Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2.4

І тарау. Бастауыш сыныптарда дүниетанымды оқытудың негізі
1.1. Оқушылардың ғылыми көзқарастарын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.12
1.2. Жеке пәндерді оқыту процесінде балалардың дүниетанымын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.16

ІІ тарау. Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесі
2.1. Сабақтан тыс тәрбие жұмыстарымен оқушылардың дүниетанымын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.37
2.2. Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... 38.41

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43.44
Кіріспе

Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі: Қазақстан Республикасының басты міндеттерінің бірі жас ұрпаққа білім беру, ХХІ ғасырда – халықаралық даму кезеңіне сай, бәсекеге лайықты, барынша білімді, білікті жас маманды даярлау межеміз. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2030» стратегиясын ел келешегі жас ұрпақтың тәрбиесіне, олардың білім негіздерін игеруіне, біліктілігіне елдің болашағы байланысты екендігі айтылып, оған мән берілуі маңызды іс екендігін байқатады. Сондықтан, сапалы білім беріп, саналы етіп жас ұрпақты тәрбиелеу – басты мақсаттардың бірі, соның ішінде халық «білім негізі - бастауышта» деген тағылымды ойды орынды айтады.
Бастауыштан бастап күнделікті оқу, жүйелі дайындалу, сапалы болудың бірден бір жолы дүниетанымын арттыру. Оқушылардың ғылыми көзқарастарын бастауыштан бастап қалыптастыру бірден бір міндеттердің бастысы. Мектеп, ата-ана шәкірттердің – балаларымыздың, болашағымыздың саналы, мейірімді болуын ойластырып, келесі түйінді тұжырымдарды ұсынады:
- бала мектеп үшін емес, мектеп бала үшін жұмыс істейді;
- баға құнды емес, бала құнды;
- ұстаз қызметінің мақсаты - өз пәнін жақсы үйретуден гөрі, адам есебінде өзін-өзі тануы, келесі кезекте дүниені тануы;
- мұғалімнің өзінің сабағын білуі жеткіліксіз, бала жанын ұғуы міндет, келесі дүниетанымын, сенімін молайту;
- әр баланың өмір тіршілігі өзінше бір тағдыр. Баланың тағдырын ойлан, дұрыс шеш, дүниетанымын арттыр, дүниеге көзқарасын білуге ұмтыл, дұрыс бағыт беріңіз;
- баланың ықыласын оят, қолынан іс келетіндігіне сендір, дүниетанымын молайт;
- мұғалімнің сөзі мен ісі жаманды емес, шынайы болуы қажет, бәрі оның дүниетанымына байланысты;
- шәкірттің кемшілігін іздеме, оның артықшылығын тап, дүниетанымын жетілдір;
- балаға сыйлы боламын десең, баланы өзің ойла, дүниетанымын түсін, зерделе;
- көптің көзінше баланың кемшілігін бетіне баспа, сеніп айтқан сырын шашпа, мүмкін болса, сендіру амалын жаса, дүниетанымын қалыптастыр;
- сабақ үстіндегі тыныштықты іздесең бәріне бірдей қара, жұмыс бер, дүниетанымының өзі көрсетсін;
- қиын тақырыпты түсіндіре салып, сұрауға асықпа, келесі сабақты қайта түсіндіруден баста, дүниетанымына баса назар аударыңыз;
- баланы сабақтың кейіпері ете біл, сонда дүниетанымы жетіледі;
- әр бала – табиғаттың ғажайып құбылысы. Оны сол үшін де сыйлауға болады.
Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесін жасаудың маңыздылығы шәкірт саналы болып қалыптасуына негіз қаланады, сапалы білім алуға ынта-ықыласын арттыра түседі.
Зерттеудің мақсаты: бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесін ойластыру және оның талдамасын жасау.
Зерттеудің міндеттері:
1. Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесінің оқу-тәрбие жұмыстарын жетілдіру мәнін анықтау.
2. Педагогикалық шарттарды анықтау.
3. Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесіне талдама жасау.
Зерттеу нысаны: бастауыш мектептегі дүниетаным пәнін оқыту.
Зерттеу әдістемесі:
- педагогикалық бақылау;
- дүниетаным пәнін, бастауыштың басқа пәндерін оқыту мәселелері, жаратылыстану пәндерін оқыту ерекшеліктері;
- педагогикалық тәжірибелерді зерделеу, озық тәжірибелерді қорытындылау;
- педагогикалық эксперимент.
Бітіру жұмысы: кіріспеден, 2 тараудан, әрбір тарау екі тақырыпты қарастырудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
Жұмысты жинақтау, зерттеулерде психология, педагогика, дүниетануды оқытуға қатысты соңғы жылдардағы әдебиеттер, оқу-әдістемелік зерттеу еңбектеріне шолу жасау, жарияланған материалдарды ой елегінен өткізу, ең озық тәжірибелерге негіздеме жасауға арналды.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Назарбаев Н.Ә. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан»// Егемен Қазақстан 2007ж., 1 наурыз.
2. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан 2030» Алматы, Үкімет жаршысы, 1998 - 112 бет.
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы Алматы, Жеті жарғы, 1998 – 176 бет.
4. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы. Алматы, «Дастан» баспа үйі 2000 – 336 бет.
5. Подласый И.П. Педагогика І-ІІ - М:, 1999ж.
6. Садыков Т.С. Теоретико-методологические основы модернизации системы образования в Республике Казахстан. Алматы «Ғылым», 1998 – 350 бет.
7. Нұрғалиева Г.Қ., Құсаинов А.Қ., Мусин Қ.С. Салыстырмалы педагогика. Алматы Республикалық мемлекеттік «Рауан» баспасы, Алматы 1999 – 176 бет.
8. Сластенин В.А., Исаев И., Мищенко А.И. Педагогика – М., Школа – Пресс, 2000 – 512 бет.
9. Харламов И.Ф. Педагогика – М., 2000 – 519 бет.
10. Педагогика. Педагогичесое общество России. Под ред. П.И.Пидкасистого 2002 – 640 бет.
11. Көшербаев Қ.Е., Ахметов Ә.Қ., Әбілқасымов А.Е., Рахымбек Х.М. Қазақстан республикасында жоғарғы білімді дамыту стратегиясы. Алматы, «Білім» 1998 – 232 бет.
12. Қ.Айтмағамбетов. Бастауыш сыныптарда дүниетануды оқытудың теориялық негізі. Алматы, «Балауса» баспасы, 2003ж., 144 бет.
13. Қ.Айтмағамбетов, Б.В.Муканов Табиғаттану. 3 сыныпқа арналған оқулық. Алматы, Рауан, 1992 ж., 104 бет.
14. К.Жүнісова, Қ.Айтмағамбетов, З.Ф.Олейник Дүниетану. 2 сыныпқа арналған оқулық. Алматы, Атамұра, 1998 – 150 бет.
15. Қ.Айтмағамбетов. 4 класта табиғаттану оқулығы. Алматы, Мектеп, 1965 – 69 бет.
16. Қ.Айтмағамбетов Бастауыш сыныпта табиғаттануды оқыту методикасы. Алматы, Мектеп, 1983 – 152 бет.
17. Қ.Айтмағамбетов, К.Жүнісова, З.Ф.Олейник Дүниетануды оқыту әдістемесі.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
......................................................2-4
І тарау. Бастауыш сыныптарда дүниетанымды оқытудың негізі
1.1. ... ... ... Жеке ... ... процесінде балалардың дүниетанымын
қалыптастыру................................................................
............................................13-16
ІІ тарау. Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесі
2.1. ... тыс ... ... ... ... Бастауыш ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының басты
міндеттерінің бірі жас ... ... ... ХХІ ... – халықаралық даму
кезеңіне сай, бәсекеге лайықты, барынша білімді, білікті жас ... ... ... ... Назарбаевтың «Қазақстан-2030»
стратегиясын ел келешегі жас ұрпақтың тәрбиесіне, олардың білім ... ... ... болашағы байланысты екендігі айтылып, оған
мән берілуі маңызды іс екендігін байқатады. Сондықтан, сапалы ... ... етіп жас ... ...... ... бірі, соның ішінде
халық «білім негізі - бастауышта» деген ... ойды ... ... ... күнделікті оқу, жүйелі дайындалу, сапалы болудың
бірден бір жолы дүниетанымын арттыру. Оқушылардың ... ... ... ... ... бір міндеттердің бастысы. Мектеп,
ата-ана шәкірттердің – ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдарды ұсынады:
- бала мектеп үшін емес, мектеп бала үшін жұмыс ... баға ... ... бала ... ... қызметінің мақсаты - өз пәнін жақсы ... ... ... өзін-өзі тануы, келесі кезекте дүниені тануы;
- мұғалімнің өзінің сабағын ... ... бала ... ... ... дүниетанымын, сенімін молайту;
- әр баланың өмір тіршілігі өзінше бір тағдыр. ... ... ... шеш, ... ... дүниеге көзқарасын білуге
ұмтыл, дұрыс бағыт беріңіз;
- баланың ықыласын оят, қолынан іс келетіндігіне сендір, дүниетанымын
молайт;
- мұғалімнің сөзі мен ісі ... ... ... ... ... бәрі ... байланысты;
- шәкірттің кемшілігін іздеме, оның артықшылығын тап, дүниетанымын
жетілдір;
- балаға сыйлы боламын десең, ... өзің ... ... ... ... көзінше баланың кемшілігін бетіне баспа, сеніп айтқан сырын
шашпа, мүмкін болса, сендіру амалын жаса, дүниетанымын қалыптастыр;
- сабақ үстіндегі тыныштықты іздесең ... ... ... ... ... өзі ... қиын тақырыпты түсіндіре салып, сұрауға асықпа, ... ... ... ... ... баса ... ... баланы сабақтың кейіпері ете біл, сонда дүниетанымы ... әр бала – ... ... ... Оны сол үшін де ... ... ... оқытудың әдістемесін жасаудың
маңыздылығы шәкірт саналы болып қалыптасуына негіз ... ... ... ынта-ықыласын арттыра түседі.
Зерттеудің мақсаты: бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың
әдістемесін ойластыру және оның ... ... ... ... ... дүниетанымды оқытудың әдістемесінің оқу-тәрбие
жұмыстарын жетілдіру мәнін анықтау.
2. ... ... ... Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың әдістемесіне талдама жасау.
Зерттеу нысаны: бастауыш мектептегі дүниетаным пәнін оқыту.
Зерттеу әдістемесі:
- ... ... ... ... ... басқа пәндерін оқыту мәселелері,
жаратылыстану пәндерін оқыту ерекшеліктері;
- педагогикалық ... ... озық ... ... ... ... кіріспеден, 2 тараудан, әрбір тарау екі ... ... ... ... ... жинақтау, зерттеулерде психология, педагогика, дүниетануды
оқытуға қатысты ... ... ... ... ... шолу ... жарияланған материалдарды ой елегінен өткізу, ең
озық тәжірибелерге негіздеме жасауға арналды.
І тарау. Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
Адамды жан-жақты етіп тәрбиелеу, білім беру ... ... ... қалыптастырып дүниетанымын, наным, сенімін қалыптастыру мәселесі
тәрбиенің өте ... ... ... ... жеке адамға өзін қоршаған өмірді, оның
құбылыстарын танып білуге мүмкіндік береді, ... ... оған ... беруге мүмкіншілік жасайды. Осының бәрі дүниетанымның қажетті қызметі
бағыттаушылық, хабарлау, ... ... ... и ... ... ... арқылы ол көптеген
көрсеткіштің маңызды цементтеуші жүрек жарды негіздері идеялық, ғылыми ... ... ... ... ... мұқалмауын
қоғамның гуманитарлық идеалын жүзеге асыру үшін күреседі.
Тарихта мұндай /сынбайтын/ иілмейтін, тұрақтылығымен белгілі адамдар
бар.
Италияның ұлы ғалымы ... ... ... - «А все же ... - ... бір ол айналады» деген көзқарасынан қайтпаса, ... ... ... ... ... ... ... гелиоцентристік
идеясынан қуғын-сүргін мен қорлауға ... бас ... ... ... Н.Г. ... Отан ... ... Д.М. Карбышевтің
табандылығын қосуға болады.
Халқымыздың күрескер ұлдары Кенесары, Махамбет пен Исатай ... ... ... /1986/ ... ... Рысқұлбековтың
ерлігі, отан қорғау соғысында ... ... ... қаһарман
қыздары Әлия мен Мәншүктің ерліктері бүгінгі және ... ... ... ... ... адам ... ... түрі, оның өзін қоршаған дүниеге, яғни
қоғамдық өміріне, табиғатқа, өміріне ... және ... ... ... ... сенімі, мұраты және іс-әрекетінің тірегі, көрсеткіші.
Сондықтан оны қоғам құрметтеп, зор баға береді.
Дүниетаным деген сөздің маңызына көз жіберсек, оның адам ... ... ... ... маңыз бере қарасақ, оның ... ... ... та ... Ол екі ... ... ... және
таным /мир и соззрение/. Осыны ой ... ... ... ... ... ... түрі, қоршаған ортаға оның көзқарасы, дүние және
сол дүниеден оның алатын орны.
Осыған орай ... ... ... компаненттерінің төрт
түрінің бар екенін ... ... ... ... Олар: ғылыми
білім жүйесі, сенім, адам ... ... ... ... ... адам баласының мол тәжірибесі.
Білім арқылы адам табиғаттың және қоғам құбылыстарыңың объективті жақтарын
зерттейді, ... ... ... ... адамды қалыптастырудың және
дүниені танып білуінің үлкен тірегі. Ғылыми білім арқылы ... ... әр ... ... сеніміне айналады. Сондықтан жеке
адамға қаратып айтылған ескертпе ... ... ... база болсын
дейтін пікір кездеседі.
Дүниетаным жеке адамның өзін қоршаған ортадағы ... пен ... ... ... ... ой ... Адамның пайда болуы
туралы бүгінге дейін екі ұдайы ... ... ... бірі
материалистік тұрғыдан дәлелдесе, екіншісі адамды жаратушы Алла /Құдай/
деген тұжырым жасайды - мұны діни ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Сенім жеке
адамның. Бойына нық орнап, қалыптасқан өмірлік позициясы, оның беріктігін
айқындайды, ... ... Әр ... ... ... ... тауып алу, шындықты терең танудың жгізі, соны берік үстау.
Адам ... жете ... ... ... ... ... ... өмірде ілгері ұмтылушылық, талаптанушылығы. Біздің бүгінгі
жағдайда әлеуметті өмір қажеттілігін, жеке ... өз ... ... әрекет арқылы алдына койған биік мақсатқа кол жеткізуі.
Дүниетанымының қалыптасуы ұзақ және ... ... ... жеке ... және ... жүйесі дамиды, қалыптасады, олар жеке
адамның әрекет жасауына басшылық жасайды. ... ... ... ... ... мен тәрбие, ақпарат құралдары т.б. әсер етеді.
Әрине әр адамның өмірге өз көзқарасы болады, ол оның табиғат пен қоғамда
болып ... ... өз ... ... ... Оның ... ... мен ғылыми әзірлігіне байланысты бағаланады.
Дүниетанымдылық білімін оқушылар дене және ақыл күшінің дамуына, ... ... ... ... К.Д. ... " Әрбір сынып ең
төменгі сыныптан бастап оқушылардың жасына қолайлы өзінің ... ... ... әр жыл ... бұл ... ... ... тиіс", -деп жазады.
Бастауыш, орта, жоғары ... ... ... кандай
дүниетанымдық ... ... ... мен тәрбие барысында әр кезеңге байланысты ... ... ... ... оқушыларға түсіндіру, оқу, ... ... Онда ... жас ... және күрделі
дүниетанымдық ұғымдарды игеру қабілеттері еске алынған.
Бастауыш сынып оқушылары дүние, табиғат құбылыстары, адамның
табиғатпен өзара әрекеттесуі, қоғам ... ... ... орны ... білімнің бастапқы негізгілерін игереді. Олар Отан,
халықтар достығы т.б. мәселелерді түсінеді.
Сынып оқушыларының ғылыми дүниетанымы ... ... ... ... ... оқу ... ... Сонымен бірге, еңбек оған
көзқарастары қалыптасады, азаматтық жауапкершілігі тәрбиеленеді. ... ... ... ... ... табиғат пен қоғам туралы ғылыми білім шеңбері
кеңіп, тереңдейді, табиғат пен қоғам дамуының ... ... ... қалыптасады. Өздеріне және басқа адамдарға талап қоя
білуге, әділетті, адал ... ... ... ... сан ... ... ықпал жасайды.
Олардың құрамында адам өмірінің материалдық жағдайлары, өмір сүріп отырған
микро және макро ортасы, көпшілік хабарларды ... ... ... ... кіреді. Ғылымда бұл факторлардың бірдей күшпен және тиімді әсер
етпейтіні белгілі. Сондықтан болашақ мұғалімдер ... ... ... ... ... ... ... құрылымы танымдық, эмоционалдық және еріктік
сиякты құрамаларды қамтиды. Білім жеке көзқарас сенімге айналу үшін оны ... қана ... ... ... ... өмір және іс-әрекетпен
салыстыруы керек.
Дүниетанымды қалыптастыру өткінші процесс емес. Ол адам өмірін ... ... ... ... бұл ... ... және ... ұшырайды. Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру оларды
осы ... ... ... ... ... ... ... барлық пәндердің қатынасы бар.
Мектепте оқытылатын жаратылыстану, математика ғылымдары табиғаттың
құбылыстары мен процестері және ... ... ... ұғым ... Ботаника, жалпы биология курстарын оқу, мектептің оқу-тәжірибе
учаскілерінде, ... ... ... шәкірттер жұмыс істей
жүріп, өсімдіктердің даму ... адам ... ... ... көзі ... ... ... білу және сол пәндер бойынша тәжірбие жасау
оқушылардың дүниенің пайда ... мен ... ... ... ... және ... нығайтады. Физика, астрономия
сабақтарында адам ... ... ... ... ... тануы және
заңдарын пайдалануы ... ... ... ... Бұл жөнінде
ғарышкерлердің космосқа ұшуы, оның ... ... пән ... бай
материалдармен қамтамасыз етеді.
Оқушылардың дүниетанымын қалыптастыруда гуманитарлық ғылымдардың
орны ерекше. Тарих, әдебиет сабақтарында қоғамның дамуы туралы шәкірттердің
диалектикалық-материалистік көзқарастары ... олар адам ... ... ... бағыттылығына, іс-әрекетінің мақсатын
анықтауға түсінеді.
Тарих курсы қоғамның даму заңдарын түсінуге мүмкіндік жасайды. Әдебиет
адамдар арасындағы ... жаңа ... ... ... дұрыс
көзқарасын тәрбиелейді. Әдебиет ... ... ... ... және ... ... ... прогресшіл
дәстүрлерімен, идеялық байлығымен танысады.
Сонымен мектепте оқыту оқшылардың дүниетанымын қалыптастырудың маңызды
құралдарының бірі. Олай болса оқыту ... ... ... ... ... ... асырылуы керек.
1. Мұғалімнің ғылыми дүниетанымын негіздерін қалыптастыру іс-әрекеті
кезеғдерінің нақты жоспарлауын қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... ... әрбір пәнінің орнвн
анықтау, пән аралық байланысты айқындау, негізгі философиялық, саяси-
әлеуметтік және адамгершілік идеяларды бөліп алу ... ... ... ... айқындалған идеяларды мағыналы ойлауға жетелейді, оларды
пәндерді оқудың уақыты ... ... және ... сипатына қарай
күрделенетін ретпен тізбектей орналастырып, ... ... ... ... ... кортындыларын топтауды міндет етеді. Төртінші кезеңде
оқытылатын ... ... ... ... тақырыптарға сәйкес
бөлу және оларды сабақ жоспарларында, ... ... ... ... тапсырмаларды белгілеу жүзеге асады. Бесінші кезенде оқушылардың
оқуын, ғылыми дүниетану негіздерін ... ... ... ... іс-әрекеттерінің тәсілдерін, оқытудың әдістерімен
формаларын анықтайды.
2.Табиғатпен қоғамдық өмірдің танылуы тиісті құбылыстарына оқушылардың
жеке ... ... ... ... ... ... және орынды қатынасы оның ақиқат екендігіне сенім қалыптастырады.
3. Алған білімді меңгеру, ... және ... ... ... тек ... ... ... нәтижесінде алынып, тәжирбиеде
тексеріліп, іс- әрекеттің жетекші идеясына айналса ғана дүние ... ... ... ... ... тәжірбиесін жүйелі
жиналуы.
Адамгершілікті көзқарастарды қалыптастыру, тереңдету мен бекіту, оқушыны
коршаған орта, оны қоғамның-саяси ... өз ... ... ... ... ... ... етеді.
5. Мұғалім-ғылыми дүниетаным иесі, және оны жүзеге ... ... ... ... ... Ол ... жан дүниесі бай
идеялық, психологиялық және әдістемелік даярлығы бар, ... кең ... ... адам ... ... сыныптың және мектептен тыс тәрбие жұмыстары оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... арқылы
мектеп оқушыларының қоғамдық өмірге ынтасын тәрбиелейді, саяси және ... ... ... ... ... таңдап алуға
көзқарастарын қалыптастырады. Осы бағытта жүргізілетін түрлі оқу пәндері,
жас ... мен жас ... ... ... ... мәні аса ... үйелмен және өндірісте оқушылардың қоғамдық пайдалы ... ... өз ... ... өмір ... ... ... алатын
орнын білуінің маңызын атап өткен жөн. Өйткені еңбек процесінде ... ... мен жеке ... ... жасау арқылы білім және
практикалық дағдыны ... ... ... ... иемденеді.
Осының нәтижесінде оқушылардың адамгершілік көзқарасы, ... ... ... бойына әдебиет беттерінде атеистік тәрбие сөз етіліп ... ... ... ... ... бірі болды. Атеизм
туралы ұғым тарихта діни оқулармеқ ... ... ... үстемдік ету
сипатымен байланысты болды. Атеизм ғылыми негізге сүйене отырып, ... ... ... осы ... ... ... құру ... атеистік
тәрбиені әр түрлі көзқарастар тұрғысынан қарастырады.
Ғылыми-атеистік тәрбиенің негізгі мақсаты дүниенің ... ... ... ... ... ... Ең ... жас шамасының мүмкіндігіне сай дүниеде мәңгі ... ... ... ... ... ешнәрсенің жоқ екендігін түсінуі.
Міндет —оқушыларды жаратылыстан тыс күшке сенуді жокка шығаратын ғылыми
атеизммен қаруландыру.
Атеист болу ... өзі тек ... ... ... ... ... ... болуы. Оқушы атеизм адамның түлғалық мәнінің бір қыры ... ... ... ... ... ... ең ... оқу процесінде қаланады. Қандай пән болмасын, оның
оқу материалы дұрыс қойылса ғана мазмұны балаға тәрбие ... ... ... бола алады. Оқушыларға атетстік тәрбие беру құралдарының ішінде
ұйымдастыру жолдары алуан түрлі сыныптан тыс ... ... орын ... ... ... ... көру және талқылау, діни
сенімдерге байланысты кештер, жиындар, пікірталастар өткізу, ... ... т.б.) . ... ... діни ... ... ... тәрбиеде үйелмен оқушының кұнделікті тұрмыстық ортасы
маңызды роль ойнайды. Оқушы үйелмені, оның ... ... ... ... өзіне көмекші етіп алғаны жөн. Бұл жерде де мектеп
мұғалімі дінге сенуші ... ... ... ... ... сөзімен
аяқасты етпеуі керек.
Қоғам дамуының жаңа сатысында тәрбиеге ықпал жасайтын ... тиым салу ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде болып жатқан жағдайды
пайдаланып, діни тәрбиен.ің кең өріс ... ... ... Осы ... не шіркеу қызметкерлерінің адамгершілік тәрбие тақырыптарына діни
кітаптардың, әсіресе құранның, таураттың үзінділерін пайдаланып, әңгімелер
өткізуіне оқу орындарының ... ... ... ... ... ... басқа да діни әдеби және тарихи
кітаптарды ... ... ... және ... ... ... ... Мәскеудің мемлекеттік университетінің журналистика
факультетінде студенттер антик және орта ғасыр әдебиеттері бойынша семинар
сабақтарында діни тауратты ... ... ... ... ... ... және ... мен танысады. Бұл жерде сөз діни ... ... ... ... ... көне ... ... бұларсыз дүние жүзілік мәдениет даму процессінің пайда болуын
түсіну қиын.
Бірақ шіркеумен және ... ... ... ... ... деп ... болмайды. Олармен араласпау, ... ... ... ... тұру діни қызметкерлері қоғам арасында болмауы тиіс.
Төологтар өздерінің діни ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсетеді.
Бәрімізге белгілі барлық классикалық ... ... ... ... классикалық музыка көркем дауысты шіркеу әнін бойына
сіңірген, бұрынғы философиялық оқу осы қайнар ... ... ... ... ... әдебиетімен тарихи мәдениетіне түсінбей,
ешуақытта жастардың жалпы мәдениет деңгейін ... ... ... емес.
Қазіргі кезеңде жастардың дін деген не, оған олардың қөзқарасы, өмірге
қатынасы қалай, міне, осы мәселелерге ... ... ... ... Осыған орай, оқыту және тәрбие барысындағы басты міндеттер - бұл
дүниетанымдылықты дамыту, ... ... ... ... ... ... ... дамуын және ғылыми үдеуді есепке
алып, жастардың ғылыми-атеистік тәрбиесінің деңгейін көтеру, ... ... ... ... тәрбиелеу.
Дүниетанымның ғылыми-матералистік тұрғыдан түсіндіруді жақтай отырып,
дінге сенушілердің сезіміне ... ... ... Олардың халық
арасындағы әртүрлі жаңа салтымее әдет-ғұрыптарды ... ... ... істеріне көмектесіп, бағыт беріп отырған жөн. ... осы ... ... ... ... ... құндылық және мейірімділік
қозғалысына үлес қосуға тиіс.
1.2. Жеке пәндерді оқыту ... ... ... ... ... ... ... табу мүлде мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының
дүниетанымын қалыптастырып, тәрбиелеп, оқытып, білім беретін орын ... үшін ... өте зор. ... ол ... ... ғылыми жүйе ретінде,
бүкіл халықты қамтиды. Сонымен бірге, бүкіл азаматтарды қамтитын ... ... ... ... ... ... ... көпшілікке арналған таным құралдары жұмыс істейді...
Десек те, жас жеткіншектердің ғылыми дүниетанымын қалыптастыратын, ... ... бір ... ... мен оқу ... ... оқытатын,
сол арқылы табиғат пен қоғамның даму заңдарын ашатын жәнг дәлелдейтін көп
мүмкіншілікке оқу орындарының адам өмірі мен оның ... орны ... ... ғылымдарымен танысу барысында оқушылар
теориялық және ... ... ... бір ... ... игереді, математика, химия, экология оқулықтарындағы ... ... ... ... ... ... есептеу теориясы,
атомдық молекула оқуы, Д. И. ... ... ... ... ... ... ... материалдық және рухани өзара
байланыс заңдылықтарын түсіндіреді, коршаған дүниені тану ... ... ... күш ... ... ... білу және ол ... түсінуге арналған
тәжірбиелер жасау оқушылардың дүниенің пайда болуы мен ... ... ... ... және ... ... Физика,
астрономия адамның табиғат сырын бірте-бірте ашуы, тануы және ... ... ... оқушылар түсінік алады.
Оқушылардың дүниетанымын қалыптастыруда гуманитарлық ғылымдардың ... ... ... ... ... ... туралы, адам өмірінің
мұраттарының, мінез-құлығының бағыттылығына, іс-әрекетінің мақсатын
анықтауды түсінеді.
Тарих пәні ... даму ... ... ... ... ... оқушылар өмір шындығын, отандық және дүниежүзілік
мәдениеттің барлық прогресшіл дәстүрлерімен, идеялық байлығымен танысады.
Сыныптан, мектептен тыс ... ... ... ... ... тәрбиелейді, ой-өрісін кеңейтеді, еңбекке, мамандық таңдауға
көзқарастарын қалыптастырады.
Осы салада ... пән, ... жас ... ... ... мәні ... пен ... ынтымақтаса отырып,оларды пайдалы еңбекке айналастыру
арқылы оқушының дүниетанымын дамыта түседі.
«Білім» сөзі - өте ... және көп ... ... ... мағынасында
білім адамның жүйеленген білік, дағдыларды меңгеру үрдісі мен нәтижесі.
Ақыл мен ... ... ... ... пен ... ... Білім мазмұнына тек оқыту нәтижесі ретіндегі білім, білік,
дағдыоар ғана ... бұл ұғым аясы ... ... ... ... ой елегінен өткізу, шығармашылықпен жұмыс істеу.
Бастауыш білім беру ... ... ... ... мәдениет немесе
әлеуметтік тәжірбие. Дегенмен, ... ... ... ... мектептегі білім мазмұнын толық анықтамайды. Міне, осылар материал
таңдаудың және оны тиісті құрылымға құрастырудың факторларын анықтайды.
Бұлар - ... ... ... ... ... және ... өнім
жасау, қоғамдық сананың түрлері, т.б. жоғарыда айтылған қайнарлардың білім
беру материалын құрастыру нақты психологиялық және тарихи талаптарды ескере
отырып жүргізіледі.
Осы талаптарға сай ... ... ... ... сын
тұрғысынан қарастырылады. Білім мазмұнын құрастыруда сол сияқты балалардың
жекелік ... ... ... ... дарындарының,
қызығушылықтарының талаптары ескерілуі тиіс. Осы мақсатта жалпы білім беру
мақсатында міндетті пәндер мен ... ... ... ... ... ... де ... оқушылардың өзіндік
қасиеттерінің, кәсіби бағытталуының тереңдеуіне жағдай жасайды.
Бастауыш мектептің ... мен ... оның ... ... ... басқа буындармен тек сабақтас болуымен ғана емес, ең алдымен
оқушы тұлғасының ұйытқысының қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... буын екендігімен анықталып негізделеді.
Сондықтан білім берудің басты міндеттері:
оқушының өзін қоршаған, өзі өмір ... жаңа ... ... онда жаңа ... ... ... мәртебесінің
қалыптасуы;
оқу, ойын, еңбек, қарым-қатынас,т.б. ... ... ... ... дүние мен дара тұлғалық қатынасының қалыптасып, эстетикалық,
этикалық, ... ... ... ету.
Бастауыш саты оқушысының жас ерекшеліктеріне сай таным мүмкіндіктерін
және ... ... ... ... ... ... ескерсек,
онда бұл сатыда оқылатын пәндерді ғылымдар негіздері түрінде ... ... ... ... оқушыда мәдениеттің базистік
қырларын қалыптастыру бірінші орынға шығады. Осыған орай білім мазмұнын
былай ... ... ... ... тілі), ақыл-ой
мәдениеті (математика, жаратылыстану, ... ... ... ... ... мәдениеті, дене тәрбиесі.
Бастауыш сатыда білім берудің жоғарыда көрсетілген түбегейлі мақсат,
міндеттерін жүзеге асыруда әр оқу ... өз орны мен рөлі бар. Бұл ... ... ... зор. Осыған орай оқулықтарға қойылатын
талаптарға тоқталайық:
- Оқу материалының қазіргі ғылым мен ... ... ... Жоғары идеялығы мен оқулықтар мазмұнының бағдарламаның мазмұнын ұғынуға
лайықты болуы;
Оқулық материалдары жүйелі және ... ... ... ... ... ... ... баяндалуы, т.б.
Жоғарыда айтылғандарды қортындылай келе, Ахмет Байтұрсыновтың: "...Ең
әуелі мектепке ... - ... ... ... хабардар оқыта
білетін мұғалім. Екіншісі - оқыту ісінг керек құралдардың қолайлы һәм сайлы
болуы. Құралсыз іс ... һәм ... ... болса, істеген істе сондай
болмақшы. Үшінші - мектепке белгіленген ... Әр іс ... ... үшін оның ... не мезгілді өлшеуі болуы керек. Үлгісіз не
өлшеусіз істелген іс - ол не артық, не кем ... ... ... ... ... ... ... белгілеп берген сөздерін
келтіруге болады.
ІІ тарау. Бастауыш сыныпта дүниетанымды оқытудың ... ... тыс ... жұмыстарымен оқушылардың дүниетанымын
қалыптастыру
Абай Құнанбаев шығармаларын әдебиет, тіл, тарих, педагогика тарихы,
т.б. пәндерді ... ... ... бері ... асып келе жатыр. Ал
мақсатты түрде эстетикалық тәрбие беруде ... оқу ... ... сабақтан тыс уақыттарда пайдалану ... ... ... Сондыңтан біз өз ... ... беру ... ақын шығармаларындағы эстетикалық ойларға қатысты Т. Әбжанов,
Ә. Қалмырзаев, X. Сүйіншәлиев, Қ. Сыздыңов т.б. ... ... ... ... ақын ... оқу-тәрбие үрдісіне ендіру мәселелерін зерттеп
жүрген. I. Халитова еңбектерін негізге алдың. Сонымен бірге ... ... ... ... ... тәрбие беруді қазіргі кезде
институтымызда ... ... ... ... ... қатар ағылшын
тілі сабағына арналған бағдарламаның мүмкіндіктерін ... ... 1-2 ... ... тақырыптарға қосымшалар ендіруді көздедік. Бұл
мақалада біз осы бағдарлама ендірілген қосымшаға байланысты сабақтан ... ... ... ... ... ... ағылшын тілі
мүғалімдеріне арналған осы бағдарламада Абай мұрасының ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді ескеру жұмыстың нәтижелілігіне септігін
тигізіп, мақсатқа қол жеткізуге шарт ... ... ... туралы элементарлы білім қалыптастыру және одан
әсерленуден жинақталған ... ... ... ... мәні бар ... мен ... ... аумайды. Біздің жұмыс
әртүрлі сөздердің мәні, ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер топтастырудан
басталды. Бұл кезеңдегі ... ... ... - адамгершілік және
көркемдік талаптарына сай құбылыстарды суреттейтін ... ... және ... ... ... әсерлердің жинақталған қорынан
бастау алған эмоқияның қуаты дерексіз-қисындың мәліметтер жинақтау ... ... ... ... бұл түрі алған мәліметтің ... ... ... шарт ... Өйткені, сезімге әсер еткен мәлімет
ойлау арқылы есте сақтауды нығайта түседі. Эстетикалық білімнің басқалардан
айырмашылығы: ол ... ... жан ... әсер ... оны ... ... Адамның табиғат және өзі туралы, көркемөнер ... ... ... ... және мол ... қабілетінің дамуына әсер
етеді және тұлғаның ... ... ... мүше ... сезінуіне,
мамандығын жете меңгеруіне, кәсіптік көзқарасының ... ... ... ... ... ... студенттердің эстетикалық қабылдау
біліктілігі мен қабілеттерін дамытып қана ... ... ... ... ... мен ... одан ... алуы
секілді әлеуметтік мәнді сапаларын қалыптастырады.
3. Эстетикалық тәрбие ... ... және ... секілді
мүмкіндіктерін дамыту арқылы адамды сұлулықтан ләззат алумен бірге
өмірдің, тұрмысты көркемдік «заңдылықтары» негізінде эстетикалық
құндылықтар жарататын ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері.
Ақыл-ой дегеніміз — адам бойындағы білім, санасы, ыстық сезіммен ... ... ... ... деп ... ... ақыл-ой күш — қуатын және
ойлауын дамытуға, оны ақыл-ой ... ... ... ... ... ... іс - әрекетін түсінуге болады.
Ақыл-ой тәрбиесі деп тәрбиеші мен ... ... ... ақыл — ой күш — ... мен қабілетін дамытуға, оларды
ғылыми негіздерінен білімдер жүйесімен қаруландыруға, ... ... ... бағытталған өзара бірлескен іс - әрекетін немесе
олардың өзара әрекетесуін айтады.
Ақыл-ой тәрбиесінің мақсаты:
1. Жеке ... сана - ... мен ... жан ... ... Адам жасаған заттық және рухани байлықтарды меңгеру. Оларды
өмірде, практикада қолдана білуге үйрету, дағдыландыру;
3. Баланы логикалық ... ... ... білуге үйрету. Абайдың
тұжырымдауынша «ақыл — адамға ғана тән жоғары қасиет».
Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері:
4. Оқушыларды қазіргі заман ... сай ... ... және ... ... Білім беру негізінде оқушыларды ... ... ... ... ... қабілеттерін дамыту, олардың ойлай білуін,
қиялы мен түйсігін дамыту.
7. Оқушыларды ғылымның ... ... ... ... оқудың тиімді амалдарын меңгеруге үйрету;
8. Балалардың білімге қызығуын арттырып, олардың ... ... ... ... ... қалыптастыру;
9. Ақыл — ой еңбегінің жалпы мәдениетінің арттыру.
Ақыл-ой тәрбиесі — адамның таным қабілетін ... ... ... қорын игеруіне жол ашатын тәлім — тәрбиенің негізгі бір саласы ... ... ... ... ұйымдастырудың негізгі құралы - мектептегі оқыту.
Ғылымға негізделген оқу пәндері. Өйткені ақыл-ой ... ... ... ... ... негізделіп, оқыту процесінде жүзеге асады.
Сондай — ақ, зиялылық іскерліктерді ... ... ... де ақыл — ой ... ... ... тәрбиесінің құралдарына мыналар жатады:
1. Зерттеу және бақылау ісіне қатысы бар тапсырмалар: бақылау,
эксперимент ... ... ... ... ... ... жұмыстар: шығарма жазу, суретке қарап әңгіме
құру, өз бетінше әртүрлі пәндер ... ... ... ... ... тақырыптарға баяндамалар рефераттар жазу т.б.
1. Салыстыруға ... ... ... ... ... ... әрекеттерін реттеуге бағытталған тапсырмалар:
алгоритмдерді, алгоритмдік нұсқамаларды пайдалану, оларды өз ... ... оқу ... байланысты тапсырмалар: затарды,
құбылыстарды топқа бөлу.
Сонымен, барлық оқушыларды белсенді ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, олардың жалпы дамуын
және рухани ... ... ... ... ақыл - ой ... және оның ... тәрбиесі - тәрбие жүйесінің маңызды бір ... ... жеке ... ... ... оның ... алуы және оқуы
әрекеттерімен тығыз байланыста жүзеге асырылады. ... ... ... ... ақыл — ой тәрбиесінен басталады.
Ақыл-ой тәрбиесінде, балаларға білім беру барысында олардың ... ... ... ... ... қиялы, сөйлеуі,
ойлауы, есте сақтауы).
Ақыл-ой дамуы және ойлау ... ... ... ... ... етеді.
Мұғалімдердің міндеті — оқушылардың жас ерекшеліктерін, міндеттерін
ескере отырып, олардың ... ... ... ... ... ... жатады: диалектикалық ойлау, абстрактылық
ойлау, жалпылама ойлау, теориялық ойлау, индуктивтік ... ... ... ... ... ойлау, репродуктивті ойлау,
продуктивтік ойлау, ... ... ... ... ... ойлау — балалардың ойлау және оқу процесінде,
адамдардың еңбек іс-әрекетінде ... ... ...... және ... ... сүйенеді.
Абстракт ойлау - күрделі ... ... ... ... ой жүгірту. Мұны ұғымдық ойлау деп атайды. Ұғымдық ... ... ... ... ... түсініктерді жіктеуге және топтарға
бөлу бірлігін қажет етеді.
Жинақтай ойлау — бір құбылыстар ... ... ... ... немесе тәсілдерін сипаттау.
Алгоритмдік ойлау - көздеп отырған нәтижесі қамтамасыз ететін нақты
әрекеттерді қатаң орындау, нұсқау арқылы жұмысты іске ... ...... ... ... деректерден жшақтауға қарай
қозғалуы.
Дедуктивті ойлау - ойдың жалпыдан жекеге, дербестікке қарсы жүретін
процесі.
Анализ — бүтінді бірліктерге ойша ... ... жеке ... ... — бұл ... ойша ... ... немесе құбылыстардың жеке
жақтарын, олардың белгілері мен қасиеттерін біріктіру.
Салыстыру — ... бір ... мен ... анықтау.
Топтастыру — араларындағы ұқсастықтары мен ... ... мен ... ... ажырату.
Дүниетаным және ғылыми дүниетанымның мәні
Дүниетаным — бұл адам санасының арнайы формасы, ягни қоғамдық өмірге,
табиғатқа, өзіне көзқарасы және сенімі.
Дүниетаным — ... ... ... олардың сенімі, мұраты іс -
әрекеті.
Дүниетаным — жеке ... ... және ... құбылыстарды
түсіндіру туралы пайымдары, ой тұжырымы.
И.Д.Харламов ғылыми ... төрт ... ... ... ... білім жүйесі — объективтік дүниені бейнелейтін адам
баласының мол тәжірибесі.
Ғылыми білім - ... және ... ... ... ... ... — жеке ... табиги және әлеуметтік
құбылыстарын түсіндіру туралы пайымдауы, ой — тұжырымы.
в) Сенім — ... ... ... ... ... ... — жеке ... өмірлік позициясының беріктігін
анықтайды, мінез — құлқын сипаттайды.
г) Адам ... - жеке ... ... ... адам ... ...... өмірге ұмтылушылығы, талаптанушылығы.
Мұрат — жеке адамды немесе қоғамдық талаптардың мінез — құлқымен
арман — тілектерінің сипаты мен көріністерін айқындайтын ... ... және ... мақсатқа бағытталған адам қызметінің жалпы
формасы.
Ғылыми дүниетаным — ... ... ең ... ... Бұл ... ... және ... әлеуметтік көзқарастың жиынтығы.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдары.
Оқушылардың ғылыми дүиетанымын қалыптастыру — оларды осы ... ... ... ... ... ... ... пәндердің
қатынасы бар.
Мектепте оқылатын жаратылыстану, ... ... ... мен процестері және заңдылықтары туралы белгілі бір ... ... ... биология курстарын оқу, мектептің оқу -
тәрбие учаскелерінде, оқушылардың өндірістік бригадасында шәкірттер жұмыс
істеп жүріп, ... даму ... ... ... ... ... ... болуы мен дамуы туралы, астрология
сабақтары бойынша табиғаттың тылсым сырын біледі.
Гуманитарлық пәндердің де рөлі ерекше. ... пәні ... ... ... ... ... — адам арасындағы қарым — қатынасқа, жаңа ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі саяси экономикалық, әлеуметтік
мәселелерге дер кезінде жауап беріп отыру, яғни ... ішкі ... ... ... арасында жүргізіп отырған экономикалық және
әлеуметтік шараларын бағдарлап түсінуге, соған орай, ... іс ... ... ... ... Осы ... ... қоғамдық —
саяси азаматтық тәрбие беру, сабақтан тыс ... ... ... ... ... пікірталас, хабарлама жұмыстарын ұйымдастырудың
да маңызы ерекше.
Дүниетанымның қалыптасып дамуына әсер ... ... ... материалдың жағдайы;
2. Әлеуметтік орта, тәрбие ақпарат құралдары;
3. Қоғамдың пайдалы ... ... жас ... ... ... ынтасын тәрбиеледі, саяси және
мәдени ой - ... ... ... ... ... ... ... бейнелі ойлауын дамыту.
Адамның әр түрлі қызметінде мәселенің шешімін табу үшін ... тек қана ... ... ... ... бейнелі ойлау талап
етіледі. Осыған байланысты көркемсурет — графика профилінің ерекшелігіне
орай кеңістікте ... ... ... ... ... ... ғылымының осы заманғы дамуында
оқушылардың бейнелі ойлауын жетілдіру мәселесі алдыңғы орныға
қойылады. Әсіресе, сызба геометрия мен сызуды оқытуда ол аса ... ... ... кезде психологтар бейнелі ойлау мәселесіне
айтарлықтай көңіл бөліп келеді. Оған А.Н. ... ... А.Р. ... В.М. ... И.С. ... ... тағы ... зерттеулері дәлел. Олардың
еңбектерінде түсінікті қалыптастыруда, ... ... ... ... маңызынан туындайтын сауалдар, бейнелі ойлаудың жас ... ... ... ... Бейнелі ойлаудың философиялық мәнін
түсінуде адамның танымдың іс-әрекетінің маңызы ашылады. Белгі мен бейненің
байланысын ... құру ... ... ... ... ... Р. ... Р.Л. Грегоридің, И. Роктың, Ж. Плаженнің, т.б.
көзбен шолуға арналған жұмыстарының үлкен мәнділігі бар.
«Кеңістікте елестету» ұғымының негізі мазмұнына зат ... ... ... ... ... ... Сондыңтан мектептегі бейнелеу өнері
және сызу ... ... ... ... ... және ... ... Бейнелі ойлау негізінен бейнеге сүйенеді. Олар ойлау
үрдісі негізінің бастамасы қызметін атқарады да, онда ... ... ... мен ... ... ... отырып, оқушылар реттік қатынасты
бөліп шығару жолмен, ягни, ерекшелігін сараптай, нобайын бөлу ... ... ... орналастыру жолмен олардың кеңістіктік қасиетін
танып біледі. ... бөлу - ... ... босатып, басқадан шектеуге,
оның заттық ерекшелігін зерттеуге мүмкіндік береді.
Жазықтықтан кеңістікке өту немесе кері үрдісі кеңістік қатынастарға
сүйенуге ... ... ұғым - ... ... ... ... мен сызуды
оқып үйрену барысында студенттер, әсіресе бірінші курстың студенттері бұл
ұғымда басында таза эмпиризмдік ... ... ... ... содан кейін ғылыми мазмұнға сәйкес меңгереді.
Енді студенттердің кеңістік ... ... ... ... ... ... шығатындығын талдайық. Сызба геометрия курсын оқып
үйренуге графикалық тапсырмалар метрлік, позщиялық және ... ... Егер ... ... ... ... негізінен, метірлік
қатыстарға сүйенсе, екіншісінде, кеңістіктік байланыстар мен ... ... ... сызба негізінде бейне құра-
елестету іс-әрекетімен қамтамасыз етіледі. Графикалық ... ... ... бейнені тақдап алу туралы сауал ерекше өткір
қабылданады, себебі, бұл әрекетте тақырып пен оның ... ... ... ... басым болады. Осындай түрлендірулер кеңістіктік
түрлендірудің бірізділігі мен ... ... ... іске асырылады.
Кеңістік ойлау - бейнеліліктің бір түрі. Ал оның қалыптасуына ... ... және ол ... курс ... ... ... ... үшін оқу үрдісіне өзінің толық көлемінде түрліше ... әр ... ... ... ... ... ... қалыптасуындағы еңбектің рөлі.
Балалардың қалыптасуындағы еңбектің атқаратын рөлі жөнінде ... ... ... ... ... айтылып келеді.
Мәселен, қазақ ертегілерінде еңбекке жастайынан бейімделген баланың бақытқа
жететіні, ал ол баланың жатыпішер жалқау болып ... ... ... ... сүре ... тентіреп кететіні үнемі әңгімелесіп отырады. ... ... ... қазақтың прозалық туындыларында да осынау
идея одан ары қарай жалғасын тауып келе жатқаны ... Ы. ... ... «Бай ... мен жарлы баласы» әңгімесіндегі ... күші ... ... ... бала ... ... да ... берілуі еңбек факторынық балалар эдебиетінде алатын
орын ащын ... ... ... ... бастып жазылған шығармаларда да
еңбекке қатысты әңгіме күн ... ... десе де ... Әрине,
баланы жеке тұлға ретінде қалыптасуындағы еңбектің рөлін, жас кейіпкер мен
еңбектің ара ... ... жазу ... шеберлікті қажет ететіні
даусыз. Жазушы өз шығармасында жалақ насихатқа бой ... ... ... ... ... жас ... және және ... деген
мәселені белгілі бір көркемдік ... ... ... білуі шарт.
Сондыңтан да еңбек ... ... ... ... шеберлікті талап
етеді. Соқпақбаев Бердібектің әңгіме-повестерінде еңбек тақырыбы елеулі
орын алады. Оның біз басты ... ... ... ... ... ... ... еңбек мәселесі өзіндік талап ... ... ... ... бұл шығармада «еңбек етіңдер» деген жалаң насихат жоқ.
Тұрмыс ауыртпалығы шығарманың бас кейіпкері Бердібекті рухани жағынан
шынықтырып, қайсар етіп ... Ол - ... ... ... ... ... ... болған балалардың бірі. Масақ терді, қырманда
астық бастырды. Осындай ауыр азаптан ... ... ... ... ... ... қайтыс болып, Бердібек жетім қалады. Ал «жетім» деген ... ... ... ауыр ... түсінген адамға соншалықты ауыр.
Бердібек кісі есігінде жүріп оқыса да, екінші, төртінші ... ... ... ... ... ... бар осы бала тұрмыстың қандай
азабына болса да төзімділік танытады.
Шығармада ауыр еңбектің адами қалыптасуға тигізетін ... де ... шаң ... ... ...... ... қажетті фактор ғана емес, әр
адамның өмір сүруге қабілетін көрсете алатын, сол өмірді сақтауға ... ... ... Бірақ, шектен шыщан ауыр еңбек адамда бейнетке, тіпті
ауру-сырқауға да душар етеді. Әсіресе, тек басқалар үшін жасалған, өзінің
зейнетін ... қара ... ... қажытып, шаршатудың құралы ... ... ... ... ... ... ... барып жүрген
кезден-ақ еңбекке араласу сипаты осындай тұжырымға әкелгендей болады. Әлі
буыны қатпаған жас ... ... қара ... дейін бір тыным таппастан,
үйцысы қанбастан, тіпті дұрыс тамақтана алмастан, сезімі жоқ қара ... ... ... ете ... шын ... азап ... сөзсіз.
Егер бүгінгі өркениет биігіне қарап, бала цүцығын ... ... ... ... бұл — бала ... қол ... оның еңбегін
қанаудың тақты көрінісі. Сегіз-тоғыз ... ... ... ... ... ... ... да жұмыс десе жүрегі зырц ... енді оған ... ... әбден зәрезап болуы түсінікті нәрсе, заңды
құбылыс.
Еңбектің осы қанау нысанын көрген жас бала мұндай ... ... жек ... де, ... жеке ... үшін жасалатын жұмысқа басқаша
қарайды. Сабақты жақсы оқудың да ... ... ... ... ... ... ... ешқандай да қажымайды, шаршамайды. Қайта бұндай еңбек ... ... ... ... ... ... тағы бір ... өкілг С. Беғалин
шығармаларындағы еңбек — оқиғаның өзегін үстап ... және ... ... орта ... ... ... арқаудың бірі болып көрінеді.
Оның «Сәтжан», «Көксегеннің көргендері», «Бала ... ... ... және т.б. ... негізгі сюжеттері еңбекке
байланысты өрбиді, ұндейді. Мұнда бүзау бағып, ... етіп ... ... ... ... ... сонымен бірге цүсбегілік, саятшылық өнеріне де
қызығады.
Автор шығарманың басталу сәтінде осынау екі ... ... ... ... де ... ... ... салмақты етіп, әр
цырынан аша түскен. Ителігі сияцты цыран цүстық балапанын циын ... ... ... Сәтжан сол жартастағы белгісіз таңбаларға man болады.
Қыран ... ... ... енді осы ... сырын білсем деген
ынтызарлық қоса оянады. Сонымен бірге жас ... өзі ... ... ... да ... Сол бір ... Сәтжан сияцты өз ісіне
ризасыз беріліп,еңбек ойлаудың өзінен рахат табатын ... ... ... ... ... шығармады.Бұл арада жазушыны кецестік ... ... ... ... отыр деп кіналауға болмайтын сияцты. Өз
замандастары баланы осынау көзқарасына шындың ... бас ... ... ... ... бүгінгі жас оқырман бүған күмәнмен қарауды да
ықимал.
Жастайынан табиғат аясында өскен баланың аңшылыққа цүмар болуы ... ол ... ... ... ... ... әр түрлі цүстарды,
may беткейінде қиялай ... ... ... алыстағы қасцырдың
ұлығанын да естіп, табиғат қойнауында жүрген кездерінде түрлі тағы аңдарды
кездестіріп қалады Осынық бәрі жас ... ... ... ... ... өнерін дамыта түсу үшін ықыласын күшейтеді. Бірте-бірте
баланың жан дүниесі, есіл-дерті тек осы ... ... ... ... ... ... сонымен бірге өздерінің мектептегі сабақтарын, үйдегі және
түздегі жұмыстарын қос алып ... ... ... ... ... ... Бір сөзбен айтқанда, С. Беғалин кейіпкерлері ... ... ... - ... ... Т. ... ... да
үнемі қозғалып отыратын негізгі тақырыптардың бір. Жазушының кейбір ... ... ... әр ... ... сөз болып та жүр. ... біз оның ... ... бірі «Үш ... жол» повесін негізге
ала отырып, еңбек тақырыбының көркемдік тұрғыдан орындалуына талдау ... жас ... ауыл ... ... ... шынығып өскені
жан-жақты суреттелген десек, артық айтқандың емес. Жайлауға ... ... ... ... ... 12-13 жасар баласы Шәмиді сабақтан сұрап алады.
Сөйтіп жайлауға мал айдасу үшін көмекші жасауын қалайды. ... ... ... үшін арнайы бөлінген ересек адам бар. Бірақ,, ол орта ... ... келе ... ... мініп, ауылға қайтып кетеді. Сөйтіп
әкесі мен ... ... ... ие ... ... ... тура ... қылғанды жылда қонып жүрген қоныстарындағы бұлақ көзі бітіп
қалып, крйшының үйі межелі жердің ар жағындағы қашықтау ... ... ... жол ... ... ... Мал ... Оқап деген кісі
қастарында келе жатқанда Шәми жадыраған жаздың жайлы ... ... ... ... ... ... ... мәз болады. Қыс бойы мектеп
партасында отырып, сабақтан шаршаған ... ... ... ... ... ... ... ұзаққа шықпаған бала үшін көкпеңбек боп
мөлдіреп бусаны тұрған ен табиғат - бір ғажайып әлем. Бірге келе ... ... ... тән мінез көрсетіп, ойнақ салады.
Оқап қастарынан ... ... ... ... әлдебір
ауыртпашылықтың иықтарынан түсіп келе жатқанын сезгендей болады. Енді
Шәмидің иен ... асыр ... ... ойы ойнауына мүмкіндік жоқ.
Бір қарғанда бұл жазушынық шығарманы мейілінше қызықты етіп беру үшін
оқиғаны өз ... ... деп ... ... ... қойшылар
тұрмысына нақты өмірдің шындығы, сол шындыңтық қойнауынан алынған ... мен ... ... ... дәлелдеу қызметін атқарған.
Жалпы еңбек мәселесі — ... ... ... қозғалатын тақырып. Оның бұрынырақ жазған «Қош бол ... ... ... ... және т.б. ... бала бейнелері еңбекпен етене,
астаса көрініп отырады. Ал нақ осы «Үш ... жол» ... ... ... ... ... мейілінше ашылып көрсетілгені рас. Қойшы
еңбегінің ауыр да қызықты сәттерін жазушы бала басынан кешкен ... ... бере ... деп ... ... шақтық әндері» повесінің өн ... да ... ... ... ... дамуының көзі - еңбек. Ф. Әнгельс еңбектің тарихи рөлін
қарастыра келіп, белгілі жағдайда ... ... ... ... цоытындыға
келді. Олай болса, еңбексіз даму жоқ, онсыз кері ... ... ...... ... бақыты, цоғам байлығы. Қоғамда қабілетіне
қарай еңбек ету әрбір адамның ... ең ... ... ... ... ... ... адам өзінің өмірі мен қызметіне, қоғамдық
әл-ауқатын арттыруға, қажетті нәрселерді жасауға тиіс.
Міне ғылыми негізінде тұжырымдалған осы ... ... ... әр ... ... ... ... дәлелдеп
отырады. Бүны біз жоғарыда айтылған Б. Соқпақбаевтық «Балалық ... С. ... ... ... ... және ... «Үш күншілік жолы» повестерінің ұстанған тұжырымдарынан
байқаймыз. Әрине, «Балалық шаща саяхат» повесіндегі ... ... оның ... ... ... ... теріс әсерлері реалистік
өмір тұрғысынан алынған. Ал оның үшцыны «Үш ... ... ... де
бащалатынын сездіріп өттік. Ал нағыз соқиалистік реализм әдісінің үлгісінде
жазылған ... ... ... бала кейіпкердің жан дүниесіне оптимистік
рух береді. Бұндағы еңбек me — қоғамдық еңбек. Демек, ... ... ... ... ... ... әр түрлі тұрғыдан келген деп
айтуға толық негіз бар.
Сабақтың тақырыбы: «Табиғат жан саясы» ... ... ... ... қорғайды,
Тікен гүлін қорғайды.
Ара балын қорғайды
Қулын - қағын қорғайды
Киік - лағын қорғайды
Шағалакөлін қорғайды
Шопан төлін қорғайды
Егінші ... ... ... елін ... ... ... ... ая^іай білуге, көзің
қарашығынадй сақтауға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: сайыс сабақ
Әдіс тэсілі: Сұрақ - ... ... ... оқу, ... - ... ... ... Сайыстың шарттары,ғ қызықты сұрақтар табиғат жайлды нақыл
сөздер, бүктемелер.
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру
Қазақстан Республикасының мемлекеттік Ән үранын орындау.
Мұғалім сабақты эпиграф оқумен ... ... ... ... ... түсіндіреді: «Балалар,ғ
бүгінгі сабағымызды сайыс ретніде ... ... үш ... ... ... «Қызғалдақ».
Сайысымыздың шарттары:
1. «Табиғатты сүйем, сұлулыққа бас ием»
(Бұл шартта табиғат жайлы өлеңдер ... ... ... ... «Мақалбай атаның аулынды»
(табиғарт туралы мақал - мәтел айтысы)
4. ... көк ... кең ... ... ... тапсырмалар)
1. Тобымыз «Жауқазын» тобы. Ораз ақын Асқардың «Табиғат» өлеңі.
Табиғат — алтын күнім, күміс айым,
Шашылған жұлдыз - меруерт түн ... ... ... ... бұлт ... ... ... - көркем жырым, асқақ әнім, Сен ана, мен қашанда жас баламын.
Үңілем таңнан түрып терезеге Ашық па, жабық па қас - ... - ... ... үлпа ... Сергимін салып төске қыр самалын
Түлетіп ұшырса да ана қүшақ, Сен ... ... түр ... - айна ... ... басғым Сергимін салып төске қыр саламын
Түйе өкреш айнала тау қорағндары Қүрттаймын шыңдарыңнан бұл қана емес,
Табиғат - көк ... кең ... ... әр ... ... ... Жеп келем жемісіңді, суыңды ішіп Тым құрыса ... ... ... ... Фариза Оңғарсынованың «Туған жер»
Сағындым туған жердің көғал белін Желпінген беттен ... ... тау, ... ... ... да ... - ақ
көрінесің маған керім.
Елестер көз алдымсда қүм ... да Асры can ... ... Тап салғанжас қиятай туды өзіңде Жұлына менің түңғыш
жырларымда
Жағалау бұлдырайтын сағым ойнап, Каспийм толып ақса балық ойнап.
Қармақ can ... ауық - ... ... ... едім ... қалыпты ғой сол бір күнім, Алыстан сағыныштың өрдім
гүлін. Жүректе қимастай сақтап ... Сол ... ... «Қызғалдақ» тобы: Өтебай ... ... ... ... ... ... ... жүргім. Ортасында еркелеп ... ... ... ... тілін ү_ғып Қызығына батасың терең
сырдың
Әр күн ... ... сыр ... Таң ... ол қызық бір ертегі
Ерікндікті кеңдікті көңілің сезіп Қиянаттан, қыспақтан жиренеді.
Жібек гұлдер жүзіңді ... ... ауа ... ... ... міндет қылмай Ала бер деп, алғанша ... ... ... Біз де одан ... ... ... аясында Жадырап жас балашүы дем алайық.
Мұғалім: Әй табиғат! ... - ау, ... ... берерсің
Үлан - ғайыр байлығыңды місе етпей
Аш көзденген адамдарға не дерсің?
Айың ... ... ... ... анау
Ау, адамдар, жетпей жатыр енді не?
Табиғатқы ол сені, менің елді де
Иә, табиғатты қажетімізге пайдалану барысында оны таза, көркем, ... ... ... ... қалу ... дэл ... улап -
былғап, тоздырып жіберу адамның қолыда. Табиғатты жойсақ өзімізді жоямыз.
Кейбір замандастарымыз, қүрбыларымыз Жер - ... ... ... ... Осы ... байланысты көріністер тамашалайық.
«Жауқазын» тоыбының сахналық көрінісі.
Саханаға 2-3 оқушы бір - ... ... ... ... де ... ... жас ... бір - бірін сабалап, алысып жүр. Сол ... ... ... ... ... ... қарсия кісі әдейі бұрылып
келеді.
1. Әй, балалар, бұларың не? не сітеп жатырсыңдар?
2. Ата, біз ... ... ... ... ... менің атымды тартып
алып, сныдырып тастады, - деді Хамит аузы бүртиып.
3. Олай ... өзі ... ... ... көре алмай, лақтырып
жіберді, - деді Бағдат жыларман болып.
4. Әңгімеге үшінші бала Бақытжан ... Ата ... де ... - бірі ... ... Бұларға шыбықтарымызды
лақтырып тастап, үйшеуміздің де шыбықтарымызды бірдеу етіп
алайық десем көнбей тұр.
6. Кімнің ... ұзын ... сол озып ... ғой, ... ... - деді. Үшеуінің де эңгімесін сабырлықпен тыңдаған
қаряи былай ... Әй, ... - ай! ... бір ... бала ... ма екен
десем, үшеуіңде ақымақ бала екенсіңдер ғой! Үріңдер мен сендерге
шыбықтары сынған ағшытың қазіргі жағдаын ... - ... жол ... ... ... ... ... сынып,
кей шыбықтары зорлықтан төмен қарап, салбырап тұрған ағашты
көріп қатты үялды.
8. Міне, көрдіңдерме? Табиғат Ана ... ... ... Барша
адам баласы табиғатты қорғауға міндетті. Here табиғатты ардақты
анамызға теңемйміз?
Өйткені Жер - Ана ... бар ... ... ... ... ... ағаш та бір кездері жасыл желекке оранып, жол бойыннан өткен
жолаушыларға саясын ... ... ... ... еді. ... ... бірнеше
ботасынан айырылған анадай көзінің жасын көлдетін тұр.
9. Ата, бізді кешіріңіз, - деді Бағдат өзінің іс - ... ... ... ... Екінші шыбықтарды сындырмаймыз, - деді Хамит
1. Мен де ... ... - деді ... ... ... ... снедер түсінігі бар бала
екенсіңдер!
Қателіктеріңді ... ... ... ... ь\болсын,
Табиғатр күллі тіршілік атаулының қүты қоныс мекені алтын ү_я, тал
бесігі, - деп қария сөзін ... ... ... көрінісі сахнаға екі оқушы шығады екуінің
қолында өздері қолдан жасалған айыр ағаш бар. ... ... ... ... ... ... үштарымен басып, сыбырласып
келеді. Бұл екеуі екше түнге дейін доп ойнап , ... ... ... ... ... да бармай қойған Алдияр мен ... еді. ... соң, ... торғай атпақшы болып шыққаны осы болатын. Екеуі
сыбырласып сүқ саусақтарымен ауыздарын басып қояды.
Әне, ... ... ... таяп ... Жол ... ... аңғқ ... бір топ торғайлар шүғырласып отыр. Бұзықтардың көздегені де ... ... аузы ... ... ... айыр ... ... алып,
Алдияр бар күшімен созып, түрып, атып қояды. Жерге топ ете қалған торғайға
екеуі де таласып келмесі бар ма?
- Иэ, ... ... ... атып ... ... не?! Обал
емеспе?! Кімнен үйрендіңдер мүнай жаман эдетті? — деп сынып
жетекшілері Рабиға апай ашуланды.
Екі дсос оснсда ғана өздерінің жасаған ... ... ... ... ... ... ... Бұл қателіктерін екініші
қайталамауға сөз береді.
«Қызғалдақ» тобының сахналық көрінісі.
Сахнада 5-6 қыз шаштарына гұлдерді әшекейлеп тағып, көк ... ... жүр. Бір - ... ... ... шашады: «келін келеді» деп, бірі
келін болса, бірі жеңгелері болып ойнап жүр. Бір ... екі қыз ... ... ... ... ... ... тамаққа шақырады.
Қонақтар келісімен шөптерді жұлып көрпеше төседі. Қонақтары жайғаса
бергенде, алыстан қыздарды бақылап ... Әбен қарт та ... ... ... ... не ... отырсыңдар? - деді Қария.
3. Ойнап отырмыз ата, - деді Жанар.
4. Байқап ойнаңдар! Қазақта «Көкті жұлма ... ... - ... ... - деді де ... ... ... талдай бастады.
5. Қыздар, «көктей соларсың» дегенді қалай түсінесіңдер? - деді
жоғарыда қалың шөптің үстінде ... ... ... ... ... дегенді көктей өмірің келте болады деп
түсінем, - деді Мақпал.
7. Мүмкін көңіл ... ... ... сөз шығар, -деді Мөлдір.
8. Қыздар, мен Гүлшаттың пікіріне ... ... ... ... де ... ... ... бізге ескертіп кетті.
9. Дұрыс айтасың, біздің ... ... ... ... деді Рабиға.
Қыздар өздерінің қажеттіліктерін түсініп үйлеріне тарады. Мұғалім: Осындай
көріністер негізінде сөзі ... ... - ай» әнін ... ... ... қүрығы? Қыздарымның қайда кеткен бүрымы?
Мейірімге зарықтарға заман — ай, Туған жердің лайланды - ау
түнығы ... ... ... ... қор болған Жомарттығы cop болған,
Жарылыстан көз ашпаған заман - ай Here ... су ... ... біздер ажыраймыз тұяқтан
Туған жерді тоздырғанша, заман - ай Here ... ... ... ата - баба ... ... енді ... етіңді ойып берген, заман -ай
Көсілетін көрпең қайда, қазағым?
Мұғалім: Бабалар табиғатты ... ... ... ... «Ана» - деп ардақтаған қамқорлығын ешқашан аямаған ... ... ... етене жақын болуына тарихи қалыптасқан
өмір салты да эсер еткен.
Халық өзін табиғаттың бөлінбес бір бөлшегі деп есептеп, оны аялауға, оағн
мейірімділік ... ... мән ... ... ... өзіміз илік етіп
отырған кең байтақ жерді бабаларымыз аттың жолында, түйенің қомында ... ... ... ... ... ... қалуы тарихта теңдесі жоқ
ұлы ерліктің белгісі. Ата - ... ... ... ... -Ана ... мақал
- мәтелдер айту сайсын Мақалбай ата ауылында жүргіземіз.
«Жауқазын» тобының айтқан мақал - мәтелдері:
1. Туған ... ... ... Жер - Ана, ел - бала.
3. Тозған жерде тоқшылық болмайды.
4. Жері байдың елі бай.
1. Күте ... жер ... ... ... ... ... Қара жер қарыз арқалайды.
2. Туған жердің топырағы да киелі.
3. Мал ... ... ... отты ... ... сүтті болады.елің бай болса десең, жеріңнің
бабын тап.
«Қызғалдақ» тобының айтқан мақал - ... ... ... жер ... ... ел болмас.
2. Туған жерге алтын бесік
3. Көлдің көркі - құрақ, аудың көркі бұлақ
4. Бір ағаш кесең, он ағаш ек.
5. Орман көп ... ... ... ... ... дүниетанымды оқытудың әдістемесі.
Бастауыш сыныпта дүнетанымды ... ... ең ... оқу ... ... ... білу, оның негіздерін ... ... ... ... ... да білу, түсіндіре
білу, болжамдар жасау.
Екінші ... ... ... ... ... қай ... ... өтілетінін білу.
Үшіншіден, бастауыш сыныпта оқылатын басқа да пәндердің материалдарын
білу, олардың күнтізбелік-тақырыптық бөлімдерімен танысу.
Төртіншіден, бастауыш ... ...... ... жолы – ... ... ... туыстас, байланысты пәндер ... ... ... ... ... ... бірлесіп пайдалануды
жоспарлап, алдын-ала көріп, танысу.
Алтыншыдан, дүниетаным сабағына нақты заттар, ... ... ... ... атап ... ... ЭПН-1 көмегімен суреттер, схемалар, картиналар,
эпифильмдер және т.б.;
- диафильмдер – ... ...... ... ... ақ-қара
диафильмдер көрсетілсе;
- диацентрлер –Альфа-35-50 – автофильмдер свитялы, пеленг т.б.
үлгілеріндегі оқытудың ... ... ... ... ... көрсету;
- Зоофопроекторлар – «Лента-2000», «Лех-3», «Полилюкс-3» көмегімен
арнайы шығарылған, өзіңіз сызған, көшірмесін алған ... ... ... ... ... ... болса сызып
қолдану;
- Кинопроекторлар: «УКРАИНА-7,8», «Радуга-24», «Эра-101» автомат
көмегімен ... ... ... ... білу ... проекциялау арқылы сабақты игеру;
- Телепроекторлар – бейне материалдар, бейне ... ... ... ... ... қатысты пайдалану
және т.б.
Жетіншіден, арнайы зерделенген оқу материалдарын көрнекіліктерді
шәкірттерге сызғызу, ойластыру, оны жетілдіру, тәжірибе жинақтау.
Пәнаралық байланысты ... ... ... ... арқылы, әсіресе,
бастауыш шәкірттері үшін берілетін білімнің тиянақтылығын ... ... ... ... айтқан. Одан ейінгі кезеңде пәнаралық
байланысының ... ... ... ... ... Кеңес
педагогтары М.А.Данилов, В.В.Давыдов, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
дүниетанымды оқыту, оқыту әдістемесі, пәнаралық байланыстарға қатысты
зерттеулер ... ... ... ғалымдар мен әдіскерлер
С.Мұсабеков, Н.А.Оразханова,А.А.Бейсенова, ... ... ... ... ... және т.б.
Дүниетануды оқытуда пәнаралық байланыс ғылыми әдістемелік тұрғыда ... ... ... ... ... байланыс;
Дүниетаным үдерісінің мәні, оның адам санасында шындықтың ... ... ... мен ... ... көрсетендей:
- нақты пайымдаудан абстрактылы ойлауға;
- одан практикаға көшу – ақиқатты тану;
- нысаны реалдықты тану;
- тіелей түйсіну, зерделеу;
- ... ... сөз ... ... ... ... практикасын, қолданылуын игеру.
Дүниетаным тәрбелеу, білім алуға қосымша дамыту ... ... ие ... ... Жаңа ... негізін береді;
2. Ойға салып түсіну үшін фактілерге негіздейді;
3. Фактілерге талдаулар, тұжырымдар жасайды;
4. Эксперименттік тексерулерге негіздеме жасайды;
5. Қолдану, байқалу, болашақта ... ... ... ... теорияларды индукция, дедукция;
7. Салыстырулар жасау.
Дүниетанымда мынадай дидактикалық принциптердің маңызы ерекше зор:
- оқытудың, тәрбиелеудің және дамытудың бірлігі принципі;
- ғылымилық пен ... ... ... пен ... ... ... ... принципі;
- бірқалыпты, достығының беріктігі принципі;
- дифференциалдық принципі;
- қиыншылықтардың жоғары дәрежесіне оқыту принципі;
- ... ... ... ... ... әдістерін педагогикалық жіктелулердің үш үлкен тобы:
- сөздік;
- көрнекілік;
- практикалық кеңінен қолданылады.
Сөздік әдістер дүниетануды оқытуда материалдық баяндап беру:
- лекциялық,
- әңгімелесу,
- түсіндіру,
- ... ... ... ... ... оқулықпен,
- эпиграфты оқу әдістемелік құралдармен және т.б.
Көрнекілік әдістер:
- мұғалімнің тәжірибе ... ... ... ... ... үлгісі;
- көрнекілітер үлгісі;
- мәліметтер;
- схемалар;
- суреттер;
- чертеждар;
- коллекциялар;
- эпипроекциялар;
- диапроекцялар;
- графопроекциялар;
- кинопроекциялар;
- ... ... ... ... ... және ... ... оқушылардың эксперименттік жұмыстары;
- практикалық жұмыстар;
- үлестірме мазмұндамамен жұмыс;
- есептеулер;
- өлшеулер;
- құрастырулар;
- кинематиалық схемамен ... ... оқу ... ... ... ... ... баяндау арқылы, өзара пәндік байланыстар бойынша ... ... ... ... ... ... ... әдістемесін жасау зерттеу
мәселесіне қатысты келесі тұжырымдамалар жасалды:
1. Бастауыш сыныпта дүниетануды ... ... ... ... ... ... ... негіздерін жалғастыруға
қажетті негіздеме екендігі анықталды.
2. ... әлем мен ... ... ... ... ... ... оқушылардың дүниетанымы кеңейтілунің сапалы
игерілуіне ... ... ... ... ... оқытудың әдістемесін жасау әлі де
жетілдіруді, ең негізгісі көрнекілікпен оқытуға, өмірмен ... ... ... пәнін өткізуде ғылым жетістіктерімен, техника
табыстарымен, күнделікті өмір техникасын түсінуге негізделуі ... ... ... Дүниетаным пәнін оқытуда пәндерді терең білу, тәжірибе ... ең ... ... ... негізге алуды растады.
6. Бастауыш сыныпта оқыту үдерісінде ... ... ... ... ... ... ... қолдануды оқыту тиімділігін арттырады.
7. Бастауыш ... ... ... ... тақырып
мазмұнына сай ғылым, ... ... ... ... сай
жетілдіріп пайдалану.
Қорыта айтқанда, еліміздің саяси, экономикалық, әлеуметтік даму
мүмкіндіктерін, бәсекеге ... 50 ... ... ену ... ... ... ... мерзімінде түрлендіріп,
пайдалану маңызды.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Назарбаев Н.Ә. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан»// Егемен Қазақстан 2007ж.,
1 наурыз.
2. ... Н.Ә. ... 2030» ... ... ... 1998 - 112 ... ... Республикасының Конституциясы Алматы, Жеті жарғы, 1998 – ... ... ... ... ... ... Алматы, «Дастан» баспа
үйі 2000 – 336 бет.
5. Подласый И.П. Педагогика І-ІІ - М:, ... ... Т.С. ... основы модернизации системы
образования в Республике Казахстан. Алматы ... 1998 – 350 ... ... Г.Қ., ... А.Қ., Мусин Қ.С. Салыстырмалы педагогика.
Алматы Республикалық мемлекеттік «Рауан» баспасы, Алматы 1999 – 176 ... ... В.А., ... И., ... А.И. Педагогика – М., Школа – Пресс,
2000 – 512 ... ... И.Ф. ... – М., 2000 – 519 бет.
10. Педагогика. Педагогичесое общество России. Под ред. ... – 640 ... ... Қ.Е., ... Ә.Қ., ... А.Е., ... Х.М. ... жоғарғы білімді дамыту стратегиясы. Алматы, «Білім» 1998 –
232 бет.
12. Қ.Айтмағамбетов. ... ... ... оқытудың теориялық
негізі. Алматы, «Балауса» баспасы, 2003ж., 144 бет.
13. Қ.Айтмағамбетов, Б.В.Муканов Табиғаттану. 3 сыныпқа арналған ... ... 1992 ж., 104 ... ... ... ... Дүниетану. 2 сыныпқа арналған
оқулық. Алматы, ... 1998 – 150 ... ... 4 ... ... ... ... Мектеп, 1965 –
69 бет.
16. Қ.Айтмағамбетов Бастауыш ... ... ... ... ... 1983 – 152 ... Қ.Айтмағамбетов, К.Жүнісова, З.Ф.Олейник Дүниетануды оқыту әдістемесі.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын қалыптастыру жолдары65 бет
Адамның дүниетанымдық өзін-өзі анықтауы және философияның ондағы ролі3 бет
Балалар дүние танымын қалыптастырудағы өлкетану жұмыстары8 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Дүниетаным8 бет
Дәстүрлі түркілік дүниетаным және оның мәні42 бет
Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдары10 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға айналамен таныстыру арқылы қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыру4 бет
Орта білім беретін мектептің оқыту процесінде оқушылардың дүниетанымдық көзқарасын қалыптастыруға байланысты жүргізілетін педагогикалық тәжірибе жұмыстары35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь