Балалық шақ психологиялық зерттеу пәні ретінде

Қазіргі таңда әрбір білімді адам «балалық шақ деген не», - деген сұраққа бұл – даму, үйрену, өзгеру кезеңі деп жауап қайтарады. Алайда тек ғалымдар ғана бұл кезеңді – парадокстар және қарама- қайшылықтар кезеңі, және онсыз даму процесі болмайтындығын атап кқрсетеді. Балалық шақ дамудың парадокстары жайлы В. Штерн, Ж.Пиаже, И.А. Соколянский және т.б. жазды. Д.Б. Элькониннің айтуы бойынша балалық шақ психологиясында парадокс бұл – ғалымдардың әлі де шешетін дамудың жұмбақтары.
Д.Б. Эльконин Москва университетіндегі дәрістерін балалық даму парадокстарының екі негізгі мінездемелерінен бастайтын.
Адам дүниеге келгенде өмірді сақтай алатын элементарлы механизмдермен ғана шектеледі. Физикалық құрылымы, жүйке жүйесінің үйлесуі жағынан, іс-әрекет типтері және оны бақылауы жағынан табиғаттағы мінсіз жан болып есептеледі.
Алайда эволюциялық қатарға дүниеге келген уақытысында мінсіздіктің айтарлықтай күрт төмендеуі байқалады, яғни балада дайын мінез – құлық формалары болмайды. Негізінен, тірі жан жанауарлар қатарында жоғары сатыда тұрған сайын, сол сияқты оның балалық шағы ұзаққа созылады, сол сияқты туылғанда ол әлсіз болады. Бұл табиғаттың бір парадоксы болып есептеледі. Тарихи даму барысында адамзаттың материалдылы және рухани мәдениетінің үздіксіз артуы байқалады. Мыңжылдықтардың ішінде адамдардың тәжірибесі мың есеге көбейді. Бірақ бұл уақытта туылған сәби еш өзгерген жоқ. Антропологтардың мәліметтері бойынша анатомо – морфологиялық ұқсатықты зерттей отырып, олар кроманьондықтармен және қазіргі европалық адамды салыстырады. Қорытынды бойынша қазіргі заманғы адамның жаңа туылған сәбиі он мың жылдар бұрын өмір сүрген сәбиден еш айырмашылығы жоқ.
        
        Балалық шақ психологиялық зерттеу пәні ретінде.
1. «Балалық шақ» түсінігінің тарихи ... ... ... ... адам ... шақ ... не», - деген
сұраққа бұл – даму, үйрену, өзгеру кезеңі деп жауап қайтарады. ... ... ғана бұл ... – парадокстар және қарама- қайшылықтар кезеңі,
және онсыз даму процесі болмайтындығын атап ... ... шақ ... жайлы В. Штерн, Ж.Пиаже, И.А. Соколянский және т.б. ... ... ... ... ... шақ ... парадокс бұл –
ғалымдардың әлі де шешетін дамудың жұмбақтары.
Д.Б. Эльконин Москва ... ... ... ... екі ... ... бастайтын.
Адам дүниеге келгенде өмірді сақтай алатын элементарлы ... ... ... ... жүйке жүйесінің үйлесуі жағынан, іс-
әрекет типтері және оны бақылауы жағынан ... ... жан ... ... қатарға дүниеге келген уақытысында мінсіздіктің
айтарлықтай күрт төмендеуі байқалады, яғни ... ... ...... ... ... тірі жан ... қатарында жоғары сатыда
тұрған сайын, сол сияқты оның балалық шағы ұзаққа созылады, сол ... ол ... ... Бұл ... бір парадоксы болып есептеледі.
Тарихи даму барысында адамзаттың ... және ... ... ... ... ... ... адамдардың тәжірибесі мың
есеге көбейді. Бірақ бұл уақытта ... сәби еш ... ... ... ... ...... ұқсатықты
зерттей отырып, олар кроманьондықтармен және қазіргі европалық адамды
салыстырады. ... ... ... ... ... жаңа туылған сәбиі
он мың жылдар бұрын өмір сүрген сәбиден еш айырмашылығы жоқ.
Сонда табиғи ... ... бола тұра ... дамудың
деңгейі, қоғам дамуының тарихи кезеңдерінде бала әртүрлі жетістіктерге
жетеді. ... шақ бұл жаңа ... ... ... дейін
жалғасатын және әрі қарай ержеткенге ... бұл ... ... ... ... мүшесіне айналуы. Сонымен қатар, алғашқы қоғамдағы балалық
шақтың ... орта ... ... күндердегі баланың шағының
ұзақтығы мен тең емес. Адамның балалық шақ ... ... ... және ... олар мың жыл ... өзгеруге бейім болды. Сондықтан да баланың
балалық шағын және оның ... оның ... ... ... ... дамуынан тыс қарастыруға болмайды. Балалық шақтың ұзақтығы
қоғамның материалды және рухани мәдениетінің деңгейіне байланысты.
Тану теориясы мен ... жеке ... ...... ... ой дамуы, тіл тарихында қалыптасуы белгілі.
Назарды баланың ақыл- ой даму ... ... ... оны ... ... және ... ... мәдениеттердің біркелкі емес
дамуынан ажырату қажет.
Балалық шақ дамуының проблемасы – қазіргі балалық шақ психологиясының
ең ... ... ... ... бұл аймақта бақылау да, эксперимент те
жүргізе алмаймыз. Этнографтарға балаларға ... ... ... ... ... ... археологиялық қазбаларда табылатын
ойыншықтардың өзі діннің ... яғни ... ол ... барғанда иесіне
қызмет етсін деп салады екен.
Балалық шақтың тарихи шығу тегі ... ... ... ... Блонский, Л.С. Выготский, Д.Б. Эльконин деген ғалымдардың еңбектерінде
жасалып шығарылды. Л.С. Выготскийдің концепсиясы бойынша бала ... даму жолы – ... ... ... бағынбайды. Міне,
сондықтан да мәңгілік балалық шақ болмайды. Ол тек тарихи балалық шақ ... деп ... XIX ... ... өте көп дәлелдемелер
келтірілген. Олар бойынша жұмысшылардың балаларында балалық шақ болмады. Ф.
Энгельс 1483 ... ... ... клас ты ... отырып мынандай
мәліметтер алды. Балалар кейбір жағдайда бес жастан ... ... ... алты ... жиі жеті ... ... ата-анасының ахуалдары нашар
балдардың бәрі сегіз ... ... ... болған, жұмыс уақытысы 14- ... ... XX ... ... ... қорғау органдарының жұмыс істеуінің
арқасында бала еңбегі ... ... бұл ... ... ... балалық шақты қоштасу ету емес. Біздің ... ... жоқ ... те , ... шақ статусын ата-анасының әлеуметтік қоғам
құрылымындағы орнын есептемей айта алмаймыз.
ЮНЕСКО – ның қабылдаған және көп мемлекеттер бекіткен 1989 жылы ... ... ... ... ... жер ... бала ... дамуы қамтамасыз етілуі қажет.
Балалық шақ туралы түсініктер тарихта көбіне олардың биологиялық дамуы
емес, әлеуметтік даму ... ... Осы ... қорытыньдылардың
дәлелі ретінде француз демографы және тарихшысы Филипп Ариестің деректері
негіз ... ... ... ... ... балалық шақ психологиясына
назар аударды, ал Ариестің еңбегін кллассикалық дәрежеде бағаланды.
Түрлі тарихи дәуірден, тарихи ... ... ... ... шақ ұғымының ерекшеленуі. Бейнелеу өнеріндегі зерттеулері бойынша
он үшінші ғасырға дейін өнер ... ... ... ... де ... тырысады.
XIII ғ балның бейнесі, кескіні тек діни аллегориялық сюжетте кездеседі. Бұл
нәресте Исус және жалаңаш сәбидің өліктің ... ... ... ... суретін салу бейнелеу өнерінде көпке дейін болмады. ... ... ... ... ... Өнер ... бала ... болғанымен көбіне, олар ересектердің кішірейтілген формада көрсетеді.
«Бала сөзі» көпке дейін қазіргі кезде нақты ... ие ... ... ... ... ... мәні ... сөзімен барабар
болды.
Балалық шақ ол кезеңде тез өтпелі және ... жоқ ... ... ... ... Ф. Ариес, сол кезеңдегі демографиядағы жоғарғы туу
мен жоғарғы өлімнің болу ерекшелігінің салдарынан. Балалық ... ... жеңу ол XVI ғ ... ... ... пайда болуының
әсерінен дейді француз демографы.Бұл жағдай жай ғана құбылыс емес, үлкен
мән берілетін ... ... ... ... ... ... ... шынайы суреттері XVII ғ ерте ... Ол ... ... ... ... ... бір ... шаруа отбасыларында
революцияға дейін балалар мен ... ... ... Және бұл ерекшелік
баланың ойны мен үлкендердің айырмашылығы аса көп ... ... осы ... ... сақталған.
Ф. Ариес көне кезеңдердегі бала бейнесі мен ... ... ... ... анализ жасай келе, бала киімінің ... ... ... ... – ер ... арналған костюм, онда көбіне әйел адамының
киімінің бөліктері қайталанады.
2. Архаизация – дәл осы ... бала ... ... ... ... қалуда, және көбіне өткен ғасырдағы
3. Жоғарғы тап ... ... ... тап ... ... ... киюі.
Ф. Ариес атап өткендей, балаларға арнайы киімдердің ... ... ... ... ... ... өзгеруі байқалады. Енді балалар
ересектердің өмірінде маңызды орыналады.
Балалық шақтың ашылуы адам ... ... ... ... XVI- XVII ғасырлардағы ғылыми еңбектерде жас ерекшелік өмір
кезеңдерін сипаттау үшін, ... және ауыз екі ... ... ... ... шақ, жеткіншек, жастық шақ, ересектік кезең, қарттық шақ
және өте ерте қартаю шағы қолданыста болды. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ие. Көне ... өмір кезеңдері көбіне жылдың
төрт мезгілімен және жұлдыз жорамалының он екі белгісімен бөлді. Олардың
сандарының сәйкес келуі табиғаттың бірлігі деп ... – XIX ... өнер ... адам өмірінің кезеңдерң түрлі ұғымдар Дожж
Сарайының колонналарында, Венециялық ... және ... пен ... өнерінде
көрсетілді. Ф. Ариес: ... ... ... ... ... кезең мен емес, әлеуметтік қызметтері басым бейнеленген. Мысал
ретінде, Дожж Сарайындағы ойыншықтардың жасы – ... ... ... атармен, қуыршақпен, диірменнің және құстардың ойнауы; мектеп жасы –
ер балдар оқуды үйренеді, кітап тасиды, ал ...... ... пен ... жасы – ұл ... мен қыздардың мерекелерде бірге
қыдырады; соғыс пен ... жасы – қару ... ... ересектік кезең –
ғалымдар мен соттардың бейнесі ... ... ... ... және сонымен қатар балалық
шақ Ф. Ариестің ойынша - ... ... ... ... ... ... Ерте ... шақ отбасының ішінде пайда
болады. Онда ол «еркелету» «нежением» ерекше қатынас пен ... ... ана үшін – тек ... ... онымен ойнауға болатын және оған
оқу тәрбие беру мен ... ... ... отбасындағы алғашқы концепсиясы
осылай тұжырымдалды.
Сонымен Ф. Ариестің ойынша балалық шақтың ... ... XIII ... ал оның ... ... уақыты тарихта XIV- XVI ғасырда, ... ... кең ... ... XVI ... соңы мен XVII ғасыр бойы толық
көрініс береді.
Зерттеушінің ойынша балалық шаққа дегенқатынас ол бала ... ... Орта ... бала жөргек кезеңнен шыққаннан кейін, костюм
кигізіп қойған, ол ... ... ... ... айырмашылығы
болмады. Тек XVI- XVII ғасыр баланың ересектерден ажырататын арнайы киімдер
пайдаланған. Бір ... 2 – 4 жас ... ұл бала мен ... ... болды. Баланы ер адамнан айыру үшін, оларға әйел
адамының киімін кигізген. Дегенмен ... келе ... ... ... өтсе
де, қоғамдағы өзгерістерге қарамастан, ол форма көпке дейін сақталды.
Қоғамның дамуы балаларға деген қарым- қатынастың өзгеруіне әкеліп ... ... жаңа ... ... ... XVII ... ... оларды еркелету және қуандыруда емес, ал психологиялық ... ... ... ... ... мінез- құлығын өзгерту үшін,
оны түсіну керек деген текстер XVI ғасырдың соңы және XVII ... ... ... ... ... ... Айта кету керек, терең
педагогикалық идеялар, кеңестер XVI- XVII ғғ. орыс авторларда кездеседі.
Қатал тәрбиеге ... ... ... ... ... XVII ... ... келді. Балаларды ересек өмірге
дайындықты мектеп өз мойнына ... ... ... ... ...
балалық шақты 2-4 жас аналық, ата- ананың тәрбиесінен алып шықты. Мектеп
құрылымының арқасында «балалық шақ» сөзін әрі ... ... ... Бала әр жыл сайын, кластан класқа өткен ... жаңа ... ... Ф.Ариестің бойынша балалық пен ересектік мектеппен байланысты.
Қоғам мектепті балаларға әлеуметтік қмірге және кәсіби әрекет үшін ... беру үшін ... ... Ф ... байланысты. Мұнда, жаңа әлеуметтік өмір
формасы - әскери қызмет институты жайлы айтылады. Педагогтар киім ... ... ... көп көңіл аудара бастады. Жаңа ... өз ... ... ... ... ... де: «жаңа қабылданған өз
уақытысынан қартайып қалған XVII ... ... және ... ... ... ол елде Ваттода кескінделген көркем сарбазға айналды» деп
жазады Ф.Ариес.
Кейінірек XX ғасырда I дүниежүзілік соғыс ... ... ... алып
келді. «Жастық шақ» жайлы білмеген дәуір орнына, жастық шақ қымбат жас
болып ... ... ... деп жазды Ф.Ариес: «барлыға оған ерте
кіргісі және онда ұзақ қалғысы ... Ф. ... ... анализдей
келсе ұғыну психологиялық заңдылықты есте сақтау ... Л.С. ... ... үшін, ұғынылатын бір нәрсеге ие болу керек». Ф.Ариестің
зерттеулері орта ... ... ... сол ... бастап
кескіндемелерде балалардың суреттері пайда бола бастады. ... ... ету, ... орта ... дейін пайда болған. Аристотельдің
дінде балалар жайлы ойлар бар. Ф.Ариестің зерттеулері жоғары ... ... ... ... ... сипаттаған. Людовик XIII
балалық істері мысал бола алады. Людовик XIII ойнау уақытысында скрипкада
ойнап, ән ... Үш ... 1604 жылы ... рет ... мейрамына
қатысса, төрт жастан бастап жаза алатын. Бесте қуыршақ пен карта ойнаса,
аңшылыққа атпен шабуға ... Оның ... ... ... ... ... оған педагогикалық әдебиеттер оқылып және ол театрларға
бара бастайды. Балалық жайлы мысалдар өте көп ... бірі XX ... ... ... шөліне шеккен сапарлары. 1957 жылға дейін сол ... ... ... ақ ... ... және олар тас дәуірінде өмір
сүрген адамдар сияқты өмір ... Олар ... ... ... ... ... шөлде ұзақ уақыт бастарында отын көтеріп ... Және ... ... ... ... ... Тіпті бала туғанда
құмда жатып туатын болған. ... айна мен ... ... ... ... өздерінің түрлерін зерттеген, себебі олар басқалардың түрін білсе ... ... ... Ал ... болса бір рет қарап тастай салған.
Тарақты бергенде әйелдер ... ... ... ... ол үшін ... жуу ... юолған, су тапшылығы болған соң олар шаштарын ... ... ... сақалдарын тараған екен. Аборигендер екі динго иттерінің
орталарына ұйықтайтын болған. Д. Локвудтың жазбалары ... екі, үш ... қыз ... нан есеп өзі ... құмға пісірген, кішкентай
гуананың етін тығады екен. Ал оның сіңілісі, экспедициядан алған «сиыр еті»
консервасынан саусағымен ... жеп ... ... ... аборигендер
оңтүстік желдерінен келетін суыққа қарсы от жағып жылынады екен. Сонда ... ... қыз ... ... от ... ... Ол қатты жаураса жыламаған
екен. Сол тайпа да үш ... бала бар ... ... ... де ... ... екен.
Д.Б. Эльконин бойынша, балалық шақ – баланың қоғамдық өндіріске ... ... яғни ол ... ... ... ... ... алмағандықтан пайда болады. Д. Локвуд сипаттаған аборигендердің
құралдары ... ... ... оңай ... ... ... ... балалық шақ болмаған.
Кеңес психологтардың көзқарасы бойынша, балалық шақтың даму{ын ... ... бір жас ... ... ... әр ... оның ... зерттеу болып табылады. Қазіргі күнде де балалық шақ жайлы
зеттеулер аз. Д.Б. Эльконин ... ... ... ... ... жауап
жоқ болса, елестетуге болады.
2. Балалық шақ ғылым пәні ретінде.
Балалық ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Оның негізін салушы неміс дарвинист – ... ... ... Ол өз ... ... сипаттаған. В. Прейердің
зерттеулерінде кейбір кемшілік болған. Мәселен ол ... ... ... ... ... деп ... ол интроспективтілікпен объектілікке ... ... ... ол ... ... ... ... деп есептейді.
Балалық психикасының дамуының объективті шарттары болып, қоғамдық ... ... ... дамуы болып табылыады. Педагогтар баланы оқытудың
жаңа тәсілдерін іздей бастады. Енді, олар баланың қателігі үшін ... ... ... ... ... ... ... отбасыларға
айнала бастады.
Баланың психикасының психологиялық білімдер жүйесінде қандай орын ... ... ... ... ... ... басұа ештеңе
зерттемейді деп айтқан, яғни психикалық процестердің ... ... ... ... Жалпы психологиялық проблемалармен байланысты психологтар
баланың психикасымен айналысқан. Олар: Джон ... ... ... ... А.Валлон, З.Фрейд, Э.Шпрангер, Ж.Пиаже, В.М. Бехтерев,
Д.М.Узнадзе, С.Л. Рубенштейн, Л.С. ... Р.Р. ... А.Н. ... ... және тағы басқалар.
Алайда, сол бір объектіні зерттей отырып – ... даму – ... ... ... екі әр ... психикалық ғылымдар болып табылады.
Генетикалық психологияның психикалық процестердің пайда ... және ... ... психологиялық зерттеулерді ... ... ... мүмкін. Алайда, генетикалық зерттеу объектісі бала
болып табылады.
Генетикалық психологгияның негізгі стартегиясы – ... ... ... қылу қалыптастыру болып табылады. Л.С. Выготский қалыптастыру
жайлы алғаш айтқан. «Біз қолданатын әдіс эксперименталды ... ... ... ... ол ... ... ... дамудың генетикалық
тұрғыда жасап шығарады. Әрбір қатып қалған психологиялық ... ... ... ... айналдыру қажет. Анализдей келе, жоғарғы форманы зат
есекбінде емес, процесс есебінде алып, заттың оның ... ... ... ... ... бару.»
Баланың психикасынан басқа психологиялық ... ...... ... ... жасайды, олар – жас ... даму ... ... Жас бұл психикалыұ ... ... ... ... ол
күнтізбедегі күн емес. Л.С. Выготский бойынша жас бұл – ... ... ... оның ... тән құрылымы және динамикасы бар. ... ... жас ... ... ... жас немесе паспорттық жас
бұл – санның координатасы, яғни онда ... ... ... және ... қалыптасуы жүреді.
Д.Б. Эльконин бойынша жалпы психология психика химиясы, ал баланың психо –
физика, өйткені ол ірі айқын ... ... ... ... ... және ... психологияны бөліп тастауы, балалық
психологиясы ... ... ... ... ... ашу ... ... мен тәрбие процестерінен басқа, практиканың жаңа сферасы
пайда болады. Бұл бала даму ... ... ... жүргізу, оларда
арнайы мекемелерге жіберу. Педиатр балаға ... ... ... ... дамуын бақылау керек.
3. Баланың психикалық дамуының ерекшелігі.
Даму ... не? Ол ... ... ... белгілі объект өзгеруі мүмкін,
бірақ ол дамымайды. Мысалы, адамның бойы. Ол объектінің сандық өзгеруі.
Көп немесе аз ... ... ... бар. Ол ... өсу процесі
болып табылады. Бойдың уақыт пен уақыт координатасымен ... ... ... ... ... – ішкі ... мен ... сандық
өзгерісі, оларға кіретін жеке элементтер, құрылымындағы өзгеріссіз болатын
жеке ... ... ... физикалық бойының өсуін өлшей отырып, біз
оның сандық өскенін көреміз. Л.С.Выготский психикалық процестердің де ... ... ... сөйлеудің қызметі өзгермей- ақ сөз қорының баюы
болады.
Бірақ бұл сандық өсу процестері ... ... ... мен процестер
болады. Сонда бойдың өсу процесінен белгі болып қалады, олардың артында
процестердің жүйесі мен ... ... ... ... ... ... өсу ... күрт өзгерістер, олар ... ... ... ... ішкі ... ... ... жағлайларда, құбылыстардың құрылысы мен қасиеттерінде ерекше
өзгерістер болған кезде біз дамуы байланысты екенін байқаймыз.
Даму, ең ... жаңа ... жаңа ... ... болуы,
жаңа процестер, жаңа құрылымдардың сандық ... мен ... ... және тағы ... ... ... ... атап көрсетті. Олардың ішіндегі ең негізгі дифферециация,
ертеден бірегей элементтің бөлінуі, дамудаға жаңа ... мен ... ... екі ... байланыстардың қайта құрылуы.
Л.С.Выготский атап көрсеткендей дамудың әр түрлі ... ... ... ... ... анықтап өту ерекшелігін білу керек. Л.С.
Выготский дамудың: қалыптасқан және ... ... ... ол ең алғашында бекітілген, белгіленген, ... ... ... ... құбылыстардың соңғы қорытынды
нәтимжесінде белгілі болады.
Қалыптаспаған ол біздің жер шарымызда ең көп ... ... ... ... ... ... ... процесі, қоғамның дамулары
жатады. Баланың психиаклық даму процесі де ... Әр ... ... әр ... ... және әр түрлі даму деңгейіне жетеді.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке адамның жалпы қасиеттерінің дамуы17 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру мазмұнының жаңартудың өзекті мәселелері10 бет
Ботаникалық ресурстану ғылымы және оның ғылымдар жүйесіндегі орны6 бет
Дәрістік кешен87 бет
Жартышарлардың ассиметрия мәселесі. Cөйлеу кезіндегі сол (доминант) және оң (субдоминант) жартышарлардың рөлі3 бет
Педагогика тарихының әдіснамалық негіздері және басқа ғылымдармен байланысы6 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Арт-терапиялық жаттығулар8 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Балалардың жас ерекшеліктерінің сипаттамасы46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь