Қазақстан Республикасының ұлттық банкі туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3


1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ,МАҢЫЗЫ МЕН ҚЫЗМЕТТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 Ұлттық банктің .ҚР.ның Орталық банкі ретіндегі қалыптасуы және құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық банктің экономикадағы негiзгi қызметтерi мен операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9


2. ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУДЕГІ ЖҮРГІЗЕТІН САЯСАТТАРЫ МЕН ҚОЛДАНАТЫН ШАРАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2.1 Ұлттық банктің ақша.несие саясатының экономиканы реттеудегі маңызы мен құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Ұлттық банктің инфляцияны реттейтін ақша.несие саясатының маңызы, қызмет ету механизмі және динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық банктiң қызметiн атқару, жүйе қызметiн реттеп отыратын нормативтiк құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлер мен тәжiрибесi жоқ Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға алды. Бұл кезең , сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру саясатына орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және факторлардың әрекетiне бейiмделуi болатын. Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан Республикасы Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж. арналған Қазақстандағы банктiк жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды. Бұл бағдарламаның негізін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы 1995 ж. 30 наурыздағы N 2155 Қазақстан Республикасының Заңы құрады, ол бойынша Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi деңгейден тұрады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi (Қазақстан Ұлттық Банкi) Қазақстан Республикасының орталық банкi болып табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесiнiң жоғары (бiрiншi) деңгейiн бiлдiредi.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң негiзгi мақсаты- Қазақстан Республикасында баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн Қазақстан Ұлттық Банкiне мынадай мiндеттер жүктеледi:
1) мемлекеттiң ақша-кредит саясатын әзiрлеу және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3) валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру;
4) қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Осы аталған Ұлттық банктің міндеттері мен қызметтерінің тиімді жүргізілуі ұлттық экономиканың тұрақты дамуын, инфляция деңгейінің төмен шамасын қамтамасыз ету, валюталық операциялардың бір ізге түсуін, елдің жалпы қаржы жүйесінің дамуын жүзеге асырады.Ұлттық банктің еліміздің орталық банкі ретіндегі экономикадағы атқаратын қызметтері мен жургізетін ақша-несие саясатын толық зерттеп қарастыру менің осы жұмысымның мақсаты болып табылады. Жұмыстың негізгі міндеті- ҚР- дағы ҰБ- тің жүргізген ақша- несие саясатының динамикасын және оның инфляцияға әсерін анықтау.
Сондықтан мен жұмысымның тақырыбын «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі» деп алдым. Бұл тақырыптың өзектілігі Ұлттық банк еліміздің несие және банк жүйесінің негізгі құрылымы және бүкіл экономиканы реттейтін экономикалық құрылғы болып табылады.
Бүгінгі таңда Ұлттық банк өзінің атқаратын ақша-несие саясаттарының механизмдері бойынша Еуропа кеңістігінің стандарттарына өтуде. Сондай-ақ Ұлттық банкіміз ТМД елдері бойынша нағыз классикалық банктің операциялары мен саясаттарын жүргізіп отырған жалғыз банк болып табылады. Яғни, ТМД елдерінің Орталық банкі деп те атасақ болады.
1. Мақыш С.Б., Ақша айналысы және несие.– Алматы, Қазақ университетi, 2004.– 248 бет.
2. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
3. Көшенова Б., Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.- Алматы, Экономика, 2000.-326 бет.
4. ҚР ҰБ ресми сайтының www.nationalbank.kz интернет-ресурстары.
5. Ред. басқ. Ғ.С. Сейітқасымов, Ақша, несие, банктер.-Алматы, Экономика, 2001.-462 бет.
6. Мамыров Н.К., Төлеужанова М.Ә., Макроэкономика.-Алматы, Экономика, 2003.-430 бет.
7. Куликов А.Г., Кредиты и инвестиции.-Приор, М.1994.
8. Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi орында: “Центркредит” банкiнiң директорымен сұхбат // Дала мен қала. – 2006.-1 қазан.-13 бет.
9. А.Г. О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка // Банки Қазахстана, №12, - 2004.- 2-4 бет.
10. «Егемен Қазақстан” газетінің ресми сайтының www.egemen.kz интернет-ресурстары.
11. Досниязова А.К. Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ // Банки Қазахстана, №10. - 2005.-56-61 бет.
12. ҚҰБ-нің Статистикалық Бюллетені,№4(77)
13. О ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №2.-2001.
14. О ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана № 12.-2002.
15. Предварительные итоги 2003 года и о ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №12.-2003.
16. О ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №11,2004.
17. Үдерістерді тежеу: Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы Әнуар Сәйденовпен сұхбат // Қаржы. Қаражат.,№3.-2005
18.Основные направления денежно-кредитной политики НБ РК на 2006- 2008 годы // Банки Казахстана №4.-2006.
19.Оразалин К.Ж, Жантасов М.М., Орысша-қазақша қазіргі уақыттағы экономикалық түсіндірме сөздігі.- 2006, Алматы.
20.Сүлеймен Рахымжанұлы Тоқсанбай, Орысша-қазақша сөздік, Алматы.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
...........................................3
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ,МАҢЫЗЫ ... ... ... ... Орталық банкі ретіндегі қалыптасуы және
құқықтық ... ... ... ... банктің экономикадағы негiзгi
қызметтерi мен ... ... ... ... ... ... САЯСАТТАРЫ МЕН
ҚОЛДАНАТЫН ШАРАЛАРЫ .........................................14
2.1 Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... банктің инфляцияны реттейтін ақша-несие саясатының маңызы,
қызмет ету ... ... ... ... ... сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық
банктiң қызметiн атқару, жүйе ... ... ... ... ... және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлер мен тәжiрибесi
жоқ Ұлттық банк дербес ... ... ... ... ... алды. Бұл кезең , сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру
саясатына орай шарттасылған ақша ... ... және ... ... ... ... бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда
Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... ... 1995 ... ... ... ... реформалаудың бiрiншi бағдарламасы
жасалынды. Бұл бағдарламаның ... ... ... ... ... 1995 ж. 30 ... N 2155 Қазақстан Республикасының Заңы құрады,
ол бойынша Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi деңгейден тұрады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... орталық банкi болып табылады және Қазақстан
Республикасы банк жүйесiнiң жоғары (бiрiншi) ... ... ... ... ... мақсаты- Қазақстан Республикасында
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн ... ... ... ... жүктеледi:
1) мемлекеттiң ақша-кредит саясатын әзiрлеу және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асыру;
4) қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Осы аталған Ұлттық банктің міндеттері мен қызметтерінің тиімді
жүргізілуі ... ... ... ... ... деңгейінің төмен
шамасын қамтамасыз ету, валюталық ... бір ізге ... ... ... жүйесінің дамуын жүзеге асырады.Ұлттық банктің еліміздің
орталық банкі ретіндегі экономикадағы атқаратын қызметтері мен ... ... ... ... ... менің осы жұмысымның мақсаты
болып табылады. Жұмыстың негізгі міндеті- ҚР- дағы ҰБ- тің жүргізген ақша-
несие ... ... және оның ... әсерін анықтау.
Сондықтан мен жұмысымның тақырыбын «Қазақстан ... ... деп ... Бұл ... өзектілігі Ұлттық банк еліміздің несие
және банк жүйесінің негізгі құрылымы және ... ... ... ... ... ... таңда Ұлттық банк өзінің атқаратын ақша-несие саясаттарының
механизмдері бойынша Еуропа кеңістігінің стандарттарына өтуде. Сондай-ақ
Ұлттық ... ТМД ... ... ... ... банктің операциялары
мен саясаттарын жүргізіп отырған жалғыз банк ... ... ... ТМД
елдерінің Орталық банкі деп те атасақ болады.
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ, МАҢЫЗЫ МЕН
ҚЫЗМЕТТЕРІ
1.1 Ұлттық банктің –ҚР-ның Орталық ... ... ... ... негіздері
Өз егемендiгiн алғанға дейiн Қазақстан Республикамызда банк ... жоқ. Елде КСРО - ның ... ... ... ... ... ... көрсеттi. ьСондықтан мен елiмiздiң банктiк жүйесi
туралы өз егемендiгiн алған 1991 жылдан бастап қалыптасуы мен ... ... ... ... ... экономикасында нарықтық қатынастарға көшу кезеңiнде несиенi
басқарудың жүйесiн және ... ... ... ... ... ... ... мен кәсiпорындардың қызметiне жетекшiлiк етуде
экономикалық әдiстердi қолдану; банк пен клиенттерi, сонымен қатар, банктiң
өз ... ... оның ... буындарының арасындағы өзара қарым –
қатынастар жүйесiн қайта құру, яғни жаңадан ... ... ... мен ... ескере отырып, принциптi реформалаудың маңызы
зор.
Қазақстан Республикасында банктiк жүйенi реформалаудың қажеттiлiгi,
дүниежүзiлiк банктiң ... ... ... ... ... бар болуымен түсiндiрiледi және оларды өз ... ... ... кедергi етуi мүмкiн деп санайды.
Бiрiншi категорияға орталықтандырылған экономикадан мұра ... ... ... мен ... ... ... ... жүйесiнiң ескi
тәжiрибесiмен келiсiлген қаржылық ресурстарды дұрыс ... ... ... ... ... ... ... мен
мемлекеттiк зиянды кәсiпорындарын жатқызады. Бұл ... ... ... және жеке ... қаржылық ресурстарға қол ... ... ... ... ... ... емес ... кетуiне жол бередi.
Қазақстан Республикасының қазiргi банк жүйесiнiң құрылуы 1990 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi қабылдаған ... және ... ... ... бастау алады. Заңға сәйкес республикада ... банк ... ... жоғары (бiрiншi) деңгейдегi банк – ҚазКСР-
нiң Мемлекеттiк банкi және ... ... ... банк – ... жүйесi. /1, 73-74 б./
Қазақ Кеңес Социалистiк Республикасының ... ... ... осы Заң ... ... бастап Республика меншiгi болып
саналды. Мемлекеттiк банк республиканың меншiгi және оның Орталық ... ... Оның ... ... ... ақша ... ақша-несие қатынастарын реттеуге, мемлекеттiк бюджеттiң
кассалық жұмысын жүргiзуде, республика территориясында коммерциялық банктер
ашуға рұқсат ... ... ... ... кооперативтер мен азаматтардың несие-есеп
жұмыстарын жүргiзу үшiн республика территориясында ... ... ... ... ... ұйымдастырылды. Коммерциялық банктер өз жұмысында
Заңды және ... ... ... ... мен ... алды. Коммерциялық банктер мен ... ... ... ... жеке және ... ... капиталы қосылған) меншiкте
болып бөлiндi. Қазақстан Заңдарына сәйкес Мемлекеттiк банк деп ( Орталық –
Ұлттық банктен ... ... ... ... ... ... капиталдың басым бөлiгi мемлекеттiк құрылтайшылардың акциясы
болғанда есептеледi.
1991 – 1993 ... ... ... күрт ... байланысты
инфляция қарқыны өте жоғары болды. Оның тiптi кейбiр кездерде 1000% - ... ... ... ... ... ... жұмсалымдар құрылымы
әлдеқайда нашарлады, мерзiмi өтiп кеткен несиелер үлесi ұлғайды. 1992 жылы
Республикада ... ... ... кәсiпорындардың қаржылық
жағдайына және жалпы экономикаға қатты әсер еттi. Көптеген кәсiпорындар
өнiм ... ... ал ... өндiрiстi тiптi тоқтатуға мәжбүр
болды.
Осылайша 1993 жылы ... төл ... ... ... тура келдi.
Осыдан бастап ұлттық банкке ұлттық валютаның енуiмен ақша - несие саясатын
жүзеге асыру; бюджетпен, ... ... ...... классикалық
қағидаларды ендiру, банктердiң қызметтерiн реттеу жүйесiн нығайтуға қатысты
толық жауапкершiлiк жүктелдi.
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға ... ... ... атқару, жүйе қызметiн реттеп отыратын нормативтiк
құжаттарды қарастыру және ... ... ... тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға
алды. Бұл кезең , ... ... ... ... ... орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және ... ... ... Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда
Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... ... 1995 ... ... банктiк жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы
жасалынды.
Бұл бағдарламаның негізін Қазақстан Республикасының Ұлттық ... 1995 ж. 30 ... N 2155 ... Республикасының Заңы құрады.
/2/
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... орталық банкi болып табылады және Қазақстан
Республикасы банк ... ... ... ... ... ... Банкi басқа елдердiң орталық банктерiмен және басқа
банктермен қарым-қатынаста, халықаралық банктер мен басқа да қаржы-кредит
ұйымдарында өз ... ... ... ... мүддесiн
бiлдiредi.
Қазақстан Ұлттық Банкi өз ... ... ... ... ... ... ... тиiс. Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... және оны ... мақсатында өз құзырына
жататын мәселелер бойынша банк операцияларының жекелеген түрлерiн ... ... ... ... ... клиенттерiнiң, Қазақстан
Республикасының аумағында тұратын басқа да заңды және жеке тұлғалардың
мiндеттi түрде орындауына ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң нормативтiк актiлерi - ... ... ... ... ... Банка Республики Казахстан"
ресми басылымдарында қазақ және орыс ... ... /3,182 ... ... Банкi - заңды тұлға. Қазақстан Ұлттық Банкi
мемлекеттік мекеме ... ... ... ... болып табылады,
оның дербес балансы болады және өзiнiң филиалдарымен, өкiлдiктерiмен ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң
орталық аппараты Алматы қаласында орналасады. Қазақстан Ұлттық ... ... және одан тыс ... өз филиалдары мен
өкiлдiктерiн аша ... ... ... өз ... ... ... ... отырады. Қазақстан Ұлттық ... мен ... ... бар болжалды iс-қимыл мен қол жеткен нәтижелер
жөнiнде бiр-бiрiн хабардар етiп ... және ... ... ... ... ... ... өз жұмысында Үкiметтiң экономикалық саясатын
ескерiп отырады және оны егер ... өзi оның ... ... ... ... саясатын жүзеге асыруына қайшы келмесе, жүзеге ... ... ... ... ... оның ... ... мәжiлiстерiне кеңесшi дауыс құқымен қатысуға хақылы.
Үкiмет Қазақстан Ұлттық Банкiнiң мiндеттемелерi бойынша ... сол ... ... ... ... де осындай жауапкершiлiктi
өзiне алатын кездердi қоспағанда Үкiметтiң ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаржысын
орналастырылады. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... төлем
жүргiзедi, өзге де операцияларды жүзеге асырады, сондай-ақ оған ... ... ... Ұлттық Банкiнiң жарғылық капиталы мемлекетке ... ... ... таза кiрiстен аударымдар жасау жолымен, кемiнде 20 миллиард
қазақстан теңгесi мөлшерiнде ... ... ... ... мен органдарына:
 (11 департаменттен (1 департамент
Астана ... 10 жеке ... және 1 жеке ... тұратын
орталық ... ... ... және ... екі ... - ... операциялар және құндылықтарды сақтау
орталығы және Ұлттық Банктің ... ... ету ... Ұлттық
Банктің Ресей ... ... есеп ... ... ... Ұлттық Банкінің
Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы» шаруашылық жүргізу құқығы бар
республикалық ... ... ... ... Ұлттық Банкінің Банктік сервис бюросы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің Қазақстан теңге
сарайы»шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... фабрикасы» шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... ... Банкi өз балансындағы мүлiктi иелену, пайдалану ... ... ... ... ... Банкiнiң Басқармасы белгiлеген
тәртiппен дербес ... ... ... Үкiметiн Қазақстан Ұлттық Банкiнiң тiкелей
қаржыландыруына жол берiлмейдi.
Қазақстан Ұлттық Банкi Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттiк бағалы қағаздарының айналысын ... ... ... ... ... ... ... негiзгi
қызметтерi мен операциялары
Орталық банктер бүкiл елдiң несие ... ... әрi ... ... ... ... ... ерекше орынға ие және экономикалық басқарудың
мемлекеттiк органы болып ... ... ... ролi ... ... ... ... тәжiрибе көрсеткенiндей, мемлекеттiң Орталық банкке кең
өкiлеттiк беруi ... ... банк ... тиiмдi жұмыс iстеуiн
қамтамасыз етедi. Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық ... ... ... ... тұрақтандыру саясатын, тауар – ақша тепе-
теңдiк саясатын жүргiзедi.
Ұлттық банк - ақша ... ... және ... ... ... ... да ... құндылықтардан тұратын жекеше мүлкi бар заңды
тұлға. Мүлiктiң ... ... – банк ... түскен табыстар, бағалы
қағаздардан түскен ... және ... ... ... ... ... ... негiзгi мақсаты- Қазақстан Республикасында
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... әзiрлеу және жүргiзу;
2)төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3)валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру;
4)қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ... мiндеті- ұлттық валютаның iшкi және сыртқы
тұрлаулылығын қамтамасыз етуге бағытталады. Соның ішінде ... ... Ақша ... ... ... есеп ... мен ... қатынастарды
ұйымдастырады;
• Ақша, несие және банк жүйелерiнiң тұрақты қызметiн қамтамасыз ... ... ... мен ... , ... ... ... сатып алу –
сату және айырбастау операцияларын жүргiзетiн банктiк және ... ... ... және ... ... бақылау сияқты
мемлекеттiң экономикалық саясатын жүргiзедi. /1,74 ... ... ... банкiнiң қызметтерi мен операциялары.
Ұлттық банк “Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... мен ... орындайды:
• Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ақша-кредит саясатын жүргiзедi,
банкноттар мен тиындардың Қазақстан Республикасының аумағындағы бiрден-
бiр эмитентi болғандықтан, ... ... ... ... Ұлттық Банкi эмиссия жасайтын бағалы қағаздар ... ... ... ... және олар ... Қазақстан Ұлттық
Банкi мiндеттемелер алады.
• Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң мемлекеттiк қарыздарына қызмет көрсетуге
қатысады және Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... банк ... ашқан заңды тұлғаларға
кредит беруге құқылы. Банктер үшiн соңғысы кредитор болып табылады;
• Қаржы рыногындағы сыйақының рыноктық ... ... ... ... ... Республикасында ақша төлемдерi мен аударымдарын жүзеге асыру
тәртiбiн, жүйесi мен нысанын белгiлейдi, банктер, банк операцияларының
жекелеген түрлерiн ... ... ... ... Қазақстан
теңгесiмен ақша аударымдарының уақтылы және кiдiрiссiз жүргiзiлуiн
қамтамасыз ... ... ... жұмыс істеуін ұйымдастырады,
сондай-ақ қадағалауды жүзеге асырады, банктердiң, банк операцияларының
жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың ... ... ... мен банк ... қорғаудың сенiмдi,
қауiпсiз болуын қамтамасыз ету жөнiндегi ең төменгi талаптарын
белгiлейдi; Банк ... ... ... ... ... банк
қызметiн көрсету ережелерiн белгiлейдi;
• Қазақстан Республикасында ... ... мен ... ... ... және валюта операцияларының барлық түрлерiн жүргiзуге
құқылы;
• Банк қызметi, ақша ... мен ... заң ... ... шегiнде валюталық операцияларды жүзеге асыру
мәселелерi бойынша барлық банктердiң, банк ... ... ... ... ... және ... ... түрде орындауына жататын нормативтi құқықтық ... ... ... сақталуын қадағалауды жүзеге асырады;
• Бухгалтерлiк есепке алу және ... ... ... ... ... органмен келiсе отырып халықаралық қаржылық
есептiлiк стандарттарымен ... және ... ... ... ... ... есептiлiк стандарттарын, сондай-ақ
оларға әдiстемелiк ұсыныстарды әзiрлейдi және бекiтедi;
• Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң келiсiмi бойынша, ақша төлемдерi ... ... ... егер заң ... ... ... ... банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдардың және барлық ... ... ... ... бойынша жүзеге асыратын төлемдердiң кезегiн ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруына
жәрдемдесетiн және (немесе) қаржы рыногының ... ... ... табылатын ұйымдарды құруға және олардың қызметiне
қатысуға құқылы;
• Қолма-қол банкноттар мен тиындарды ... алу, ... ... ... тәртiбiн белгiлейдi, банкноттар мен тиындарды сақтауды,
тасымалдауды және ... ... ... қатысады,
банкноттар мен тиындардың резервтегi мемлекеттiк қорын құрайды;
• Қазақстан Республикасы банктерiнiң жиынтық балансы мен өз ... және оны ... ... ... ... ... төлем балансын, халықаралық инвестициялық ұстанымын және
жалпы сыртқы борышын бағалауды қалыптастырады, төлем балансының қысқа
мерзiмдi, ... ... және ұзақ ... ... ... ... валюталық операцияларды тiркеудi және мемлекеттiк
кепiлдiктерi жоқ мемлекеттiк емес сыртқы заемдар бойынша ... ... ... ... клиенттің банктік шотына қате есептелгені анықталған кезде оны
алып қоюға ... бар, ... ... ... алуға оның келісімін
растайтын құжаттар бар ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдар үшiн кадрлар даярлауға ... ... ... ... Республикасы Қаржы министрлiгiнiң бiрыңғай қазынашылық
шотына қызмет ... ... ... ... өз функцияларын жүзеге асыру ... ... ... ... және ... ... жеке және
заңды тұлғалардан қажеттi ақпарат алуға құқылы;
2) Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
3) Қазақстанның Ұлттық Банкi мен ... ... ... жасалатын және ресми басылымдарда ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын
сенiмгерлiкпен басқаруды жүзеге асырады;
4) Қазақстанның Ұлттық Банкi мен Қазақстан Республикасы Үкiметінің ... да ... ... ... ... ... басқару туралы
шарттардың негiзiнде активтердi сенiмгерлiкпен басқаруды жүзеге асырады.
Қазақстанның Ұлттық Банкi мен Қазақстан ... ... ... ... басқару туралы шарттар ресми баспа басылымдарында
жарияланады;
5) банк шоттарының режимiн белгiлейдi;
6) ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерiн ... және ... ... ... асырады;
7) банктер операциялары мен мәмiлелерiнiң жекелеген түрлерi бойынша
сандық шектеулердi белгiлейдi;
8) Қазақстан ... заң ... ... банк ... бағалы қағаздар рыногындағы кәсiби қызметті тиiстi лицензиялар алмай-
ақ жүзеге асырады;
9) ... ... ... ... және ... ... үшін өз құзыретi шегiнде ықпал ету шараларын және
санкциялар қолданады;
10) ... және банк ... ... ... ... ... банк ... ақшаны есепке алу, оның төлемдерi мен
аударымдарын, валюталық ... ... ... ... ... құқықтық актiлердi бұзған жағдайда, оларға өз құзыретi ... және ... ... ... ... ықпал ету шараларын
және санкциялар қолданады;
11) жеке және ... ... ... және ... сату ... ... ... заңдарына сәйкес болатын ... да ... ... ... ... ... ретiнде ең басты ... ... ... ... ... ... ету және
елдiң барлық несие жүйесiнiң қызмет ... ... ... есеп айырысу
жүйесiн қалпына келтiру, банк қызметiн реттеу болып табылады. Ол басқа
қаржы – ... ... ... және өз ... пайданы табу
мақсатын көздемейдi. Оның клиенттерi – коммерциялық банктер және басқа да
несиелiк ... ... ... ... ... Ұлттық банкiнi
“банктердiң банкi” деп атайды.
Ұлттық банк “банктердiң банкi” қызметiн атқару үшiн:
• коммерциялық ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi қажеттiлiктерiне байланысты қысқа
мерзiмдi қарыздар бередi;
• жалпы ұлттық ауқымда ... есеп ... ... ... ... ... және қадағалау жүргiзедi.
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және басқа да қаржылық – несиелiк
мекемелердi несиелеу ... ... ... ... ... ... ... берушi” деп атайды. /5,347-348бет./
Сонымен қатар Ұлттық Банк:
·       
«Қазақстанның салымдарға кепілдік ... ... ... ... беру қоры»
·        «Қазақстанның ипотекалық
кредиттерге кепілдік беру қоры» ... ... ... ... «Q-BRO» Қазақстан  Ұлттық Банкі Резервтік
Орталығы» акционерлік қоғамдарының, сондай-ақ «Ұлттық процессинг орталығы»
акционерлік қоғамы ... бірі және ... ... зейнетақы
қоры" акционерлік қоғамы акционерлерінің бірі болып табылады./4/
“Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” Заңында былай жазылған:
ҚР-ның Ұлттық банкi ... бас ... ... ... әрi агентi
ретiнде басқа да мемлекеттiк органдармен өзара ... ... ... ... ... келе, ҚР-ның Ұлттық банкi ҚР-ның орталық банкi ... ... ... ... және ... ... ұйымдарымен
қатынаста ҚР-ның мүддесiн қорғайды. Ұлттық банк – бұл ... ... және есеп ... ... ... шығару және бақылау
жүргiзу құқығына ие, “банктердiң банкi” ролiн атқарады, сондай-ақ ақша –
несие және ... ... ... ... бiр ... ... ... ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУДЕГІ ЖҮРГІЗЕТІН ... ... ... ... банктің ақша-несие саясатының экономиканы реттеудегі маңызы мен
құралдары
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық
деңгейдегi субъектiсi – Ұлттық банк болып ... Ал ... ... банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-
қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Шаруашылық жағдаятына ... ... ... екi түрi ... рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспансиялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты (“Қымбат ақша” саясаты ... ... ... ... ... ... операциялар көлемiн
шектеуге және қатаң шарт ... ақша ... ... ... ... ... ... бағытталатын шаралар жиынтығы.Оны
Ұлттық Банк инфляцияның өсуі әсерінен экономика «қызыған» кезде қолданады
және ол ... ... ... Егер ... ... ... ... (“Арзан ақша” ... ... ...... беру көлемiн кеңейтумен, айналымдағы ақша
жиынының өсуiне бақылаудың ... және ... ... ... ... Оны ... Банк ... құлдырауы
кезінде қолданады. Ол Кейнстің табыстау механизміне сүйенеді. Яғни ... ... MS (( ... ... ... ақша-несие саясатының
басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және ... ... ету ... /6, 213 ... ... ... түрлерінің мәні мен іске асу
механизмдерін мына ... ... ... ... экономика жұмыссыздық
пен бағалардың төмендеуіне тап болды. Бұндай жағдайда ақша ұсынысын ... Бұл ... жету үшін ... ... ... қолданады:
Біріншіден, ұлттық банк ашық нарықта халық пен коммерциялық
банктерден бағалы қағаздарды сатып алуы керек;
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің артық резерві
көбейеді. Артық резервтер коммерциялық банктердің несие беру түріндегі ... ... ... ... ақша ... ... деген
болжам жасауға болады. Ақша ұсынысының өсуі пайыздық қойылымды төмендетеді
және инвестиция мен таза ұлттық өнім көлемі көбейеді. Яғни, несиені
жұмысбастылық пен шығындар ... ... үшін ... қылып ету- бұл
саясаттың басты мақсаты болып табылады.
Ал экономикада артық шығындар болса, инфляциялық процестер туындай
бастайды. Бұл жағдайда ҰБ ақша ... ... ... ... ... көлемін төмендетуге тырысу керек. Бұл проблеманы шешу үшін
коммерциялық банктердің ... ... ... Яғни ҰБ ... ... ... үшін ... облигацияларды ашық нарықта
сатып, резерв нормасын көтеруі керек және ... ... ... коммерциялық банктердің өз резервтерін ҰБ-тен қарыз алу арқасында
ұлғайту қызығушылығы азаяды. Бұл жүйені «қымбат ақша» саясаты деп ... ... ... ұсынысын шектеу, соның негізінде шығындарды азайту
және инфляциялық қысымға төтеп беру./7,147бет/
Ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... берудiң лимитi, пайыз мөлшерлемесiн тiкелей реттеу, есептеу
мөлшерлемесiнiң өзгеруi ;
ә) мiндеттi резервтер нормасының өзгеруi;
б) ашық нарықтағы ... ... ... экономиканың өсуi;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық ... ақша ... ... ... ... ... (а) және ... (ә,б) құралдарының арасында айырмашылықтар
бар. Жанама ... ... ... ақша ... ... тығыз
байланысты. Нарықтық экономикада әсiресе алғашқы ... ... және ... ... ... соңғылары алғашқыларын
ығыстырады.
Соңғы мақсаттар жалпы ... ... ... ... ... ... сауда, құрылымдық және басқа да саясаттарды
ескере отырып жүзеге асады.
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тiкелей ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бұл мақсаттарға жетуге Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргiзуде. /6,
214б. /
Пайыз саясаты.Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... , сол сияқты басқа да мүдделендiру мөлшерiн
белгiлейдi. Ресми қайта қаржыландыру ... ақша ... ... ... ... ... пен ... инфляция деңгейiне
байланысты белгiлейдi. Қазақстан Ұлттық банкi мүдделендiру ... ... ... ... ... ... аумақтағы
нарықтың мүдделендiру мөлшерлемесiне әрекет ету үшiн пайдаланады. /5, ... ... ... пайыз саясатының басты мақсаты – айналыстағы
теңге деңгейiн көтере ... ... ... ... азайту, соның
нәтижесiнде ақша жиыны және инфляцияның өсуiн төмендетудi қамтамасыз ... ... ... пайыз мөлшерлемесi, шын мәнiсiнде ... ... өз ... ... ... ... ... жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта ... ... бiр ... ... ... ... ... тиiс./ 8,12 бет/
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесiнiң шамасы ақшалай қаражаттарға деген
сұранысқа және ... ... ... ... Ұлттық банк
мүдделендiру мөлшерiн реттеу арқылы ... ақша ... әсер ... және несиеге деген сұранысты ... ... ... ... ... ... ... деңгейi екiншi
деңгейдегi банктер үшiн, Ұлттық банк ... ақша ... ... ... ... ... сипаттайтын басты бiр көрсеткiштi ... ... ... қаржыландыруының ресми мөлшерлемесінің өзгеру
динамикасы- 1994 жылы ... ... ... 270%, ал ... ... 300% ... ... айырбас бағамының тұрақтануы ... ... ... 1994 ... ... бастап пайыздық
мөлшерлемесінің деңгейі қыркүйекте 280%- ға дейін төмендеп, ай сайын азайып
отырды. 1994 жылдың ... ол 230%, 1995 ... 52,5%, 1996 ... 30%, 1997 жылы- 24% құрады.
Ұлттық банктiң ресми пайыздары, оның ... ... ... ... ... ... сай банктер дербес белгiлейтiн
нарықтық пайыз мөлшерлемесiне жанама түрде ықпал етедi. ... ... пен ... ... ... белгiленетiн Ұлттық банктiң қысқа
мерзiмдi шоттары бойынша, банкаралық несиелер және ... ... ... ... ... мөлшерлемелерi жыл бойына Ұлттық банктiң
мүдделендiру мөлшерлемесiнiң өзгеруiне байланысты төмендеп отырған.
Пайыздың нақты бейнелерi, өз ... ... үшiн ... ... ... депозиттердiң несиелiк мекемелерге ағылуын арттыра
түстi.
Ақша-несие саясаты арқылы пайыздық реттеудiң бiрi- есеп мөлшерлемесiн
өзгерту. Мұндай ... ... ... ... банк ... несие бередi. Егер де есеп мөлшерлемесi өсетiн болса, онда
Орталық банктен қарыз алу ... ... ... ... ... ... азаяды және коммерциялық банктер қымбат несие алғаннан соң,
қарыз пайыз мөлшерлемесiн ... ... және ... ... ... ... таралады.
Экономикада ақша ұсынысы төмендейдi. Әдетте тiркелген мөлшерлеме нарықтағы
банкаралық мөлшерлемеден төмен ... ... ... банктен несие алу
белгiлi әкiмшiлiк қиындақтарға тiреледi.
Сонымен, егер D%((несие ... ... ... және ... ... талаптар. Ақша нарығындағы тепе-теңдiктi қамтамасыз ... ... ... ... реттеуде және олардың мiндеттемелерi
бойынша төлемсiздiктi төмендетуде, сол ... ... ... иелерi мен
акционерлерiнiң мүдделерiн қорғау ... ... банк ең ... ... ... ... ... ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялық банктердi жанама ... ... ... ... ... ... банк жүйесiнiң бүгiнгi даму
жағдайында резервтiк коммерциялық банктердiң ... ... ... ... ... ақшалай мультипликация үрдiсiн
реттеу қызметтерiн атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл ... 1993 жылы 1 ... ... ... ... және жеке ... ... реттеу туралы”
нұсқауға сәйкес, мiндеттi резерв ... 18-20% ... ... ... ... ол төмендеп, 10,5%-ды ... ... ... болуы яғни Ұлттық банктегi корреспонденттiк шоттардағы
қаражаттардың өсуiне байланысты резервтiк талаптар шамасын төмендетiп қана
қоймай, сол ... ... ... ... ... яғни ... ... орындау барысында корреспонденттiк шотттағы
қаражаттар сомасын ең төменгi резервтер мөлшерiнен төмен ... ... ... бiлдiредi.
Әлемдiк тәжiрибеде мiндеттi резервтердiң өте жоғары ... ... ... ... делдалы ретiндегi тиiмдiлiгiн нашарлатып, ал ең
төменгi резервтер нормасының артуы ... ... ... ... болатындығын көрсетедi.
Ұлттық банк екiншi деңгейдегi банктер үшiн, олардың нормативтердi
орындауына байланысты ең ... ... ... орындау барысында
банктерге келесiдей екi тәсiлдi қолданады:
1) мiндеттi резервтеу;
2) резервтеудiң баламалы тәртiбi.
Орталық банк ... ... ... нормасын жоғары
тағайындаған сайын, коммерциялық банктердiң операцияларды жүзеге асыруға
пайдаланатын қаражаты аз ... ... ... өсуi ( rr ) банк ... ... ... ... төмендетiп, ақша жиынының
азаюына алып ... ... және ... ... ... банк ... резервтер нормасын өзгерте отырып , ақша
ұсынысының динамикасына әсер етедi./5, 145 ... ... ...... ... ... ақша
жиынының көлемiн реттеу мақсатында екiншi реттегi ... ... ... сату және ... алумен байланысты операцияларын
бiлдiредi.
Бұл бiршама ақша ... ... ... ... және
несиелiк жұмыстарды реттеудiң ыңғайлы әдiстерiнiң бiрi болып табылады. Оның
негiзгi мәнi ақша эмиссиясын тоқтату арқылы банктердiң несиенi эмиссиялауын
шектеудi ... банк ... ... ... сату ... оны ... ... шоттарынан тиiстi соманы ұстап қалады. ... ... ... және ақша шығаруды ынталандыру ... ... ... ... ... ... да, тиiстi соманы банктердiң резервтiк
шотына қайта ... 83 ... банк ақша ... ... мұқтаждық пайда болуына немесе ақша-
несие эмиссиясы көлемiнiң кеңеюiне байланысты жүйесiз жүргiзедi.
Ұлттық банк бұл құралды пайдалана отырып, ақша ... ... ... ол МҚО сатып алса(Re((Cu((MB((M((ынталандыру саясаты)
МҚО сатса(Re((Cu((MB((M((тежеуші саясат)
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және басқа да қаржылық – ... ... ... атқарады. Шетелде Орталық банктердi “сонғы
сатыдағы несие берушi” деп атайды.Бұған ... ҰБ ... ... ... ... тап ... коммерциялық банктерге несие береді.
Кейбір кезде федералды резервтік ... ұзақ ... ... ... да жүзеге асырады. Мысалы, ұсақ банктердің ақша ... ... ... ... ... сонымен қатар қаржы
жағдайы күрделеніп кеткен, әрі өз теңдік балансын ретке ... ... ... ... ... ... бере ... ФРЖ коммерциялық
банктің резервтерін ұлғайтады және оны ұстап тұру үшін ... ... ... яғни ... банктің артық резервтерін және оның ... ... ... Егер ФРЖ ... қойылымды төмендетсе, онда
банктер ФРЖ-ден қарыз алу ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда ақша массасы ұлғаюы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ақша ... шектеуге әкеледі.
Бірақ ашық нарықтағы ... ... ... саясатынан әлдеқайда
тиімдірек болып келеді. /5,347-348бет./
Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ... ... ... нарықтағы операция», оның ішінде РЕПО операциясы
және вексельдерді ... ... алу ... ... РЕПО ... ... ресурстарын ұлғайту мақсатымен банктерден
мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып ... ... ... ... ... кейін алдын ала бекітілген бағамен сату жөніінде ... ... ... алуы ... табылады.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен
ылғи да байланыста болады. Егер де Ұлттық банк тұрақты айналым ... ... ... онда дербес, тәуелсiз iшкi ақша саясаты болуы ... ... ... ... ... мақсатындағы әрекеттер, валюталық
резервтердiң көбеюi және ... ... ақша ... өзгеруiне
әкеледi. ( Мысалы, валюта сатып алғанда экономикадағы ақша ... ... ... және ақша ... ... сәйкес келтiру белгiлi
қиындықтарды тудырады. Егер мемлекет экономиканы мемлекеттiк шығындарды
көбейту арқылы ... онда ... ... ... ақша
саясатымен байланысты болады./9,2-4 бет/
2.2 Ұлттық банктің инфляцияны реттейтін ақша-несие саясатының маңызы,
қызмет ету механизмі және динамикасы
Өз кезегiнде ... ... ... ... ... ... ... Неғұрлым экономикада ... ... ... ... ... ... ... және
салуға ынтасы төмендейдi. Ал инвестициялық активтердiң төмендеуi ... ... ... ... ... ... ... қаржы секторы инфляцияға қарсы саясаттар жүргiзiп отырады. Елiмiз
инфляцияны жою және ақша ... ... ... ... ... ... ... саясаттар елiмiзде тiкелей және жанама реттеулер
негiзiнде жүзеге асып отыр. Инфляцияны ... ... ... ... ... ... Ол ... жалақы мен бағалардың өсу нысаналарын
белгiлеу негiзiнде көрiнiс тауып отыр. Ал ... ... ... ... ... ... ... деп те айтсақ болады. Елiмiздегi iске
асып отырған инфляцияны реттеудiң жанама әдiстерiне ... ... ... “дефляциялық” шаралары жатады. Ұлттық банк инфлияцияны
тежеу үшiн ақша массасына, берiлген несиелердiң көлемiне, пайыз ... ... ... бағам саясатына, ашық рыноктағы бағалы
қағаздармен операцияларға реттеу шараларын жанама ... ... ... бұл ... ... ... ... банкi мемлекеттiк ақша-несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын орган болып ... ... ... банкi ақша-
несие саясатының басты мақсаты: ұлттық ... ... яғни ... ... мен ... ... валюталарына қатысты тұрақтылығын
қамтамасыз етудi көздейдi./10/
Ақырғы кезде инфляцияны төмендетудегі негізгі мақсат ... ... ... өту, яғни ақша ... мен ... ... мақсатты көрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты
көрсеткіштерге көшу. Осы аталған ... ... ... ... ... мақсатындағы саясатына толық жауап береді және сонымен
қатар жүргізілетін ақша-несие саясатына деген ... ... ... қамтамасыз етеді. Инфляцияны таргеттеу мынадай факторлар
негізінде жүзеге асады: бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің
тәуелсіздігі, Ұлттық банктің ... мен ... ... ... ... ақпараттардың ашықтығы.
Осы аталған инфляцияны таргеттеудегі ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... қағаздар нарығының
толық және сенімді түрде дамуына, ... ... ... ... әрі қарай өсіру үшін жағдай жасауға, сондай-ақ жинақтаушы
зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді. /11, 56-61 ... ... ... ... тенденцияның сақталуы
еліміздің Ұлттық банкінің ақша-несие саясатында жаңа режим ... ... ... ... ... ... отыр. Қазіргі таңда
инфляциялық таргеттеудің негізгі саясаттары мен құралдары, басты ... ... ... бұл ... Ұлттық банктің қолға алуы жақсы
жаңалық болып табылады.
Елдің макроэкономикалық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
банктің жаңа сапалы кезендік дамуына көшуіне себеп болды. Бұл ... ... ... ... ... осы ... коммерциялық
банктердің қызметтері мен активтілігін дамытуды және ақша ... ... ... ҰБ-тің инфляцияны тежеу мақсатында ақша массасына қалай ... ... ... Оны ... жылдардағы пайыздар мен инфляция
деңгейінің ... ... ... ... 1- ... 12; ... 1- ... жартыжылдық соңында) жж. негізгі макрокөрсеткіштер.
|Ақша-несие |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... | | | | | ... | | | | | | ... |
| | | | | | | ... |
|Кезең аяғында |6,4 |6,6 |6,4 |6,7 |7,5 |8,9 |4,4 ... | | | | | | | ... жыл ... |8,4 |5,9 |6,5 |6,9 |7,6 |7,5 |15,3 ... ... | | | | | | | ... ... |9 |7,5 |7 |7,3 |8 |8,5 |9 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |6 |6 |6,5 |7 |6 |6 |8 ... | | | | | | | ... ... |175 |208,2 |317 |577,9 |663 |939 |1502,7 ... | | | | | | | ... %-бен |30,2 |19 |52,3 |82,3 |14,7 |41,6 |60 ... ... |576 |765 |971 |1634,7 |2065,3 |2789 |4453,4 ... | | | | | | | ... %-бен |45,1 |32,8 |26,9 |68,4 |26,3 |35 |59,7 ... ... |131,2 |161,7 |238,5 |410,9 |411,8 |600,7 |770,7 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... тг. | | | | | | | ... %-бен |23,3 |23,2 |47,5 |72,3 |0,2 |45,9 |28,3 ... ... тг. |3250,6 |3776,3 |4612 |5542,5 |7591 |10214 | ... %-бен |25 |16,2 |22,1 |20,1 |37 |34,6 | ... |3,29 |3,67 |3,06 |2,83 |3,12 |2,97 |2,96 ... | | | | | | | |
1, 2 ... бұл ... график түрінде кескінделген:
Әрбір жылды жеке қарастыратын болсақ:
2001 жыл
2001 жылы ... ... ... ... ... төменгі
қарқынын қамтамасыз етуге бағытталған ақша-кредит саясатын ... ... ... отырған саясаттың басымдықтарының бірі
экономикалық өсу мен өндірісті ... ... ... ... ақша ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі осы міндеттерді орындау
шеңберінде бір жағынан бағаның ... ... ... екінші жағынан,
жанама реттеу құралдарын пайдалана отырып, ақша ұсынысын ... ... ... ... ... ... асыруға тиіс еді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2001 жылы теңгенің еркін өзгермелі
айырбас ... ... ... тұтастай алғанда қойылған міндеттерді
орындады.
2001 жылы ... ... ... ... ... жылдық инфляция
деңгейі 2000 жылғы 9,8%-тен төмендеп, 6,4% болды (желтоқсаннан желтоқсанға
қарай).
Қол жеткен деңгей ... ... ... ... ... сәйкес келеді және Қазақстан Республикасының Үкіметімен
бірлесіп 2001 жылға белгіленген инфляцияның индикативті ... ... ... тұрақтылығы (теңгенің АҚШ ... ... 3,8% ... инфляцияның және ақша агрегаттарының икемділігінің
азаюы, қаржы секторының тереңдеуі, сондай-ақ жүргізіліп ... ... ... ... ... ... Банкінің іс-қимыл
сабақтастығы және айқындылық 2001 жылы инфляцияның ... ... ... ... болды. Нәтижесінде экономикадағы инфляциялық
күту ... ... өсу ... ақша ... ... артуы болашақта
экономикалық дамудың тұрақты қарқынын сақтаудың негізгі шарттарының ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі елде
ақша ұсынысын арттыру жөнінде белсенді саясат жүргізді. Нәтижесінде 2001
жылы:
- ақша базасы - 30,2 %-ке 175 ... ... ... оның ... ... (М0) – ... 131,2 ... теңгеге дейін өсті;
- ақша массасы (М3) 43,3 %-ке 569,1 млрд. теңгеге дейін өсті.
Жағымды макроэкономикалық ахуалмен қатар ... ақша ... ... ... Ұлттық Банкінің ақша-кредит саясатының бұдан ірі
жұмсаруы ықпал ... ... ... және қаржылық рыноктардағы
жағдайларды ескере отырып Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... жыл ... ... ... ... ... қаржыландыру ставкасы
14 %-тен 9%-ке дейін, ... ... ...... 8%-ке ... ... бойынша ставка – 17%-тен 12%-ке дейін төмендеді./13,6 б/
2002 ... жылы ... ... ... ... 6 % ... бұл ... Банк
пен Үкімет 2002 жылға айқындаған бағдарларға ... ... ... ҰБ пен
Үкімет тарапынан қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... алғанда, Ұлттық Қорды қосқанда, 2002
жылғы 1 қарашада 4776 млн. ... ... ... ақша ... ... жылы ақша ... 9,7%-ке кеңейіп, 192 млрд теңге ... ал ... 9 айда ... 671,7 ... ... ... өсті.
2002 жылы Ұлттық банк ақша-несие саясатының негізгі бағыттарын анықтап,
инфляцияны таргеттеу қағидасына, ... өте ... ... ... баға ... ... ... шамасы) монетарлық саясатта – негізгі
макроэкономикалық көрсеткіштерді орта мерзімде мақсатты түрде алдын-ала
айқындау шаралары болып табылатындығын жоғарыда ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің инфляцияны төмендету
жөніндегі негізгі мақсатына барынша дәл ... ... және ... жүргізілетін ақша-кредит саясатына деген зор сенімін
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің тұрақты жағдайы, ... ... ... жүйесінің тұрақтылығы, Ұлттық банктің тәуелсіздігі,
Ұлттық банктің құралдары мен инфляция арасындағы өзара байланысты ... ... Осы ... ... ... ... қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру, бағалы қағаздар
нарығының толық және сенімді түрде дамуына, экономиканың нақты ... ... әрі ... ... үшін ... ... сондай-ақ
жинақтаушы зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді.
2002 жылғы ақпанда инфляциялық ... ... үшін ... ... ... ... ... ставкасы енгізілді, ол 1% дәлізінің ені
(+/-) болғанда 5,5% ... ... еді. ... ресми ставкасы жыл
бойы өзгерген жоқ.
2002 жылы Ұлттық Банк инфляцияның төмен деңгейін ұстап тұруға бағытталған
саясат жүргізді.Инфляция ... оң сәт оның ... ... 2001 жылғы 8,4%-тен 2002 жылы ... ... ... ... ... қол ... ... (5-7%) Ұлттық Банктің 2002 жылға
белгілеген мақсаттарына сай келеді. /14, 2-4 ... ... ... ... жөніндегі агенттігінің ресми деректері
бойынша 2003 жылы инфляцияның орташа деңгейі 6,5%-ті құрады, бұл 2003 жылғы
индикативтік ... сәл ... ... ... біртіндеп төмендеуі және ұлттық валютаның ... ... ... ... ... қағаздар рыногындағы
кірістіліктің төмендеуі 2003 жылғы шілдеде Ұлттық Банкке қайта қаржыландыру
ставкасын 7,5%-тен 7%-ке ... ... ... ... /15, 2-4 ... ... ... резервтерінің ұлғаюы ақша агрегаттарының өсуіне
себеп ... 2003 ... 11 айда ақша ... ... 292,3 млрд. теңгеге
дейін молайды, ал ақша массасы 10 айда ... 991,0 ... ... ... жылы ... ... жоғары қарқынының сақталуы нәтижесінде
халықтың ... ... ... сондай-ақ зейнетақыларды қайта
есептеу ... ... ... ... ... ... айналыстағы қолма-қол ақшаның өсуіне ықпал етті. Мәселен, 2003 жылғы
10 айда айналыстағы ... ақша ... ... 70,2 ... ... ... ... кезеңінде - 13,7%-ке немесе 18,0 млрд. теңгеге) өсті.
2003 жылы Ұлттық банк өзінің ресми ... ... ... РЕПО және ... ... ... алу операцияларын қолданған
болатын. Бұл өз кезегінде 2004 жылдарда инфляциялық ... ... үшін ... етті. /4/
2004 жыл
2004 жылы инфляция динамикасына тән ерекшеліктердің ... ... ... ... ... ... ... болмағанмен, барлық тұтыну
тауарлары мен қызмет көрсету бойынша бағалардың іс жүзінде бірқалыпты өсуі
байқалды, ... жаз ... ... ... ... орын ... Бағалардың төмендеуіне кедергі келтіретін фактор мұнайдың
әлемдік жоғары бағалары және ... ...... ... ... бағаларының неғұрлым жоғары өсуі арқылы пайда
болатын инфляция “импорты” болып табылады. Экономикада ... ... ақша ... ... өсуі ... ... ... Ұлттық
Банкінің таза халықаралық резервтерінің өсуі 2004 жылы ақша базасының 82,3%-
ға 577,9 млрд. теңгеге дейін ұлғаюына алып ... ... ... банктер
жүргізетін белсенді кредит саясаты 2004 жылы ақша массасының ... ... ... ... ... ... болды. Осы кезеңде айналыстағы
қолма-қол ақша, ең бастысы, ... ... өсуі ... 59%-ға 379,3
млрд. теңгеге дейін өсті.
Инфляцияның төмендеуін тежеуге Қазақстанға экспорттан және капиталдың
әлемдік ... ... алу ... ... ... ... әкелінуі
ықпал етті.
Инфляцияның өсуіне жол бермеу мақсатында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... алуы, негізінен, қысқа мерзімді ноталар
шығарумен, репо операцияларын ... және ... ... ... отырды. 2004 жылы
айналыстағы ноталар көлемі іс жүзінде екі есе ... 369,1 ... ... жүргізілген репо операцияларының көлемі – ... ... ... ... ... теңгелік депозиттердің көлемі – 2,5 есеге
775,7 млрд. теңгеге дейін ұлғайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2004 жылы ... өсу ... үшін ... ставкалардың реттеуші ықпалдарын күшейту жөнінде ... Атап ... 2004 ... ... ... қаржыландыру ставкасының
экономикалық ролін арттыру үшін вексельдерді қайта есепке алу ресми қайта
қаржыландыру ставкасына сәйкес вексель ... өз ... ... дамыта
отырып жүргізіледі деген шешім қабылданды.
Өткен жылдарға тән ресми ставкаларды инфляцияның ... ... ... ... оларды тұрақтандыру және арттыру саясатына
ауысты. 2003 жылдың аяғындағы деңгейде: ... ... ... ( 7%),
ең аз резервтік талаптардың нормативі (6%) сақталды. 2004 жылдың ішінде
репо операциялары бойынша ... ... ... ... ... болды.
Тамызда оның деңгейі 4,5%-дан 3,5%-ға дейін төмендеді, ал қазан – ... бұл ... ... ... ... ... ... бойынша ресми ставка 8,0%-дан 8,5%-ға дейін ұлғайды. /16,2-4 бет/
2005
2005 жылы инфляция 7,5% жетті. Ақшаға сұраныстың өсуі  ақша ... ... ... 2005 жылы ақша ... ... өсіп, 2065,3 млрд.
теңгеге (2004 жылы– 69,8%) дейін ... ішкі ... ... етілді. Экономикаға кредиттер 2005 жылы 74,7% өсті. 2005 ... ... ... 8,6% ... 411,8 млрд. теңгеге жетті, ал ... ... ... өсу 59,0% құрады. 2005 жылы ақша ... ... ... ... ... өсті (2004 жылы – 82,3%). Ақша ... жылы ақша ... кеңею қарқынымен салыстырғанда ақша массасы
өсуінің озық қарқыны салдарынан 2,86-дан ... ... ... ... ... Банкінің таза халықаралық резервтері 2005 жылдың
аяғында бір жыл ішінде 23,8% ... 7065,9 млн. ... ... Елдің
халықаралық резервтері тұтастай ... ... ... ... ... қоса ... ... ала деректер бойынша
8014,7 млн. доллар)  2005 жылы 4,7% ... ... жылы ... ... ... төмендету үшін ақша-кредит саясатын
күшейту шаралары қабылданды. Ресми қайта қаржыландыру ставкасы 7%-дан 8%-ға
дейін бірте-бірте көтерілді, ең ... ... ... есептеу базасы
кеңейтілді және резервтік активтердің тізбесі қысқартылды. ... ... ... ... күшейту үшін ақша-кредит саясатының
құралдары жетілдірілді. Мәселен, 2005 жылғы 1 ... ... ... ... ... қысқа мерзімді ноталарды шығару, репо
операциялары ... ... ... ... ... мен ... бойынша бірегейлендіруді болжайтын  ақша-
кредиттік реттеу тетігіне өзгерістер енгізілді. ... ... үшін ... ... ... беру және ... репо
операцияларын ... ... ... ... ноталар эмиссиясының көлемі 3,5 есе ұлғайған кезде (1960,2
млрд. теңге) олардың айналыстағы көлемі 2005 жылы 396 ... ... ... ... ... ... Бұл ... ноталардың айналыс
мерзімдерінің айтарлықтай қысқаруына байланысты (2004 жылы ... ... ... 2005 жылы ... алғанда 30 күнге ... ... ... Банкінің баға тұрақтылығына жету ... ... ... инфляция бір жылда орташа есеппен алғанда
2005 жылға арналған мақсатты бағдардан ... асып ... ... 90 ... ... 6-7% шегінде болған біршама тұрақты 2001-2004 жылдарға қарағанда,
2005 және 2006 жылдары инфляция қарқыны мейлінше жоғары болды. 2005 ... 7,5% ... ... ал 2006 ... ... ... ... яғни 2005 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда ... ... ... ... ... қолданылатын шаралар Ұлттық банктің
ақша-кредит саясатының 2006-2008 жылдарға арналған негізгі ... Бұл ... ... ... ... нарығындағы ставкаларды
көтеру жөніндегі шараларға және қаржы нарығынан артық ... ... ... ... ... жылдың сәуірінен бастап Ұлттық банктің ... ... ... ... ... қаржыландыру ставкасы – 8,0%-дан 8,5%,-ға ... ... ... ...... ... дейін жоғарылады.
Шығарылатын қысқа мерзімді ноталар бойынша тиімді кірістілік 2005 жылдың
аяғындағы 2,38%-дан 2006 жылғы ... ... ... дейін ұлғайды.
Банктердің артық өтімділігін реттеу көлемі, яғни ... ... ... ұлғайды. Айналыстағы ноталар көлемі 2005 жылдың аяғындағы
161,0 млрд. теңгеден 2006 жылғы сәуірдің аяғындағы 230,1 ... ... ... ... ... ... ... бойынша әрбір аукциондағы
ұсынысының ауқымы 60-тан 100 млрд. теңгеге дейін ... ... ... ... ... олар бойынша жыл басындағы 86,9 ... ... ... 293,9 ... ... дейін жоғарылады.
Ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін орындау жөнінде банктерге
қойылатын талаптар ... ... өзі ... артық өтімділігін
“байлауға” мүмкіндік берді.
Аталған шараларды ... ... ... ... ... ... бойынша ставкалардың көтерілуіне әкеп соқтырды, ... ... ... ... ... әкелді. /18,7-11 бет/
Сонымен, Ұлттық Банктің 2006 жылы инфляциялық қысымды ... ... ... ... ... ... әкеп соқты. Екінші жартыжылдықта ... ... ... егер 2005 ... ... ... 2006 ... мамыры
аралығында инфляция 7,5%-дан 9,0%-ға ... ... 2006 ... ол 8,4%-ға дейін төмендеді.
Инфляциялық үдерістер динамикасындағы жалпы ... ... ... оның ... ... ... және
монополияға қарсы саясат шараларының инфляцияға ықпалын көрсететін негізгі
инфляция жылдық көрсеткіште 2006 ... ... ... ... ... ... ... төмендеді.
Алайда, баға тұрақтылығына қол жеткізу жөніндегі шараларға ... 2006 жылы ... баға ... бойынша мақсатты бағдардан (6,9-
8,5%) аздап асып, орташа алғанда 8,6%-ды ... ... ... ... ... ... саласында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі  2007-2009
жылдары  ақша-кредит операцияларын пайдаланудың ... ... ... ... жағдайына қабылданатын шаралардың әсерін одан әрі ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі
ақша нарығындағы ахуалға және инфляцияның ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру ставкасын қоса
алғанда, реттеп отырады. Қаржы нарығындағы ... ... ... ... ... өтімділігін реттеудің негізгі құралдары екінші
деңгейдегі банктердің Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... шығару болып отыр. Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі  депозиттерді тарту көлемін шектемейді, алайда
олар бойынша ставкаларды айқындайды. ... ... ... ... қысқа
мерзімді құралдар бойынша «қисық ... ... және ... ... ... дамыту мақсатында жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің сыйақының нарықтық ставкаларына
әсерін ... ... ... ставка – депозиттерді тарту жөніндегі
ставка, жоғарғы ставка – заемдар беру жөніндегі ставка) белгілеу ... ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатының
трансмиссиялық тетігінің үлгісі ... ол ... ... ... ... ... атап ... әсерін бағалауға мүмкіндік береді.
Артық өтімділік ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі банктердің  нормативтерді сақтауға ... ... ... ең ... ... ... есептеу
тетігін одан әрі жетілдіруді жүзеге асыруды ниет етіп ... ... ... ... ... ... ақша ұсынысы
экономикалық өсудің барынша жоғары қарқынын қамтамасыз ететін болады.
Инфляцияны ұстау жөніндегі шаралар Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін күшейтуді
талап етеді./4/
Инфляцияны төмендету үшін шектеулі ақша-кредит саясатын жүргізумен ... ... ... ... ... ... бюджеті бөлігінде,
бюджет саясатын қатаңдандыру, сондай-ақ ... ... ... мен ... ... ... ... қажет.
Инфляциялық үдерістерге қысымды азайту мақсатында бюджет ... ... ... оның ... ... шығыстардың өсуін шектеу,
мемлекеттің мұнайдан түскен кірістерді кепілдік берілген трансферт түрінде
пайдалануын шектеу, сондай-ақ салық ... ... ... бас
тарту бағытында жүргізілуі қажет. Ел экономикасы ахуалының энергоресурстар,
әсіресе мұнай бағасына және елге әкелінетін капиталға ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған болжамын әзірлеу
кезінде экономика дамуының 3 ... ... ... ... әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийі
(мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ долларынан ... ... ... 2 ... ... ... ... капиталдан төмен);
- «капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы ... ... ... ... ... бір ... үшін 60 АҚШ долларынан төмен,капиталдың әкелінуі
елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа жылдық ... ... ... ... ... сценарийі (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 ... ... үш ... да ... ... ... ... болашақтағы
динамикасы Орта мерзімді жоспардың ... ... ... ... ... ... ІЖӨ ... жылдық өсуі 9,6%-ды,
негізгі капиталға инвестициялар - 18%-20%-ды, жалақы ... - ... жеке ... ... ... жылына - 8%-ды құрайды
деген болжам бар. Сонымен бірге ... ... ... ... ... 2007 жылға арналған шығыстары 2006 жылғы бюджеттің
шығыстарымен салыстырғанда 28,1%-ға артады деген болжам бар.
«Капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... ұзақ ... ... ретіндегі мұнай бағасының төмендеуін бағалау
және халықаралық капитал нарықтарындағы қарыз алу ... ... ... ... ... ... ... және екінші деңгейдегі
банктердің таза сырттан қарыз алуының төмендеуін қамтамасыз ететін болады.
«Капиталдың көп ... ... ... ... ... сценарийі қарыз
алу құнының төмен деңгейде ... ... және ... ... ... белгісіздіктің банктердің сырттан қарыз алуының одан
әрі кеңеюіне және мұнай өндіру жобаларын қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... ... тауарлар және көрсетілетін
қызметтер экспортының өсу қарқыны жылына 15% артық болады. ... ... ... ... ... жыл сайынғы өсуі шетелдік
инвесторлар мен кредиторларға төленетін таза ... ... ... ... ... шот ... 2007 жылы ІЖӨ-ге шаққанда ... ал 2009 жылы ... ... 3% ... ... ... ... деңгейі және шетелдік инвесторлар сенімінің тұрақты
түрде жоғары ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорындарының сырттан қарыз алу ... ... ... ... ... ... ... жылдары 10-15%-ға өседі, 2009 жылы өсім 2-3%-ға
дейін баяулайды деп болжанады.
Ұлттық Банктің 2007-2009 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... деңгейде ұстап тұру болады:
 «капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийін
іске асыру кезінде 2007 жылы ... 2008 жылы – ... 2009 жылы ... ... көп ... ... ... қалыпты баға» сценарийін іске
асыру кезінде 2007 жылы 7,3%-8,3%, 2008 жылы  – 6,9%-7,9%, 2009 жылы – 6,9%-
7,9% шегінде;
 «мұнайға жоғары ... ... іске ... ... 2007 жылы ... жылы  – 8,0%-9,0%, 2009 жылы  – 8,0%-9,0% шегінде.
|Осы үш сценарий бойынша ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... көре аласыздар/4/: |
|Кесте 2- Ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің 2007-2009 жылдарға |
|арналған болжамы ... ... ... жағдайындағы мұнайға қалыпты |
|баға» сценарийі) ... ... ... ... |
| ... ... ... алғанда), % ... ... ... |
| ... ... ресми ставкасы,% ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... АҚШ ... |
|21,3 ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... теңге ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... ... % ... ... ... |
| ... 3- ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға |
|арналған болжамы («капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға»|
|сценарийі) ... ... ... ... |
| ... ... ... ... % ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... халықаралық резервтері, млрд. АҚШ доллары ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... теңге ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... кредиттері, млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... ... % ... ... ... |
| ... 4- ... ... ... көрсеткіштерінің 2007-2009 жылдарға |
|арналған болжамы ( «мұнайға жоғары баға» ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... % ... ... ... |
| ... қаржыландырудың ресми ставкасы,% ... ... ... |
| ... Банктің жалпы халықаралық резервтері, млрд. АҚШ доллары ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... кредиттері, млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... ... % ... ... ... |
| |
| ... та ... ... қарамастан, бүгінде инфляция деңгейі 15,3%-ке |
|жетті.Неге олай болып отыр? ҰБ ... 16 ... ... ... ... |
|негізгі ұстанған бағыты ... ... ақша ... ... болып |
|табылды, бірақ тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... жеткізбейді, себебі инфляция тек ақша қатынастарымен ... ... ... процесс. Сонымен қатар ҰБ жағынан несиелік ... ... ... ... айтқанда ерекше жағдайларда несиелік |
|операциялардың деңгейі мен көлемін тікелей шектеуге ... еді ... ... ... сатып алуға берілетін несиені уақытша |
|тоқтату). ... 5-2007 ... ... ... ... шолу
|Жалпы халықаралық резервтер - ҚҰБ, млн.USD (2007ж. қазанның ... |7 ... ... ... ... (2007ж. ... ... ... ... ... ... (2007ж. ... ... ... (2007 қазан) |4,4 ... ... ... млрд. теңге (2007ж. қыркүйектің |770,7 ... | ... ... қаржыландыру ставкасы (%) |9,0 ... ... тар ... ... (2007ж. ... ... |1498,7|
/4/
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, бүгінде ... ... ... сегменттерінде
құрылымдық реформалар жүргізілуде. Қазақстан Республикасының банк жүйесі
банк қызметтері бойынша әлемдік стандарттарға өтуді ... ... ... және ... жүйелері ТМД елдері ішіндегі ең дамыған жүйелер болып
отыр. Біздің қаржы жүйеміздегі ... банк ... ... үлгі ... ... ... Ұлттық банкі ТМД елдерінің жалғыз орталық банкі
қызметін атқаруда.
Еліміздің Ұлттық банкі бүгінде осы деңгейде сапалы түрде қысқа ... ... ... ... ... ... өтуіне
байланысты болып отыр. Оның негізі 2004 жылы 1 ... ... ... ... ... ... мақсаты бағаның тұрақтылығын сақтау,
яғни ақша-несие саясатының басқа түрлері (айырбас ... ақша ... ... ... табылмайды.
Ұлттық банк негізгі мақсатын орындаудағы міндеттері мемлекеттік ақша-
несие саясатымен ұштасып, елдің ... ... ... ... ету, ... ... және қаржы жүйесінің тұрақтылығын
қамтамасыз ету болып табылады.
Ұлттық банктің ақша-несие саясатындағы ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін өзінің алдағы ... ... ... ... шамалар негізінде қатаң түрде
жүргізуге ... ... Осы ... ... ... ... және ... банк инфляциялық таргеттеу бойынша Еуропалық
кеңістіктің стандарттарына өту барысындағы шараларын айтып кетуге болады.
Қазіргі таңда ақша-несие саясатын ... ... ... бірге орын
алып отырған мәселелер тобын айта кету қажет, оларға экономиканың “қызуы”,
шетел капиталдарының жоғары ағылымы, ... ... ... ... Осыған байланысты инфляция тек қана Ұлттық банк ... ... ... ол кең мақсатта еліміздің ішкі және сыртқы жағдайларына
тәуелді болып ... ... ... мен ... ... ескере отырып Ұлттық банк оларды реттеудегі трансмиссионды
механизм – комплексті шараларға әсер ету ... ... ... аталған мәселелерді шешу үшін ақша-несие саясаты құралдарының бірі
пайыз саясатын қысқа мерзімдегі негізде өсіру ... ... ... ... ... банк 2007 жылы ақша-несие саясаты арқылы реттеуді
кеңейтті. ... ... ... ... ... мерзімдерін белгілеу, қысқа мерзімді ноталардың айналысқа шығуы, ең
төменгі резервтер ... ... ... ... Осы ... ... ... төмендету мақсатында пайыздарды өсіруді
қолға алды. Қаржы рыногын қайта қаржыландыру пайыздары арқылы кварталдар
бойынша ... оны ... ... ... ... ... ... қызмет етуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... банктің қатаң ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... өсуімен,
яғни 2007 жылы 8,5%-дан 9%-ға өсуімен байланысты. Алайда ... ... ... ... ... ... алдағы
уақыттарда ақша-несие саясаты бойынша басқа да ... ... ... қазіргі нарықтық қатынастардың қалыптасуы
кезінде, төлем құралдарының жетіспеушілігі, өндірістің ... ... ... ... нашар дамуы және үлкен ... ... ... ... ... ақшасыз есеп ретінде
вексельге деген сұраныс арта түсуде.
Сондықтан алдағы уақыттарда еліміздің есеп айырысудың қолма-қолсыз
түрлерімен ... ... ... өсетіндігін және осыған
орай еліміздің қаржы саласы мен Ұлттық ... ... ... ... негізінде отандық қолма-қолсыз есеп айырысу жүйесін дамытуы
тиіс.
Қазіргі кезде Ұлттық банк ақша-несие саясатын өзі құрып, мақұлдап ... ... ҚР ... оны ... ғана ... ... ... әрбір мемлекеттік орган өз қызметінің бағыттарын өзі анықтап, өзі
жүзеге асыруы ... ... ҚР ... бас штабы «соғыс және бірлік»
проблемасын өзі шешуі керек, қаржы министрлігі –салық салу ... ... ... ... ... ойымша, ақша-несие саясатының негізгі
мақсаттарын елдегі ахуалға байланысты заңды түрде ҚР Парламенті мақұлдап,
бекітсе және олардың орындалуын қадағаласа жақсы болатын еді.ҰБ-тің
мақсаттары ... сөз ... ... валюта тұрақтылығы және қызметтер
мен тауарларға баға тұрақтылығы қосымша зерттеуді қажет етеді, себебі ақша-
несие саясаты валюта ... тек ... әсер ... ... әсер
ететін көптеген басқа да, ҰБ-тің құзырына жатпайтын факторлар бар.(Мысалы,
ет бағасының өсуіне жауапкершілікті ҰБ-қа жүктей салу өте ... ... ... ... ақша ... жету үшін ... ... басқару органдары өзінің күш-жігерін салулары керек.
Осылайша, Орталық Банктің ақша-несие саясатының соңғы жылдардағы
динамикасын талдай келе, бұл ... ... ... мен ... мен орындалуы толық жүзеге асты деген сенімдемін.
Дефинициялар:
Актуарлық орталық- математикалық және статистикалық
әдістемелердіқолданудың нәтижесінде, хауіпсіздендірудің ... ... ... ... ... ... ... белгілі мерзім ішінде төлеуге берілетін
халықаралық саудадағы төлем міндеттемесінің кең тараған формасы.
Девальвация- басқа елдердің валютасы ... ... ... ... құнсыздануы.
Дебет- бухгалтерлік есепке алу есептерінің сол жақ бөлігі, бұл шаруашылық
операциясын екі рет жазу әдісімен жүзеге асырылады.
Дотация- ұйымдарға, кәсіпорындарға ... жабу үшін ... ... ... беретін жәрдем: үстеме төлеу, материалдық төлем.
Мониторинг- аймақтық саясат, белгіленген деңгейде сақталатын белгілі
мөлшердегі бақылау.
Таргеттеу-несие және айналымнан түсетін ақша массасының ... ... ... ... ... ... ақшаның құнсыздануына қарсы
жұмыстың бір түрі.
Эмиссия- айналымға банктік және ... ... ... ақша мен ... ... деген сөз. /19/
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Мақыш С.Б., Ақша ... және ... ... ... ... 248 ... ... Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң
Заң күшi бар ... 1995 ... 30 ... ... ... Б., Ақша, несие, ... ... ... ... ... ... ҚР ҰБ ... сайтының www.nationalbank.kz интернет-ресурстары.
5. Ред. басқ. Ғ.С. Сейітқасымов, Ақша, несие, банктер.-Алматы, Экономика,
2001.-462 бет.
6. Мамыров Н.К., ... М.Ә., ... ... ... ... ... А.Г., Кредиты и инвестиции.-Приор, М.1994.
8. Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi ... ... ... ... // Дала мен қала. – 2006.-1
қазан.-13 бет.
9. А.Г. О ... ... ... ... и других
направлениях деятельности Национального Банка // ... ... - 2004.- 2-4 ... ... ... ... ... сайтының www.egemen.kz интернет-
ресурстары.
11. Досниязова А.К. Инфляционное ... ... // ... №10. - 2005.-56-61 бет.
12. ҚҰБ-нің Статистикалық Бюллетені,№4(77)
13. О ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №2.-2001.
14. О ситуации на ... ... // ... ...... ... ... 2003 года и о ситуации на финансовом ... ... ... ... О ... на финансовом рынке // Банки Казахстана №11,2004.
17. Үдерістерді тежеу: Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің
төрағасы Әнуар Сәйденовпен ... // ... ... ... ... политики НБ РК на 2006- 2008
годы // Банки Казахстана №4.-2006.
19.Оразалин К.Ж, Жантасов М.М., Орысша-қазақша қазіргі уақыттағы
экономикалық түсіндірме сөздігі.- 2006, ... ... ... Орысша-қазақша сөздік, Алматы.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Пәкістан Ұлттық Банкі» АҚ20 бет
Қазіргі кезеңдегі қр ұлттық банкінің қызметтері мен рөлі16 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң ақша-несие саясатына талдау44 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің алтынвалюта активтерін басқару жөніндегі инвестициялық стратегия4 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие және валюталық саясаты65 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясаты23 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру жолдары63 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен реттеу шаралары23 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь