Қазақстан Республикасы парламентінің имиджі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

І. Конституциялық реформа және қазақстандық парламентаризмнің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

ІІ. Қазақстан Республикасы Парламенті имиджі қалыптасуындағы жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

ІІІ. Қазақстан Республикасы Парламентінің БАҚ.пен байланысы ... ... ... ...31


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43

Сілтемелер көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 46

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
Тәуелсіздіктің еңселі биігіне көтерілу бізге оңайға түскен жоқ. С.Датов, И. Тайманов, М. Өтемісұлы, Ж. Тіленшиев, С. Қасымов, Кенесары хан бастаған ұлт-азаттық қозғалыстары, Ә. Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Шоқай бастаған қазақ ұлттық-демократиялық интеллегенцияның тәуелсіздікті саяси және рухани тұрғыдан жеңіп алу жолындағы белсенді қоғамдық-саяси қызметі, қазақтардың 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі, 1929-1931 жылдардағы тоталитарлық тәртіп жүгенсізігіне наразылық, 1986 жылғы қазақ жастарының демократиялық бас көтеруі – міне, осылайша, алғаш Ресей, кейіннен КСРО деп аталған аталған алпауыт империялардың отарлау саясатына қарсы қозғалыстар жалғасып кете барады. Азаттыққа деген талпыныстарды үздіксіз айқындау, тіптен қанға бояп, аяусыз жаныштау тәрізді сорақылықтар тәуелсіздік үмітін алыстата түскендей болды. М.Горбачевтың қайта құру мен жариялылық ахуалы да еліміздің тәуелсіздігін жақындата қойған жоқ. 1990 жылы 24 сәуірде республикада Президент қызметі белгіленіп, Н.Ә. Назарбаев Президент болып сайланса да, бұрынғыша Мәскеуге көгенделдік. Дәл сол жылдың 25 қазанында “Қазақ КСР-ның Мемлекеттік егемендігі туралы” декларация республиканың егемен мемлекет екендігін атап көрсете тұрса да, оның басқа республикалар мен егеменді Республикалар Одағына ерікті түрде бірігетінін және өзара қатынастарын шарт негізінде құратындығын ескертті. Сонымен бірге бұл құжат еліміздің аталған Одақтан еркін шығу құқығын растайтындығын да айтты.
Декларация тәуелсіздікке заңдық бастау, саяси-қоғамдық өтпелі көпір болды деп айтуға да негіз бар. Олардың ең бастысы, республиканың өзінің ұлттық мемлекеттігін сақтау, қорғау және нығайту бағытындағы шараларды бұрынғыдай Одақтық органдар арқылы емес, дербес, өз бетінше жүзеге асыруға мүмкіндіктер алуы еді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі республика халқы атынан іс-қимылдар жасауға құқылы болды. Декларация қоғамдық, саяси, діни ұйымдарға мемлекет пен қоғам өміріне қатысу кепілдіктерін бере отырып, қоғамды демократияландыруға негіз қалады. Онда республика аумағында өзінің Конституциясы мен заңдарының үстемдігі орнатылатындығы атап көрсетілді. Мұның өзі Қазақстанның шын егемендік жолын ұстанғанын дәлелдеп берді.
1. Амандосов Т. Совет журналистикасының теориясы мен практикасы. Алматы, 1978.
2. Барманкулов М.К. Телевидение: Деньги или власть. –Алматы: Санат. 1997.
3. Қожакеев Т. Журналист және өмір, Алматы, 1967.
4. Нарымбетов Ә. Уақыт шындығы көркемдік кепілі. Алматы, 1989.
5. Ыдырысов Т. Шеберлік бастауы. Алматы, 1984.
6. Омашұлы Н. Жол үстінде журналист. Алматы: Атамұра, 1999.
7. Бекниязов Т. Журналистің шығармашылық шеберлігі. Алматы: Қазақ университеті. 2004. 64 б.
8. Тұрсынов Қ. Көгілдір экран құпиясы. Алматы: Қазақ Университеті. 1998. 78 б.
9. Бурсов Б.И. Мастерство Чернишевского – Критика. Москва: Советский писатель. 1956.
10. Әшімбаев С. Шындыққа сүйіспеншілік. Алматы: Жазушы, 1993.
11. Аллаберген Қ. Нұсқабайұлы Ж., Оразаев Ф. Қазақ журналистикасының тарихы. Алматы, 1996.
12. Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі, Алматы, 1999
13. Исабаев Б. БАҚ және Қазақстандағы этносаяси процестер. Автореферат., Алматы, 1998.
14. Шамақайұлы Қ. Журналистикалық ақпарат: теориялық, практикалық мәселелер. Қарағанды, 1996.
15. Барлыбаев Р. Қазақ тіліндегі қоғамдық-саяси лексика, Алматы, 1978.
16. Бақаев Л. Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі, Алматы, 1999.
17. «Ақиқат» журналы, 2002-2007 жж.
18. «Егемен Қазақстан» газеті, 2005-2007 жж.
19. «Жас алаш» газеті 2005-2007 жж.
        
        Қазақстан Республикасы Парламентінің имиджі
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ ………………………………………………................................ 3
І. Конституциялық реформа және қазақстандық ... ... ... ... ... ... қалыптасуындағы
жауапкершілігі..............................................................
........................................20
ІІІ. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... еңселі биігіне көтерілу бізге оңайға түскен ... И. ... М. ... Ж. ... С. Қасымов, Кенесары хан
бастаған ұлт-азаттық қозғалыстары, Ә. Бөкейханов, ... ... М. ... ... ... ұлттық-демократиялық интеллегенцияның
тәуелсіздікті саяси және рухани тұрғыдан жеңіп алу жолындағы белсенді
қоғамдық-саяси ... ... 1916 ... ... ... ... ... тоталитарлық тәртіп жүгенсізігіне наразылық, 1986 жылғы
қазақ жастарының демократиялық бас көтеруі – міне, ... ... ... КСРО деп аталған аталған алпауыт империялардың отарлау саясатына
қарсы қозғалыстар жалғасып кете ... ... ... ... ... ... қанға бояп, аяусыз жаныштау тәрізді сорақылықтар
тәуелсіздік үмітін алыстата түскендей болды. М.Горбачевтың қайта құру ... ... да ... тәуелсіздігін жақындата қойған жоқ. 1990
жылы 24 сәуірде республикада Президент ... ... Н.Ә. ... ... ... да, ... ... көгенделдік. Дәл сол жылдың
25 қазанында “Қазақ КСР-ның ... ... ... декларация
республиканың егемен мемлекет екендігін атап көрсете тұрса да, оның ... мен ... ... ... ... түрде бірігетінін
және өзара қатынастарын шарт негізінде құратындығын ескертті. Сонымен бірге
бұл құжат еліміздің аталған Одақтан еркін шығу ... ... ... ... ... бастау, саяси-қоғамдық өтпелі ... деп ... да ... бар. ... ең бастысы, республиканың өзінің
ұлттық мемлекеттігін сақтау, ... және ... ... ... ... ... ... емес, дербес, өз бетінше жүзеге асыруға
мүмкіндіктер алуы еді. Қазақ КСР ... ... ... ... ... ... ... құқылы болды. Декларация қоғамдық, саяси, діни ұйымдарға
мемлекет пен ... ... ... ... бере ... қоғамды
демократияландыруға негіз қалады. Онда ... ... ... мен ... ... орнатылатындығы атап көрсетілді.
Мұның өзі ... шын ... ... ... ... берді.
1991 жылы 1 желтоқсанда болған жалпыхалықтық сайлау Н.Ә.Назарбаевты
республика Президенті етіп ... Бұл шара ... ... ... ... еді. 1991 жылы 10 желтоқсанда Қазақ КСР-інің
атауы Қазақстан Республикасы болып өзгертілді. 16 ... ... ... ... ... ... ... қабылдауы қазақ халқының тәуелсіздік жолындағы ұзақ жылдарға ... ... ... ... ... өмірлік маңызы бар қадамдар
мен шешімдерді жүзеге асыра отырып, 1991 жылдың 16 желтоқсанында “Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... өз ... заңдық тұрғыдан ресімдеп алды. Сөйтіп,
республика өзін өз аумағының толық ... ... ... ... әрі ... ... деп ... Республика өз аумағында
үкімет билігін толық иеленетін, өзінің ішкі және ... ... ... жүргізетін болды.
Еліміздің тәуелсіздік алуы, дамудың демократиялық зайырлы, ашық қоғам
құру жолын таңдауы сөз ... ... ... ... ... ... Демократиялық қоғам азаматтарға өзінің саяси
көзқарасы мен ой-пікірлерін еш ... ... ... ... ... және оны тарату еркіндігін де сыйлайтындығымен ерекшеленеді. Осылайша
қоғам өмірінде сөз бостандығы мен демократияның негізгі тірегі – ... ... ... күш ... алға ... ... әміршіл-
әкімгерлік жүйенің айтқанымен жүріп, айдағанына көнетін қасаң идеологияның
қаруы емес, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және ұлттық мүдде, рухани, мәдени, әлеуметтік
өмірдің қай ... ... ... ... ... БАҚ шын ... билікке айналары белгілі. Мемлекеттік билік, атқарушы үкімет те
өздерінің саяси имидждерін ... да, ... да БАҚ ... ... ... ... ... жұмысының тақырыбын “Қазақстан ... ... деп ... ... ... кіріспеден, “Конституциялық
реформа және қазақстандық парламентаризмнің дамуы” және “Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... БАҚ-пен байланысы” атты үш ... және ... мен ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бітіру жұмысының “Конституциялық ... және ... ... атты ... ... 1993 жылдың қаңтарында
тәуелсіз Қазақстанның алғашқы ... ... ... жаңа ... жол ашқандығын басты назарға ұстана отырып, 1995
жылы тамызда Қазақстан Республикасының екінші Конституциясының қабылдануын
жан-жақты ... ... Осы ... 1995 ... ... екі палаталы ... ... ... ... ... ... ... алынып, еліміздің шын
мәнінде Президенттік республика жолына түскендігі ... ... да ... ... Заңын құрметтеу, оның тарихи ... ... ... ... азаматтың қасиетті борышы.
Бітіру жұмысының ... ... ... ... ... атты ... ... Қазақстан
Республикасы Парламентінің заңдық жауапкершілігіндегі азаматтық-құқықтық,
қылмыстық-құқықтық, әкімшілік-құқықтық және ... ... ... ... көзіне айналды. Парламенттің өз жауапкершілігінің ... ... ... ... ... ... байланысы” атты үшінші
тарауда бұқаралық ақпарат құралдарында Парламент мәселесінің ... мен ... ... ... ... Республикасы Парламентінің өткені мен бүгініне баға
беріліп, ұсыныс, пікірлер айтылды.
І. КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ РЕФОРМА ЖӘНЕ
ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ... ... ... ... ... жолы күрделі де қайшылықты,
саяси шиеленісті, бұралаңды болды. Осы қиян асу, қиын ... ... ... екі ... ... ... ... демократия,
парламентаризм біртіндеп қалыптасты. Парламентаризм мен шынайы демократия
жолында соңғы он бес жылға жуық уақыт бойы ... ... ... жүйесі
белгілі бір эволюциядан, маңызды өзгерістер кезеңінен өтті.
1995 жылғы Конституцияда өз ... ... ... ... ... ... ... онда парламентаризм идеясының
негіздері мен ... ... ... ... ... ... орнығуы оның демократиялық режимдердегі өзінің
бастапқы, тума табиғатына толық сай ... әр ... ... ... дәстүрлеріне саяси-құқықтық мәдениеті ... ... ... ... мағынасын әр қырынан түсіндіретін бірқатар ұғымдар
бар. ... ... ... ... ... пен ... ... бөлісуді білдіретін ұйымдардың жүйесі және жоғарғы
билікті жүргізуші ретінде таниды. ... ... ... ... ... ... ... заң шығарушы органды алдыңғы орынға қояды.
Басқалары парламентаризмді – “бұл өкілетті заң шығарушы ... ... ... ... ... және заң шығарушылық функцияларын
нақты тарқатып беруді білдіретін ... ...... ... өзге ... ... Үкіметті жасақтауын және соңғысының
жоғарғы заң шығарушы орган алдындағы жауапкершілігі жүктейді. Үшіншілерінің
пікірінше, парламентаризм – ... ... ... ... ... және сол ... мен ... арасындағы толық ынтымақтастықтың
режимі” /1/.
Сондай-ақ, парламентаризмді тамыры ... ... ... ... мемлекеттік құрылым мен нақты билік жүйесінің шеңберіндегі
шешімдерді қабылдау ... ... ... пен ... ие ... халықтық өкілі ретінде көретіндер де жоқ емес. ... өзге ... ... ... ... барынша
тәуелсіз болуымен айғақталады. Парламентаризм – Парламенттің ... ... және заң ... ... ... ... ... жоғары мемлекеттік биліктің
жұмыс істеуі және ... ... ... ... ... мен нормаларды, рәсімдерді
сақтай отырып, ... ... ... ... ... енетін, заңнамалық
қызметі арқылы елдің мүддесін ... және ... ... органға
айналды. Парламентаризм жоғарғы өкілді органдағы заң ... ... ... ... ... анықтап, жүйе таратушылық, жүйе
құраушылық рөл атқарып, саяси жүйенің аса маңызды ... ... ... ... ... әрі ... жұмыс істейтін
республикалық, сонымен ... ... ... ... құрылымдар
демократиялық қоғамды, өркениеттілікті және құқықтық мемлекетті құру ... ... ... ... өзі ... ... ... қана азаматтық
қоғамды құрайтын құрылымдар мен топтардың мүддесін білдіруші және ... ... бұл ... ... ... қоя ... Нарықтық
экономика жағдайында тиімді мемлекеттік басқару ... ... қана ... ... ... мен ... көздейді. Тек осындай
кезде ғана жаңа жағдайға ... заң ... ... тиімді
құрылымына жүгінуге болады. Әрине, осындай база ... ... ... ... және өзге де салалардағы реформаларды ары қарай жүргізу
мүмкін емес.
Сенат пен Мәжілістен тұратын ... ... ... 1995 жылы ... ... сәйкес құрылды. Ол шын
мәнінде, кеңестік кезеңнен өз ... және ... ... ... Жоғарғы кеңестің орнына келді. Содан бері бүкіл заңшығарушылық
қызметті көбіне шартты, хронологиялық ... екі ... ... ... ... екі кезеңге бөлуге болады. Жинақтап айтсақ,
алғашқы кезеңнің ерекшелігі кеңестік ... ... ... ... ... дағдарысты әлеуметтік-экономикалық
құбылыстарды еңсеру, саяси тұрақтылықты және азаматтық татулықты сақтау
мақсаттарында ... ... ... құру ... 1999 ... ... ... депутаттардың жұмысының
басталуымен республикада біртіндеп экономикалық өсу, әлеуметтік ахуалдың
жақсару кезеңі ... ... ... ... ... үшін ... негіз
болуға қабілетті неғұрлым іргелі және стратегиялық ... ... ... ... ... ... маңызды заңдардың қабылдануы ... ... ... ... рет ... ... ... қызметінің
негізін қалаған зейнетақы реформасы заң жүзінде ... ... ... екінші жартысынан бастау алғанын айтуға болады.
ХХІ ғасыр шебі электр ... ... ... ... банк ... ... аяқталып, ол халықтың отандық
банктерге сенімінің қалпына келуі негізінде жеткілікті пәрменді несие-қаржы
жүйесін ... ... ... Өткен жылдар мұнай өндіру, ... ... ... ауыл ... ... заңнамамен белсенді
жұмыс істеумен, акционерлік қоғамдардың, табиғи монополиялардың қызметін
реттеудің ең үздік жолдарын іздестірумен ... ... ... ... үшін ... негіздер құрылуын соңғы жетістіктер қатарына
жатқызуға болады. ... заң ... ... осы және ... ... нәтижелеріне сүйене отырып, Қазақстанның ... ... ... ішкі және ... ... ... игеруге кірісті. Қазір
экономиканың 90 пайыздан көбі жеке ... ал ... төрт ... өсудің орташа көрсеткіші 10 пайызға жуықтағанын атасақ та
жеткілікті.
Бұл ... ... ... ... ... заң ... кезеңінің аяқталғаны туралы, жаңа экономикалық қатынастарды
құқықтық реттеу ... ... ... ... болады. Соңғы жылдары
мейлінше жоғары ... ... ... ... осы ... ... нүктесі болды. Олар – Салық, Кеден, Жер, Су, Орман, Бюджет
кодекстері. Қазір Парламент Еңбек, ... және ... ... ... ... ... ... және әкімшілік-әміршілдік жүйеден
нарықтық қатынастарға өту еңбек қатынастары мақсаттарын, реттеу қағидалары
мен ... ... ... ... ... ... өтудің бастапқы
кезеңінде “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы” Қазақстан Республикасы
Заңын қабылдау жолымен еңбек заңнамасын ... ... ... Заң ... бір ... еңбек қатынастары үдерісінде туындайтын
негізгі мәселелерді реттеуге мүмкіндік берген өтпелі кезең ... ... ... күні ... ... даму ... ... қатынастарын
сапалы жаңа деңгейге шығаруды қажет етуде.
Еңбек кодексі жобасының ... ... мен ... тікелей
еңбекпен байланысты еңбек қатынастарын және өзге де ... ... ... ... ... мен бостандығының ең төменгі кепілдіктерін
белгілеу, ... ... ... ... ... өсуге, өндіріс тиімділігін және адамдардың әл-ауқатын
арттыруға қол ... ... ... құқықтық жағдайлар жасау болып
айқындалған.
Президенттің 2006 жылғы 1 ... ... ... ... қабілетті 50 елінің қатарына ену стратегиясы” атты ... ... іске ... жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарына
сәйкес Экологиялық кодекс жобасы әзірленді. Қазіргі кезде ... ... іс ... ... ... ... сапасын кезең-кезеңімен
жақсарту мақсатында түбірлі реформалар жүргізуді қажет етеді. Экологиялық
кодекстің жобасында ... ... ... ... ... арналған
қаражат жинау мен жұмсаудың жаңа тәсілдері айқындалған ... ... ... ... ... ... ... экологиялық сараптама
мен кешенді экологиялық шешім ... ... ... ... ... ... етуге үндеген бірыңғай жүйенің элементтері
ретінде қаралады. ... рет ... ... ... ... ... ... талаптарына мейлінше жақындастырып,
егжей-тегжейлі реттеу ұсынылды. Бұл ... ... ... ... тәуелді нормативтік-құқықтық актілерге сілтемесіз тікелей
қолданыс сипатында болады.
Көлік кодексі жобасының мақсаты көлік және ... ... ... ... ... ... көлік-
коммуникация кешенін реттеуді жетілдіру, барлық шаруашылық ... тең ... ... ... ... ... көлік қызметтері
нарығын дамыту, сондай-ақ көлік қатынастары саласындағы ... ... ... Заң ... ... ... қабылданған Қазақстан
Республикасының 2008 жылға дейінгі мемлекеттік көлік саясаты тұжырымдамасын
және 2015 ... ... ... ... іске ... ықпал етеді.
Жалпы алғанда, қос Палаталы ... ... ... ... ... экономиканы және қоғамдық-саяси жүйені нығайтуға әрі
тұрақты дамытуға бағытталған мыңнан астам заң қабылдады. Бұл ... ... ең ... – осы ... ... ... таңдағы әлемдік
тәжірибе мен қазақстандық заңнамалық ізденістердің оңтайлы ұштасуы болып
табылады. Соған сәйкес, егер ... ... ... ... ... ұқсас жағдайларда дамығанын ескерсек, осы заңдардың көпшілігі
ұлттық заңнамаларды жақындату жөніндегі ЕурАзЭҚ Парламентарлық ... ... аз ... келтірмесі әбден анық. Атап айтқанда, бұл
Парламентаралық Ассамблея шеңберінде соғұрлым сұранысқа ие ... ... ... және ... ... электрондық құжат
айналымы, терроризмге, есірткі бизнесіне және заңсыз көші-қонға қарсы ... үлгі ... ... ... ... ... кезде ТМД елдерінің Парламентарлық
Ассамблеясының жұмыс тәжірибесіне ... ... ... негізгі қағидалары туралы” “Өңірлік шекара ... ... ... қорғауды құқықтық реттеу туралы” және басқа
да модельдік заңдар әзірледі.
Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш ... ... ... ... 1993 ... 28 қаңтарда қабылдады. Бұл егемен мемлекеттің Ата
Заңын әзірлеп, қабылдаудың алғашқы тәжірибесі еді. Сол ... ... ... ол – ... ... күрт ... ... саясатқа
барынша құлақ түруі, елдің әлемдік қоғамдастыққа кірудегі ... ... және ... ... ... ... ... көбіне нобайлап жүргізілуі, үзіліп қалған экономикалық
және шаруашылық байланыстар.
Екі жыл бойы ... ... ... ... және ... тіл мәселелерін реттейтін кейбір ережелерінің
төңірегіндегі даулар мен ... ... ... ... осы ... ... ұсыныстарын жасап
жатты. Республика Президенті өз позициясын бірнеше рет білдірді. Соңында
Президент ... ... ... күн тәртібіне азаматтық,
мемлекеттік тіл, жерге жеке меншік ... ... ... жөнінде
Жоғарғы Кеңесте дауыс беруді ұсынды. ... ... ... ... бұл ... ... таппады. Сонымен жаңа болмысты, дамудың
жинақталған тәжірибесін ескере отырып, реформа бағытын жеделдету мақсатында
елдің жаңа ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарында 1995 жылы 4 ... жаңа ... ... ... ...... ... таңдаған біртұтас мемлекет, мұның өзі –Президент, Парламент
және Үкімет өкілеттіктерінің ара- қатынастарының барынша анық болуын ... ... ... ... Бұл орайда Президент Конституцияның
сақталу кепілі, сондай-ақ, өкіметтің барлық салаларының ... ... ... ... алдындағы жауапкершілігінің ұйымдастырушысы және төрешісі
болады.
Екі палата – Сенат пен Мәжілістен құралатын Парламент – Қазақстанның ең
жоғары өкілдікті ... ол заң ... ... ... Үкіметтің де
статусы жаңарады, жобада оның негізгі қызмет бағыттары, ... ... ... Сот ... ... ... де түбірінен
өзгереді, бірақ Конституцияны сот арқылы ... ... ... ... ... сақталып қалады. “Жаңа Конституция жобасын
талқылауға 3 ... ... ... 33 ... жуық ... ... Оларда азаматтар, ұжымдар, тұрғылықты жерлердегі жиындар,
мәслихаттар, қоғамдық бірлестіктер жалпы саны 30 ... ... ... ... мен ... ... кеңес мұқият
зерттеді, өйткені олардың жарамдысын құжатқа түзету ретінде енгізу қажет
еді. Әрине, олардың ... ... ... ... ... болған жоқ.
Алайда, ел азаматтарының көпшілігінің пікірін ... ... ... ... ... мүдделеріне сай келетін ұсыныстар сөзсіз
ескеріліп отырды. Жалпы алғанда жобаның ... мен ... ... іс ... оның ... бөлімдері азды-көпті өзгерістерге
ұшырады, баптардың жартысынан астамына, дәл ... 95 ... ... мен ... ... алдымен, қазақстандықтардың толып жатқан тілектері ескеріле отырып,
мемлекеттің қазіргі Қазақстан Республикасы деген ұстанымы сақталды ...... ... Бұл орайда ел осы ұстаныммен ... мүше ... ... ... жасағаны, заңдардың тұтас
бір жүйесін қалыптастырғаны ескерілді. Мәселенің техника-экономикалық ... ... ... Мемлекеттің құрылым мәселелеріне арналған тараулар
бәрінен де көп ... ... ... ... ... ... құру
көзделген Конституциялық кеңеске арналып жаңа тарау ... ... ... ... Мәжілісінің сан құрамын 67 депутатқа ... ... ... ... ... ... 55 ... ұсынылған
болатын).
Бүкілхалықтық талқылау барысында Парламентті тарату негіздерінің
ұсынылған міндеттеріне байланысты көп сын ... Осы ... ... ... ... ... ... өкілеттіктерін мерзімінен
бұрын тоқтатудың жаңа тәртібі белгіленді, ол мемлекет мүддесін ... ... ... береді және сонымен бірге жиі-жиі ... ... ... заң ... ... ... ... жол
бермейді.
Денсаулық сақтау және азаматтарды әлеуметтік ... ... заң ... ... кеңейту туралы ереже қабылданды. Бұл шешім
адам құқықтары мен ... заң ... ... ету
тұжырымдамасынан туындайды, аталған мәселелерді ... ... сай ... ... ... ұлтаралық татулық және азаматтық тыныштық, саяси
және экономикалық реформаларды дәйекті жүйеге ... ... ... ... ... Ата Заң халықаралық нормаларға сәйкес ұлтына,
жынысына, діни ... ... ... ... ... мен ... кепілдік береді. Жоба сондай-ақ соңғы жылдары
Қазақстан халқын толғандырған аса маңызды қоғамдық ... ... тіл, ... ... мәселелері де бар.
Президент Н.Ә. Назарбаевтың жарлығымен 1995 жылғы 1 тамызда Қазақстан
Республикасы Конституциясы жобасының ... ... ... /3/, ... ... ... шығарылды. 1995 жылдың
5 қыркүйегінде Референдум өткізудің ... ... оның ... ... ... нәтиже: “Дауыс берудің қорытындысы бойынша
Қазақстан Республикасының Конституциясы қабылданды деп саналды” /4/. ... нақ сол ... ... ... ... енді.
1995 жылы 6 қыркүйекте ... ... ... жаңа ... ... басшысына ресми табыстаудың
рәсімі болды. ... Н.Ә. ... ... ... ... және ... ... ретінде оның мәтінінің түпнұсқасына қолын
қойып, оны сақтауға қабылдап алды. Президенттің “Қазақстан ... ... ... ... ... ... 1993 жылы ... қабылданған бұрынғы Конституциясының ... ... ... ... берілді.
Қазақстанның жаңадан қабылданған Конституциясының принципті жаңалықтары
қандай? Ең ... бұл – ... анық ... ... ... ... мемлекеттік меншікпен қатар жеке ... ... ... ... ... Парламент. Парламент 4 жылға сайланады. Ол екі палата –
Сенат пен Мәжілістен құралып, тұрақты негізде ... ... ... ... ... оның 7-ін Президент тағайындайды, басқалары әр
облыстан, республикалық маңызы бар ... және ... 2 ... ... 67 ... ... олар бір мандатты округтерден
тікелей ... ... ... ... ... сессиялары жылына
бір рет қыркүйектен шілдеге дейін өткізіледі. Парламент шын ... ... ... Бұл ... ... үшін белгіленген білім
деңгейімен, жас мөлшерімен айқындалады. Сенат ... ... отыз ... ... ... бар, ... бес жыл жұмыс істеген Қазақстан азаматы
сайлана алады. Мәжіліс депутаты болып ... бес ... ... республика
азаматы сайланады (51-бап, ... ... ... денсаулық
сақтау мен азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... жаңа Парламентін сайлау конституциялық реформаның жалғасы
болды. Қазақстан ... 1993 ... 10 ... ... ... ... мен ... әкімшілік басшыларына
қосымша өкілеттіктерді уақытша беру” ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясының ... ... ... ... басқару органдарының мүшелерін сайлау
туралы ережелерін іске асыру мақсатында Президент Н.Ә. Назарбаев 1995 ... ... ... Республикасындағы сайлау туралы” заң күші бар
жарлық жариялады. Ол Президент, ... және ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелері сайлауын даярлау мен
өткізу кезінде туындайтын қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... ететін кепілдіктерді
белгілеуге бағытталған.
Сайлау құқығының мынадай міндеттері белгіленді: ... ... және ... ... жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының мүшелерін сайлау жалпыға ... тең және төте ... ... ... ... беру ... өткізіледі. Парламент Сенатының
депутаттарын сайлау жанама сайлау құқығы ... ... ... ... ... ... көп ... феномен десек, оны ... ... ...... ... ... ... президенттік басқару пошымының орнығуын талдағанда мынаны ... ... осы ... ... ... жайттар мен проблемалар өз
көріністерінде көп жағынан кеңестік дәуірден кейінгі мемлекеттердің саяси
өміріне ... ... ... ... ... ... үш ... сипатталады. Бұл ... ... ... ... ... ... өтпелі кезеңдегі қоғамдық-саяси
дамудың қарама-қайшылықты екенін ... ... ... ... де жүйелі талдау ұзақ уақыт бойы нақты
парламенттік ... ... ... ең ... ... ауысуының объективті де сөзсіз себептері болады деген
тұжырымға жетелейді.
Парламент ... ... ... ... деп ... ... ... органының орнына келді. Жоғарғы Кеңес жоғары өкілді ... 1937 ... ҚСР ... ... ... ... 1978
жылғы Конституциясы да Жоғарғы Кеңесті мемлекеттік биліктің ... ... ... Ол КСРО Конституциясы мен Қазақ КСР Конституциясында
көрсетілген республика құзырындағы барлық мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... еліміздің мемлекеттік өміріндегі барлық
мәселелерді шешу құқығын ... ... ... ... ... мәні, міне, осында. Қазақ КСР-ның Жоғарғы Кеңесі Парламенттей
болмады, ... онда ... ... және ... ... ... ... органдар болған жоқ.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі ... ... ... заң ... ... және сот ... бөлу ... Осының нәтижесінде Парламент және парламентаризм ... ... бір ... ... ... ... 1993 жылғы
Конституциясы Жоғарғы Кеңесті республиканың бірден-бір заң шығарушы және
өкілді органы деп таныды. ... ... ... кең ... сондай, мемлекеттік билікті бөлісу принципі шын мәнінде мүлдем
болған жоқ. Сонымен бірге ... және ... ... де
орнықтырылмады. Сөйтіп, 1993 жылғы ... ... ... ... базасын жасады. Тұрақты жұмыс істейтін Жоғарғы Кеңес,
әрине, өз ... ... ... ... Жоғарғы Кеңес ... сын айту ... де ... еді. Жаңа ... құқықтық саясатты
негізіне алған заңдарды 12-ші шақырылған Қазақстан ... ... ... Алайда, Жоғарғы Кеңес Парламент бола ... жоқ ... ... ... ... жоқ. Президент ... ... ... үшін ... ... ... онда: “...Парламентаризмнің дәстүрі мен
мәдениеті, көп партиялылықтың ... ... ... ... ең бастысы,
мұның бәрін халықтың қалың көпшілігінің санасы қабылдамады. Бүгінгі ... ... /5/. Бұл үшін ... ... ... ... жүйесі елді
басқарудың тиімді прогрессивті әдісі болып шығуы мүмкін.
Қазақстан ... 1995 ... ... ... ... ... ... асыратын жоғары өкілді орган ретінде сипаттайды.
Қазақстан Республикасының Парламенті жоғары өкілді орган ретінде де, ... ... ... де ... ... ... ... ғана емес,
Парламент арқылы да өзінің саяси еркін білдіреді.
Парламент, сондай-ақ заң шығару қызметін жүзеге асыратын орган да ... ... ... ... ... 1993 жылғы
Конституциясының Жоғарғы Кеңестің бірден-бір заң шығарушы орган ретіндегі
сипаттамасынан ... ... ... 1995 ... ... ... заң ... орган болып
есептелмейді. Себебі Конституцияда ... ... ... заң шығару
қызметін атқара алады. Сонымен бірге ... заң ... ... берілген және тәуелділік сипатта болатындығын да атап
айтқан жөн. ... ... заң ... ... ... жағдайда ғана
Президент заң қабылдай алады. Егер Парламент зәру заңдарды ... ... ... Президент заң күші бар Жарлық шығаруға құқылы. Екі
жағдайдың ... де ... заң ... өкілеттігі уақытша сипатта
болады. Парламент тұрақты жұмыс істейтін заң шығару органы болып табылады.
Заң шығару ... ... ... ... көлемде болса да,
атқарушы ... ... де ... ... Парламент республиканың
бюджетін және оның орындалуы ... ... пен ... ... ... ... Есеп ... есебін бекітеді, бюджетке
өзгерістер толықтырулар енгізеді. Парламент ... ... ... ... ... және Үкіметтің қызметіне сенімсіздік
білдіруі мүмкін.
Қазақстан ... ... ... рет ... ... ... және ... құрлымын бекітті /6/. ... ... ... ... тілегін білдіреді, яғни Мәжіліс
депутаттары жалпы сайлауларда сайланады. Сенатқа депутаттардың бір ... ... ... ... енді бір ... ... тағайындайды.
Сенат депутаттары әкімшілік-аумақтық бірліктердің ... ... ... ... ... Сенат– бүкіл республика органы.
Сондықтан Мәжіліс қабылдаған заң ... ... ... ... ... ... ... Палаталарына айрықша
өкілеттіліктер берілген, олар өз ... ... ... ... ... Парламент Палаталарының бірлескен ... ... ... ... ... ... Палаталары бірлескен отырыстарында мемлекеттің айтарлықтай кең
көлемді мәселелерін қарап, шеше ... ... ... Қазақстан
Парламенті қызметінің ерекшеліктерінің бірі осында болса ... ... ... ықпал етеді. Парламент Палаталарының бірлескен
отырыстарының қарауына ... ... ... ... Республикасы Конституциясы Парламенттің құзыреті ұғымы туралы
ойларды тұтастай жинақтайды.
Жоғарыда көрінгендей, 1. Парламенттің ... пен ... ... жеке ... ... ... құзыреті; 2. Сенаттың қатаң
құзыреті; 3. Мәжілістің қатаң құзыреті бар.
Мәжіліс пен ... үшін әр ... ... ... отырып, Конституция
Парламент қызметінің тежемелік және тепе-теңдік жүйесін ... ... ... ... қарама-қарсы тұрудың, даурықпалыққа әуестенуінің
жолын кесу мақсатында Сенатқа ... ... ... ... Мұны ... бір ... ... болады, өйткені өкілді
органдарға бұрынғы кездері қалыптасқан сенімсіздік әлі күнге дейін ... Заң ... ... Үкіметтің бастамасы бойынша енгізілгендіктен
Мәжіліс оны зор ынтамен қабылдап, оған сын ... ... ... ... Мәжіліске қатысты тежемелік жүйесін мемлекеттік билік
тармақтары арасындағы қарама-қарсылыққа жол бермеу мақсатына пайдалануға
тырысады. ... ... ... ауыр ... ... Ол ... белгілі бір сенімсіздікті еңсеруге ... ... ... ... шешуге, өзінің заң шығарушылық қызметінде
қоғамның прогрессивті дамуының құқықтық базасын жасауға ынталы ... ... ... ... ... парламенттік дәстүрдің қалыптасуы
Парламентке, оның жемісті заң ... ... ... ... қоғамды нығайтқысы, адамдардың өмірін жақсартқысы келетін
барлық саяси күштер ... ... ... ... келгенде, Парламент
мемлекеттік билік тармақтарының бірі ретінде ... ... ... мемлекет құруда маңызды орын алады.
Парламент палаталарының депутаттарына келер болсақ. ... екі ... 1. ... бір ... әр ... ... маңызы
бар қаладан және республиканың ... екі ... ... ... ... бар ... және ... барлық өкілетті органдары депутаттарының бірлескен отырысында
сайланған депутаттардан тұрады; 2. ... жеті ... ... ... ... ... тағайындайды, Сенат мүшелігіне
тағайындалғандардың өкілеттігі алынған немесе ... ... 10 ... ... ... ... Парламент өкілеттігінің қалған
мерзіміне Сенат депутаттарын тағайындайды. Азаматтығына кем дегенде бес жыл
болған, отыз жасқа толған, жоғары ... және кем ... бес жыл ... бар, ... ... ... ... бар қала не республика
астанасы аумағында кем дегенде үш жыл тұрақты тұратын азамат Сенат депутаты
бола ... ... ... ... және ... сан ... тең келуін ескере отырып құрылатын бір мандатты
аумақтық сайлау округтері ... ... 67 ... тұрады. Он
депутат Мәжіліске партиялық ... ... ... ... ... біртұтас жалпыұлттық сайлау округінде сайланады. 25 жасқа
толған республика азаматы Мәжіліс депутаты бола ... ... ... ... ... мүше бола ... ... өкілетті органға депутат
болуға, оқытушылық, ғылыми немесе өзге шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіруге
құқығы жоқ. Осы ережені бұзу депутаттың өкілеттігін тоқтатуына ... ... ... ... ... ... немесе
өкілеттік мерзімінің өтуі бойынша оның ... ... ... берілмейді.
Депутаттың өкілеттігі Қазақстан Республикасы Конституциясымен,
Президенттің “Қазақстан Республикасының Парламенті және оның ... ... ... Заң күші бар ... және ... ... ... белгіленеді. Парламент депутатының
өкілеттігі республиканың Орталық сайлау комиссиясы оны ... ... ... ... ... ... ... қолданылу ауқымына қарай екі топқа
бөлуге болады: 1. ... ... ... ... ... ... 2. ... мемлекеттердің лауазымды адамдары
мен мемлекеттік органдарына қатысты Парламент атынан берілетін ... ... ... оның ... отырысына
қатысуы. Депутат Парламент және оның құрамына кіруге тиісті органдарының
жұмысына қатысуға міндетті. Депутат ... беру ... жеке өз ... ... ... салу. Парламент Палаталарының бірлескен және
бөлек ... ... ... ... ... ... сессиясына осы органның немесе лауазымды тұлғаның
құзыретіне кіретін мәселелер жөнінде ... ... ... ... немесе өз көзқарасын баяндауын ... ... ... ... ... сұрау салу ауызша немесе жазбаша түрде болуы
мүмкін және лауазымды нақты адамға ... ... ... адам қойылған
сауалға Парламенттің немесе ... ... ... ... ... ... ... берілген жауап және оны талқылаудың ... ... ... оның ... ... ... Парламентте бірлесуді ұйымдастыруға құқылы.
“Фракция – белгіленген заң тәртібімен тіркелген ... ... ... қоғамдық бірлесуді білдіретін депутаттардың ұйымдасқан тобы; ... ... ... партияның немесе өзге қоғамдық бірлестіктің
мүддесін білдіру мақсатында құрылады. ... топ – ... ... қызметінде өздерінің өкілеттігін ... ... ... бірлесуі. Қайсыбір фракцияның қатарында ... ... ... ... ... /7/.
Қазір Қазақстан Республикасы Парламентінде екі, яғни Қазақстан Халық
бірлігі партиясы мүшелерін біріктіретін бір және ... ... ... ... бір депутаттық фракция және “Ауыл”,
“Тұрақты ... ... ... және ... Республикасының
реформаларын тереңдету жолында” атты төрт депутаттық топ бар.
Қазіргі еліміз Парламентінің тарихи дамуы 1995 жылдың 30 ... ... ... ... ... ... Ата
Заңымыздың 49-бабына сәйкес Парламент “Республиканың заңшығарушылық
функциясын жүзеге ... ... ... ... болып табылады. 1995
жылы қабылданған Конституция Парламенттің ... ... ден ... яғни оның ... ... ... қорғаушы мемлекеттік биліктің
функционалдық лайықты жүйесінің – заң шығаруды жүзеге ... ... ... ... бірге Парламенттің тұрақты жұмыс істейтін орган ретіндегі
заңшығарушылық функциясы: заңдарды қабылдау, оларға ... ... ... ... ... жою және ... ... халықаралық
келісім-шарттарды ратификациялау және күшін жою үдерістері ... ... ... ... заң ... ... еліміз өміріндегі қалыптар мен
қағидаттардың негізін қалайтын және ... ... ... ... ... ... ... олар: заңды және жеке
тұлғалардың нысандық құқығы; жеке режімді ... және өзге де ... ... және ... ... ... басқару органдары мен
мемлекеттік органдар жұмысы және ұйымның негізі; салық салу, алымдар ... өзге де ... ... ... бюджет; соттылық пен сот
жүргізу мәселелері; білім беру, денсаулық ... және ... ... мен ... ... ... қоршаған
ортаны қорғау; әкімшілік аумақтық құрылым; ... ... ... ... ... Сонымен қатар, Парламент ел ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейде
құрылтайшылық билікке ие. Парламент ... ... ... ... ... наурызында “Қазақстан Республикасы Конституциясының әлеуетін ары
қарай ... ... ... Жарлыққа қол қойды. Сөйтіп, Парламентке
әлеуметтік-экономикалық блоктың министрлерін; ... ... ... ... ... ... ... есеп
комитетінің мүшелері мен басшысын, дипломатиялық өкілдіктер басшыларын;
Қазақстан Республикасы Орталық ... ... ... ... мен ... және Конституциялық Кеңес ... ... ... ... құзыр берілді.
Қорыта айтқанда, Қазақстан Парламенті елімізде нақты көппартиялыққа кең
өріс ашып, саяси партиялардың мәртебесін көтерудің, ... ... ... ... тереңдетіп, дамытып, пәрменді етудің,
демократия мен саяси әр алуандылықтың жанды факторына айналдырудың ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПАРЛАМЕНТІНІҢ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ
Қоғамдық дамудың қай кезеңіне көз салсаңыз, азат күштердің ... ... ... ... ... ... парағы айғақтап бере
алады. Қазіргі таңда журналистер тарихи ақиқатты ... ... ... ... көп ... ... басты, кәсіби қабілеттері
артты, білім деңгейлері өсті, таным көкжиектері кеңейді. Нәтижесінде, масс-
медиа жүйесіндегі еркін іс қызметке даңғыл жол ... ... ... ... жету үшін оның басты мінбері болып ... ... ... ... ... ... атты жаңа
саяси мәдениеттің үлгісі талап етіліп отыр. Президент Н.Ә. ... ... ... ... ... ... ақпарат алу мен таратуды
қамтамасыз ... ... ... ... және ... да ... ... да дәйекті түрде жасалады әрі қорғалатын болады. ... ... ... пайдаланудағы шектен шығушылыққа қатар тосқауыл қойылуы шарт”,
- /8/ деп атап ... еді. Бұл ... ... ... ... деген сөзі қоғамдық жауапкершілік мәселесін меңзеп тұрса керек.
Қоғамдық жауапкершілік дегеніміз – белгілі дәрежеде ... ... сол ... ... ... міндетті де атқаратын және екеуінің де
салмағы тең өлшенетін ... ... ... ... ...... мінсіз, кіршіксіз таза ұстауды БАҚ жүйесі өз
мойнына алады, өз қызметтерін осы өлшем бойынша бағалатады ... ... ... ... ... негіздеп іс қызмет жүргізетін мемлекет
бар кезде ... ... ... заңмен реттелетіні белгілі. Одан қоғамдық-
шығармашылық және экономикалық бостандықтың барлық формалары, критерийі,
сипаттары да тыс ... ... ... ... ... ... ... бар күллі көзқарастардың самалы еркін ессін.
Көзқарастар еркін рыногы пайда болған кезде ғана ... ... ... ... ... де ... Сондықтан адамдарға өтірікке, алдауға,
қарсы еркін және ашық күресулеріне мүмкіндік беру ... ... ... ең ... ... ... жолы ... - деген /9/.
Конституциялық жауапкершілік заңи, саяси және моральдық жауапкершілік
нысанасында көріне ... Осы ... ... барлығы – Қазақстан
Республикасының Парламентіне тән. Бұл тұста Парламенттік жауапкершілік пен
Парламенттің жауапкершілігін ажырата білу ... ... ... ... ... ... ... күрделі құбылыс.
Парламенттік жауапкершілікті біз Парламенттің, ... ... ... мүшелерінің, басқа жоғарғы санаттағы саяси қызметшілердің
Парламенттің алдындағы жауапкершілігі деп түсінеміз. ... ... ... ... ... ... ... жеке депутаттың, депутат ... ... ... ... ... Парламенттің өз
шеңберінде орын алады және дербес тұлға немесе ұйымдасқан топ ретінде заң
шығарушылық қызметті жүзеге асыратын ... ... ... ... Конституциясы бойынша Парламент
жауапкершілігінің субъектілері төмендегілер болып табылады: 1. ... 2. ... ... 3. ... ... 4. жалпы
Парламент. Аталмыш субъектілердің жауапкершілігінің ... мен ... ... және ... Парламенттегі орнына және рөліне байланысты. Алайда,
біздің пікірімізше аталған субъектілер қатарын толық деп ... ... ... ... ... жеке Палатасын –
Сенатты немесе Мәжілісті дербес жауапкершілік субъектісі ретінде бөлмейді.
Парламенттің ... ... ... ... қоғам мен халықтың тағдыры үшін айрықша маңызды мәні бар.
Осындай регламенттеудің ... ... ... ... ... заң шығарушы орган ретінде ... ... ... ... ... билік тармақтарының ... ... ... қағидаларына сәйкес, ол мемлекеттік
тетікте ерекше орын алады. Біріншіден, барлық ... және ... ... ... ... ... ... заңдармен
белгіленеді. Демек, Конституцияға және ... ... ... ... үшін ... негізінен Парламентке жүктеледі. Екіншіден,
Парламент ... ... ... ... ... ... білдіреді және оның
атынан бой көрсетеді. Сондықтан да Парламент қабылдайтын ... ... ... билік көзі ретінде объективті шарттардан туындайтын еркі
көрініс табуға ... ... ... ... ... ... да ... жауапкершілігі проблемаларын зерттеу міндеттері
тұр.
Қазақстан Республикасының Конституциясын, өзге ... ... ... қызмет практикасын талдау ... ... ... ... шығаруға негіз береді: 1) саяси
жауапкершілік; 2) құқықтық жауапкершілік.
Саяси жауапкершілік. ... ... ... заң
шығарушылық функцияларды жүзеге асырады. ... ... ... заң ... ... ... ... жауапкершілігінің негізгі заң шығарушылық қызмет, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы
төмендегілердің: 1. ... 2. ... ... 3. ... құқықтық жауапкершілігін көздейді.
Конституцияда заңи жауапкершіліктің басқа түрлері де көзделген. Олардың
негіздерін екі ... ... ... 1. ... ... ... 2. депутаттың Парламенттің шектен тыс ... ... ... ... ... әрекеттерді жасағаны ... ... ... жаза ... ... ... ... мандатынан айырылмайды. Депутат екінші топқа жататын әрекеттерді
жасаған ... ... ... ... айырылады. Бұл шара, біздің
пкірімізше, саяси-құқықтық сипатқа ие.
Парламент Палаталары төрағаларының құқықтық жауапкершілігі ... ... ... ... ... және ... мәртебесі туралы” Конституциялық заңда, Мәжіліс пен Сенаттың
регламенттерінде көзделген. Парламент Палаталарының 1996 ... 20 ... ... ... ... ... ... Палаталарының бірлескен отырыстарын ... ... ... ... және Мәжіліс регламенттерімен реттелмеген мәселелерді қарау
кезінде ... ... ... ... ... органдарын
қалыптастыру және оның қызметін ұйымдастыру механизмін белгілейді /10/.
Қазақстан ... ... өз ... ... ... асырады. Парламент сессиясы Палаталардың, Палаталар Бюроларының,
тұрақты комитеттерінің және ... ... ... және жеке отырыстарынан тұрады. Парламент ... ... ... ... ... ... және ... Конституциялық заңдар қабылдайды, оған өзгерістер мен
толықтырулар енгізеді. Қазақстан Республикасының 1995 ... ... ... деген атауды қабылдап, оған белгілі бр сипат берді. Ол
мынадан көрінеді, біріншіден, Конституция ... ... ... мен ... енгізбейтіндігін айқын белгіледі;
екіншіден, бұрын да айтылғандай, Конституция мен ... ... мен ... ... ... ... нақтылады.
Парламент Палаталарының бірлескен отырысында ... ... және ... ... атқарылуын бақылау жөніндегі есеп
комитетінің есептері бекітіледі. Бюджет пен есеп алдымен Мәжілісте, ... ... ... ... ... ... ... жобасы
қабылданбаған жағдайда Премьер-Министр Үкіметке сенім туралы мәселе қоюға
құқылы.
Парламент Палаталарының ... ... ... ... наразылығы талқыланады. Президенттің наразылығы бір айдың ішінде
қаралмаса ... ... ... ... Наразылық алдымен
Мәжілісте талқыланады, содан кейін қорытындысымен бірге зерделеу үшін
Сенатқа ... ... соң олар ... ... отырысында
қарайды.
Қазақстан Республикасының Конституциясы Президентке Парламенттің заң
шығару ... беру ... ... болу ... ... Президенттің
бастамасы Парламент палаталарының бірлескен отырысында қаралады. Қос
Палатаның ... ... ... мен ... ... ... ... беру туралы мәселе қаралады. Осы мәселе бойынша
Президент жазбаша ұсыныспен ... ... ... беру ... ... ... және мәселе егжей-тегжейлі
талқыланады.
Конституцияға сәйкес Палаталардың бірлескен отырыстарында ... ... ... өзін ... ... бір ... ішінде Парламентке Үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... Конституциясы Парламенттің республикалық референдум тағайындау
туралы бастама көтеру құқығын қарастырған. Бастама ... ... ... әр ... депутаттарының жалпы санының жай көпшілік
даусымен білдіріледі және қаулымен рәсімделіп, ... ... ... ... үшін ... ... ... ол
мәселені жеке өзі шешеді, бастаманы ... да, ... ... ... қос Палатасының бірлескен отырысында республиканың
Конституциялық Кеңесінің конституциялық жай-күйі туралы жыл ... ... ... заңдылық – Қазақстан Республикасының
Конституциясы үшін де, Конституция ... үшін де жаңа ... ... ... ... ... құрама екі бөліктен: 1.
Мәжілістің ерекше қарауына жататын өкілеттілік, 2. кезегімен қарау ... ... ... ... Сенатта жүзеге асырылатын өкілеттік.
Парламент Мәжілісінің ерекше қарауына ... ... ... Заң жобаларын қарауға қабылдау және қарау. Мәжілісте ... ... ... заң деп ... ... Парламенті қабылдаған заңға Президенттің наразылығы бойынша
ұсыныстар әзірлеу Мәжілістің ... ... ... ... Президент наразылығын зерделейді және өзінің қорытындысын
Мәжілістің қарауына ... ... ... ... ... Президенттің ұсынысы бойынша республиканың Орталық сайлау
комиссиясының Төрағасын, оның ... ... мен ... сайлау және қызметінен босату ... ... ... ... ... тұлғалар бойынша Парламентке жазбаша ұсыныс
енгізеді. Ол комитеттерде қаралып, олар ... өз ... ... ... ... ... ... және оның кезектен
тыс сайлауын белгілеу Мәжілістің ерекше қарауына жатады.
Парламенттің екі ... ...... ... ... ... шығарушы органы ретінде ... ... ... ... ... алып ... және еліміз саяси
құрылымының жаңа ... ... ... Атап ... жайт – ... қысқа уақыт ішінде атқарушы және заң шығарушы билік ... ... ... ... етті әрі заң ... ... талқылаудың тиімді тетігін қалыптастыра білді.
Парламент сондай-ақ, өз ішінде жоғарғы заң шығарушы ... мен ... ... жүйені ендірді. Парламент ... әрі ... заң ... ... ... ... және аймақтық мүдделерді
тоғыстыра отырып, заңшығарушылық жұмыстың ... ... ... қол
жеткізді. Тәуелсіздік алған жылдардан бастап оның ... ... ... олар ... ... ... ... саяси,
әлеуметтік-экономикалық және демократиялық үрдістерінің ... ... ... ... ... жасады.
Қазіргі Парламент – билік тармақтарын бөлісуде ... ... ... ... ... ... ... келетін жалпымемлекеттік
өкілетті орган. Әйтсе де оның функциясы тек ... ... ... ... Конституция мен тиісті заңдар шеңберінде атқарушы
биліктің жұмысын қадағалауға құзіреті ... ... ... ... ету үшін ... тарихында алғаш рет моноөкілетті Жоғарғы Кеңестің
орнына қос Палаталы Парламент енгізіліп, олар төменгі ...... ... ...... ... ... бекітілді. Өткен уақыт
тәжірибесі көрсеткендей, екі Палаталық құрылымдағы заң ... ... ... ... ... істеуі заңшығарушылық барысында ведомостволық
үрдістердің және жершілдік ... ... ... ... ... кәсіби парламентаризм институты ғана қазіргі заман мемлекеттігінің
үлгісіне жауап ... және ... ... ... жұмыс істеуін
қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының екі Палаталы ... ... ... ... ... ... ... Өйткені, ел парламентаризмнің есебі ... ... яғни ... ... ... алғашқы сайлауы өткен кезден
басталады. Алайда, сол кезеңде азаматтық ... ... ... ретінде ол өзінің міндетін атқара алмай, әрбір іске ... ... Тек 1990 ... 25 ... ... ... ССР ... Кеңесінің
он екінші шақырылымына сайлау ғана еркін және бәсекелестік негізде ... ... және заң ... ... ең ... демократиялық сайлауы
болды. Аталған орган тарапынан ... ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылданды. Атап айтқанда,
республиканың Жоғарғы Кеңесі Президент ... ... ... ... ... ... ... қабылдады, “Мемлекеттік
тәуелсіздік туралы” Конституциялық және “Қазақ ... ... атын ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы болып өзгертілді. Қазақстан Республикасының нышандары:
еліміздің ... туы және ... ... жаңа ... ... Сонымен қатар, 1993 жылы 28 қаңтарда ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Жоғарғы Кеңесі құрған конституциялық
комиссия тарапынан жасалды.
“Егемен Қазақстан” газетінің 18 қаңтар 2006 жылғы санында “Депутат
дауысы” айдарында журналист Асқар ... заң ... ең ... ... ... ... оның ... белсене қатысып
жүрген сенатор Өмірбек Байгелдимен жүргізген “Қазақстанда ... ... ... атты сұхбаты жарияланған. Сұхбат Қазақстан ... 10 ... ... ... сенатор Өмірбек Байгелди қазіргі Парламент туралы былай
дейді: “Парламенттің пәрмені оның бір немесе екі ... не ... ... емес. Кішігірім елдердің ... екі ... бар. ... ... ... ... ... екі Палаталы
жүйені ойлап тапты, сол ... ... ... бір ... алайықшы.
Мен айтар едім, қос Палаталы жүйе тепе-теңдікті қамтамасыз етудің амалы
ғана. Палаталар санының өзі ... рөл ... ... Егер ... санына
қатысты болса, онда үш-төрт Палаталы Парламенттер өмірге келер еді ғой.
Мұндай жүйе ... ... ... заңдардың сапалы қабылдануы үшін
жасалған”, - дейді /11/. Бұл ... ... ... екі Палаталы
Парламенттік жүйеден ешқашан айнымағаны абзал екендігін байқатады.
Сұхбат барысында журналистің: “Көптеген мәселелер ... ... ... заң ... ... ... ... толық қалыптасты деп
айта аламыз ба?”- деген ... ... ... ... “Иә, толық айта
аламыз. Өйткені екі Палаталы Парламенттің ... ... ... ... ... заң жобалары бірден Мәжілістің қарауына
алынатын. Ұнамаса, сол жерде кері ... ... ... заңдық
құжат Ата Заңмен ұштасып жатуы тиіс. Соған сәйкес қазіргі кезде Палатадағы
негізгі жұмыс комитеттерге көшірілді. Әр ... ... ... өз бағытына
қарай бюро арқылы комитеттерге ... ... Және ол ... ... ... Заң ... қабылдап алған комитет бас
комитет болып саналады. Заң жобасы әр комитет талқысына түсіп, ол ... ... Оның ... ... ... және ... ... кіреді.
Солар қарап шығып, өздерінің ұсыныстарын ... ... ... ... ... ол бас комитетке тапсырылады. Бас комитетте бірнеше рет ... ... қызу ... ... ... кейін барып өз
комитеттерінің мүшелерімен ғана ... ... ... ... ... ғана Палатаның отырысына шығарылады. Міне, кәсіпқой ... осы. ... бір ... ... ... қалмайды. Олардың
барлығы заң жобасымен жұмыс істейді”, - деп орынды жауап береді.
Бүкіл ... ... ... халық бірлігінің және мемлекеттік
биліктің, Конституцияның мызғымастығының, адам мен ... ... ... заң ... нышаны мен кепілі болып табылатын Қазақстанның
тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаев осы заманғы ... ... ... ... және оның ... ... ... Конситуцияның (1993 ж.)
және бүкілхалықтық референдумда ... (1995 ж.) ... ... ... негізгі ережелері Президенттің басшылығымен
және оның тікелей қатысуымен әзірленді. Бұл ... ... ең ... ... ... тәуелсіздікке ие болған қауырт революциялық ... ... бір ... Қазақстанда мемлекеттіліктің
эволюциялық даму ... ... ... заң ... қос ... ... ... дейінгі жолдан өтті.
Егер Президенттің қос Палаталы Парламент қалыптаса бастаған кезден бері
сөйлеген сөздерінің мазмұнына назар аударсақ, оның парламентаризмнің ... ... ... бірден байқалады. Мәселен, қос Палаталы
Парламент қызметінің алғашқы күні, яғни 1996 жылғы 30 ... ... ... ... ... ... ... қалаулылары қызметінің
бағдарламасын іс жүзінде белгілеп берді. Және бұл ... ... ... күрделі жылдарындағы аласапыранды енді-енді ... ... ... ... ... ... айта ... жөн.
Бірақ оны жұрттың бәрі бірдей байқаған жоқ, оның ... ... ... де көп емес еді. ... ... ... оң
үрдістерді бекіте түсу қажеттігін, еліміздің қарышты даму кезеңіне қол
жеткізу үшін ... ... ... жағдайды түпкілікті
тұрақтандыру керектігін баса ... ... мұны ... ... ... саяси міндеті деп қарастыратынын, оның қабылданатын заңнама
актілерінде ... іске ... тиіс ... ... ... арада нарықтық реформаның Президенттің күш-жігерінің арқасында іске
асқанын атап көрсеткен жөн, өйткені қос ... ... ... ... заңмен берілген өкілеттіктерді пайдалана ... ... ... ... заң күші бар ... ... олар ... негізгі заңнамалық базасына айналды. Олардың арасында ... ... ... және банк ... туралы”, “Банкроттық туралы”,
“Акциздер туралы”, ... ... ... ... және қор ... ... реттеу туралы”, “Мұнай туралы” және басқа жүйе ... ... Н.Ә. ... ... өзі әрдайым құқықтық кеңістікте
әрекет етіп қана ... ... соны ... етіп отырды. Бұл жөнінде
Парламентте сөйлеген бағдарламалық сөзінде Елбасы былай деген болатын:
“Елдің Негізгі ... және оның ... ... дәл ... міндеттіміз
деп есептеймін. Солай еткен жағдайда бүкіл халықтан ... ... ... ... ... ... пен реттілік болады. Кез келген демократия ... ... ... ... осы ... ... заң шығару үдерісі кезінде
Палаталардың өзара тиімді, ... ... әуел ... қамтамасыз
ету қажеттгіне байланысты тілектер ... және ... ... шешу ... ... Палаталарының ішкі келіспеушіліктер мен
дау-дамайға ұрынбау керектігі алдын ала ... ... ... ... регламенттерін бірінші кезекте қабылдаған жөн деген ойды да ортаға
тастайды. Палаталардың бәсекелестігі туралы ... ... ... ... өйткені Парламентті Мәжіліс пен Сенатқа бөлу
депутаттардың екі сорты пайда болды ... сөз ... ... да, ... мәртебелері, өкілеттік көлемдері бірдей. Қай Палатаның мәртебесі жоғары,
қайсынікі ... ... ... ... ... жол ... ... конституциялық биікке көтерілген маңызы депутаттық
корпусқа өскелең талаптар қояды. ... ... ... құқықтық жүйесі ғана емес, парламентаризмнің ... ғана ... ... ... мен ... ... көзқарастардың сәйкес келмеуіне қарамастан, мемлекеттің және
оның халқының игілігі үшін жанасу ... ... ... ... таба ... жөн. ... ... бүтін бір дәуірге тең келетін
бүгінгі тарихи кезеңде жалпымемлекеттік мүддені әрдайым есте ... ... көп ... ... ... ... үмітін ақтау үшін қолдан
келгеннің бәрін жасау қажет.
Түптеп келгенде биліктің ... және заң ... ... ... ... ойдағыдай дамуы ел алдында тұрған көптеген
көкейкесті міндеттерінің дер кезінде өз шешімін ... ... ... ... Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси
реформаларды алға апаруда орталықазиялық ... ғана ... ... ... ... ... бүкіл кеңістікте көшбасшыға айналды.
Президент пен Парламенттің қазіргі ... ... ... ... ойдағыдай дамуын, қоғамның ... ... ... етуде.
Президент осындай ыждаһатты қарым-қатынасы арқылы өзара ... ... ... ... іс ... ... ... мұның өзі Үкіметтің
Парламентпен өзара қарым-қатынасына оң әсер ететіні сөзсіз. Республика
тәуелсіздігінің 2001 жылғы 16 ... ... ... ... ... дамуының күрделі кезеңіне талдау жасай келіп, былай деп
атап көрсетті: “Бүгінгі күні қазақстандық ... ... ... ... ... мен кейде қаншама қиындықтарды жеңіп, қаншама істер
атқарғанымызға еріксіз таң ... Біз ол ... бір ... ... ... ... ... үлкен кешенді міндеттер атқару қажеттілігіне
қарай ... ... Біз ... Ешкім сенбеген дүниені жасадық. ...Мен
әрқашан сенаторларды тірек көрдім, алда да солай ... ... ... ...... өмір ... бар, ... адамдар. Сенат –
қоғамды тұрақтандырушы орган. Біздің мемлекетіміздің игілігі үшін және заң
үдерістерінде, ... ... ... үшін ... пен Президент
біздің өміріміздің күрделі мәселерін шешуде бірлестікте ... ... ... ... ... ... ... сенатор Әбіш Кекілбаев – “Қазақстан ... ... ... ... орденімен марапатталған бірден-бір депутат. Қос
палаталы Парламент ... ... ... бері ... елуден астам
депутаты Қазақстан Республикасы Президентінің қабылдауында болды. Елбасының
депутаттармен жүйелі ... ... ... ... ... заң шығару қызметінің жақсаруына әсерін тигізеді және ... ... заң ... органының тынысын тұрақты түрде қадағалауға мүмкіндік
туғызады. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... парламенттік дәстүрлері бар шет мемлекеттердің ... АҚШ ... ... ... ... және ол өзекті мемлекеттік
міндеттерді шешу барысында бірыңғай ... ... ... ... ... табылады.
Мәжілістің қазіргі құрамы жемісті жұмыс істеуде, ол өмірлік тәжірибесі
бай және басқарудың үлкен ... ... ... ... Депутаттардың
көпшілігі Мәжіліске сайланғанға ... ... ... ... ... ... қалалар мен аудандардың әкімдері, ... ... ... ... ... жоғары,
кейбіреуінің екі жоғары білімдері бар, екінші жоғары ... ... ... ... ... ... ... келеді. Мәжіліс депутаттарының
арасында 7 ғылым докторы және 4 ғылым кандидаты бар. ... ... ... заң жобаларын біліктілікпен ... және ... ... ... ... басшысының қоғамымызда демократияны
одан әрі дамытуға және мемлекетіміздің саяси жүйесін жаңғыртуға бағытталған
бастамасын заң жүзінде ... ... ... жұмыс Мәжілісте басталады.
Қорыта келе айтарымыз, парламентаризмді азаматтық қоғам институттарымен
қатар ... ... ... ... да Азаматтық қоғамды ... ... ... ... ... тиімді көрсете
білу үшін Парламентке бақылау, қадағалау және заң ... ... ... ... берген жөн.
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПАРЛАМЕНТІНІҢ БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫМЕН
БАЙЛАНЫСЫ
Ішкі ... ... ...... қауіпсіздігінің
кепілі. Оның көп факторлары бар. Белгілі бір аймақта әлеуметтік ... ... ... рухани сұранысын қанағаттандыру кезек күттірмес
маңызды шаралардың ... ... ... көтеру, ұлттың мақтаныш сезімін оята
білу. Отансүйгіштік, ұлтжандылық, елжандылық қасиеттерді ... ... ... ... ... үшін ... мәселе еді.
Бұл тұрғыда бұқаралық ақпарат құралдарының алар орны ерекше. Еліміздің
Конституциясында: «бұқаралық ақпарат ... ... ... өзінің
құқықтары мен мүдделеріне қатысты құжаттармен, шешімдермен және ... ... ... ... етуге міндетті» деп ... ... ... ... ... ... туралы»
заңында оның «...мерзімді баспасөз басылымы, ... және ... ... ... ... және бұқаралық ақпаратты
мерзімді немесе үздіксіз жария таратудың басқа да нысаны» болып табылатыны
айқындалады.
Қазақстан Республикасы өз ... ... ... ... ақпарат құралдары қоғамдық пікір қалыптастырудың қуатты қаруына
айналып келеді. Ал ... ... ел ... мен ... саяси күресте, әсіресе қазақ басылымдарының тарихи рөлі ерекше.
Осы мәселеге ... ... ... ... Республикасының Президенті
Н.Назарбаев: «... біздің бұқаралық ... ... ... ... ... дүниежүзілік саяси аренада өзінің ... ... ... ... ... тыс жерлерде оқырманға
жол табуы керек. Оның үстіне ... ... ішкі және ... ... айшықты көрсетер негіздер жеткілікті», - деп атап ... ... ... уақыт бойына дара идеологияның құрсауында болған
халыққа жаңа тұрпатты мемлекет құрудың өзектілігі мен қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ғана жеңіл болғанымен, ... оңай ... емес ... осынау тарихи жүкті атқару республиканың бұқаралық ақпарат
құралдарына ... Оны ... ... үшін, оқырмандар аудиториясын
еліктіру үшін саяси әдіс-тәсілдерді ... ... ... ... Қоғамдық ой-сана үрдісінде әділ айтылып жүргендей, бұқаралық ақпарат
құралдары шын мәнінде ... ... ... ... ... ... Себебі, бүгінгі таңда бұқаралық ақпарат құралдары адамдардың
санасына, қоғамның саяси ... ... ... аса күшті құралы екені
мәлім.
Бұрынғы кеңестік дәуірде ... ... ... ... ... Ол кездегі баспасөз шектен тыс идеологияға тәуелді болып,
қоғамда ... ... ... ... шынайы ашып бере алмады, сол
кездегі идеологияға қызмет етті.
Бүгінгі ... ... ... қоғамдағы рөлі елеулі
өзгеріске ... Ол ... ... ғана емес, сонымен бірге
қоғамдық ой санамыздың сараптаушысы және қоғамдық ой-пікірді қалыптастырушы
да ... ... ... дүниежүзілік ақпарат әлеміндегі ірі өзгерістерден,
жаһандастыру процестерден ешбір ... ... ... мен ... тыс ... ... ... бетпе-бет жүздесіп отырмыз. Академик Ғ. Есім
айтқандай: “... бізің өмір сүріп жатқан қоғамымыздың ... ...... Оны біз ... ... деп те ... ... әлем бір
сәтте үйіңізге сыйып кетеді. Интернет, электрондық пошта жүйесі, жетілген
коммуникация әлемді тұтастырып барады. ... әр ... ... ... ... Ел ... оқиға күні ертең әлем тілдеріндегі басылым
беттерінде жария ... ... бәрі ... ... ... ... ... сапалы өзгерістер енгізуде” /14/.
Бірнеше жылдан бері қаншама рет Парламент сұрыпталып, ... ... ... ... те соның кебін құшып, қайта-қайта ... ... ... ... ... мен ... ... халыққа әсер
етпей де қалды. Қазір жағдай ептеп түзеліп келе жатыр десе де, ... ... ... ... тұр. ... әлі де аз ... ... бәрі
қоғамдық-саяси жүйелердің жаңа талапқа сай, яғни, ескі ... ... ... өз ... ... ... жете алмай жатқандығын
көрсететіндей. Қазірде сол санаттан ілгері кете ... ... жай бар. ... ... қоғам мүшелеріне тиіп отыр.
Ақыры мынадай тенденция қалыптасты. Ол – халықтың жанайқайы Парламенттің
залдарынан батыл әрі ұдайы айтыла ... Оған ... ... ...... ... үмітін үзген. Қашанға үйреншікті нәрсе –
кабинет-кабинетті кезіп шаршайтын құрғақ уәде. Биліктің үшіншісі – ... ... ... бос ... жоқ. Сөзі ... бұқаралық ақпарат
құралының екінің біріне ... ... ... ... қолдайтын,
қорғайтындарына келгенде ғана бебеулеп, ... ... ... ... ... ме?” ... қара табан халқыңыздың жан ... ... ... бір ғана адам тыңдайды. Ол – депутат.
Осы ретте “Жас қазақ” ... 2005 ... 6 ... ... ... ... ... кейбір әріптестерімнен қорқамын” ... ... ... ... ... ... тоқтала
кеткеніміз жөн сияқты. ... ... ... ... айналуға бізге ертерек. Мен, ... ... ... ... ... ... ... естіп, пиғыл-ниетін сезіп отырып:
“Біз Парламенттік республика болып, мыналар ел ... не ... ... Бұл – бір. ... мен ... ... өзіме, өз деңгейіме
риза емеспін. Заң ... ... ... көп. Сондықтан Парламенттік
билікке көшу үшін халықтың белгілі бір ... ... ... ... жетілу керек. Ол үшін уақыт керек. Мемлекеттік
деңгейде шешім қабылдай алатын адамдар ... ... ... ... па? ... сонда ғой. Ал “үкіметті құрамыз, министрді тағайындаймыз”
деп үкіметтік мәселелерді ... ... әлгі ... ... кім кепіл? Ондай жағдайлар көп. Бұл – үлкен мәселе. Сондықтан
қазіргі біздің деңгейімізге ... ... ... келеді деп ойлаймын”,
- дейді.
“Жас қазақ” газетінің “Парламент” атты тұрақты айдарында 2005 жылдың 21
қазанында Т. ... ... пен ... жасырынбақ ойнап отыр”,
2005 жылғы 3 маусымында “Қазақ парламентаризм ... ... ... ... ... kz” ... 2005 ... 31 наурыз - 6
сәуірдегі санында ... ... ... ... ... ұлтсыздығын,
қазақ тіліне қарсылығын аудармашылары арқылы бүркемелеуде” атты ... ... ... ... ... ... жарық көрді.
Сұхбат барысында мемлекеттің жаппай қазақшаға ... ең ... ... ... жоғарыдағылардың ынта-жігеріне тікелей байланыстылығы,
Парламент депутаттарының тілге деген ықыласы жан-жақты айтылады. Осы ретте
Парламент мәжілісінің ... ... ... ... ... ... тікелей халық сайлаған заң шығарушы орган ... ... ... ... және ... да ... бойынша халықтық портреті,
келбеті. Сондықтан, біздің Қазақстан қоғамында ... тілі ... ... ... ... де ... ... Демек, бір топ депутаттар
қазақ тілін сыйлайды, сол тілде ... сол ... ... құжаттар
дайындайды, сол тілде бұқаралық ақпарат құралдарына мәлімдемелер жасайды,
мақалалар жазады. Екінші бір топтың тілі ... ... ... қазақ.
Қазақша сөйлесе, жаза алмайды, қазақша ойлай ... ... ... ... топ түгелдей орыс тілінде сөйлеп, ... ... ... ... ұлтына қарамай. Дегенмен, биылғы мәжілістің құрамында
тілге ұмтылыс ... ... ... ... ... депутаттар күні
бұрын сөздерін дайындап, орысша сөйлеген ұят болар, мен өзімнің ана тілімде
сөйлейін деп ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні жалпы Парламент, Мәжіліс орыс ... ... ... мән беріле бастады деп айтуға болады”, - деп ой
толғақты пікір білдіреді. ... да орыс ... ... ... ... ... көзқарастары талай адамды
ойландырып жүргені анық. Мұның бәрі кезінде сол ұрпақтың ұлттық тәрбие ... ... ... ... пен ... ... байланысты. Қазіргі қоғамдағы өзгерістер біздің көзімізді
бір ғана мәселеге жеткізді. Тек қазақ ұлты және осы ... ... ... елге ... болып отырғанын мойындайтын, қазақ халқының мұң-
мұқтажын, арман-мақсатын өздерінің мүддесіндей ... ... ... азаматтары ғана болашақ Қазақ елін орната алады. Ондай қоғамның
орнауы үшін әрбір қазақта ұлттық ... пен ... ... ... ... ... Парламент мәжілісінің депутаты Амангелді Айталы қазақ ұлты мен
тіліне жанашыр азаматтардың бірі ... ... ... ... ... ... өміріміздегі бар шындықты, мәселені ашық айтатын батыл
депутаттардың ... ... ... ... ... ... “Парламент” деген арнаулы беті бар. Онда
“Депутат дидары”, “Депутат дауысы”, ... ... ... ... ... ... сөзі”, “Салауы мен жауабы”, “Айтайын дегенім...”
атты тұрақты айдарларда Парламент Сенаты мен ... ... ... толы ... қозғаған мақалалары жарияланып отырады.
Айталық, “Егемен Қазақстан” газетінің 2006 жылғы 4 ақпанында “Парламент”
бетінде ... ... ... ... және ... комитетінің
мүшесі Тохтархан Нұрахметовтың “Әскерилерге қамқорлық шараларын ұлғайту
қажет”, 2006 жылғы 11 ... ... ... ... ... ... ... үшін қабылдаймыз?” атты мақалалары бүгінгі таңдағы
өткір мәселелерге арналып жазылғандығымен құнды деп айтуымызға болады.
Саясаттанушы Берік Әбдіғалиев: ... ... ең ... ... ... өкілдеріне Парламенттен орын беру, яғни олар депутаттық мандатқа
ие болуы керек. Сонымен бірге шынайы сөз ... жол ашу – ... ... Осы екі ... ... ... ... қалғаны кезек-
кезегімен реттеледі. Мәселен, Парламенттегі оппозицияның сөзі өтімді болып,
оның ... ... ... ... ... оған президент құлақ асып
маңызды ұсыныстары қабылданып жатса, сонда ғана елде демократиялық ... ... ... ... ... ... және сөз бостандығы
салтанат құрсын делік, егер оның талап-тілегін ел қолдамай ... ... ... ... ... түсу әлі ерте ... сөз. ... де, Үкіметте де бүгінгі саяси ахуалды өзгертуге ... ... аз ... Олар ... танытып, жүйені
өзгертуге әзір екенін сездіре алса, сонда ғана сөзсіз саяси реформа қолға
алынатын болады”, - деп ... жылы қос ... ... Парламент болған кезде Тілдер туралы заң
талқылаудан өтті. Сонда ... ... қызу ... ... ... ... тіл ... бұл жолы ешкім қарсы шықпаса да, орыс тілі ... тіл ... ... ... ... ... ... Зиманов, Сұлтан
Сартаев, Өмірбек Жолдасбеков, Шаһмардан Есенов, Манаш Қозыбаев, ... ... ... ... ... Әбіш ... Қуаныш Сұлтанов,
Жабайхан Әбділдин т.с.с. ұлттық намысты қолдан бермейтін азаматтарымыздың
араласуымен орыс тілі ресми тіл ... ...... ... ... ... бір ... болса, оның
саяси өміріндегі бұқаралық ақпарат құралдарының да алар орны ерекше екені
мәлім. Осы тұста мына бір ... ... ... ... ... ... ... жариялағанға дейінгі идеологиялық жүйе мен қазіргі
мемлекеттік ... ... ... ... Бұрынғы Негізгі
заңымызда сөз, баспасөз бостандығы, пікір ... ... ... іс ... олай ... ... ... ақпарат құралдары бір
идеологияның ғана жыршысына айналып, ақпараттық дербестік мәселесі айтылмақ
түгілі, ойға алынбайтын.
Алайда, бұған қарап, ... ... ... ғылымының біз
қарастырып отырған тақырыпты барлау, зерттеу бағытындағы ізденісін ... ... ... ... Мәселе, таптық идеология тұрғысынан
қарастырылғандықтан да ... ... ... келгені жасырын
емес. Әсіресе, ұлт саясатының қайнар көзі болып табылатын тіл мен ... ... ... ... жердің тағдырына қатысты проблемалар
қасақана есепке алынбады. Осыған байланысты бұқаралық ақпарат ... ... ... байыпталмады.
Саясат тақырыбына қалам тартып жүрген журналистер: ... ... ... шыны осы деп ... төпей бермейсіз. Төпей бермейтінің
қорқақтығың емес, ақымақ болып қалуың мүмкін. Сондықтан, жазуыңды астарлап
жазасың. Жалпы шындық дегеннің өзі абсалютті ұғым ... ... өз ... ... ... ... ... Нанымдырақ көріну үшін қызбалыққа бой
ұрады. Ең тамашасы сол оқырман екі немесе одан да көп ... ... ... ... Бірақ, ең өкініштісі сол – сенің айтқың ... ... ... аз ғана ... ... мүмкін. Барлық нәрсені
мансұқ етуге де болады, көкке де көтеруге болады. Ағыммен жүзсең де, ... ... түк ... үйде ... да ... ...... бір
жыл, мүмкін он жылдан кейін айтқан, жазғаныңа қысылмайтыныңа сенсең ... ... ... ... қорытынды қашанда қай қоғамда болсын, қоғамдық-саяси ой-
пікірдің көш басында қалам иелері ... әділ ... ... ... ... ... Олай ... заманға, өз дәуіріне жедел үн қосып отыруға тиісті
журналистің саяси ... ... ... ... ... ... өз ықпал-
әсерін тигізері анық.
Екіншіден, қоғамдық-саяси құбылыстарға баға беруде тым ... ... ... ... ... ... құралдарының қалыптасқан тәжірибесінің
озығын қол жеткен жетістіктер ... алға ... ... ... ... ... ... тақырыбына қалам тартушы журналист қандай да бір
мәселеге байланысты сараптама жасағанда ... жеке ... ... ... ... ... айттым – бітті, кестім – үзілді ... ... ... жөн.
Бесіншіден, саяси сараптаманың салмақты болуы үшін қандай да бір
мәселенің жетістіктері мен ... ... ... өзім ... ... ... агенттіктерінің, не болмаса сол салаға байланысты
мамандардың пікірлерін негізге алған игі.
«Ақиқат» ұлттық қоғамдық-саяси журналындағы саяси мәселелердің ... ... ... ... «Адам және қоғам», «Көзқарас», «Саясат»,
«Таным», «Ақтаңдақтар ақиқаты» сынды ... ... ... ...... ... Оған қоса ... материалдарында «саяси
сараптама», «саяси мінбеден айтылған сөз», «халықаралық саясат», «ашық
майдан ... ... ... тағы ... тұрақты түрде жиі
қолданылатын сөз тіркестері жоғарыдағы ойымызды сабақтай түседі.
Сексен жылдық тарихы бар ... ... әр кез ... ... ... ... ... жеткілікті. Кешегі коммунистік кезеңдегі
«қатып-семген» ... ... ... ... ... өзгеріп отыруы заңдылық, ол қоғамдағы ... ... ... ... ... ... алғанда баспасөздегі айдарлардың өзгеруі арқылы біз жалпы қазақ
баспасөзінде дендеп еніп келе ... ... ... ... аламыз:
• демократиялық қоғамға тән ашықтық;
• баспасөз көптеген қарама-қайшы пікірлердің мінбері бола алады;
... ... ... ... ... ... айта ... жан-жақты сараптамасы. Бұл жағдайлардың қалыптасуы –
көпсөзділікке ұрынып, ... ... ... бет ... ... Ойлы ... қашан да тұшымды әрі танымдық
сипаты бар, наным-сенім тудыратын жарияланымды оқығысы келетіні анық.
Осы орайда ... ... ... осы ... ... отыр ... толығымен негіз бар. Журналдағы «Саясат» айдары қоғамда
болып жатқан құбылыстарды сынға алуға ... ... ... ол ... беттерің алғашқы бөлігінде жарияланады, басылымның
негізгі ұстанған ... ... ... ... ... ... ... те).
«Ақиқат» журналының осы тектес «Саясат айдынында» атты тұрақты айдары
бар. Бұл айдардың да көтерер жүгі алғашқы ... ... ... ... айдар негізінен Елбасының ... ... ... ... іске ... ... ... және бір айдары «Адам және қоғам» деп аталады. Бұл
айдармен де негізінен ... ... ... көреді, қоғамдағы болып жатқан
құбылыстарға талдаулар жасалады, бұл ... ... ... ... ... мамандары. Сондықтан да бұл ... ... ... ... түсініктеме беру сипаты басым. Оған қоса журналдың
«Көзқарас», «Өзекті мәселе», «Экономика», «Дін және ... ... ... ... ... «Демкоратия даңғылы» сияқты
айдарлары да өз ... орай ... ... ... ... біледі, және оқырман санасына білгелі бір рухани құндылықтарды
сіңіре алады.
Жалпы алғанда, тақырып деген ұғым екі ... ... ... ... журналистің жазуға бет бұрған не ойында пісіп-жетіліп жүрген таңдаған
тақырыбы. Мәселен, қаламы қарымды ... ел ... ... ... 3-4
жыл бұрынғы жер мәселесін жазуға бекінді. Негізгі тақырып жердің ... ... ... Журналист таңдалған тақырыптың өзектілігін
түсінеді, оны жұрт көкейіне жеткізу үшін, белгілі бір қоғамдық ... ... ... ... дейін зерттеуі қажет. Өйткені, жалаң сөзбен
қазіргі көзіқарақты оқырманды селт ... ... ... бұл жұмыс
барысында ең бірінші ауылдағы жер-анадан сауға сұрап отырған еңбеккермен ой
бөлісу керек шығар, ... осы ... ... мұрындық болып отырған
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мамандарымен сөйлесу керек шығар, болмаса
«Жер ... ... ... ... енгізіп, заңды
қабылдайтын Парламент депуттаттарымен сыр бөліскен жөн болар, міне, ... ... ... ұшқырлығына, қолдағы тәсілдерді қолдана
білуіне байланысты болады. Тақырып - бұл ... ... жазу ... ... ... десе де ... ... таңдай білу деген сөз – дәл нақ кезеңінде қалың
бұқараның назарын аударып, барынша ... ... өмір ... туралы
әңгімелеу, белгілі бір мәселені, я, проблеманы көтере білу ... ... ... өз ... өз ... ... ғана ... әрі
жарасымды болып тұрады. Көтерілген тақырып өте өзекті болып, өмір сұрағына
дер кезінде жауап беруге ... де, ... ... ... уақыт
талабымен қатты есептесіп, заман талабына жауап беріп отыруы аса ... ... ... өмірдің құбылысы мен фактілерін ылғи зер сала, ынта-
жігермен зерттеп, сол өмірдің әп-сәтте көзге түсе ... ... ... ... ... ... ... болса, оның қаламынан
шыққан творчестволық еңбектің сәтті боларына ... жоқ» / ... ... ... бір төбе ... оны ... ... шығатындай
етіп жаза білу бір төбе. Жақсы тақырыпты жалаң сөздермен қожыратып алуға
болады, ал кейде ... ... емес ... ... өзін ... тілі мен ... арқылы жұтындырып, құлпыртып жіберуге болады. Мұның
бәрі журналистің шеберлігіне, ұстанған азаматттық позициясына ... дер ... ... мен ... ... ізі бар «Ақиқат» журналы ... ... не ... ... жол ... Ал, ... ... білуге көптеп мысал келтіруге болады. «Ақиқат» журналының сауал-
жауабына ...... ... ... ... түсінеміз?»)
Қазақстанның халық жазушысы Ә.Нұрашайықов былай жауап береді: «Алдымен
айтарым: ... ... ... әлі ... жоқ ... ... бұзауы. Сол «алтын бұзау тезірек туса екен ... ... ... бұл ... ... ... деген қуатты күштің түсін бояп,
өңін өзгерткен лингвистикалық тіркес қана» /16/.
Сондай-ақ ақын, публицист А. ... ... ұлт ... сөз» атты мақаласын да осындай «батыл» материалдар қатарына қосуға
болады. Онда автор қазіргі ... ... ... ... және ... ... ... жатқан «Мен қазақстандықпын» деген тіркес пен ұғымды
сынға алады: «Басын ашып алайық, Қазақстан, оның ... ... ... ... дүниедегі ешбір ел-жұртқа ұқсамайтыны ақиқат. Оның
тұрмыс-тіршілігі, салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, ... ... ... өзі сан ... ... да, сырлы болуы сондықтан. Әңгіме
орайына қарай айтайық, қазаққа интерноционализмді оқытып, тоқытудың ... Ол ұлт ... туа ... ... Трагедиясы да сонда.
Сондықтан да Қазақстан ғасырлар қалыптастырған тарихы тағдырдың соқтықпалы-
соқпақсыз қиындығын басынан ... ... шын ... «халықтар
отбасы» болып отыр» немесе «...нигилистер... ... ұлт» ... ... ... ... әлде ... өнген «қазақстандық
ұлт» дегенді ұлықтайтынына біз ешқандай шек ... ... де. ... соң ... ... ... орын бар ма?»
деген сауал туратыны анық»/17/.
Мұндай мысалдарды ... ... ... және бұл ... ... бәрі ... туындаған ащы да болса шындық екенін
көзіқарақты оқырманның мойындамасына амалы жоқ. ... ... ... ... ... ... ... кездері де болды.
Әсіресе, биліктің ... ... ... ... тіл ... келген
кезде бүгежектеп, шындықты айтудың орнына, ... ... ... ... бар ... бейім тұрады. Солардың бірі – Парламент депутаты ... және ... тіл ... деген мақаласы. Ол
Республикамызда мемлекеттік тілдің қалайша қарыштап ... келе ... ... ... де: «Ата заңымыздың 7-бабының 2-тармағына сәйкес
мемлекеттік ұйымдар мен ... ... ... ... орыс тілінің мәселелері «Тіл туралы» Заңның 27-бабының 12-
сінде қарастырылды.» (Оның несі ... ... Ә. ... ... ғана аян),
«Бұл заңдық нормалар жайдан-жай қабылданған жоқ-ты. Орыс тілі бүгін ... ... рөл ... ... - дейді. ... ... ... ... қоса ... ... ... редакциясы
«кімнің кім екенін жұрт білсін» деп, оны ... ... ... ... оны да ... ... болатын шығар.
«Ақиқат» журналында жарияланған материалдардың ... ... ... ... ... ... ... салқындылық тән,
өйткені айына бір немесе екі рет ... ... ... ... Әрі, ... ... уақыт та бар
болғандықтан, авторлардың мақалаларын өңдеуге, ойын өрбітіп, ... ... ... ... ... ... ... – С. Әсіп, 2002 ж. № 2), «Билік пен
баспасөздің бәтуасы» (авторы С. ... 2003 ж., №2) ... ... Бұлардың көпшілігі журналистік назар аударту ... ... да, ... да, ... да бір ... ... қашаннан
белгілі. Уақыт ілгері озған сайын қоғамның мүддесін қамдаған саясат та ... сан ... ... мәжбүр. Бұл күнде қазақ басылымдарының әр
нөмірдің алғашқы ... ... ... ... ... тұрғыда «Ақиқат» журналы да өзге басылымдар қолданған дәстүрлі
ұстанымнан тыс қалмаған. Журналдың әр санында ... ... ... ... күш ... ... бір ... журнал өздеріне автор
тартуды жақсы жолға қойған-сынды. Жай ғана жазарман ... әр ... ... ... басылымға өз ұсыныстарын, тың пікірлерін, ұтымды ойларын
алғаусыз ұсынады.
Қорыта келгенде, қазақ басылымдарының әр ... ... ... ... ... құптарлық іс. Cаяси мәселелерге
арналған материалдың, публицистикалық дүниелердің ... жүгі ... ... деңгейі қаншалықты биікке көтерілген, аталмыш тақырып өз
бағытында ма, жазылу ерекшеліктері, стилі оқырман көңіліне жол таба ... ... ... ... сөз ... әлденеше жарияланымды көңіл
сүзгісіне, ой елегіне салдық. Сол жарияланымдардан мысалдар ... ... сол ... ... деген көзқарасымызды ... ... сөз ... ... үшін ... жарық көрген ғалымдар
кітабына жүгініп, сол кітаптардан да едәуір үзінді келтіруге тура келді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халық, қоғам – саясаттың ... ... ... қайнар бұлағы бола
тұрып, сол саясаттың халық сұранысына, талабына сай ... ең ... ... ... ... ... ... қарай бағалайды, сенеді,
үміттенеді. Бұлай болатыны – мемлекетіміздің Конституциясына және басқа
Заңдарға сәйкес халықтың сайлау ... ... ... ... ... бар. ... мазмұны да, табиғаты да ... ... ... аясы ... бұқараға жайылады. Сондықтан да, ешкім
саясатқа бейжай қарай алмайды.
Ал саясатпен айналысатындар, тікелей мемлекеттік ... ... яғни ... ... ... өкілдері сол саясатпен
кәсіптік деңгейде ... ... олар оның ... да,
сапасына да, тиімділігіне де тікелей жауап беруге тиісті болмақ. Саясаттың
үлкені биліктің қолында. ... бұл ... ... ... ... ... ... немесе монополиясын мойындау емес. Билікте
мүддесі, биліктен ... бар ... ... ... да саясатпен
айналысады. Көп жағдайда олар саяси ... ... емес ... тағы да ... ... қозғалыстар арқылы келеді. Еліміздің саяси-
қоғамдық өміріндегі көрнекті оқиғаларға сараптама жасағанда солардың ... ... ... ... ... екенін айту
қажет. Кейбіреулер Парламентті бір палаталы етіп өзгертейік деп жүр. ... ... ... ... ... деп ... Себебі, екі палата бар
жерде түрлі позиция, түрлі пікірлер бар. ... ... ... ... өте ... ... сапалы болып, екі мәрте сүзгіден ... Ол ... ... ... ... Плюрализм салтанат құрады.
“Қазақстан Республикасы Парламентінің имиджі” атты бітіру ... ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайда тергеу құқығын беру керек. ... ... ... Дума ... құқық қорғау органдарымен бірлесіп
депутаттық тергеу жүргізуде. ... ... – ол ... ... шешетін іс. Биліктің төңірегіндегі адамдар кейде шындықтан айнып
кетеді. Сондықтан ... осы ... ... ... ... ... Парламент оның қалай орындалып жатқанын бақылай алуы
тиіс.
Екіншіден, ... ... ... арасында қоғам белсенділері,
қайраткерлер ... ... мен ... орынбасарлары, сосын кәсіпкерлер
көбейіп кетті, тіпті депутаттардың ... ... 80 ... ... секілді.
Парламенттің екі палатасындағы да жағдай осындай. Бұрын халыққа белгілі,
беделді ... ... еді, ... ... жоқ. ... Әбіш Кекілбаев,
Қуаныш Сұлтанов, Оңалбек Сәпиев, Орынбай Рахманбердиев, Бексұлтан Тұтқышев
секілді кең өрісті ... ұлт ... ... үн ... отырады.
Жалпы, жақсы, идеалды Парламентте қоғамның барлық салаларының өкілдері
болуы керек. ... ... ... ... ... жазушылар,
жасы үлкен, беделді адамдар, өнер өкілдері, журналистер де болғаны дұрыс.
Әсіресе, Сенатта осындай болуы керек. ... ... ... саясаткер
Жабайхан Әбділдин: “Әр адамның ұмтылыс себебі әртүрлі деп ... ... ... ... ... істеген немесе ғалым, қоғам қайраткері болған,
білімді, өмір тәжірибесі бай адамдар елдің мүддесі үшін ... ... ... тигізейінші, білгенімді биік мінберден бөлісейінші деп келеді.
Ал кейбіреулер іскерлік саласынан келеді. Ондайлардың ... ... ... жүруіне жол ашу үшін келетіндер де бар. Өйткені,
депутат ... ... оның ... ... тиісе қоймайды, екіншіден,
қажетті министр, әкім-қараларға еркін ... өз ... ... ... ... ... сондықтан да жұрттың депутаттыққа ұмтылу
себептері әртүрлі. Әрқайсысының өз мақсаты бар, ... ... ... ... ... ... деп ... бәрі бірдей сол мақсат үшін
келеді деп айтуға болмайды, әрине...”, - деп өте орынды ... ... ... қос ... Парламент болғаны біздің үлкен
жетістігіміз. Оны мың жылдық парламенттік тәжірибесі бар ағылшын ... ... ... ... Бір ... ... ... палата халықшыл
да, жоғары палата мемлекетшіл, сөйтіп олар бір-бірін толықтырады. Кейде
Мәжілістен күмәнді заң жобасы өтіп ... ... Ал ... өзінің қарауға
тиісті екі ай мерзімі ішінде ғалымдармен, сарапшылармен ... ... ... оны ... ... Олар ... Келісім комиссиясы құрылып, Сенаттың бұл заңды неге өткізбегенін
дәлелдеп ... ... да екі ... ... ... ойлап табылған
және оны демократияны шектейді деуге еш негіз жоқ. Дүние жүзіндегі ... ... ... АҚШ т.б. ... елдердің де Парламенті екі
палаталы. Біз ... көп ... ... осы қос ... ... ... да, ... да, саясаттың да бір орнында тұрмайтыны
қашаннан белгілі. Уақыт ... ... ... қоғамның мүддесін қамдаған
саясат та өз бағытын сан салаға бағыттауға мәжбүр.
СІЛТЕМЕЛЕР КӨРСЕТКІШІ:
1. Мансұров Т. Қазақстан және Ресей: егемендену ... ... ... ... Қазақстан, –1999. –122 б.
2. Егемен Қазақстан газеті. 1995. 4 шілде.
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы // Егемен ... 1 ... ... ... 1995. 5 қыркүйек.
5. Назарбаев Н. Доклад на ІІ сессии Ассамблеи народа Казахстана //
Политика, 1995, № 2, с.11.
6. Зиманов С. ... және ... ... ... 1996. 55 ... ... Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық
құқығы. –Алматы: Жеті жарғы, 2004. 293 ... ... Н.Ә. ... экономикалық, әлеуметтік және саяси
жедел жаңару жолында // Егемен Қазақстан, 19 ақпан 2005.
9. Журналист газеті, № 3, ақпан, 2003.
10. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... А. ... ... Парламент қалыптасып болды
// Егемен Қазақстан, 18 қаңтар 2006.
12. Әбдрайымов Б. Президент және ... ... ... ынтымақтастық // Егемен Қазақстан, 17 қаңтар 2006.
13. Президенттің 1999 жылғы 1 желтоқсандағы Парламент Сенаты
отырысындағы сөзінен // ... ... 2 ... ... Есім Ғ. ... ... // Егемен Қазақстан, 20 қазан 2004.
15. Амандосов Т. Қазақ Совет баспасөзінің жанрлары. –Алматы: Мектеп,
1968. 170 ... Ә. ... ... сіңген қасиет пе? //Ақиқат, 2000,
№10. 39 б.
17. Әлімұлы А. ... ... ... ... сөз // Ақиқат, 2005, №2.
15 б.
18. Әбділдин Ж. Парламент – парасат ... // ... ... 21
желтоқсан 2005.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Амандосов Т. Совет журналистикасының теориясы мен практикасы. Алматы,
1978.
2. Барманкулов М.К. ... ... или ... ... Санат. 1997.
3. Қожакеев Т. Журналист және өмір, Алматы, 1967.
4. Нарымбетов Ә. Уақыт шындығы көркемдік кепілі. Алматы, ... ... Т. ... ... ... ... ... Н. Жол үстінде журналист. Алматы: Атамұра, 1999.
7. Бекниязов Т. Журналистің шығармашылық шеберлігі. ... ... 2004. 64 ... ... Қ. Көгілдір экран құпиясы. Алматы: Қазақ Университеті. ... ... ... Б.И. ... Чернишевского – Критика. Москва: Советский
писатель. 1956.
10. Әшімбаев С. ... ... ... ... ... Аллаберген Қ. Нұсқабайұлы Ж., Оразаев Ф. Қазақ журналистикасының
тарихы. Алматы, 1996.
12. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Исабаев Б. БАҚ және Қазақстандағы этносаяси процестер. Автореферат.,
Алматы, 1998.
14. ... Қ. ... ... ... ... ... ... Барлыбаев Р. Қазақ тіліндегі қоғамдық-саяси лексика, Алматы, 1978.
16. Бақаев Л. Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі, Алматы, 1999.
17. «Ақиқат» журналы, ... ... ... ... газеті, 2005-2007 жж.
19. «Жас алаш» газеті 2005-2007 жж.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Имидж және ұйым имиджі10 бет
Отандық және шетелдік басылымдардағы Қазақстан Республикасының имиджі45 бет
Оқу процесінде мұғалім имиджі мен оқушы әрекетінің теориялық мәселелері50 бет
Фирманың имиджін қалыптастырудағы қоғаммен байланыстың рөлі35 бет
Қазақстан коммерциялық банктері арасында бәсекелестіктің пайда болуы4 бет
Қазақстан Республикасының имиджін қалыптастырудағы БАҚ-тың рөлі63 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Шығармашылық үйдің визуалды имиджі45 бет
Қазақстан Республикасы Парламентінің конституциялық құқықтық мәртебесі44 бет
Қазақстан Республикасындағы саяси партиялар имиджі46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь