Бастауышта математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды іске асырудың кейбір жолдары

Мазмұны

Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

І тарау Бастауыш сынып математика сабақтарында пәнаралық байланыстар
1.1 Математика және тіл дамыту . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.2 Математика сабақтарында табиғаттану және өлкетану
материалдарын пайдалану . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13
1.3 Математика сабақтарының еңбек және бейнелеу µнері
сабақтарымен байланысы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .18
1.4 Бастауыш сынып оқушыларына математиканы үйретуде ен . күй және дене шынықтыру сабақтары элементтерін қосу . . . . . 25
1.5 Математика сабақтарындағы пәнаралыќ мазмұнды үй тапсырмалары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

II тарау Бастауышта математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды іске асырудың кейбір жолдары
2.1 Бастауышта математикадан сыныптан тыс сабақтарда пәнаралық байланыс . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2.2 Бастауыш мектепте математикада экономикалық білім мен тәрбие беруді жүзеге асырудың жолдары . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
2.3 Практикалық мазмұнды есептерді шығаруда ұқыптылыққа тәрбиелеу мен экологиялық мазмұнды есептер . . . . . . . . . . 40

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

Пайдаланылған әдебиеттер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
Кіріспе
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында: "Білім беру реформасы – Қазақстанның бәсекеге нақтылы қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін аса маңызды құралдарының бірі. Бізге экономикалық және қоғамдық жаңару қажеттіліктеріне сай келетін осы заманғы білім беру жүйесі қажет " – деген. Яғни болашақтың бүгіннен де нұрлы болуына ықпал етіп, адамзат қоғамын алға апаратын күш тек білімде ғана. Сондыќтан да, қазіргі уаќыт талабы – оќушылардыњ білім сапасын кµтеру, шыѓармашылыќ ќабілетін, аќыл - ой белсенділігін дамыту.
Оќыту ‰рдісі дењгейін арттыру арќылы шыѓармашылыќпен ењбек ететін, жања білімдерді µз бетінше игеруге ќабілетті жєне оны маќсатты т‰рде ќолдана білетіндей азаматтар даярлау білім саласындаѓы басты маќсат. Оќыту – оќытушы мен оќушы арасындаѓы, біріншісініњ адамзат жинаќтаѓан єлеуметтік тєжірибені, білімді оќушыѓа беруді, ал екіншісініњ оны мењгеруді ж‰зеге асыратын к‰рделі де, кµпжаќты ‰рдіс екендігі белгілі.
Пєнаралыќ байланыс – педагогика ѓылымыныњ негізгі мєселесініњ бірі. Материалдыќ д‰ниеніњ арасындаѓы µзара тыѓыз байланыстар арќылы шындыќты жете танып білуге, олардыњ бір-бірімен байланысты ќарым - ќатнасын т‰сінуге болады.
Пєнаралыќ байланыс экономикалыќ географияныњ, єрбір µлкеніњ, ауданныњ байлыѓы мен µндірістік м‰мкіншіліктерін ашатын, оныњ болашаѓын кµрсететін басќа да табиѓаттану ѓылымдарыныњ дамуымен байланысты экологиялыќ негізде ќарастырылуы шаруашылыќта тиімді. Жоспардаѓы мањызын аныќтауѓа кµмектеседі. Оќу процесініњ барысында оќушылар танымдыќ, практикалыќ маќсатты баѓдарлы іс - єрекеттермен ш±ѓылданады, нєтижесінде оќушыда пєнаралыќ іскерлік ќалыптасады.
Пєнаралыќ іскерлік оќушыныњ бір пєннен мењгерген білім-іскерлік даѓдыларын, екіншіде жаќын мењгеруде пайдалана білу ќабілетінен кµрінеді.
Пєнаралыќ байланыс тіл єдебиет пєнінен мењгерген кітапты пайдалану іскерліктері, география, тарих, математика т.б. пєндерді. Оны ‰йренуде ќолданылады. Сол сияќты оќушыныњ бір пєннен ‰йренген ењбек іскерліктері екінші пєнді терењ мењгеруге ыќпал етеді.
Єрбір пєнді µткенде, оны басќа пєнмен байланыстыра отырып, µтудіњ ‰лкен ерешекліктері бар. Ќазіргі сабаќта кењінен µріс алып ж‰рген. Ана тілі пєнін µткенде, оны математика немесе ќазаќ тілі пєнімен де байланыстырып µтуге болады. Б±л жаѓынан оќу мазм±нын бекітсењ, екіншіден тєрбие алып шыѓады.
Мектеп курсындаѓы математиканыњ бастауыш сыныптарды пєнаралыќ байланыстардыњ ќалыптасуы білімді терењ мењгеруге, ѓылыми т‰сініктермен негіздерін пайда болуына оќу - тєрбиелік процестерін кемелденуіне жєне оныњ оњды ±йымдастыруына, кµз-ќарастыњ кењеюіне єлемдегі заттардыњ т±тастыѓын, табиѓаттаѓы ќ±былыстардыњ µзара байланыстарын т‰сінуге єсерін тигізеді. Бұл зерттеудің көкейкестілі.
Пєнаралыќ байланыстыњ ењ негізгі дидактикалыќ міндеті – ол оќыту процесініњ білім беру, дамытушылыќ аптаныњ арасындаѓы байланыстарды ќ±ру. Сонымен пєнаралыќ байланыстыњ мазм±нына мыналар жатады:
1. Оќу пєндері арасындаѓы µзара байланыстыњ дамуы.
2. Дидактикалыќ - материалистік кµзќарастыњ ќалыптасуы – білім мазм±ныныњ барлыќ ќ±рамды бµліктерініњ байланысын талап етеді.
3. Пєнаралыќ байланыс жан-жаќты тєрбие беру ж‰йесініњ барлыќ салаларын комплексті ж‰зеге асыруѓа ыќпал жасайды пєнаралыќ байланыс педагогикалыќ ењбектіњ ѓылыми негізінде тиімді ±йымдастыруына кµмектеседі.
Пєн материалын оќып ‰йрену, оныњ мазм±нын маѓынасын толыќ т‰сіну бастауыш сынып оќушылары ‰шін к‰рделі психологиялыќ процесс. Мазм±нды мењгеріп, ±ѓыну оњай ж‰зеге аспайды. Сондыќтан да оќушы оќулыќтаѓы материалдарды ±ѓынуѓа кедергілер мен ќиындыќтары кездеседі. Тєжірибеде байќалѓаны м±ндай ќиындыќтарды жењуде пєнаралыќ байланыс ерекше роль атќарады. Оќытудыѓа пєнаралыќ байланыстар – ол оќушыларды µнімді ойлау ќызметіне шыѓармашылыќ элементтерін ендіру єдісі, б±л оќу процесініњ жетілдірудің мањызды факторы.
Пєнаралыќ байланысты жасау методикасын мењгеру, м±ѓалімдер мен оќушылардыњ, єдіскерлер мен дидактардыњ уаќыты мен к‰ш салуын талап етеді. Осыныњ барлыѓы оќу процессін жетілдірудің факторы ретінде, оны ±йымдастыру комплексті тєсілде жету маќсатында, м±ѓалімдерге пєнаралыќ байланыстарды іске асыруда маќсатты дайындыќ керектігін айтады.
Балаларды к‰нделікті µмірдегі жєне табиѓаттаѓы бар нєрселердіњ байланысын кµруге ‰йрету керектігін м±ѓалім біледі, сондыќтан оќытудаѓы пєнаралыќ байланыстар – ќазіргі уаќыттыњ б±йрыѓы.
Зерттеу пєні – бастауышта математиканы оќытуда жалпылау пәнаралық байланыстарды пайдалану єдістемесі.
Пєнаралыќ байланысты ќолдануѓа ќатысты мањызды теоретикалыќ - єдістемелік ережеге, бізге таныс мына тµмендегі мєселелерде іске аса алатын барлыќ пєндерді оќыту жатады.
а) оќшылардыњ ой - µрісін кењейту, олардыњ білім алуѓа жєне оны пайдалануѓа деген ќ±штарлыѓы мен ынтасын арттыруды ќалыптастыру;
є) балаларды белсенді шыѓармашылыќ ќызметке тартуѓа м‰мкіндік беретін, біліктілік пен даѓдыларѓа ‰йрету;
б) шыѓармашылыќ ќабілеттерін дамыту;
- математика сабаѓы пєнаралыќ байланыстар ќ±руѓа ыњѓайсыздау, біраќ зейінді, ізденгіш м±ѓалім, б±л жерде де пєнаралыќ байланыстардыњ принципін іске асыру м‰мкіндігін табылды.
Айта кету керек, бастауыш сынып м±ѓалімдерініњ пєнаралыќ байланыстарды іске асырудаѓы µз тєжірибелерін талдап, ќорытпаса, терењ зерттемесе, б±л ж±мыс толыспайды.
Дипломдыќ ж±мыстыњ зерттеу єдістері мыналар болып табылады:
1. Психологиялыќ-педагогикалыќ жєне єдістемелік єдебиеттерді талќылау жєне оныњ толыќ жетілуініњ негізгі баѓыттарын аныќтау.
2. Ќазаќ тілі, ана тілі, єн-к‰й, бейнелеу µнері. Ењбек айналамен таныстыру жєне дене шыныќтыру сабаќтарыныњ элементтерін пайдаланѓан математика сабаќтарындаѓы байќаулардыњ нєтижелерін жинаќтап ќорыту.
Диплом жұмысының практикалық құндылығы
Ж±мыс бастауыш сынып м±ѓалімдеріне пєнаралыќ байланысты математика сабаќтарында пайдалануѓа кµмекші ќ±рал ретінде ±сынылады.
Ж±мыстыњ маќсаты мыналардан т±рады:
1. Пєнаралыќ байланысты математиканыњ бастауыш курсыныњ теориясында жєне практикасында іске асыру мєселесініњ жасалуын анализдеу;
2. Математика сабаќтарында пєнаралыќ байланыстарды енгізудіњ негізгі баѓыттарын кµрсету;
- бастауыш сынып м±ѓалімдеріне математика сабаќтарында пєнаралыќ байланысты пайдаланудыњ аса тиімді формасы мен єдістемелерін табуѓа кµмектесу.
3. Сыныптан тыс шараларды оушылардыњ кµзќарастарын ќалыптастыру, оќуѓа ќызыѓушылыѓын даѓдыландыру, µмірге, ќоѓамдыќ-пайдалы ењбекке дайындау маќсатында пайдаланудыњ тиімділігін кµрсету.
4. Жалпы білім беру ж‰йелерінде бастауыш сыныптардаѓы математика сабаќтарына пєнаралыќ байланыстарды енгізудіњ тиімділігін арттыру бойынша ±сыныстар жасау.
        
        Мазмұны
Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . 3
І ... ... ... ... сабақтарында пәнаралық байланыстар
1.1 Математика және тіл дамыту . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . ... ... ... табиғаттану және өлкетану
материалдарын пайдалану . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . ... ... ... ењбек жєне бейнелеу µнері
сабаќтарымен байланысы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . ... ... ... оќушыларына математиканы ‰йретуде єн - к‰й жєне дене
шыныќтыру сабаќтары элементтерін ќосу . . . . . ... ... ... ... мазм±нды ‰й тапсырмалары . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды
іске асырудың кейбір жолдары
2.1 Бастауышта математикадан сыныптан тыс сабаќтарда пәнаралық байланыс . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... мен тәрбие
беруді жүзеге асырудың жолдары . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ұқыптылыққа тәрбиелеу мен
экологиялық мазмұнды есептер . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . ... ... Қазақстан халқына жолдауында: "Білім беру
реформасы – Қазақстанның бәсекеге нақтылы қабілеттілігін қамтамасыз етуге
мүмкіндік беретін аса ... ... ... ... экономикалық және
қоғамдық жаңару қажеттіліктеріне сай ... осы ... ... беру ... " – деген. Яғни болашақтың бүгіннен де нұрлы болуына ықпал етіп,
адамзат ... алға ... күш тек ... ... ... да,
қазіргі уаќыт талабы – оќушылардыњ білім ... ... ... аќыл - ой белсенділігін дамыту.
Оќыту ‰рдісі дењгейін арттыру арќылы шыѓармашылыќпен ењбек ететін, жања
білімдерді µз ... ... ... жєне оны ... ... ќолдана
білетіндей азаматтар даярлау білім ... ... ... Оќыту –
оќытушы мен оќушы арасындаѓы, біріншісініњ ... ... ... ... ... беруді, ал екіншісініњ оны мењгеруді ж‰зеге
асыратын к‰рделі де, ... ... ... ... байланыс – педагогика ѓылымыныњ негізгі мєселесініњ бірі.
Материалдыќ д‰ниеніњ арасындаѓы µзара тыѓыз ... ... ... танып білуге, олардыњ бір-бірімен байланысты ќарым - ќатнасын т‰сінуге
болады.
Пєнаралыќ байланыс экономикалыќ географияныњ, єрбір µлкеніњ, ауданныњ
байлыѓы мен ... ... ... оныњ ... кµрсететін
басќа да табиѓаттану ѓылымдарыныњ дамуымен байланысты экологиялыќ негізде
ќарастырылуы шаруашылыќта тиімді. Жоспардаѓы мањызын аныќтауѓа ... ... ... ... танымдыќ, практикалыќ маќсатты баѓдарлы
іс - ... ... ... ... ... ... іскерлік оќушыныњ бір пєннен мењгерген білім-іскерлік
даѓдыларын, екіншіде ... ... ... білу ќабілетінен кµрінеді.
Пєнаралыќ байланыс тіл єдебиет пєнінен мењгерген кітапты пайдалану
іскерліктері, география, тарих, ... т.б. ... Оны ... Сол ... ... бір ... ... ењбек іскерліктері
екінші пєнді терењ мењгеруге ыќпал етеді.
Єрбір пєнді µткенде, оны ... ... ... отырып, µтудіњ
‰лкен ерешекліктері бар. Ќазіргі сабаќта кењінен µріс алып ж‰рген. Ана тілі
пєнін µткенде, оны ... ... ... тілі ... де байланыстырып
µтуге болады. Б±л жаѓынан оќу мазм±нын бекітсењ, ... ... ... ... ... бастауыш сыныптарды пєнаралыќ
байланыстардыњ ќалыптасуы білімді терењ ... ... ... ... болуына оќу - тєрбиелік процестерін кемелденуіне жєне оныњ
оњды ±йымдастыруына, кµз-ќарастыњ кењеюіне єлемдегі заттардыњ т±тастыѓын,
табиѓаттаѓы ќ±былыстардыњ µзара ... ... ... ... ... ... байланыстыњ ењ негізгі дидактикалыќ міндеті – ол ... ... ... ... ... арасындаѓы байланыстарды ќ±ру.
Сонымен пєнаралыќ байланыстыњ мазм±нына мыналар жатады:
1. Оќу пєндері арасындаѓы ... ... ... ... - материалистік кµзќарастыњ ќалыптасуы – білім мазм±ныныњ
барлыќ ќ±рамды бµліктерініњ байланысын талап ... ... ... ... ... беру ж‰йесініњ барлыќ салаларын
комплексті ... ... ... ... ... ... ... ѓылыми негізінде тиімді ±йымдастыруына кµмектеседі.
Пєн материалын оќып ‰йрену, оныњ мазм±нын ... ... ... сынып оќушылары ‰шін ... ... ... Мазм±нды
мењгеріп, ±ѓыну оњай ж‰зеге ... ... да ... ... ... ... мен ќиындыќтары кездеседі. Тєжірибеде
байќалѓаны ... ... ... пєнаралыќ байланыс ерекше роль
атќарады. Оќытудыѓа пєнаралыќ ... – ол ... ... ... ... ... ... єдісі, б±л оќу ... ... ... ... ... ... мењгеру, м±ѓалімдер мен
оќушылардыњ, ... мен ... ... мен к‰ш ... ... ... барлыѓы оќу процессін жетілдірудің факторы ретінде, оны ... ... жету ... ... ... байланыстарды
іске асыруда маќсатты дайындыќ керектігін айтады.
Балаларды к‰нделікті ... жєне ... бар ... ... ‰йрету керектігін м±ѓалім біледі, сондыќтан оќытудаѓы
пєнаралыќ байланыстар – ... ... ... пєні – ... ... оќытуда жалпылау пәнаралық
байланыстарды пайдалану єдістемесі.
Пєнаралыќ ... ... ... мањызды теоретикалыќ -
єдістемелік ережеге, бізге таныс мына ... ... іске аса ... ... ... ... оќшылардыњ ой - µрісін кењейту, олардыњ білім ... жєне ... ... ќ±штарлыѓы мен ынтасын арттыруды ќалыптастыру;
є) балаларды белсенді шыѓармашылыќ ќызметке тартуѓа м‰мкіндік беретін,
біліктілік пен ... ... ... ... дамыту;
- математика сабаѓы пєнаралыќ байланыстар ќ±руѓа ыњѓайсыздау, біраќ
зейінді, ізденгіш м±ѓалім, б±л жерде де пєнаралыќ байланыстардыњ ... ... ... ... кету ... ... сынып м±ѓалімдерініњ пєнаралыќ байланыстарды
іске асырудаѓы µз тєжірибелерін талдап, ќорытпаса, терењ зерттемесе, б±л
ж±мыс толыспайды.
Дипломдыќ ж±мыстыњ зерттеу ... ... ... табылады:
1. Психологиялыќ-педагогикалыќ жєне єдістемелік єдебиеттерді талќылау
жєне оныњ толыќ жетілуініњ негізгі баѓыттарын аныќтау.
2. Ќазаќ тілі, ана ... ... ... ... ... ... жєне дене шыныќтыру сабаќтарыныњ элементтерін пайдаланѓан
математика сабаќтарындаѓы ... ... ... ... ... ... құндылығы
Ж±мыс бастауыш сынып м±ѓалімдеріне пєнаралыќ байланысты ... ... ... ... ... ... маќсаты мыналардан т±рады:
1. Пєнаралыќ байланысты математиканыњ бастауыш курсыныњ теориясында ... іске ... ... ... анализдеу;
2. Математика сабаќтарында пєнаралыќ ... ... ... ... бастауыш сынып м±ѓалімдеріне ... ... ... пайдаланудыњ аса тиімді формасы мен єдістемелерін табуѓа
кµмектесу.
3. Сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... ... ќоѓамдыќ-пайдалы ењбекке дайындау
маќсатында пайдаланудыњ тиімділігін кµрсету.
4. Жалпы білім беру ... ... ... математика
сабаќтарына пєнаралыќ байланыстарды енгізудіњ ... ... ... ... тарау БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДЫҢ МАТЕМАТИКА САБАҚТАРЫНДА ПӘНАРАЛЫҚ
БАЙЛАНЫСТАРДЫ ІСКЕ АСЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ
1.1 Математика және тіл дамыту
Оқушылардың тілін дамыту – ... ... ... ... ... ... Осы ... табысты шешілуінен оқушылардың оқу
материалды түсіндіру ... ... ... ... ... ... әсер ... жұмысты бірінші сыныптан
бастау керек.
Қазақ тілі және ана тілі ... біз ... ... және ... тіл дамыту жұмыстарын жүргіземіз, сонымен
оларға мынадай талаптар қойылады: мазмұндық, куәлілік, анықтылық, дәлдік,
логикалық. Осы ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Мынандай жаттығуларды ауызша сұрау кезеңінде ұсынылады:
1. Екпіндерін сақтап, сөздерді оқыңдар: ... ... ... шешу ... Оқыңдар: 29-дан шегеру, 36-ға қосу, 45-ті қосу.
Егер оқушылар септіктерді дұрыс қолданбаған болса, онда ... ... өзі ... ... біреуін оқытатын. Осылай сабақтан сабаққа
дейін мұғалім оқушыларды математикалық ... сөз ... ... ... Бір ... 43-12 ... былай оқыды: «қырық үш алу он екі». Оқушыларға
сұрақ қойылды: «дұрыс па(». ... ... ... ... мысалды дұрыс оқыды.
Математикалық терминдердің мәнін түсінікті етіп ... ... ... ... ... және айтылатын ойдың бас-аяғын дұрыс құрай білуге
әкеліп түйіндейді. Осы мақсатпен оқытушы төмендегі ... ... ... ... ... ... ... (терминдер
класының бағдарламасынан алынады).
2. Терминдерді дұрыс жазуға арналған жаттығулар
Мысалы: ... ... ... ... ... терминдерді балалар дәптерлеріне ... ... ... ... ... оның ана тілі мен ... тілі
сабақтарының сөздері жазылып, сөздердің түсіндірмелері көрсетілетін.
Үшінші түрдегі жаттығулар ... ... ... және ... ... ... тіл ... қалыптасуы грамматикалық және
математикалық қателерді жоюға, тілдің көдейлігі мен ... ... ... ... ... сөздерді дұрыс жүйеде пайдалануға
және т.с.с. жоюға әкеледі.
Тіл ... ... осы ... оқушыларға жаттығулардың мынандай
түрлері беріледі:
1. Грамматикалық және математикалық қателерді жоюға арналған жаттығулар:
тесттегі ... ... ... ... белгісіз санды табу үшін
...+4(7, 7-ге 4-ті қосу керек».
2. Тілдің жетіспеушіліктерін жоюға арналған жаттығулар, ... ... ... ... тек математикалық ұғымдар мен материалдар
пайдаланылатын. Оларды математика сабағында пайдаланылғандай қазақ тілі
сабағында да ... ... және ол ... ... ... мынандай жаттығулар пайдалы:
345+15(360, мысалын бір оқушы былай оқыды: «үш жүз қырық бес қосу ... ... үш жүз ... дұрыс оқыды ма(
Егер оқушы жауап бере алмаса, онда мен ... ... ... ... ... ... өзің оқып, оқушылардың ... ... ... ... ... түрлері өте күрделі. Бірақ
мұғалім осы бағытта жүйелі түрде жұмыс істесе, онда ... оны ... Кіші ... оқушылармен жұмыс істеу барысында, біздің ойымызша
мынандай моменттерге назар аудару қажет:
1. ... шешу ... ... әр ... ... ... ... аудару, есептің шарты мен сұрағын өзгерту.
2. Есептің шешуі мен жауабын жазуында (оқушыларға) ... ... қоя ... Ең бастысы – дұрыс шешу мен сауатты жазу.
3. Есепті қысқаша ... тек қана ол ... ... ... ... ... пайдалану қажет. Мұндай жұмысты грамматикалық қателерді
ескерту негізінде мұғалімнің басшылығымен ... ... ... дамыту жұмысы қиын және тиянақты, өйткені бұл
жерде әр оқушымен жеке жұмыс істеу қажет.
Математика ... ... ... – сабақты жандандырады,
оны қызықты қылады және балалар өлеңдерді ... ... ... оқу
процесіне қосылып жаңа білімдер алады.
Мысалы: 1. ... бота мен ... ... таң ... ... бес ешкі,
Төрт қозылы екі қой,
Бәрін бірге ойлап қой.
(Он жеті)
2. Он бір ... бес ... ... бір ... ... үш ... ... бол күлкі.
(Жиырма төрт)
Бастауыш сынып оқушыларымен өтілетін математика сабақтарында өлеңдерді
үнемі пайдалана отырып, оларды ауызша ... ... ... ... ... түсінуіне толық мүмкіншіліктер бар. Олардың қатарына
халықтың байырғы ауызша есептерін, халық ... ... ... ... «Сен тұр, сен шық» - ... (бірінші сыныпта жмырма
көлемдегі сандарды санап үйрену кезеңінен бастап) бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... математиканы оқып үйренуді бастағанда, (яғни алғашқы
ондықты өткенде) оқушылардың түсінігін ... үшін ... ... орынды. Мұғалім пәнаралық байланыс мақсатында ... ... ... ... ... қуырмаш» ойынын естеріне алып, қайталап
отыруы жөн. Бұл ойындардың тиімділігі қарапайымдылығы мен ... ... ... ерекшеліктерінде. Сондықтан да ол балалардың санасына
тез жетіп, есінде ұзақ сақталады.
Пәнаралық мазмұнды сабақ табысты болу ... ... ... күннен
бастап сынып оқушыларын зерттейді. Ата-анасымен бірлесе отырып, ... - ... ... ... ... ... біз ... сынып оқушыларын үш топқа бөлдік. Бірінші топқа
жақсы үлгеретіндер, екінші топқа орташа үлгеретіндер, үшінші ... ... ... ... ... осы ... ... айырмашылықтарды
жойып, олардың қалыпты үлгерулерін бағдарламалық материалдарды саналықпен
игерулерін қамтамассыз ету. ... ... ... өлең ... ... оқушылар мен нашар үлгеретін оқушылар белсенді қатынасып, ... ие ... Олай ... ... ... ... ... негізде деректі ұғымдар арқылы оқытудың пайдасы жоғары.
«Санамақ» өлеңі (ойыны) алғашқы ... оқып ... ... ... ... меңгеруге толық мүмкіншілік береді де,
келесі ондыққа өтуді оңайлатады, оны әсіресе, ойына сақтау ... ... үшін ... рет ... ... ... ... дегенім білеу, жеті ... ... ... ... ... ... ... дегенім үкі, ... ... ... ... ... он ... оймақ
бес дегенім бесік он бір қара ... ... ... өлеңнің әсерлігі, біріншіден, оның қарапайым ұғымға жеңілдігі болса,
екіншіден, ұйқасымды ырғақты, айтылуы үшіншіден, білеу, үкі т.б. ... ... ... ... Сөз ... ... негізін көрсететін
қасиеттері бар заттар таңдап, ... ... ... ... ... ... сыныптың математика сабағында алғашқы ондықты өткенде Мұзафар
Әлімбаевтың «Бал ... ... ... ... «Он ... «Санамақ»
өлеңдерін жаттатып, мазмұнын түсіндіру арқылы (ана ... ... ... ... ұстартып, логикалық ой-жүйелерін
қалыптастыруға болады. ... ... ... ... бастап) өлең
элементтерін сабаққа ретті қолдана отырса, балалар ... ... ... ... түсу ... әр бір ... ... орынды. Сол тәсілдердің бірі – «Жеті алма» жұмбақ өлеңі
арқылы есеп шығарту.
Табақта бес алма,
Қолында екі алма,
Қосқанда барлығын,
Болады жеті ... алма ... алма ... ... ...... алады(
Нешеуі қалады(
Мысалы:
Бір үйде, біз нешеуміз(
Кел санайық екеуміз:
Бес бамағым – ... ...... ...... ...... бөбек – сен.
Бір үйде біз нешеуміз(
Бір үйде біз бесеуміз.
1.2 Математика сабақтарында ... және ... ... ... іске асырудың бірден-бір жолы есептерді
оқушылардың өмірімен ... ... ... ... ... ... шығару жатады. Бұл табиғаттану мен
өлкетанудағы кейбір мағлұматтарды пайдалану ... ... ... Жер өзінің осьін және Күнді айналатыны жөнінде, тәулік және
жыл ұғымдары мен танысқанда біледі. Жер ... бір ... бір ... ... ... Оған ... ... мынандай есептерді
шығарады:
1. Жер күнді айналғанда секундына 30 ... ... ... ... ... ... Айына ше( Жылына ше(
2. Найзағайдан он секундтан кейін күн күркірегені ... ... ... ... 30 км/с тең ... онда ... қашықтықта найзағай болады(
IV сыныпта “Көп таңбалы сандар” тақырыбын өркенде оқушылар миллиондармен
танысады. Миллион ... ... ... ... ... ... ұзындығы 7 мм - дей болады. Оны миллион есе көбейтсе
ұзындығы қанша болады( 7 мм-ді 1000 000-ға көбейтіңдер. ... ... ... метр ... ал ол ... километр( 7 км. қаланың ені болады.
Сонда 1 миллион есе көбейтілген шыбынның денесі оны жаба алады.
2. 1 ... ... ... ... 50 метр ... Адамның шашының қаншалықты ... ... ... ... 1 ... шаштың ені 100 метрдей болады екен.
«Көп таңбалы сандарды ... және ... ... ... сабақтарының бірінде «Сендер де, мен де әлемдік саяхатшылар»
екенбіз. Неге( Өйткені сендердің ... ... соны ... ... ... тең болатындай жол жүріп қойдың. Сенбейсіңдер ме(
Онда бірге есептейік. Бір күнде алты ... кем емес ... ... Егер ... ... ... өлшегіштерің болғанда, онда
сендер күніне 30 мың қадам жасайтындарыңды көрсетер еді. Орташа ... адам ... 1 ... ... 4-5 км. ... ... бір күнде адам
қанша километр жол ... ... ... км.
Ал енді бір жылда қанша жол жүретінін санайық:
25х360(9000 км.
Сонда, тұратын жерінен ешқандай шықпаған, аз қимылдайтын адамның өзі,
әр жылы ... км. жол ... ... Жер шеңберінің ұзындығы 40000 км. Ал
енді жер шеңберінің ... тең ... ... біз қанша жылдың ішінде
өтеді ... = 5 ... єр адам екі ... ж‰ре бастайтын болса, онда сендер неше ... ... µте ... Ал екі рет неше жастарыњда µтеді екенсіњдер?
Жастарыњ 35-ке, 60-ќа ... неше рет ... ... ... жасќа дейін µмір с‰ріп, біз жерді он рет айналып µте ... ал Жер мен ... ... (380000) ... ±зын жол.
М±ѓалімдердіњ ойынша бастауыш сынып оќушылары уаќыт ±ѓымдарын ... ... ... ... секунд, минµт, жыл, ѓасыр сияќтыларды.
«Уаќыт µлшем бірліктері» таќырыбын µту ... ... ќол ... т‰сіндіру керек, єр оќушыѓа секунд, минµт, саѓат, тєулік т.с.с. ... ќай ... болу ... ... сезе білуге м‰мкіншілік беру.
Осындай маќсатпен бастауыш сынып м±ѓалімдері µту ... ... ... ... ... да жєне сыныптан тыс уаќытта ж±мыстардыњ
ќызыќты т‰рлерін µткізеді.
‡й ... ... ... ж±мыс берілді: оќушыѓа к‰н тєртібініњ
кµмегі ќалай тиетіндігі жµнінде ќысќаша хабарлама жасау жєне ... ... 1 ... ... жасап ‰лгеретіні жµнінде айтып беру.
Оќушылар µздерініњ туѓан-туысќандарыныњ ... ... ... ... ... ... ±заќ µмір ... салыстырып, µз бетінше єр т‰рлі есеп ќ±растырды.
Оќушылар жыл есебініњ пайда болу тарихымен, ... миф ... ... т‰рдегі есептерді шыѓару ... ... - ... ... ... єсер ... кµз
ќарастарын кењейтеді, математиканы айналадаѓы ќ±былыстармен байланыстырады.
Ќоршаѓан шын д‰ниеніњ, практикалыќ мєліметтері бар ... ... ... ... ситуацияларда кµмек беру керек. Тек сонда
ѓана оќушылар ... ... ... ... ... жєне осы ... ќажетті екенін біледі.
‡шінші сыныпта математикадан «3-тіњ кµбейту кестесі» таќырыбына µткен
сабаѓына тоќталайын. Сабаќта кµбейту кестесін мењгерту, ... ... ... ете білу даѓдысы мен танымдыќ ќызыѓуын ќалыптастыру,
маќсаты ќойылды. Кµрнекілік карточкалар, суреттер, ж±мбаќтар ойын ... ... ана ... табиѓаттану пєндерімен байланыстырылады.
Сабаќты ‰й ж±мысын тексеруден бастадым. Тапсырманы екі оќушыѓа ... ... ќою ... баѓаладым. Оќушыларѓа карточкалар таратылды.
Карточка алѓан оќушылар тапсырмалары орындалѓанша, ќалѓан оќушылармен ... ... ... ... - ... ... ќай ... -
деген с±раќ ќойдым. Олар ойланбастан:
«К‰з мезгілі» - деп жауап берді.
¤ткен сабаќты пысыќтап отырып, жања сабаќты (3-тіњ кµбейту ... 2 – 3 – 4 ... ... ... соњ, ... ... туралы ж±мбаќтардыњ жауабын тапќыздым. Суреттерін кµрсете 5 – ... ... Ана тілі ... ... ... Дµненбаева туралы
«Дєн даласы» деген таќырыпты еске т‰сірттім.
Текстілі ... ... ... ... бірі – ... ... материалыныњ бар болуы.
Есеп текстінде танымдыќ материалдыњ жоќтыѓы ќоршаѓан д‰ниені ... ... ... алынѓан білімдерін практикада ќолданып,
µмірімен ... есеп ... ... ... ... єсерін
тигізеді. Біраќ µлкетану принципін сол немесе басќа да мµлтек аудандардыњ
±лттыќ, географиялыќ жєне ... ... єр ... ... ... іске ... болады. Сондыќтан оќушылардыњ материалды
игеруге м±ѓалімдерге, оныњ оулыќты берілген ... ... ... ... т‰сінуіне байланысты. Мысалдар кµп: расчет-есептері,
жануарлар мен µсімдіктер ... ... ... ... ... жєне т.б. осы ... ... ќ±растыру ‰шін, µлкетану
материалдарыныњ толыќ емес тізімі. Жергілікті ... ... ... ... территорияныњ ауданы, ќаланыњ территориялыќ
шекаралардыњ ±зындыѓы, шыѓару нормалары, ара - ќашыќтыќ жєне т.б. ... ... ... ... ... бекіту кезењіндегідей
жања материалды.
Мысал келтірейік:
«Кµп тањбалы сандарды єр ... ... ... таќырыбына
математика оќулыѓында мынандай есеп берілген:
- Москва - ...... ... ... ... ... жєне Иркутск ќалаларыныњ арасындаѓы ќашыќтыќты табу керек. (3
жылдыќ бастауыш мектептері ‰шін). Есеп ... ... ... ... егер ... ролі жаѓынан ќарастыратын болсаќ, онда б±л
есептіњ текстініњ ... ... ... сай ... ол ... ... ... шыѓып №12 мектеп м±ѓалімі Ќадырова Айжамал осы таќырыпты
т‰сіндіруде б±л есептіњ ... ... есеп ... Ол ... ... ... ал 145-есепті бекіту кезењінде шыѓартты. ... ... - ... – Шу – ... ... алып, темір жол бойымен
осы ... ... ... ... ±сынды.
Осындай негізгі есептіњ деформациясы оќушылардыњ ойлау активтілігін
жоѓарылатады. (Реальді мєліметтер оларѓа, µмірде керек ... жєне ... ... ... ... М±ндай мєліметтер танымдыќ болады,
оќушылар оларды µмірдегі кез-келген ситуацияларда пайдалануы ... ... ... ... есептерін шыѓаруда сандар
бірнеше бірлікке тура жєне жанама ... ... ... азайтуѓа,
пропорциялыќ бµлуде жєне т.б. жаѓдайларда пайдалануѓа болады.
1.3 Математика сабаќтарыныњ ењбек жєне бейнелеу ... ... ... ... маќсат – оќушыларѓа баѓдарламалыќ оќу
материалдарын сапалы, ... ... ... негіздерімен
ќаруландыру. Сондай-аќ, оќушылардыњ ќоѓамдыќ µмір ... ... ... ... ... ете ... ‰йретудіњ, алѓан
білімін тєжірибемен ±штастыра білу даѓдыларын, пєнаралыќ байланыс ж‰йесін
саќтаудыњ мєні µте зор. Мєселен, оќу ... ... ... ... ... ... ... кµрнекі ќ±ралдарды, сабаќ
‰стінде пайдалану оќушылардыњ танымдыќ ќабілетін арттыратынына єлденеше рет
кµз жеткіздік. Б±л ... ... ... ... ... роль ... сабаѓында математика пєні ‰шін ќажетті ќарапайым кµрнекіліктер
мен дидактикалыќ материалдар дайындау пєнаралыќ ... ... ... ... ... болуына септігін тигізді. Мысалы, 1
сыныптаѓы ењбек ... ... ... ... ... ... оќушыларѓа
мынандай маѓл±маттар беру керек:
1. Ќаѓаздыњ материалдыќ сапасы; иіледі, б‰ктеледі, оны бояуѓа ќарап
ќиюѓа, оѓан жазуѓа, сызуѓа ... ... ... ќию ... ... ... жасатып, оларды
математика сабаѓында кµрнекілік ретінде пайдалануѓа болады. Ол ... ... ... тік ... мен ... ‰лгілерін
(модельдерін) оќушыларѓа ‰лестіріп беріп, олардыњ ... ... ... тік ... ... ... ќабырѓалары, ал квадраттыњ
барлыќ ќабырѓалары тењ болатынына кµз жеткізеді. ‡ш ... ... ... арќылы квадраттыњ да, тік б±рышты ќойып кµрсету арќылы
квадраттыњ да, тік ... да ... ... тік болатынына
практикалыќ жолмен т‰сінік беріледі.
Осыдан кейін ... ... ... ... фигураларды сызып, ќиюѓа
‰йретіледі жєне оларды дидактикалыќ санау материалдары ... ... де ... отырѓан д±рыс. Б±л айтылѓандарды ењбек сабаѓында жете
игерген оќушы математика сабаѓына квадраттар мен тік ... ... ... ... жєне ењ ... материалды ќиындыќсыз єрі тиянаќты
мењгереді.
Бастауыш сыныптарда пайдаланатын кµрнекі ќ±ралдардыњ т‰рі ... ... ... здері жасаѓан кµрнекі ќ±ралдар олардыњ танымдыќ
ќабілетін арттырып, сµздік ... ... ... тигізеді. Єрине, б±л
мєселелерде єр ... ... тєн ... ... ... бар ... ... болмайды.
Бастауыш сыныпта математика пєні бойынша оќушылардыњ єрбір сан туралы
аныќ ... ... ... ... ... бере алса, 10 кµлеміндегі
сандарѓа, амалдар, ... ... ... болады. Єр санныњ ќ±рамын
‰йрету наќтылы санау материалдары (дµњгелектер, кубиктер, ... ... ... Б±л ... ќол ењбегі сабаѓында
оќушылардыњ µз ќолымен дайындалѓаны (ќарапайым болса да) µте ... ... мен ... ... ... ... ... сабаќта
санау мен ауызша есептеу кездерінде пайдалануѓа болады.
Сабаќтыњ таќырыбы: Натурал ќатардыњ алѓашќы он саныныњ атауы, ... ... ... ... 1-ден 20-ѓа дейінгі сандар ... ... 8 жєне 9 ... ... ... Сабаќ 8 жєне 9 сандарын білдіруден басталады. ... екі ... ... ... 8 бен 9 ... ... ќ±ралдармен есептеу; Сµреге (не ... ... жєне ... ... таѓы 1 ... ќойылады. Барлыѓы неше кубик
болѓаны аныќталады. (Б±л есеп шот арќылы да орындалады.)
2. Осы екі ... ... ... ... ... санау,ойлау жєне еспетеу.
Ќол ењбегі сабаѓында жасалынѓан «есептеу кестесін» ќолдарына ±статты,
суреттер мен ... ... ... т±рѓан жылжымалы тілше бір сызыќќа
кейін жылжыту тапсырылды. (Кестеде бір алма жєне 1 саны кµрініп т±р.)
- Алма ... Алма ... ... т±рѓан сан ќанша?
- Бір
- Тілшені таѓы кейін жылжытыњдар. Алма мен сан нешеу болды?
- Сан ... ... ма, ... ... Сан ... ... Осы ... с±раќ – жауап 7 санына дейін оќушылар µздері айтып береді.
- ... 7-ден ... ќай сан ... Оныњ 7-ден ... артыќ?
- Біреуі артыќ
- Ол ќай сан?
- Сегіз.
- Оны жылжымалы есептеу кестелері бойынша тексертіп кµріњдерші. Ол ќандай
тањбаны кµрсетіп ... 8-діњ ... ... ... 8-діњ ... ... Оны ... есептеуге ‰йреткенс соњ,
ол ќандай бµліктерден ќ±ралѓанын білдіру ќажет.
Осыдан кейін тµмендегідей тапсырманыњ шарты ... ... ... ... Есептеу кестесін ќолдарыња алып, 8-ден кейін ќандай сан кеткенін
жылжымалы кестеден пайдаланып айтыњдар, 8 бен 9 ... ... ... ... ... ... ... жєне есеп ќ±растыруѓа
арналѓан ќаѓаз ... ... ... ... есеп ... ќаѓаз
сызѓыштар бетіне, ќойыњдар да оѓан таѓы бір ... ... ... ... болѓанын есептеп, жазыњдар. (7+1=8)
Сабаќты ќорытындылау: Оќушылар таќырыпты ќалай ... ... ... ... ... деген тапсырманы орындау ќажет.
‡йге тапсырма: 8 дµњгелек, 9 квадраттыњ суретін салып, 8 бен ... ... ... «есептеу кестесі» µзара кері есептерді салыстыруѓа «артыќ», «кем»
дейтін терминдерді ±ѓынуѓа ќолайлы жаѓдайлар туѓызады. Амалдар арасындаѓы
байланыстылыќты байќатудыњ ... ... бола ... ... ... кењістікте елестету ќабілеттерін ќалыптастыру мен
дамытудыњ ‰лкен мањызы бар.
Бастауыш сыныптарда балалардыњ ... ... ... мен ... мањызы µте зор. Кењістік т‰сініктеріне баѓыт, пішін
т.б. сияќты т‰сініктер жатады.
Мысалыѓа, ... ... ... ... ... ... мен дамытудаѓы мањызына тоќталайыќ.
Математика сабаќтарында геометриялыќ пішінніњ мањызды белгілерін
анализдеу негізінде, оќушыларда тік тµртб±рыш, ... жєне т.б. ... ... ... ... ... оќушылар бейнелеу µнері ... ... ... баќылауды, пішінді анализдеу, оны суретті т‰рде беруді,
наќты пішіндерді ... ... ... ... ... математика сабаѓында жасаѓан геометриялыќ форма
туралы жалпы т‰сінік пен ќарапайым ... зат ... ... жєне ... бола алады, бір затты ѓана ... кµп ... ... Н‰кте, сызыќ, т‰зу сызыќ, т±йыќ ... жєне ... ... ... ... секілді геометриялыќ ±ѓымдармен таныстыќ.
«Н‰ктелер, ... . . . » ... ... ... ... ... µте
ќолайлы. ¤лењніњ єр жолы оќылѓан сайын ондаѓы денелер таќтаѓа, ал балалар
дєптеріне сызып ... ... µте ... ... ... ... ‰шін ол балаларѓа клоуннныњ суретін
салып, ондаѓы ... ... ... атап ... ... соњ ... осы тапсымаѓа теріс тапсырма беріледі. Берілген
геометриялыќ пішіндерден адамды ќ±растыру.
●●
Екі н‰ктеден кесінді сызу даѓдысын ќалыптастыруда мањызды ... бірі – ... ... стандартты емес т‰рде пайдаланады:
алдын-ала дайындалѓан параќ бетінде балаларѓа таныс ... ... ... беріліп жєне онда толыќ не салынѓанын кµру ‰шін кесінділер
ж‰ргізіп суретті ... ... ... ... кесінді, т‰зу жєне т.б. ... ... ... ... ... де єсер ... ... баќылауымызша,
балалар жања материалды ертегі т‰рінде ... ... ... ... ... ... ... саќтап ќалады. Ертегі тыњдау процесінде оќу
тапсырмасын орындау м‰мкін.
Балаларды мектепке келген алѓашы к‰ндерден бастап , µмірде ... ... ... ±ќсас формаларды µздері жасап, жинап алатындай халде
тєрбиелейді. Балалар керек денелерді ... ... ... соны ... ... Б±л ... да ... маќсатпен «Н.Я.Виленкин, Л.Г.Питерсон ... ... ... µз оќушыларына ±сынады, ол жерде ... ... тік ... ‰шб±рыштарды, дµњгелектерді бояу
керек.
-
ќоњыр т‰спен ... ... ... ... сары т‰спен боя
- сары т‰спен боя
- ... ... ... ... ... ... ... ‰йретуде єн - к‰й жєне дене
шыныќтыру сабаќтары элементтерін ќосу
Жалпы білім беру жєне ... ... ... ... негізгі
баѓыттарында оќушылардыњ к‰н тєртібінде дене шыныќтыру жєне ден - саулыќты
жаќсарту шараларды ±йымдастырып µткізу ќалыптастырылѓан.
Б±л ж±мыстыњ ... ... ... µте ... ... ... ... ќалыпта ±заќ ±стау, келбеттіњ б±зылуына,
ќажыѓандыќтыруѓа жєне ... ... ... аударуына єсерін тигізеді.
Сондыќтан оќу ќызметіне бейімделуді жаќсарту ... ... ... ... ‰шін бастауыш сыныптарда математика сабаќтарында активті демалыс
сєттерін µткізу ќажет.
Кіші мектеп жолындаѓы балалармен ... ... ... ... ... жєне музыкалыќ элементтерді ќосатын ... ... ... паузаларын кењ ќолдануѓа ќажет деп ойлаймыз, ол
оќушыларѓа ... би ... ... ... Ол ... єуенді безендірулермен ж‰ргізілетін, кейде µздері єн-к‰й
сабаќтарында ‰йренген µлењдерді айтќызуѓа болады. ... µлењ ... ... орындау µте ±найды. Біраќ музыкамен с‰йемелдеген жаттыѓулары –
математика сабаќтарыныњ єн-к‰й жєне дене ... мен ... бірі ... ... - ... ... жєне осы ... байланыс тєсілдерін
қолдау жолдарыныњ бірі болып табылады.
Осындай ойындарды математика сабаќтарыныњ ‰стінде µткізу µте к‰шті
єсерін ... ... ... ... жоќтыѓы. Бєріне ќызыќты.
Балалар ... ... ... ... алѓан білімдерін еріксіз
бекітіп, автоматтандырылѓан даѓды дењгейіне жеткізеді.
Математикалыќ сабаќтарда музыкалыќ басталуды пайдаланыды, ол ... жєне ... ... ... алуѓа жєне кµњіл-к‰йді µзгерпеуге
кµмектеседі.
Музыкада, - толыќ жєне жан-жаќты эстетикалыќ бастаулар іске асырылады
жєне математика сабаќтарында ... ... ... ... ... табуѓа кењ м‰мкіншіліктер береді. Сондыќтан µте жиі ... ... ... ... шыѓаруда єйгілі композиторлардыњ
(Н.Тілендиев, Ш.Ќалдаяќов) музыкалыќ шыѓармаларын тыњдауды ±сынады.
Сонымен, музыка жєне дене ... ... ... ќосу - ж±мысќа жарамдылыѓын ... ... ... ... ... ... ќабілеттерін,
байќаѓыштыќтарын жєне ќиялдарын дамытады.
1.5 Математика сабаќтарындаѓы пєнаралыќ ... ‰й ... ... ‰й ... тек ... ... пєнге ѓана
емес, басќа пєндерге де баѓдар ... ... ‰й ... ... µте зор. ... ... олар µз ... ж±мыс істеугедаѓдыланады,
жауапкершілік сезімін тєрбиелейді, білім алуѓа кµмектеседі.
Балаларды µз бетінше ж±мыс істеуге ... µте ... Ењ ... µзі толыќ білім бере алмайды. Ал ќазіргі µмір µте кµп жалпы ... ... ... ... ... прогресі, ѓылым прогресі, іс-
єрекеттердіњ к‰нделікті ... ... ... ... ќайта-ќайта пайда
болатын мєселелерді ойлап шешудіњ ќажеттілігі, білім алуда µз бетінше ж±мыс
істеуіскерлігін талап етеді.Пєнаралыќ мазм±нды ‰й ... ... ... ... ... ... барысында µз бетінше
ж±мыста сынып ж±мысыныњ мазм±нын ... ету ... ‡й ... ... ... ... ... жєне сонымен шектеу ж±мысыныњ
эффектілігін жањартады. ‡йге тапсырма беру – ... ... ... ... пєнаралыќ ‰й тапсырмасы – екі ±шты таяќ сияќты,
егер ол єдістемелік ... ... ... онда ол ... ... ... ... істеуге ‰йретеді, µз міндеттерін,
орындамай-аќ ќоя салуѓа, оќуѓа кесірін тигізетін ... ... ... ... берілген тапсырманыњ маќсаты т‰сінікті болу керек.
Тек ... ѓана ол ... ... да, пайдалы ж±мыс істеуі м‰мкін.
Ќаншалыќты оќушыныњ жасы кіші болса, соншалыќты ... ... ... ... ... ... єр ... ой µрісі (аќылдылыќ
ќасиеттері ... єр ... ... ... ... ... ... беру кезінде олардыњ осындай ерекшеліктері мен м‰мкіндіктерін
ескертіп отырѓан жµн. Сонымен бір ... ... єр ... єрт‰рлі
уаќыт жібереді. М±ны сабаќтарды ‰лестіру кезінде ескеру ќажет.
Пєнаралыќ ... ‰й ... ... ... ... ... жолдары бар: ойлануѓа ќойылатын ... ... ... ... жазу, кµрнекі ќ±ралдарды ... ... ... ... пайдаланып кроссвордтар
ќ±растыру, оќушылардыњ басќа пєндерге ... ... ... беру жєне ... сыныптаѓы оќушылардыњ басќа пєндерге ќызыѓушылыѓын ескере
отырып, дара тапсырмаларды кењ т‰рде пайдалануға болады. ... ... ...... Метр мен ... метр мен ... ќатынастар» жєне «Уаќыт µлшем бірліктері – саѓат пен минµт жєне
олардыњ арасындаѓы ќатынас» ... µту ... ... ... ... єдебиеттерден µлшеуіш бірліктер тарихынан ќызыќты
єњгімелер жазып келетін.
Ењбек пен ... ... бар ... ... ‰й
тапсырмалар алатын: метрлік µлшеуін сызѓыш дайындау, онда білетін барлыќ
µлшем бірліктерін ... ... ... ... ... мына сияќты сµздерді: метр, сантиметр
т.б. шыѓуы жµнінде маѓл±маттар тауып келу ... ... Осы ... ... ... денелеріне жазулары керек еді.
Пєнаралыќ ‰й тапсырмаларды орындау ‰шін, ... ... ... ... м±ндай тапсырмаларды ‰лкен ќызыѓушылыќпен
орындайтындары жµнінде айта кету керек. Олар µздері жаќсы кµретін єндер мен
алѓан ... ... жања оќу ... ... ... ... ... м±ѓаліммен консультация алады,
ќосымша єдебиеттерді пайдаланады. ... ... ... ... ... Бастауышта математикадан сыныптан тыс сабаќтарда пәнаралық байланыс
Сыныптан тыс ж±мыс б‰кіл оќу ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сыныптан тыс ж±мыстардыњ негізгі міндеттері мыналар: Оќушылардыњ
практикалыќ даѓдылары мен ... ... жєне ... т‰су, логикалыќ
ойлауды, тапќырлыќты, математикалыќ ќыраѓылыќты дамуы, неѓ±рлым ќабілетті
дарынды балаларды кµрсете ... ... ... єрі ... дамуына
кµмектесу, математикаѓа ќызыѓушылыѓын арттыру, балаларды ... ... ... ... ... ... ... т‰су,
табандылыќќа ењбекке деген с‰йіспеншілікке, ±йымшылдыќќа тєрбиелеу.
Бастауыш ... ... ... ... ... ... ж±мыстары сыныптан тыс ж±мыстарында ары ќарай
жалѓастырып кењейтілуі м‰мкін. Мектепте бастауыш ... ... ... ... тыс ... ... байланыстарды іске
асырудыњ м‰мкіншіліктері бар (‰йірмелер, викториналар т.б.).
Сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... математиканы негізгі курсын оќып ‰йренуде толыќтырушы болып
табылатын ... ... ... ... ... тањдап алады.
Сыныптан тыс ж±мыстыњ сабаќтан ... – ол ... ... ... ... болып келеді. М±нда ... ... ... ... ... ... математикадан пєнаралыќ т‰ріндегі
мына сияќты сыныптан тыс ... ... ... ... ... мен эстафеталар.
2. Пєнаралыќ т‰ріндегі мектеп олимпиадалары.
3. Оќушылардыњ математикадан ... ... ... ... тыс ... ... пєнаралыќ мазм±нды
кітаптарды оќу.
‡йірме ж±мысыныњ маќсаты мыналардан т±рады:
- оќу процесінде µтілген материалдарды ќайталау, сонымен математикадан ... ... ... ... ... ... ойлау образын µркендету; сµз ќысќалыѓы,
нышандарды пайдалана білу, математикалыќ ... ... ... тек ... ... жинаќтап пєндермен ќ±былыстардыњ барлыќ жаѓымды
жаќтарынан кµњілін аударып, єкете білу, ... ... ... жєне ... µз ... ... математика бойынша білімдерінде аќтањдыѓы бар балаларды м‰мкіндігінше
‰йлерінде кµбірек ќамту.
‡йірме арќылы білімдердегі кемшіліктерді жоюѓа м‰мкіндік жасалды.
Балалардыњ ... ... ...... ... ... тигізді, олар кµрнекі ќ±ралдарды жасау кµмектерімен, экскурсияларды
±йымдастырып µткізуден, математикалыќ газеті ±йымдастырып ... ... ... ... жєне т.б. ... ... ж±мысы тек
‰йірмешілерге ѓана математикаѓа ќызыѓушылыѓын кµтермей, ... ... да ... ... ... ... сыныптаѓы 22 оќушыдан 9 ѓана ‰йірмеге ќатысатын, ал
кейіннен оќушылардыњ саны 18-20 оќушыѓа ... Олар ... ... жања ... ... ... м±ѓалімнен, бір - бірімен бас ќарым-
ќатнаста болды. Кейде оќушылардыњ зерделілігі м±ѓалімнен білгісі ... ... ... ... ... ±сынатын.
‡йірменіњ оќу жоспарын мынандай с±раќтар толыќтырады:
- оќушылардыњ танымдыќ ќызметінде єрт‰рлі єдебиеттерді оќытудыњ ролі;
- ќызыќты математикалыќ тапсырмалар, олардыњ ... ... ... не ... оќу ... жєне таѓы ... ќатар оќушылардыњ білімдері математика – ѓалымдардыњ µмірі мен
ќызметтері жµнінде білімдерді к‰нделікті толыќтырылып т±ратын. ... ... ... ... ... ... ... жасау керек.
а) бастауыш сыныптарда осы тектес дєрістер ж‰ргізіліп ... ... ... байланыстар оќушылардыњ кµз - ... ... ... ... ... єсерін тигізеді;
б) пєнаралыќ байланыстар негізінде ... ... ... - ... ... ... ... оќушылардыњ µз
ќ±рдастарыныњ достыѓы олардыњ танымдыќ жаќтан ѓана емес, олармен ж±мыс
істеудіњ ... ... ... кµз ќарасын µзгертеді;
в) сондай - аќ барлыќ м±ѓалімдер мен сыныптан тыс жєне ... ... ... ... тµњірегіндегі квалификацияларында
жетілдіретін ... - бір ... ... табылады.
Пєнаралыќ байланыстардыњ математиканы бастауыш кластарда оќытудыњ
наќты процесінде ... ... ... ... ... ... математикада экономикалық білім мен тәрбие
беруді жүзеге асырудың жолдары
Нақты дүниедегі заттар мен ... ... ... ... ... ғылым болғандықтан, экономикалық білім мен тәрбие беруді
жүзеге ... ... пәні ... орын ... ... ... ... дерлік экономикалық процестерді нормативті ... әр ... ... сандық сипаттамаларынсыз және өзара
қатынастарынсыз көзге елестетудің өзі ... ... ... ... ... оқып - уйрену де мүмкін емес.
Математика пәнінің, сондай-ақ математикадан сыныптан тыс жұмыстардың
мазмұнына ... ... ... және ... ... ... білім элементтерін енгізу-өмір талабы. Біздің пікірімізше,
бастауыш ... ... ... тыс ... ... беруді жүзеге асырудың нақтылы жолдары мыналар болмақ:
1) Тиімді іс-әрекеттер орындаумен байланысты практикалық мәселелерді
шеше білуге оқып-үйрету;
2) Ең үлкен немесе ең кіші ... ... ... практикалық
мазмұнды жаттығуларды орындай білу дағдыларын қалыптастыру;
3) Экономикалық мазмұнды жаттығуларды орындай білуге оқып-үйрету;
4) Оқушылардың есептеу мәдениетін дамыту.
Енді осылардың әрқайсысына жеке-жеке ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың маңызды бір шарасы оқушыларды тиімді іс-әрекеттер
орындаумен байланысты ... ... ... ... табылады.
Мынандай мәселені қарастырайық.
Әкелері Рахат пен ... ... ... ... ... ... ... алдынан өзен кездесті. Алайда, жағада тұрған сал 100 кг ... ... ... еді. Рахаттың массасы 41 кг, Қанат-38 кг, ал ... ... 75 кг. Олар ... қалай өтеді?
Күнделікті жұмыста қандай да бір жағдайлармен байланысты осы сияқты
практикалық мазмұндағы ... жиі ... ... ... ... өмір ... ... және оларды шешу барысында
математикалық білімді шын ... ... ... ... Сондықтан
олардың қай-қайсысы болмасын бастауыш мектеп оқушысы үшін аса ... ... ... мәселені шешу барысында математиканың күрделі
формулалары мен аса қиын ережелерін білу ... ... ... ... ол өте оңай және тым ... ... көрінуі мүмкін. Ойы ұшқыр
оқушы оны шешу жолын тез ... ... де ... ... осы сияқты мәселені
шешу тіптен де оңай шаруа емес ... ... ... ... ... ортақ әдісі жоқ, әр мәселенің өзіне тән құпия сыры бар. Ал ... ... да ... ... ғана аша ... ... мәселелердің әрбіреуін шешу барысында бала туындап
отырған жағдаяттан шығу жолын ... ... ... ... ... ақыл-ой іс-әрекеттерін (салыстыру, салғастыру, ... ... ... қорытындылау,т.б) орындайды. Мәселен, жоғарыдағы
келтірілген жаттығу ұсынылғаннан кейін оқушы мына ... ... ... ... ... ... сал ... алмайды, өйткені
41+38+75тең154>100. Сондай-ақ, салға олардың біреуі ғана да ... ... ... ... ... ... ... алып өтетін адам керек. Олай
болса, алдымен салға 2 адам отыруы керек. Егер әкелері мен ... ... ... ... онда бұл да мүмкін емес, өйткені, 75+41тең116>100
немесе 75+38тең113>100. Ендеше, ... ... екі бала ... ... екеуін сал көтере алады, яғни 41+38тең79>100. Олардың бірі арғы
жағада қалады да, екіншісі қайтадан ... ... ... ... кезекте
олардың әкелері өтеді (75

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Материалдық ресурстарды басқару66 бет
Антрацен10 бет
Стратегиялық даму9 бет
Халықаралық экономикалық қатынастар туралы5 бет
Қазақстанның ең ірі жазушыларының шығармасы (шет тілінде)6 бет
Құқық нормаларын іc жүзіне асыру9 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет
Excel программасын іске қосу және одан шығу10 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
Iскерлiк туризм29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь