«Қазақ хандығын» Керей мен Жәнібік ханның құруы

Кіріспе бөлім.
«Қазақ хандығын» Керей мен Жәнібік ханның құруы.

Негізгі бөлім.
1 Моғолстан ханы Есенбұға «Қазақ хандығын» құруға жер беруі.
2 1468 жылы Әбілхайыр ханның қаза болуы.
3 «Қазақ хандығы» Сырдария бойындағы қалалар үшін Өзбектермен көпжылдық таласы.

Қорытынды бөлім.
Қасым ханның кезінде қазақ халқының саны бір млн.ға жетті.
Пайдаланған әдебиеттер
Қазақ хандығы – шаруашылықтың дамуы, өндіргіш күштердің өсуі, феодалдық қатынастардың қалыптасуы нәтижесінде ерте заманнан бері Орта Азияның ұлан-байтақ өңірін мекендеген көшпенді тайпалардың біріңғай этникалық топ – қазақ халқы негізінде бірігуі рақылы 15-ғасырдың орта шенінде құрылды. Қазақ хандығының құрылуы қазақ халқының тарихындағы төтенше маңызды оқиға болды. Ол ұлан-байтақ өңірді мекендеген қазақ тайпаларының басын қосып шоғырландыруда, қазақтың этникалық территориясын біріктіруде, қазақтың байырғы заманнан басталған өз алдына жеке ел болып қалыптасуын біржолата аяқтатуда аса маңызды және түбегейлі шешуші рөл атқарды.
1456-жылы Керей хан мен Әз Жәнібек ханның Әбілхайыр хан үстемдігіне қарсы күрескен қазақ тайпаларын бастап шығыс Дешті-Қыпшақтан батыс Жетісу жеріне қоныс аударуы қазақ хандығының құрылуына мұрандық болған маңызды тарихи оқиға болған еді. Бұл оқиғаның мән-жайы мынадай болатын: 1428-жылы Ақ Орданың ақырғы ханы Барақ ішкі феодалдық қырқыста қаза болған соң, Ақ Орда мемлекеті ыдырап, ұсақ феодалдық иеліктерге бөлінгенде өзара қырқыс удей түсті. Бұрынғы Ақ Орданың орнына Әбілхайыр хандығы мен Ноғай одағы құрылды. Шайбани тұқымынан шыққан Әбілхайыр хан бұрын Орда Ежен ұрпағы билеген Ақ Орда территориясы – шығыс Дешті-Қыпшаққа 40 жыл (1428-1468) үстемдік етті.
1) 7.8 сынып Қазақстан тарихы кітабы.
Автор Бабайев.

2) Қазақстан тарихы. Автор Мусин.

3) Очерктер
        
        Жоспар:
Кіріспе бөлім.
«Қазақ хандығын» Керей мен Жәнібік ханның құруы.
Негізгі бөлім.
1 Моғолстан ханы Есенбұға «Қазақ хандығын» құруға жер ... 1468 жылы ... ... қаза ... ... ... ... бойындағы қалалар үшін Өзбектермен көпжылдық
таласы.
Қорытынды бөлім.
Қасым ... ... ... ... саны бір ... ... әдебиеттер
ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ ЖӘНЕ НЫҒАЮЫ
Қазақ хандығы – ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ерте заманнан бері Орта
Азияның ұлан-байтақ өңірін мекендеген ... ... ... топ – ... ... ... бірігуі рақылы 15-ғасырдың орта
шенінде құрылды. Қазақ хандығының құрылуы ... ... ... ... ... ... Ол ... өңірді мекендеген қазақ
тайпаларының басын ... ... ... ... ... қазақтың байырғы заманнан басталған өз алдына жеке ел ... ... ... аса ... және ... шешуші рөл
атқарды.
1456-жылы Керей хан мен Әз ... ... ... хан ... күрескен қазақ тайпаларын бастап шығыс Дешті-Қыпшақтан батыс ... ... ... ... ... ... мұрандық болған маңызды
тарихи оқиға болған еді. Бұл ... ... ... ... ... ... ақырғы ханы Барақ ішкі феодалдық қырқыста қаза болған соң, Ақ
Орда мемлекеті ыдырап, ұсақ ... ... ... ... ... түсті. Бұрынғы Ақ Орданың орнына Әбілхайыр ... мен ... ... ... ... ... ... хан бұрын Орда Ежен ұрпағы
билеген Ақ Орда территориясы – шығыс Дешті-Қыпшаққа 40 жыл ... ... ... ... Әбілхайыр хандығында толассыз болып
отырған қан ... ... мен ... феодалдық қырқыстар барған сайын үдеп,
феодалдық езгі мен қанау халық бұқарасын ауыр ... ... ... мен ... ... ... Дешті-Қыпшақ
даласында бұрыннан қалыптасқан мал жайылысын пайдаланудың дағдылы көшіп-
қону тәртіптері бұзылды, көшпенді тайпалар ... ... ... ... Бұл көшпенді мал шаруашылығына ауыр зардабын тигізді.
Осындай ауыр ... ... ... ... өмірді, Әбілхайырдың
үстемдігінен құтылып, өз алдына тіршілік етуді арман етті. Ақ ... ханы ... ... ... мен Әз Жәнібек бұл жағдайды өз
мақсаттары үшін шебер ... да, ... ... үстемдігіне қарсы
күрескен қазақ тайпаларының көсеміне айналды. Қалың қазақ тайпаларын ... ... ... ... Ол ... ... ... Моғолыстан ханы
Есенбұғы (1434-1462-жылдары билік еткен) бұл қазақтарды Әбілхайырға қарсы
пайдалану үшін қарсы алып, қоныс берді. ... ... ... ... мекен
ете отырып, қазақ хандығын құрды. Тарихшы Мұхаммед Хайдар Дулати ... атты ... ... ... «Ол ... ... ... хан
биледі. Ол Жошы әулетінен шыққан сұлтандарға күн ... ... хан мен ... Монғолыстанға көшіп барды. Есенбұға хан оларды құшақ
жая қарсы алып, Монғолыстанның батыс шегіндегі Шу мен ... ... Олар ... орналасқан соң, Әбілхайыр хан дүние салды да, өзбек
ұлысының шаңырағы шайқалды. ... ... ... Оның ... ... хан, Жәнібек ханға көшіп кетті. Сөйтіп олардың маңына жиналғандардың
саны 200 ... ... ... ... «қазақтар» деп атады. Қазақ
сұлтандары 870 жылдары ( 1465-1466) Билей бастады...».
Алғашында қазақ хандығының тарриториясы батыс ... ... Шу ... ... өзенінің алаңы еді. Міне, нақ осы территорияға деректемелерде
тұңғыш рет «Қазақстан» деген атау ... ... ... ... ... ... қазақтың ұлы жүз тайпалары дешті қыпшақтан қоныс
аударған қазақ тайпаларымен етене ... ... ... хандығындағы
аласапыран соғыс салдарынан қанжілік болған қазақ ... бұл ... ... ес
жиып, етек жауып, экономикалық тұрмысы түзеле бастады. Мұны ... ... ... ... хан қол ... шығып, бөгеуін бұзған судай
ағылып ... ... ... жетті. 15-ғасырдың 50-жылдарының ортасынан 70-
жылдарының басына дейін ... ... ... ... ... 200 мың
адам көшіп барды. 1462-жылы Монғолыстан ханы Есенбұғы ... ... ... мемлекетте ішкі феодалдық қырқыс күшейіп, өкіметсіз жағдайдың ... ... ... ... ... ... ... шабуылы
салдарынан Монғолыстан мемлекетінің шаңырағы ... ... ... ... ... ... хандығына келіп қосылуы үдей түсті.
Бұлар жаңадан құрылған қазақ хандығының ... ... ... оның
беделі мен әскери-саяси күш-қуатын арттыра түсті.
Алайда жаңадан құрылған Қазақ хандығының экономикалық негізі әлі де
әлсіз еді. ... ... ... ... ... Монғолыстанның,
Ноғай одағының және Батыс Сібір хандығының қол астында төрт хандыққа ... ... ... Оның ... ... ... билеген Әбілхайыр
хан өзіне қарсы шығып, Жетісу қоныс аударған қазақтардың өз алдында хандық
құрып, ... ... ... ... ... оған ... ... аузын басып, қылышын қайрап отырды. Ол жаңа ... ... ... бас салып жойып жіберуге сұқтанды. Он шақты жыл айналасында
батыс Жетісу ... екі жүз мың жан саны бар ... ... ... ... ... етті. Ал көшпелі елдің отырықшы-егіншілігі көркейген
аудандармен, әсіресе қолөнері мен саудасы дамыған экономикалық ... ... ... ... сауда-саттық қарым-қатынастарына қолайлы
жағдай жасау халық тұрмысындағы ... ... ... Бұл ... оңалуына тек көшпелі халықтар ғана емес, отырықшы аймақтардағы
егіншілік өнімдерін өткізіп егіс көлігін ... ... ... ... ... ... ... алуды аңсаған қолөнершілер де, сауда
тауарын өткізіп пайда табуға саудагерлер де мүдделі болды. Бай аймақтар ... қол ... ... феодалдар тіпті де мүдделі еді, ... ... ... ... ... саяси-экономикалық база негізінде
нығайту үшін Сырдария бойындағы қалаларды ... ... ... еді.
Сөйтіп жоғарыдағы жағдайлардың талабына сай, Қазақ хандығының алдына үш
үлкен тарихи міндет ... Мал ... ... ... ... ... дағдылы тәтрібін қалпына келтіру ... ... ... ... ... пен ... арасындағы сауда керуен жолы үстіне орнаған Сырдария
жағасындағы Сығанақ, Созақ, Отырар, Ясы т.б. ... ... ... ... осы ... ... және ... берік база болатын.
3. Қазақ тайпаларының басын қосып, қазақтың этникалық территориясын
біріктіру, бұлардың ... ... ... ... – Сырдария
жағасыдағы қалаларды қарату болды.
Сырдария бойындағы бай ... ... ... ... – Ақ Орданың, Әбілхайыр хандығының саяси-әкімшілік және
сауда-экономикалық орталықтары еді. ... ... ... осы ... ... ... экономикалық және әскери тірегіне айналдыру
Дешті-Қыпшақ даласын билеудің басты ... ... ... Сондықтан бұл
қалалардың саяси-экономикалық және соғыс-стратегиялық маңызы зор еді.
Сырдария бойындағы егіншілігі мен ... ... ... аудандар мен
сауда-саттық жасуға тек даланың әкімдері ғана ... ... ... ділгір болып отырды.
Сырдария бойындағы қалалар мен Дешті-Қыпшақ даласы үшін күресте қазақ
хандығының ... ... және ата жауы ... хан еді. ... ... ... ... үшін ең алдымен Монғолыстан мемлекетімен тату
көршілік, одақтық байланыс орнатты. Бұл одақ ... ... ... Монғолыстанға шабуыл жасауынан және Әбілхайыр ханның Жетісудағы
қазақ хандығына шабуыл жасауынан тізе қоса ... ... ... ... қыста Әбілхайыр хан қазақ хандығын ... ... ... ... бірақ сапары сәтсіз болып, жорық жолында қаза тапты.
Әбілхайырдың қаза болуы қазақ ... ... және ... ... орай ... ... ... соң оның елінде қиян-кескі қырқыс
басталып, хандық ыдырай бастады: «Өзбек ұлысының шаңырағы шайқалды, ... ... Оның ... ... ... ... хан мен
Жәнібек ханға көшіп кетті». Мұндай тиімді жағдайды дер кезінде пайдаланған
қазақ хандары Керей мен Әз ... ... 12 жыл ... ... ауып ... ... Дешті Қыпшаққа қайта оралды. Қазақ хандары Әбілхайыр ... ... ... ... тап ... ішкі-сыртқы қайшылықтарын
толық пайдаланды, бұрыннан бері Әбілхайырмен билікке таласып келген Жошы
ұрпақтары – Ахмет хан мен ... ... ... ... Ибақ хан ... ... ... билеген мырзалармен одқтасып, тізе қоса отырып күрес
жүргізді.
Әбілхайыр ханның орнына ... ... ... Шайх ... ... ... ... және өлтірілді. Әбілхайыр ханның немерелері Мұхаммед
Шайбани мен Махмуд сұлтанАстраханьға барып ... ... ... күресте толық жеңіске жеткен қазақ хандығы Әбілхайыр хан 40
жыл билеген шығыс Дешті ... ... және ... көшпелі тайпаларды бірте-
бірте өзіне қосып алды. «15-ғасырдың 70-жылдарында қазақтар ... оған ... ... ... ... териториясын басып алды».
Сөйтіп қазақ хандығының территориясы әлдеқайда ... оған ... ... ... қосылып жатты.
Алайда Сырдария жағасындағы қалалар үшін Әбілхайырдың немересі
Мұхаммед Шайбани ханмен ... отыз ... ... ... ... Бұл ... ханның баласы Бұрындық ханның (1480-1511) тұсында да толастаған жоқ.
Сырдария бойындағы ... алу үшін ... ... таласқан белді
бәсекелес Мұхаммед Шайбани еді. Сонымен қатар Түркістан аймағын билеген
Әмір Темір ... ... Әмір ... ... ... мен Монғолстан ханы
Жүніс хан да бұл қалаларды қолдарына түсіруге сұқтанды. Бұлардың ...... ... стратегиялық маңызды зор шұрайлы қалалы
аудандарға арқа сүйей отырып, қазақ даласын басып алу және ... ... ... еді. Бұл ... үшін ... хандары да қажырлы қайрат
жұмсады. Бұл ... ... ... ... ... ... мұрагері
Шайх Хайдар өлтірілген соң Астраханьға барып паналаған Әбілхайырдың
немересі Мұхаммед ... ... ... ... шығып, Түркістан
аймағына келіп, Әмір Темір тұқымынан шыққан ... ... ... Ол Мұхаммед Шайбаниды қолдап, қазақ хандығына қарсы аттандырмақ
болды. Бірақ Мұхаммед Шайбани оның бұл ... ... ... ... ... ... тартып алды. 1470-жылы қыста қазақ ханы Керей ... ... ... жасады. Қазақ ханы Әз Жәнібектің үлкен ... ... ... ... ... екінші баласы Еренжі Сауранды
иемденді. ... ... ... ... ... ... Шайбани Бұхараға
қашты. Сөйтіп, Сырдария жағасындағы екі қала – Созақ ... мн ... ... ... ... кірді.
Екі жылдан соң Мұхаммед Шайбани Түркістанға қайта оралып, мНоғай
ордасының ... Мұса ... ... ... ... Аркөк бекінісі мен
Сығанақ Қаласын басып алды. Бұ уақытша ... еді, ... ... ... ... ... қазақтың біріккен әскерлері Қаратаудағы Соғынылық
түбінде Мұхаммед Шайбанидің әскерлерін талқандады. Бұрындық сұлтан Сығанақ
қаласын ... ... бұл ... ... ... ... Шайбани
Маңғыстауға қашты. Сырдария жағасындағы қалалар қайтадан ... ... ... ... ... ... өмір сүріп отырды.
15-ғасырдың 80-жылдарында Әмір Темір әулиетінің өкілі Сұлтан Ахмет
мырза мен ... ханы ... ... ... ... ... ... болысып, олардың қолдауымен тағы да ... ... ... ... ... ханы ... хан ... келіп Сығанақ қаласын
қоршады. Бұл кезде Мұхаммед Шайбани әскерлерінің бір бөлігі қала ... ... ... ... ... әскерлеріне қала бекінісінің
қақпасын ашып берді. Сонымен бұл аймақ Бұрындықтың ... ... ... ... ... Шайбанидың туысы Махмұд Сұлтан билеген Ясы ... ... ... ... ... әскери күшінен қорғанған
Шайбани әскерлері Аркөк қаласына қырық күн бекінді. Үш жыл бойы ... ... ... ... ... ... хан мен Қасым сұлтан
бастаған қазақтардың қысымына ... бере ... ... Түркістанды
тастап, Хорезмге кетуге мәжмүр болды.
Қазақ хандығы, Шайбани әулеті, Әмір Темір әулеті және ... ... ... ... Әмір Темір әулеті мен Моғолыстан
билеушілері арасында да ... ... ... ... ... ... ханы ... 1482-1485-жылдары Ташкент пен Сайрам
қалаларын басып алды. Моғолыстан билеушілері Әмір ... ... ... ... ... ... ал Әмір Темір әулетінен шыққан Әмір
Мұхаммед Мәзит Тархан оларға қарсы қазақ хандығымен одақтасты. ... екі ... ... ... ... Моғолыстан билеушісі Жүністің
баласы Сұлтан Махмұд хан Отырар қаласын басып алды да, оны ... ... ... ...... ... Әмір Темір әулетінен
шыққан Ахмед мырзаға қарсаы аттандыру еді. Моғолыстан ... ... ... ... маңызды стратегиялық орынға ие болған Мұхаммед Шайбани
тағы да Сауран мен Яса (Түркістан) қаласын басып алды.
Қазақ ханы ... пен ... және ... сұлтандар Мұхаммед Мәзит
Тарханмен күш біріктіріп, Мұхаммед Шайбаниға қарсы аттанып, Созақ ... ... ... ... адамдарының бәрі Бұрындық ханға тілектес және
онымен байланысты еді. Сауран қаласының халқы қазақтың біріккен қалың қолын
көрісімен-ақ ... ... ... ... ... қамап ұстап
алды. Бұрындық хан Сауранды қайтарып алған соң Мұхаммед Шайбанидың тиянағы
Отырар қаласының қамалын қоршады. Моғолстан ханы ... ... ... ... ... ... ... қазақтар Отырар қамалын
қоршауды тоқтатты. Мұхаммед Шайбани хан қазақтармен ... ... ... Сырдария бойындағы қалаларды алуға және ... ... ... ... ... қайта орнатуға ұмтылып,
қазақтармен 30 жыл соғысты. Ол осы соғыстарда бірде Әмір ... ... ... ... ақырында Моғолыстан хандарына сүйенді.
Бұл соғыстар Сырдария жағасындағы ... ... ... ... ... ұшыратты. 15-ғасырдың ақырында Отырар, Яса
(Түркістан), Аркөк, Бозкент ... мен ... ... бір ... ... қарады да, Сығанақ, Сайран, Созақ қалалары мен Түркістан
аймағының солтүстік бөлігі Қазақ хандығының иелігінде ... ... ... ... ... ... Мұхаммед биледі.
Қазақ хандығы шаңырығы көтерілген батыс Жетісудағы иеліктерін және
Сырдария бойындағы отырықшы-егіншілік ... мен ... ... ... ... ... Сығанақ, Созақ, Сауран қалаларын саяси, шаруашылық
және әскери тірек еткен қазақ хандары ... ... ... ... соң ... ... өз ... едәуір ұлғайтты.
Қазақ хандарының билігінің нығаюы Шайбани ханды Дешті-Қыпшақ ... ... ... ... ... ... Ол ... ондағы Әмір
Темір әулетін талқандап, Мауараннахрды жаулап алды да, Шайбани әулетінің
негізін қалады. Бұл ... ... ... ... ... ... үкімет билігіне таласқан ішкі қырқыстардың
күшейуі, толассыз ... ... ... ... ... ... халық бұқарасының наразылығы нәтижесінде ауыр дағдарысқа
тап болып отырған Мауараннахр ... ... ... ... ... ... ... алмай, топырақтай тозып кетті. Мұхаммед ... ... ... ... ... тайпалар да бірте-бірте жергілікті
отырықшы халыққа сіңіп, олардың тілі мен мәдениетін қабылдап, ... ... ... ... ... ... тайпалар Дешті Қыпшақтан ала келген «өзбек» деген атау бірте-бірте
Мауараннахрдың байырғы тұрғындарына жалпыласты. Бірақ олар «өзбек» ... ... ... ... ... ... жасайалмаған».
15-ғасыр мен 16-ғасырдың өліарасында (1500-жылы) Мұхаммед Шайбани
(Шайбах) ханның ... ... ... ... қос өзен аралығын
(Мауараннахрды) ... алуы Орта Азия ... ... қазақ пен өзбек
үшін елеулі оқиға болды. Бұл ең алдымен ... ... ... ... арттырып, ерікті елдігін нығайтты. Бұрынғы ... ... ... ... ... ... бір жерге қосуға, қазақтың этникалық
террториясын біріктіруге, сонау 6-7-ғасырдан басталған қазақтардың ... ... ... біржолата аяқатуға мүмкіндік берді. Бұрын Ақ Орда
мен Әбілхайыр хандағында қоданылған «өзбек-қазақ» деген ... атау ... ... ... тармині бірте-бірте Дешті-Қыпшақ пен ... ... ... ... айналды. «Өзбек» термині Мұхаммед
Шайбаниға еріп кеткен тайпалардың ... атау ... Орта ... ... ... әдебиеттер.
1) 7.8 сынып Қазақстан тарихы кітабы.
Автор Бабайев.
2) Қазақстан тарихы. Автор Мусин.
3) Очерктер

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
Керей хан5 бет
Керей хан (1456-1473 жж. билік құрған)3 бет
Халықтың азаттығын көксеген күрескер Махамбет Өтемісұлы24 бет
Қазақ мемлекеттігінің құрылуы41 бет
Қазақ хандығының жылнамасы5 бет
Қазақстандағы халық санағының тарихы туралы мәліметтер10 бет
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
VI – VIII Қазақ Хандығы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь