Болжаудың түрлері

Кіріспе

1. Болжау түсінігі мен мәні
2. Болжаудың түрлері
3. Болжау әдістері

Қорытынды
Болжау мен жоспарлау экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі механизмі екені көрсетілді және олардың экономиканы басқаруда алатын ролі, маңызы өте жоғары болып табылады. Енді осы құралдарды тиімді пайдаланудың ғылыми және методологиялық негіздеріне тереңірек тоқталуымыз керек. Оның басты себебі бұл негіздерді білмейінше экономист толыққанды маман бола алмайды. Мәселе, экономика мамандықтары бойынша жоғары білім мектебін бітіріп жатқан жастардың біразы аталған негіздерді білмейтінін өмірде жиі кездестіруге болады. Бұған себепкер болған факт 90-жылдардың басында "Экономиканы жоспарлаудың керегі жоқ, оның дамуын нарықтың өзі-ақ реттейді" – деген ұшқарылау жасалған тұжырым болса керек. Енді одан 5-6 жыл өткеннен кейін халық шаруашылығы салаларының даму барысын стратегиялық жағынан да болжау-жоспарлау керек екендігін өмір айқындап берді. Сондық-тан да осы жылдар ішінде экономиканың дамуын болжау мен жалпы мемлекеттік жоспарлардың керек екендігін сан рет кайталаған Президент 1997 жылдың наурыз айының бас кезінде тікелей өзіне бағынатын Стратегиялық жоспарлау жөніндегі агенттігін құрды. Агенттікке экономиканың дамуын болжау негізінде оның басыңқы бағыттарын анықтау және стратегиялық жоспарлар жасау арқылы оған қол жеткізу жолдарын белгілеу тапсырылған.
Ал, индикативті жоспарды әзірлеу алғашында Экономика министрлігіне, кейін ол таратылған соң жаңа құрылған Экономикалық жоспарлау агенттігіне тапсырылған болатын. Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылдың 13 қазанында қол қойылған "Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының жүйесін жетілдіру және қызметтерін анықтау туралы" Жарлығына сәйкес жоғарыда аталған функцияны қайтадан құрылған Экономика және сауда министрлігі атқарады. Енді экономикалық процестерді болжау және жоспарлау ісінің методологиялық негіздеріне қысқаша тоқталып өтейік.
Кез келген қоғам, мейлі оның капиталистік дейік, мейлі социалистік дейік, өзінің болашақтағы даму перспективасын анықтап, болжаусыз өмір сүре алмайды. Экономикалық болжамдар негізінде қоғамның даму мақсатын, сол мақсатқа жетуге қажетті экономикалық ресурстар көлемін - ұзақ, орта, қысқа мерзімдік жоспардың тиімді варианттарын, үкіметтің экономикалық, техникалық саясаттарының негізігі бағыттарын анықтау үшін қажет.
        
        Кіріспе
Болжау мен жоспарлау экономиканы ... ... ... екені көрсетілді және олардың экономиканы басқаруда алатын ролі,
маңызы өте жоғары болып табылады. Енді осы ... ... ... және методологиялық негіздеріне тереңірек тоқталуымыз керек. ... ... бұл ... ... экономист толыққанды маман бола
алмайды. Мәселе, ... ... ... ... ... мектебін
бітіріп жатқан жастардың біразы аталған негіздерді білмейтінін өмірде жиі
кездестіруге ... ... ... ... факт ... ... ... керегі жоқ, оның дамуын нарықтың өзі-ақ реттейді"
– деген ұшқарылау жасалған тұжырым болса керек. Енді одан 5-6 жыл ... ... ... ... даму барысын стратегиялық жағынан да
болжау-жоспарлау керек екендігін өмір айқындап берді. ... да ... ... экономиканың дамуын болжау мен жалпы мемлекеттік жоспарлардың
керек екендігін сан рет кайталаған Президент 1997 жылдың наурыз айының ... ... ... ... ... ... ... агенттігін
құрды. Агенттікке экономиканың дамуын болжау негізінде оның басыңқы
бағыттарын ... және ... ... ... ... оған ... жолдарын белгілеу тапсырылған.
Ал, индикативті жоспарды әзірлеу алғашында Экономика министрлігіне,
кейін ол таратылған соң жаңа құрылған ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылдың 13
қазанында қол қойылған "Қазақстан ... ... ... ... және қызметтерін анықтау туралы" Жарлығына сәйкес
жоғарыда ... ... ... ... ... және ... ... Енді экономикалық процестерді болжау және жоспарлау
ісінің методологиялық негіздеріне қысқаша тоқталып өтейік.
Кез келген қоғам, мейлі оның капиталистік ... ... ... ... ... даму ... ... болжаусыз өмір сүре
алмайды. Экономикалық болжамдар ... ... даму ... ... ... қажетті экономикалық ресурстар көлемін - ұзақ, орта, қысқа
мерзімдік ... ... ... ... ... ... негізігі бағыттарын анықтау үшін қажет.
Өндірісті басқару тек қана ... ... ... іске ... өйткені тиянақтаусыз, қате қабылданған шешімдердің залалы, әсіресе
қазіргі кезде өте үлкен.
Сондықтан, қоғамның даму үрдістерін болжау ... ... ... ... ... ісі да соғұрлым тиімді болады.
Болжау түсінігі мен мәні
Болжам дегеніміз ... бір ... ... , жай-күйі, даму
жолдары туралы ғылыми-дәлелді пікір. Болжамдарды зерттеп дайындау процесі
болжау деп аталады. Болжау – ... ... ... ... ... мен
практиканы байланыстырып тұратын өте маңызды түйін болып саналады.
Ол негізінде екі мағынадан тұрады. ... ... ... яғни
мәселенің (проблеманың) болашақтағы перспективасын, жай-күйін суреттеп,
бейнелеп беру. Екіншісі, болжап көрсету, ескерту, яғни ... ... ... ... ... пайдалана отырып, оны шешу жолдарын
көрсету, анықтау. Сондықтан, болжау мәселесіне біз екі ... ... және ... ... қараймыз.
Қоғам дамуын болжаудың негізгі бір бағыты болып экономикалық болжау
танылады. Экономикалық болжау объектісі — қоғамдық ... ... ... зертгеу заты — экономикалық объектілердің даму заңдылықтары, болашақ жай-
күйі және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық прогностиканың барлық әдіс-тәсілдерін,
құралдарын қолдануға және ... ... ... ... негізделген экономикалық болжамдар жасау процесі.
Зерттеу процссін жүргізу амалдарының колданылуына және болашақ жай-
күйдің айқындалу ... ... ... ... ... үш формасы
бар. Олар гипотеза (жалпығылымдық болжау), болжам, жоспар. Гипотеза жалпы
теория деңгейіндегі ... ... ... ... ... ... нақты сипаттама береді, өйткені ол ... ... ... ... негізделген.
Дегенмен, болжау мен зерттеу объектісінің арасындағы байланыс қатаң,
бір мағыналы болмайды.
Сондықтан ... ... ... болады. Жоспар — алдыға белгілі
бір мақсат қойып, ... ... ... ... ... түрлері
Экономикалық болжаулар төмендегі классификацияға сәйкес төрт топқа
жіктеледі:
Болжау кеңістігіне (масштабына) байланысты: макроэкономикалық (халық
шаруашылығының); құрылымдық ... және ... ... ... ... ... т.б.) ... және аймақтық болжамдар.
Болжау мерзіміне байланысты: оперативті (1 айға ... ... (1 ... 1 жылға дейін): орта мерзімдік (1 жылдан 5 жылға дейін);
ұзақ мерзімдік (5-15-20 жылға дейін); алыс ... (20 ... ... ... ... ... өндірістік қатынастардың даму болжамы;
ғылыми-техникалық прогрестің даму ... ... ... дамуының
динамикасы; еңбек ресурстарының даму болжамы; табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... болжамдары зерттеу объектісінде бұрын және қазіргі кезде
қалыптаскан ... ... де ... ... болжам алдын ала айқындалган ... ... ... объектісінің ықтимал хал-күйіне қанша мерзімде, қандай
жолдармен жететіндігін анықтауға арналған.
Болжау ... ... мен ... ... және ... ... алу ... тығыз байланысты. Болжам (жоспар) ... ... ... ... ... мен ... тән, спецификалық, өзіндік әдіс-
амалдар қолданылады.
Жалпығылымдық әдістер тарихи көзқарасты, ... ... ... ... ... ... етеді.
Қазіргі кезде, ғалымдардың бағасы бойынша экономикалық болжам жасаудың
150-ге жуық әдісі бар. Ісі жүзінде соның 15-20 шақтысы ең ... ... көп ... ... ... болжау әдістерін екі топқа ... ... ... ... баға ... және ... әдістер.
Интуициялық әдістер (эксперттік баға әдістері) екі ... ... ... баға беру және ... ... баға ... Бірінші топқа: интервю (сұхбат) жүргізу; логикалық анализ жасау;
сценарий құру әдістері ... ... ... ... ... ... жинақтау ("дөңгелек стол") және "Дельфи" әдісі кіреді.
Математикалық әдістер де екі топқа бөлінеді: экстрополяциялық әдістер
және ... құру ... ... ... ең кіші ... түзеу; тұрақсыз орташа көрсеткіштер әдістері жатады. Екінші
топқа құрылымдық модельдер, матрицалық модельдер әдістері жатады,
Экономикалық және әлеуметгік дамудың ... ... ... ... ... мен талаптары қоғамдық өндірістің ... ... ... ... және сапалық өзгерістер Бірімен-бірі тығыз
байланысқан көрсеткіштер арқылы беріледі. Көрсеткіштер жүйесі ... сай ... ... ... және ... даму процесінің заңдылықтары мен
мұқтаждығын ескеруі керек.
2. Болжам мен жоспардың ... мен ... ... ... ... ... ... яғни жоспарлардағы көрсеткішті орындаушыны анық,
нақты көрсетуі керек.
4. Кешенді негізде, яғни ұдайы өндіріс пен ... ... ... ... ... Аймақтар мен салалардың ерекшеліктерін ескеріп, көрсетуі керек.
6. Қоғамдық өндірістің жоғары тиімділігіне және істің сапасына қол
жеткізуді ... ... ... мен жоспарды, салалар мен ... ... ... ... көрсеткіштер бірыңғай, яғни әр көрсеткіші бір ғана ... ...... ... ... саласында теория мен практиканы
байланыстырып тұратын өте маңызды ... ... ... ... ... ... прогностиканың барлық әдіс-
тәсілдерін, құралдарын қолдануға және экономикалық құбылыстарды зерттеудің
ғылыми әдістемелеріне негізделген экономикалық болжамдар жасау процесі.
Экономикалық болжаулар төмендегі ... ... төрт ... Болжау кеңістігіне (масштабына) байланысты
• Болжау мерзіміне байланысты
• Зерттеу объектісіне байланысты
• Функционалдық белгісі бойынша
Сыртқы белгісіне сәйкес болжау әдістерін екі ... ... ... әдістер (эксперттік баға әдістері) және математикалық әдістер.
Экономикалық болжамдар негізінде қоғамның даму ... сол ... ... ... ... ... - ... орта, қысқа мерзімдік
жоспардың тиімді варианттарын, ... ... ... ... ... анықтау үшін қажет.
Жоспар:
Кіріспе
1. Болжау түсінігі мен мәні
2. Болжаудың түрлері
3. Болжау әдістері
Қорытынды
Қазақстан ... ... және ... ... ... атындағы Еуразия Ұлттық Университеті
Экономика факультеті
Реферат
тақырып:
“Болжаудың түрлері”
Орындаған: Калжигитов Т.О.
Қабылдаған: Есенгелдинова Р.Ж.
Астана – 2008

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоспарлау мен болжаудың түсінігі және маңызы12 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері44 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері туралы147 бет
Қаржылық жоспарлау мен болжаудың теориялық негіздері26 бет
Әлеуметтік жұмыста болжаудың типологиясы43 бет
«АУРА» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ЖОСПАРЛАУ ЖҮЙЕСІНІҢ НЕГІЗДЕРІ30 бет
«Мерей» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қаржысын жоспарлау43 бет
Айранкөл кен орны45 бет
Ауа-райы: болжам мен болмыс24 бет
Бюджет және бюджетті жоспарлау25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь