Саяси қақтығыстар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
I. Тарау
Мемлекетіміздің ұлттық басылымдарындағы саяси қақтығыс мәселелері.
1.1 Саяси қақтығыстардың теориялық және тәжірибелік қыры ... ...
1.2 БАҚ . тағы саяси қақтығыстардың көрініс табуы (Заң газеті, Азаттық радиосы.) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
II. Тарау
Әлемдік ақпарат кеңістігіндегі саяси проблемалардың айқындалуы
2.1 XXI ғасырдағы саяси қақтығыстардың бейнеленуі ... ... ... ... ... .
2.2 Саддам Хусейн, Муаммар Каддафи . саясат аренасындағы әрекеттері..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Косымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Саяси қақтығыстардың қайнар көзі әдетте саяси қайраткерлердің рөлдері мен мәртебелерінің әртүрлілігінен туындайды. Қазіргі саясатты және саяси құрылымдарға қысым жасау саяси қақтығыс кезіндегі жетекші стратегия болып табылады. К. Маркс саяси қақтығыстарда барлық саяси процестің өзегін көрсе, А. Токвиль демократия қақтығыс пен күштердің арасындағы тепе-теңдікті көрсететін туралы идеяны бірінші ұсынды. Халықаралық саяси қақтығыстардың мәселесі бүгінгі таңда ең өзекті тақырыпқа айналып отыр. Саяси салада қақтығыстарды тудырмаудың, оны одан әрі өршітпеудің басты амалы – халықтың әл-ауқатын көтеру, елдің жоғары әлеуметтік экономикалық дәрежеде дамуын қамтамасыз етеді. Египеттегі ел басшылығына наразылық шеруі, Каирды мародерлер мен тонаушылар жайлап алғаны, демонстранттар назарын аударып отыр. Сонымен қатар, Израильдің Иранмен текетіресі соғыс өрті қршігелі тұрған аймақты тас талқан етіп, біржолата күйрету мүмкін екендігі көрсетіледі. Бүгінгі таңда тақтан кеткен Египеттің бұрынғы президенті Хосни Мүбәрәктің де әрекеттері баяндалады. Диктатор Муаммар Каддафидің де саясаттағы бейнесі баяндалады.
Жаһандық актуальді проблемалардың баспасөздегі бейнесі «Заң» газеті мен «Азаттық радиосының» электронды нұсқасында айшықты көрсетілген. Дүние жүзі елдеріндегі қақтығыстар биліктегілерді ғана емес, бұқара халықтың да назарында.
Бітіру жұмысының өзектілігі.
Қазіргі таңда саяси қақтығыстар баспасөз беттерінде көптеген мақалаларқалың бұқараға ұсынлып, оларды адастырып, қоғамға үлкен қауіп төндірді. Жаһандық қақтығыстарды әр мемлекет өз көзқарасы төңірегінде жазып, өз ұстанымдарын бейнелейді. Күрмеуі қиын мәселелерді түсіну барысында екі жақты пікір туындайды. Бірі – ақтаса, екінші жағы қаралайды. Бітіру жұмысында саяси қақтығыс тақырыбының кәсіби деңгейде жазылуы мен оның проблемаларының мерзімді басылымдарда қаншалықты көтеріліп жүргенін анықтау мен шешу жолдарын сараптау – зерттеу жұмысының өзектілігі.
Бітіру жұмысының мақсаты мен міндеттері.
Бітіру жұмысының мақсаты – саяси қақтығыстардың баспасөз беттерінде қаншалықты деңгейде жазылу барысын анықтау.
- шетел ақпарат көздерінен алынған материалдарға шолу жасап, мақала жазу барысындағы отандық журналистеріміздің ұстанымдарының болуы;
- проблемаларды айқындап, шешу жолдарын көрсету;
Тақырыптың зерттелу деңгейі.
«Қазақстан және шетел баспасөзіндегі саяси қақтығыстардың бейнелену ерекшеліктері» тақырыбын ашу үшін «Жас Алаш», «Азаттық радиосының» электронды нұсқауындағы материалдар негізінде, «Абай-ақпарат», «Заң» газеті және интернет сайттарына жүгіндік.
Зерттеу жұмысының нысаны.
1. А. В. Дмитрев, Конфликтология, Москва, Гардарики, 2001, 221-230б.
2. Н. Ф. Вишняков, Конфликтология, Минск, Университетское, 2002, 9-14б.
3. А. Я. Анцуков, А. И. Шипилов, Конфликтология, Москва, Юнити, 2004, 474-477б.
4. Л. С. Ахметова, Конфликтология, Алматы, «Қазақ университеті», 2003, 4-9, 74-77 б.
5. Р. Вердербер, К. Вердербер, Общение, Санкт – Петербург, 2003.
6. Тавадов Г. Т. Саясаттану: Учебник. – М., 2002. -312 б.
7. Осипов Г. В. Социологический энциклопедический словарь. М., 1998. 198б.
8. Здравомыслов А. Г. Социология конфликта. М., 1995. 7б.
9. Осипов Г.В. Российская социологическая энциклопедия. М., 1998.- 198б.
10. Кармин А. С. Конфликтология: Учебник. – Спб, 2000. – 15б.
11. Ничипоренко Л. А. Буржуазная социология конфликта. М., Политиздат, 1982. – 39б.
12. Бурдье П. Социология политики. М., 1993 – 72б.
13. Сорокин П. Общедаступный учебник социологии. Ярославль, 1920. 36б.
14. Феофанов К. А. Социология аномия: обзор подходов американской социологии//Социологические исследования. 1992. – 91б.
15. Дарендорф Р.Элементы теории социального конфликта. М.: Политиздат, экономические, политические союзы между государствами, организациями. 1982,. 39б.
16. Исмуханова Г. Г. О пользе и вреде конфликтов в обществе // Мысль, 1995. – 12,. 38б.
17. Волков Ю. Г. Мостовая И. В. Социология. – М,. 1998, 350б.

18. Абульханова К. А. Психология и сознание личности. (избранные психологические труды). Москва – Воронеж, 1999. 202-204б.
19. Харчаева В. Основы социологии. М., 2000. 145 б.
20. Здравомыслов А. Социология конфликта. –М ,. 1995. 85б.
21. Харчева В. Основы социологии: Учебник. – М. 2000. 146б.
22. «Саясаттану» Д. Жамбылов
23. «Заң»
24. «Политология» Т. Мустафин
25. Қазақ Ұлттық энциклопедиясы
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
.........................................
I. Тарау
Мемлекетіміздің ұлттық басылымдарындағы саяси қақтығыс мәселелері.
1. Саяси қақтығыстардың теориялық және тәжірибелік қыры……..
2. БАҚ - тағы саяси қақтығыстардың ... ... (Заң ... ... ... ... ... саяси проблемалардың айқындалуы
2.1 XXI ғасырдағы саяси қақтығыстардың бейнеленуі…………………
2.2 Саддам Хусейн, ... ...... ... әрекеттері..
Қорытынды……………………………………………………………….
Сілтемелер.............................................................
.................................
Пайдаланылған әдебиеттер…………………………………………….
Косымша................................................................
...........................
К І Р І С П Е
Жұмыстың жалпы сипаттамасы.
Саяси қақтығыстардың қайнар көзі ... ... ... ... ... әртүрлілігінен туындайды. Қазіргі саясатты және саяси
құрылымдарға қысым жасау саяси қақтығыс кезіндегі жетекші ... ... К. ... саяси қақтығыстарда барлық саяси процестің өзегін көрсе,
А. Токвиль демократия ... пен ... ... тепе-теңдікті
көрсететін туралы идеяны бірінші ұсынды. Халықаралық саяси қақтығыстардың
мәселесі бүгінгі таңда ең өзекті ... ... ... ... ... ... оны одан әрі өршітпеудің басты амалы – ... ... ... жоғары әлеуметтік экономикалық дәрежеде дамуын
қамтамасыз етеді. Египеттегі ел басшылығына ... ... ... мен ... ... алғаны, демонстранттар назарын аударып
отыр. Сонымен қатар, Израильдің Иранмен текетіресі соғыс өрті ... ... тас ... етіп, біржолата күйрету мүмкін екендігі
көрсетіледі. Бүгінгі таңда тақтан кеткен Египеттің бұрынғы президенті ... де ... ... ... ... Каддафидің де
саясаттағы бейнесі баяндалады.
Жаһандық актуальді проблемалардың баспасөздегі бейнесі «Заң» газеті
мен ... ... ... нұсқасында айшықты көрсетілген. Дүние
жүзі елдеріндегі қақтығыстар биліктегілерді ғана емес, бұқара халықтың ... ... ... ... ... ... баспасөз беттерінде көптеген
мақалаларқалың бұқараға ұсынлып, ... ... ... ... қауіп
төндірді. Жаһандық қақтығыстарды әр мемлекет өз көзқарасы ... өз ... ... ... қиын ... ... екі ... пікір туындайды. Бірі – ақтаса, екінші жағы ... ... ... ... ... кәсіби деңгейде жазылуы мен
оның проблемаларының мерзімді басылымдарда қаншалықты ... ... мен шешу ... ...... жұмысының өзектілігі.
Бітіру жұмысының мақсаты мен міндеттері.
Бітіру жұмысының мақсаты – саяси қақтығыстардың ... ... ... жазылу барысын анықтау.
- шетел ақпарат көздерінен алынған материалдарға шолу жасап, мақала
жазу барысындағы отандық журналистеріміздің ұстанымдарының болуы;
- проблемаларды ... шешу ... ... ... ... және ... баспасөзіндегі саяси қақтығыстардың бейнелену
ерекшеліктері» тақырыбын ашу үшін «Жас ... ... ... ... ... ... «Абай-ақпарат», «Заң»
газеті және интернет сайттарына жүгіндік.
Зерттеу жұмысының нысаны.
Саяси қақтығыс тақырыбының баспасөзде жазылуы, ... ... ... ... мақалаларын, интернет жарияланымдарын
ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... еліміздің басылымдарындағы әлемдік саяси қақтығыстардың
баспасөз беттерінде жазылу ... ... ... ... ... ... ... оның саясатқа тигізетін әсерін талдау.
Зерттеу тәсілдері.
Отандық баспасөзге шолу жасалып, кешенді және ... ... ... ... сипаттау, салыстыру әдістері қолданылды.
Жұмыстың теориялық және әдіснамалық Л.С. ... ... 2003) ... Г. «О пользе и ... ... в ... 1995), ... Ю.Г., Мостовая И.В. «Социология» (Москва,1995)
Харгева В. «Основы социологии» ... 1998), Д. ... ... Т. ... ... ... ... саясаттану
теориясын зерттеу ғылыми теориялық еңбектері пайдаланылды. Сонымен қатар,
«Жас Алаш», ... ... ... ... мен ... электронды нұсқасындағы материалдар қарастырылды.
Бітіру жұмысының құрылымы.
Жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен, екі тараудан, ... ... ... ...... ... ... мәселесі
1. Саяси қақтығыстардың теориялық және тәжірибелік қыры
Шиеленіс - деп әрбір қарсыжақты қолайсыздыққа ұшыратып, істі ... ... ... ... көзқарастардың қайшы
келуін елеулі келіспеушілікті ... ... ... адамзат өте ертеден-ақ көңіл аударған. Мысалы б.з.б. VII –VI
қытай фәлісафашылары дүниедегі нәрселердің бәрінің қозғалыс көзі оң ... және ... (инь) ... ... деп ... ... ... Гераклит заттар мен құбылыстардың дамуы қарама-қарсылықтардың
күресінен туады деді. Макиавелли қоғамдық ... ... ... атап ... ... ... мен ... жоғары бағалады.
Саяси шиеленістер теориясына әсіресе көп көңіл бөлген марксизм. Маркс
пен Энгельс «Комунистік партияның ... ... мен құл, ... ... помещик пен крепостной, мастиер мен кіші мастер, ... ... ... ... ылғи антагонист бірде жасырын, бірде айқын түрде
үздксіз күресіп ... бұл ... ... ... ... тұрмысын революциялқ
түрде қайта құрумен немесе ... ... ... жойылуымен тынып
отыратын » деген. Олар тап күресі таптық қоғамдардың дамуының заңдылығы
және ... күші деп ... ... 50 жылдарында американдық Льюис Козер ... ... ... ... ... үшін күресті
жатқызады. Мұндай көзқарас Батыс ... кең ... ... ... ... ... Дарендорф «қоғамның дау-
дамайлық үлгісін» алға тартты. Ол ... ... ... ... ... » ... ... билікті бөлуге байланысты адамдар
арасындағы теңсіздік ... ... олар ... ... ... қоғамда құрылымдық өзгерістер жасалады. Капитализм біртіндеп
терең өзгерістерге ... ... ... ... ... ... К.
Маркс айтқан революциялық төңкеріске жол берілмейді деген.
Американың әлеуметтанушысы Кеннет Баулдинг ... ... » ... Оның ... ... ... мәні адамның
қалыпты реакциясына байланысты. Қандай кикілжің болмасын ... ... ... ... ... ... ... өзгертуге болады. Соның арқасында қоғамдық
құрылыс түбірімен өзгеріске ұшырайды.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... осы мәселемен арнайы айналысатын конфликтология деген
ғылым пайда болды. Ол ... ... ... ... ... тығырыққа тірейтін саяси шиеленістердің шығу
заңдылықтарын біліп, реттеу ... ... оның ... ... Соған орай, ол саяси қатынастарды жетілдіруді де қарастырады.
Әлеуметтік шиеленістердің бірнеше себептері бар: ең бірінші, ... ... ... жатады. Себебі әркімнің қоғамдағы мәртебесі,
қызметі, билікке ... әр ... ... ... етеді, екіншілер оған
бағынады, дегендерін ... ... «Бұл ... ... болған және
бола бермек, сондықтан Маркстің ... ... ... дау-дамайлар
болмайды деуі бекер сөз» дейді.
Шиеленістің екінші себебіне ... ... ... ... ... өтелуі жатады.
Үшіншіден, адамдар өздерінің белгілі бір әлеуметтік, этникалық, ... ... ... деп ... Бұл ... өмірдегі орнын
айқындайды және өздерінің жағдайын басқалардан төмен сезініп, мүдделеріне
қысым жасалды деп ... ... ... ... ... солтүстік
Италиядағы католиктер, Канадағы Квебек ... ... ... ... ... ... шиеленістердің себебін адамдар санасынан
іздейді. Мысалы, жеке адамдар мен қоғамдық құндылықтар туралы түсініктер
сәйкес келмеуі, ... адам бір ... ... шындығында басқаша шығуы,
адамдардың ... ... ... ішкі ... т.б.
Шиеленістер қоғам өмірінде маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... топтар арасында пайда болған дау-дамайларды
уақытында ушықтырмай, асқындырмай шешуге ... ... ... ... даму ... бірнеше кезеңдерден өтеді.
Алғашқы кезеңінде кикілжіңдерге ... ... ... ... ... ... ... Оларға айтарлықтай мән берілмесе, өрби түседі.
Мысалы адамдардың өмір сүру ... ... ... ... адамгершілік
тәртіптері бұзылады. Әділетсіздікті бұрынырақ ... ... ... ... ... ... келіспеушіліктерін білдіре бастайды. Келесі
кезеңде келіспеушілік, наразылық ашық ... ... ... болуы
мүмкін: билікті халық мойындағанда, оның заңдарын дұрыс деп түсінгенде, өз
еріктерімен билік ... ... оның ... де, ... ... сыры да ... Ал мынандай кикілжіңде ... төбе ... ... ... ... кетіп, оларға сенімсіздік туады. Одан
кейін екі жақтың арасында ашық ... ... ... ... ... да ... ... қолдап, дау-дамайдың шеңбері кемиді. Егер ... жол ... ... ... ... күйден шығып, қарулы
қақтығысқа айналады. Мысалы, Югославиядағы, Таулы Карабахтағы, грузин-абхаз
шиеленістері сияқты. Қақтығысты ... үшін ... ... ... ұзақ ... бойы дәстүрлі қоғамда жабайы, дөрекі түрінде ұжымның діни
идеялары ... ... ... сыйлап, адамды құдай жасаған деген
библиялық ойлар таратылды. Алғашқы күнәні адам ... ол ... ... өмірде “жамандыққа” кездеседі. Феодалдық жағдайларда ұжымның
христиандық идеясы тұлғаны басу үшін ... ... ... ... ... (VІІ-XVІ ғғ.) жеке-даралық идеялары тәртіпсіздіктерді, бүлік пен
қан төгісті соғыстарды өткір сынға алған Томас Мор, Френсис ... ... т.б. ... әр түрлі бағыттағы ғалымдардың еңбектерінде
кеңінен дәлелдене бастады. Олар қоғам дамуының факторы ... ... ... пен ... ... ... ... Томас Гоббс және Джон Локк ұстанды. Олар
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... тұлғаға беру
керек, өйткені адамдар бір-бірімен қоғамдық байланыста болғандықтан, бір-
біріне дұшпан ... ... дос ... ... Жеке ... ... қанағаттандыру мүмкін болмағандықтан, қоғамда жанжалдық жағдай
пайда болады. Бірақ қақтығысты ... ... ... ... қатаң шара қолдану жолымен - ... ... ... үшін
жазалау немесе қорқыту жолымен шешу керек деп ... ... ... ... ... ... мен кооперациясынан,
капиталдың аз адамдар қолында жинақталуы мен ел тұрғындарының көпшілігін
қанаудан, ең ... ... ... ... - ... пен
келісімдікке кері әсер еткен өзімшілдік моральдың пайда ... ... ... ... ... адамдардың өздерінің материалдық
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін болатын күресінен көрді. ... ... ... ... әлеуметтік, саяси және идеологиялық
сияқты әлеуметтік кіші жүйелерден тұратын тұтастай ... жүйе ... ... ... ... ... ... және
келісімде болады. Ең маңызды рөлді негізгі жеке меншікке қатысты белгілі
бір факторы мен материалдық ... ... ... ... кіші ... ... жүйенің өзгеруі үдемелі қоғамдық дамудың алдындағы
кезеңінде жинақталған, қарама-қайшылықтарды шешу ... ... ... күйге ауысуын білдіреді. Басты жанжал “тарихтың сүйреушісі” ретіндегі
таптық күрес болып табылады.
М.Вебер көзқарасы бойынша, қоғам - бұл ... ... ... ... ... болып табылатын адамның өзара әрекеттестіктері.
Бұл артықшылыққа ие мәртебелі топтардың жағымды және жағымсыз әрекет ететін
сахнасы. Материалдық және жетілген мүдделер ... ... ... ... ... ... ... өзінің экономикалық көзқарасын және
өмірлік бағыттылығын сақтап қалу оларды ... ... ... Вебер пікірі бойынша, әлеуметтік әрекеттің субъектісі ... ... ... да бір мәртебемен байланысты жеке адам болып табылады.
Оның ойынша, капитализм - бұл жаңылыс ... әр жеке адам ... ... ғана ие ... жақсы орныққан машина. Осындай қандай да
бір ауытқулар ... ... ... яғни ... да ... ... ... жетілген үлгі тәжірибеде дәлелденбеді, өйткені әлі күнге дейін қатаң
жаңылыс болмайтын, ... ... үшін ... негіз болмайтын
әлеуметтік ұйымды ешкім ойлап тапқан жоқ.
Басқа атақты неміс ғалымы Г.Зиммель, қақтығыс ... бір ... да, сол ... ... ... және ... ... күш болып алға шығады деп санады. Қақтығыстанудың ... ... ... ... П.Ткачев, М.Ковалевский
т.б. орыс ғалымдары да өз ... ... Оның ... ... ... ... ... және тиісінше өлшеуші тұлғасы оның өзіне
теңдес кооперациясындағы жан-жақты ... деп ... ... ... ... ... мен ... арасындағы қақтығыстардың алдын
алуға болады, өрлеуге өмір сүру үшін күрес емес, көп ... ... мен ... ... ... ... ... бейімделуі қызмет етеді.
Атақты ресейлік-американдық әлеуметтанушы П.А.Сорокин өзінің көптеген
еңбектерінде бұл мәселені айналып өткен жоқ. Әлеуметтанудағы “әлеуметтік-
мәдени ... ... ... ол – аталған жеке адам туылатын, өсетін
қоғам мен мәдениетті білусіз оның ... жеке ... - ... талғам, құмарлық, сенім және жек көрушілікті шақыратындар -
түсінікті бола ... ... ... ... ... адамның мінез-
құлқын, әдет-ғұрпын және ойлау үлгісін тануға болмайды. Ал жанжалға келер
болсақ, ол ... ... ... ... ... көзі көбіне адамдардың базалық қажеттіліктерін басуда.
Осылайша, ХХ ғасыр ... ... ... ... әлеуметтік құбылыс
ретінде ғалымдар тарапынан мойындалды. Қақтығыс ... ... ... ... және Льюс ... (АҚШ) үлкен рөл атқарды. Өзінің
“Әлеуметтік қақтығыстардың қызметтері” атты ... ... ... мен ... бір ... күш пен ресурстарға ие болу үшін
күрес”, қарсы адамдардың мақсаттары қарсыласты тоқтату, зиян ... ... ... ... ... ... Ол ... қақтығыс қоғамдық
жүйенің тұтастығын бұзады, бірақ қоршаған ортаға ... ... аса ... ... деп көрсетті. Ол әлеуметтік қақтығыстарды
деструктивтік ... ... ... әлеуметтік дамудың, керек десеңіз,
топаралық жанжал процесіндегі топтың әлеуметтік ... ... ... ... қала отырып, Козер өзінің еңбектерінде
қоғамдағы жеке адамдардың ынтымақтастығына баса назар аударды.
Бұған ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... - қақтығыс әлеуметтануының орталық санаты ... ... ... оның пікірінше, қақтығысқан екі жақтың (таптар)
арасындағы өзара әрекеттестік жүйесі ретінде ... ... ... ... ... болмауы - “таңқаларлық және жат” құбылыс. Ол таптық
антогонизм туралы марксшілдік білімді ... деп ... ... бұл
антогонизм ХІХ ғасырда Батыс Еуропаға тән болған деп санады. Ал ХХ ... ... ... ... және ... принципі
бекітілген кезде әлеуметтік жанжалдың “арнаулы” ... ... ... реттеудің (шешудің емес) жеңіл нысандары. Қақтығысты “шешу”,
яғни оны толығымен жою. Ал бұны істеуге болмайды, олар ... ... ... ... ... жерде өмір сүреді. Алайда бұл ... ... ... ... Бұл үшін кем ... үш ... болу
керек: біріншіден, құндылықтық ұстанымның бар болуы, ... ... ... ... тұруы; екіншіден, тараптардың ұйымдасу деңгейі
ұйымдасу дәрежесінен қаншалықты жоғары болса, келісім-шарттардың ... ... жету оңай ... ... ... бір ереженің өзара
тиімділігі, ... ... ... қатысушы тараптар арасындағы
қатынастарды сақтауға немесе ұстап тұруға мүмкіндік ... ... ... ... ... француз әлеуметтанушысы
Ален Турен ұстанды. Оның пікірінше, барлық өзгерістердің механизмі қоғам
субъектілерін басқару мен ... ... ... ... ... яғни
әрекет етуші адамдардың арасындағы қақтығыс болып табылады. Қақтығыс
әлеуметтік және мәдени ... ... яғни ... бар ... ... Олай ... оның ... үнемі болады. Қоғамдық емес ... ... мен ... ... ал оның өзі ... ... қоғамдық қақтығыстардың мағыналы жағы. Әрбір әрекет етуші өз ... ... ... кезде ғана өзін шынайы қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... маман, американ
әлеуметтанушысы және экономисті Кеннент Боулдинг. Оның пікірінше, ... ... ... және ... ... ... ... қақтығыс - бұл басқа жақтың ниетін жоқ қылатын көзқарасқа
ие болуға ұмтылатын олардың потенциалды ... ... ... ... екі ... бір-біріне ақпарат бергенде болатын оқиға.
Оның қақтығыстану ... ... жағы – ... ... оның ... ... ... өзіне
ұқсас күреске және үздіксіз болатын өшпенділікке, зорлықтың күшеюіне ұмтылу
бар және әлеуметтік қақтығыс жалпы ... ... ... ... ... де, ... де ... дәлелденген. Бұл үшін үш сәтті есте
сақтау керек: қарама-қайшылықтардың пайда болу себебін ... ... ... ... саналы таңдау, адамдардың өнегелі жетілуі.
Біршама ұқсас көзқарасты ... ... ... ... ... ... ойынша, қақтығыстың себептері қоғамдағы
тұлғаның құндылықтары мен шынайы күйінің арасындағы ... ... ... ... ... ... арасындағы айтарлықтай қарама-
қайшылықтарда жатыр.
Психологтар қақтығыстар табиғатын басқаша ... Олар ... ... ... ... ... етіп ... адамдардың негізгі құштарлығы, бірінші кезекте, жыныстық ... ... идея ... ... адам ... ... мұндай көзқарасын Фрейдтің сенімді серіктестері мен шәкірттері
де қабылдамады. Мысалы, ... ... ... ... ... барлық
қатынасын үзе отырып, тұлғаны ... ... ... ... емес, әлеуметтік тірі организм екенін айтты.
Қақтығысты жіктеу:
Әлеуметтік қақтығыстың көптеген түрлері бар. Әлеуметтік ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктерін зерттеу үшін
олардың жіктелімі мен ... ... ... ... ... ... деңгейлерде пайда болады:
1 жеке адам;
2 әлеуметтік топ;
3 топтар;
4 әлеуметтану ... ... ... ... ... ... ... топтар арасындағы
қақтығыстар мен институционалды қақтығыстардың қайта ... ... ... ... ... ... аса ірі қақтығыстарға
ұласуы маңызды сипат алып отыр.
Зерттеу барысында әлеуметтік қақтығыстардың үш үлгісі бөлініп шығады:
Либералдық.
Авторитарлық-консервативтік.
Социалистік.
Либералдық үлгі – ... ... ... негізделеді.
Авторитарлық-консервативтік - жетекшілік ететін элита мен бұқараны қарама-
қарсы қоя отырып, либералдық, парламенттік демократия ... ... үлгі ... мен ... ... ... ... таптық қақтығысқа
дейін барады.
Қақтығыстардың күшею себебінің сипаты бойынша олар негізгі үш топқа
бөлінеді:
1. Өмірлік құралдардың себептері ... ... ... қажеттілік
қақтығыстары.
2. Жанжал мүдделердің қақтығысуы ретінде.
3. Құндылықты қақтығыстар.
Қақтығыстардың күшеюінің негізгі салалары рухани және экономикалық,
этносаралық ... ... ... ... саладағы қақтығыс билік пен
жауапкершіліктің сәйкессіздігі салдарынан саяси мүдделердің, құндылықтардың
және көзқарастардың қарама-қайшылығына негізделген ... ... мен ... ... ... ... ... Бұл субъектінің
басқалармен ... ... ... ықпал үшін, көпшілікке маңызды
шешімді қабылдауға қол жеткізу үшін, бір сөзбен айтқанда, ... ... ... ... бәрі үшін ... қақтығыс әлеуметтіктің: биліктің, ықпалдың, абыройдың ... ... ... Билік ресурсы биліктің себептерінен пайда болады.
Ал билік бәрімізге белгілі, адамдардың іс-әрекеті үшін мықты ынталандыру
күшіне ие. ... ... ... орай ... ... ... ... билікті ұстап тұру мен оған ие болу ... пен ... ... ... теориясының негізін қалаушылар
болып саналады. Олар бұл мәселеге әр түрлі көзқараста болды, ... ... ... ... ... ... одақтың ішінде ынтымақтастық та,
жқақтығыстар да шарасыз. Егер К.Маркс саяси ... ... ... ... ... ... демократия қақтығыс пен бәтуә күштердің
арасындағы тепе-теңдікті көрсететіні туралы идеяны бірінші ұсынды.
Саяси қақтығыстың қайнар көзі ... ... ... ... ... ... және осы ... қажеттіліктерімен сәйкес
келмеуінен, сондай-ақ адамдарда билікке байланысты әр түрлі құндылықтар мен
сенімдердің болуынан бастау алады. Әлеуметтік ... және ... ... ... мүдделерін қозғайтын кез келген мәселе бойынша
қазіргі саясатты және заң шығару билігін ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі жетекші стратегия болып
табылады.
Қақтығыстың бұл ... ... тән ... - оның қоғамның барлық
саяси, экономикалық, рухани, әлеуметтік, этносаралық ... ... бар. ... ... ... түрде екі негізгі түрге бөлуге болады.
Біріншіден - ... ... ... немесе тіпті басып тасталған
қоғамдық ... мен ... ... ... ... - ... бөлінуі үшін ішкі саяси күреспен байланысты биліктің ... ... ... және тік ... ... ... ... - жеке адамдардың, топтардың және таптардың арасындағы қақтығыс,
екіншісі биліктің орталық және жергілікті органдары арасында, азаматтар ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстарды объективті белгісі бойынша межелеу маңызды
мәнге ие, атап айтқанда:
а) объективті қарама-қайшылықтардан туындаған “шынайы” қақтығыс;
б) “кездейсоқ” - әзірге оған ... ой ... ... ... - ... ... ... түрде байланысты болған
жағдай;
г) “қосып жазылған”, қарсы күресуші жағдайындағылар емес, ... ... ... жағдай;
д) “жалған” - нақты себебі жоқ, алайда билік үшін ... ... ... ахуал жасауға бағытталған жағдай.
Саяси қақтығысты талдаған кезде, кейде билік үшін күреске қарағанда
идеологиялық мақсаттар үшін күрес қызу ... ... ... ... керек.
Ресейдің бұрынғы президенті Б.Н.Ельциннің ... ... үшін ... ... қабылдаудан бас тартқан парламентке қарсы күресін
еске түсірудің өзі жеткілікті. Бұл күрес соңы Мәскеудегі Ақ үйді ... ... ... ... ... ... мәлім болғандай,
идеологиялық айтыс ... ... әр ... ...
социалистік және капиталистік стратегиялардың арасындағы ... ... ... ... қақтығыс ереже бойынша екі деңгейде: бір
жағынан, оппозиция мен билік арасында, ... ... ... құрылымдарының
ішінде өріс алады.
Қақтығысқа қатысушылардың орны жоғары билікте болса, онда билік үшін
күрес қызу болады. Әрі ... ... ... билік үшін күрес
жасырын түрде өтеді. Бұл жерде әрбір ... ... ... ... ... ... ... кеңейтуге қол жеткізу үшін көп
нәрсені құрбан етуге дайын.
Саяси қақтығыс 2 ... ... ... және ... ... ... бір ... соғыс, бүлік, көтеріліс, төңкеріс болып
табылады, басқаша айтқанда, адам ... үшін ... ... ... ... ... кеңес беру, пікірталас және келісім болуы
мүмкін. Топтар арасындағы қақтығыстың азды-көпті күштеу ... - ... қызу ... ... қою, саботаж және күш қолдану.
Осылайша саяси қақтығыстар, әлеуметтік сияқты объективті ... ... ие. ... жағы - бұл субъектілердің ... және ... ... ... Объективті қарама-
қайшылықтарды субъекті ретінде ұғыну - бұл ... ... ... ... ... ... объективті бастаудың рөлі ерекше жоғары.
Осыдан оның ... ... ... ... ... тағы бір ... бар. Ол ... ие. Саяси ойынның ережесін анықтайтын саяси құндылықтар конституция
нормасында бекітілгені ... Ал ... ... ... бойынша
қақтығыстың үдемелі дамуында және оларды ... ... рөл ... ... белгілі болғандай, туындаған қақтығыстың алдында кез ... ... ... ... ететін ұйымда да әлеуметтік шиеленіс болады.
Әлеуметтік шиеленіс ... ... ... дұрыс ұжымда ол норма
деңгейінде болады. Өз кезегінде қайшылықты дамуда ... ... ... және ... бұзатын аса шиеленіскен жәйт болады.
Саяси қақтығыстың дамуындағы ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстың қалыпты деңгейі - норма;
2) әлі ұғыныла қоймаған шиеленістің жасырын сатысы;
3) қақтығыстың ... және ... ... ... ... ... сыни сатысы және күрделі қақтығысқа ұласуы (күтпеген
оқиға);
5) жарылыс, оқиғаның жедел дамуы;
6) шарықтау шегі;
7) қалыпты ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстықтың деңгейі ретінде
түсінілетін әлеуметтік шиеленістен өрбиді. Осылайша, әлеуметтік ... ... ... ... ... нәтижесі болады.
Олар: қанағаттанбаушылық, оның көріну тәсілдері және бұқаралығы.
Әдетте, қақтығыстықтың өткірлігі адамдардың ... ... ... ... ... ... ... және
адамдар девиациясында орын алуымен көрініс береді.
Адамдардың қанағаттанбаушылығының көріну нысаны, ... ... ... болуы мүмкін:
а) бірнеше адамның “үйдегі әңгіме” деп ... жеке ... ... жиналыстар мен мәжілістерде белгілі бір талаптармен сөз
сөйлеу;
б) бірнеше адамның жұмыстан қыр көрсетіп кетуі;
в) саботаж (тұтас ұжымның тапсырманы орындамауы);
г) ұжымдық ... ... ... ... және ... ... ... ғимараттарды бұзу, өртеу және
делинквентті (құқыққа қарсы) сипаттағы басқа да ... ... ... төрт ... ... алды;
2) қақтығыс;
3) қақтығысты шешу сатысы;
4) қақтығыстан кейінгі жағдай.
Олардың әрқайсысы кезеңге бөлінуі мүмкін. Кез ... ... ... ... серпінінің белгілі бір кезеңі ретінде қарастырған жөн.
Мысалы, бірінші қақтығыс алдындағы саты екі ... ... ... ... ... қақтығыс субъектілерінің күрделі қайшылықтарының пайда
болуына ... ... және ... қатынастар жүйесіндегі
қайшылықтардың ушығуымен және жинақталуымен сипатталады. Бұл ... ... деп ... керек.
Екінші кезең әдетте, қақтығысушы жақтарды ... ... ... ... ... ... мен мүдделерді жете түсінуге
әкелетін күтпеген ... ... ... басталады. Нәтижесінде бұл
кезеңде қақтығыс жасырыннан ашық түрге ... және ... ... әр ... нысанында көрінеді.
Қақтығыстық мінез-құлық – бұл қарама-қарсы тараптардың ... ... тура ... ... ... қоршауға бағытталған әрекет.
Дәл осындай мінез-құлық қақтығыс дамуының екінші – ... ... Бұл ... тек ... ... ... жете түсіну
ғана қажет емес, сонымен бірге бірінші сатының өзінде-ақ басталатын күреске
психологиялық нұсқауды қалыптастыруды жалғастыру керек.
Екінші сатыдағы қақтығыс өте ... ... ... екі тарап
жағымды өзара қатынас орнату ... ... ... ... ... Екі ... ... психологиялық тұрғыдан дұшпан іздеуге
бағытталады. Сонымен, қақтығыстық әрекет ұрыс-керісті жылдам ушықтырады, ал
ол өз ... ... ... мінез-құлқын ынталандырады. Оның
белгісі - оппоненттер ұстанымына ... ... ... ... ... ... ... бұл сатыда бір уақытта әлеуметтік топтардағы
өзгеріс есебінен құндылықтарды қайта бағалау болып ... ... ... ... ... ... ... жолын таңдау
сатысы - үшінші саты шабуыл жасайды.
Бұл сатыда қақтығысты шешу ... екі ... ... ... болады. Мұндай татуласу егер екі тарап қақтығысты ... ... жету ... ... ... ... ... мүмкін.
Тәжірибе көрсеткендей, қақтығыс кезінде оған қатысушылар ... ... ... онда ... шешімге жету ортадағы
делдалсыз мүмкін емес. Делдалдар қақтығысты ... ал ... - ... ... ... ... ... тудырмаудың, оны одан әрі өршітпеудің басты
амалы – халықтың әл-ауқатын көрсету, елдің ... ... ... қамтамасыз етеді. Оған қоса қоғамның саяси мәдениеті биік
болса, билік басындағыларға, заң ... ... ... ... ... Ал олар жеткіліксіз болса, саяси қақтығыстардың өрбуіне әкеледі.
Біраз жағдайда дау-жанжалдардың алдын алу үшін билік басындағылар әр
түрлі ... ... ... ... мүддесін қанағаттандыра
алмаған жағдайда, сіздерді ... ... ... ... тұр ... жұбатады. Ол үміт шиеленісті әлсіретуге әкеледі.
Саяси қақтығыстарды шешудің бірнеше түрі бар:
1. Қақтығысқа бармау, одан қашқақтау ... ... ... ... ... жанжалға түспеу үшін саяси сахнадан кетеді немесе кейбіреулер
бастығымен істесе алмаса, істі насырға шаптырмау үшін өз ... ... ... ... ... ... ... «не істесең соны істе»
деген сияқты бәріне көніп жүре береді.
3. Саяси ... ... келу ... ... ... шешу. Мәміле
деп қақтығысқа қатысушы жақтардың өзара кешірімділік білдіріп, ымыраға
келуін айтады. Онда екі жақ ... ... ... ... ... ... ... тырысады.
4. Зорлық негізінде бітістіру, келістіру. Мұндай жағдай бір ... ... ... ... ... жақ ... немесе оны толық
жойып жібергенде туады.
5. Аралық сот немесе арбитраждық сараптау әдісі. Мұнда қарсы жақтар
дау ... ... ... ... өз еріктерімен үшінші жаққа береді.
Оның шығарған шешімін екі жақ та мойындайды. Мұндай жағдайда ... ... ... ... жалпыға бірдей ережелерін, елдің ... және ... шарт ... басшылыққа алады. Деградация -
біртіндеп жағымды қасиеттердің ... ... ... ... жойылу. Деградация, кұлдырау режимі. Бұл режимдегі саяси практика
саяси жүйенің қоғамның тұрақты дамуын қамтамасыз ете алмайтын ерекше ... Онда ... ... берілмейтін деструктивті, қиратушы күштер
үстемдік етеді. Билік дағдарысы, саяси жүйенің ... ... ... ... ... дамымағандығын көрсетеді. Тек
охлократиялық тенденцияларға ... сөз ... ... тереңдете түседі, саяси күштердің ... ... ... ... процестің мазмұны өзгереді. Саяси күштердің
қарсы тұру тенденциясы ... ... ... мен ... жарылыстарға
алып келетін конфронтация күшейеді. Осы ретте қоғамның саяси жаңаруының
демократиялық формаларын ... ... ... ... ... ... ... арасындағы диалогтардың әр түрлі формаларының жолға
қойылуы, компромисс, консенсус ... ... ... ... ... ... ... жолын қалыптастырады. Осы жағдайда
барлық саяси күштер, ... ... қоса ... ... ... сақтауға міндетті және мемлекеттік билік органдары мен
күштік құрылымдар ғана мемлекеттің тұгастығы мен ... ... үшін ... күш ... функциясын заң жүзінде қолдана алатындығын
ескеру қажетті. ... ... ... ... мен ... ... бағытты ұстануы да мүмкін. Бұл ... бас ... ... күш ... ... өту, күш ... ... жандандыру
мен дамыту. Сол себептен деградация мен ... ... ... ... ... ... көп ... саяси күштердің нақты қарым-қатынастарына,
халықтың менталитетінің ... оның ... ... ... ... ... ... проблемасы саяси қатынастар
субъектілерінің саяси процестердегі өкілдігін қамтамасыз ету. Өкілдікті
қамтамасыз ету формасы саяси ... ... ... ... ... ... құрылуына негізделеді. Демократиялық саяси
мәдениеттің құндылығының өзі сонда, ол осы ... ... ... процестегі саяси қатынастар субъектілерінің толықтай өкілеттілігін
қамтамасыз ететін ... ие. Осы ... ... ... ... ие. Саяси процестегі белгілі бір тенденцияларды көрсететін
азаматтар ұйымдасқан түрде өздерінің мүдделерін жүзеге ... үшін ... ... мен ... ... алады.Сайлау өкілеттілігі шешуші
мәнге ие демократиялық қоғамда ... ... ... ... ... ... ... ретінде жүзеге асырады. Электораттың
қалыптасуы — саяси процестің ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымдардың электоратқа тәуелділігі
... ... ... ... ... олардың шешім
қабылдауына, ол шешімдердің жүзеге асуына ықпал ... ... ... ... процесіне қатысуын қамтамасыз ететін сайлау туралы заңды
жетілдіре түсу қажет. Осы жағдайда, сайлауларға ... ... ... ... жөн, ... ...... қатынастардың барлық
субъектілері үшін сайлау туралы заңмен шектелген ерікті қызмет алаңы болып
табылады. Саяси процестің ... ... ... ... жөне ... асыру үшін қажетті еріктің көңіл-күйін жасақтау болып табылады.
Мұнда да қоғамның демократиялық ... ... мен оны ... ... ... ... ие. ... процеске қатысушылардың саяси мәдениеті
ғана шешімдердің жетілгендігін, жауапкершілігі мен байсалдылығын анықтайды,
ал олардың еріктік ... ... ... пен ... ... процестің ақырғы кезеңі саяси қатынастар субъекгілері
қабылдаған шешімдердің жүзеге асуы ... ... ... да ... ... ... мазмұнын анықтайды, шешуші түрғыда ... ... олар ... ... методтар мен құралдарды және олардың
әрекеттерінің нәтижелілігін анықтайды. Алайда осындағы ескеретін нәрсе, көп
жағдайда мақсатқа жету ... үшін ... ... ие болғанымен, қол
жеткізілген нәтиже, жүзеге асқан ... оның ... ... ... ... ... бермейді. Саясаттанулық түрғыдан алғанда қандай
құралдар мен методтар арқылы ... ... және осы ... ... ... қалай қалыптасқаны айтарлықгай маңызды, өйткені
жеткен мақсат — үздіксіз саяси процестегі өтпелі кезең ... ал ... ... ... ... саяси мәдениет мәні бойынша оның
фундаменталдігі , мәңгі негізі болып табылады. Демокрит ... ... ... ... екі ... ... болса да қасірет. Өйткені
оның салдары женуші үшін де, жеңілуші үшін де бірдей"
1.2. БАҚ – тағы ... ... ... ... (Заң ... ... сыртқы істер министрі Муса Кусаның Каддафи режимінен кетуі
«Вашингтон Ливия оппозициясына қолдау көрсету шараларын ... ... ... ... Қазір Ливия көтерілісшілері Каддафи күштерінің
шабуылынан кейін елдің шығыс ... ... ... ... ... ... ... Муаммар Каддафи жасақтары көтерілісшілерге қарсы
шабуылын жалғастырып отырған тұста, ел ... ... ... ... ... ауыр ... болды. Муса Куса сәрсенбі күні Тунистен келе жатқан
жолда Лондон ... ... ... ... Ұлыбритания сыртқы істер
министрі Уильям Гааганың айтуынша, Каддафи үкіметінің жоғары ... Куса ... ... ... күні ... ... ... әділет және ішкі істер министрлері Каддафидің 40
жылдан бергі билігіне ... ... ... ... күш
қолданылғанына қарсылық ретінде орындарынан кеткен. Муса Куса – ... ... ... ... әуе ... ... ... 19-
ынан бері отставкаға кеткен алғашқы лауазым иесі. Муса Кусаның бұл әрекеті
Ливиядағы Каддафи ... ... ... ... ... кері шегіне
бастаған көтерілісшілерге тиімді болуы мүмкін.
Ұлыбританияның бұрынғы сыртқы істер ... Джек ... ... ... ... ... «Кусаның бұл қадамы Каддафиге қарсы шешуші
факторға келуге мықты дәлел бола алады» ... ... ... ... Муса ... ... ... қызметін басқарған. Ол енді Каддафиді биліктен қалай
кетіруге байланысты барлау қызметінің ... ... ... ... ... ... Обама Ливияның көтерілісшілеріне астыртын қолдау
көрсетуге жол ашқан соң, ортада қалған оппозицияның сенімі қайта күшейді.
Ақпарат ... ... ... ... ... ... ... рұқсат беретін құпия құжатқа қол қойған.
The New York Times басылымы АҚШ ... атын ... ... ... ... барлау агенттігі Ливиядағы оппозицияға ... ... ... ... өз ... ... деп хабарлады.
Бірақ АҚШ-тың Орталық барлау агенттігі бұған қатысты ештеңе айтпады.Осы
аптадағы ... ... ... ... ... ... әрекеттерге көбірек
бармаса, көтеріліс сәтсіз аяқталуы мүмкін екенін көрсетті.
АҚШ, Франция және Ұлыбритания көтерілісшілерді қаруландыру ... еді. ... оған ... ... ... ... жоқ. ... НАТО-ға мүше елдер қарсы шығып, НАТО бас ... ... ... өзі ... ...... қаруландыру емес, қорғау
екенін» айтты.
Қытай, Ресей және Германия «мақсат-мүддесі әлі де бұлыңғыр ... қару ... ... ... білдірді. Бірақ
сарапшылардың пікірінше, жекелеген елдер ... ақ ... ... бір ... келу ... ... ... Таяу Шығыс саясаты ... ... ... – Президент Обама мен ... ... ... ... ... туралы не дейді? Көтерілісшілер
қаруланып жатыр. Қару-жарақ оларға үшінші ... ... ... ... ... ... жатыр, – дейді. «Ол үшін Ливия ... ... ... Сондықтан қателеспеу керек,
көтерілісшілерді қаруландыру жүріп жатыр» дегенді ... ... ... ... барлау агенттігінің Ливиядағы ... ... ... ... де, олар ... көтерілісшілерінің қажеттілігін
анықтайды. Содан кейін Обама оларды қаруландыру мәселесін шешпекші.
Батыс елдерінің қарулы күштері Ливия ... мен ... ... қару қолданған ел президенті Муаммар Каддафиге әуеден де, теңізден де
шабуыл жасай бастады.
Бұл - араб әлеміндегі 2003 жылы АҚШ ... ... ... ... ең ірі ... ... операция Ливиядағы жағдайға арналған
Париж арнайы саммиті біткен соң үш сағат өте бере басталды. Ол ... ... ... араб ... және ... ... БҰҰ ... қатысты. «Кездесуге жиналғандар Ливияны БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің
резолюциясына көндіру үшін барлық қажетті шараны, тіпті ... ... ... ... деп ... ... ... Николя Саркози бұл
жиынды. Саркозидің айтуынша, коалицияның әуе күштері Каддафи ұшақтарының
Бенгази тұрғындарына қарсы ... ... ... Француздық қосымша
ұшақтар бейбіт халыққа күш қолданбақ болған беренді техникаға да шабуыл
жасауға дайын. Франция ... ... ... ... аумаққа енген кез-
келген ливиялық ұшақты атып түсірмек.
Ливияда бүгін де халықаралық коалицияның әуе шабуылдары ... ... ... де ... ұшақ ... ... наурыздың 20-сы күні
Францияның оңтүстігіндегі Тулон қаласынан шығып, ... ... ... ... және Крит ... Каддафиге қарсы операцияға қатысуға
келіскен НАТО елдерінің қарулы күштері жиналып жатыр.
АҚШ вице-адмиралы Билл ... ... мен ... ... ... ... бар 20 шақты нысанға бағыттап, әскери кемелер мен
сүңгуір қайықтарынан 110 ... ... ... ... ... әуе шабуылдары – операцияның алғашқы сатысы ғана. Бұл ... ... - ... әуе ... ... қорғанысын талқандау. АҚШ
бұған дейін операцияны жақтайтынын, бірақ құрлықтағы ұрысқа қатыспайтынын
мәлімдеген еді. ... ... бере ... да тез ... БҰҰ ... ... өткізуді талап етті. «Зымыран шабуылы басталғандықтан
коалиция сүйенген БҰҰ резолюциясы ... ... ... ... де ... ... ... хақы бар» деп мәлімдеді Ливия.
Муаммар Каддафи Ливияның ... ... ... сөзінде
халықаралық коалицияның «агрессиясына» қарсылық ретінде бүкіл ... ... ... және ... ... ... ... деп доқ
көрсетті. Каддафи елдегі қару-жарақ қоймасы ... ... ... ... ... ... ашық дәп ... Ол батыстық
коалицияның әрекетін «кресшілердің отарлаушы агрессиясы» деп бағалады.
Ливияның Джана мемлекеттік ... ... ... ... туған қаласы Сиртке де әуе шабуылы жасалған. ... ... ... Ливияға қарсы әскери операциясынан
аз дегенде 48 адам мерт болып, 150 адам ... ... ... қолына өткен Тобрук қаласының тұрғындары ... ... ... ... ... тікелей эфирінен,
қаланың орталық алаңына орнатылған экраннан тамашалады. Алаңға жиналған
жұрт «Рахмет, Саркози!», «Бір, екі, үш! ... деп ... ... ... RTL ... ... ... операциясы бастала бере Каддафиді жақтаушылар
да Триполидегі халықаралық әуежайға және ... ... ... ... бен ... ... деп, ұлттық туларын
көтеріп тұр.
Ливия басшысы Муаммар Каддафи наурыздың 19-ы күні ... хат ... ... ... ... ... ... Ливия –
ливиялықтардыкі. Қауіпсіздік кеңесінің резолюциясы ... ... ... мен АҚШ президенттері Николя Саркози мен Барак Обамаға,
Ұлыбритания премьері ... ... БҰҰ бас ... Пан Ги ... ... ... ішкі ісімізге араласуға ешқандай хақыларың жоқ. Ондай
құқықты кім берді ... Ішкі ... ... ... ... ... Каддафи Батыс елдерінің басшыларына. Каддафи АҚШ
президенті Барак Обамаға: «Егер «әл-Қаида» сіздің қалаларыңызда ... ... ... ... ... Не ... да, ... бұдан былай да өз ұлымдай
жақсы көре беремін» деген сөздерін арнапты. ... ... ... ... ... ішкі ... ... Хабиб әл-Адли
де өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Прокурорлар Мүбәрәк
пен экс-министрге 2011 жылы "Араб көктемі" ... ... ... халық
толқуларында қаза тапқан 850 адамның өліміне ... ... айып ... бас көтеру кезінде Хосни Мүбәрәк биліктен ... еді. ... ... ... ... қатысы бар» деп айыпталған
бұрынғы алты полиция басшысы ақталып шықты.
Судья Ахмед Рефаат экс-президенттің ұлдары Алла ... пен ... ... Мүбәрәктің тұсындағы қауіпсіздік қызметінің ... ... алып ... туралы үкімді оқыған соң оған наразы болған
сот  ... жұрт ... ... деп ... оның соңы төбелеске
ұласты.
Мүбәрәктің ұлдарына бұған дейін ... ... ... ... оның ... ... ... басшысына «шерушілерді атуға
бұйрық берді» деген айып тағылған болатын. Сырттағы теледидар арқылы сот
үкімін естіген ... ... ... ... ... Каирдегі сот
отырысы өткен полиция академиясы орналасқан ауданда ... ... 5 ... ... ... мен 2 мың ... тартылды.
​ Египетте 2011 жылы ақпан айында басталған халық толқуларында ... ... ... ... ... қызметі мен полицияға ерекше
құзырет беретін төтенше жағдай туралы заңды жоюды талап еткен.
Полицияның шерушілерге қарсы оқ атуы мен екі ... ... ... адам қаза ... еді. ... ... 18 күнге созылған халық
толқуларынан соң, 2011 жылы 12 ақпанда биліктен кеткен еді. ... ... соң ... президентті Каир маңындағы Тора түрмесіне ... ... ... ... байланысты шағым беретіндерін айтты. Ал
жүздеген египеттік 3 маусым күні ... ... ... ... ... пен оның қауіпсіздік қызметін басқарған тұлғаларға қатысты шыққан
сот үкіміне ... ... ... ... Олар тым ... жаза ... санайды. Демонстранттардың біразы өткен түні алаңға шатыр тігіп ... ... ... 2011 жылы ... ... ... толқулардың
орталығына айналған еді.
Египетте президент сайлауы өтіп жатыр. Сәрсенбіде Египетте ... ... ... ... ... ... Хосни Мүбәрәкті
тақтан тайдырған өткен жылғы «Араб көктемінен» бергі алғашқы президент
сайлауына 12 ... ... ... ... ... Мүбәрәк тұсында
билікте болған адамдар да, исламшыл партиялардың ... ... ... бар. Сайлаудың ресми нәтижесі маусымның 21-інде жарияланады.
Дауыс беру алдында өткізілген сауалнама нәтижесіне қарағанда, ... ... ... ... белгісіз – себебі дауыс беру ... ... ... көбі сайлауға бірнеше күн қалғанда кімге дауыс
беретіндерін білмейтіндерін айтқан. ... ... ... жету ... төрт ... бар: ... ... – исламшылдар, екеуі – Мүбәрәк
билігі ... ... ... ... ... өкілдері. Бұл әртүрлі топ
өкілдері ... ... ... ... ... елді ... жатыр.
Алғашында жиырмаға жуық үміткер президент сайлауына түсуге ынта
білдірген. ... ... ... ... сайлауы комиссиясы 10 кандидатты
«президенттіктен үміткер болуға жарамсыз» деп ... ... ... ... әл-Барадей мен тағы басқа үміткерлер президенттік
сайлауға қатысудан бас тартты.
​​ ... 2011 жылы ... ... Египет жоғарғы сотының алдында ... ... ... ... ... арқылы біраз халықтың
сеніміне ие ... ... ... ... ... ... партиясы мен либералды белсенді Уаил Гоним бар. 1970 жылдардың басында
«Мұсылман бауырлар» ұйымымен байланысы болған Фотух өткен жылы ... ... ... ... ... бас ... ... сайлауына
түсуге ынта білдірді.
«Мұсылман бауырлардың» мүшесі Мухаммад ...... жету ... ... ... үміткер. Ол – Мүбәрәк биліктен құлатылғаннан кейін
құрылған «Бостандық және әділет» партиясының төрағасы.
Жоғарғы президент ... ... ... ... мүшесі Хайрат
әл-Шатерді сайлауға түсу құқығынан айырған соң ... бұл ... ... үміткеріне айналды. Сайлауда жеңіске жету ... ... ... ... ... бірі – Араб ... бұрынғы
басшысы Амр Мусса​​ болған. Сонымен қатар ол Египеттің БҰҰ, ... ... ... ... атқарған.
Хосни Мүбәрәк биліктен тайдырылған соң елді басқарып келе ... ... ... үшін ... ... ... үміткерлерден артық
көрінеді.
Ахмед Шафиқ Мүбәрәк дәуіріндегі соңғы премьер-министр ... ... ол бір ай ғана ... Бұған қоса, Шафиқ 40 жылдық әскери
мансабының соңында елдің әскери-әуе күштерін басқарды. 2002-2011 ... ... ... ... жетекшілік етті. Сәуір айында ... ... ... ... да ... ... ... деп таныған, бірақ апелляциялық шағымнан кейін ол үміткер болып
қайта ... ... ... ... ... қалдығы» деп
сипаттайды.
Мүбәрәк биліктен құлатылғаннан кейін де наразылық ... ... ... ... көбі бұрынғы режимнен ... ... ... ... исламшылдар елде шариғат заңдарының ролін
күшейтуді талап етеді. ... ... олар адам ... ... ... ... ... шақырады.Наразылық шарасына
қатысатын либерал азаматтар барлық египеттіктердің бірігуін қалайды.
Сарапшылардың айтуынша, Египеттің әскери ... ... ... ... ... ... сақтап қалғысы келеді. Әскери кеңес сондай-ақ өз
бюджеті азаматтық үкімет бақылауына өтуін қаламайды.
Хосни Мүбәрәкті сотқа ... ... па, ... ... Post ... АҚШ ... қауіпсіздік консулдығы Таяу ... ... ... ... ... ... ... сотқа
тартылуына қатысты білдірген ойларын жариялапты. АҚШ ... ... ... ... түбі биліктен кететінін де айтады.
Jerusalem Post («Джерузалем ... ... ... 4-і ... АҚШ ... ... консулдығының бұрынғы қызметкері Эллиот
Абрамс ... ... ... ... ... соты туралы тоқталады.
Ол Хосни Мүбәрәкті қуғындау үлкен қате және Египеттің демократияға қадам
басу талабына кері әсер ... ... ... қуғындау - қате. Бірақ егер оны соттайтын болса, оған
кім кешірім жасайды? Сіз ... ... ... болсаңыз, мұндай
қадамға барар ма едіңіз? Бұл көптеген ... ... ... АҚШ ... «Мүбәрәктің арбада отырғанын көру адамды есінен
тандырады, жағдайы мәз емес. ... бір жыл ... ... болады деп кім
ойлаған? Египеттіктердің көпшілігі шынымен осылай болғанын қалай ма? Олар
бұл мемлекетке қажет деп ... ма? ... ... деп ... ... көп.
Бірақ олар нақты қанша, 75 пайыз ба, әлде екі ақ пайыз ба?» дейді ол.
Қазіргі билікті орнынан түскен президентті ... ... екі ... ... ... пен жәбірлеуге құрылған бұрынғы режимге ... ... басу және сол ... ... де ... айып ... ... - дегенді айтады. «Халықтың көпшілігі Мүбәрәктің жазалануын
қалайды. Бірақ меніңше, басқалары «егер Мүбәрәк жазаланса, өзіміз ... ... ... сенімде. Мүбәрәк пен оның ұлдарының тордың ... ... ... ... ... қанады. Әскерилер мен бұрынғы
үкіметтің көптеген ... үшін ... ... ... ... айтуынша, Хосни Мүбәрәк жасаған нақты қылмыс - оның Египетті
30 жыл билеп, мемлекетте «Мұсылман ... ... ... ... ... ... ... Бұл - Египеттің болашағына қарсы ... ... он жыл ... ... ... ... ... көзін жояға
тырыспады. Хосни Мүбәрәк ... ... ... ... 150 ... 80 ... ие бола ... деп келеке етіп
ойнайтын. Египет осы 30 жылда тұрақты, қалыпты үкіметпен расымен де алға
ілгерілейтін еді. ... ... ... олай ... - ... ... ... қозғалысы сөзсіз миллиондаған египеттіктерге үндеу
тастайды. Бірақ бұл египеттіктер «Мұсылман ... ... ... ... ма? ... Сауд ... сияқты елде
өмір сүргілері келе ме? ... ... ... ... қозғалысының
қаншалықты радикалды екендігін түсінбеген бе? ... ... ... қозғалыс. Басқалары енді ғана оянып жатыр және олардың ұйымдасуы
үшін бес, я он жыл ... ...... АҚШ ... ... ... ... Таяу Шығыс бөлімінің бұрынғы бастығы
Эллиот Абрамс ... ... ... жатқан Сирияға қатысты ... ... ... күні ... тек енді оның ... ... уақытқа
созылатыны белгісіз" дегенді айтады. «Башар әл-Асад режимінің қанша уақытқа
шыдайтынын білмеймін» дейді ол. Біз ... ... ... да кеш ... ерте
болып кетуін ойластыруымыз керек. Себебі ол ұзаққа созылса, діни соғыс
болып кетеді. Ол жарты, бір ... бір ... ... ... ... ... ме, кеш пе армияға сызат түсіп,оппозицияның ұйымшылдығыартабереді»,-
дейдіАбрамс.
Тамыздың 2-сі күні ... ... ... ... ... ... діни ... генералдарымен сөйлесіп, егер Башар әл-
Асад биліктен кеткен жағдайда көпшілікті құрайтын ... ... ... ... ... шақырғанын жазады Jerusalem Post.
Абрамс Дамаскіге қарсы санкция енгізу тиімді болатынын айтыпты. ... ... ... болу үшін ... өзге елдерді де тартып жатыр.
Абрамстың ойынша, наразылық танытушылар Башар ... ... ... ... алдын алатын - АҚШ емес, сүнниттердің өздері болу керек.
Америкалықтар мен еуропалықтар ... яғни ... және ... ... ... "Бұл - діни ... ... әл-Асадтың сыбайластарына қарсы наразылық. Біз әлеуидтерге қарсы
ешнәрсе істемейміз" деп ... ... - ... АҚШ ... ... Таяу Шығыс бөлімінің бұрынғы бастығы Эллиот Абрамс.
ІІ.Әлемдік ақпарат кеңістігіндегі саяси проблемалардың бейнеленуі.
2.1 XXI ... ... ... ... Әли мен ... Мүбәракты тақтан тайдырған Тунис пен Мысыр халқының
түпкі мақсаты орындалғанымен, төңкерістердің салдарымен күресу оңайға соғып
отырған жоқ. ... ... ... шаш ... Төңкеріске дейін ІЖӨ – 2
700 АҚШ доллары, ал халқының 20 ... ... ... ең ... ... ... мен 2,58 млрд евро ... кенелген Тунистегі
жағдайды қалпына келтіру үшін біршама уақыт қажет. Мысырдағы құжаттардың
енді ғана қайта жазылып жатқаны мен Тунистегі ... ... ... ... ... бұл болжамның салмағы арта түсетіндей.
Ең жоғарғы лауазымда қызмет етуден 42 жылдық еңбек өтілі бар Муамар
Каддафидің қыңыр мінезі мемлекетке зор шығын ... ... ... отыр. Елдегі қақтығысты шетелдік сарапшылар азаматтық соғысқа
балап, Триполидегі төңкерістің салдарымен күресу тіпті қиынға соғатынын
болжауда. Каддафидің саяси шешімі Ливияны ғана ... ... ... де ... ... ... БҰҰ-ның Ливия басшысына қарсы
салған санкциясы біршама мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне нұқсан
келтіріп отыр. Тұтас Еуропа қара алтыннан қағылса, Түркияның әлемге әйгілі
құрылыс ... мен қару ... ... ... ... сомада
келісімшарт жасасқан Ресей үкіметі зардап шегіп отыр. Ливия
жамахириясындағы жағдай ушықпаса, жақын арада жақсаратын түрі көрінбейді.
Бұрынғы әділет ... ... ... Жәлел Бенгази де үкімет жасақтап
жатыр. Оның үкіметінің күші Каддафилер әулетінің жақтастарынан күшті
болмаса, әлсіз емес. Демек, Ливиядағы ... ... одан әрі ... ... ... ғана ... әлемнің өзге елдеріне де тигізуі бек мүмкін.
Ливиядағы қарулы қақтығыстан жан сауғалаған босқындардың саны қазірдің
өзінде 100 мыңға дейін жетті. Босқындар шекараны ... ... ... ауыр ... ... кешіп жатқан Мысыр мен Тунистен пана іздеп жүр.
Апай-топай билікті ауыстырып тастамаса да, Йеменде де ауық-ауық
әлеуметтік қақтығыстар болып тұрады. Мысыр, Тунис, ... ... сең ... Қаңтарда бір толқып басылған халық өткен
аптада қайта көтерілді. Осы уақытқа дейінгі қақтығыстардан 19 адам ... ... ... ... халыққа қарсы қару қолданған.
Йемен халқының басты талабы – 33 жыл билік басында отырған Әли ... ... ... ... ... ... деп ... пен жаппай жұмыссыздықты атайды. Мұнайлы мемлекет болғанымен,
Йеменде ІЖӨ жан басына шаққанда – 2500 доллар. ... ... көп ... ... ... кетуі мүмкін. Оның басты себебі – Йемендегі ең ық¬палды
хашид тайпасының оппозиция ... ... дәл ... ... Оманда да қайталануын жоққа
шығармай¬ды. Ел астанасына жақын маңдағы Сухар қаласындағы қарапайым халық
пен полицияның арасындағы қақтығыс адам ... алып ... 1970 ... ... басындағы сұлтан Кабус бен Саидке халықтың өкпесі қара қазандай.
Жексенбі күнгі қақтығыстан шеруге қатысқандардың екеуі оққа ұшты. Адам
шығыны ... ... ... ... Омандағы жағдайдың
ушығатын түрі бар.
Солтүстік Африкадан басталған толқу¬лар тізбегі өзге құрлықтарға да
жалғасуда. Беріде – оңтүстік-шығыс Азия (Йемен, ... ... ... ... ... күні ... адамдар тобы Конго
Демократиялық Республикасының тұрақтылығына қауіп төндірді. Жозеф ... ... ... ... арасында алты адам полиция
қолынан қаза тауып, қалғаны қолға түскен. Тұрақсыздық кәрі құрлыққа ... ... ... ... жеті ... ... бір мезетте
үкіметке қарсы акция ұйымдастырылды. Загребтен басталған бүлікке ... ... желі ... ... ... салмақты болжам бар. Құрлықта
жас мемлекеттердің арасында дамуы жа¬ғынан алда келе жатқан Хорватиядағы
жағдай қауіпсіздікке екі шоқып бір қарайтын Еуропаны ойаландырып ... ел ... ... ... 18 ... ... бар Каирды
мародерлер мен тонаушылар жайлап алғаны, демонстранттар мен ... ... ... ... назарын аударып отыр. Ежелгі өркениет елі
Мысырдың ... ... тұр. ... ... ... ... жаппай наразылығына ұласып, қала өртке оранып, Каирдың шетінде
қайыршылық күн кешіп жатқан жарлы-жақыбайлар орталық көшелерге қаптап,
дүкендер, банктер және байлардың ... ... ... ... ... ... ... осындай жағдайды пайдаланып, бостандыққа бұзып-
жарып шығып, тонаушылар топтарына қосылды. Каирға басқа елдімекендерден
автобусқа тиеліп келіп, ... ... ... ... көп. ... ... ... қатысушылар саны бірнеше есе көбейіп, естілері
фараондар дәуірінің баға жетпес ... ... ... ... қорғауға кірісті. Соның өзінде Тутанхамонның семсері және әшекейлері
ұрланып, фараон мумиялары бүлінді.
Елдің барлық ... ... ... ... Каир, Александрия
және Суэц қалаларына бронды техникамен әскер кіргізілсе де, жағдай ... ... ... мен халық жаға жыртысып жатса да, әскер қимылдары
баяу. Жауынгерлер қала ... ... ... ... ... ... ... бақылауға алып тұр.
Египет президенті Хосни Мубарак жұма күні кешкілік үкіметтің отставкіге
кеткенін ... ... ... ... ... ... Ахмад
Шафикті премьер-министр етіп ... ... ... ... ... ... ... етуде.
Сыртқы елдер пікірі:
Сарапшылар Тунистегі «ақжұпар» революциясы Иемен, Алжир, Марокко және
Иордания елдерінде жалғасуы ... деп ... ... ... еді. 25 қаңтарда басталған халық наразылығы жұма және ... ... ... ... бірқатар мемлекет басшылары, атап
айтқанда, Франция президенті Николя ... ... ... ... және ... ... Дэвид Кэмерон Хосни Мубараққа
шеруге шығушыларға қарсы күш қолданбай, демократиялық реформаларды ... ... ... ... ... ... теледидар арқылы жолдаған
үндеуінде, таяу уақытта елді демократияландыру, өмір сүру ... ... ... ... ... уәде ... кеш ... еді. Көше
қақтығыстарында 150-ден астам адам қаза тауып, 4 мың адам жарақат алды.
Сенбі күні ... ... көп ... ... ... күшейді. Егер көше
шеруі жалғаса түссе, шетелдік инвестиция ... ... ... тоқтап,
экономика құлдырап, әлеуметтік жағдай асқына түседі.
Египеттегі бүліншілікке сыртқы күштердің ықпалы бар ма? АҚШ президенті
Барак ... ... ... ... Хосни Мубараққа көпшілік
талаптарын орындап, саяси, экономикалық және әлеуметтік реформаларды ... ... ... ... ... Батыс мүддесі қабаттасып жатты.
Ресейдің ЕО-дағы өкілі, Федерация ... ... ... Лихачевтің
пікірінше, соғыс дүниені, әсіресе жоғары сапалы ... ... ... ... бөлісуге арналған. Ал Берлускони, Саркозидің және басқа
батыс ... ... ... жақсы білген Каддафи өлуге тиіс
еді. Солай болып, 69 жасар ... ... ... ... ... ... ... Таяу Шығыс аймағын өз бақылауынан шықпайтындай ушыққан жағдайда
ұстағысы келеді. ... ... бір ... ... АҚШ ... ... ... уысында ұстап, экономикалық дағдарыстан шығу үшін оған
ғаламдық соғыс пайдалы. ... ... ... 1933 ... ... ... кезек кімдікі? Иран ба, Сирия ма? Әлем осыған ... ... Иран шын ... ... ... бағасы қалыптасуына ықпал
жасайтын ел. Тегеран мен Тель-Авив қазір соғыс ... ... ... ... не ... жағы ... ... беті АҚШ пен Израиль болып, сөзбен салғыласып,
бірін-бірі қорқыту өз шыңына жетті. ... сыр ... ... ... ... Аятолла Әли Хаменеидің қаһарлы мәлімдеме ... ... ... ... ... ядролық нысандарына шабуыл жасаймыз деген
қоқан-лоққысы түрткі болды. МАГАТЭ-нің Иранның ядролық бағдарламасының дами
түскендігі ... ... да отқа май құя ... ... бірі Әли ... «Біздің жауларымыз, атап айтқанда,
сионистік Израиль, Америка және оның одақтастарының кез ... ... ... ... ... ... ... жауап берілетінін білуге тиіс…
Революциялық гвардия, әскер және біздің халық ... ... ... ... ... ... береді» деген сөзін жалпақ жұртқа жаюы тегін
емес.
Иран АҚШ әскері Бағдатқа кіргенде бас сауғалап қашып, ... Ирак ... ... берік, ұлты намысшыл ел. Оған шабуыл жасау
үшін мүмкіндіктерді әбден саралап, он ... мың ... ... ... мен ... ... ... әскери жұдырықтарын түйіп,
текетіресуде. Израиль алысқа жететін зымырандарын сынақтан өткізіп, Иранның
ядролық нысандарын көздеп отыр.
Өз ... Иран ... кез ... ... тойтаратындарын,
стратегиялық нысандарының алынбас қамал ... ... ... ... жер ... 200-300 метр ... ... Ал Аятолла
Хаменеи айтқан «темір жұдырықтың» тегеуріні қандай? Иранның ... ... ... Иран ... ... технология жағынан аса ... ... ... рухы және ... ... берілгендігімен
ерекшеленеді. Иран халқының агрессия кезінде өз көсемдерінің маңына
топтасатыны ... Иран шын ... өз ... ... шығынға ұшырата
алады. Аймаққа, Иран шекарасына жүз шақырымға ... ... ... ... ... ең ... ... төнеді. Тегеранның
орта қашықтықтағы «Шехаб-3» зымырандары Израильге еркін ... Оған ... араб ... ... ... беделді Иранға шабуылды қолдамайды.
Иранда ең болмағанда сонау шах Реза ... ... ең кемі ... ... ... ... Ол ... Иран АҚШ-тың Таяу шығыстағы басты
одақтасы болды.
Бірқатар сарапшылар Ислам республикасына қарсы әскери ... ... ... аздығын айтады. Израильге өз бетінше, ... ... ... ... ... Ормуз бұғазы арқылы әлемде
өндірілетін мұнайдың ең кемі 35 ... ... ... ... ... жолы ... жабылады. Бұл ғаламшарға энергетикалық қауіп
төндіреді. Дамыған ірі өнеркәсіпті ... ... ... ... мұнай осы жолмен тасылады.
Егер Израиль шынымен Иранға соғыс қимылын бастаса, Америка қолайсыз
күйге түседі. Вашингтон бір жағынан ЕО-ны ... ... ... ... Ирак пен ... қоса үшінші соғыс өртін сөндіруге мәжбүр
болады.
Израиль Иран атом ... ... ... ... деп ... ... президенті Шимон Перес, премьер-министрі Биньямин Нетанъяху,
әсіресе қорғаныс министрі Эхуд ... ... ... ... жеткіліксіз, оның
Натанздағы және Бушердегі атом нысандарын жою қажет деп құлшынып отыр.
Ұлыбритания ... ... ... ... ... Рождество немесе
жаңа жылдың алғашқы күндері басталатынын жариялап та жіберді.
Израильдің Иранмен ... ... өрті ... ... аймақты
тасталқан етіп, біржолата күйретуі мүмкін. Аталған екі елде ... ... ма, жоқ па, ... бір ... ... ол ... бүкіл әлемге қауіп
төндіретіндігі.
1970-жылдардың басында араб қауымдастығында «мұнай қаруын» саяси ... ... шешу ... ... ... шақырулар көбейе
түсті. Жеке айтсақ, 1972 жылдың жазында «бірінші қатарлы» саясаткер, Египет
президенті Анвар Садат мұнай ресурстарын күшті саяси ... ... ... ... тұңғыш рет «Мұнай мен саясат біртұтас» деген формуласын
жариялады.
Анвар Садат билік басына 1970 жылдың қыркүйегінде аты аңызға ... ... ... ... 52 ... ... ... келді. Ол іс жүзінде
Насердің Адриатикадан Парсы шығанағына дейін созылатын мемлекет құру сияқты
панарабтық идеяларынан бас тартып, ... ... ... ... Египеттің халықаралық аренадағы позицияларын нығайтуды санады.
Әсіресе 1967 жылғы ... ... ... тапқаннан кейінгі
кемсітілген державаның негативті имиджінен арылу ... ... ... ... келіссөздерден кейін 1972 жылдың соңында
Садат әскери қимылдарға көшуді ұйғарды. 1973 жылдың ... ол ... ... ... бірге египет-сирия әскери ... ... ... кірісті.
1973 жылдың 23 тамызында Садат күтпеген жерде Сауд Арабиясына аттанып,
қатал ... ... ... ... ... ... соғысу
жоспарымен бөлісіп, Сауд Арабиясы тарапынан көмек сұрады. Садат ... ... ... ... ... ... миллиард доллар бөлуге уәде
беріп қана қоймай, сонымен қатар соғыс барысында «мұнай қаруын» ... ... ... ... ... ... күні ... Saudi Aramco
мемлекеттік компаниясынан мұнай өндірісін ... 2 млн ... ... АҚШ ... ... ... ... жағдайға алып келетінін зерттеуді
талап етті.
1973 жылдың 6 қазанында еврейлердің ... ... ... 222 ... ұшақ ... жіберілді. Олардың басты нысаналары
Суэц каналының ... ... мен ... ... ... басқару пунктілері мен позициялары болды. Бірнеше ... ... ... ... 3 ... ... қару оқ жаудырта бастады. Бір
уақытта сириялық ұшақтар Израильдің солтүстік аудандарына соққы жасады,
содан соң 700 ... ... ату ... ... 1973 ... ... басталды.
Соғыс қаупі көптен бері сезілгенмен, Израильге шабуыл барлығы үшін
күтпеген жағдай болды. Мәселен, ... ... ... ... Нью-Йорктегі
35-қабат Waldorf Towers ... ... ... жатқан жерінде
көмекшілері оятқанда ғана білді. Тез ... ... ... кездесіп,
Ричард Никсонмен Израильге «ауа-ауа» класының зымырандарын ... ... 18 ... ... Израильдің жеңісімен аяқталды. Бірақ жеңіс
«Пирр жеңісімен» бірдей болды. Арабтың мұнай экспорттаушы ... ... ... ... ... ... ... бойынша «соғыстан
кейін қалыптасқан әлемді қайтымсыз ... ... ... ... ... 1973 ... 20 қазанында соғыс мәресіне
жетіп қалғанда жариялады. Мұнай өндірісі күрт шегеріліп, алдымен АҚШ ... ... ... ... мен ... ... экспорты тоқтатылды.
Кейінірек эмбарго күші Шығыс ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы саясаткерлер мен бизнесмендер
Йом-Киппур соғысы сияқты үшін ... ... ... Бірақ осылай болатынын
алдын ала болжауға болатын еді. ... араб ... ... бері ... ... осы ... 1967 жылы ... сәтсіздікпен аяқталған
талпыныс жасаған болатын.
Басында король Фейсал және басқа да консервативті араб басшылары АҚШ-
қа ашық ... ... ... ... АҚШ ... 2,2 млрд ... бағамен 10 млрд доллардан астам) қаржылай көмек бергенде өзгерді.
«Мұнай қаруын» қолданудың әсері таңқаларлықтай болды. ... ... ... мен ... ... тек Таяу Шығыста ғана емес, сонымен
қатар бүкіл әлемде өзгертті. Тұңғыш рет ... ... ... ... оның ... соның ішінде ОПЕК-ке қаншалықты тәуелді екенін
түсінді.
Эмбарго жарияланғаннан кейін бір апта ішінде мұнай ... ... ... 11 ... ... ... рет әлемдік экономика жаңа құбылыс
– стагфляциямен танысты. Мұнайдың қымбат ... аса ... ... ... және ... ... ұзақ мерзімді тапшылығы ыңғайсыздықтың
көзіне айналды. ГФР мен АҚШ-та жанармай толтыру бекеттерінде ... ... ... ... бензин болған жағдайдың өзінде шектеулі
көлемде сатылды. ... ... 1975 жылы ... рецессиямен
сүйемелденген жаһандық экономикалық құлдырау басталды: кәсіпкерлер жұтады,
жұмыссыздық саны өсті, орта тап ... ... ... ... ... құрылымы шұғыл өзгеріп, энергия қорын жинақтау
мәселесіне көңіл бөліне бастады. Осы ... ... ... атом электр
стансалары салынып, жел двигательдері мен күн батареялары қолданысқа ие
бола ... АҚШ пен ... ... ... ... ... қорын жинақтай бастады.
1974 жылы БҰҰ «жаңа ... ... ... ... жариялады. Резолюция бойынша «ресурстар, сауда және нарық бір
келкі бөлінетін» болды.
Осы жылы ... ... ... ... ... үшін күрес
басталды. Оңтүстік Қытай теңізіндегі осы архипелаг шамамен 100 ... оның ... ... сапалы мұнайдың қоры табылды. Аралдар Қытай,
Тайвань; Вьетнам, Малайзия және ... ... ... объектісіне
айналды, 1973 жылдан бастап осы державалар 45 аралда өз ... 1974 жылы ... мен ... ... ... ... шайқасы
болды. 1988 жылы қытайлықтар әскерлерді алып бара жатқан вьетнам ... 1984 ... ... ... ... өз ... ... де
жария етті, алайда шиеленіс аймағына бруней әскерлері кірген жоқ.
1980 жылы Ирак ... ... ... Сегіз жылға созылған соғыс
мақсаты мұнайға бай Хузестан провинциясына бақылау ... ... ... жылы ... ... ... баррель үшін 13 доллардан 34 ... ... ... Иран мен Ирак ... ... ... Авиация мен әскери теңіз күштері танкерлер мен мұнай өнеркәсіп
орындарына шабуыл ... ... ... әр ... тиіс ... ... жасалды. Осы кезде АҚШ Парсы шығанағында коммуникацияларды қорғау
бойынша халықаралық күштерді құрды. Осылайша АҚШ ... ... ... ... ... тұрақты контингенті пайда болды.
1988 жылы соғыс ешбір нәтижесіз ... – екі ... ... Ирак араб елдеріне, әсіресе Кувейтке үлкен қарыз
өтеуге жүктелді.
1990 жыл Ирак Кувейтке ... ... Ирак ... ... ... қарызын мұнай сатылымын ұлғайту арқылы өтегісі келді. Алайда бұл
талпыныстар Кувейт тарапынан әрдайым ... ... ... ... отырды. Бастапқыда Ирак шекара маңында әскери ... ... ... бас ... оны ... ... ішінде оккупациялап
алды (1991 жыл). БҰҰ Иракқа ... ... ... ... аяғы мен ... аралығында әлемдегі мұнай бағасы баррель үшін 16 доллардан 28 долларға
көтерілді. Қыркүйек айында 36 долларға ... ... ... ... ету үшін Ирак барлық елдерге мұнайды баррель үшін 21 ... уәде ... жылы ... рет ... ... ... ... – халықаралық
ұйым мемлекеттік төңкеріс болған Гаитиге мұнайды кіргізуге тиым ... жылы АҚШ ... ... ... бұзды деп, жаппай қыру
қаруын жасырын шығарып жатыр деп айып тағып, ... ... ... ... ... ... әсіресе араб елдеріндегі қоғамдық пікір
опреацияның ... ... Ирак ... ... ... ... гипотезаны
ұсынды. Ирак дүниедегі мұнай қоры бойынша екінші орында тұр.
Ислам дiнiнiң ... ... ... араб ... ... ... ... жаппай сипат алуы – әлемде ... ... ... ... ... мен ... өмiр сүрудi
уағыздайтын Алла мен Құранға адал халықтардың билiкке осынша ... ... ... ... ... айғақтаса керек. Себебi
Араб мемлекетiнiң билiк ... өз ... ұзақ ... ... халықтың мұң-мұқтажын ұмытты. Бiр тiлде сөйлейтiн араб халықтарының
басы бiрiкпедi. Олар ислам ... ... ... ... ... айнала
алған жоқ. 1,4 миллиард халқы бар, iшкi жалпы өнiмi Қытайдан кем ... ... ... саясат пен экономикалық ахуалға ықпал етуi жағынан
геосаяси ойыншылардың ең әлсiзi болып қалды.
АҚШ, ... ... ... мен Жапония мұсылман мемлекеттерiне шикiзат
көзi ретiнде қарау саясатын жүргiзе бердi. Кейбiр Ауғанстан, Ирак сияқты
мұсылман ... ... ... ... ... ... ... мүддесi мен мемлекеттiк қауiпсiздiгi" үшiн ... Ирак пен ... көп ... ... уммасы ара тұра алған жоқ.
Мұнайдан зор байлыққа ... Сауд ... ... БАӘ ... ... мемлекеттерi АҚШ-пен одақтасып, өздерiмен бауырлас мемлекеттердiң
интервенцияға ұшырауына ... ... ... жоқ. ... ... 59 ... ... мұсылман мемлекеттерi: Сауд Арабиясы, Иран,
Ирак, Кувейт, БАӘ, Ливия, Катар, Бахрейн бiрiгiп әлемдiк ... ... ... ... ... ... ... алмады.
Өкiнiшке қарай, араб және ... ... ... халқын
қанаумен байлыққа шомылып, елдiң табиғат байлықтарының ... иесi ... ... еңбекшi бұқара назардан тыс ... ... ... осы ... араб ... дағдарысының негiзгi
себептерiне айналды. Араб ... ... ... ... ... Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с.) өсиеттерiн орындау қажеттiлiгiн
ұмытты. Алланың билеушiге өткел аманатын орындамады.
Халық ... ... Араб ... ... халықтың
басым көпшiлiгi асқан кедейшiлiкте өмiр сүредi. Басқарушы ... ... iске ... жоқ. ... ... ... ... елдiң
бәсекеге қабiлетiн күшейтетiн экономикалық реформалар да ... ... араб ... ... мен ... ахуал Қырғызстан
Республикасындағы қиыншылықтармен ұқсас болды. Бұл мемлекеттерде "алдымен –
экономика, содан кейiн – саясат" формуласы жұмыс iстеген жоқ. ... ... ... ғана ... ... ... ... тек экономикалық мәселелердiң шешiлуiне
ғана тiреп қоюға болмайды. Аталмыш мемлекеттерде жүйелiк дағдарыс ... ... ... ... ... ... ... қалуы, әсiресе
Батыстың дамыған мемлекеттерiмен салыстырғанда тiптен көзге түстi. ... ... ... әлем ... ... үдерiстер орын алып
отырған әдiлетсiздiктердi, кемшiлiктердi және қайшылықтарды анық көруге,
түсiнуге мүмкiндiк ... ... ... өмiр ... ... созылуы және
оған билiк иелерiнiң ... ... ... мың ... ... мен
алаңдарға алып шықты. Бейбiт шерулер қарулы қақтығыстарға, ал қақтығыстар
қантөгiстi соғыстарға ұласып жатты.
Солтүстiк ... мен Таяу ... ... ... ... басталып кетуiнiң ... ... ... ... ... ... ... бастады. 1989 ... ... ... келе ... Бен ... ... экономикалық саясатына
наразылық бiлдiрген бiр ... ... ... өзiн ашық түрде жағып
жiбердi. Бұл ... ... ел ... ... ... ... ... жалақының тым төмендiгiне (орташа жалақы айына 32 АҚШ
долларындай), жұмыссыздықтың өсуiне (халықтың 14 ... ... ... ... ... болуы жастарды және зиялы қауым
өкiлдерiн ... ... ... ... ... ... ... ондаған мың адам қатысты. Бен Али режимi билiктен кетуге мәжбүр
болды. ... ... ... iшкi ... өнiмi жан ... шаққанда
9000 доллардан асатын елде ... ... ... және ... қомақты қаржы бөлiнбедi. Байлықты Бен Алидiң ... мен ... ғана ... ... билiктi Тунис халқы асырай
беруден бас тартты. Тунис халқының "революцияшыл үлгiсiн" Египет жастары
iлiп әкеттi.
Египетте ... жас ... ... ... арқылы билiкке қарсы
шеруге шығуға, Тунис көтерiлiсшiлерiн қолдауға ... ... ... жарнамаға ондаған мың адам үн қосып, ел астанасы ... ... ... ... Тахрир алаңы Египеттегi "түрлi-түстi
революцияның" орталығына ... ... ... ... ... ... ... айналдырған алғашқы күш болуымен
ерекшелендi. Араб ... ... ... ... өте жылдам
ұйымдастырды. Сондықтан бұл елдердегi революцияларды "твитерлiк революция"
деп атап жүр. Екi аптаға жуық ... ... ... 1981 ... 30 жыл басқарған Хосни Мубарактың билiктен бас ... ... ... көтерiлiс кезiнде бейтарап саясат ұстанған армияны басқарған
Әскери кеңес мүшелерi келдi. Египеттегi революция билiкке әскери басшыларды
әкелдi. Олар ел ... ... ... ... ... ... ... Тунистегi жағдайға
ұқсас. Жұмыссыздық 22 пайызға жетiп, ... елдi ... ... ... ... ... ... парақорлығынан әбден зардап
шеккен. Кейбiр деректерге қарағанда 808 АҚШ ... ... ... алып ... ... ... жалпы байлығының көлемi 70 миллиард АҚШ
долларына жеткен. Ол осы байлықпен ... ең бай ... ... ... Бiрақ Египет басшысы ресми түрде өз байлықтарының көлемiн осы
уақытқа дейiн ашып айтқан емес.
Египеттегi әлеуметтiк дағдарыс ... ... ... ... 10 ... жуығын құрайтын 8 ... ... ... Каирде олардың 2 мыңдайы iрi ... ... тас ... ... қаза ... жарақат алды.
Египеттегi жағдай ел билiгiнен Хосни Мубарак кетсе де оңалмай отыр. ... ... ... елде ... ... ... және құқықтық
мемлекет құруға бетбұрыс жасауда. Батыстық өмiр сүру мен билiк ... ... ... бас ... ... сыйлығының лауреаты
Мохамед аль Барадейдiң маңайында топтасуда. Ал исламдық құндылықтарды
жақтаушылар ... ... ... ... ... ... ... ұйым болып саналатын "Мұсылман бауырлар" партиясы
билiкке келсе, Египетте дiннiң рөлi күшеймек.
Египеттегi халық ... ... ... ... мен ... ... құбылысы басқа мемлекеттерге жылдам тарады. Йеменде,
Бахрейнде, Ливанда, Алжирде, Сирияда мемлекеттiк билiкке қарсы ... ... пен ... бұл ... ... ... әкелсе,
басқа мемлекеттерде әлi де нәтижелерi ... ... ... ... орын алуда. Ал Бахрейнде революция дiни сипат алып, билiктегi
суниттiк азшылыққа қарсы ел ... ... ... ... сипатталуда.
Бахрейн корольдiгiнде билiкке қарсы көтерiлiстер дiни сипат алуда. 500
мыңға жуық халқы бар 33 ... ... ... жұртының 70% – шийттер.
Елдi басқаратын азшылық – суниттер. Оған корольдiң ... да ... ... берi билiк құрып келе жатқан шейх ... ибн Иса ... ... ... ... ... ... ел астанасы Манамада үздiксiз
шерулер жасауда.
Монархиялық ислам мемлекеттерiндегi бас көтерулерден қорыққан ... ... ... Бахрейнге 10 миллиард доллар көлемiнде әлеуметтiк
көмек бергеннен кейiн 1000 адамнан тұратын ... ... ... ... ... ... ... Бахрейндегi стратегиялық
объектiлердi күзетуге Бiрiккен Араб Әмiрлiктерi де 500 ... ... ... араб ... бiрiккен күшпен шийттер көтерiлiсiн басып
тастауға жұмылуда. Бахрейнде әлi де ... ... ... ... ... ... студенттер мен жастарға иек артуда. Ел
президентi Али Абдолла ... ... ... талап еткен еруiлшiлерге
қарсы оқ атылып, газ қолданылуда. Билiк өз ... ... ... айдап салуда. Бұл елде де билiк пен оппозиция арасындағы
текетiрес жалғасып отыр. Йемен астанасы Санада ... ... ... ... 50 адам ... ... революциялар теориясы тұрғысынан баға берсек, аталмыш
елдерде "жоғарыдағылар бұрынғыдай ... ... ... бұрынғыша
өмiр сүре алмайтындай" ахуал қалыптасты. ... ... ... ... деп те ... Ұзақ уақыт мемлекеттi билеген басқарушы
элита халықтың материалдық әл-ауқатын жақсартатын шараларды тұрақты және
жүйелi ... iске ... жоқ. ... бiлiмiн, денсаулығын, мәдениетiн
жақсартатын әлеуметтiк реформалар ... ... ... жоқ. ... халықты тұрақты түрде қорқытып, басып ұстау саясаты жүргiзiлдi.
Мысалы Египетте, ... ... ... ... ... ... ... жылдар халықтың еркiн өмiрiнiң мазасын кетiрдi.
Басшылардың ұзақ уақыт елдi ... және ... ... ... ... Наразылықтардың ең негiзгi әлеуметтiк-саяси түп-тамыры
осында.
Екiншiден, аталмыш мемлекет басшылары жалпыисламдық бiрлiк идеясын сөз
жүзiнде ғана ... Олар iс ... ... және ... ... Египет, Тунис, Ливия, Сирия сияқты ... ... ... ... ... ... мүдделердi қорғай алмады. Жалпы
араб мемлекеттерiнiң арасында ... ... жоқ деп ... Олар Израильдiң әдiлетсiз соғыстарына тойтарыс бере алған
емес. Сондықтан ... ... ... одан ... ... пен ... ... ұстанған билiктердi құлатты.
Үшiншiден, АҚШ пен оның одақтастары араб ... ... ... ... ... үшiн ... мұнайы Ирактың мұнайынан кейiнгi
арзан табыс көзiне айналмақ. ... ... ұзақ ... ел билеген
басшыларын Батыс идеологиясы адам құқықтарын шектеушi, билiктi өз ... ... ... ... көрсетумен, ұдайы айыптаумен болды.
Американдық "Foreign Policy" журналының ... ... ... ... ... 11 ... Хосни Мубарак 15 ... ... ... ... 8 орын алған болатын. Ал американ сарапшылары
"зұлымдық белдеуi" деп атаған ... ... ... ... Ким Чен Ир бастап тұр. Ал ... ... ... ... ... АҚШ пен ... өздерiне ұнамайтын, айтқандарына жүрмейтiн
мемлекеттердiң басшыларын билiктен ... ... ... етiп ... ... ... ... жасырын атом бомбасын жасады деп айыптаса, осы айып
қазiр Иран басшысына тағылуда. ... және ... ... ... ... ... алынды. Әлемдiк басым держава ретiнде АҚШ
пен оның одақтастары өздерiнiң шикiзаттық және ... ... үшiн ... ... түрi ... ... Ауғанстан сияқты Ливия
да Батысқа бағынатын, бiрақ өз iшi өте тұрақсыз, ұдайы билiкке талас ... ... ... ... Ирак әлем ... 10 ... берсе,
Ливияда 4 пайыз әлем мұнай қоры бар. Осыншама шикiзат ... ... ... ... мақсат тұтып отырғаны шындық.
Төртiншiден, араб мемлекеттерiндегi тұрақсыздық әлемдiк қауiптердi
тереңдете түседi деп есептеймiз. Олар терроризм ... ... ... ... ... (Қазiрдiң өзiнде 6 млн. халқы бар ... ... адам ... ... Египеттен, Тунистен, Сириядан ... ... ... ... тыс ... кету ... бар.
Босқындар тасқыны жергiлiктi жерлерде жұмыссыздық, кедейшiлiк, қылмыс
мәселелерiн ушықтырып ... ... ... ... араб ... ... әлем халықтары үшiн түрлi терiс салдары бар екендiгi
анық.
Бесiншiден, Батыс мемлекеттерiнiң исламдық араб ... ... ... ... әлемi мен христиан әлемiнiң ... ... ... туып отыр. Иракты, Ауғанды, Ливияны тас-
талқан ... АҚШ пен ... ... ... ... топтардың
күресiнiң күшейе түсетiндiгi, яғни әлемдiк терроризм қаупi күшейетiндiгi
болжануда. Каддафи Батыстың шабуылын "жаңа крест ... деп ... ... ... кеше ғана дос ... тiптен оның қолын сүюге дейiн барған
Италияның премьер-министрi С.Берлусконидiң ... оны ... және жау ...... ... ... ... екiжүздiлiктi АҚШ пен Батыс
мемлекеттерiнiң басшылары жиi-жиi қайталауда. Олар үшiн дос жоқ, тек ... және ... ... ... ғана бар
екендiгiн әлем халқы мен ислам мемлекеттерi түсiнетiн мезгiл жеттi. ... ... ... болашағы – Батыс демократиясы. Араб
елдерiндегi көтерiлiстер – халықтық ... ... ... ... ... ... Қазақстанның басқарушы элитасы мен халқы араб ... ... алуы ... ... ... ... Батыс мемлекеттерiмен қазiргi
жақсы қарым-қатынастарымызға алданып қалмауымыз керек. ... ... ... ... ... ... үшiн ғана соғыс әрекеттерiне
баруы әбден ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бар билiк пен халықтың бiрлiгi мен өзара түсiнiстiгiн
нығайта беру ауадай қажет. Ол үшiн билiк ... ... ... ... ... ... ... пәрмендi жүргiзуге тиiс. Ал
экономикалық саясат ел халқының ... ... өмiр ... ... жақсартуға ғана жұмыс iстей беруi қажеттiлiк. Елiмiзде жүргiзiлiп
жатқан сыбайлас жемқорлықпен, парақорлықпен күрес саясаты осы ... ең ... ... ... ... 2011 жылы Ислам конференциясы ұйымына (ИКҰ) төрағалық ... ... ... кейiнгi екiншi орын алатын бұл ұйымға Қазақстан Араб
елдерiн қамтыған, бұрын-соңды болмаған дағдарыс жағдайында ИКҰ ... ... ... ... әр ... ... ... қым-қиғаш ИКҰ-ға
Қазақстан экономикалық жаңару саясатын, әлеуметтiк-саяси ... ... ... өмiр ... ... Қазақстандық даму моделi
ислам мемлекеттерiне қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... үмiт ... ... әлеуметтiк ахуалды араб елдерiмен салыстырар
болсақ, ел халқының жағдайы жақсы екендiгi шындық. Дағдарысқа ұшыраған ... ай ... ... ... орта есеппен 50-150 доллар
көлемiнде болса, бiздiң елiмiзде бұл көрсеткiш 500 доллардан асты. ... ... ... ... ... ... яки 1996 жылдан бастап
ел билiгi Қазақстан ... ... ... ... көтеруге
ұмтылуда.
Бiрақ жасалатын iстер мен шешiмiн таппаған мәселелер әлi де жетерлiк.
Халықтың 20 пайызға жуығы әлi де ... күн ... ... iрi
мегаполистерiндегi "қаланың жаңа кедейлерiнiң" жағдайы өте мүшкiл.
Ауылдардан ... ... ... ... ... әлеуметтiк мәселелерiн
кешендi шешу мәселелерiн қолға алмай болмайды. "Қаланың жаңа ... да ... ... ... ... болып кетуi ықтимал.
Сонымен бiрге, Қазақстанның табиғат ресурстарынан миллиардтап пайда тауып
келген трансұлттық ... ... ... ... табыстарының қомақты бөлiгiн Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... тиiмдi шешудiң маңызы артады.
Дүбірлі дүниенің бір бұрышында тағы бір соғыс шалығының салқыны есіп,
бейбітсүйгіш халықтың көңілін алаңдатқалы біршама уақыт ... Бір ... ... Ирак төңірегіндегі әңгімесі сияқты бастау алған осынау ... ... ... ... арты ... емес ... анық. Өйткені, бұл
алпауыт елдің ешбір сөзі далада қалған емес. Оған осындай ... ... ... ... Ирак ... арты не ... дүйім
жұртшылық біледі. Кіші Бушқа айбар көрсетіп, айбатсынған Саддам Хусеин
тағдырының қалайша аяқталғаны көз ... ... ... ... ... отырған қыры сол бір
Ирактың басынан өткен оқиғаға соқтырмай ма?» деген қауіп ... ... тұр. ... ... ... ... не ... Тағдырларын әуелі
Алла, содан соң Иран мен АҚШ басындағы президенттерге тапсырады да. ... ... де ... ... екі мемлекеттің арасында
жүргізер делдалдықтарына да байланысты екенін ескерсек, онда ... ... ... бұлайша аталған тақырыпты қазбалап, індете жазуымыздың сыры,
жақында АҚШ орталық әскери күші басшылығының бастығы генерал Дэвид ... бір ... егер АҚШ пен Иран ... республикасының арасындағы
ядролық қару жөніндегі әңгіме бір түйінге келмесе, онда ... ... ... ... ... дайын екендігі жөнінде ... та ... ... ... Ирандық әскерлердің АҚШ күшіне қарсы тұратындай
қуаты жоқтығын былай қойғанда, оның ... ... де ... ... ... ... ... көрінеді. Иран ядролық объектілері қаншалықты
мықты қорғаныста болғанымен де, оған ... ... ... американдықтар
үшін түкке тұрмайды екен. Генерал бір ... ... ... ... от ... кто его ... ... боеприппасами и какие силы будут
задействованы» деп те ... Иран ... ... ... шабуыл
басталып кетпегеннің өзінде де, осынау сөздің қаншалықты халыққа ... ... ... деген бір сөздің өзі тұла бойыңды дір
еткізеді.
Жалпы, американдық әскерилердің ниет-құлықтары ... ... ... ... ашу екендігін генералдың жоғарыдағы сөзі-ақ аңғартып ... ... ... ... ... ... аяқ-қолын «байлап» отырған
жағдай, ... ... ... екі ел басшылары арасындағы жүргізіліп
жатқан келісім көрінеді. Яғни, американдық әскерлер өз басшылары тарапынан
бір кездегі ... дүр ... «Fast est» ... ... ... бәрі ... ... дегенге саятын сөз бен іс-әрекетті ғана күтіп отыр. Ал,
ирандықтар болса ... ... ... ... көрсе­тіп-ақ тырысуда. Бірақ, бір кезде Ирак басшысы Саддам Хусеиннің
де Американың дөңайбатына ... та ... ... өздерінің
әскери күштерінің мықтылығын төрткүл дүниеге жария түрде мәлімдей тұра,
арты оның ... ... ... ... әлем ... ... ... да
сондай сын көзбен қарайды. Әрине, Американың өз ... ... ... ... ... ... етіп, олардың өз мақсат-мүдделері үшін
сырттан келетін қандай да ... ... төзе ... ... уақыт көрсетер. Бірақ, бұл дүниежүзі үшін жақсы қадір-қасиет емес.
Американдық шенеуніктер екі ел арасындағы ... ... ... ... ... тым күрделеніп кетсе, Иран тарапынан
болатұғын кез келген қарсылыққа тыйым сала ... алға ... Оған ... ... ... ... ... қоқан-лоқысын қоссақ,
онда мәселе тіпті күрделене түседі. Тіпті, жақында Израиль әскери күштері
өздерінің қаншалықты мықты ... ... ... ... әлем
алдында оқу-жаттығу машықтарын өткізіп, «біздің әскери күшімізді байқаңдар»
дегендей сыңай ... ... ... ... ... егер ... ұйымдардың талап-тілектерін орындамаса осы елге орналасқан
ядролық объектілерді әуеден шабуылдайтындықтарын да ... ... ... тарапы болса, АҚШ генералы Дэвид Петреус пен ... ... ... қорқытуға толы сөздерді асығыс айтылған пікір
ретінде қабылдап, олардың ядролық объектілерін атқылаймыз дегендерін ... ... ... ... Майкл Маллен болса, АҚШ әскери
күштері штабы басшыларының бірлескен ... ... ... ... ... қару жасау жолындағы іс-әрекеттеріне қарсы екендігін
ашық айта келіп, аталған мәселе дипломатиялық ... ... оның ... ... ... күмән келтірмейді.
Өткен жылдың аяғында Иран МАГАТЭ, АҚШ, ... және ... ... ... объектілерге байланысты айтылған ... ... ... ... осы бір ... ... ... шығып жатқан әңгіменің басты өзегі болып отыр. Мұның арты, екі ел
арасындағы үлкен қақтығысқа да бастауы бек мүмкін. ... ... ... бейбіт мақсат-мұрат емес, оны көрші елдерге қыр көрсету үшін
ядролық қару ... ... ... ... құндылық ретінде
қабылдануы үлкен соғыстың бастамасы болып кетуі әбден ықтимал. ... Иран ... ... ... ... өз мемлекетінің алған
бағыттарынан қайтпайтындықтарын мәлімдеп қана қойған жоқ, ... ... ... орынсыз екендіктерін алға тартып отыр.
Соған қарағанда, бір-біріне қырын қараған екі мемлекеттің өзара келісімге
келе ... тым қиын ... ... ... ... Иран ... Қауіпсіздік және Сыртқы саясат жөніндегі комитетінің төрағасы
Алаэддин Боруджерди ... өз ... ... ... ... ой-
пікірлері Америка тарапынан, сондай-ақ басқа мемлекеттер тарапынан қолдау
көрмесе, мұсылман ... ... ... ... ... ... ... арттыратындығын мәлімдеді. Бұл – ирандықтардың уран
өндірудегі бағыт-бағдарынан еш ... ... ... ... де, ... кездегі Пентагон мен Тегеран, ... ... көзі ... ... ... ... ... қаншалықты екендігін уақыт көрсетер. Бірақ, осы үш
мемлекеттің ... ... ... өзі ... ... Қазіргі
дүниежүзін сонау бір жылдардағы «коммунизм» елесіндей кезген ... ... ... қатты алаңдатып отыр. Сондықтан да, қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ... қоятын елдер үшін бейбітшіліктің құны көк
тиын екендігін анық аңғартады. ... оның ... ... ... ... АҚШ-тың тұрғандығын алға ... ... ... ... ... па деп те ... саясаткерлердің пікірлері түптің-түбінде АҚШ пен Иран арасында
бір қақтығыстың болатындығы жөнінде бір ... ... Оған ... ... және ... дүр ... АҚШ әскери күшінің генералы Дэвид
Петреус пен адмиралы Майкл Малленнің жоғарыдағы ... ... ... ... дегенде де, бүгінде Иран мен Америка ... ... ... еш ... да ... ... Бізге тек әліптің
артын бағу ғана қалып отыр.
Қазақстандық сарапшы ... ... бұл ... орын алу ... ... және оның ... ауыр болатынын айтады. «Израиль ... ... ... ... ... ... ... бұл аймақтағы әскер
саны 1991 жылмен салыстырғанда едәуір артты. Сауд ... мен ... де ... Сондықтан соғыс болса ол Иран мен АҚШ және оның араб
одақтастары арасында болады. Бірақ бұл ... ... мен Ирак ... ... ... оған ... ... Себебі Иран бұл
соғысқа көп уақыт дайындалды», – деді саясаттанушы Сұлтан Әкімбеков.
Отандық сарапшылар бұл мәселенің шын ... ... бара ... Жиын ... ... мен ... ... қару иеленуге
болады, ал Иранға неге ... ... ... сөз ... ... ... ... Досым Сәтпаевтың пікірінше, Каспий аймағына жақын уақытта
әскери соғыс қауіпі ... ... жоқ. ... ... бола қалған жағдайда
«Каспий маңындағы елдерге төніп тұрған ең үлкен қауіп ... ... ...... ол. Оның ... ... да ... жағдайда
тұрған Каспийдің экологиялық ахуалы тұрақсыздық орын алған жағдайда тіпті
қиындап кетуі мүмкін. ... ... ... су ... ... жатыр,
оның залалы көп уақытқа дейін созылады. «Экологиялық апат орын алатын
болса, ол экономикалық ... да ... ... ... ... балығы
шаруашылықтары жолға қойылған елдер үшін бұл айтарлықтай қиындықтар
тудырады», – дейді ... ... Оның ... ... маңы ... апатты мәселелерді шұғыл шешудің жолдары қалыптаспаған.
Кеше ғана Әзірбайжанның қорғаныс ... ... ... ... ... да бір әскери ... ... ... ... өзінің
территориясын Иранға қарсы күштерге бере алмайды», – деп ... ... ... Иран мен ... ... ... салқындық бар
екенін ескерсек, бұл мәлімдеменің маңызы арта түседі.
Естеріңізде болса, бұған дейін ... ... да ... оның ... ... әуе базасын Иранға шабуыл ... ... бере ... жеткізген бола¬тын. Осыдан екі
апта бұрын Пәкістан президенті Асиф Әли Зардари да осы ... ... ... ... елдер Иранға агрессия көрсететін болса, біздің
еліміз Иранға қолдау көрсететін болады», – деді ол. ... ... ... ... беру ... ... әскери, саяси және
экономикалық тұрғыдан парсыларға қолдау көрсетуге де уәде ... ... ... АҚШ пен ... ... ... ... бұл
мәлімдеме де үйреншікті пікір емес екеніне көз ... Кеше ... ... ... ... ... бір жиынның үстінде
«Иранмен соғыс бас¬талған жағдайда біз қарап қалмаймыз. ... ... ... – деп ... ... ... ... қол¬дайтынын бұған
дейін де сан рет ашық білдірген болатын. Ал Қытай ... ... ... ... ... үшін кез ... ... дайын
екен¬діктерін әлдеқашан айтып қойған. Қысқасы, дәл қазір аймақтағы ... ... ... ... ... ... ... бола қалған жағдайда тек
Грузия ғана ... ... ... ... алуы мүмкін. Алайда оның
өзі белгісіз.
Бұл мәселеге Қазақстан да селқос қарап отырған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... «Нұр Отан»
ХДП-нің Парламентаризм институтының директоры Болат ... ... ... ... үлкен алаңдаушылық білдіреді және Иран, АҚШ ... ... ... ... ... ... ... Ең алдымен,
ядролық қару-жарақ төңірегіндегі дау-дамай ... ... ... ... ... ... әкелуі мүмкін. Сол себепті
Иранмен Каспий ... ... ... ... мемлекеті мәселенің
бейбіт, дипломатиялық жолмен шешілуіне мүдделі», – дегенді айтқан болатын.
Ал Қазақстан Президенті ... ... ... ... ... ... арасында келіссөздер жүргізуге өзінің көмегін беру
туралы ұсыныс жасады.
Дегенмен ... ... етіп ... батысты байқаған жоқпыз.
Кері¬сінше, батыста сол соғыстың орын алуына ... ... көп ... дәл ... жағдайда Барак Обаманың өзі екі ... ... өзін ... ... ... ... ... қолдайтын күштер
Барак Обамаға саяси қысым жасап, «не ол соғысты қолдайды, не өзі қолдаусыз
қалады» деген талап ... ... ... ... ... ... Елді 30 жыл ... тергеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Хосни Мубарак үкімет басына 1981
жылы оның алдында болған ел басшысы Анвар Садатты өлтіргеннен кейін ... ... ... ... Хосни Мубарак сол кезде ... «Өз ... ... ... Мубарак содан 30 жыл бойы ... ... Ол ... құрған заманда елде төтенше жағдайлар туралы заң
жүріп, адамдар жазықсыз ұсталып, ... бір ... ... ол ... ... іс ... әскери сотпен сотталып отырған. Бұл заң
бойынша «қоғамның қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ел
референдумында төрт рет президент болып сайланған және ... де ... ... ... ... ... ... елде революция басталып, Мубарак
өз орнын кіші баласы Гамальға ... ... ... Каир, Александрия
және басқа да қалаларда бір мезгілде басталған көтеріліс 18 күн ... ... ... ... ... ... адам ... шайқаста қаза тапқан. Мубарак халықты ... жаңа ... те ... және өзі ... ... ешқандай сайлауға
қатыспайтынын да айтып бақты.
Дегенмен 11 ақпанда ол тағынан кетуге мәжбүр ... Ал ... ... ол үй ... ... ... ... оның екі баласы да
тұтқындалады. Қазір бұл үшеуі де елде сыбайлас жемқорлықпен ... ... егер ... бұл ... ... ... болса, оған өлім
жазасы берілетіні сөзсіз.
Зин эль-Абидин Бен Али, Тунистің бұрынғы президенті. Елді 23 ... ... ... ... Зин ... Бен Али ... ... 1987
жылғы төңкерістен кейін келеді. Бен Али 1994 жылғы сайлауда жалғыз кандидат
болып ... ... Ал ... 2002 ... ... ... бойынша президент үш және одан да көп мерзімге сайлануға рұқсат
етіліп, оның ел басқару жасы да ... 75-ке ... ... Бен Али үкімет басында ұзақ уақытқа дейін отырады. Ал ... және ... ... ... ... президент пен оның
жұбайы Лейла ... ... ... 2010 ... желтоқсан айында болған төңкерістермен бірге Араб
елдерінің толқулары басталды. Көшелерге шыққан ... ... ... пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы өз наразылықтарын білдірді.
Араға үш апта салып көтерілісшілерге ... бере ... Бен ... ... бірге көрші Сауд Аравиясынан саяси баспана сұрауға мәжбүр болды.
Сөйтіп, ол 14 ... ... ... кетеді. Маусым айында Бен Али ... ... ... ... деп ... ... 35 жылға сотталады
және елге келтірген зияны үшін ... 65 млн ... ... ... ... елде ... 30 шақты туыстары тез арада тұтқынға алынады. Сот үкімі
шыққаннан ... Бен Али ... ... рет ... жасап, өзінің еш кінәсі
жоқ екенін және Сауд ... ... ... оны ... алдап
мінгізгендерін жария етеді. Оның Швейцария банкінде сақтаған ондаған
миллион доллары бар ... ... ... ... бұғау салынады.
Дегенмен де Бен Али мен оның жұбайы елден 60 млн долларға ... ... ... ... алып ... ... Кот-Д'Ивуардың бұрынғы президенті. Елді 11 жыл басқарды,
қазір тұтқындалып, түрмеде отыр. Лоран Гбагбо 2000 жылы Кот-Д'Ивуарда өткен
президент ... ... ... ... ... Оның ... мерзімі
2005 жылы бітуі керек болған, бірақ Гбагбо келесі ... ... ... ... солтүстігінде дүмпулер басталып, 2002 жылдан бері халық қайта-
қайта көтеріліске шығып ... ... 2010 ... ... президент сайлауында екінші турда Гбагбо өзінің
қарсыласы бұрынғы премьер-министр Алласан Уаттерден жеңіліп қалады.
Бірақ та ... ... ... ... ... ... сайлау
қорытындыларын Гбагбоның пайдасына шешіп, жеңісті Гбагбоға береді. Кот-
Д'Ивуарда қайтадан тәртіпсіздіктер ... ... ... ... үкіметі көшеге шыққан бейбіт халыққа оқ жаудырып, көтерілісті
баспақшы болады.
Сол кезде Human Rights Watch ... ... ... ... ... ... қарсы жасалған қылмыс деп бағалайды. Бұл ... ... ... ... ... ... 10 ... Гбагбоның сарайына шабуыл
жасап, оның әскери ... ... ... ... ... сәуірде Гбагбоның өзі де тұтқынға түсіп, түрмеге қамалады. Тұтқынға
түсердің алдында Гбагбо ... ... ... өз ... ... ... қаруларын өткізуге бұйырады, халықты тыныш өмір сүруге шақырады.
Саддам Хусейн, Ирактың бұрынғы президенті. Елді 24 жыл басқарды, өлім
жазасына ... жылы ... ... ... Ирак ... ... партиясы
басқарады. Ал Саддам Хусейн сол партияның белсенділерінің бірі болып, вице-
президент ... ... ... ... ол елдің ішкі қауіпсіздігін,
арнайы әскери қызметтерді және армияны өз қарамағына алады. 1979 жылы ... ... бас ... оның ... ... ... ... келген Саддам арада бір апта өтпей ... ... ... ... 68 жоғары лауазымды адамды «қаскүнемдікпен
айналысқаны үшін» тұтқынға алып, 21 адамды өлім жазасына тартады.
Сол кезде Саддам Хусейн өз ... «Біз ... ... дәуірді бастан
кешіп жатырмыз»,- деген еді. Саддам Хусейн режимінің құрбаны болған
адамдардың ... саны ... олар ... асып ... 1988 ... ... болған күрттердің газдық шеруінде 5000 адам қаза табады.
Ал атақты «Анфаль» операциясы кезінде бірнеше жүз мың күрт өз ... он ... ... адам ... ... ... Иран-ирак соғысы кезінде 300 000 адам қаза
тауып, ... ... ... ... ... жүз мыңнан астам адам қаза
табады. Ондаған мың адам Ирак түрмелерінде зорлық көріп, ... ... 2003 жылы ... ... ... ... ұйымдастырады, ал сәуір
айында жаяу әскер Багдад қаласын ... ... ... Хусейн үкіметін
құлатады. Оны 2003 жылы желтоқсан айында қолға түсіреді.
Халықты жазықсыз қырғаны үшін 2005 жылы ... ... ... ... сот ... бойынша ол өлім жазасына кесіледі. Түрмеде отырған Саддам
өлер алдында Құран ... ... өлең ... 2006 жылы 30 ... Хусейн дарға асылады. Бұл процесс бейнефильмге түсіріліп, Ирактың
барлық телеканалдарынан көрсетіледі.
Сербия ... ... бола ... ... ... 1999 ... айында бұрынғы Югославияда адамзатқа жасаған қылмыстары мен геноцид
үшін БҰҰ-ның ... ... ... ... ... бойынша
жауапқа тартылады. Оны Косовода ... ... ... ... ... ... ... деп және Сребренице қаласында 8000 мың
Босния мұсылмандарын жазықсыз өлтіргені ... ... ... ... ... ... ... операцияларын жүргізгені үшін
айыптады.
НАТО әскерлерінің Сербияда ... ... ... ... ... ... ... кейін 2000 жылдың қыркүйек айында
Милошевич мерзімінен бұрын президент сайлауын өткізеді. Осы ... ... ... ... ... Коштуница 50 пайыздан артық
дауыс ... ... ... сайлау комиссиясы оның бұл жеңісін мойындамай, сайлаудың ... ... ... ... күні ... ... сайлау комиссиясының
шешіміне наразылық білдіріп, шеруге шығады. Сөйтіп, 27 ... ... ... Көтерілісшілер 5 қараша күні парламентке шабуыл жасап,
орталық телевидениенің ғимаратын ... ... ... ... ... ... ... шығады, сондықтан да бұл ... ... деп атап ... Ал 6 қараша күні Милошевич еріксіз
тағынан бас тартады да, сайлау комиссиясы Кощтуницаның ... ... жылы ... Милошевич тұтқындалып, сотталады. Бірақ ол өзіне
тағылған айыптарды мойындамай, шамасы келгенше өзін-өзі ... ... сот ... ... ол 11 ... күні түрмеде қайтыс болады.
Николае Чаушеску елді 24 жыл ... ... өлім ... ... жылы 25 ... ... ... бас секретары Николае
Чаушеску мен оның әйелі Елена, Румынияның вице-премьері тез арада сотталып,
ату жазасына тартылады. Өз елін 1965 ... ... ... ... ... ... үшін және елді ... пен жоқшылыққа әкелгені
үшін айыпталды.
Тәртіпсіздік ... ... ... 1989 жылы ... ... Бейбіт шеруге шыққан халыққа Чаушеску бірден оқ атуға бұйырады.
20 ... ... ... ... Чаушеску бұл көтеріліске
«шетелдік күштер» кінәлі дейді. Төңкеріс тез арада ... ... ... 21 ... қалаға әскерлер кіре бастайды. Келесі күні
елдің қорғаныс министрі Василе Миля қаза ... ... оның ... ... енді ... ол ... ... оқ ату туралы
бұйрығын орындамағаны үшін атылды дейді. 22 ... күні ... ... ... тілдеспекші болады, бірақ халық оны тыңдамайды,
керісінше, Компартия ғимаратын шабуылдап, басып ... ... ... бірге тікұшақпен қашып кетпекші болады, бірақ оның жүргізушісі
көтерілісшілер жағына ... ... ... ... алаңға
қондырады. Сөйтіп Чаушеску көтерілісшілердің қолына түсіп, сотталады.
Фердинанд Маркос, ... ... ... елді 20 жыл ... ... ... ... Филиппин президенті болып 1965 жылы сайланады, кейін
1969 жылы екінші рет сайланады. Осы орнында ұзақ ... қалу үшін ... ... ... елде ... ... ... Осы бұйрықтың
шешімімен сөз бостандығына шек ... ... адам ... ... Бұл ... тек 1981жылы ғана күшін жояды. Арада екі жыл өткенде
бұрынғы ... ... ... ... елге қайтып оралады. Бірақ ұшақтан
түспей жатып оны атып өлтіреді. Оның зайыбы Корасон Аквино ... ... ... 1986 жылы ... ... қатысады. Ақырында Маркос
жинаған дауысын өтірік сапырылыстырып, нәтижесін бұрмалаудың арқасында
жеңіп ... ... ... ... ... әскери лауазымды адамдар екі
жікке бөлінеді: бірі - Аквиноны ... ... - ... Бұл екі жақ ... ... ... ... Ақырында
Маркосқа елден қашуға тура келеді. Ол АҚШ-қа қашып ... ... үш ... соң ... ... ... ел ... уақытта әйелі Имельда екеуі бірнеше миллиард
долларды АҚШ пен Швейцарияның банктеріне ... ... ... ... ... тек қана ... пен оның ... туыстары отырған,
ал олар елдегі ірі-ірі компанияларды өз ... ... ... Пот, ... ... бұрынғы премьер-министрі, елді төрт
жыл басқарған, сол төрт ... ... ... ... ... үшін
сотталып, сот процесі басталғанша қайтыс болған. Камбоджада Пол Пот ... ... ... ... ... ... кхмерлер жазықсыз қаза тапты.
Бұл - ... адам ... ... бір ... болатын. 1979 жылы елге
Вьетнам армиясының келуімен Пол Пот үкіметі ақырын-ақырын ... ... ол 20 жыл бойы ... ... ... ... ... Бірақ 1997 жылы Пол Пот өзінің бұрынғы үзеңгілес досы Сон Сенді
бүкіл жанұясымен ... ... ... ... ... ... елде
тәртіпсіздік басталып, жер-жерден көтеріліс оты ұшқындай бастайды.
Көтерілісшілер Пол ... өзін ... ... 1998 жылы оны ... ... болады. Бірақ Пол Пот сотқа жетпей қайтыс болады.
Жан-Клод Дювалье, елді 15 жыл басқарып, ақырында ... ... ... басшысы болған Жан-Клод Дювалье билікке әкесі Франсуа
Дювальеден кейін ... ... аты ... ... Елде 1971 жылы ... референдум «Бэби Док» әкесінің орнын басатын мұрагер екенін
дәлелдейді. ... 15 жыл ... соң 1985 ... ... ... Дювалье
өмір бойы елді басқару ... ие ... ... ... ... ... халық ақырын-ақырын көтеріліске шыға бастайды. Ақырында
1986 жылдың ақпан айында Жан-Клод Дювалье көтерілісшілердің ... ... ... Францияға жер аударылады. Бұлар шетелге қанша ... ... әлі ... ... ... ... де Жан-Клод Дювалье жанұясымен
бірге Парижде салтанатты ғұмыр кешті. Биылғы жылдың қаңтар айында Дювалье
Гаитиге ... ... ... екі ... ... ол ... тұтқынға алынады.
Ол елде сыбайлас жемқорлықты өршіткені үшін және адам құқығын бұзғаны ... ал соты ... ... ... ... Чилидің бұрынғы президенті, елді 17 жыл ... ... ... үшін ... ... ... сот үкімі шыққанша
қайтыс болды. 1973 жылы елде болған төңкерістің нәтижесінде Аугусто Пиночет
билік басына ... Оның ... ... ... ... мың адам ... бірнеше мыңы қуғынға түсіп, тұтқындалады. 1988 жылғы референдумнан
кейін Пиночет биліктен өз еркімен бас тартады. Ол 1990 жылы президенттіктен
мүлде ... ... ... жеті жыл бойы бас ... ... қызметінде
болып, сенаттан орын алады. Бұл қызмет оған басына іс ... ... ... ... ... мәртебе иеленуге мүмкіндік береді. 1998
жылы Испания Пиночетті өзінің азаматтарын өлтіргені үшін ... ... ... соты оны ... аталған құқығынан айырады.
Міне, осыдан кейін Пиночеттің үстінен бірнеше рет қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ұрлағаны, өлтіргені үшін айыпталады.
Бірақ бірде-бір іс ... ... ... ... ... 2006 жылы ... Пиночет кенеттен қайтыс болады.
Мануэль Норьега, Панаманың бұрынғы ... ... елді 6 ... ... ... отыр. 1989 жылы АҚШ-тың Панамада жүргізген әскери
шабуылдарының нәтижесінде бұрынғы диктатор Мануэль Норьега ... ... ... болады. Ол нашақорлықпен айналысқаны үшін, елді ... ... ақша ... үшін ... ... ... 20
жыл отырады. 2010 жылы Норьега Францияға ... ... ... 7 ... ... Сол жылы ... айының басында Франция оны қайтадан
Панамаға ... ... ... адам құқығын бұзғаны үшін үш түрлі айып
тағылады да, әрқайсысына 20 жылдан бас бостандығынан айырады.
Сухарто, Индонезияның бұрынғы президенті, елді 32 жыл бойы ... өз ... ... ... 1965 жылы болған коммунистік
төңкерістен кейін үкімет басына Сухарто ... ... ... елде қуғын-
сүргін басталып, 500 000 адам қаза табады. Сухарто жеті рет ... ... 1998 жылы ... ... экономикалық дағдарыс кезінде
Индонезияда студенттер Сухарто үкіметіне наразылықпен шеруге шығады.
Бірақ Сухарто оларды қатыгездікпен ... ... ... ... ... жаппай көтеріліс басталып, шабуылшылар парламентті басып алады. 21
мамырда Сухарто билік басынан өз ... ... ... ... ... он ... Индонезияда тұрып, бірнеше рет сыбайлас жемқорлық үшін сотталады. Бірақ
әр ретте ол денсаулығына байланысты ақталып шығып отырады да, 2008 жылы ... ... ... Саддам Хусейн, Муаммар Каддафи – саясат аренасындағы әрекеттері
«ХХI ғасыр мемлекетаралық соғыс және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін». Бұл - әлемнің әр қиырында
отырып, ғаламдағы бүгінгі ... ... ... ... сарапшылар, әскерилер және зерттеу һәм сараптаумен айналысатын
арнайы институттардың үстіміздегі ғасырға қойған «диагнозы». Ал ... ... ... деп айта ... ... ... көз салсаң, соғыс дүбірінің дауысы естілгендей
болады. Тіпті қарулы қақтығыстар жүріп жатқан ... да бар. ... ... ... және ... ... ... мына елдер жатады:
Ливия және АҚШ ... Иран мен ... ... мен ... екі Корей
елі, Грузия және Абхазия, Грузия және Оңтүстік Осетия, ... ... ... мен ... Сирия мен Израиль, Таиланд пен Камбоджа, сондай-
ақ Пәкстан, Ауғанстан, т.б. Бұл ... ... мен ... арасындағы жасырын
текетіресті де айта кетуге болады. Куриль ... үшін ... мен ... дауы тағы бар. ... қатар Қара құрлықтағы (Африка) түрлі ... да ... ... болмас. Демек, адамзаттың ақылы мен
парасаты жүзеге аспаса, ХХI ... ... ... ... бар ... ... ... емес. Енді қақтығыс болуы мүмкін елдер арасындағы
дау-жанжалды саралап, әскери күштерін таразыға тартып көрелік.
1969 жылы елдегі ... ... ... ... сол елдің
билеушісі атанды. Әрине, елдің премьер-министрі де, қорғаныс ... ... Ең ... ... ... ... бас тартып, «революция
көсемі» деген атты өзіне қалдырды. 1970 жылы елдегі билікті таза ... ол ... өзге ... ... ... ... әскерін қуып шықты.
«Біздің жерде ешқандай ... ... ... тұруы тиіс емес. Кетуі керек.
Әйпегенде төңкеріс жалғаса береді. Отаршылардан елді азат ... біз ... ... бәрібір азаттық соғысы жалғаса бермек» деп жалынды сөздер
айтқан ол, (дәл ... ... ... ... ... ... етіп
қалдырып кетті) сол жылы ағылшын, американ, италиян әскери базаларын
жаптырып, ... ... өз ... қуып ... ... ... ... «Жасыл кітап» деген еңбегін жазды.
Шындығында бұл кітап ливиялықтарды өркениетке ... ... ... ұстағанның қолында кетен мұнай-газ саласын, мемлекет қарауына
алды. Одан түсер пайданы ... ... ... ... Африкадағы ең артта
қалған, кедей елді ең бақуатты елге айналдырды. Бензин бағасын 14 ... ... ... адам ... сенгісіз төмен ұстаған, дүниеге келген
нәрестеге 10 мың доллар, үйленген жас ... ... ... ... ... отырған һәм баспана алу үшін пайызсыз несие бергізген, білім
мен медицинаны тегін ... ... ... ауруханаларында дімкәс
азаматтарын мемлекет тарапынан ақша төлеп емдеткен, шөл далаға ... ... деп ... тұратын мың жарым шақырымдық жерасты каналын
қаздырып, оған 500 метрлік тереңдіктен су сорып, ... 1300 ... ... ... келмейтін қу тақырды гүлжазираға айналдырып, ауыл
шаруашылығы өнімдерін өндіретін ... ... ... ... тағы екі
мың шақырым су жүретін канал тұрғызып, сар далаға 2 миллион пальма ағашын
отырғызып құс ... ұшып өтуі қиын ... ... ... ... ... ... жұртқа неге ұнамады? Жоқ, ол ... ... ... ... біраз уақыт салып халық оны іздейтін болады, ұлт батыры
ретінде атын ... ... да аян. ... ... қарағанда,
бұл елдегі қанды соғыстың негізгі астары Каддафи мен қара ... ... ... ... ... ... ... мен газға тіреліп тұр.
Ливия Африкада мұнай қорының көптігі жағынан ... ... газ ... ... ... тұр. ... бұл ел Еуропаға көмірсутегі затын
шығаруға ең ыңғайлы ... ... ... - ... ... ... Муаммар Каддафидің орнына «ләппай» деп бас шұлғып ... ... ... болды. Түйіткіл осында.
Елдегі тайпалармен дұрыс диалог жүргізбеді. Бірін өзіне тартса,
екіншісін кері ... ... ... ... ... ... ... бәрі кешегі тартыс кезінде алдынан шықты. Елдегі қарулы ... де ... ... ... ... ... ... бөлініп,
қатардағы өзге әскерлерге оңды жағдай жасалмады. Осының кесірінен қақтығыс
кезінде көптеген армия бөлімдері ... ... ... ... Тағы
бір басты мәселе, 2004 жылы бұл елге қойылған санкция ... ... ... ... ... ... һәм әуе қорғаныс күшін нығайтып алуға
мүмкіндік туған еді. Өйткені Ливия қарулы күштері соның ішінде Әуе ... 1980 ... ... ... ... болатын. НАТО-ның Ирак пен
Югославияны бомбылауы Каддафиге сабақ болмады. Егер де ... ... ... ... ... ... НАТО ұшақтары 7 ай бомбылап әрең
дегенде полковникті тізе бүктірді) ... ... НАТО ... ... ... ұша ... еді. ... Каддафидің өзге де қателіктері,
қарсыластарына жасаған қатігездігі, озбырлығы жеткілікті. Осының ... ... ... ... ... алып келді. Бұған дейін де Батыс
әлемнің әр ... ... ... ... ... Ливия басшысына
таңып, оны «террорды қолдаушы» деп айыптап, ... ... ... ... анықталған деректер мұның бәрі болмаса да кейбірін,
Каддафиге қара күйе жағу үшін ЦРУ мен ... ... ... ... жағдай — халықаралық саяси ойынның көрінісі. Мұнда Батыс
елдерінің мүддесі тоғысқандықтан, олар соғысты әдейі ... ... ... ... ... келіссөздер жүруде. Ливиядағы азаматтық ... ... ... пен Шығысқа) бөліп тынады ... ... ... елге айналдырады. Мұнда Ирак «сценарийінің» қайталануын жоққа
шығаруға болмайды. Бірақ Муаммар Каддафи — өмірі күреске толы ... ... ... оны сол ... ... ... араб тайпалары
(«бәдәуилер») және «амазиғ» («бербер») тайпалары, отырықшы қала ... ... Ол ... ... ... Слободан Милошевич сияқты
Гаагадағы сотқа барып, айтысып тұрмайды. ... өзі ... ... өз ... әкесі сияқты шаһид болуын қалайды немесе биліктен
кеткенімен, оны ... беру ... ... бір консенсусқа келуі
мүмкін. Ливиядағы жағдай осы жылдың ... ... ... ... шығар.
Өйткені ресурстар таусылып, Каддафидің жанындағы адамдар шаршайды. Ливия
жетекшісі қазірдің өзінде келісімге ... ... ... ... ... басынан бастап оған қарсы шыққан бірқатар араб кландары
мен Бенғази тұрғындарына қайтар жол жоқ, ... олар ... ... ... болып отыр.
19 наурызда НАТО күштері Ливияға зымыран және ұшақтар арқылы соққы
бергелі бері міне, екі ... ай ... Ол елде ... ... жүріп жатыр.
Ел билеушісі дұрысы революция көсемі полковник Муаммар Каддафиді ... ... мен ... және ... дем ... ... ... итжығыс түсіп жатқанына бүкіл әлем куә болып отыр. ... ... не? ... ... жыл елін шашу ... ... елін ел ... іргесін бекітіп, керегесін кеңейткен Каддафи жамағатқа неге ұнамай
қалды? Бензин бағасын 14 ... ... ... ... адам ... ... ... үйленген жас отбасылардың есепшотына ... ... ... ... һәм ... алу үшін пайызсыз несие бергізген, әлемнің
іргелі ауруханаларында дімкәс ... ... ... шөл ... ... ... деп ... тұратын мың жарым шақырымдық жер
асты каналын қаздырып, оған 500 метрлік тереңдіктен су ... ... ... ... ... игеруге келмейтін қу ... гүл ... ауыл ... ... ... ... жеткізген, алдағы
уақытта тағы екі мың шақырым су жүретін ... ... сары ... ... ... ... ... құс үстінен ұшып өтуі қиын сахараны
оазиске айналдыруға ұмтылған Каддафи ... неге ... ... Жоқ, ... ... әлі де ұнайды. Халқы қолдаған соң, оны тақтан тайдыруға
қаһарлы НАТО-ның күші ... ... ... ... ... бұл ... ... соғыстың негізгі астары Каддафи мен қара ... ... ес, ... ... Мәселе мұнай мен газға
тіреліп тұр. Ливия Африкада мұнай ... ... ... ... орында,
газ саласы бойынша төртінші орында тұр. ... бұл ел ... ... ... ең ... ... орналасқан. Мәселе осыда.
Батыстың айтқанына илікпейтін Муаммар Каддафидің орнына «ләппай» деп ... ... ... ... ... ... Бұл соғыстың арты немен бітеді?
Мұны дәл қазір ешкім ... ... бере ... ... ... ... 40-50 мың ... тұрады деп есептелді, 1000 танк, 1000 БМП, 200-
ден астам ұшақ ... 4 ... ... ... ... ... болды. НАТО әуе күштері бомбылағаннан бері ... ... ... ... ... ... Каддафидің берілмей
отырғанына қарағанда, әлі де әскерінің қауқары ... ... ... ... ... себебін әркім өзінше болжайды. Нақты,
дәлелді тұжырым жоқ. Оған себеп те жоқ ... ... ... мен ... ... әлеуметтік жағдайы әлдеқайда жоғары болған. Сөзімізді
дәлелдей кетсек, ... ... ... ... ... ... ... 5,4 пайыз болды. Қақтығыстарға дейін ІЖӨ 14,878 ... ... Бұл ... әлем ... адам ... ... ... елдердің бірі болды. Ливияда ер адамдардың орта жасы – 80 жас. ... 87 ... ... ... ... бола ... ... не түрткі
болған деген сауалдар жиі қойылады. Біздіңше, ең бірінші, Ливиядағы қарулы
қақтығыстың ... ... ... ... ... етуі ... Себебі
2009 жылдың деректеріне қарағанда, халықтың 20,7 пайызы ... ... Бұл – әлем ... ... ең ... ... Екіншіден,
Муаммар Каддафи Сирия басшысындай дер кезінде оппозициямен келіссөздер
жүр¬гізбеді. Үшіншіден, ... мен ... ... ... асырған
әлеуметтік желі факторын да естен шығармағанымыз жөн.
Бұл елдегі қарулы қақтығысты ... үшін ... ... ... ... да, ... ... де атсалысты. Бірақ бір елді
қырық жыл басқарған әмірші айтқанынан ... Әлем ... ... ... орын ... ... жағдайдың тұрақтануына әу бастан
мүдделілер көп болды. Себебі бұл ... қара ... 9/10-ы ... ... Атап ... болсақ, жамихирия мұнайының Италияға 32,
Германияға 13,4, Францияға 10, өзге Еуропа елдеріне 13 пайызы ... үлес ... – 10, АҚШ – 6, ... Үндістан, Сингапур сияқты үш
мемлекетке 4 және Бразилияға 3 ... қара ... ... ... ... ... да, ... де естен шығармау қажет. Себебі өткен
жылы Ресей мен ... 1,3 млрд евро ... қару ... ... ірі
келісім жасады.
Муаммар Каддафиге Зимбабве мен Сирия қару-жарақ жіберіп материалдық
көмек көрсетсе, ... ... Уго ... пен ... басшысы
Даниэль Ортега «АҚШ бастаған озбыр саясатты жасаушылардың көкейін тескен
Ливия демократиясы емес, мұнайы» деп ... ... ... ... әлемдік ақпарат құралдарында Беларусь елі де Ливияға қару-жарақ
жөнелтті ... ... ... ... ... болғаннан кейін адам
шығыны да аз болған жоқ.
Нұрсұлу МЫРЗАБЕКОВА Саддам Хусейнге арнаған шумағы бар.
Білемін сіздер өшсіздер,
Қан жоса болып үзіліп ... ... ... ... ... мынау ғаламды жайлап барады талқандап,
Бораған оқтың астында қорғансыз ару қалқам ... бірі ... ... кетердей ары да бері талтаңдап
Өлген патшаны жүгірді аспақшы болып арқанды ап.
Есіме ... сол ... ... Саддам Хусейн,
арқанды салған мойнына,
Қара жер менен қанішер қанға тойды ма?
Түршіктіргендей денемді,
Ливиядағы бүгінгі ессіз той мына.
Экрандардан қан шашқан...
сұмдық, кім күткен,
Дүние мынау ... ... үзіп ... тұр бала ... мына әскерлерде сүрліккен.
Ирактағы жағдайға 1952 жылы 23 шілде айында болған ... ... ... ... Сол ... ... кумирі египет төңкерісінің
көшбасшысыжәне Египеттің болашақ президенті, Араб кеңестәк одағының негізін
қалаған ... ... ... ... 1956 жылы 19 ... Саддам король
Фейсал ІІ-ге қарсы сәтсіз ереуілге қатынасты. Келесі жылы өзінің көкесі де
болған Араб ... ... ... жақтасы болды.
1958 жылы генерал Абдель Керим Касеммен бірге қарулы көтерілісімен
король ... ІІ ... ... Сол ... желтоқсан айында Тикритте
Касемнің көрнекті ... және ... ... ... ... өлтірілді. Қылмыс жасады деген күдікпен Саддамды қамауға алып, 21
жасында ол түрмеге алынды. Басқа мәліметтер ... ... ... ... қарсыластарының бірін жоюды жүктеген болатын. Ал ... ... ... ... ... Хусейнді айғақтың жетспеушілігінен алты ... ... ... бұл ... жаңа ... ... ... және 1959
жылдың қазан айында Саддам Касемге қастандық ... ... ... ... ... ... ... енбеді, тек қорғаушы топ
қатарында тұрды. Оның жүйкесі шыдамады, соққының астына ... ... ... ... ... сәтінде оқ атты, өзі жараланып, кейін
сырттай өлім жазасына ... ... осы ... ... аңыз боп ... ... ... бойынша, Саддам аяғынан жараланып, түнгі сағат
төрттер шамасында атқа мініп (кей деректер бойынша ) ... ... ... ... оқты ... ... жұлдыздар астында долы Тигрдің астынан
жүзіп өтіп, ... жері ... ... жасырынды. Аль-Ауджадан бәдәуи боп
киініп, шөл даланы кешіп ... сол ... ... ... ... ... Дамаскіге жетті.
1960 жылы 21 ақпанда Саддам Каср ан-Нил ... бәр жыл ... ... ... кемелділік аттестатын алып, екі жыл оқып білім ... ... заң ... ... ... Каирде Саддам қатардағы
партиялық функционерден Египеттегі "Баас"басқарушы ... ... ... ... ... ... ... өсті. Саддам түнгі
демалыс орындарында бос ... ... ... ... көп уақыттарын
арнайтын, және көп оқитын. 1963 жылы Касем тәртібін "Баас" ... ... ... ... ... ... мүшесі
қызметіне орналасқан Иракка оралды. Дамаскіде "Баас" ... VI ... ... 1960 ... бері ... ирак ... ... Әли Салих ас-Саадидің қызметін өткір сынға алған тамаша сөзімен
көрінді. Бір айдан соң, 1963 жылы 11 ... ... ... ... ... ирактың "Баас" аймақтық съезі ас-Саадиді баасистер
үкіметінің ... ... ... ... ... мойнына қойып,
партияның бас хатшысы орнынан босатты. ... ... ... ... ... ... қалаушы мен бас хатшысы Мишель
Афлякқа үлкен әсер ... Осы ... ... партияның негізін қалаушының
арасында бекем байланыс қаза болғанға дейін үзілмеді.
Жеті күн өткеннен кейін ... ... ... ирак ... ... босатты. Саддам терең құпия әрекет жағдайында ... ... ... ... кірісті. Келесі жылдың ақпан айында
жалпыараб "Баас" басшылығы Афляктің ... ... ... басшылыққа
енгізілген елге танымал генерал Ахмед Хасан аль-Бакр және Саддам Хусейн де
бар құрамы бес адамнан тұратын жаңа ирак ... ... ... шешім
қабылдады. Бағдад үкіметін басып алуға екі сәтсіз ұмтылымтан кейін Саддам
қамауға алынды, ... ... ... ... ... ... ... қткізді. 1966 жылы Саддам қашу жоспарын ұйымдастырып, қыркүйек айында
Хусейнді ирактық Ахмед Хасан аль-Бакрдің ... ... бас ... етіп ... Оған ... ... ... аталатын арнайы
аппаратты басқару ісі тапсырылды. Бұл барлау мен қарсы барлаудан ... ... ... ... ... болатын. 1966 жылы ... ... ... ... «Баас» партиясының көшбасшыларының
бірі болды. 1968 жылы 17 шілдеде «Баас» партиясы ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша, Саддам
Хусейн президент сарайына шабуылға шыққан бірінші танктен табылды. Бұл жолы
БААС партиясы ... ... алды және ... ... қарақшылар, ұрылардан,смонистерден тұратын жемқорлық пен
әлсіз тәртіпті біржола ... ... ... Ареф (қайтыс болған президент Абдель Салам
Арефтің ағасы) Лондонға жер аударылды. Үкімет ... ... ... ... ... құтылу жолдарын жасай бастады. ... 14 күн ... соң, ... ... қозғалысы» ұйымына енетін астыртын
әрекет қатысушылары ... Дауд және ... ... үкіметтен
аластатылды. Үкімет әл-Бакр қол ... ... ... басына «Баас»
партиясы келгеннен соң, елде Ахмед Хасан ... ... ... ... командованиесі құрылды. Кеңестің тізімінде Саддам Хусейн
5 нөмірде тұрған болатын. Саддам әл-Бакрдің ... және ... ... ... ... елдің ішкі қауіпсіздігіне жауап берді,
басқа сөзбен айтқанда, партиялық және мемлекеттік ... ... ... ... ... бөлімін бақылау ісі Саддам Хусейнге нағыз үкіметті
өз қолына топтастыруға ... ... 1968 ... күз ... ... ирак
арнайы қызмет бөлімдерінің қатынасуымен нәтижесінде «Баас» ... ... ... ... ... сол ... (Баастың( өзінің де көрнекті
өкілдері тұратын көптеген тұлғалар қамауға алынған кең ... ... ... ... ... ... «сионистік қастандық»
аса маңызды рөл атқарды. ... ... ... ... ... ... айыппен көптеген еврейлерге арнап Бағдад қаласының көшелерінде
дар ... ... ... ... өлім жазасына кесілді. Жер
қайысқан халық «сатқындардың» өлім жазасына ... ... ... 1969 жылы Хусейн «Мунтасирия» Бағдат университетін аяқтап, заңгер
дипломымен «Баас» басшылығының бас секретары ... және ... ... ... ... қызметіне орналасты. 1971-1978
жылдары арасына үзіліс салып, Бағдаттағы әскери академиядан білім алды.
1971 жылы 8 ... ... ... 22 ... мен ... ... ... кесілді. 1973 жылы арнайы ... ... ... ... («Da’irat al Mukhabarat al Amah») деген атау ... ... ... ... еткен арнайы бөлім қинаудың( электрошок,
түрмедегілерді ... ... ... асу т.б.) бар ... ... көптеген ақпарат көздері бар, тіпті, Human Rights Watch құқық
қорғау ... ... ... ... жазасын қолданғаны үшін
марапатталып отырған. Араб журналисі Сайд Абуриша в ... ... ... ... ... пишет, что идеалом для него был Сталин. По словам
Абуриша: «Саддам Хусейн: кек алу ... атты өз ... оның ... ... айтады.
Саддам әрекеттерінің астарында Сталин ... ... ... сезуге болады. Әсіресе бұл мемлекеттік қауіпсіздік жүйесіндегі
қылмыстық элементтерге қарулы күштерден гөрі ... ... ... ... ... ... еді. Бұл ... Саддамның
өзіне берілген, ол адамсыз өздері ешкім де бола ... ... ғана ... ... ... ... келсе, жай ғана өлтіре
салатын... «Баастың» кезекті бір съезінде ... ... ... ағын ... сахнаға бір мезетте залдағыларды бірінен соң бірін нұсқаған
қинаудан әлсіреген партия ... алып ... Сол ... ... ... соң ... алып шығып, сол жерде өлім жазасына кесті. Саддам
жәбірлеу тәсілдерінің таптаурын болмағанын ұнатады: ... ... ... ... төсеуге арналған катоктар туралы әңгімелейді. Алайда ол ... ... емес – оның ... ... ... ... ... арқылы
мемлекетте тұру мүмкіндігі барын айтады. Сондықтан ол ... ... елде ... ... өлім ... қабылданғанын, ал қинау
тәсілдері - тергеудің ... ... ... ... ... емес.
Саддамның өзі «Ньюсуик» корреспондентіне қинау мен өлім жазасы жайлы
сұрағына таңдана ... ... ... бары бар. ... ... үкіметке
қарсы шыққандарға қандай жаза қолдануға болады?!» 2001 жылы ... ... емес ... өз ... ... ... ... тәсілдер туралы «Құрбандардың көздерін ойып алды,
үстінен киімдерін шешіп алып, ... ... ... ... ... ... ... дене мүшелеріне жыныс мүшесі, тіл , ... ... ... ... мен
отбасыларының көз алдарында ... ... ... ... ... газеті жазғандай, ирак түрме қызметкерлері қазіргі уақыттың өзінде
«әдет бойынша» «жауап алу тәсілінің» Саддам ... ... ... ... ... асып қою сияқты түрлерін қолданып келеді,
алайда, Саддам Хусейн ... ... деп ... ... ... ... ... өлім жазасы сияқты түрлері алынып тасталды. Саддам
кезіндегі Ирактың қолданған қинау тәсілдері қазіргі ирак үкіметтерінде (тек
түрме тұтқындары қана ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлеріне) де кеңінен қолданылады2006 жылы БҰҰ
баяндамашысы Манфред Новак қинау турасында:Ирактағы қинау ... ... ... ... ... ... ... Жағдайдың қиындағаны
соншалық, тіпті Саддам тұсындағыдан да жаман болып кеткен.
Саддамның партиядағы және мемлекеттегі көшбасшылық жағдайға ... ... ... 1970 жылы 11 ... ... Баразнимен күрдтік
повстансалармен 9 жылдық қантөгіс ... ... ... Ирак ... деп ... ... қол қою ... Саддам осы келісім арқылы
өз жағдайын келістіріп, келесі екі жылда партия мен мемлекеттің ... ... ... ... кейінгі орынға ығыстыра отырып, шек
қойылмаған үкіметті қолына топтастырды. Ирак ... ... ... ... ... Мұстафа Баразни.
Ирак – ұлықтық маниясы және үкіметке ... ... ... ... ... Ол ... мен Аммашты жойды, мені де
ығыстырғысы келеді, Бакрді де құртады.
деп жариялады.
1972 жылы ... ... ... ... ... ... келу
қорытындысы мен Бағдат ССРО Кеңесінің министрі Алексей Косыгиннің жауап
ретіндегі сапары ирак ... ... ... қолдауды қамтамасыз
ететін Достық мен әріптестік келісіміне 9 ... қол ... ... ... арқа ... ... Хусейн мұнай өнеркәсібін ұлттық ете ... ... ... ... ... ирак әскерін қарумен қайта
жабдықтады. Соңғы ... қол ... ... ... ... повстансалармен (март 1974 — март 1975) ... ... ... беру керек болды.
Мұнай экспортынан түскен ауқымды кіріс экономика облысы мен әлеуметтік
аймақта ... ... ... ... етті. Саддам қайта құру
бағдарламасымен сөз ... ... ... етіп қана ... «мықты
экономика, мықты әскер, мықты басшылық». ... ... ... алуда Хусейн жеке меншік секторының дамуын қолдады.
1970 ... орта ... ... бар ... қолдау жасады және
жеке меншік бірлестіктерді, жергілікті және шет ел бірлестіктерін дамудың
мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... автострад пен электростанциялар, суқұбырлары
мен кәріз жүйелерін, кіші және үлкен үй құрылыстары белең алды. ... ... ... ... ... ... беру және денсаулық
сақтау жүйелері құрылды.
Саддам басшылығымен сауатсыздықпен күресудің қарқынды бірлестіктері
құрылды. Саддам ... ... ... ... бірлестіктерінің
жұмыс қорытындылары тұрғындардың сауаттылығы деңгейі 30 пайыздан 70 ... ... осы ... арқылы Ирак араб елдерінің арасында
көшбасшылық жасады. Тіпті, 1980 жылға ... ... ... 68,5
пайыз, ал он жыл ... соң, 1990 жылы 64,4 ... ... ... ... де бар. 1970 жылдың 11 наурызындағы Кеңестік ... ... ... ... ... ... бейбіт жолмен
реттеуде ағарту Министрлігінде ... ... беру ... ... жұмыстары жүргізілді, көлік жолдарының жүйесі құрылды.
Ирактағы өмір сүру ... Таяу ... ең ... ... ... Ирак Таяу
Шығыстағы ең заманауи денсаулық сақтау жүйелерінің бірін құрды. Саддамның
танымалдылығы жыл ... арта ... . Шет ел ... ... кейін Саддам ауыл шаруашылығын ірі ... ... және ... жер ... беріп, жергілікті жерді
қайта құру жұмыстарын ... ... ... мен ... ... МВФ, ... банка және басқалары) бағасы, Иракта 30-35
млрд. долл. болатын аса ірі валюталық резерв құраған. Ирактағы экономикалық
шарықтаудың ... ... ... ... араб және ... ... көптеген мигранттар келді. Кейбір жоғары технологиялық
үрдістер басқармасы үшін құрылыс пен индустрия өңдеуде шет ... ... ... зерттеушісі Тернер былай деп жазды: 1973 жылдан кейін ... ... ... ... ... ... құйылған қор елдің
ресурстарын дамыту үшін сәтті қолданылды. Ішінара, ... ... ... ... енгізілді. Әйел адамдар ... ... ... ... ... ... ... жан-
жақты көтеру бағдарламасы мемлекеттендірілді. Жер иеленудің ірі ... ... ... бөлініп берілді. Үкіметтің акцияларының
сәтті пайызы осы облыстарда ... ... ... ... ... осы ... өз ... мемлекет пен бизнес салаларының
алдыңғы қатырлы орындарына өз ... мен ... ... ... 1976 жылы ... ... ең ықпалды тұлғалар генерал ат-
Тикрита мен полковник Салих Махди ... ... ... ... ... ... идеологиялық және әкімшілік тұрғыдан қолға алды.
Саддам оны партиялық жетілдіруді мемлекеттік аппараттан бастады. ... түзу емес ... ... босатылды немесе Курдистанға ... ... және ... ... қатарына тек партия мүшелері
қабылданумен «тазалық» ... ... ... ... ... ... ... «Баастың» өзінің ішіндегі топтарды жойып
жіберді. Хусейннің ойластырауы бойынша ... ... ... ... ... «идеологиялық әскерді» құру мақсатында болды.
№ Хусейнге құпия қызмет арқылы оның ... ... және ... жеңе ... ... ... сенімді адамдарын қоюға және
мемлекеттік басқарудағы маңызды рычагтардың үстінен бақылау қоюға ... 1977 жылы ... ... ... ұйымдары, құпия қызмет
орындары, әскер командованиесі және министрлер ені Саддамның ... ... ... 1978 жылы ... ... ... ... ұйымын құруына
себепші болды деп кінә артқан 31 коммунист пен бірнеше ... ... ... Саддам коммунистерді «шет ел агенттері», «ирак отанының
сатқындары» деген айыппен НПФ-дағы ИКП ... ... алды және ... ... жауып тастады. Осылай ... ... ... ... ИКП ... әрекетке көшті, ал елде бір партиялы жүйе ... ... ... ... ... әл-Бакрдің қолынан Саддам Хусейннің
қолына өтті. 1979 жылы 16 ... ... ... ... ... жаңсақ
желеумен еңбек демалысына (кейбір деректер бойынша, оны үй қамағына алған
болатын) шығып кетті. Оның ... ... ... ... ... ... ... жарияланды. Саддам Хусейн заң негізінде диктаторлық
билікті өз қолына алды. № Революциялық командование Кеңесінің бас хатшысы
Абд аль-Хусейн ... ... ... ... ... ... туындаған
үлкен астартын әрекеттар туралы түсінік берген соң, тез ... ... Екі күн ... соң ... ... Масхадиді трибунаға алып шықты
да, ол 60 депутат өз сыбайластарын көрсетіп еді, ... ... ... ... болғаннан кейін Ирактың арабтың және ... ... ... ... ... көшбасы ретінде Абдель
Гамаль Насерді ұсынуды көбірек алға тарта бастады. 1979 жылы Гаванада өткен
бірікпеген елдер конференциясында ... ... ... ұзақ ... ... ... көтермелерінен беретінін айтып, ... ... ... ие ... ... де,1979 жылдың бағасымен
айырмашылығы бар ... ... ... ... ... Жоғарыда
айтылғандай, Саддамның президенттік қызметіне келу сәтінде Ирак ... өмір сүру ... ең ... ... санатында болып,
қарқынды даму үстінде еді. Саддам алға тартқан және екіншісі халықаралық
санкция тудырған екі ... Ирак ... ... ... алып ... атап көрсеткендей, 1991 жылы БҰҰ Ирак мемлекеті ... ... ... ... ... Ал ... ... есебі бойынша өмір сүру
деңгейі күн ... ... ... ... ... Саддам Хусейн келген соң,көршілес Ираннан туындаған өзінің
билігіндегі серьезный угрозамен ... ... ... ... ... жеткен көшбасшы Аятолла Хомейни оны ... ... ... таратуға оқталды, бұдан басқа Саддам Хусейнге
жеке жақтырмаушылығыболған еді. Иран Ирак басшылығының ... ... ... мен ... бірлестікті развернувшей «Ад-Даава
аль-исламия» атты астыртын шейіттер тобына қолдау көрсете ... ... ... ... иран ... ... әрекеттерінен бас тарттыруға
міндеттеу мақсатында шектеулі ... ... ... ... ... Соғыстың басталуына 1975 жылы Алжир келісімі ... ... ... шекаралық территорияларын беру ... ... ... ... ... 1980 жылы 22 ... шекарада ирак
әскері бірнеше қақтығыстан кейін көршілес елдің жеріне басып кірді. Басып
кіру ... ... ... ... иран ... ... ... соң, күз мезгіліне қарай тоқтатылды. 1982 жылы ирак
әскері иран территориясында талқандалып, енді соғыс қимылдары Ирак ... ... Ирак пен Иран ... ... қаруды қолданануымен,
қалаларды ракеталармен ... және ... ... екі елдің
танкерлерінің үшінші елгебасып кіруімен созылмалы кезеңге бет алды.. 1988
жылы иран-ирак соғысы ... ... мен ... ... ... status quo ... ... Хусейн Ирак жеңісін жария
етті, осы оқиғадан ... ... ... ... ... атты ... ... 9 тамыз күнінің өзін Хусейн «Ұлы Жеңіс ... деп ... ... ұлт қорғаушысы деген ат берген мерекелік жағдайлар
басталды. Соғыс барысында ... ... ... ... ... ... ... аспады: 1981жылы 7 маусым айында Саддамның Франциядан сатып алған
ядролық ... ... әуе ... атқылауымен талқандалған
болатын. Батыс Аятолла Хомейнидің ... ... ... ... жол ... ... шараларын қолданып отырды. 1982 жылы АҚШ Иракты
терроризмді қолдаушы мемлекеттер арасынан алып ... Екі жыл ... ... жылы ... ... уақытында үзіліп қалған екі жақты
дипломатиялық қатынастар қайта жанданды.осылай бола тұрса да Ирак ... ... қала ... әрі одан ... алып тұрды. Алайда бірнеше
батыс елдері, соның ішінде Ұлыбритания, Франция және АҚШ та ... ... пен ... ... ... тұрған болатын. АҚШ Саддамға
қарсыласы туралы деректер ғана емес, химиялық ... ... ... ... ... несиелер беріп тұрды.
ҚОРЫТЫНДЫ
«XXI ғасыр мемлекетаралық соғыс және ... ... ... айналуы мүмкін». Бұл – элімнің әр ... ... ... ...... ... болжам жаса.ан жұлдызшылар, сарапшылар
және зерттеумен ... ... ... ... ... ... Олардың айтқандары бүгінгі таңда қысымға келмейді деп
айта алмайсын. Өйткені төрткүл дүниеге көз салсаң, соғыс дүбірінің ... ... ... радиосының» электронды нұсқауында жарық көрген
Еркебұлан Әлімханның «Араб ... ... атты ... ... ... ... ... Африка мен Араб елдеріндегі толқулардың
шығуына шоқты үрлеп отырған сыртқы күштердің әсер еткені ... ... ... ... ... ... жасап отырған мемелекеттер мүддесіне тоқталсам:
АҚШ: осындай қақтығыстар нәтижесінде жаппай қарулануға көшетін ... ... ... ... қару ... ... ... алады,
жаңа қару түрлерін сынақтан өткізеді. Халықтың назарын басқа жаққа аударып,
ішкі кейбір мәселелердің бетін бүркеп ... ... Кот Д. ... ... Гбагбоның «Әрбір державаның өз әсер аймағы бар. Францияның
аймағы француз тілді Африка, бұл ... ... ... да бір мәселе
шықса БҰҰ мен басқада халықаралық ұйымдар Францияның ... ... ... ... ... ... қатар, өзінің әсер ету аймағында
басқа елдердің ... ... ... ... ... босаңсып кеткен
державалық пиғылының жоғалмағандығын көрсетеді. Ұлыбритания: ағылшын ... ... ... ескі ... үлгі ... деп ... Британдық
компаниялар да жаза биліктен әртүрлі салада тиімді келісім шарттар ... ... ... ... тынышсыздықтың нәтижесінде Ресей қару
жарақтарын ... ... ... ... ... Оңтүстік Азияда бұлардың
ықпалы жоғары, алысты болжайтын Қытай, ертең бір ... ... ... қару ... ... ... сенімді. Көріп отырғанымыздай
сыртқы күштердің барлығы бұл ... ұтып ... ... тек толқу
болған елдердің халқы ғана.
Ливиядағы қақтығыстың 1-ші факторы елде ... ... ... 2009 ... деректеріне қарағанда халықтың 20,7 пайызы жұмыссыз деп
танылған. Муаммар оппозициямен келіссөздер жүргізбеді. ... ... ... ... мен ... ... тұр. ... Африкада мұнай қорының
көптігі жағынан 1-ші орында. Батыстың айтқанына илікпейтін Муаммар Каддафи
бас шұлғып тұратын қуыршақ ... ... ... тағы бір ... ... ... бөлініп, қатардағы өзге әскерлерге ондай жағдай жасалмады.
Осының кесірінен ... ... ... бөлімдері көтерілісшілер жағына
шығып кетті. Мемлекет дамуының бағдаршамы болған «жасыл кітап» ... ... Бұл ... ... ... ... ... қолында, тістегеннің аузында кеткен мұнай – газ саласын мемлекет
қарауына алды. Дүниеге келген нәрестеге 10 мың ... ... ... шотына 60 мың доллар салып отырған, баспана алу үшін пайызсыз
несие берген шөл ... ... ... кереметі» деп атауға тұратын мың
жарым шақырымдық жерасты каналын қаздырып құятын 1300 ... ... ... 1968 ж. ... ... ... ... қауіпсіздігін
арнайы әскери қызметтерді және армияны өз қарамағына алды. ... ... ... ... ... ... ... еткен арнайы
қызмет бөлімін «Жалпы бақылау басқармасы » деген атпен жасақтады. Саддам
басшылық еткен ... ... бар ... ... ... ... асу ) ... Араб журналисі Саид Абшурин өз кітабында «Саддам
Хусейн политика ... что ... для него стал ... деген. Сонымен
қатар, сауатсыздықпен күресу бірлестігі құрылды. Сауаттылық 30 30 пайыздан
70 пайызға дейін артты. Жарықтандыру ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құрды.
Сілтемелер тізімі:
[1] Азаттық радиосы, 02.06.2012ж
[2] www.zan.kz, Үкілай Бестай 01.04.2012ж
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. А. В. Дмитрев, Конфликтология, ... ... 2001, ... Н. Ф. ... ... ... ... 2002, 9-14б.
3. А. Я. Анцуков, А. И. Шипилов, Конфликтология, Москва, ... ... Л. С. ... ... ... «Қазақ университеті», 2003,
4-9, 74-77 б.
5. Р. Вердербер, К. Вердербер, ... ...... ... ... Г. Т. Саясаттану: Учебник. – М., 2002. -312 б.
7. Осипов Г. В. Социологический энциклопедический словарь. М., 1998.
198б.
8. ... А. Г. ... ... М., 1995. ... ... Г.В. ... ... энциклопедия. М., 1998.-
198б.
10. Кармин А. С. ... ... – Спб, 2000. – ... Ничипоренко Л. А. Буржуазная социология конфликта. М., ...... ... П. ... политики. М., 1993 – 72б.
13. Сорокин П. Общедаступный учебник социологии. Ярославль, 1920. 36б.
14. Феофанов К. А. ... ... ... ... ... ... 1992. – ... Дарендорф Р.Элементы теории социального конфликта. М.: Политиздат,
экономические, политические ... ... ... 1982,. 39б.
16. Исмуханова Г. Г. О пользе и вреде ... в ... // ... – 12,. ... ... Ю. Г. ... И. В. Социология. – М,. 1998, 350б.
18. Абульханова К. А. Психология и ... ... ... труды). Москва – Воронеж, 1999. 202-204б.
19. ... В. ... ... М., 2000. 145 ... ... А. Социология конфликта. –М ,. 1995. 85б.
21. Харчева В. Основы социологии: Учебник. – М. 2000. ... ... Д. ... ... «Политология» Т. Мустафин
25. Қазақ Ұлттық энциклопедиясы

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс80 бет
Интеграция20 бет
Қазақстандағы этносаралық келісімнің құрылымдары4 бет
Іскерлік қарым-қатынас және басқарудағы қақтығыстар8 бет
Антикризистік басқарудағы қақтығыстар механизмі5 бет
Ауған-Кеңес қақтығысы15 бет
Иран-Америка қақтығысы73 бет
Психологиялық қақтығыс50 бет
Саяси қақтығыс7 бет
Қақталған ет19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь