Компанияның қаржы шаруашылық қызметі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I БӨЛІМ. КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ МЕН РӨЛІ ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Компанияның қаржы шаруашылық қызметін талдаудың пәні, объектісі, принциптері, мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Шаруашылық қызметті талдаудың ұғымы, мазмұны мен рөлі ... ... 8

ІІ. БӨЛІМ. КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ҚАРЖЫЛЫҚ ПОТЕНЦИАЛЫН ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ ... ... ... ..11
2.1. Компанияның қаржылық тұрақтылығын талдау және бағалау ... ... .11
2.2. Қаржылық жағдайдың мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі нарық жағдайында компанияның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Сондықтан компанияның қаржылық жағдайын бағалау керек. Компанияның қаржы тұрақтылығы ақша қаражаттарын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрсетеді. Қаржылық тепе-теңдікке жету компанияды шаруашылық жүйесінің тұрақты звеносы ретінде қарастыруға болады, бүл экономиканың нақты секторының дамуының маңызды факторы болып табылады.
Жаңа және тиімді әрекет ететін нарықтық жүйені қалыптастыру үшін қаржылық, ақша-несие, баға, валюта сфераларында, сонымен қатар заң шығару және монополияға қарсы реттеу облысында нақты және дәйекті саясатты жүзеге асыру керек. «Қазақстан 2030 жылға дейінгі даму Стратегиясын жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығында экономиканың нақты секторын дамытудың қажеттілігі ҚР Үкіметінің алдағы қызметінің бірден бір негізгі бағыты ретінде анықталды, ал нақты сектордың басымдылығы оның іс-әрекетінің негізгі принципі ретінде бекітілді (Президент Республики Казахстан. О дальнейших мерах по реализации стратегии развития Казахстана до 2030 года. Указ от 17 февраля 2000 года №344: официальный текст).
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі: «Футура» Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестік. Ол 2000 жылы 18-наурызда құрылған. Меншік түрі - жеке. Негізгі қызмет түрі – жиһаздарды сату және сатып алумен айналысады. Шетелдерден жиһаздарды дайын өнім ретінде алып келеді. «Футура» ЖШС-ң өзінің балансы, банкте есеп айырысу және өзге де шоттары, мөрі, эмблемасы және сауда белгісі бар.
Курстық жүмыстың мақсаты: «Футура» ЖШС-ң қаржылық жағдайын бағалау. Бұл мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер қойылған :
1. Компанияның қаржылық тұрақтылығын талдау және бағалау;
2. Баланс өтімділігі мен төлем қабілеттілігін талдау және бағалау;
3. Компания табыстылығы (рентабелъділігі) мен іскерлік белсенділігін талдау және бағалау.
Осы міндеттері орындау барысында компанияның қаржылық тұрақтылығы көрсеткіштерін талдау, сонымен қатар оның қаржылық жағдайын жалпы бағалау, актив кұрамы мен құрылымын, меншікті капиталын, міндеттемелерін, олардың жағдайы мен қозғаласын бағалау, компанияның төлем қабілеттілігі мен баланс өтімділігін талдау, табыстылық, іскерлік белсенділік көрсеткіштерін және компания кызметінің қаржы шаруашылық тиімділігін бағалау жүзеге асырылады.
1. Абрютина М.С. Анализ финансово экономической деятельности предприятия.: Учеб. прак. пособие. - 2-е изд.испр. - М.: Изд. «Дело и сервис» ., 2000.- 265 с.
2. Байбулова Д.Б. Управление финансовой устойчивостью предприятий в переходной экономике (на примере Республики Казахстан). -Дисс.канд.экон.наук. Алматы, 2002. — 141 с.
3. Дүйсенбаев К.Ш. және т.б. Компанияның қаржылық жағдайын талдау: Оқу құралы / Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. -Алматы : Экономика, 2001. — 330 б.
4. Жүйриков К.К. Финансовый анализ предприятия: Учебн. КазАТК, Алматы, 2003
5. Жүйриков К.К., Раимов С.Р. Корпоративные финансы. Учебник. -Алматы: Алматинская академия экономики и статистики, 2004. - 512 с.
6. Ковалев В.В. Финансовый анализ: методы и прцедуры. - М. : Финансы и статистика, 2003. — 560с. ; ил.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ………………………………………………………………………3
I Бөлім. Компанияның қаржы шаруашылық қызметін талдаудың теориялық
негіздері мен рөлі…………………….5
1.1. ... ... ... ... талдаудың пәні, объектісі,
принциптері, мақсаты мен міндеттері…………………………...5
1.2. Шаруашылық қызметті талдаудың ұғымы, мазмұны мен рөлі……..8
ІІ. ... ... ... ... мен ... потенциалын талдау
және бағалау………..…11
2.1. Компанияның қаржылық тұрақтылығын талдау және ... ... ... ... ... тізімі ………………………………30
КІРІСПЕ
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі нарық жағдайында компанияның
өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің ... ... оның ... болып табылады. Сондықтан компанияның қаржылық жағдайын бағалау
керек. Компанияның ... ... ақша ... еркін орын алмастыра
отырып қолданып, тиімді ... ... ... ... мен сатудың
үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын
көрсетеді. ... ... жету ... ... ... звеносы ретінде қарастыруға болады, бүл экономиканың ... ... ... ... ... ... және ... әрекет ететін нарықтық жүйені ... ... ... баға, валюта сфераларында, сонымен қатар заң ... ... ... ... ... нақты және дәйекті саясатты жүзеге
асыру керек. «Қазақстан 2030 жылға дейінгі даму Стратегиясын ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ҚР Үкіметінің
алдағы қызметінің бірден бір негізгі бағыты ретінде ... ал ... ... оның ... ... ... ретінде бекітілді
(Президент Республики Казахстан. О дальнейших мерах по реализации стратегии
развития Казахстана до 2030 ... Указ от 17 ... 2000 года ... ... ... зерттеу объектісі: «Футура» Жауапкершілігі Шектеулі
Серіктестік. Ол 2000 жылы 18-наурызда құрылған. Меншік түрі - жеке. Негізгі
қызмет түрі – ... сату және ... ... айналысады. Шетелдерден
жиһаздарды дайын өнім ретінде алып келеді. «Футура» ЖШС-ң ... ... есеп ... және өзге де шоттары, мөрі, эмблемасы және ... ... ... мақсаты: «Футура» ЖШС-ң қаржылық жағдайын бағалау.
Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... :
1. ... ... ... талдау және бағалау;
2. Баланс өтімділігі мен төлем қабілеттілігін ... және ... ... ... (рентабелъділігі) мен іскерлік белсенділігін
талдау және ... ... ... барысында компанияның қаржылық тұрақтылығы
көрсеткіштерін талдау, сонымен қатар оның қаржылық жағдайын жалпы бағалау,
актив ... мен ... ... капиталын, міндеттемелерін, олардың
жағдайы мен қозғаласын бағалау, компанияның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... іскерлік белсенділік көрсеткіштерін және
компания кызметінің қаржы шаруашылық тиімділігін бағалау жүзеге асырылады.
Курстық жұмысты орындау барысында «Футура» ЖШС-ң есеп беру ... Атап ... 2005, 2006 ... ... балансы, Қаржы-
шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы есеп, Ақша қаражаттарының қозғалысы
туралы ... ... хат және ... ... Шектеулі
Серіктестіктің Жарғысы.
Ұйымның тиімді жүмыс істеуін қамтамасыз ету олардың жүмысына қаржылық
түрғыдан дұрыс басқаруды ... ... бүл ... оны ... ... ... ... талдаудың көмегімен даму тенденциясы зерттеледі,
қызмет нәтижелерінің өзгеру факторлары терең және ... ... ... мен ... ... негізделеді, олардың орындалуын
бақылау жүзеге асырылады, өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... ... оны дамытудың
қаржылық стратегиясы жасалады.
Шаруашылық қызметке кешенді түрде талдау ... - бұл ... ... ... ғылыми негізі. Оларды негіздеу үшін қазіргі
және алда тұрған мәселелерді, өндірістік және қаржылык тәуекелдерді анықтай
және ... білу ... ... ... ... ... тәуекелдік және табыс деңгейіне тигізетін әсерін анықтау керек.
Сондықтан барлық деңгейдегі менеджерлердің кешенді ... ... ... әдісін игеруі олардың кәсіби дайындығының құрамды ... ... ... мен технологиясын біле отырып, олар нарықтағы
жағдайдың өзгерістеріне оңай бейімделе алады және дұрыс ... пен ... ... ... ... орай ... талдаудың негіздерін игере білу:
шешім қабылдауға қатысатындарға да, оларды қабылдау ... ... де ... ... ... ... ... нарықтық қатынастар компаниядардың
шаруашылық жүргізуші субъект ретінде құқық ... ... ... ... ... және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне
мол мүмкіндік ашты.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктері басқару
деңгейіне, ... ... ... ... ... ... негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы,
материалдық, еңбек және ... ... ... ... ... ... ... Бөлім. Компанияның қаржы шаруашылық қызметін талдаудың
теориялық негіздері мен ... ... ... ... ... талдаудың пәні, объектісі,
принциптері, мақсаты мен міндеттері.
Шаруашылық қызмет және онда өтіп ... ... ... зерттеу объектісі болып табылады: қаржылық теорияның, макро-
және ... ... ... ... мен ... статистиканың, бухгалтерлік есептің, қаржылық
талдаудың және т.б. Экономика саласының немесе жеке бір ... ... ... процестердің дамуына жалпы, жеке және арнайы
заңдардың ... ... ... ... шаруашылық қызметте жүріп
жататын жалпы қаржылық құбылыстар мен процестердің сандық жағын ... ... пәні ... қызмет процесіндегі капиталдың айналуы
болып табылады. Ол ... ... ... ... ... байланысты компания қаражатының қозғалысын және оның жұмыс
нәтижесін құжат ... ... ... қызметін талдау пәні қаржылық құбылыстар мен процестердің
себеп-салдар байланыстары болып ... ... ... ... ... біліп отыру қаржылық құбылыстар мен
процестердің мәнін ... жэне ... ... ... нәтижелерге дұрыс баға
беруге, жоспарлар мен басқару ... ... ... ... ... байланыстарды топтастыру, жүйелендіру, моделдеу, шамалау ШҚТ басты
әдістемелік мәселесі болып табылады.
Шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... ... табылады. Мысалы, өнеркәсіптік компанияда талдау
объектісіне ... ... және ... оның өзіндік құны, материалдық, еңбек
және қаржы ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы және т.б. жатады.
Шаруашылық қызметін талдау принциптері.
Шаруашылық қызметіне талдау жүргізген кезде ... мен ... ... бір принциптер мен ережелерді басшылыққа алу керек.
Талдау ғылыми ... ... ... дидактикалық теориясының
ережелеріне негізделуі, өндіріс ... ... ... талаптарын
ескеруі керек, ғылыми-техникалық процесстің алдыңғы қатарлы тәжірибенің
жетістіктерін, ... ... ең жаңа ... ... ... болуы керек. Зерттеудің кешенділігі қызметтің барлық
тізбегі мен бүкіл тараптарының қамтылуын және ... ... ... ... зерттеуді талап етеді;
Талдау ... ... дәл ... тиіс, нақты шындықты көрсететін дұрыс,
тексерілген ақпаратқа ... ... ал оның ... ... ... ... ... Осы талаптардан
есептеулерді ... ішкі және ... ... сондай-ақ талдау
әдістемесін оның есептеулерінің ... мен ... ... ... ... отыру қажеттігі туындайды;
Талдау жарамды болуы керек, кемшіліктерді, ... ... ... ... уақтылы ... ... ... ... ... ... керек, өндіріс ... оның ... ... ... әсер етуі тиіс. Осы
принциптен ... ... ... ... үшін, нақты
шараларды ... ... ... ... ... түзету және
анықтау үшін нақты түрде пайдалану қажеттігі ... ... ... ... ... ... анда-санда емес, жоспар бойынша, жүйелі түрде жүргізіп отыру
керек. Бұл ... ... ... ... ... орындау бойынша міндеттерді орындаушылар арасында бөлу және ... ... ... ... ... болуы тиіс. Оперативтілік дегеніміз талдауды жылдам
және нақты жүргізе білуді, басқару шешімдерін ... және оны ... ... принциптерінің бірі - бұл ... ... ... көпшілігі катыса алатындығын
пайымдайтын оның ... бұл ... ... ... анықтауға және барлық ішкі ... ... ... ... қаржылық құбылыстарды, процестерді, шаруашылық ету
нәтижелерін бағалаған ... ... ... ... ... ... ... қызметтің нәтижесін бағалай ... ... ... ... ... халықаралық саясат пен
заңдарға сәйкестігін ескеру керек;
Талдау тиімді болу керек, яғни оны жүргізгендегі кеткен ... көп ... ... керек.
Сонымен, талдаудың негізгі принциптері ғылымилылық, кешенділік,
жүйелілік, ... ... ... ... ... тиімділік жэне т.б. болып табылады.
Мақсаты мен міндеттері(Савицкая Г.В., 2003).
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші ... ... ... ... ... (міндеті) келесілер болып табылады:
• қаржылық жағдайға және оның есеп беру ... ... ... ... мен олардың қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті, оларды
таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
• айналым капиталының ... оның ... ... және ағымдағы
міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
• қаржы-есептік және несие ережесін сақтау;
• компания активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын ... ... ... ... есебі, оның ішінде дебиторлық
борыш және қорлар есебі;
... ... ... қаржылық тұрақтылығының және төлеу
қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін анықтау;
... ... ... ... ... ... ... сондай-
ақ олардың деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды есептеп шығару;
• компанияның іскерлік белсенділігін анықтау;
... ... ... ... ұзақ және ... мерзімді
болжау, яғни оның қаржылық стратегиясын анықтау.
Қаржылық жағдайды ... ... ... ... ... кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны қамтиды: жабдықтау,
өндіріс жөне өткізу; ... ... ... ... ... ... ... Компанияның қаржылық қызметі - бұл оның ... ... ... және ... ... көлемі мен құрамына
өзгеріс әкелетін қызметі болып табылады. Ол қаржы ресурстарының жүйелі
түрде ... мен ... ... есеп жөне ... тәртібін сақтауға,
меншікті және қарыз ... ... ... ... ... ... қызмет етуі мақсатында
қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуге бағытталуы тиіс. ... ... ... және ... жақтары арасында тығыз байланыс пен
өзара тәуелділік бар. Осылайша қаржылық қызметінің жетістігі, көбінесе оның
өндірістік-сату керсеткіштерімен ... ... өзі ... және ақша қаражаттарын алуы оның ... ... ... ... сұраптылымды ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті ... және оны бір ... ... жөне ... ... болады.
Жоғары сапалы өнімді үздіксіз өндіру және өткізу компанияның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң әсерін тигізеді. ... ... ... ... жөне оны ... ... компания шотына ақша
қаражаттарының келіп түсуіне кедергі жасайды, нәтижесінде компанияның төлеу
қабілеті төмендейді. Кері байланыс та бар, ол ақша ... ... ... ... ... іркілісіне, демек ... ... ... ... ... ... өндіріс процесінің тиімділік деңгейімен анықталады.
Олардың тиімділігі қаншалықты көп болса, ... ... ... ... ... ... соның ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты аз
жұмсайды. Және керісінше, шикізат пен ... ... ... ... ... деңгейінің төмендеуі, басқа да ... тыс ... және ... емес ... қосымша қаржы
қаражаттарының қажеттілігіне себепші болады. Еңбек жөне ... ... ең ... ... ... ... ... соң табыста
талдап қорытылады. Соңғы айтылған көрсеткіштің көлемі көсіпорының ... ... ... ... оның ... ... ... көрініс табады.
Компанияның қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз ... ... қол ... үшін ... ... туғызады, оның
төлеу қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді
(Дүйсенбаев К.Ш., және т.б., 2001 ).
1.2. Шаруашылық қызметті талдаудың ұғымы, мазмұны мен ... ... - бұл ... ... бөліктерге бөле отырып, неше
түрлі байланыстар мен тәуелділіктерін ... ... ... мен ... ... ... ... тәсілі.
Әлемдік, ұлттық экономика және оның кейбір ... ... ... мен ... ... ... және жекелеген шаруашылық жүргізуші
субъектілердің деңгейіндегі қаржылық құбылыстар мен процестерді ... ... деп ... Соңғысы «шаруашылық қызметті ... ... атау ... ... ... ... мен процестердің мәнін тану
құралы ретінде пайда болуын бухгалтерлік есеп пен ... ... ... және дамуымен байланыстырады. Алайда ол өзінің ... ... ... ... ... дамуы кезеңінде, атап айтқанда
XIX ғ. екінші жартысында алды. Шаруашылық қызметті талдаудың айрықша арнайы
білім саласына бөлінуі ... - XX ғ. ... ... ... ... ... ... компанияды басқару жүйесіндегі
ортаңғы орындардың бірінде ... оның ... рөлі мен ... ... ... ... ... байланысты қызметтерден тұрады:
шаруашылық қызметті жоспарлау, есеп және ... ... және ... ... ... ... оның ... бөлімшелерінің
және кейбір жұмыскерлер қызметтерінің негізгі бағыты мен ... Оның ... ... компания дамуының және оның әрбір мүшесінің
қызметінің жоспарлануын, ... ... ең ... ... ... ... ... ету болып табылады.
| ... жүйе | ... ... ... ... мен |
|_ | ... |
| ... және басқа да қызметтер) | |
| ... жүйе |
| ... |
| ... және ... |
| |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... қаржылық талдаудың орны.
Өндірісті басқару үшін өндірістік процес пен жоспардың орындалу барысы
туралы толық және дұрыс ақпарат болуы ... ... ... ... ... өндірісті басқаруға және жоспар мен өндірістік
процестердің барысын бақылауға қажетті ақпараттарды ... ... ... ... ... есеп ... ... қызметті талдау есеп пен басқару ... ... ... ... ... табылады. Бұл процесте оның есептік
ақпараты талдамалы өңделуден өтеді: қызметтің қол жеткен ... ... ... ... ... кәсіпорьшдардың және орташа салалық
көрсеткіштермен салыстыру жүргізіледі; сан ... ... ... нәтижесіне әсері анықталады; кемшіліктер, қателіктер,
пайдаланылмай ... ... ... жоспарлар және т.б.
айқындалады. ШҚТ көмегімен ақпаратты саралауға, түсінуге қол ... ... ... ... ... әзірленеді және негізделеді.
Қаржылық талдау ... мен ... ... жүреді, оларды
негіздейді және өндіріске ғылыми ... ... ... ... ... ... ... қаржылық талдауды басқару шешімдерін ғылыми негіздеу және
оңтайлаңдыру үшін ... ... ... ... ... ... болады.
Шаруашылық қызметін талдауды басқару қызметі ретінде өндірісті
жоспарлаумен және болжаумен ... ... ... ... ... бұл қызметтерді жүзеге асыру мүмкін емес. Жоспарлауда, ... мен ... ... негізділігіне арналған ақпараттарды
дайындауда, жоспардың ... ... мен ... ... ... рөлі өте ... ... үшін жоспарды бекіту, шын
мәнінде, алдағы жоспарланған уақыт ішінде өндірістің дамуын ... ... ... білдіреді. Бұл кезде алдыңғы жоспарлардың
орындалу нәтижелері ескеріледі, ... даму ... ... ... ... қарастырылып, есепке алынады. Шаруашылық
қызметті талдау тек жоспарды ... ... ғана ... сонымен қатар
олардың орындалуын бақылау құралы болып табылады. Жоспарлау ... ... ... басталады және сонымен аяқталады, бұл
жоспарлау ... ... оны ... ... ... ... бұл ... - жоспардың орындалуын бақылау және соларды
негіздеу үшін ақпараттар дайындау ... - ... ... экономикада күшейе түседі, өйткені ... ... ... ... ... ... және ... жоспарларды шұғыл реттеп
отыру қажет болады. ... ... ... ... орта жоспарлау процесінің
үздіксіз болғанын талап етеді. Жоспарлау бойынша менеджер әрбір жағдайдың
өзгеруін бағалай, талдай ... және ... ... ... ... ... ... керек.
Өндіріс тиімділігін арттыратын резервтерді анықтау мен пайдалануды
талдауға айрықша орын беріледі. Бұл ресурстарды ұтымды, үнемді пайдалануға,
алдыңғы ... ... ... енгізуге, еңбекті, жаңа техника мен
өндіріс ... ... ... ... ... шығындар мен
жұмыстағы кемшіліктерді болдырмауға және т.б. ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі артады.
Соныменен, шаруашылық қызметті талдау өндірісті басқару жүйесіндегі
маңызды ... ішкі ... ... ... ... ғылыми
негізделген жоспарлар мен басқару шешімдерін әзірлеу негізі болып табылады.
Талдаудың компанияды басқару құралы ретіндегі рөлі ... ... ... Бұл ... ... туындап отыр:
• шикізаттың жетіспеушілігі мен ... ... ... және ... көп ... етуіне
байланысты өндіріс тиімділігін толассыз арттыру қажеттігінен;
• басқарудың әкімшілік жүйесінен кету және ... ... ... ... ... ... алу, компаниядарды жекешелендіру мен
қаржылық реформаның ... да ... ... ... жаңа ... құрудан.
Осындай жағдайларда компания басшысы тек өзінің түйсігіне және
ойындағы пайымдауларына ғана арқа сүйей алмайды. Басқару шешімдері мен ... дәл ... ... және ... ... талдауларға
негізделуі тиіс. Бірде-бір ұйымдастыру, техникалық жэне технологиялық
шаралар ... ... ... ... жүзеге асырылмауы тиіс.
ШҚТ рөлін дұрыс бағаламау, жоспардағы және ... ... ... ... ... шығындарға душар етеді. Және керісінше, ШҚТ байыппен
қарайтын компаниядар жақсы нәтижеге, жоғары қаржылық ... ... ... ... ... Бөлім. Компанияның қаржылық жағдайы мен қаржылық потенциалын талдау
және бағалау.
2.1. Компанияның қаржылық тұрақтылығын талдау және бағалау.
Іс жүзінде қолданылып ... ... ... субъектілер
қызметінің қаржылық көрсеткіштері әдетте екі үлкен топтарға бөлінеді.
Бірінші топқа ... ... ... ... ... Бұл:
қаржылық тұрақтылық, төлем қабілеттілік пен өтімділік көрсеткіштері. Екінші
топтағы көрсеткіштер бойынша нормативтік мәндер ... Бұл ... ... ... ... мен ... ... жатады.
Компанияның қаржылық тұрақтылығы деген ұғым келешектегі төлем
қабілеттілікпен тығыз байланысты. Қаржылық тұрақтылықты ... ... ... ... ... компанияның қаржылық
мүмкіндіктерін ұзақ мерзімге (бір жылдан аса) анықтауға мүмкіндік береді.
Нарықтық ... ... ... ... ... асыру, оны ұлғайту,
компанияның әлеуметтік және басқа да мұқтажын өзін-өзі қаржыландыру, ... ... ал олар ... ... - ... ... ... сыртқы қарыз беру көздерінен қаржылық тәуелсіз
болудың мәні зор, алайда оларсыз да ... ... ... ал кейде тіпті
мүмкін емес. Сондықтан заемдық, меншікті және жалпы капиталдардың ... әр ... ... зерттеледі. Ол үшін бірнеше жылдардағы К³1,
K³2, К³3 капитал құрылымының коэффициенттері есептеледі және талданады:
K³1 = ... ... ... жағдайдағы заемдық қаражаттар компанияның ... ... ... ұзақ ... ... басқа да
пассивтерді білдіреді ... II және III ... ... ... ... ... дегеніміз сенімді кепілдігі бар төлем қабілеттілік,
нарық конъюктурасының кездейсоқтығы мен серіктестердің әрекеттеріне тәуелді
болмау. Сондықтан ... осы ... ... ... ... ... жатады. Көбінесе төлем қабілеттілікті өтімділікке ұқсатады
және керісіше. Сондықтан компанияның қаржылық тұрақтылығы деп, ... ... ... біршама ұзақ мерзімге қамтамасыз ететін
қаржылық теңдестік ... ... ... Теңдестік нүктесі - бұл
нормативтік база емес, қауіпсіздік алаңы, бұл ... ... ... ... және ... ... ... емес, керісінше ... ... ... ... Яғни бір ... айтқанда мүмкін
болатын шеткі деңгей (өзін-өзі өтеу нүктесі).
Компанияның ... ... ... ... бірі ... ... болашақ позициясынан қызметінің тұрақтылығы. Шаруашылық
жүргізуші субъектінің ... ... ... ... ... ең ... оны ақша ... кезектескен ағып келуі мен ағып кетуінің
жиынтығы ретінде қарастыруға ... Ақша ... бір ... ... ... ... ... сипаттамасына жатады, ал екінші бөлігі
осы қызметті ұзақ мерзімді аспектіде сипаттайды. Соңғысы ең ... ... ... ... және ... мен ... дәрежесіне байланысты болады (Ковалев В.В.,2003).
Кез-келген компанияның көптеген қаржыландыру көздері бар. ... ... мен ... ... отырып, компания белгілі мүмкіндіктер
алады да, өзіне кейбір міндеттемелерді жүктейді. Қаражаттарды қатыстыру
әдісін ... ... ... ... жүйелерінің келесі
ерекшеліктерімен анықталады.
Біріншіден, ресурстар ... ... ... және т.б.) жеке меншік иелері арасында тең ... ... ... және ... ... ... және
қайда пайдамен салуды білетін, бірақ ... жоқ, ... ... бос ... ... ... ... қолданудың нақты жолын
білмейтін көптеген жеке және ... ... ... ... ... ... реттеу жүйесінің екі жағы бар:
нормативті (бизнес ... ... ... заң ... ... ... ... қанағаттандырудың кезектілігі) және
көтермелеу (ресурстарды уақытша ... беру ... ... ... ... ... ... төлем, пайыздар, дивидендтер және
т.б., ... ... ... ... ... ... ішінде
ұсынылған ресурстарды жоғалту тәуекелі факторларымен).
Қаржылық ресурс қосымшасында нарықтың қалыптасқан ... оның ... ... алушыларға ұсынуында көрінеді. Бұл процедура
екі жаққа да ... ... ... ... алушы позициясынан капиталды
негіздеген түрде қатыстыру меншікті ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Сонымен бірге қандай да бір пайда алу ... ... ... ... ... ... соның ішінде өзіне
белгілі бір тәуекелді алумен байланысты. Уақытша алынған ұзақ ... да, акша ... ... үшін ... ... төлем жасап түру
қажет; одан басқа, қатыстырылған қаражаттарды ... ... ... өзінің ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелері
бойынша жауап беру қабілеттігін бағалау ... ...... тұрақтылығын бағалаудың мәні осыда.
Мен ең алдымен баланс активтерінің және ... ... ... мен ... динамикасын талдаймын. Ол үшін 2005, 2006
жылдардағы баланс мәліметтерін мұқият зерттеу қажет.
Баланс активтерінің құрамы мен ... ... ... ... ... ... және оның ... түрлерінің абсолютті
және салыстырмалы арту немесе кему ... ... ... ... ... ... ... болып саналатын активтерді талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, ... және ... ... ... ... жалпы құрылымын және оның жеке
топтарын талдау, ... ... ... ... ... береді.
Активтерінің өсуі (артуы) компанияның болашақтағы дамуын көрсетеді.
Баланс мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен олардың тартылуына ... үшін ... ... ... ... ... ... активтерінің құрамы мен құрылымы
|Көрсеткіштер |2005 жыл басы |2005 жыл соңы |Жыл ... |
| | | ... (+, -) |
| ... мың тг ... і % ... ... ... орташа қалдықтары, мың тг |177104,4 ... ... Өнім ... ... ... ... түсім,|141819,6 |146731,4 |
|млн тг | | ... өнім ... ... күн |287,3 |468,6 ... 360) | | |
|2 | | ... ... ... ... және ... - шаруашылық
қызметінің нәтижелері туралы есеп ... ... ... ... отырғанымыздай дайын өнім айналымының ұзақтығы 181,3
күнге көбейді, демек тауарларға деген сұраныс төмендеді. Бұған бағалық ... емес ... ... ... ... ... талғамы,
бәсекелестер саны т.б.) әсер етуі мүмкін. Осыған орай ... ... ... колдануы тиіс.
Дайын өнім қалдықтарының әрбір түрі ... ... ... ... тыс ... ... талдау үшін аналитикалық және
қоймалық есеп мәліметтері, түгендеу және өткізу ... ... ... ... ... берешек жағдайын талдау.
Ағымдағы активтерге салынған капиталдың айналымдылығына, ... ... ... дебиторлық берешектің азаюы мен көбеюі көп
әсер етеді. Дебиторлық берешекті талдау ... ... ... ... ... ... және оның ... ағымдағы активтерде күрт
ұлғаюы компанияның сатып алушыларға қатысты қате ... ... ... ... ... бір бөлігінің төлем қабілетсіздігі мен банкроттығы
туралы хабар береді. Дебиторлық берешектердің өсуі барлық ... ... ... және ... өтіп ... берешектерді айыра білу
керек. Соңғысының ... ... ... тудырады, өйткені компания
өндірістік қорларды ... ... ... ... ... қорының
жеткіліксіздігі пайда болады. ... ... ... ... ... тоқтатып тастау, капитал айналымдылығын баяулатады.
Сондықтан әрбір компания ... ... ... ... ... Д. ... мен К. Хитчиннің айтуынша, бұл бейне түрінде
автомобиль қозғалысын еске ... ... ... ... ... ... тезірек ақша түседі.
Талдау процесінде дебиторлық берешктердің қарқынын, себептері мен
қашан пайда болғанын зерттеу қажет, оның ... ... ... ... өтіп ... ... ... анықтау керек (кесте-4). Егер
мұндайлар бар ... онда ... ... алу ... ... ... қажет (вексельдерді рәсімдеу, сот орындарына хабарлау, т.б.).
Қолдағы ақшаның қалдығы мен қозғалысын талдау.
Ақшалай қаражаттарды басқару ... мен ... ... сияқты өте маңызды. Ағымдағы активтерді басқару өнері есеп-шоттарда
ағымдағы жедел жұмыстарға қажетті ақша ... ... ең ... ... ... ... басқарылатын компанияға қажетті ақша
қаражаттарының сомасы - ақша ағымдарының қысқа ... ... ... сақтандыру қоры. Сома барлық алдыңғы кезектегі ... үшін ... ... ... ... ақша ... кассада
немесе банктегі есеп айырысу шотында жатса, табыс әкелмейді. Оларды ... ең аз ... ... ... Ұзақ ... бойы ... көп қалуы
айналым капиталын дұрыс қолдана білмеудің нәтижесі болуы мүмкін.
Кез-келген бизнес капиталдан ... олар ... ... ... ... (немесе алып-сату тауарларына). Одан соң ... ... ...... ... ... капиталдың айналуы
негізгі шаруашылык операциялармен тікелей байланысты:
• сатып алу ... ... ... ... ... алып ... ... дебиторлық берешектердің және касса мен есеп ... ақша ... ... алып келеді.
Бұл операциялар көп рет қайталанады және ақшалай түсімдер мен
ақшалай төлемдерге келіп ... ақша ... ... ... ... ақша ... мен дайын өнімді (тауарларды) ... ... ... ... қамтиды. Бұл кезеңнің ұзақтығына мыналар әсер
етеді: ... ... ... ... ... ... несиелеу кезеңі; шикізаттар мен материалдардың қорда болу
кезеңі; дайын өнімді өндіру мен ... ... ... ... ... ... есептеу мысалын
қарастырайық:
Шикізатардың компания қоймасына түсуі - 10 ... ... ... беру - 20 ... есеп ... ... - 15 ... өнімді жөнелту -
27 ... ... ... ... түсуі - 1 ... ... ... ... ... ... есеп айырысқаннан бастап (15 ... және ... ... өнім үшін ақшаның түсуі кезеңімен (1 желтоқсан)
анықтаймыз. ... ... осы ... 1,5 айды ... ... ... талдау № 4 ... ... ... есеп ... ... және ... есеп
(синтетикалық есеп-шоттар бойынша айналымдар)» бойынша жүргізіледі.
Банктегі есеп ... ... ... ақша ... ... ... ақша ... теңгерімсіздік (несбалансированность) деңгейімен
белгіленеді, яғни ақшаның келуі (приток) және кетуімен (отток). Сонымен
қатар қаржылық ... ... ... мен ... ... ... күшейту керек. Компания үшін ең бастысы ... ... ... ... қалыптастыру болып табылады.
Ақшаның келуінің ақшаның кетуінен асып кетуі еркін ақшаның қалдығын
көбейтеді және керісінше ... ... асып ... ... ... несие алу қажеттілігін ұлғайтады. 5- суретте ішке қарай бағытталған
жебелер (стрелки) ақша қаражаттарының келуін, сыртқа қарай — ... ... ... | ... | ... салымдар |
| | ... | | ... ... ... ... ... |
|Дебиторлық берешекті өтеу| ... ... мен ... |
| | ... ... есептессуге | ... ... ... | ... ... сату| ... ... | ... ... | | ... Ақша ағымдары
Ақша ағымдары жоспарланады, ол үшін 1 жылды айларға бөле отырып, ал
жедел ... үшін ... және бес ... ... ... ... жоспарлары құрылады. Егер біршама уақыт бойы ақша қаражаттарының
оң қалдықтары ... онда ... ... ала ... ... ... ... Кейбір кезде қалдығы ақшаның жетіспеушілігі пайда болуы
мүмкін. Онда заемдық қаражаттарды тарту көздерін жоспарлау керек.
Талдау процесінде банктегі ақша ... ... мен ... ... болу кезеңін зерттеу қажет. Капиталдың қолдағы ақша түрінде болу
кезеңі мына формуламен анықталады:
Пдн = еркін ақшаның орташа ... х ... ... шоттары бойынша несиелік айналымдар сомасы
Әрі қарай компанияның мүліктік жай-күйінде қандай сапалық өзгерістер
болғанын ... ... ... ... ... құнындағы негізгі
қүралдардың нақты құнының (қалдық) үлес ... ... ... ... Өйткені бұл көрсеткіш компанияның кәсіпкерлік ... ... ... бағыт болып табылады. Компания мүліктерінің жалпы
жиынындағы негізгі құралдардың нақты құнының коэффициентінің мөлшері ... ... ... 50 ... кем бомауы тиіс (Дүйсенбаев К.Ш.
және т.б., 2001).
Біздің компанияымызда баланс ... ... ... ... ... жыл ... ал жыл ... Негізгі құралдар үлес
салмағының кемуі қор қайтарымдылығының кемуіне әкеледі.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын ... ... - ... құралдардың тозу сомасының оның белгілі бір кезеңдегі
бастапқы ... ... ... анықталатын тозу коэффициенті деп аталады.
Біздің компанияымызда ... ... тозу ... ... 11,8% (2,736 : 23,017), жыл аяғында 14 % (4,575 : 32,452), ... ... ... Бұл ... ... ... ... (моральды)
тозуы мен олардың табиғи (физикалық) ... ... ... ... ... 50% -дан ... тозу ... құбылыс болып табылады. Осыған байланысты компания басшылығы осы
компанияның материалды-техникалық базасын нығайтуға және жақсартуға қатаң
қөңіл ... ... ... ... ұзақ ... активтерден-материалдарды
емес активтер (ветеринарлық қызметке ... мен ... да ... (компьютерлер, факс, ксерокс, офистік жиһаз, т.б.) бар. Ал ... ... ... ... ... құрастырылу көздерінің құрамы мен құрылымының
динамикасын талдау.
Талдау жүргізушінің келесі әрекеті баланс активінің құрылу көздерін
талдау болып ... ... ... ... ... ... |
|Меншікті капитал | ... ... ... ... | ... емес сипаттағы |
|көздері (қарызға алған | ... ... ... | | ... ... ... алынған | ... ... ... ... ... алынған | |мен ... ... | | ... ... ... тұрақтылығын талдауға қажетті қаражаттар
көздерінің сыныпталуы.
Нарық ... ... ... ... және оның дамуы
көбіне өзін-өзі қаржыландырумен, яғни меншікті капиталдың көмегімен жүзеге
асырылады. Тек ол капитал жетпегенде ғана ... ... ... ... меншікті және қарыз деп бөледі. Әр елде меншікті және қарыз
капиталы арасында әр ... ... ... ... ... ... 40/60, Жапонияда 30/70. Меншікті капитал мен ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Ең бастысы компанияның меншікті капиталына назар аудару қажет.
Меншікті капиталдың көлемін ғана ... ... ... ... ... ... оның үлес салмағын аңықтау маңызды. Бұл
көрсеткіш – тәуелсіздік коэффициенті деп ... Осы ... ... ... ... ... қаншалықты тәуелсіз екендігін және өз
қаражатын қаншалықты жұмсай алатынын ... ... ... меншікті капиталды барлық авансталған капиталға бөлумен
анықталады:
Ктс = Мк : ... Ктс – ... ... - меншікті капитал;
Ак - авансталған капитал (баланс валютасы).
Біздің компанияымызда есепті жылдың соңында (2005 ж) Ктс = 47421 ... = 0,0034 тең ... Жыл ... компания зиян шеккендіктен
коэффициенттің жыл ... мәні ... ... ... ... 2005 және 2006 ... ... және қысқа мерзімді қарыз капиталын алмағанын көреміз. Бұл компанияның
қаржылық тәуелсіз екенін көрсетеді.
Осы коэффициенттің өсуі компанияның ... ... ... ... ... ... коэффициентінің неғұрлым жоғары
деңгейде болғаны дұрыс деп санайды. Себебі бұл ... ... ... ... ... береді. Инвесторлар, несие берушілер ... ... ... ... ол компанияға өздерінің
міндеттемелерінің кепілдігін жоғарылатады. Неғұрлым компанияның ... ... ... ... жұмыс қамтамасыз етіліп, нарық жағдайында алға
шығуға көмектеседі. Сондықтан кәсіпкерлер әр түрлі резервтерді құру жолымен
және ... ... ... ... тікелей қосу арқылы өзіндік
капиталды көбейтуге тырысады.
Бірқатар авторлар коэффициенттің ең аз мәні 0,6 ... ... ... АҚШ пен ... елдерінде тәуелсіздік коэффициентінің жоғарғы
деңгейі болып 0,5-0,6 саналады.
Келесі көрсеткіш тәуелділік коэффиценті деп ... Ол ... ... = Қк : Ак ... К, = 1 - ... Кт – тәуелділік коэффициенті;
Қк - қатыстырылған капитал;
Ак - авансталған капитал (баланс ...... ... ... ... капиталдың , жалпы сомасындағы қарыздың
үлесін сипаттайды.
Бұл үлес жоғары болған сайын, ... ... ... ... жоғарылайды. Біздің компанияымызда қатыстырылған
капитал (кредиттер мен ... ... бұл ... ... ... ... ... меншікті
капиталдың қатыстырылған капиталға ... ... ... ... ... = Мк : ... Кқ- ... коэффициенті;
Мк — меншікті капитал;
Қк - қатыстырылған капитал.
Бұл ... ... ... сайын, банктер мен инвесторлар
қаржыландыруға соғұрлым сенімді кіріседі.
Бұл коэффициент компания қызметінің қандай бөлігі өз ... ... ... ... қаражатымен қаржыландырылатынын көрсетеді.
Қаржыландыру коэффициенті < 1 болатын жағдай (компания мүлкінің ... ... ... ... ... ... өте ... жеткендігін және несие алуды қиындатқанын көрсетеді.
Жоғарыда келтірілген көрсеткіштермен ... ... де ... Ол ... ... ... ... және
меншікті капиталдың негізгі құралдарға ... ... ... ол жыл ... 2,7-ге тең ... ал жыл ... 1,9-ға
(62000/32425) тең болды. Бұл берілгендерге қарап меншікті капитал тек ... ... ... алуға ғана емес, компанияның қаржылық есеп
беруінің басқа да активтерін, соның ішінде ағымдағы ... ... ... пайдаланылады деуге болады.
Меншікті капиталды талдау. Меншікті капиталға: жарғылық ... ... ... ... ... капитал, резервтік капитал
және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) кіреді.
Меншікті айналым қаражаттарының көлемін ... ... ... ... ... ... бірінші бөлімінің жалпы сомасын
(қорытындысын) алып ... ... ... ... ... қаражаттарының көлемі есептелінбейді,
өйткені компания зиян шекті (-198), ал жыл аяғына -15,793 мың ... яғни ... ... қаражаты көбейген. Ол өз кезегінде
тауарларды өткізу ... ... ... болып табылады (13358,133-
5504,288) - 7853,845 мың теңгеге.
Талдау ... ... ... ... абсолюттік мөлшерін
анықтаумен қатар, оның жалпы меншікті капиталдағы үлес салмағын табу керек.
Бұл ... ... ... ... ... нақты
сипаттамасы болып саналады. Ол ... ... ... ... ... ... ... бөлігі, осы
қаражаттарды еркін ... ... ... нысанда екендігін көрсетеді
және келесі формуламен анықталады:
Кж = ... Кж - ... ... ... к - меншікті айналым капиталы;
Мк — меншікті капитал.
«Футура» ... жыл ... Кж = 0,33 ( 15,793 / 47,421) тең ... ... ... ... ... отырмыз. Бұл компания үшін
жетістік деуге болады.
Қаржылық көзқараспен айтсақ оның өсуі және ... ... ... ... оңды деп ... : бұл кезде меншікті
қаражаттар ... ... көп ... ... ... да, ... активтерге де емес, айналым қаражаттарына салынған.
Оптималды мөлшері ретінде ... ... > 0,5 деп ... ... іс ... көрсеткіштің тұрақты қалыптасқан мәндері жоқ. Бұл
көрсеткіштің ұсынылып отырған ... ... ... мен оның ... өз ... мобильді және иммобильді активтерге салудың ... ... ... ... ... көрсетеді, бұл баланс өтімділігін
қамтамасыз етеді.
Компанияның қаржылық тұрақтылығының ... ... ... қорларды қалыптастырудың өз көздерімен қамтамасыз етілу ... ол ... ... қаражаттарының тауарлы -материалдық қорлар
мен шығындардың құнына қатынасымен анықталады. Бұл ... ... ... ... мен ... жабу ... деп ... Ол келесі
формуламен есептеледі.
Ққ/қ = Ма.к.
Қтм
мұндағы: Ққ/қ - ... ... ... етілу
коэффициенті;
Ма.к. - меншікті айналым капиталы;
Қтм - тауарлы - ... ... ... ... ... ТМҚ мен шығындар ... ... және ... ... ... ... ... қалыпты мәні (А.Д. Шеремет және Р.С. Сайфулин) – Кқ/қ > ... ... бұл ... мәні жыл ... Кқ/қ = ... 13358,133) тең болды, яғни жыл соңында тауарлы-материалдық қорлар
мен ... ... ... ... жабылғанын көрсетеді.
Көрсеткіштің тым аз мәні қарыз қаражатын ... ... ... ... алдағы уақытта қарыз қаражаттарымен жұмыс істемейтіндіктен,
өзінің ішкі шаруашылық қажеттіліктерін меншікті ... ... ... ... ... ... К.Ш. жэне ... көрсеткіштер үшін тұтас нормативті критерийлердің
жоқтығын тағы бір рет атап ... Олар ... ... ... ... ... ... принциптеріне, қаражат
көздерінің қалыптасқан құрылымына, айналым қаражаттарының айналымдылығына,
компания беделіне және т.б. Тек бір ғана ... ... ... ол ... ... үшін ... істейді": компания иелері ... жэне ... ... салымдарын қосқан енгізеген басқа да
тұлғалар) динамикада қарызға алынған құралдар үлесінің ... ... ... ... ... мен материал жеткізушілер, қысқа
мерзімді несие беретін банктер және басқа контрагенттер) жеке ... ... ... ... ... ... артық көреді.
2.2. Қаржылық жағдайдың мәні.
Нарықтық қатынастар жағдайында компанияның қаржылық жағдайын
талдаудың маңызы өте зор. Бұл ... ... ие ... ... ... ... ... коммерциялық серіктестер және
де басқа контрагенттер алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің
нәтижелері үшін толық ... ... ... ... ... ... жөніндегі сұрақтарды
қарастырмас бұрын, "қаржылық жағдай" дегеніміз немесе "қаржылық ... не, соны ... ... жөн. ... ... ... ... бүл ұғым әр түрлі түсіндіріледі. Профессор А.Д.Шеремет
"Компанияынның қаржы ... ... ... ... ... және ... ... (меншіктік капитал және міндеттемелер, ... ... деп ... Н.А. ... бұл ... ... ... "Компанияның
қаржылық жағдайы, қаржы ресурстарын жасау, тарату және ... ... ... ... ... қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да қызмет түрлері үшін қажетті қаржы ресурстармен
қамтамасыз етілуімен және ... ... сай, ... ... ... ... басқа шаруашылық субъектілерімен қаржылық қарым-
қатынаста болу, төлеу ... және ... ... ... уақтылы төлеу мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының
жақсылығын ... мен М.А. ... ... қаржылық жағдайы "қаржы
ресурстарының қалаптасуымен, таратылуы және пайдалануымен көрсетіледі" деп
жазады.
М.Н.Крейнина, А.И.Ковалев және ... ... ... ... түсіндіреді: "Қаржылық жағдай — бұл қаржы ресурстарының қолда
барын, үлестіріліп таратылуы және ... ... ... ... ... субъектісінің қаржылық
жағдайы - бұл оның қаржы бәсекелестік ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстары мен капиталды
пайдалану, мемлекет алдында және басқа да ... ... өз ... ... Шаруашылық субъектісінің қаржылық
жағдайын талдаудың келесі ... ... ... пен
рентабельділік; тұрақтылық; несие қабілеттілігі; ... ... ... ... — деп ... ... К.Ш. жэне ... осы ұғым бойынша ... ... ... сөздермен
баяндайды: "Компанияның қаржылық жағдайы - бұл ... ... оның ... мен өмір сүру ... ... түрде
бағалау".
Жоғарыда берілген анықтамалар қарастырылып отырған ұғым мәнін
жеткілікті ... ... ... ... ... бұл ... ... мүмкіндік беретін ұтымды тұжырымдар бар. Бірқатар ... ... ... ... ... ... еңбек
өнімділігі, қор қайтарымдылығы, өзіндік құн, жалпы ... ... ... ... көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және олардың жалпы
бағалауға тигізетін әсерін зерттеу ... ... ... ... компанияның қаржы жағдайы әлсіз және өмір сүру ... ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайындағы
компанияның сенімді болуын, тұрақтылығын және ... ... ... ... Э.Т. ... Ж.Г. ... көзқарасы
бойынша, сенімділік компания жүмысының үздіксіздігін және оның ... ... ... ... сүйене отырып, мынадай қорытынды жасауға
болады:
Компанияның ... ... осы ... ... бір ... ... және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз ... ... ... ... ... ... үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Ал компанияның қаржылық тұрақтылығы нені ... Бұл ... ... оқулықтарда түрліше түсіндіріледі. Бір авторлар ... "өз ... ... ... қабілеттілігі, жұмыс
процесінде үздіксіздігін қамтамасыз ететін қаржының жеткілікті ... ... ... ... - меншікті және қарыз қаражаттарының
байланысы деп жазады.
Енді біреулер "өз қаражаттары есебінен ... ... ... емес ... ... ... ... қаражаттарды
жабатын, сондай-ақ өтелмеген дебиторлық және кредиторлық қарыздарға жол
бермейтін және де өз ... ... ... ... ... ... ... табылады" деп жазады.
Бұл ұғымды А.Д.Шеремет пен Р.С.Сайфуллин өте ықшам түрде анықтайды.
Олардың ойынша "Қаржылық тұрақтылық - бұл ... ... ... ... ... бір шоттар жағдайы".
В.М.Родионова мен М.А.Федотова бұл ұғымды келесідей түсіндіреді:
"Компанияда тұрақты ... ... ... ... ... тән ... ... тұрақтылық болып табылады. Ол ақша қаражаттарын ... ... ... ... арқылы өндіру мен өнімді өткізу
процесінің үздіксіздігін қамтамасыз ететін, сондай-ақ компанияды ... ... ... ... ... ... ... жағдайын сипаттайды. Қаржылық тұрақтылық ... ... ... ... ... табылады". Осы еңбегінде бұл авторлар
одан әрі мына анықтаманы келтіреді (Дүйсенбаев К.Ш. жэне т.б., ... ... ... — бұл ... мүмкін
болатын деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие ... ... ... ... ... ... тарату мен пайдалану арқылы
компанияның дамуын көрсететін қаржы ресурсының ... мен ... бұл ... ... ... ... - бұл табыстың шығыннан тұрақты дәрежеде артуы. Ол
ақша қаражаттарын еркін пайдалануды қамтамасыз етеді және ... ... ... ... және ... сату ... үздіксіз болуына жағдай
жасайды. Сондықтан да қаржылық тұрақтылық барлық өндіріс ... ... ... және ... жалпы тұрақтылығының негізгі бөлігі
болып табылады". Ал компанияның жалпы қаржылық тұрақтылығы, ол ең ... ... ... ... ... ететін ақша ағымының қозғалысын
көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең бірінші өнімді (жүмыс, қызмет) өткізуден
түсетін ... ... ... ... және оның ... ... несие берушілермен, жүмысшылармен және тағы басқалармен
есеп ... үшін ... ... ... тиіс. Сонымен қатар компанияның
одан әрі дамуы үшін ... есеп ... мен ... міндеттемелерді
орындағаннан кейін, осы компанияда өндірісті дамытуға, оның ... ... ... және де ... ... жақсартуға және
басқаларға мүмкіндік беретіндей дәрежеде табыс қалуы қажет.
"Қаржылық тұрақтылықтың мәні - ... ... ... ... және пайдаланумен анықталады" — деп ... мен ... ... Э.Т. ... Ж.Г. ... ... ... А.Д.Шеремет мен В.С.Сайфуллин дәлірек жөне анығырақ түсіндіреді.
Олар қаржылық тұрақтылықтың мәні — бұл ... мен ... ... ... ... — деп түсіндіреді.
Э.А.Маркарьян мен Г.П.Герасименко да дәл ... ... өз ... ... есептесу мүмкіндігі" немесе "Сауда,
несие және басқа да төлем сипатындағы операциялардың ... ... ... төлем міндеттемелерін уақтылы жөне толық орындау
мүмкіндігін көрсететін төлем қабілеттілігі, ... ... ... ... табылады". Компанияның жүмысы нарық жағдайына өтумен бірге
оның қаржылық жағдайы және оны сауықтыру жолдарын іздеу ... ... ... түсті.
Компанияның қаржылық тұрақтылық жағдайына көптеген факторлар әсер
етеді, оларды В.М.Радионова және ... ... ... жіктейді:
1. пайда болу орнына байланысты — ішкі және сыртқы;
2. нәтижесінің маңыздылығына байланысты — негізгі және ... ... ... ... - ... және ... ... ету уақыты бойынша — тұрақты және уақытша.
Ішкі факторлар компанияның өзінің ... ... ... ал ... ... ... еркіне бағынышты емес.
Негізгі ішкі факторларды қарастырайық. Компанияның түрақтылығы ең
бірінші өндіріс шығындарымен ... ... ... өнім ... қызметтің құрамы мен құрылымына ... ... ... ... ... ... қатынас маңызды болып табылады.
Компанияның өндірілетін өнім жөне ... ... ... ... ... ... ... бірі —
активтердің тиімді ... мен ... ... ... ... ... ... алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді басқару
өнері — компания шотында оның ағымдағы ... ... үшін ... ... ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл ... ... мен ... ... ... ... ... дұрыс таңдалып алынуы. Компанияның өз қаржы ресурсы, ... таза ... ... көп ... соншалықты ол өзін жайлы сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза ... ... ғана ... ... ... ... ... әсіресе өндірісті дамытуға ... ... де ... болып табылады.
Компанияның қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар ... ... ... ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның ... де ... ... болады, алайда, сонымен бірге қаржылық
тәуекелділік те өседі — яғни компания өз кредиторларымен уақытында ... ма, жоқ па? — ... ... туады.
Және де б9л жерде компанияның төлеу қабілеттілігінің қаржылық
кепілінің бір түрі ... ... ... роль ... ... ... келе, компанияның қаржылық
тұрақтылығына әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап ... ... ... салалық топқа жатуы;
• шығарылатын өнімнің (жұмыс, қызмет) ... және ... ... қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі;
• төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
• шығындардың көлемі, ... ... ... ... ... мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын қоса алғандағы
мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы;
• компаниядарды басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға ... ... ... ... әсері,
қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті бар сұраныс
және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР ... ... және ... саясаты,
компанияның қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, сыртқы қаржылық
байланыс және тағы ... ... ... ... ... ... оның өз
контрагенттерімен (салық органдары, банктер, ... ... ... жөне тағы ... ... қарым-қатынасы үлкен әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен ... ... ... болу ... қаржылық жағдайдың бірден-бір шарты ... ... ... өз ... ... ... ... ие және дивиденттерді
ұқыпты төлейтін ... ... ... салады. Инвестициялық
тартымдылығы болуы үшін, тек ... күні ғана ... ... ... қаржылық жағдайы көршісіне қарағанда ... ... ... К.Ш. жэне т.б., ... бұл жыл ... өз облигациясы бойынша белгілі бір пайызбен
алғысы келетін, ал заем ... ... ...... ... ... талап ететін облигация иелеріне де қатысты. Кез келген коммерциялық
компания ... ... де өз ... ... ете ... несие
алушының өз қарызын уақытында және толық ... ... ... оны беру
туралы шешім қабылдай отырып, кез келген банк өз клиентінің ... және бұл ... ... ... ... ... айтқанда,
компанияның қаржылық жағдайы банктер осы компанияға несие беру орынды ма,
жоқ па, ал бұл ... ... ... ... - ... ... және ... деген сұрақтарды шешудегі негізгі белгі болып табылады.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және ... ... ... ... үлкен ықыласпен отырады. Тіпті қаржы
органдары, әсіресе салық инспекциясы компанияның жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек ... ... ғана ... мен басқа да міндетті
төлемдерді уақытылы және толық төлей алады.
Осылайша, қаржылық жағдай компанияның ... ... ... ... ... ... ... көсіпорынның өзінің
жөне оның серіктестерінің қаржылық жөне басқа қатынастар ... ... ... ... ... ... ... жағдайының объективті дұрыс бағасын алудың ең жақсы
тәсілі, бұл — талдау, ол ... даму ... ... ... ... ... ... баға беруге мүмкіндік береді және
осындай жолмен басқарушылық шешімдерді ... ... ... ... ... ... байланыстырушы қызметін атқарады.
Компания осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ... ... ... ... ... ... ... Қаржы ресурстары жағдайының
нарық талаптарына сай ... және де ... ... ... ... бере алуы өте ... болып табылады, себебі қаржылық
тұрақтылықтың жетіспеушілігі компанияның төлеу қабілетінің жоқтығына және
оның ... ... ... ... ал көп ... - дамуға кедергі
жасап, басы ... ... және ... ... шығындарын
көбейтуіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
Қорытынды
Компания қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру және пайда ... өнім ... ... істейтін және қызмет көрсететін қаржылық
дербес шаруашылық субъектісі. ... ... жүйе ... ... бас буыны болып табылады. Онда ұлттық ... ... ... ... ... ... асырылады. Компанияның
мақсаты өзінің өндіретін өніміне немесе ... ... дер ... ... жүйені нығайту қажет. Осы ретте ескеретін ... ... ... ... ... ... үшін барлық қажетті еңбек,
материалдық және ... ... ... ... ... ... ... күші - бәсеке. Ол ... ... ... және ... ... ... ынталандырады, ғылыми-
техникалық жетістіктерді өндіріске толық енгізуді, ... ... ... және ... ... үдемелі әдістерді толық
қолдануына үлкен ықпалын тигізеді. Ірі фирмалармен салыстырғанда кіші
компаниядар өздерінің ... ... ... ... ... ... ... өндірістің ... ... ... тән. Кіші ... жаңа ... ... ... кәсіпшілігін -жалғастырады, кіші қалалардың қаржылық және әлеуметтік
дамуларына ықпал етеді.
Компанияның шаруашылық қызметі тиімділігінің ... ... ... ... ... ... болып табылады. Компания
қызметінің тиімділігіне талдау ... ... ... бірі ... баланс. Онда компанияның мүлігі мен қаржы жағдайын, ... ... ... жыл ішіндегі деректері көрсетіледі.
Компанияның және өндіріс қаржы жағдайының тиімділігіне талдау ... ... ... мен ... пайдаланылады. Ең алдымен ресурстарды тиімді
пайдалануды және олардың қайтарымын сипаттайтын ... ... ... ... рыноктағы кәсіпкерлік белсенділігін
қамтитын көрсеткіштер, компанияның қаржы ... мен ... ... жүйесі жатады.
Өндірістің тиімділігін анықтау тиімділіктің өлшемін ... Ол ... ... даму ... сай қол жететін
нәтижелілікті барынша көбейту немесе өндірістік шығындарды ... ... ... Өндіріс шығыны - бұл компанияның өндіруге ... ... ... ... ... сомасы. Өндірілген өнімді (тауарды)
сатудан түскен қажының есебінен өзіндік құнның құрамына кірген, өндірісте
тұтынылған элементтер шығынының орны толтырылады, ал ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі :
1. Абрютина М.С. Анализ финансово ... ... ... ... пособие. - 2-е изд.испр. - М.: Изд. «Дело и
сервис» ., 2000.- 265 с.
2. Байбулова Д.Б. Управление ... ... ... ... экономике (на примере Республики ... ... 2002. — 141 ... ... К.Ш. және т.б. ... ... жағдайын талдау: Оқу
құралы / Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. -Алматы ... 2001. — 330 ... ... К.К. Финансовый анализ предприятия: Учебн. КазАТК, Алматы,
2003
5. Жүйриков К.К., Раимов С.Р. Корпоративные ... ... ... ... ... и ... 2004. - 512 с.
6. Ковалев В.В. Финансовый анализ: методы и ... - М. ... и ... 2003. — 560с. ; ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет
Компанияны басқарудағы қаржылық есептілік9 бет
Компанияның қаржылық жағдайына талдау7 бет
Қаржы тәуекелін басқарудың теориялық аспектілері71 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Кәсіпкерлік құқықтың пайда болу тарихы5 бет
Сарыағаш ауданы бойынша шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы қорларын талдау23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь