықтау және оны ... ... ... оның
кінәлілігін дәлелдеу, оны қылмыстық жауапкершілікке тарту немесе басқа да
қылмыстық-процессуалдық ... ... ... сәйкес жазалау
мақсатында айыптаушы жақпен жүргізілетін ... ... ... ... айыптаушы жақ, яғни қылмыстық қудалау жүргізу
(айыптау) функциясын атарушы субъектілер болып, прокурор, ... ... ... және де ... ... ... азаматтық арыз
түсіруші мен оның өкілдері ... ... ... ... және «айыптау» терминдерін заңшығарушы синонимдер ретінде
қарастырып ... ... ... ... бұл ... бірдей
мағыналы сөздер ретінде қолданылады, дегенмен қарастырылып ... ... ... «айыптау» терминімен
көрсетеді. Ол қылмыстық процесстегі айыптаушы мен айыпталушы екі жақтың
айырмашылықтарын ... ... ... ... жасалған қылмыс пен оны жүзеге асырған адамды ... және ... жаза ... ... ... ... процессуалдық іс-
әрекеттердің жиынтығы болып табылады. Оны қылмыстық ... деп те ... ... ... ... мен ... ұғымдары бірдей мағынаға
саяды деген ... ... ... ... қылмыстық қудалау ұғымының
айыптауға қарағанда мазмұны кең. ... ... ... ... ... ... тергеу жұмыстарын жүргізетін тергеушінің қызметі қылмыстық істің
қозғалған кезінен бастап, өте күрделі және ұзақ бірқатар зерттеу, ... ... ... етеді, оның ішінде айыптаудың қажетсіз эелементі
болып табылатын ... ... ... ... да кіреді. Одан
бөлек қылмыстық айыптауды тұжырымдайтын және оны негіздейтін маңызды ... ... сот ... ... да атап ... ... ... атқарушы субъектілер мен қылмыстық қудалау
жүргізетін сот органдарын ажыратып алу ... ... ... ... өкілеттіліктермен қамтамасыз етілген. Қылмыстық қудалау ... ... ... ... ... ... ... Сот
төрағасы осы органдар қатарына кірмейді. Прокурор сотқа дейңнгі және ... ... ... ... ... жүзеге асырады [41, 33б].
Қылмыстық іс прокурормен сотқа жіберілген кезде ... ... ... ... ... ҚР ... ... 47-бабына
сәйкес, сотқа істі жіберуде прокурор келесідей құқықтарға ие болады:
– істі ... ... жеке ... ... ... ... арқылы істі тоқтату;
– айыптау шешімінен айып тағатын жекелеген пунктерді алып тастауға ... ... ... ... жеңілдету;
– жазалау шараларын таңдауға, өзгерту және алып ... ... ... ... ... үшін қылмыстық істі кері қайтаруға
құқылы.
Сот отырысында прокурор мемлекеттік айыптауды жүргізу ... Ал ... ... ... ... ... ... бақылау жасайды.
Қылмыстық қудалауды тергеушімен, анықтау органымен жүргізу прокурор іс-
әрекетінен ... ... ... істі ... ... ... ... қарастырады. Оған қоса, аталған органдардың іс-
әрекеті қылмыстық ... ... Ал ... функциялар қосымша
сипатта болады. Қылмыстық қудалау функциясы істі тергеу ... ... де, ... ... ... оған ... ... Анықтаушы,
тергеуші және прокурор органдарының екі функцияны атқаруының ... ... ... істі қозғау қылмыстық қудалаудың басталуын көрсетеді
деген сөз емес.
Екеуінің басты айырмашылығы қылмыстық тәртіп бойынша ... ... ... ал оны жасаған адам қудаланады. Яғни, қылмыс ... ... ... істі қозғау – қылмыстық қудалау немесе ... ... ... ... Адам ... ... тек оның ... іс-әрекетті жасағанын көрсететін белгілерінің болған жағдайында
ғана қудаланады. Қылмыстық қудалау адам ... ... ... ... ... ... ... белгілері болып:
– қылмыстық заңнамамен аталған ... ... ... тартылатын деп танылуы;
– қылмыстық істі, қылмыстық қудалауды тоқтату үшін негіздердің
болмауы;
– жеке ... ... ... ... ... ... дәлелдейтін қажетті дәйектер базасының болуы.
Қылмыстық-процессуалдық заңнамамен қылмыстық қудалаудың үш формасы
қарастырылған:
– жеке тәртіп ... ... ... ... ... жеке-жариялы түрде жүзеге асырылатын қылмыстық қудалау;
– жариялы түрде жүзеге асырылатын қылмыстық қудалау.
Осындай формаларға бөліп қарастыру жасалған ... ... мен ... дәрежесіне қарай белгіленеді. Жеке тәптіпте жүргізілетін
қылмыстық қудалау жасалған қылмыстық іс-әрекеттен зардап шеккен ... ... ... және егер де ол ... ... ... ... қудалау тоқтатылады.
Жеке тәртіптегі қылмыстық қудалау келесідей қылмыс түрлері бойынша
жүзеге асырылады. Жеке-жариялы сипатта жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... шағымы болмаған
жағдайда бастау ала алмайды және сот өндірісі жүргізілмейді.
Жеке айыптау (материалдық мағынасында) – жәбірленушіге ... ... ... ... ... оған ... ... өкілетті орган
(сот) алдындағы мақұлдамасы.
Жеке айыптау (процессуалдық ...... ... ... іс қозғауда айыпталушыны қылмыстық қудалауда, сотта
айыптауды ұстануда жеке ... ... ... білдіруге
мүмкіншілік беретін, арнайы құқықтық процедуралар шегіндегі ... ... ... түрі.
Жеке тәптіпте қылмыстық қудалауды зерттеу қорытындылары бойынша
материалдық-құқықтық аспектен оның ... ... атап ... ... ... ... ... мақұлдаманың қабылдануы тек
жәбірленушінің жеке мүддесін қорғауда ғана белгілі бір орын алады;
– мұндай мақұлдама ресми болып ... және ... ... ... ... ... ғана ... асырылады;
– заң бұзушылық мемлекеттік қылмыстық тәртіп бойынша ... ... ... ... ... қылмыс тізіміне қосылады.
Жеке айыптаудың процессуалдық тұрғыдан негізгі ... ... ... ... ол іс ... сотта айтыптауды жақтауды ... ... ... бар, ... іс-әрекеттің ерекше түрі ... бұл ... ... жеке ... заң ... ... үшін жүргізілетін арнайы құқықтық процедура
шегінде жүзеге асырылады;
– жеке адамды жауапкершілікке ... ... ... жәбірленушінің
өтініші немесе арызы табылады.
Осы мәселеге арналған ғылыми әдебиеттерде жәбірленушімен жүргізілетін
айыптау ... ... ... ... ... ... ... бойынша жеке айыптаудың келесідей
формаларын ажыратады: 1) ... ... 2) ... ... ... басты айыптау ретінде мемлекеттік органдармен ешқандай қылмыстық
қудалау жүргізілмейтін, тек жеке адамның көз-қарасына байланысты ... ... ... Осы форма ғылыми әдебиет құралдарында
көрстілгендей, бұрын автриялық қылмыстық-процессуалдық ... ... Осы ... Қазақстанның заң жүйесіне тән, дегенмен ҚР ҚПК ... ... ... ... ... бар. Бұл ... егер өзіне
тиесілі құқықтарды өзі жеке ... ... ... ... ... ... ... тиетін жағдайда прокурорларға
жәбірленушінің арыз-шағымы болмаса да іс өозғауға мүмкіндік береді.
Алмастырушы айыптау қылмыстық қудалауда тек ... ... ... және қылмыстық арызбен шыққысы келмейтін жеке айыптаушының
іске жіберілуімен сипатталады. Бұл форма Германия, Австрия ... ... тән. ... ... ... ... айыптау
прокурор айып тағудан бас тартқан жағдайда сотпен жіберіледі ( РФ ҚПК ... ... ... жеке ... жариялы тәртіпте айыптаудан
бөлектенбей, соны толықтыра отырып, процессте әрекет ететін ұл қудалаудың
бір формасын ... ... ... тек ... ғана ... ... ... заңды өкілі жатқызылатын жеке айыптаушы қосымша рольді иеленеді. Оның
айыпталушымен ымыраластыққа келуі арқылы істі ... ... жоқ, ... ... босату туралы өтініші міндетті сипатта болмайды, бірақ
назарға алынуы мүмкін. Айыптаудың бұл формасы ... ... ... ... ... және ... айыптау сипатындағы қылмыстық қудалауды
қозғау шарттары сәйкес келеді. Екеуінің арасындағы айырмашылық жеке-жариялы
айыптау түріндегі қылмыстық ... екі ... ... ... тек қана
айыпталушы қылмыстық іс-әрекетті бірінші рет жасаған болса және ... ... ... ... өтей алатын дәлелдей алған
болса қылмыстық іс тоқтатылады.
Мысалы, И. деген ... ... оны ... ұрды деп шағым түсіреді, ал
біраз уақыт өткеннен ... ол істі ... ... сұрайды. Бірақ, кері
қайтаруды сұраған азаматшаның қылмыстық ісі ... ... ... мұрынының сынғаны туралы, қолының жарақат алғаны және
бірнеше ... ... ... ... медициналық
анықтаманың тіркелгендігі анықталды. Осыған орай осы ... ... (ҚР ҚПК ... ... дам ... жеңіл түрде болсын
залал келтіруді ары-қарайғы қарастырмай тастауға болмайды.
Жеке-жариялы сипаттағы қылмыстық істі қозғау кезінде ... ... ие ... және ... ... ... кезде төмендегідей
жағдайларда пайдаланылады:
– егер қылмыстық іс-әрекет қауқарсыз (безпомощный) күйде жатқан
жәбірленушінің жеке ... ... ... ... ... ... ... себептерге байланысты өзіне тиесілі заңды
құқықтарымен қолдана алмайтын жағдайда;
– егер жасалған қылмыстық іс-әрекет өзге ададардың немесе қоғам ... ... ... ... ... ... ... адамдардың, мемлекеттің немесе қоғам мүддесі деп жіктеу
материалдық-құқықтық сипатқа ие болады, және ... ... ... ... ... ... болған. Н.деген азаматша жеке кәсіпкерлік
ашады, бірақ ... ... ... ... (ҚР ҚПК ... ... сапасы нашар өнімдерді (кітаптар, дискі, қағаздар
және т.б.) сатып алып, ... ... ... ... ... ... ... келтірген залалын өтеуге міндеттендірілді және ол
соманы қайтарды, ... ... ... іс ... [45, ... және басқа да ұйымдардың мүддесіне қарсы жасалған
қылмыстық істерді қозғау осы ... ... ... ... ... ... ... келісімімен жүргізіледі.
Аталған қылмыстық іс-әрекеттер бойынша қылмыстық қудалау жүргізудің
өзіндік ерекшеліктері:
1) қылмыстық-процессуалдық заң ... жеке ... ... қылмыстық істерді
қараудағы сияқты екі жақ келісімімен істі ... ... ... ... ... болып табылмайтын, коммерциялық және басқа да
ұйымдардың ... ... ... қылмыс басқа ұйымдардың, одан бөлек
азаматтардың, қоғам және мемлекеттің мүддесіне қарама-қайшы келмеуі тиіс.
Істердің осы ... ... ... ... ... мәліметтерден мемлекеттік емес коммерциялық және басқа да ұйымдар
көз-қарастарын қорғаудың өзіндік кепілдемесін құру ... ... ... ... ... ... үшін ортақ жалпы ... ... мәні ... ... қылмыстық іс-әрекеттердің оқиғаларын анықтау бойынша
шаралар қабылдау;
– қылмыстық іс-әрекет дәлелденген кезде ... ... ... жауапршілікке тарту;
– әділ жаза белгілеу үшін заңмен белгіленген шараларды жүзеге асыру;
... ... ... ... ... ... ... кінәсіз екендігі туралы оның реабилитациясы үшін шаралар
белгілеу.
2. Қылмыстық қудалау органы ... әділ сот ... ... және оған ... залалды өтеу үшін барлық шараларды қолдануға
міндетті. Ол ... оның ... ... мойындалуы бойынша құқығын жүзеге асыруына
кедергі жасамау;
а) жеке ... ... ... деп ... ... ... анықтау және қарастырылып отырған іс бойынша
процессуалдық тұрғыдан оның ... ... ... оның ... мен ... ... және оның
заңмен белгіленген құқықтары мен міндеттерінің жүзеге асырылуы үшін мүмкін
болатын барлық ... ... ... ... ... ... бұзылған құқықтарын өтеу
үшін шаралардың бар-жоқтығын анықтау;
г) жасалған қылмыспен жәбірленушіге келтірілген залалдың орнын толтыру
үішн заңмен белгілеен ... ... ... ... ... қудалауды жүзеге асыратын орган ... ... ... ... белгіленген нормалары мен
талаптарына сәйкес, басқа органдарға ... ... ... түрде,
өзбетінше жүзеге асырады.
4. Қылмыстық іс бойынша объективті қарастыру шараларына кедергі келтіру
мақсатында ... ... ... ... ... заңға сійкес
жауапкершілікке тартылады.
5. Заңға сәйкес көрсетілген қылмыстық қудалау органының талаптарын
барлық ... ... ... өкілетті тұлғалар және азаматтар
орындауға ... ... ... ... ... ... ... пен жаза белгілеуге әкеліп соқтырады.
Қылмыстық қудалауға кедергі болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... және кеңейтілген талқылауға жатпайды,
кері ... ... ... ... Қылмыстық қудалауға
кедергі жасайтын қылмыс түрлері келесідей топталады:
1) қылмыстық қудалауды шығарып тастайтын жағдайлар (ҚР ҚПК 37-бабы);
2) ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚПК 38-
бабы). Осы жағдайлардың дифференциациясы бірінші топтың императиві, ... ... ... ... ... ... тергеу жұмыстарын жүргізу және қылмыстың алдын алу
тиімділігі – ең алдымен, тергеушінің осы процесске ... ... ... ... құқық қорғаудығ басқа да органдарымен,
өз ісін жетік білетін мамандармен – мамандар мен ... және ... ... ... ақпарат құралдарымен жақсы өзара
қарым-қатынаста болуына байланысты ... Бұл ... ... іс бойынша объективті шындықты ... ... ... ... орны және ... бойынша үйлестірілген жүйені көрсетеді.
Істе орын алатын жағдайлардың жан-жақты зерттелуі ... ... және істе ... ... ... үшін ... бар ... жағдайларды
қарастыру болып табылады. Зерттеудің жан-жақты жүргізілуіне мүмкін болатын
барлық нұсқаларды алға тарту өзіндік ... ... ... олар ... ... ... ... айтады, біржақтылықты жояды ... ... ... ... ... [44, ... сот процесіне қатысатын басқа да қатысушылармен ... ... тек ... ... ғана болады. Өйткені, процессуалдық көз-
қарас тұрғысынан қарайтын болсақ,бұл жерде тең дәреждегі серіктестікке жол
жоқ: тергеушінің ... – оның ... ... және ... ... шешімдердегі персоналды жауапкершілігін және жалпы істі
қараудағы ... ... ... Істі ... ... ... ... олардың алдына тергеушімен қойылатын талаптар мен
міндеттерге сай жүргізіледі, сол міндеттерге бағынады. Дегенмен, «өзара ара-
қатынас» термині дәстүрлі түрде осы іс-әрекетті ... үшін ... ары ... ... оны басқа сөзбен алмастырудың қажеті жоқ.
Қылмыстық-процессуалдық заң дәлелдеу процесстері жүзеге асырылатын
тергеу іс-әрекеттерінің шеңберін ... ... көп ... ... ... ескере отырып, кейбіреулеріне ... ... ... орнатылған. Олар жалпы ... ... ... ... ... ... ... жалпы формуласы бар.
оның негізінде криминалистік әдістеме қылмыстық істердің әрбір категориясы
бойынша анықтауға жататын ... ... ... шығарады.
Криминалистік әдістеме үшін ең маңыздысы қылмыстық-процессуалдық заң
талабына толық сәйкес келеді, яғни ол қылмыстық іс-әрекетті тез және ... олай ... ... мән-жайын жан-жақты, толық және объективті ... ... Бұл ... ... ... процессуалдық кепілдікті
қамтамасыз етудің қолсұғушылыққа жол бермеуіне байланысты, тергеушіні
оқиғаларды бір ... ... өз ... ... алып ... ... істі ... жан-жақты, толық және объективті зерттеу
Азаматтар мен адамдардың иелігіндегі құқықтары мен бостандықтарының
бұзылған жағдайында оларды сот ... алу – ... ... ... бірі ... ... төрелігі – Конституция және қолданыстағы ҚР заңнамасының негізінде,
мемлекет атынан шығатын соттармен жүзеге асырылатын жоғары ... ... ... ... ... біздің шынайы өмір тіршілігіміздегі
маңызды өмірлік ... ... ... іс-әрекет»; ол қаңның өзінің
әрекет, процессте жүзеге асырылуы болып табылады ( ... ... ... « Сот – бұл ... тұрған заң, ал заң – бұл мылқау сот». Ежелгі грек
мифологиясында әділ сот ... көзі ... бір ... ... ... ... ... тұруы да бекер емес[47, 164б].
Сот төрелігі –сот отырыстарында жалпы заңдылық пен тәптіп орнату
мәселелерін ... ... ... ... және ... жүргізу тәртібімен және рұқсат ету жолымен жүргізілетін сот
төрағаларының іс-әрекеті. Сот ... ... ... заңды көз-
қарастарын қорғау құқығын жүзеге асырырылады. ОЛ азаматтық, қылмыстық және
басқа да сот ісін ... ... ... ... ... [48, 50б].
Осылайша, сот өкілеттілігін белгілеу сот ... ... ... ... сот ісін ... қатысты сот төрелігі қылмыстық сот
ісін жүргізу формасында ... ... ... әділ сот ... ... саралайтын жалғыз орган ретінде сот төрағасының айрықша орнын
көрсетеді. Басқа ешқандай орган ... сот ... ... болып табылатын осындай функцияға ие болмаған [49, 75б].
Азаматтар мен жеке ... ... ... мен ... басты әділ жолы – сот қорғауы., бірақ, соттың да өзіне берілген
функциясын ... ... ... ... ... байланысты оны
реформалауды бастау керек. В.М. ... ... ... ... ... ... ... қағидасының жариялануына байланысты соттың бұрынғы төмен
орнын түбегейлі өзгерту мүмкіндігі туды».
Құқықтық мемлекетте сот атақты, ... ... ... түрде
тәуелсіз болуы, яғни нағыз сот болуы керек. Адамдар сот дегенде ... мен тез ... ... ... ... мекемені емес,
қайта шынайы ... ... мен ... сенімді
қорғаушысын көргісі келеді [50, 303б].
Қылмыстық істерді тез және ... ашу және ... ... ... элементтері ҚР ҚПК 8-бабында белгіленген. олар іс ажғдайларын
зерттеудің ... ... және ... ... ғана ... ... ... оны ары қарай дамытқан. Мысалы, ҚР ҚПК 24-бабы, 3-
пунктінде: «Қылмыстық істі қарастырып отырған сот ... пен ... ... ... ... ... және қорғанушы жақтарға іс мән-
жайын толық, жан-жақты қарастыру үшін өздерінің құқықтарын ... ... ... және ... ... етіледі. Сот қатысушы екі
жақтың ... ... ... ... істе ... ... шындықты орнату үшін қажетті шараларды өзбетінше қабылдайды».
Айыпталушының кінәлілігі ... ... ... ... сот ... келтірілген, жан-жақты, толық және объективті талқылауға, зерттеу
мен бағалауға ие болған дәлелдер негізінде ... [51, ... ... ... мемлекеттердің заманауи заң шығару органдары
жарызсөз процесіндегі сот ролін белсенді орынға қою ... ... Оның ... ... ... үшін сот ... тудырады және оны
дамытады [52, №206].
АҚШ-та сот ... ... ... екі ... ... ... ... қарастырумен шектеліп қалмайды, шындқ орнату үшін ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесс тек
қана сот отырысында екі ... ... ... ғана ... ... идея алға шығуда. Оның басты мақсаты –ең алдымен, процессуалды
қарсыластардың біреуінің ... ... ... ал ... істі ... нақты
қылмыскерді наықтау болып табылады» [53].
Ол сот төрелігінің өкім болып табылатын акты негізінде шындық және тек
қана ... ... ... Сот пен сот ... міндеті әрбір нақты
жағдайда өзінің ... ... ... тек қана ... ... ... ... өз мүддесіне орай ... ... ... ... жоқ; ... сот өз ... байланысты
айыпталушыны ақтап лауға да құқық берілмейді. Осындай жағдайлар тіркелген
кезде ... сот ... ... қаулы қабылдаған кезде, өзінің қызметтік,
мүдделік парызынан ауыпқыды деп есептеледі [54, 330б].
Шындықсыз әділ сот ... ... ... ... ... болып табылады. Әділдік адамдардың заңмен белгіленген құқықтары ... ... ... ... сол сияқты сот процесіндегі
қатысушы жақтардың да заңмен көрсетілген ... мен ... ... қорғайтын кепілдемесі [55, 36-37бб].
Әділ сот төрелігінің мақсаты ретінде объективті және ... қол ... айту ... ... шындыққа қол жеткізу мүмкін
емес болған жағдайда, яғни егер тергеу ... және ... ... алып ... барлық шаралар орындалмаған жағдайда, ең
болмағанда процессуалдық шындық ... ... ... ... ... іс материалдарына сүйенетін және толығымен онда бар
сотпен тексерілген, зерттелген, ... және ... ... ... шындық формасы [56, 653б].
Қылмыстық іс бойынша соттың тікелей заңмен белгіленген шындықты ... – сот ... тек ... қана ... сонымен қатар мүдделік
парызы болып табылады.
Шындықты орнату – онсыз сот әділдігіне қол жеткізілмейтін дәлелдеудің
жоғарымүдделік мақсаты [57, ... ... әділ ... әлеуметтік маңызы мен мақсаттары туралы
сөз қозғағанда жекелеген авторлар сот, ... ... ... шығара
отырып, қоғамдық тәртіп, елдің қауіпсіздігі, жеке ... ... ... азаматтардың құқықтары мен мүдделерді қамтитын әлеуметтік-
саяси құндылықтарды қорғайды. ... ... «сот ... ... және ... қол ... ... бір-бірімен байланысты және
өзара әрекеттесетін элементтерден тұратын, сот ісін ... жүйе ... ... деп тұжырымдауға болады.
Әділ сот төрегілігі тиімділігінің сыртқы және ішкі ... ... сот ... ... заңды мүдделері мен құқықтарын
қорғауда сот төрелігін жүзеге асырудың әділдігі;
2) сотпен қылмыстық істің дұрыс шешілуі;
3) сот ... ... үлгі ... және ... ... ... ... іс-әрекетпен келтірілген залалды өтеу.
Қылмыстық сот төрелігін шығарудың ... ... ... сот ... ... көрсететін көрсеткіштер аз рольге ие болмайды.
Жұмыста сот ... ... ... сапа көрсеткіштеріне қойылатын
талаптар туралы айтылады. ... ... (сот ... ... ... ... ... маңызды жақтары мен оны
дамытудың тенденцияларын объективті және ... ... ... ... ... ... және кезеңдерге байланысты ... ... ... ... машиналық өңдеу мен анализ ұшін ыңғайлы болуы тиіс;
4) жүйелік объектілердің және т.б. даму динамикасын ... ... сот – не ... ... психологиялық, мүдделік
тұрғыдан алғанда өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері бар адам. Қандай
да бір адам ... ол да (ең қиын әрі ... мол ... ... ... ... қателесуі мүмкін, сәйкесінше істі шешуде де
қателіктерге бой алдыруы ... ... ... ... ... құқығын белгілеу мәселесін қою орынды.
Сот өзінің жеке мүддесіне сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... ал айыптаушы жақтың қарсы дәлелдер мен
материалдарының ... ... деп ... құқығы жоқ. Соттың қылмыстық
істі қарастыруға бәрібір қарауы және пассивті түрде ... ... ... ... ақталуы туралы өкімді негізделмеген және әділетсіз деп
тануға мүмкіндік береді. ... өкім ...... ... ... ... мен қызметтік, жеке парызына салғырт қарауы болып
саналады.
Іс бойынша ... ... ... шығару сот әділдігін мүдделік
мақсатынан және мазмұнынан ... және де ... ... ... ... ... ... сәйкесінше қылмыстық істі дұрыс
шешу: тек қана айыптыны оның ... ... ... ... ... ... және кінәсіз адамды ақтау – соттың парызы болып
табылады.
Қиындық ... ... істе ... мүмкін емес. Қылмыстық
істерде шындықты анықтау өте қиын, ал ... ... ... тіпті
мүмкін емес. Сот өзі қарастырып отырған қылмыстық істі шешуге ... ... бір ... сот ... сот ... ... пен тәуекел көлемімен байланысты болады, дегенмен олардың
саны айтарлықтай көп болмайды. Осыдан, соттың қателесу ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесс пен сот этикасы
проблемаларына ... ірі ... ... пікірі төмендегідей:
«қателесу құқығы құқықтық тұрғыдан да, ... ... ... да
шықпайды. Сот қателіктері болған, қазірде бар солар арқылы болашақтағы
қателіктерді болдырмаудың барлық жағдайлары ... ... ... ... ... беру ... мен прокурорға да қылмыстық істі ... ... дәл ... құқықтың берілуін талап етеді. Ал, мұндай құқық болған
емес, қазір жоқ және болашақта да ... Сот ... – бұл ... бұзу ... ... ... қашан және қандай уақытта заңды
бұзуға құқығы болып еді! ... ... ... ... болуы» –
бұл заңдылық пен әділдіктің бұзылуына әкеліп ... ... ... ... осы ... ... ... емес.
Сот иелік ететін Заң мен мүдделік нормалары ішкі сенім қалыптастыратын
алғы шарттар болып табылады. Қылмыстық ... ... ... ретінде
соттардың ішкі сенімі ... ... ... тыс, ... түрде
қалыптасады. Ол тек істің тексерілген жағдайларынегізінде ... ... ... жеткілікті және нақты тексерілген дәлелдеге сүйенуі керек
[58, 120б].
Қылмыстың істі шешу ... ... ... сот ... Бұл функцияның мәні айыптаушы және қорғанушы жақтардың ... ... ... тұлғаның кінәлілігіне байланысты тағылған айыпты
жақтайтын немесе оған қарама-қарсы соңғы шешім шығаруында ... ... ... ... және ... ... ... қарсылық
білдіру сияқты процессуалдық құқықтарға ие болатын айыптау және қорғанушы
жақтарға қарағанда, соттың алдын ала ... ... ... ... оның ... ... тек қана қарастырылған іс бойынша заңды және
негізделген шешім шығару болып табылады. ... ... ... жазылатын
процессуалдық құжат болып, мемлекет атынан қабылданатын өкім табылады.
Үш негізгі процессуалдық функцияның үйлесуінің нәтижесінде қылмыстық
істі ... та әділ ... ... ... ... – шындығында қылмыс
жасаған адамды айыптау және жазалау, ... ... ... ... және ... істі сот ... ... мен жауапты айыпталушы адамның
кінәлілігі сұрағы бойынша қорытынды шешім ... ... ... ... ... Қылмыстық іздестіру функциясы қылмыстық қудалау мен ... ... ... ... қол ... ... негіздерін
тексеру мен сәйкестендіруге негізделеді. Қылмыстық істі сотпен қарастыру
мен шешу қылмыстық ... мен ... ... тыс ... ... ... кез-келген қылмыстық қудалау мен оған сәйкес келетін қорғау
сот отырысымен немесе соттың шешім ... ... ... ... ... қылмыстық іс қорғау функциясын жалғастыруға және де
істі сотпен қарастыру мен ... ... ... ... қарастыру қылмыстық
қудалау мен қорғалудың негізделуінің заңдылығын соттың ... ... ... ... істі шешу ... әділ сот ... ... [59].
М.С.Строгович салыстырмалы шындықты шындыққа максималды жақындату
ретінде тұжырымдауға ... деп ... ... шындық ол –
объективті шындық та болып ... ... ... ... ... ... ... Одан бөлек «сот
қылмыстық іс болып саналатын барлық заңға қарама қайшы ... ... ... ... ... міндетті емес, бірақ соттың анықтауға міндетті
функциясы болып, істің дұрыс ... ... яғни ... іс-әрекет
жасалды ма, қандай формада және оны осы ... ... ... ... ма,– осы ... жауаптар нақты және әділ қабылдануы керек». Бұл
іске қатысты дәлелдер ешқандай жоққа шығару ... тап ... және ... да шындықты көрсететіндей болуы керек. Кері
жағдайда сотпен ... өкім ... деп ... ... танудың гносеологиялық процесі тергеу органдары мен сот органы
үшін де бірдей болып ... ... ... ... кейін бәрін
басынан бастауы керек. Ол жеке, толық, өзбетінше зерттеуін жүргізуі керек,
барлығын да ойға салып, тұжырымдап алуы тиіс және ... ... ... қарастыру мен бағалау жүргізуі керек. Тергеушінің кез-келген шешімі,
кез-келген келтірілген дәлелді сот сынамалы түрде қабылдануы тиіс, ал ... ... ... ... ... жұмыстарының қорытындысы соттың
қорытындылары негізіне алынбауы керек. Басқаша ... сот істі ... ... бас ... ... шындықты орнатудан бас тартты
деген сөз. Зерттеуді сенім, ... ... және т.б. ... еді. ... ... ... жол берілмейді. Тергеуші де, сот та біруақытта
өзінің жеке-дара тергеу жұмыстарын жүргізеді. Олардың шешімдері ... ... ... ... да, сотты тергеу органдарының ... ... ... ... жол ... ... «тергеу ешқашанда
қателеспейді» деген презупмпция қалыптсатын болады [60, 194б].
«Соттан шындыққа қол жеткізу үшін ... ... ... ... асыру
туралы талап ету – қылмыстық процесстің қағидасы болып табылады; шындыққа
қол ... өзі ... ... ... ... ... – деп Н.Н.
Полянский дұрыс атап өткен. Әрбір іс ... сот ісін ... ... ... талаптары мәні бойынша екі сұраққа жауап
береді:
– сот, ... ... мен ... ... неге ... (бұл ... іс бойынша объективті шындықты орнатуға қол жеткізу
мағынасында беріліп отыр, ал ол өз кезегінде сот ісін жүргізудің
басты ... ... ... ... осы ... ... қалай және қандай жолмен қол жеткізу керек
(бұл жердегі мағынасы әрбір іс ... ... ... ... талабы қылмыстық процесстің қағидасыболып табылады, әйтпесе,
жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... тану арқылы және барлық жағдайларды бір ... ... да, ... ... да ... ... дайын күйінде
берілмейді. Ол тек ... ... және сот ... заң ... ... ... жері мен ... түрде қалай жүргендігін анықтау
мақсатында жүргізетін процессуалдық іс-әрекетінің негізінде ғана орнайды.
Заңшығарушының осы талабытергеу, ... мен ... ... сияқты барлық
тергеу процестерін қамти отырып, сот ... ... ... және оның ... бірі ... табылады.
Қандай аса ауыр емес дәрежедегі қылмыстардың адамдар арасындағы
әлеуметтік-оңды өзара ... және жеке ... ... ... ... ... шығатын іске айналуын процессуалистер
шешуі керек. Бұл ... ... ... ... ... жаза ... ... проблемасы екендігін тағы да
дәлелдейді. Оның ... ... және ... ... тұрғыдан да
шешімін табу керек.
М.С. Строгович және басқа да процессуалистер тобы ... ... ... ... ... ... ... орнату керек
екендігін алға тартады. Мұнда бұл ... ... ... істерге
біртекті орнату керек деп тұжырымдайды. Біртектіліктің болмауы салдарынан
азаматтардың заңды мүдделері мен ... ... заң ... ... ... орын алып ... Сондықтан, олар заманауи мемлекет үшін
қандай да бір құқықтық нормалардың бекітілуіне толықтай қарсы шықты.
Осы ... ... ... ... және оның ... ұстанатын
ғалымдардың пікірі тіптен қарама-қайшы болды. Қылмыстық-процессуалдық
формаларды дифференциациялаудың объективті қажеттілігінен шыға ... ... ... ... ортақ тәртібі ретінде бір-бірінен процессуалдық
іс-әрекеттердің сипатымен, жүзеге асырылу ... ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысы
қатаң түрде қалыптасқан жағдай бойынша тергеу ... ... ... ... ... және қылмыстық-процессуалдық заңнамада бекітілген
кешендердің ... ... тап ... ... сот, ... ... ... берді.
Егер, тергеу органдары мен соттың адалдығы мен талап етуіне қарамастан
маңызды фактілер дұрыс орнатылмаса, ... ... ... ма ... танытты ма, тонау жасады ма немесе қандай ... ... деп ... ... ... тіпті жымқыру әректетінің өзін
дәлелденді деп ... ... ... ... ... пен ... туралы айту айыпталушының кінәсін тек болжамдар негізінде
қабылдаумен бірдей, тең құқықтық дәрежедегі шара ... ... іс ... ... ... болмауы оны орнатуда
тәжірибелік тұрғыдан да кедергілердің болмайтындығын білдірмейді. ... мен сот ... ... ... бір ... ... ... болмайтын жағдайлар кездесіп жатады. Мысалы, ол объективті
өмірде қалдырылған іздердің өзінің қайтарымсыз ... ... ... болып
табылады. Бірақ, осындай сирек кездесетін жағдайларда мүмкін болатын болжам
негізінде айыптайтын өкім ... оның ... ... істі ... керек.
Сотта орнатылатын шындық адамзат білімінің басқа ... ... ... ... ... түрдегі «құқықтық шындық» болып
табылмайды. Ол соттық тергеу ... ... ... ғана ... ... ие ... ... және сот ісін жүргізу
процессінде тек жекелеген оқиғалар ғана қарастырылады, сондықтан, ... ... ... бірлік факттағы шындық болып табылады.
Танымның тар және шектелген облысындағы білімдер нақты және ... ... ... ... ... философиялвқ табиғаты осындай.
Қандай да бір іс-әрекет түріне жауапкершілік қарастырылған ... тек қана ... ... ... ... ғана ... және
функционалды бола алады деп ғылыми әдебиеттерде дұрыс айтылған. Бұл деген,
кез-келген қылмыстық құрамы бар іс-әрекеттің ... оның ... ... ... ... ... ... деңгейі жеткілікті;
2) процессуалдық тұрғыдан рұқсат етілетін іс-әрекеттердің жүргізілуі;
3) ... ... ... ... ... ... ... құрылымда болуы керек.
Егер жәбірленуші қоғам үшін қауіп дәрежесі аса үлкен ... тек ... ... мен ... ... ... ... айыпталушы адамды
қылмыстық жауапкершілікке тартуды қаламаса, жасалған ... ... ... ... және ... ашу ... соғады.
Шындықты табу – күрделі іс. Шындықты орнату үшін шағымданушылардың
шағымдары мен ... ... ... ... ... ... ... өзбетінше қарап, куәгерлердің ... ... ... түсінік берулердің негіздендірілгендігін анықтау
керек. Әрине, бұндай іс-әрекетті жүргізу оңай шаруа емес. Одан да ... ... ... ... бір ... естіп, сол бойынша ашық айғайлап, жар
салу оңайырақ.
Сот әр бір қарастырылудағы іс бойынша шындықты орнатуға міндетті деген
тұжырымнан ... ол өз ... тек ... ... ... керек. Дәлелдер
бойынша туындаған қарама-қайшылықтар тексріліп, ... ... ... іс ... ... ... мүмкін болмайды.
2) бірде бір өкім тек қана болжамдар негізінде қабылдана ... ... деп тану ... тек оның ... ... ... негізінде дәлелденіп шыққан жағдайда, ал кінәсіз деп ақтау өкімі
–егер айыпталушының іс-әрекетінде ... ... ... ... оның
қылмыстық әрекетті жасасуға қатысқандығы дәлелденбеген жағдайда ғана
мүмкін.
Тек мынаны атап ... жөн: ... ... жағдайларын жан-жақтылық,
толықтылық және объективтілік қағидасы бойынша зерттеу ... ... ... ... өкімін шығару кезінде теңдей дәрежеде беріледі.
Айыпталушының кінәлілігі сұрағын шешетін, оның ... ... мен ... ... ... ... байланысты маңызға
ие болатын фактілер сот отырысында толықтай дәлелденіп шығып, ... ... ... ІСТІ ТОЛЫҚ ЖӘНЕ ОБЪЕКТИВТІ ЗЕРТТЕУ ПРИНЦИПІНІҢ
ТИГІЗЕТІН ӘСЕРІ ЖӘНЕ ШЫНДЫҚТЫ ОРНАТУ
3.1 Жан-жақты, толық және объективті зерттеу ... ... ... ... пәні – ... іс ... анықтауға қажетті жағдай. Дәлелдеу
пәні – бұл қылмыстық іс бойынша болған оқиғаның шынайы мәліметтері. Оны
анықтауға ... ... ... яғни ... мен сот иелік
ететін олар туралы ақпарат.
Дәлелдеу пәні – бұл объективті бар қасиметтер мен ... ... ... бар, қоғамдық қауіпті немесе қылмыстық жазаға тартылатын
әрекет, қылмыс жасаған адам – қылмыскер ретінде сипатталатын, ... ... ... ... ... осындай жақтарын анықтау
қоғамның танымдық қажеттілігіне сәйкес келеді, немесе қолданыстағы құқықтың
нормаларын ... мен сот ісін ... ... ... ... береді. Осы жағдайлардың анықталуы, тіркелуі анықтауға тырып
жатқан субъектің санасында ... ... ... көрсетілген нормалар
негізінде және оның идеалды ... ... ... ... ... тастамай-ақ жүзеге асырылады.
Дәлелдеу процесінің мәнін философиялық түрде «ауқымды мағынадағы дәлел»
түсінігімен түсіндіруге болады.
«Дәлелдеудің» қылмыстық-процессуалдық мәні (процесспен, актпен, ... ... ... ... ... «тар мағынадағы
дәлел» түсінігімен үйлеседі. Заңда дәлелдер (нысандар) және ... ... дер ... ... ... ... мағыналыққа
қарағанда, әдістемелік маңызы зор. ... ... да ... мағынасына сәйкес келетін «кең мағынасындағы
дәлелдеу» философиялық түсінігін аламыз.
Осылайша, дәлелдеудің жапы ... ... ( кең ... ... ... ... (әдісі) шоғырланады. Кең мағынасындағы
дәлелдеу – қандай да бір пікірлердің (тезис ... ... ... мен ... ... сезімдік құралы арқылы ... ... ... ... ... мақсатындағы кез-
келген процедура болып табылады.
Дәлелдеу процессі – «тергеу-сот және прокурор ... ... ... және ... ... ... ... – «тергеу, сот,
прокурор және басқа да қылмыстық процесстің ... ... ... ... ... ... ... күрделі іс-әрекет. Ол
қылмыстық сот ісін жүргізудің заңмен ... ... ... ... ... ... ... қылмыс және онымен байланысты
жағдайлардағы ... ... ... ... ... ... Осындай көз-қарасты М.С.Строгович ұстанды: «Дәлелдеу – дәлелдер
көмегімен қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... ... да бір адамның қылмысқа қатыстылығын, яғни
кінәсін және жасалған қылмыстық ... ... ... ... ... т.б. барлық жағдайларды, фактілерді, анықтау».
Одан кейін М.С.Строгович дәлелдеу түсінігінің ... ... ... ... ... ... екендігіне назар
аударады. Қылмыстық-процессуалдық ... ... іс ... ... ... ... болып табылатын дәлелдерді жинау, зерттеу мен
бағалау бойынша сот, прокурор және ... да ... ... « ... құбылыстар, фактілер мен оларды түсіндіретін басқа
фактілер мен құбылыстар арасындағы байланысты анықтау. Бұл байланыстар
объективті ... ... олар ... ... ... дәлелдеу
жүргізетін адамның еркіне тәуелсіз тіршілік етеді. Дәлелдеу ... ... ... ... болжамның шынайылығына сенуге септігін
тигізеді».
Қылмыстық процесстегі дәлелдеуді негізінен таным процесінің бір ... ... ... гносеолгиялық сипаттама қылмыстық сот ісін
жүргізу процесінің ... ... ... ... және тану ... ... облысы сияқты көрсетудің
материалистік теориясының заңдары бойынша жүргізіледі. Әрине, тергеу ... ... ... танымдық сипатта болады. Онымен қоса, дәлелдеу
түсініг мен таным ... ... аса ... ... – бұл ... да бір ... ... зат. оқиға туралы шынайы
көрініс алу, білім алу шарасы. Тәжірибелік ... ... ... ... мен ... ... ... әлем жайлы
ақпарат алу болып саналады. Осы орайда білім барлық іс-әрекеттің ... ... ... Тура ... ... қылмыстық сот ісін жүргізуде де
білім иеленеді. Осылайша, танымдық ... ... ... ... ... ендірілген және таным мұнда дәлелдеумен аз да
болса да сәйкес келеді.
аталған түсініктердің арасындағы айырмашылықты көру үшін ... ... ... ... ... ... ... Негізінен,
қарастырылып отырған сұрақ шынайылық мен натылық деген не атты ... ... ... ... ... Бірқатар процессуалдық
әдебиеттерде ... ... ... ... шараларын
жүргізілмеген.
«Біз дәлелді және шынайы түсініктерін сәйкестендіре ... - ... ... ... ... ұғым – бұл тура ... ал ... – дәлелді ұғымымен мағыналас» [64, 274б].
Шынайы және дәлелді ұғымдары ең басты ... ... келе ... ... аса ... ... ерекшелікерге ие. Дәлелді және шынайы білім
теңдей дәрежеде шынайылықты ... ... ... ... ... көрсетіліп отырған нысанға, сәйкесінше бір-біріне қатынасын
сипаттайды, ал дәлелділік одан бөлек біздің біліміміздің ... ... ... бар ... түсінуді көрсетеді. Болжам, гипотеза шындық
болуы мүмкін, яғни шынайы бар затқа, құбылысқа ... ... ... ... олар ... ... жағдайда ғана дәлелді білімге айнала
алады.
Шындықты анықтау үшін шағыммен және ... ... қана ... ... ... мен ... тексеріп, өзбетінше куәгерлердің
түсініктерінің бар-жоқтығын және осы түсініктер мен жауаптардың қаншалықты
дұрыстығын, шынайылылығын тексеру керек»[65, 99б].
Тек қана ... мен ... ... ... ... ... қатар сот тоғысудың өзі дәлелдеу қажеттілігін шақырады.
Француз ... ... ... сөз ... ... деп айтады. Бұл, әрине
кереметтей дұрыс пікір емес. Дәлелсіз және ... сөз ... ... ... процесінде ешқандай талассыз-ақ дәлелдер жүргізу жағдайдары
жиі кездеседі. Бір адаммен сөз таластырып, ал ... ... ... ... де ... ... психологиясын қарастыра отырып және
Пиаженің пікіріне қарама-қарсы келе отырып, П.П. Блонский былай деп айтады:
«Сот процесінде айыптаушы мен ... жақ ... сөз ... ... да, ... мен ... олар бір-біріне емес, істі қарастырып
отырған сотқа бағыттайды, ал ... ... ... сөз таластыруға құқығы
жоқ». Тек қарсылыққа тап ... ... ғана ... ... егер сөз
таластырушы адамның айталық пікірі дұрыс болмаған жағдайда да ... «Сот ... ... ... ... ... ... пікірге ие болмайды. Оның алдын ала кепілденген ... ... де ... ... ... – қай жақтың дәлелдері қабылдауға жатса, осы
жағдайды шындық деп ... ... ... айта ... ... осы процесс кімге
бағытталуы және осы процессте қандай да бір жағдайды дәлелдеу ... ... яғни ... ... ... Бұл сот ісін ... адресаты болып, тек анықталатын субъекттің іс-әрекеті ғана ... ... ... ... ... [66, ... іс бойынша шындықты орнатудың барлық процессі ретінде ... екі жағы ... ... қарастырылып отырған іс жағдайлары
туралы ақпарат алынады. Бұл мағынасында іс-әрекет танымдық ... ... ... ... ... дәлелденеді, құжатталады, заңмен
белгіленген формада нақтыланады.Ал бұл мағынасында ол ... ... ... ... сот ісін ... ... барлық жолдарын жоққа
шығармайды. Іске қатысты кейбір дәлелдер бағыттаушы ақпарат деп ... емес ... ... емес жолмен, процессуалдық емес
көздерден алынады. Бұл анықтаушы органдардың ... ... ... ... ... ... хабарламасы мен қоғам
өкілдерінің ... ... ... ... ... ... ғимаратты қарап шығу, елді мекендерде тінту ... және т.б.) ... ... іздестіру шаралары арқылы алынған
ақпараттар мен мәліметтер. Дәлелдеумен қатар жүретін осы танымдық іс-әрекет
қылмыстық істі шешуде көмекші рольге ие болады.
Дәлелдеудің ... ... олар мен ... пәні ... ... ... ... Міне, сондықтан да біз шешімдерді ... ... ... ... ... ... Бұл ... орынға фактілік мәліметтердің шынайы мазмұны, яғни дәлелдер мен
дәлелдеу әрекет етіп отырған ... ... ... ... ... оны ... ... (куәгерлер,
айыпталушы, жәбірленуші және т.б.) алу кезінде және ... ... орын алуы ... ... барлық фактілер тергеуші санасынан
жасалған қылмыстың куәгерлерінің куә ... ... ... ... ... жасалған орында болған жоқ, ол қылмыстық анықтаудың басты құралы
– соны көрген адамдар, куәгерлердің түсінігі болып ... ... ... үшін ... ... беру кезінде оның «шығып кетуі», ақпарттың
өзгерістерге ұшырауы және жалған ... ... ... мүмкін. Ол адам
психикасының ... және де ... ... ... Кейбір адамдардың өздеріне белгілі ақпараттарды өзгертуге
тырысуын да ... ... ... ... ... кезінде алынатын мәліметтердің өзі де толық
емес болуы мүмкін. Бұлғ ең біріншіден, жасалған қылмыстық ... ... ... ... ... тек ... ... ал екіншіден, осы іздерде болған оқиғаға байланысты шешім шығаруға
көмектесетін маңызды белгілер болмайы; ... ... ... химиялық құрамы, ізқалдырудың ерекше жағдайлары және сыртқы
факторлардың әсер етуі (ауа, ... және т.б.) ... ... өте ... ... ... ... пайда болуына, іздердің жойылып кетуі
немесе оқиғаға сәйкессіз түрде өзгеріске ұшырауына әкеледі.
Дегенмен, ақпарат тасымалдаушысынан мәліметтердің ... ... ... заң ... бақыланады. Заңмен белгілеген нормалар мен
талаптарды нақты орындау арқылы сот және ... іске ... мен ... ... ... ... алады. Ол мәліметтердің
дұрыс және жеткілікті ... ... ... жеткізілуіне қатысты
түрлі шаралар орындайды. Оларға жауап алуды жүргізу, бақылау, ... ... да ... ... ... жатады [67, 42].
Жоғарыда аталғандардан дәлелдеу процесі өзінің құрамына ... ... ... кезеңдерді қамтиды деп тұжырымдауға болады:
1) дәлелдерді жинау мен ... ... ... ... жинақталған дәлелдерді бағалау.
Дәлелдерді жинау кең мағынасында әртүрлі субъектілердің қылмыстық ... ... ... кезеңінде жүргізетін іс-әрекеттерінің негізінде
жүзеге асады. Дегенмен, салыстырмалы түрде созылатын процесс бір ... ... ... ... ... ... бір ... процедурасының жүргізілетін аралығында көптеген басқа мәліметтер алуға
болады, яғни бұл қылмыстық істі шешу үшін ... бар және ... ... ... ... көзден шыққан ақпараттар болуы
мүмкін.
Аталған ақпараттар процесстің барлық кезеңдерінде қатар жүре ... ... ... ... бірі ... ... тексеру – қылмыстық іс бойынша тергеу жүргізетін ... ... бір ... іске ... мен ... ... қарастыратын
адамның іс-әрекеті. Тексеру дәлелдерді алу көздерін, ... алу ... және істе бар ... ... ... ... ... қарама-
қайшылықтарды анықтау жолымен жүргізіледі.
Жинақталған дәлелдерді бағалау ... ... ... және де ... іс ... ... ... жүзеге асыратын
қылмыстық-процессуалдық қарым-қатынастар субъектілерінің (тергеу жүргізетін
немесе істі сотта қарастыратын) саналық іс-әрекетін көрсетеді.
Жоғарыда айтылып ... ... ... ... ... ... ... міндетті қасиеттерге ие болуы керек.
Дәлелдердің қатыстылығы дегеніміз, нақты қарастырылып отырған қылмыстық
іске байланыстын, әсерін анықтауқасиеті болып ... ... ... бір болуы керек.
Дәлелдеу процесінің қиындығы – лның индивидуалды, жекелік сипаты. ... заң ... ... ... ... мен ... де
қылмыстық істердің салыстырмалы түрде өзіндік кезеңдерге бөлінуіне себеп
болды. Олардың әрқайсысында түрлі ... ... ... ... ... түрлі өкілетті органдар мен тұлғалар әрекет етеді.
Осындай бөліністің негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... пен ... бағалау.
Дәлелдеу пәнінің объективті негізін нақты бір іс бойынша келесідей
әдістемелік қағидалар ... ... ... және ... ... ... ... мен дұрыстығы ұғымы бойынша қандай да бір ойдан
шығарылмаған (фалсификацияланған), ал нақты ... ... ... тұратын ақпарат түсініледі.
Ал дәлелдердің жіберілетіндік қасиеті ... істі ... ... ... ... ... талаптарды орындай отырып алынуы болып
табылады. Осындай барлық талаптар ... ... ... ... заң ... ... пәніне жатқызылады [69].
Қылмыстық – процессуалдық ... ... ... ... ... сот ісін ... ... асырылатын танымның бір
түрі ретінде ол тергеушімен жинақталған, ... және ... ... ғана ... шешімдер шығарумен аяқталмауы тиіс.
Қорытынды процессуалдық құжаттарда тергеуші, прокурор, одан ... ... ... ... шешетін дәлелдер анализденуі керек. Аралық
процессуалдық ... ... ... ... ісб ойынша тексерілген
және бағаланған дәлелдер маңызды жағдайларды анықтауда, сәйкесінше жасалған
қылмыс ... ... ... ... ... ... ... босатуда және т.б. жағдайларда констация негізі болып
табылады.
3.2 Қылмыстық істің мән-жайын ... ...... ... ... орнату – қылмыстық іс бойынша әділ сот төрелігін орнатудың
маңызды шарты. Қоғам соттан тек қана ... ... ... ... қана
әділдіктің актісі ретінде сот өкімін құрайды.
Қылмыстық істі қарастыру кезінде шындықты орнату мәселесі ... оның ... ... аспектілерден тұрады. ҚЗл процесстегі
шндық проблемасы – бұл тек құқықтық мәселе ғана емес, сонымен қатар ... бір ... ... ... де ... табылады. Этикалық тұрғыдан ол өте
аз қарастырылған [70, 45б].
Қылмыстық процесстегі шындық мәселесі танум теориясын танымдық ... ... ... ... тек біреуіне ғана қолдануды ескеру
сияқты спецификалық ерекшеліктерге ие болады.
Қылмыстық процесстегі объективті шындықты ... ... ... орны
көріну, шағылысу теориясы болып табылады. Оған сәйкес, біздің айналадағы
болып жатқан ... ... көру және ... ... ... ... тек ... санамызда ғана бұл түсініктер мен ... ... ... ... біздің санамыз бұл шынайылылықты түсіне алады.
Шындық – біздің елестетулеріміздің, ойымыздың объективті шынайылылығы.
Адам санасында объективті шынайылылық, заттар, құбылыстар, қабылдаудан ... ... ... табады, сондықтан адамның түсінігі объективті
түрде бар заттардың көрінісі болып саналады.
«Алдын ала тергеу және сотпен істі ... ... ... орнатудың
қиындылығы – оның гносеологиялық және тәжірибелік күрделілігіне ... оны ... ... ... субъектпен көрсету қағидасы өте қажет, себебі анықталатын
объект пен оны ... ... ... ... ... ... болады. Мінекей, нысанды объективті танудың негізі ... ... ... сот ... ... ... ... іс-әректті тура
түрде емес, ал жанама түрде ғана қабылмайды, сосын дәлелдер негізінде, ... ... ... ... тау қағидасы арқылы қылмыстық процессті
жүргізетін тұлғалар шындықты анықтайды. Көріну теориясының мәні осында. ал,
көріну ... бас ... ... ... ... мен ... ... алып кеп соқтырады. Мұның нәтижесінде
қылмыстық іс бойынша объективті шындықтан бас тартуға да ... ... ... жоспарына сәйкес, бұл шынайылық тергеуші,
прокурор, сот және ... да ... ... ... ... пәні ... білім объектісі болып табылады. Сондықтан, қылмыстық істің
дәлелдеу пәнін ... ... ... «белгілі бір құбылыстардың
шынайылық үлгісі» деп ... ... ... ... жатқызылатын пікірлерімен келісуге болмайды. Кез-келген тезис
немесе шынайылық үлгісі шындығына келгенде ... ... ... тек оның адам ... ... адамның сол құбылыс жайлы білімін ғана
көрсетеді. ... ... ... ... шынайы сипаты
бойынша объективті шындық ... ... ... оларды ашып көрсету керек,
дұрыс тану және дұрыс таныта білу керек.
Көріну қағидасынан ауытқу Г.П.Корневтың концепцисында ... ... ол ... ... ... ... заттар, құбылыртар болып табылатын
объективті шындықты емес, «объектің ... ... ... ... ... ... ... қара-қарсы шынайы таным объектісі
мен оны ... ... ... ... ... ... логикалық
моделін», «ерекше шындықта ойлау» және сот, прокурор, ... ... ... ... ... ... пікірлерді
басқа дам авторлар береді, мысалы, «бәсекелестіктегі сот төрелігі»
монографиясының ... ... ... ... жазған жұмысында
құқықтық танымның өзіндік ... ... ... тырысты. Олардың
ойынша құқықтық таным тек құқықтық ... ғана ... ... ... ... ... ... болжалды сипатта болады және ... ... алып ... дейді.
Негізінен, көрінудің барлық диалектико-материалистік ... ... ... ... ... қойылған: «ғылымда
шындықты орнатуға болады, бірақ бұл оны сот ісін ... ... ... сөз ... деген пікір негізінде жоққа шығарғысы келеді.
Және де қылмыстық процесстегі шындық мәселесі де осы монографияда
қарастырылған. ... ... ... бас ... ... ... ... шындықтан және қылмыстық сот ісін жүргізуде субъективті шындықты
ұстанудан да бас тартқан.
Оның концепциясының оң жақтарын ... ... ... – бұл ... ... ... ол «көріну процесі» де,
шынайылылықты көрсету формасы да емес.
Бұл жерде мынандай ... алға ... Егер ... ... ... ... формасы емес» болса, онда ол – ... ... ету ... ... ... ... ... – осы процесске қарама-қарсы бағытталғандықтан көріну түсінігі
арқылы анықтала алмайды. ... ... ... ... оның
мәліметтері мен тергеу жұмыстарын жүргізетін органдардың ... ... Ал, ... ... ... басталады. Әзірге
оның шындық туралы ешқандай мәліметі жоқ, ал осы іс бойынша қылмыстық іс
қозғау ... ... ... да ... Егер ... ... органда
қандай да бір деректер пайда болса, ол оны ... ... ... шындыққа жататындығын, объективтілігін тексереді» [73, 2]..
Білімдердің шынайылылығы адамның ішкі сенімімен ... ... ... ... ... ... құралдары мәлім емес, тек ішкі
сенімі арқылы ғана шешім шығару мүмкін болып ... ... ... ... ... түсінігі бойынша қандай да бір белгілі ... ... ... үйге ... ... ... ғана ие болады,
ол куәгер түсінігінің ... және ... ... ... ... ... егер куәгер өте сенімді ақпарат беріп, оған
тергеушінің ішкі ... ... ... да, ... ... басқа адам бұл
ақпараттың нақтылығына, шындықтың объективтілігіне күмән келтіреді. Ал,
егер тергеушінің қолында ... да ... ... ... ... мысалы:
айыпталушының қылмыстық жасалған жерден алынған саусақ іздері, сәйкесінше
дактилоскопиялық экспертиза қорытындысы мен ... ... ... табылғандығын куәләндыратын тінту хаттамасы, және т.б.
болған жағдайда ол тек қана ... ... етіп қана ... ... ... ... объективті шындықты ашып көрсетуге құқылы болады.
Келтірілген ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс материалдарымен танысқан ... ... да, ... да) ұрлық жасалған үйде йыпталушының болғандығына
күмән тудырмайды деген ішкі сенімінің ... ... ... Іс ... ... ... ... бойынша объективті шындықты бағалау
осыған сәйкес құрылуы тиіс.
Аталған концепцияда тергеушінің ішкі сенімі ... ... ... ... ... шындықтың кепілі ретінде қарастырылып
отыр. Тергеуші, басқаша айтқанда кез-келген іс материалдарымен ... осы ... ... ... күмән келтірмеуіне нақты
ішкі сенімділігіне ие болуы керек.
Мұнда ... ең ... ... ... ... ... ішкі ... табылады. Біздің ойымызша, мұнда объективті емес,
субъективті (құқықтық) шындық концепциясы орын алып отырған сияқты.
«Қылмыстық процессте шындық ... ... ... іс ... ... ... болған жағдайлар мен оқиғаларды шынайы өмірде
қалай орын ағандығына сәйкес тану», - деп ... ... тек ... ... жайдайлары (қоғамға қауіпті іс-әрекет)
объективті болады деп ... ғана ... ... ол бұрын болып өтті,
сондықтан да оны өзгерту немесе қандай да бір ... ... ... ... яғни қылмыстық іс-әрекеттер шынайы түрде болған ... ... ... жоқ. ... ... ... жағдайлардың болғандығын
дәлелдейтін және куәләндыратын қандай бір дәлелдерге тәуелді етіп қойылмауы
керек. Дәлелдердің ... ... да бір ... ... көрсетеді деген сөз емес. Бұл жағдайда кері ... да ... да бір ... ... жасалған, бірақ оның болғандығын
көрсететін дәлелдер дер кезінде ... егер бұл ... ... іс бойынша объективті шындық орнату мен дәлелдеудегі ... қол ... ... ... Немесе тергеуші, прокурор, ... ... ... ... ... ... ... мен
дәлелдер жинағанға дейін, дәлелдеу мақсатына қол жеткізілмеген деп санау
керек.
Шынайылықты жоққа шығару – ... және ... ... ... ... болсақ, сот-прокурордың шынайы тәжірибесінде әрбір іс
бойынша не болғандығын тура ... ... ... ... Тіпті қылмыстық іс
бойынша объективті шындыққа қол жеткізу қандай да бір себептерге байланысты
мүлдем мүмкін болмайтын ... де ... ... ... ... ең біріншіден,заңнамалық тұрғыдан қылмыстық сот
ісін жүргізудегі дәлелдеудің мақсаттарын, ал екіншіден ... ... ... ... ... ... ... келіп жетті. Бұл
тіпті болмағанда, ... және сот ...... ... ... үшін ... [72, ... ойлаудың маңызы терең түсіндірілмеген шындық туралы жалпы ортақ
түсініктің болмауын айта келіп, ... ... ... ... деп мен ... да бар, ... ... нәрсені
түсінемін. Бұл, дегенмен, тек санаға қатысты немесе формалды шындық ... жоқ ... ... ... тереңірек мағынасында керісінше,
объективтіліктің түсінікпен сәйкес келуі. Гегелмен аталып өткен ... ... деп ... бұл ... біздің өз досымыз туралы
айтқан сөзімізде қолданылады. Шын дос дей отыра біз, оның ... ... ... ... ... ... Дәл ... біз өнер
туындысы туралы айтқанда да ... ... ... бұл да осы ... ... ... ... Шынайы емес ұғымы өз-өзіне ... ... ... ... ... ... шынайылығы ,
айыпталушы ретінде адамды қылмыстық жауапкершілікке тартудағы шынайылық,
жасалған қылмыстық іс-әрекеттің квалификациясы мен ... ... мен ... ... ... көтеру өте орынды болар еді.
Қылмыстық іс бойынша шындықты аса күрделі емес, бірреттік мағынамен
шектеуге ... ... ... да ... ... ... және толық
емес түрде сипаттау ... ... ... ... ... ... табылады. Қылмыстық процесстегі шындық көп шекті болады.
Қылмыстық процессте объективті ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша шындық – бұл процесс: даму ... ... және ... процессі. Зерттеу және тергеу жұмыстарын
жүргізбей, іс бойынша объективті шындықты орнату ... ... ... ... тұратын барлық фактілік ... ... – бұл ... ... ... ... Осы тұрғыдан қылмыстық
процессті зерттеушілік және презюмирленген( яғни зерттеушілік емес) деп
екіге бөлуге ... ... ... ... ... ... ... «дайын біліммен», яғни презюмирленген жолмен басшылық жасайды.
Бірақ, тергеуші сот ... ... істі ... бойынша шындықты
іздестіруде шынайы түрде ойлай алмайды және тергеу жұмысын белсенді ... тек ... ... алдын ала дайындаған түрін ... ... ... ... ... ... Бұл бағдарламаның өз
бетімен зерттеу жүргізу мен тергеу ... ... ... ... қатаң белгіленген және алдын ала орнатылған алгоритм
басшылық етеді. Объективті ... ... ... ... ... тұрғысынан қарастырылатын тергеу жұмысында сандық сипат істің
сапалық сипатын басып кетеді, ал ... жағы ... ... ... ... ала ... ... нәтижесінде шығарылған
шешімдері әрқашан өзі жасаған зерттеуге негізделуі керек [67].
Ал, екіншіден, объективті шындық – бұл ... ... ... ... ... пен ... алғанда тергеушінің қандай да бір шешімдері )
өзі жататын, көрсететін және ... ... ... ... ... ... шынайы орны тергеушінің шынайы шешіміне сәйкес
келуі тиіс. Шынайы ... ... ... ... сай ... мәні, заттар, құбылыстар өзі білдіретін түсінікпен ... ... ... ... адам ... гносеологиялық және әдістемелік
идеясы заттар мен құбылыстардың мәнін ... ... ... ... сай ... ... заңдары, қоғам және адамзат санасы), объект
пен субъекттің диалектикалық бірегей ... ... ... ... ойы ... мен ... мәнімен үйлесімділік табуы керек. Осы
мағынада форма мен мазмұнның алға шығуы туралы айту ... және ... ... ажыратылатын), шынайы дос, және т.б. мәселесін қылмыстық
процесске қатысты келтіретін болсақ, қозғалатын қылмыстық ... ... ... адамды қылмыстық жауапкершілікке тартудағы шынайылық,
жасалған қылмыстық іс-әрекеттің квалификациясы мен ... ... мен ... ... деп ... Тергеуші шешімі іс жағдайларының
объективтілігі, шынайылығы талаптарына жауап бере алатындай ... ... ... ... ... қосқанда тепе-
теңдігіне қол жеткізілген жағдайда ғана ... ... қол ... ... тек қана ... арқылы жетуге болады. Сондықтан, біз
объективті шындықты ... ... ... ... ... аламыз.
Ал, үшіншіден, қылмыстық істегі объективті шындықтың жүйелік сипаты ... Жүйе – бұл істе ... бар ... ... ... Жүйе ... ... тұтастық, ол жеке құраушы бөліктерден тұрады. Өз бетінше жеке-жеке
алынған кез-келген қатысушы жақ ортақ, тұтастыққа ... ете ... ... Тек ... ... жақтар мен элементтердің жиынтығы ғана
шындықты бере алады. «Жалпы алғанда ... ... яғни ... ... ... тұтастықтан ерекшеленеді, дегенмен де ортақ жүйе
дегеніміз, бұл ... ... ... ... ... ... қасиетті құрастырады». Объективті шындықтың жүйелілігі қылмыстық ... ... ... тек қана ... ... ғана ... соынмен
қатар қағида екендігін де білдіруі болып табылады. Өйткені, шынайы ... ... ... ... ... тенденциялық тергеу, айыптаушылық
сипатымен), шынайы нәтижеге қол жеткізуге болмайды. Дегенмен, ... бір ... ... ... ... ... жақтарына жатқызылады:
– айыпталушы адамның кәнілілігі мен кінәсіздігі арасында белгіленген
шектің болуы. Жеке ... ... ... ... дәлелді түрде
дәлелденііп шығуы керек. Ол қылмыстық ... ... бірі ... ... болжамдарға сәйкес, айыпталушыны кінәлі деп тануға болмайды.
Болжамдарға ... сот ... ... деп ... ... іс ... нақты шешім қабылдау үшін іс жағдайларының
анықтылығы, нақтылығы және қорытындылардың күмән тудырмауы керек;
– қылмыстық ... ... ... объектке сәйкес келуі)
қандай да бір: мысалы, мүмкін дұрыс шығар, шындыққа ... ... ... ... ... ... жағдайлардың болмауын
білдіреді. Тіпті шындықтың максималды мүмкіншілігі кезінде де, сот
шешім қабылдай ... ... ... сай ... ... қорытынды болып табылмайды, ол тек күшейтпелі
шырайда қолданылған ... ғана ... ... ... ... ... мен нақтылық арасындағы, яғни шындық арасындағы шекті өшіріп
тастауға болмайды;
– қылмыстық іс жағдайларының ... ... ... ... ... зерттелуі;
– қылмыстық іс ... ... ... үшін ... да ... ... ... ала қорытынды шығарып қоюға,
прокурор, сот және тергек органдарына алдын ала орнатылған күшке ... жол ... ... ... ... ... күмәнді жағдайлар
болған кезде, айыпталушының қылмыстық іс ... ... ... ... іс ... Өйткені, ( бұл да
қылмыстық процесстің негізгі талабы) дәлелденбеген кінәлілік
дәлелденген ... тең ... ... ... шындықтың болмауы – шындық әрқашан нақты болуы керек. Бұл
жерде «қарапайым», ... ... ала ... ... ... пайдалану қолдауға ие болмайды;
– тергеуші қорытындысы, прокурор мен соттың шығаратын ... ... ... ... ... алмастырылмауы керек. Сот өкімінде
де жалғандық белгілері ... ... ... ... ... логикасы куәлік етеді.
Қылмыстық процесстегі осындай бастамаларды тәжірибе мен теорияда сырып
тастамай, дамыту, ... және ... ... Жоғарыда келтірілген
талаптардан бас тартуға болмайды, олардан бас тарту дегеніміз – ... бас ... ... сөз. ... іс ... бәсекелестік өте
жоғары дәрежеде. Не объективті ... ... ... іс ... ... сот-тергеу қорытындыларының, тұжырымдамалардың нақтылық,
ашықтық, күмән тудырмаушылық, негіздік қағидаларына ... ... ... ... анық еместілік, яғни зерттеуде «шектелген мақсаттар жүйесі»
ретінде (мысалы, айыпталушыны кінәлі деп тануға қол жеткізу), біржақтылық,
алдын ала ... ... ... ... ... оған ... арқылы анықтауға болады: Шындық
дегеніміз адасу емес. Теория ... ... ... бар, оған ... көрсетеді. Негізінен мұндай анықтаманың өзі диалектикалық ... тап ... ол ... объектісі мен шындық арасындағы
диалектикалық байланыстыыі ... ... яғни осы ... ... ... ... ... береді. Осы шынайы объектті ғана танып, білуге
септігін тигізеді. Сондықтан, бұрындары да айтылғандай, объект пен шындық
арасында ... ... ... ... болуына жол бермеу керек. Мысалы,
«құқықтық шынайылық» түрінде келтіретін болсақ. кері ... ... ... ... тек ... ... болатын) шындықты алып,
шынайы тану, анықтаудан бас тартамыз.
Объективті шындықтың өзінді маңызы да өте ... ... ... ... ... тәжірибеде қолданылуы және тексерілуі тиіс.
Объективті шындықтың практикалық маңзы зор. ... ... ... ... шындықты орнату негізінде: қылмыстық іс-әрекетті кім
жасады, оның ... және т.б., ... ... ... оны ... тану ... өкім ретінде қайтып келеді. объективті шындық өте таза,
сондықтан тәжірибе де шынайы ... ... Бұл ... сөз, ... тек ... адам ғана ... керек дегенді білдіреді.
Одан бөлек, соттық-тергеу тәжірибесі ( шындық критериййі ретінде) наөты
бір қылмыстық ... ... ... ... оның ... және ... анықтап береді. Мысалы, айыпталушыға тағылған айып ... ... ба, егер ол тек ... өз ... мойындауына ғана
негізделген болса, яғни жан-жақтылық бойынша талап бұзылған жағдайда ... ... ... ашып ... ... ... өз кінісін мойындауы өз-өзіне жала жабу болып ... да ...... сот ... жасалған қылмыстық іс бойынша шынайы
жағдайларға байланысты ойының дұрыс, адекватты көрінісі.
Қылмыстық процессте тергеуші, сот, ... ... ... ... ... жасалған қылмыстық іс-әрекеттің ойша
көрінісін жасауды да ... ... ... ... дәл осындай жағдайда
олардың барлығы өз ойларымен болады, және ... бір ... ... ... ... оның шынайы көрініске сәйкес келуіне
бағалау жасайды. Санадан тыс жатқан ешқандай объективті критерий жоқ, ... ... да, сана ... да шеше ... ... өзі бізге тек
біздің өз түсініктеріміз бен елестетулеріміздің арқасында ... ... сот ... ... ... болып, тек қана тергеуші, прокурор,
ең бастысы соттың ішкі сенімі бола ... ... [74, ... прокуратура, тергеу органдырың іс-әрекетінің тәжірибесінде
қылмыстық істердің қайтарылуына себеп ... ... өте көп. ... ҚПК ... ... қайтадан қайтарылған қылмыстық істер
бойынша толық және жақты зерттеу мен анализ жасалмады.
Олардың қайтарылуының негізгі себептері болып:
1) алдын ала ... ... ... сот ... толықтырыла
алмайды;
2) алдын ала тергеу жүргізу органдарымен ... ... ... ... айыппен байланысты басқа ... ... ... айыпты аса ауыр және фактілік жағдайларға
байланысты алдындағы айыптаудан ... ... ... берілуі.
4) жасалған қылмыстық іс бойынша жауапкершілікке басқа да қатысушыларды
тарту негіздерінің болуы;
5) істерді дұрыс немесе бұрыс біріктіру.
Егер тәжірибе – шындық ... ... онда ... де ... өлшеуге болады[76, 50б].
Шындықтың объективті критерийі ретінде ... ... ... ... ... ... «Тергеушінің интерпретациясын
шындық ретінде және құқықтық қолдауға ие болатын білім ретінде қарастырудың
қандай критерийлері бар? Мұндай критерийлердің саны 3: ... және ... ... ал ... барлық
интерпретацияны сынау мен конкритикаға байланысты маңызды жұмыстар». Біздің
ойымызша, аталған критерийлердің ішінде шындыққа ...... ... қол ... ... ... Нәтижесінде
қандай да бір тұйықталған шеңбер – тавтолия ... ... Ол ... ... және құқықтық тұрғыдан дәлелді ақпараттарды
алуға мүмкіндік береді.
Тәжірибе, шындық әрқашан нақты екендігін және қылмыстық іс тек ... ... ... ... ... ғана ... қарастырылатындығын
көрсетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қағиданың құндылығы
оның өзі түсіндіретін фактілердің
санымен анықталады.
Ралф Эмерсон
Берілген қағиданы қарастыру маған бұған ... ... ... және ... ... ... әсер ететін факторларын
анықтау мүмкіншілік берді.
Тақырыпты толық қарастыру кезінде тәжірибеден өту, осы ... ... ... ... мен ... ... құрылды.
Тергеушілер, прокурорлар және соттар көпжағдайларда «жан-жақтылық»,
«толықтылық» және «объективтілік» түсініктерін бөліп жармай, ... ... ... ... ... Ал ... нәтижесі ретінде тергеу
жұмыстарын жүргізуді жоспарлағанда,мемлекеттік айыптаушының сот қарауына
дәлелдер ... ... істі ... ... ... ... жол ... Жалпы соттардың анықтаған істерінің ... осы ... ... анықталды [74].
Ал, бұл қарастырылып отырған істі толық және ... ... ... ие ... Әрбір істі жеке-жеке қарастырып, қателіктерін анықтап
отыруға әрине, ... ... ... және ... ... ... ... емес құралдарды, оның ішінде іске ... ... ... ... күштеу жолымен алу, қорқыту және басқа да заңға қарсы
шараларды қолдану ... ... ... ... ... ... жағдайларында сот кінәлі өкілетті тұлғаларды
жауапқа тарту шараларын жүргізуі ... ... ... ... ... жүріп отыратын аталған қағида
тергеу және сот актілерінің заңдылығы мен негізделуін қамтамасыз етеді, ... ... ... ... ... Оның ... қылмыстық
істерді біріктіру мен бөлік қарастыруында, адамды дәлелдерге сүйене отырып,
жауапкершілікке тартуында, айыптау қорытындысын құрастыру мен ... ... және т.б. ... ... ... және ... қағидасының бұзылуы
келесідей процессуалдық салдарларға: толықтырып тергеуге қайта жіберу, іс
бойынша ... ... ... өкімін шығару, жоғары инстанцияларда
өкімді алып тастауға әкеліп соқтырады.
Дәлелдерді толықтыру мен тексеру туралы айыпталушының, жәбірленушінің,
олардың ... және ... ... ... егер ... істі ... ... болатын болса, қанағаттандырылуы тиіс. Сот
ісін жүргізу кезінде заңдылықтың бұзылғаны туралы шағымдар дер кезінде ... ... ... ... және объективтілік қағидасы ... ... ... ... оның ... заң ... ережелеріне сәйкес, іс шешімін өз үлесіне шешкісі келетін адамдарды
анықтауға байланысты ҚПК ... ... ... ... заңсыз деп
тануға мүмкіндік береді.
Жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік қағидасы алдын ала тергеу,
прокурор және сот ... ... ... міндеттері мен
функциясына сәйкес әртүрлі түрде жүзеге асырылады.
Прокурор, тергеуші, жауап алушы ... ... ... ... ... ... сәйкестендіруі үшін, жан-жақты, толық және
объективті қарастырылуы үшін барлық ... ... ... Бір ... ... шындықты орнатуы керек.
алдын ала тергеу кезінде ... ... ... ... оның ... ... ... жеңілдететін жағдайлар
анықталуға жатқызылады. ... ... ... ... ... ... дәлелдейтін сенімді дәлелдер ұсына алмайды.
Сот өзінің объективтілігі мен ... ... ... ... ... және қорғалушы жақтарғаісті жан-жақты, толық және
объективті қарастыру үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. оның өзінің де дәлелдерді тануға
қатысуы қылмыстық істі ... шешу үшін ... ... бірі ... ... соттың өкілеттілік қызметі мен орны бөлек, ... ... ... ... – оның айыпталушыны айыптайтын дәлелдер
жинау іс-әрекетін шығарып тастауы керек. Осы мақсатта сот істе дәлелдердің
жеткіліксіздігіне ... оны ... мен ... ... үшін істі ... ... жіберу құқығын иеленбеуі тиіс.
Сондықтан, алдын ала тергеу процесінде процессуалдық заңбұзушылықтарға
жол берілген жағдайда сот істі объективті және ... ... ... ... жасау мен қателіктерді жоюға байланысты өзбетінше
шешімдер қабылдауға құқылы. Ол ... ... егер істе ... қарастыру
кезеңіне дейін қандай да бір қылмыстық-процессуалдық заң ... және ол ... да ... ... ... ... ... өзінің бастамасымен істі прокурорға қайтара алады.
Сәйкесінше, сотқа деәнгі өндірістің өзі жан-жақтылық, толықтылық және
объективтілік қағидасының талаптарына сәйкес болуы ... ал ... ... ... шешу мүмкін емес деген қорытынды шығаруға болады.
Жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік қағидасы –қылмыстық
процесстің ... ... бірі ... ... Олар істі ... және сотта қарастыруды жүргізудің тәртібі мен шарттарын құрады.
Алдын ала ... мен ... ... ... жан-жақтылық,
толықтылық және объективтілік қағидасы маңызды ... ... ... ... ... мен ... ... заңмен реттеліп
отырылуы тиіс. Одан бөлек, олар ... ... ... бағыттарының
бірі болып табылады. Және де, жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік
қағидасы ... және ... ... ... және ... ... заңды мүдделері мен құқықтарының ... ... ... ... және ... қағидасы
– қылмыстық процесс үшін дәстүрлі болып табылады.
Осылайша, жан-жақтылық, толықтылық және объективтілік ... ... ... құрамы болып табылады. Бұл тек алдын ала
тергеуде ... ... ... шарт қана ... ... ... ... істі
қарастыру кезінде де қажетті жалпыпроцессуалдық принцип болып табылады.
Қылмыстық істі жан-жақтылық, ... және ... ... ...... орнатудың әдісі. Сондықтан, олар қылмыстық
процесстің міндеттеріне қол ... ... ... ... және оның
қағидасы ретінде бекітілуі тиіс.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Дробинин Д.В. Соединение и выделение ... дел как ... ... полного и объективного исследования. Самара, 1999.С. 221
2. Журнал ... №1(55) От ... ... к ... ... из ... 2006 г.
3. Маркс К., Энгельс Ф. Соч.2-изд. Т.1. ... ... А.М., ... Ю.Д.. ... ... Каз ССР: ... Общая /
Алма-Ата., 1989.С. 47.
5. Конституция Республики Казахстан, с ... и ... ... ... ... Н. С. и Лукашевича В.З., Советский уголовный процесс 1989.
С.80.
7. Комментарий к постановлениям Пленума ВС РФ по ... ... М., ... ... УПК РК ст.24 п.1. ... от 13 ... 1997 г. N 206. /тек. ред
20.01.2010
9. Чельцова М.А.., Уголовный процесс., ... ... ... ... логика, основные ... и ... ... > ... ... ... ... http://uh3.ru/printsip-vsestoronnosti-rassmotreniya-predmeta.html
11. Чельцова М.А., Уголовный процесс. М.1969., С. 55
12. Мамутова А.М., Лившица Ю.Д., Уголовный процесс Каз ССР: ... 1. ... ... 1989.С. ... ... Ф. Н. ... ... процессуального доказывания. Казань,
1976. С. 177, ... ... Е.О., ... ... предупреждения корыстно-
насильственных преступлений. Алматы 2002., С. 5.
15. Чельцова М.А., ... ... ... ... ... Р.С., ... М.2006., С. 53.
17. Мамутова А.М., Лившица Ю.Д.. Уголовный процесс Каз ССР: Часть1. Общая /
Алма – Ата., 1989.С. ... ... Б.Х., ...... ... РК ... ... Бурданова В.С. Криминалистическое обеспечение всесторонности, полноты и
объективности исследования обстоятельств дела. ... ... ... ... ... И.Ж. на международном научно-практическом семинаре ... ... ... ... ... Суда ... и их роль в эффективности отправления правосудия. Алматы., 12
мая 2009 года. С 3.
21. Философский энциклопедический словарь. М., 1983. С. ... ... Б.Х., ...... прав РК. Алматы 2005.,
общ.ч. том 2.ч., С. 193.
23. Строгович М.С. Курс советского ... ... ... ... В.Д. Теория доказательств в советском уголовном процессе.
М.,1973. С.45
25. Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., ... П.С. ... ... ... уголовном процессе. Воронеж, 1978. С.87.
26. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное ... РК, ... ... ... том 2. ... ... Т.Н. Принципы советского уголовного процесса М., 1971, С.
123-124.
28. Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., ... П.С. ... ... ... ... ... Воронеж.,1978. С.58
29. Пашкевич П.Ф., Объективная истина в уголовном ... ... ... Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное право РК, ... ... ... том 2. ... ... Г.А., ... философские аспекты истины в уголовном
процессе. М., 2001. С. ... ... Д.В. ... и ... ... дел как ... ... полного и объективного исследования. Самара, 1999. C 221.
33. Белкин Р.С.., Криминалистика., М.2006., С53.
34. Александров А.И. Указ. соч. С. 417 - ... ... Т.Н. ... ... ... ... М., ... 10 – 17.
36. Строгович М.С., Курс советского уголовного процесса, М., 1958, ... Каз Ц.М., ... ... в ... ... ... ... С. 21.
38. Журнал ЮРИСТ №1(55) От объективной истины к формальной. Какая из них
лучше. 2006 г. С ... ... М.С., Курс ... ... ... М. 1958. С. 285,
478.
40. Чельцова М.А., Уголовный ... ... С. ... ... А.М., Ю.Д. ... ... Каз ССР: ... – Ата., 1989.С. 47.
42. Добровольская Т.Н. «Принципы советского уголовного процесса» М., 1971
С.121,129.
43. ... В.М. ... ... в суде.-М.,1971. С189.
44. УПК РК ст. 7 п.13 Алматы от 13 ... 1997 г. N 206. /тек. ... ... Дело № ... ... Алмалинского района.,
г.Алматы.
46. УПК РК ст. 36. ... от 13 ... 1997 г. N 206. /тек. ... ... Б.Х.., ... – процессуальное право РК, Алматы 2005.
общая часть, том1. с164-170
48. Алексеев С.С. Указ. соч. С. ... ... ... ... 75- ... ... Б.Х., ... – процессуальное право РК, Алматы 2005.
общая часть, том 1. С 303.
51. Губенок И.В. ... ... ...... ... реформы // Закон и право. – 2007. – № 2. – С. 6–7.
52. ҚР ҚПК., ... от 13 ... 1997 ж. N 206. /тек. ред ... УПК ... ст. 310, УПК ФРГ ст. ... Европейский суд по правам человека. Избранные решения. М. 2000. ... 321; Т. 2. С. ... ... Ю.М. ... в ... процессе. М., 1997, С. 11-13; Его
же: /Деятельность Конституционного Суда Российской ... ... прав ... в ... ... М, 2000, С. 36-37
56. Документ Копенгагенского совещания Конференции по ... СБСЕ (п. 5) // ... акты о ... ... М. ... ... В.Балакшин. Истина в уголовном процессе стр 2.]
58. Кокорев Л. Д., Котов Д. П. Этика ... ... ... пособие.
Воронеж, 1993. С. 66.
59. Строговича М.С., Проблемы судебной этики С. ... ... Б.Х., ...... ... РК ... ... 1
том, С. 194-195.
61. Печников Г.А., Некоторые философские ... ... в ... М.,2001. С 28.
62. Добровольская Т.Н., Принципы советского уголовного процесса. М 1971.,
с121-134
63. Пикалов И.А., Уголовный процесс Российской ... ... ... пособие, М., 2005. С 8-9.
64. Толеубекова Б.Х., Уголовно – процессуальное ... РК ... ... С. ... ... ... и ... доказательства в советском
уголовном процессе, М., 1955, стр. 99—100
66. Ленин В. И., Полит. собр. соч., т. 23, С. ... ... П.П., ... доказывания и ее особенности у детей,
Вопросы психологии. 1964 г. № 3, С. ... ... Л Т., О ... ... ... М, 1959, С. ... ... С.Е., секретарь диссертационного совета, доктор философских
наук. Сайт: www.iphp.kz.
70. Пикалов И.А. Уголовный процесс ... ... ... ... пособие, М.,2005. С 45.
71. Строговича М.С., Проблемы судебной этики С. ... ... Г.А., ... ... аспекты истины в уголовном
процессе. М., 2001. С. 37.
73. Балакшин В., Истина в уголовном процессе. ... обл., 1998. ... ... Г.А., ... ... ... ... в уголовном
процессе. М., 2001. С. 41.
75. Интервьюирование следователей и ... в том ... ... а ... ... ... ... Суда Российской Федерации и практика Санкт-Петербургского
городского суда за последние десять ... ... А., ... ... и ... расследования как принцип уголовного процесса. М.,2005.
С 50.
77.Толеубекова Б.Х., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., ... ... ... ... ... ... Общая:
Академический курс Книга вторая.
78.Тыныбеков С.Т. "Казакстан ... ... ... ... - Алматы: Данекер, 2004. 246 с.
79.Тыныбеков С.Т. Организация и деятельность адвокатуры ( вопросы ... ... ... 2000.39 ... мен ... Михайловская И.Б. Цели, функции и принципы российского уголовного
судопроизводства (уголовно-процессуальная форма). М. 2003 г. С. ... ... И.Н., ... ... ... М., 1997. С ... Кипнис Н.М. Допустимость доказательств в уголовном судопроизводстве.
М., 1995. С 13.
4. Алауханов Е.О. Преступность ... и ее ... 2009., С ... ... А.К. ... адвоката – защитника в процессуальном доказывании
по уголовным делам. Алматы 2008., С 6-10.
Нормативтік-құқықтық актілер
1. Адам құқықтары және алдын ала ... ... ... Женева., 1994
2. Қазақстан Республикасы 2010-2020 жылдарға аралығына арналған құқықтық
саясат Концепциясы., Қазақстан Республикасы Президентінің 24 ... ... №858 ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
Іздеу есептерінің шешілімі6 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Алдын ала тергеудің аяқталуы12 бет
Апелляциялық іс жүргізудің мәні, маңызы20 бет
Апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттігі23 бет
Астана қаласы Алматы ауданының №2 аудандық соты20 бет
Атқару құжаттарын қабылдау бойынша талаптар11 бет
Кәсіпкерлік түрлері "Салыстырмалы талдау" жайлы7 бет
Кәсіпкерлік түрлері “Салыстырмалы талдау ”6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь