Кәсіпкерлік іс-әрекеттің экономикалық негізі

Кіріспе
1 Кәсіпкерлік іс.әрекеттің экономикалық негізі
2 Кәсіпорынның жұмысын ұйымдастырудағы орындалатын негізгі есептеу жұмыстары
2.1 Бастапқы мәліметтер
2.2 Негізгі өндірістік қорды есептеу
2.3 Айналым қаражатты есептеу
2.4 Энергиялар
2.5 Жұмысшылармен қызметкерлердің саны және жалақыларының
қоры
2.5.1 Жұмысшылардың санын есептеу
2.5.2 Қызметкерлер
2.5.3 Жалақы қорын есептеу
2.6 Шығындардың кешенді статьялары
2.6.1 Жабдықтарды күту мен пайдаланудағы шығындарды есептеу
2.6.2 Цехтардың шығынын есептеу
2.6.3 Жалпы зауыттық шығындарды есептеу
2.6.4 Өндірістен тыс шығындарды есептеу
2.7 Өзіндік құнды есептеу
2.8 Айналым қаражаттарын есептеу
2.9 Кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштері
2.10 Кәсіпорын пайдасының мөлшерін анықтау
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
Нарықтық қатынастар көптеген адамдардың "өз ісіне" деген табиғи ұмтылуды тудырып, өздерінің меншіктерін арттыра түседі.Ең соңында бұл қызметтің ерекше түрі - кәсіпкерлік қайраткерліктің пайда болуына әкеп соғады.
Кәсіпкерлік дегеніміз - адамдар мен олар құрған бірлестіктердің белсенді,дербес шаруашылық қызметі.Оның көмегімен адамдар тәуекелге бел буып,мүліктік жауапкершілікті сақтай отырып,пайда табу жолын көздейді.Кәсіпкерлікті шығармашылық күш-жігерді жүзеге асыруға,экономикалық және ұйымдастыру ісінде тапқырлыққа,жаңашылдыққа байланысты.Кәсіпкерлікті жаңа тұрғыдан түсіргенде мынадай екі жағдайға:біріншіден,коммерциялық бағыт-бағдарға,тәуекелге бел буушылық пен дербестікке,бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге,кездескен кедергілерді жеңе білуге;екіншіден,экономикада ұйымдастыру ісінде тапқырлық пен жаңашылдық танытуға, ғылыми-техникалық прогреске жетуге тікелей қатысты.
Кәсіпкер қабылданған заңға қайшы келмейтін қызметтің қандай да болмасын түрімен айналыса алады.Олар: шаруашылық-өндірістік,сауда-көтерме сату,жаңарпашылық, көрсетілетін консультациялық қызметтер және т.б. коммерциялық делдалдық,сол сияқты құнды қағаздар операциялары.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметтің субъектілері мыналар бола алады:
- Қазақстанның азаматтары;
- шетел мемлекетінің азаматтары;
- адамдардың бірігуі (кәсіпкерлер ұжымы).
Кәсіпкердің мәртебесі заңды және заңды тұлғалар мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күшіне енеді.Құқығы,міндеті,жауапкершілігі және кәсіпкерлердің кепілдіктері ұлттық заңдармен реттеледі.
Кәсіпкерлік жоғарыда айтылғандай кәсіпорынның экономикалық дамуының маңызды факторы.Сонымен бірге ұлттық экономиканы одан әрі дамытуға да аса басты ықпал етеді.Соңғысын мына жағдаймен түсіндіруге болады:кәсіпкерлік өзінің мәнін жете түсіну негізінде (әрбір азаматтың өзінің материалдық жағдайын одан әрі жақсартуға талаптануы) шағын және орта бизнесті дамыту формасы арқылы жалпы жағдайды тудырады.
1 Ишмухамбетова Т.Р.,Қапанова А.К.Кәсіпкерлік іс-әрекеттің экономикалық негізі, - Алматы:ҚазҰТУ,2001.
2 Мейірбеков А.Қ.,Әлімбетов Қ.Ә.Кәсіпорын экономикасы, - Алматы: Экономика,2003.
        
        Тақырыбы : Кәсіпкерлік іс-әрекеттің экономикалық негізі
МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1 Кәсіпкерлік іс-әрекеттің экономикалық негізі
2 Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... мәліметтер
2.2 Негізгі өндірістік қорды есептеу
2.3 Айналым қаражатты есептеу
2.4 Энергиялар
2.5 Жұмысшылармен қызметкерлердің саны және ... ... ... ... ... Жалақы қорын есептеу
2.6 Шығындардың кешенді статьялары
2.6.1 Жабдықтарды күту мен пайдаланудағы шығындарды есептеу
2.6.2 Цехтардың ... ... ... ... ... ... Өндірістен тыс шығындарды есептеу
2.7 Өзіндік құнды есептеу
2.8 Айналым қаражаттарын есептеу
2.9 Кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштері
2.10 Кәсіпорын пайдасының ... ... ... ... ... ... "өз ... деген табиғи
ұмтылуды тудырып, өздерінің меншіктерін арттыра ... ... ... ерекше түрі - кәсіпкерлік қайраткерліктің пайда ... ... ... - ... мен олар ... бірлестіктердің
белсенді,дербес шаруашылық қызметі.Оның көмегімен ... ... ... жауапкершілікті сақтай отырып,пайда табу ... ... ... жүзеге асыруға,экономикалық
және ұйымдастыру ісінде тапқырлыққа,жаңашылдыққа байланысты.Кәсіпкерлікті
жаңа тұрғыдан түсіргенде мынадай екі жағдайға:біріншіден,коммерциялық бағыт-
бағдарға,тәуекелге бел ... пен ... ісін ... ... ... жеңе ... ісінде тапқырлық пен жаңашылдық танытуға, ғылыми-техникалық
прогреске жетуге тікелей қатысты.
Кәсіпкер қабылданған заңға қайшы келмейтін қызметтің қандай да ... ... ... ... көрсетілетін консультациялық қызметтер және т.б.
коммерциялық делдалдық,сол сияқты ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің субъектілері мыналар
бола алады:
- Қазақстанның азаматтары;
- шетел мемлекетінің азаматтары;
- ... ... ... ... ... ... және ... тұлғалар мемлекеттік тіркеуден
өткеннен кейін күшіне енеді.Құқығы,міндеті,жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... айтылғандай кәсіпорынның экономикалық дамуының
маңызды факторы.Сонымен бірге ұлттық экономиканы одан әрі дамытуға да ... ... ... мына ... ... ... мәнін жете түсіну негізінде (әрбір азаматтың өзінің материалдық
жағдайын одан әрі жақсартуға талаптануы) ... және орта ... ... арқылы жалпы жағдайды тудырады.
Шағын кәсіпорынның ел экономикасындағы рөлі аса ... ... ... ... қазіргі кезде 90%-ке жетеді.
Шағын кәсіпорындардың ең басты маңыздылығы - бұл ... ... ... ... ... орындарын
көбейтуге жағдай жасайды,сөйтіп, жұмыссыздықты ... ... ... ... артуы барысында азаматтар арасында жаппай
өздерінің жеке қабілеттіліктерін ... үдей ... ... бұған
қол жеткізуде өз істерін ұнататындықтары және бұған бейімділіктерінің сай
болуына қарай өздерінің жеке ... ... ... ... ... ... өзі сондай-ақ шағын кәсіпорындардың дамуына
қажеттілігін тудырады.
Жоғарыда баяндалғандай экономиканың жаңа жағдайындағы рынокқа ... ... ... өнім ... ... еліміздің
ажырамайтын саяси-экономикалық жүйенің бөлігі болып табылады
1. Кәсіпкерлік іс-әрекеттің экономикалық ... ... ... және орта ... сан ... ... тұр және жылдан жылға дамып отыр.Кәсіпкерлік іс-әрекетімен
шұғылдану үшін ең алдымен капитал керек.Өндірісті ұйымдастыруда капитал ... ... ... – бұл ... ... ... ... үй,жабдықтар,тасымалдау құралдары т.б.).
2)Айналым капиталы – бұл еңбек ... ... ... ... ... ... өнім т.б.).
Еңбек құралдары мен еңбек заттарының қосындысы өндірістің құрал-
жабдықтары немесе өндірістің ... деп ... ... ... ... іске ... ... өндірістік
факторларды есептеуге кіріседі.
2. Кәсіпорынның жұмысын ұйымдастырудағы орындалатын ... ... ... мәліметтер
– Өңделетін бұйымдардың аты – тісті доңғалақтар;
– Бұйымның материалы – болат 15кп;
– Бұйым бірлігіне жұмсалатын материалдың қара салмағы – 4,5 ... ... ... ... – 12500 дана;
– Технология процесі бойынша қолданылатын жабдықтардың тізімі,аталуы,әр
операцияның уақыты,сағатпен,технологиялық операциялардың ұзақтылығы - ... ... ... ... ... ... ... мөлшері,құрамындағы элементтерінің шамалары
анықталады.Өндірісте жабдықтар екі топқа бөлінеді:технологиялық және
көмекші жабдықтар.
1)Технологиялық жабдықтар.
Әр операциядағы технологиялық жабдықтардың саны мына ... ... ... Тжі – ... ... бойынша қажетті жабдықтардың,станоктардың
саны;
ti – технологиялық операцияның уақыты,сағатпен;
Q – өңделетін бұйымның мөлшері;
Ужі – жабдықтар,станоктар ... ... ... ... ... жабдықтардың жұмыс уақытының ... қор ... ... есептеледі:
Ужқ = Жқ Ку Кс (1-L/100), ... Жқ – жыл ... ... ... ...... уақытының шамасы,сағатпен;
Кс – тәуліктегі кезеңнің саны;
L – жұмыс істеп тұрған ... ... ... атқаруға жылдық уақыт қорынан ... ... ... 266 ... күні ... ... уақыты 8 сағат деп
белгіленсін,жұмыс істеп тұрған жабдықтардың ... ... ... ... 3-5 ... ... ... ақаулықтарын жоюға,жөндеу жұмыстарын
атқаруға бөлінеді.
Сонда жабдықтардың жылдық уақыт қорының шамасы тәулікте бір ... ... ... ... ... = 266 8 1 ... сағат, ... екі ... ... ... ... ... = 266 8 2 ... сағат, ... әр ... ... ... ... tі 12500* ... = ... = —————— =18,47 ≈19 дана
Ужқ ... ... ... жұмысы дұрыс жүріп тұруына қызмет жасау
қажет,осы қызметтер көмекші жабдықтар ... ... ... ... іске қосу үшін жону ... ... айтқанда,осындай
жұмысты атқару үшін жабдықтар қажет,бұндай жабдықтарды ... ... ... ... ... 2 ... ... алу керек:
19*0,02=0,38 ≈1
Негізгі өндірістік қор дегеніміз - бұл өндірістік ақша ... ... ... ... ... ... шығару
керек.
Жабдықтарға жұмсалған қаржыны оның сату ... ... ... ... ... ... ... алғашқы құны деп атайды.Орта есеппен жабдықтарды сатып алған
пункіден ... ... ... ... жұмсалатын шығынның
шамасын сатып алынған бағасынан 3 пайыз мөлшеріндей алуға болады,Сбx0,03,ал
сол жабдықтарды ... ... ... ... ... ... бағасынан 7 пайыздай алуға болады.
Орта есеппен жабдықтардың алғашқы құнының мәнін төмендегідей формуламен
есептейді:
Ақ = Сқ + 0,03Сқ + 0,07Сқ = ... ... Ақ - ... ... ... - ... сату ... ұйымдастырудағы жабдықтарға жұмсалатын қаржының ... 1 ... ... 1 - ... жабдықтарына жұмсалатын шығынның сметасы
| ... ... ... |, кВт|дың ... ... ... ... ... | ... ... |данасыны|ң сату |құны (1,1*6|
|аталуы | ... |ң сату ... ... | |мен | ... |тг |
| | | | |ың тг ... |
| | | | | |тг | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... | | | | | | ... |7 |19 |133 |50,0 |950,0 |1045,0 ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... жабдықтар| | | | | | |
| |7 |1 |7 |50,0 |50,0 |55,0 ... | |∑=20 |∑=140 | | ... ... жабдықтарды анықтаған соң өндірістік негізгі қордың басқа
элементтерін есептеу үшін төмендегі нұсқаулар қолданылады.
3)Өндірістік үй мен ... ... ... ... үшін төмендегідей көрсеткіштерді анықтап
алу керек:
а)цехтың ... ... ... ... ... 1 м³ ... жалпы ауданына өндірістік,көмекші және қызмет пен ... ... ... өндірістік ауданын анықтау үшін ... ... ... ... алу ... ... ... меншікті аудандары:
бір ұсақ станокқа 10-12 ... ұсақ ... ... ауданы - Sұ.с=1*12=12 м²
бір орта станокқа 15-20 ... ірі ... 30-40 ... ірі станоктың меншікті ауданы - Si.c=19*30=570 м²
бір слесарлық немесе бақылау жұмысының орны 10-15 ... ... ... ... ... ... м²
Өндіріс ауданына жүретін жол,жүк таситын құралдардың ... ... ... ... және қызмет пен тұрмыс бөлмелерінің ... ... ... 20-30 ... ... ... ... жалпы
өндірістік ауданы қажетті өндірістік ауданның ... ... ... м²
Цехтың биіктігі 7-10 м болу керек.Цехтың жалпы ... ... ... ... көлемі шығады.Өндірістік үйдің 1 м³ құны
800-1000 тенге шамасында болса,онда ... ... құны мына ... ... H* П, ... Fқ - ... ... құны,мың тенгемен
А - цехтың ауданы,м² (776,1);
Н - цехтың биіктігі,м (10);
П - өндірістік үйдің м³ ... ... H ... тг =7761 мың тг.
4)Энергетикалық жабдықтар - бұл жабдықтарға жұмсалатын қаржының
мөлшерін ... ... ... ... 3 ... ... ... мың тенге
5)Аспаптар мен қондырғылар - ... ... ... көлемін
өндірістік жабдықтардың құнынан 10 пайыз мөлшеріндей алуға болады:
0,1*1100,0=110 мың тенге
6)Электронды есептеу ... - ... ... ... көлемін
өндірістік жабдықтардың құнынан 8 пайыздай алу керек:
0,08*1100,0=88 мың тенге
7)Бақылау мен өлшеуіш аспаптары,приборлары және ... ... ... ... ... ... жабдықтардың құнынан 5 пайыз шамасындай алуға
болады:
0,05*1100,0=55 мың тенге
8)Жүк тасу ... ... ... - ... ... ... технологиялық процесте қолданылатын көлік ... ... ... ... станокқа -2 қара
800000*2=1600.000 мың тенге
9)Өндірістік және шаруашылық инвентарьлар - өндірістік инвентарьларға
мыналар ... - ... ... - столдар,шкафтар,оргтехникалар т.б. жатады.Бұларға
жұмсалатын ... ... ... үй мен ... ... 1 ... мөлшерінде алуға болады:
0,01*1100,0=11 мың теңге
0,01*7761=77,61 мың теңге
11+77.61=88,61 мың теңге
Негізгі өндірістік қордың барлық элементтерін есептеп болғаннан ... ... ... ... ... қорытындысы жобалап отырған
кәсіпорындағы өндірістік негізгі ... ... ... кәсіпорынды ұйымдастыруға қажетті күрделі қаржының,несиенің
мөлшерін көрсетеді.
Кесте 2 - Негізгі ... қор және ... ... ... ... ... |
| ... |лық ... ... ... ... ... ... |жарна,мың тенге |
|элементтерінің аталуы | ... | |
|1 ... ... және |7761 |5 |388,05 ... | | | |
|2 ... ... және |1100,0 |10 |110 ... | | | |
|3 ... ... |33 |10 |3,3 |
|4 ... мен ... |110 |20 |22 |
|5 ... ... ... |88 |20 |17,6 |
|6 ... және ... аспаптары |55 |20 |11 |
|7 Жүк тасу ... |1600 |10 |160 |
|8 ... және ... |88,61 |12 |10,6332 ... | | | ... ... | ... |
Жыл сайын негізгі өндірістік қордың тозуына байланысты амортизациялық
жарна арқылы ... ... ... ... ... ... ... элементтің амортизациясының нормасы келтірілген.Осы көрсеткіш
арқылы әрбір элементтің жылдық амортизациялық жарнасының көлемін есептеу
қажет.
Кәсіпорын ... ... ... ... жарнасын өзінің
банкідегі есеп шотына ... ... ... ... іске ... ... біткен сайын,сол элементтерді жаңартып
отырады.
2.3 Айналым қаражатты ... ... ... ... - ... ... өңделетін өнімге қажетті материалды ғана
есептейміз.Материалдар екі ... ... - ... және көмекші.
1)Негізгі материал.Кәсіпорынның негізгі материалға қажетті көлемін
есептеу әдісі кесте 3-те ... 3 - ... ... жұмсалатын қаржының мөлшерін есептеу
|Көрсеткіштердің аталуы |Белгісі ... ... |
|1 ... ... ... ... | |
| |15кп | |
|2 ... ... ... | | ... | | ... ... ... | ... ... |Ст ... |
|3 Бағдарламаға жұмсалатын | | ... ... |Мк ... |
|4 ... бір тоннасының | | ... ... |Бм |50,0 |
|5 ... ... | | ... ... ... | | ... |Шм ... |
|6 Өнім ... қалдығының | | ... |Кс ... |
|7 ... ... ... | | ... ... |Тк ... |
|8 ... бір ... сату | | ... ... |Бс ... |
|9 ... ... ... | | ... ... мөлшері,мың | | ... |Тм ... ... ... ... ... | ... құны мен ... | ... ... ... теңгемен |Шт | ... ... ... ... ... қызмет атқаруға көмектесетін басқа да материалдар жатады.Қажетті
көмекші материалдың мөлшерін негізгі материалдың шамасынан 2 ... ... ... мың ... ... энергияның құрамына электроэнергия,су,бу,тығыз ауа жатады.
1)Электроэнергия - ... ... ... екі ... мақсатқа және жарық түсіру үшін:
а)Өндірістік мақсатқа жұмсалатын электроэнергияның жылдық шығынын мына
формула бойынша есептеуге болады:
Эт=Уж*Р*Кж*Кс*Бэ, ... Уж - ... ... ... ... ... ... қоры
(2030);
Р - барлық орнатылған жабдықтардың қосынды қуатының мөлшері,кВт (140);
Кж - ... ... ... пайдалануын сипаттайтын жүктеу
коэффициенті,орта есеппен бұл ... ... мына ... алуға
болады 0,8-0,9 (0,8);
Кс - сұраныс коэффициенті,бұл ... ... ... ... ... ... коэффициент,оның шамасын орта есеппен 0,4-0,6
мөлшерінде ... ... ... - ... 1 кВт ... ... ... түсіру үшін жұмсалатын электроэнергияның жылдық шығыны былайша
есептеледі:
- өндірістік ауданда,тұрмыстық бөлмелерде 1 м² жерге 1 ... 30 Вт ... ... ... ... ... мөлшері бір кезеңде -800 сағат,екі
кезеңде 2400 ... ... - 4700 ... ... 776,1 ... ... ... істейтін цехта қажетті
электроэнергияның ... ... үшін ... ... мөлшері:
Эжт=776,1 *800*(30:1000)=18626,4 кВт, ... 1 кВт ... 5 ... ... электроэнергияның
шығынын ақшамен есептегенде:
Эжт=18626,4*5=93132 тенге, ... ... ... ... жұмыста тұрмыстық қажетке ғана есептеледі.Оны мына
формула бойынша есептеуге болады:
Q=0,5*V*Бб, ... V - ... ... ... (7761 м³);
Бб - будың бағасы,тенгемен (250).
Q=0,5*7761*250=970125тг.
3)Судың шығыны.
Суға қажеттілік кәсіпорынның технологиялық ... ... ... ... бөлінеді:өндірістік және тұрмыстық.
а)Өндірістік қажет - бір металл ... ... орта ... бір
сағатта 0,6 литр су қажет.Сонда цех бойынша судың шығынын мына формуламен
есептеуге болады:
С=Жс*Уж*Кж*Шс*Бс, ... Жс - ... ... ... - ... уақытының жылдық қоры,сағатпен (2030);
Кж - жабдықтардың,станоктардың жүктеу коэффициенті (0,8);
Шс - судың 1 ... ... ... ... ... станоктарға
қажетті эмульсия) (0,6 литр);
Бс - 1 м³ эмульсияның бағасы,мысалы (200 теңге).
Сонда
С=20*2030*0,8*0,6*200=3897600 тг.
б)Тұрмыстық қажет - орта есеппен ... ... ... ... ... ... 20 литр ... болсын,сонда цех бойынша суға қажеттілікті
мына ... ... ... ... Ж - ... саны (Ж=27);
Нс - әрбір жұмысшыға судың нормасы,литрмен (20);
Бс - ... 1 м³ ... (12 ... - бір ... ... күндер саны (266);
Шс=27*20*2*266*12=3447360 тг.
4)Тығыз ауа
Тығыз ауаға қажеттілік кәсіпорындағы ... ... ... ... ... пневматика
қолданса,өңдеп отырған бөлшектерді қондырғыларда бекіту үшін ... ... ... желдетіп тазалау үшін т.б. тығыз ауаны
қолданған жөн.
Орта есеппен тығыз ауаның ... ... ... ... үшін 1 сағатта - 1 м³;
- пресстерді бөлшектерден желдетіп босату үшін 1 сағатта - 1 м³;
- қыспа ... ... 1 ... - 1 ... орта ... ауаның 1 м³ 50 тенге болсын.
Цехта барлық ... ... ... ... ... ... мына формула арқылы есептеуге болады:
а)жабдықтарды желдетіп тазалау үшін
Шта=Жс*Ужқ*Нта*Бта, ... Жс - ... саны ... - ... уақыттың жылдық қоры (2030 сағ.);
Нта - тығыз ауаның 1 сағаттағы нормасы (1 м³);
Бта - ... ... 1 м³ ... 1 м³ - 50 ... ... ... әдіспен кәсіпорынның тығыз ауаға басқа да түрдегі
қажеттілігі есептеледі.
5)Аз құнды тез тозғыш аспаптар мен ... ... ... ... ... жабдықтардың құнынан 3
пайыз мөлшеріндей алынады:
1100000*0,03=33000 тг.
Жоғарыда есептелген ... ... ... ... ... 4 - ... жұмсалатын шығындар
|Энергиялардың аталуы |Өндірістік ... ... |
| ... ... | |
|1 ... | | | ... ... | | | ... ... |454720 | | ... түсіруге | |93132 | |
|2 ... ауа | | | ... ... |2030000 | | |
|3 ... ... | | | ... ... | | | ... ... |3897600 | | ... қажетіне | |3447360 | |
|4 ... ... | |970125 | |
|5 Аз ... тез ... ... | | | ... қондырғылар |33000 | | ... ... ... |∑=10925937 |
Сонымен,жалпы ... ... - бұл ... және ... ... ... ... саны және жалақыларының қоры
2.5.1 Жұмысшылардың санын есептеу
Өнеркәсіпте жұмысшылар екі ... ... - ... және ... ... ... - ... жатқан өнімнің өндіріс процесіне тікелей
қатысушылары,олардың саны мына формуламен есептеледі:
Жн=Q*Tт/Уж, ... Жн - ... ... саны;
Q - өнімнің бағдарламасы,данамен (12500);
Тт - технологиялық процесстің ұзақтылығы ... ... ... бастап соңғы операцияға дейінгі барлық операциялардың
қосындысы),сағатпен (3,0);
Уж - жұмысшының жылдық ... ... ... қоры (1820 ... ... жұмысшылар өнімді өндіруде тікелей ... ... ... ... жұмысшыларға қызмет жасау.Бұлар -
жөндеушілер,тасымалдаушылар, электриктер ... ... ... ... ... санына қарай пайызбен
есептейді.Өнеркәсіп салалары ... ... орта ... 25-35 ... ... ... ... салаларындағы қызметкерлерге техника инженерлері,инженер-
экономистер,есеп шот қызметкерлері және кіші қызмет ... ... ... негізгі және көмекші жұмысшылардың санына ... ... ... қызметкерлердің санын орта есеппен
кесте 5 бойынша келесі мөлшерде алуға болады:
Кесте 5 - ... ... ... аталуы ... және ... ... |
| ... санынан |саны |
| ... ... | ... ... қызметкерлері |10-15 |3 ... және есеп |3-5 |2 ... ... | | ... ... ... |1-2 |1 ... ... ... ... ... ... ... сәйкес түрлі разрядқа
жататындығынан жұмысшылар негізінде алты разрядқа ... ... ... ... ... ... ... негізгі
жұмысшылардың орта разряды - төртінші разряд,көмекші жұмысшылардың ... ... ... ... кестеде әр разрядтың тарифтік коэффициенттері
келтірілген:төртінші разрядтікі - 2,06;екінші разрядтікі - ... ... ... ... ... ... ақының мөлшері
туралы статистикалық мәлімет бойынша ай сайындық минималдық сағаттық ... ... мына ... бойынша есептеліп отырады:
Асм=Еа мин/Жқ*Кс, ... Амс - ... ... ... ақының мөлшері,тенгемен;
Еа – елдегі минималдық еңбек ақы,тенгемен;
Жқ – бір айдағы жұмыс күндерінің саны;
Кс – бір жұмыс ... ... ... ... ... ақы 9750 теңге ... ... күні – ... ... сағаттың саны 8,онда минималдық ... ... ... ... ... ... ... бойынша сағаттық тарифтік еңбек ақының мөлшері:
Еа=55,4*2,06=114,124 теңге, ... ... ... ... ... еңбек ақының мөлшері:
Еа=55,4*1,47=81,438 теңге, ... ... ... ... ... ... ... есептеледі,былайша айтқанда,өндірілген өнімнің ... ... ... Q – ... ... (12500);
Тт – технологиялық процестің ұзақтылығы,сағатпен (3,0);
Ст – разряд бойынша ... ... ... ... мөлшері,теңгемен
(114,124).
Онда
Етк=12500*3,0*114,124=4279650 тг.
Кәсіпорында жұмысшыларға тарифтік еңбек ақымен қатар бірнеше түрлі
төлемдер ... ... ... ... ... ... ... негізгі жұмысшыларға 6-7 пайыз шамасында ... ... ... 30 ... ... ... ... қосымша
еңбек ақы төленеді,оның мөлшері жылдық жалақысынан 9 пайыз болсын.Сонда
негізгі жұмысшылардың жылдық еңбек ... ... ... жұмысшылардың еңбек ақылары – жалақылардың мерзімді нысаны
бойынша есептеледі,былайша айтқанда,неше сағат жұмыс ... ... ... Жк – ... жұмысшылардың саны,(6);
Уқ – уақыттың жылдық нақты қоры,сағатпен (2030);
Ст – разряд бойынша ... ... ... ... ... тг.
Көмекші жұмысшыларға тарифтік еңбек ақыларына қосымша ... ... ... ... ... ... еңбек ақыларынан 4-5
пайыз шамасында,сыйлық -25 пайыз мөлшерінде ... ... ... ... ақы ... ... ... еңбек ақыдан 9 пайыз
шамасында.Сонда көмекші жұмысшылардың жылдық еңбек ақыларымына формула
бойынша есептеледі:
Еаж=Етм+0,05Етм+0,25Етм+0,09Етм=1,39Етм, ... ... ... ... ... орындап отырған
жұмыстарының күрделілігіне қарай төленеді,былайша айтқанда берілген
категорияларымен байланысты ... ... ... ... орта ... ... категорияға жататын
болсын,инженер–экономистер және есеп шот қызметкерлері – екінші ... ... ... ... ... ... ақылары мына формуламен
есептеледі:
Ети=Ти*U*12, ... Ти – ... ... саны (3);
U – орта разряд бойынша орта айлық тарифтік еңбек ақыларының мөлшері;
12 – жылдағы айлардың саны.
Сонда
U=9750*3,53=34417,5
Ети=3*34417,5*12=1239030тг.
Қызметкерлердің ... ... ... да осы ... ең бірінші мәселе – қызметкерлердің әр тобының орта
категорияларын ... ... ... ... ... ... 6
кестедегі берілген мәліметтер бойынша есептеп шығару керек.
Кәсіпорындарда мамандарға да ... ... ... мөлшері
алып отырған еңбек ақыларынан 30-40 пайыз мөлшерінде болады,сонда:
ә)техника инженерлерінің жылдық еңбек ... мына ... ... ... ... жылдық еңбек ақылары мына мөлшерде болады:
Wиэ=Еиэ(1+30%/100)=1,30Еиэ ... ... ... – вахтерлер,тазалаушылар т.б.,олардың разрядтары
бірінші разрядқа ... ... ... ... ... ... ... ақысының мөлшері:
Ст=Асм*1,18, ... Асм – ... ... минималдық еңбек ақы (55,4 теңге).
Ст=55,4*1,18=65,372
Кіші қызметкерлердің жылдық жалақыларының мөлшері мына ... ... Ккс – кіші ... саны (1);
Ае – орта айлық еңбек ақылары (9750*1,18);
12 –жылдағы айлардың ... ... ... орта ... ... 7 ... 7 - ТИҚ,ИЭ-ЕШҚ және КҚ жылдық және орта ... ... мен ... ... ... ... ... әрбір |
|аталуы ... ... ... |
| | ... |
|1 ... ... ... |24794,79762 |
|2 ... ... ... ... |
|3 ... ... ... |48184,5 |
|4 ... ... және есеп шот| | ... ... ... |
|5 Кіші ... |138,060 |11505 ... ... | ... ... ... ... статьяларға мыналар кіреді:
1)Жабдықтарды күту мен пайдаланудағы шығындар;
2)Цехтық ... ... ... тыс ... бір ғана ... ... статьяларды - жай статьялар деп
атайды.Оларға мына статьялар ... ... ... ... ... ... тұрады.Олардың экономикалық
тұрғысы әр түрлі болғанымен,негізгі өндірістік мақсаты ... - ... ... күту мен пайдаланудағы шығындарды есептеу
Өндірісте қолданылатын құрал-жабдықтардың күтімі мен пайдалануына қаржы
жұмсалады.Сол шығындардың тізімі мен ... 8 ... ... 8 - ... күту мен пайдаланудағы шығындардың сметасы
|Статьяның аталуы ... ... ... |
| ... |
|1 Жабдықтарды күту үшін ... ... |84,375 |
|2 ... ... ... | ... ... ... |
|3 ... қызмет ететін көмекші жұмысшылардың | ... ... ... | ... | ... ... және ... қоры ... |
|4 Амортизациялық жарна: | ... ... |110 ... жабдықтар |3,3 ... мен ... |22 ... ... ... |17,6 ... және ... ... |11 ... тасу ... |160 |
|5 ... жөндеу: | ... ... |2,2 ... ... |0,066 ... мен ... |0,11 ... есептеу техника |0,088 ... және ... ... |0,055 ... тасу ... |3,2 |
|6 Аз ... тез тозғыш аспаптар мен қондырғыларды | ... және ... ... ... ... ... ... күту үшін ... ... ... ... ... құнынан 3 пайыз ретінде алуға болады:
2812,5*0.03=84,375
2)Өндірістік мақсатқа жұмсалатын энергияларды 4 кестеден алу ... ... ... ... ... ... ... 7 кестедегі көмекші жұмысшылардың жалпы жалақыларының
50 пайызы - осы жұмысшылардың жалпы жалақылары.Бұлар көбінесе ... ... ... ... ... т.б. ... жарнасының мөлшерін жалпы жалақы қорынан 26 пайыз ретіндей
алу керек.
4)Амортизациялық ... 2 ... ... жөндеуге арналған шығындардың мөлшерін 2 кесте бойынша
элементтердің алғашқы құнынан 2 ... ... алу ... ... тез ... ... мен ... жұмсалатын шығындардың мөлшерін ... ... ... 1 ... ... алу ... ... шығынын есептеу
Цехтық шығындарға өндіріс жұмыстарымен байланысты барлық шығындар
жатады.Ол шығындар 9 кестеде көрсетілген.
Кесте 9 - ... ... ... ... ... ... |
| ... теңгемен |
|1 Көмекші жұмысшылардың жалақысы (жабдықтарда қызмет | ... ... ... ... | ... ... ... ... және ... қоры | |
|2 ... ... және | ... пен кіші ... ... ... ... | ... | ... ... мен ... қоры ... |
|3 ... үй мен құрылысты күту: | ... ... ... ... |93,132 ... ... ... су ... ... ... арналған бу |970,125 |
|4 ... және ... ... күту |7,0888 |
|5 ... жарна: | ... үй мен ... |388,05 ... және ... ... | |
| |10,6332 |
|6 ... жөндеу: | ... үй мен ... |155,22 ... және ... ... |1,7722 |
|7 ... да ... ... ... ... ... ... есептеу әдісі:
1)Көмекші жұмысшылардың,қызметкерлердің жалақыларын 7 кестеден алу
керек.Әлеуметтік қамсыздандыру жарнасының және ... ... ... ... 26 пайыз шамасындай алу керек.
2)Техника инженерлердің,инженер-экономистердің және ... пен ... ... 7 ... ... қамсыздандыру
жарнасының және зейнетақы қорының мөлшерін жалпы жалақыларынан 26 ... алу ... ... ... ... шығындарын 4 кесте
бойынша алу керек.
4)Өндірістік және шаруашылық ... күту үшін ... ... 2 кесте бойынша сол ... ... ... 8 ... ... жарналарды 2 кестеден алу керек.
6)Ағындағы жөндеуге арналған шығындардың мөлшерін 2 ... ... ... ... 2 ... ... алу ... шығындардың мөлшері негізгі жұмысшылардың негізгі жалақыларынан
3 ... ... ... Жалпы зауыттық шығындарды есептеу
Кәсіпорынның басқару мен жобалау жұмыстарын жасаған кезде жалпы
зауыттық шығындардың мөлшерін негізгі жұмысшылардың ... 70 ... ... ... ... Өндірістен тыс шығындарды есептеу
Өндірістен тыс шығындарға тұтынушыларға бұйымдарды тиеу,жіберу және
тасымалдау ... ... ... бұл ... ... ... ... 1 пайыз мөлшерінде алынады:
33525,68*0,01=335,2568 мың теңге.
2.7 Өзіндік құнды есептеу
Өнімнің өзіндік құны екі түрлі әдіспен есептеледі.Бірінші әдіс бойынша
калькуляциялық статьялар ... ... ... әр ... ... және ... ақшаға айналдыруда жұмсалатын шығындарды анықтап
білуге болады.
Екінші әдіс бойынша шығындар экономикалық элементтер ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шығындарды әрбір
экономикалық ... ... ... ... ... де бір атаулы бұйым
өндірілетін болса,онда осы екінші әдісті қолдануға болар еді,бірақ курстық
жұмыстың ... - ... ... ... ... әдістерді игеру,сондықтан
берілген тапсырма бойынша өзіндік құнды есептеуде екі әдісті де міндетті
түрде қолданған жөн.
Кесте 10 - ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
|1 ... ... |2812,5 |
|2 ... ... жалақысы: ... ... | ... | ... ... және ... қоры ... |
|3 Жабдықтарды күту мен пайдаланудағы шығындар |7727,42 |
|4 ... ... ... ... өзіндік құн ... |
|5 ... ... ... ... |
|6 Жаңа ... ... әзірлеу мен игерудегі |87,476046 ... | ... ... ... ... ... екі статьяны қосып | ... ... - ... ... құн ... |
|7 ... тыс ... ... ... ... ... ... ... ... қосып | ... ... ... ... құн ... ... 11 - ... шығындардың сметасы
| ... ... ... элементтердің шығындары ... |
|1 ... ... |2812,5 |
|2 ... ... |56,25 |
|3 ... ... ... |6415,320 |
|4 ... және ... ... ... және ... |10573,57863 |
|төлемдер) | |
|5 ... ... мен ... қоры ... |
|6 ... ... ... ... ... |
|7 ... да ... ... ... - өндіріс барысында жұмсалған шығындар ... ... ... ... ... ... әрбір элементіне норма
орнатылады.Кәсіпорындардың ... - ... ... ... ... ... ... қаржыны есептеп шығару.Есеп 12 ... 12 - ... ... ... ... |Жылдық шығын,мың |Запас |Нормативы,мың теңге |
| ... |күн | |
|1 ... |2812,5 |30 ... |
|материалдар | | | |
|2 ... |56,25 |60 ... ... | | | |
|3 Құны ... |33,000 |60 ... ... | | | |
|4 ... ... ... | | ... |670,5136 |60 ... |
|5 ... да ... | | ... ... |*0,08=1470,3248 |60 |(1470,3248/360)*60=245,054 |
|заттар,қосалқы | | | ... т.б. | | | ... ... | |606,054 ... ... және аз ... тез ... ... қаражаттарының нормативін есептеу үшін олардың бір ... ... ... көбейту арқылы анықтайды.Мысалы,негізгі
материалдардың айналым қаражатының нормативын былайша анықтайды:
Нақ=(Мн:Уж)*Зк, ... ... Нақ - ... ... ... қаражат нормативының
мөлшері,мың теңгемен;
Мн - негізгі материалдың жылдық шығыны,мың теңгемен;
Уж - жылдық календарлық уақыт,күнмен (360 ... - ... ... ... мен басқа кәсіпорындармен (зауыт
жеткізушілерімен) келісімі бойынша 30,45,60 күн алынуы мүмкін.
2)Болашақ ... ... ... ... ... ... 2
пайыз етіп алуға болады.Бұл шығындар кәсіпорынның ... жаңа ... ... ... - мамандардың ізденіс,ғылыми-зерттеу
жұмыстарын атқаруға бөлінеді.
3)Басқа материалдық құнды ... ... ... ... ... 8 ... ... алуға болады.
2.9 Кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштері
Экономикалық көрсеткіштерін есептеу үшін ең ... ... ... ... алу қажет.Күрделі қаржы былайша есептеледі:
Кқ=НӨҚ + АҚН, ... НӨҚ - ... ... ... ... теңгемен (10835,61)
АҚН - айналым қаражатының нормативы,мың теңгемен (606,054)
Кқ=10835,61+606,054=11441,664 мың теңге.
Күрделі қаржы - бұл осы ... ... ... ... - кәсіпорын пайдасының қайнар көзі.Кәсіпорында жылдық
пайданың мөлшерін өндіріп отырған ... ... ... бойынша анықтайды.Мысалы,осы бұйымға ... ... ... 20 ... ... ... ... мөлшерін анықтау үшін мына
формулаларды қолдануға болады:
Р = (П:Өтқ) 100, ... = (Р:100) Өтқ, ... Р - ... ... - пайданың мөлшері,теңгемен;
Өтқ - толық өзіндік құн,теңгемен.
Қазіргі уақытта бұйымдарға пайдалылықтың нормасын монополияға ... ... ... ... ... ... = (20:100) Өтқ, ... = 0,2 ... ... ... ... ... бағасы:
Б = Өтқ+П (тенгемен), ... = ... ... ... ... бұйымдарды ақшаға айналдырған кезде мынандай салықтар
салынады - қосылған құнға салық сату бағасынан 16 пайыз ... ... 10 ... ... ... ... ... бағасы:
Бт=Б+16%Б=1,16Б, ... ... ... мол ... сату ... ... ... тг.
Курстық жұмыстың соңында жобалап ... ... ... ... ... 13 ... 13 - ... отырған кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштері
|Экономикалық көрсеткіштердің аталуы ... |
| ... |
|1 ... ... ... ... өнімі: | ... |12500 ... ... ... |
|2 ... ... ... теңгемен ... |
|3 ... ... ... ... |
|4 Толық өзіндік құн,мың теңгемен ... |
|5 ... ... саны |33 |
|6 ... ... теңгемен |1231,31 |
|7 Қор ... |3,75 |
|8 Қор ... |0,26 |
|9 ... ... теңгемен |328,35 ... ... бір ... | ... құны,теңгемен |3240,65 ... ... ... ... |
|11 Күрделі қаржыны өтеу мерзімі,жылмен |2,8 ... мың ... ... ... мын ... ... отырған кәсіпорынның экономикалық
көрсеткіштерінің бірі: өндіріліп отырған тауардың ... ... - 12500 ... ... ... осы өнімнің бағасы - 40633124,16теңге
болды.Негізгі өндірістік қордың ... ... ... ... құрайды.Біздің кәсіпорынды ұйымдастыруға күрделі қаржының
мөлшері - 12897,16мың ... ... оны ... ... пайдасының
қайнар көзі.Кәсіпорындағы пайданың көзі - 6772187,36 теңге ... ... өтеу ... 2,8 жыл ... ... ТІЗІМІ
1 Ишмухамбетова Т.Р.,Қапанова А.К.Кәсіпкерлік іс-әрекеттің ... - ... ... А.Қ.,Әлімбетов Қ.Ә.Кәсіпорын экономикасы, - ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік және оларды салықтық ынталандыру65 бет
Кәсіпкерлік құқықтың пайда болуы және функциялары13 бет
Патент негізінде жұмыс жасайтын кәсіпкерлік қызметте салық салудың экономикалық мәні33 бет
Азық–түлік өндіруші кәсіпорындардың маркетингтік іс-әрекетін талдау79 бет
Контрактілі қызметтегі әскери қызметкерлердің кәсіби іс - әрекетінің жемісті болуына мінез акцентуациясының әсері60 бет
Кәсіпкерлік іс - әрекет қатынастарын құқықтық реттеу69 бет
Кәсіпкерлік іс-әрекеттің дамуы мен қазірп жағдайы75 бет
Кәсіпкерлік іс-әрекеттің мәні, формалары мен түрлері33 бет
"а.н. леонтьев, а.а.смирнов,п.и. зенченконың жұмысындағы ырықсыз және ырықты есте қалдырудың арақатынасы"4 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь