Коммерциялық банктердің қаржылық есебі

Мазмұны

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Коммерциялық банктер қаржы делдалы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау ... ... ... ... ... ... ...7
1.2. Ақшалай қаржылармен есеп айырысу операцияларын
ұйымдастыру мен есептеудің мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2. Банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалай қаржылар есебі ... ... ... ... 11
2.1. Валюталық шоттардағы ақшалай қаражаттары қозғалысының
есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2. Есеп айырысу шоты бойынша жүргізілетін операциялардың
есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

3. Коммерциялық банктердің инвестициялық қызметі ... ... ... ... ... ... ...18

4. Банк және банктен тыс мекемелердің несиелерінің есебі ... ... ... ... ... 23

ІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

ІІІ. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
I. Кіріспе
Банктің пайда болу тарихы, қоғамдық еңбек бөлінісінің пайда болуымен, қолөнер мен кәсіпшілікті оқшауландырылуды, сонымен қатар, саудалық мәмлелердің және төлемдерін өсуімен тығыз байланысты. Жоғарыда талай қайталанып айтылғандай, адам қоғамы дамуының бастапқы кезеңінде ақша орнында, маңыздытұтыну бұйымдары, пайдаланылған (мал, астық, аңның және малдың терілері т.б.) яғни, тауарлы – ақша болған. Айырбастау операцияларының өсуі осындай ақша баламасын жинау қажеттігін туғызды.
Ежелгі Шығыс елдерінде осындай тауарлы ақшаны сақтаудың сенімді жері, дәни ғимараттары – храмдар болды. Біріншіден, храмдар, мемлекеттің, хаумдардың сақтандыру қоры болды. Онда, елдің басқа елдер мен қаумдармен айырбастауға арналған барлық өнімдері жиналатын болған, екіншіден діни ғимараттардан ешкім, ол тауарлы – ақшаны ұрлай алмайтын.
Қазақстанда банк мекемесі XIX – ғасырдың аяғында пайда болған. Олар қазыналық палатарлар түрінде, немесе 1860 жылы құрылған Ресейдің мемлекет банкісінің бөлімшелері түрінде шықты.
Осындай бөлімше ең бірінші болып Орал қаласында ашылған, (1876 жылы) сосынПетропавлов қаласында (1886 жылы), содан кейін Семейде (1887 жылы) ашылған.
Қазан революциясына дейін Верныйда Петербург қаласындағы коммерциялық банктердің бірнеше бөлімдері мен бөлімшелері болған. 1903 жылы Орыс-Қытай банкісінің бөлімшесі ашылған. Ол кейін Орыс Азия банкісіне қосылып кетті. 1908 жылы Сибирь сауда банкісінің бөлімшесі ашылды. 1913 жылы өзара ниселендіру қоғамы құрылды.
Кеңес үкіметі өз аумағындағы барлық банктерді мемлекет меншігіне айналдырды. Оның ішінде, Қазақстан аумағындағы банктерді қосып, Ресейдің Халық банкісіне бағынған бір бөлімше құрды (кейін КСРО мемлекеттік банкісінің Орынбордағы кеңсесі.)
КСРО-ның банк жүйесінің 1987-1990 жылдарындағы реформаға дейінгі құрылымы мынандай болды;

-3-

- КСРО мемлекеттік банкі, Мемлекеттік еңбек жинақ кассасын қосқанда, Одақтың кез келген бұрышында орналасқан мыңдаған бөлімшелері бар, кең атқарымды жүйе;
- Бүкіл одақтық күрделі құрылысты қаржыландыру банкісі (КСРО-ның құрылыс банкісі);
- КСРО мемлекеттік банкісінің Қазақ Республикалық кеңесі. Оған 19 облыстық кеңселер мен олардың 325 бөлімшелері бағынған (барлық аудан орталықтарында және облыстарға бағынған кіші-гірім қалаларда).
Дегенмен, осы кезде Кеңес үкіметі банктің жұмысын нарық жағдайында реттеу, оны нарықтың талаптарына икемдестіру жөнінде бірнеше заңдар шығарып үлгерді. Мысалы, банк жүйесін екі дәрежелікке көшірді. Оның ішінде бірінші дәрежелі банк болып Орталық (ұлттық) банктер аталды, барлық басқа банктерді, екінші дәрежедегі банктер деп атады.
ТМД-ның басқа елдеріндегідей жаңа банк жүйесі Қазақстанда да тәуелсіз елдің қажетті құрымы, қажетті атрибуты ретінде 1991-1993 ж.ж. арасында қалыптаса бастады.
1997 жылдан бастап Ұлттық банк, барлық екінші дәрежелі банктерден халықаралық стандартқа сәйкес талап ете бастады. Сол үшін көптеген көрсеткіштер бекітілді. Оның ішіндегі ең қиыны, банктің негізгі қоры, 1,0 млрд. теңгеден кем болмауы керек. Осы тұрғыдан қарай, Ұлттық банк жоғарыда көрсетілген 76 банкті үш топқа бөлді. Бірінші топқа ең ірі, негізгі қорлары 1,0 млрд. теңгеге жеткен 29 банк енді, топқа көрсеткіштері орташа, бірақ 2000 жылдың басына дейін негізгі қорды 1 слрд. теңгеге жеткізуге мүмкіншіліктері бар 31 банк енді. Қалған 16 банк ешқандай келешегі жоқ, жабылуға тиісті банктер болып танылды. Осы саясаттың нәтижесінде Қазақстанда банктердің саны жылдан жылға кеміп келеді (2000 жылдың 56банк, 2001 жылдың басында 47-ақ банк қалды). Бұл жақсы ма, әлде жаман деген сауалға жауап беру біздің міндетімізге кірмейді [2].
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті: коммерциялық банктердің даму процесстерін зерттеу, сонымен қатар ақша қатынастарының маңызды бір бөлігі ретінде банк жүйесінің даму перспективалары мен есебін зерттеу.
III. Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Н. Назарбаев.Қазақстан – 2030. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы // «Білім», Алматы.- 1998. 54-55 бет.
2. Аралбаева А.А. Бүгінгі таңдағы банктік қызметтерді реттеуге арналған заңдардың дамуының кейбір мәселелері // Банки Казахстана.- №11.- 2005.- 37-38 бет.

3. Әлемдік экономика, Оқулық. Булатов А.С. М., Юристъ, 2000.
4. Әлемдік экономика. Оқулық. М., Қаржылар, ЮНИТИ, 1999.
5. Борисов Е.Ф. Экономикалық теория. М., Юристъ, 2001.
6. Жалпы экономикалық теория. Оқулық. Видяпин В.И., т.б. – М., 1995.
7. Козырев В.М. Қазіргі экономиканың негізі. М., Қаржы және статистика, 2000.
8. Кеулімжааев Қ.К. т.б. Қаржылық есеп. Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2001
9. Лившиц А. Ақпараттық экономика жолымен. Экономикалық ғылымдар, №9, 1990.

10. Медведев В.А., т.б. Саяси экономия. Оқулық. Алматы., 1990.
11. Саниев М.С. Ақша, несие, банктер. Оқу құралы - Алматы: Алматы экономика және статистика институты, 2001.

12. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Оқулық.- Алматы: «Экономика», 2005.
13. Т. Қожамқұлов. Саяси экономия негіздері. Оқулық. Алматы «Қайнар»., 1991.
14. Шеденов Ө.Қ., т.б. Жалпы экономикалық теория. Оқулық. Ақтөбе., 2004.
15. Чепурина М.Н. Экономикалық теорияның курсы. Киров, АСА., 2001.



-30-
        
        Қазақстан  Республикасының
Білім және Ғылым Министрлігі
КОММЕРЦИЯЛЫҚ ... ... ... ... жұмыс қорғалды
___ _____ 200 ___г
бағасы_________________
Костанай 2010
Мазмұны
І.Кіріспе...................................................................
........................................3
1. Коммерциялық ... ... ... ... бос ... ... ... ... есеп ... ... мен ... 2. Банктердегі
арнаулы ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттары қозғалысының
есебі.......................................................................
.............................14
2.2. Есеп айырысу шоты бойынша жүргізілетін операциялардың
есебі.......................................................................
........................16
3. ... ... ... Банк және ... тыс ... ... ... Кіріспе
Банктің пайда болу тарихы, қоғамдық еңбек бөлінісінің пайда болуымен,
қолөнер мен ... ... ... қатар, саудалық
мәмлелердің және төлемдерін өсуімен тығыз ... ... ... ... адам ... дамуының бастапқы кезеңінде ... ... ... ... (мал, астық, аңның ... ... т.б.) ... ... – ақша ... ... өсуі ... ақша баламасын жинау қажеттігін туғызды.
Ежелгі Шығыс елдерінде осындай тауарлы ақшаны сақтаудың сенімді жері,
дәни ғимараттары – ... ... ... ... мемлекеттің,
хаумдардың сақтандыру қоры болды. Онда, елдің басқа елдер мен ... ... ... өнімдері жиналатын болған, екіншіден діни
ғимараттардан ешкім, ол тауарлы – ... ... ... банк ... XIX – ғасырдың аяғында пайда болған. Олар
қазыналық палатарлар түрінде, немесе 1860 жылы ... ... ... ... ... ... бөлімше ең бірінші болып Орал қаласында ашылған, (1876 жылы)
сосынПетропавлов қаласында (1886 жылы), содан кейін Семейде (1887 ... ... ... Верныйда Петербург қаласындағы коммерциялық
банктердің бірнеше бөлімдері мен бөлімшелері болған. 1903 жылы ... ... ... Ол ... Орыс Азия банкісіне қосылып кетті.
1908 жылы ... ... ... ... ... 1913 жылы ... ... құрылды.
Кеңес үкіметі өз аумағындағы барлық банктерді мемлекет меншігіне
айналдырды. Оның ішінде, Қазақстан аумағындағы ... ... ... ... ... бір ... ... (кейін КСРО мемлекеттік
банкісінің Орынбордағы кеңсесі.)
КСРО-ның банк жүйесінің 1987-1990 ... ... ... ... ... КСРО мемлекеттік банкі, Мемлекеттік еңбек жинақ кассасын ... кез ... ... ... ... ... бар, кең
атқарымды жүйе;
- Бүкіл одақтық күрделі құрылысты қаржыландыру банкісі (КСРО-ның құрылыс
банкісі);
- КСРО ... ... ... ... ... Оған ... кеңселер мен олардың 325 бөлімшелері бағынған (барлық аудан
орталықтарында және облыстарға бағынған кіші-гірім қалаларда).
Дегенмен, осы кезде ... ... ... ... нарық жағдайында
реттеу, оны нарықтың талаптарына икемдестіру жөнінде бірнеше ... ... ... банк ... екі ... ... Оның ішінде бірінші
дәрежелі банк болып Орталық (ұлттық) банктер аталды, ... ... ... дәрежедегі банктер деп атады.
ТМД-ның басқа елдеріндегідей жаңа банк жүйесі Қазақстанда да
тәуелсіз елдің қажетті ... ... ... ... ... ... ... бастады.
1997 жылдан бастап Ұлттық банк, барлық екінші дәрежелі банктерден
халықаралық ... ... ... ете ... Сол үшін ... ... Оның ішіндегі ең қиыны, банктің негізгі қоры, 1,0
млрд. теңгеден кем болмауы керек. Осы тұрғыдан қарай, Ұлттық банк ... 76 ... үш ... ... Бірінші топқа ең ірі, негізгі қорлары
1,0 млрд. ... ... 29 банк ... топқа көрсеткіштері орташа, бірақ
2000 ... ... ... ... ... 1 ... теңгеге жеткізуге
мүмкіншіліктері бар 31 банк енді. Қалған 16 банк ешқандай ... ... ... ... болып танылды. Осы саясаттың ... ... саны ... жылға кеміп келеді (2000 жылдың ... ... ... 47-ақ банк ... Бұл ... ма, әлде ... деген
сауалға жауап беру біздің міндетімізге кірмейді [2].
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті: коммерциялық банктердің
даму ... ... ... ... ақша қатынастарының маңызды бір
бөлігі ретінде банк жүйесінің даму перспективалары мен есебін зерттеу.
-4-
1. Коммерциялық банктер қаржы ... ... ... ... ... халық шаруашылығына тікелей қызмет
көрсететін және коммерциялық негізінде кең көлемді қаржылық қызмет жасайтын
дербес ... ... ... ... ... ... және жеке ... банктік, заңдылықтарда коммерциялық
банктер деген жалпы атпен біріктіріледі.
«Коммерциялық банк» термині банк ... ... даму ... ... ... ... операциялары мен төлемдеріне ... ... ... ... ... ... ... болған (міне
осында «коммерциялық банк» деген атауға ие болды). Бірақ, өнеркәсіптің және
басқа салалардың дамуымен ... ... өзге де ... ... ... ... біртіндеп жоғалтты. Ол банктің «іскер» ... ... оның ... ... барлық жұмыс түрлеріне
қызмет ... ... ... ... ... болады.
Коммерциялық банктер – нарық экономикасында ... ... мен ... ... мекемелердің тобын білдіреді.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр ... мен ... ... ... ... кең ... операциялар
коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай ... ... ... ... жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Бір опрециялардан болған зиян, екінші бір ... ... ... ... ... экономикасы дамыған барлық елдердің
коммерциялық банктері несие жүйесінің негізгі ... ... ... ... ... Олар ... ақша – несие нарығының жағдайына
көндігетін қабілеттінің ... ... ...... ... ... ... отырып коммерциялық
банктер қаржы делдалы ролін орындайды. Банктің бұл қызметі екі ... ... ... үшін өздерінің депозиттері айналыс, құралы қызметі ... ... ... ... ... ... оның үстіне пайыз әкеледі. Қарыз алушылар кейде көптеген ... ... Бұл ... ... ұсақ ... ... банкке
аз ғана соманы қысқа мерзімге салғанның өзінде де мүмкін болады.
Мұндай кезде коммерциялық банктер ... ... ... ... ... бос ақша ... тарту мүмкін емес.
Коммерциялық банктер өз клиенттерінің ақшаларын ... ... ... ұсынады, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын қамтамасыз
етсе, екінші ... ... ... ... қажеттілігін
қанағаттандырады.
Банктік несие – ең ... және ... ... ... ... ... формасы ретінде ол нақты ... ... ... және ... ... алу ... көндігуіне
мүмкіндік береді.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: ... ... ... және есеп ... ... асыру, несие
беру.
Коммерциялық банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы және
ерекше бір қабілеті ол ақшаны ... мен ... ... ... Бұл жерде
ақша деп тек қолма-қол ақшалар ғана емес, сондай-ақ талап етуге дейінгі
салымдар түсіндіріледі. ... ақша ... ... экономика үшін өте
маңызды. Ол тиімді несие жүйесін іске ... ... ... ... ... туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте жоғары
пайыз мөлшерлемесі тұсында өндірісті ... ... ... ... осы ... іс-тәжірибелер тиімсіз, себебі бір жағынан,
мынадай ірі ақша ... ... ... қозғалыссыз жататын болса, екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
Коммерциялық банктер мұндай сұрақтарды шешуде маңызды роль ... ... және ... ... көмегімен олар уақытша
бос ақша қаражаттарын жинақтайды және несие түрінде оларды бере ... ... ... ... яғни жаңа ... жасайды [6].
-6-
1.1. Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау.
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды ...... ... ...... ... Бұл ... пассиві меншікті капиталы
мен тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал – банктің несиелік
ресурстарының ... және ... ... ... ол оныңбарлық
ресурстарының тек 10% - ын құрайды. Басқа ... ... ... ... ... ... ... деңгейі болуы
мынандай жағдайлармен түсіндіріледі – ... ... ... ... ... ... басқа кәсіпорындардың, мекемелердің және
халықтың уақытша бос қаражаттар сомасын ... ... ... ... ... тиімді басқарады, сондай-ақ олардың ... ... және ... ... ... қарыз алушыға ұсынады.
Екіншіден, депозиттерді мемлекеттік сақтандыру жүйесі ... ... ... кері алу ... ... ... банктерге
тартылатын депозиттер басқа кәсіпорындардың материалдық объектілерінде
орналастырған активтеріне қарағанда қондырғы ғимараты ыңғайлы, ... ... оңай ... ... салыстырғанда осы ... ... ... ... ... ... ресурстарға өзара
қатынасында өз міндеттерін ... ... және ... қызмет етуіне
мүмкіндік береді. Ең алдымен меншікті ... банк ... ... ... ... ... офисті, жабдықтарды сатып алу және еңбекақыны төлеу,
сондай-ақ ... ... ... келесі кезеңдерінде
шығындардытөлеу үшін қажет. Меншікті капитал – банктің қорғаныс кепілдік
қоры. Осы ... ... ... ... ... міндетті қор болып
табылады, банктің тұрақтылығы мен оның жұмысының тиімділігін қамтамасыз ... ... ... ... оның рөлі өте ... ... өткендей, банктер өздерінің активтік операцияларын
жүзеге асыру үшін тартылған қаражаттардың 90% - нан
жоғары бөлігін пайдаланады, ... ... өз ... ... ... ... ... түрде осы қаражаттардың негізгі бөлігін депозиттер құрайды.
Депозит пен банктің клиенттерінің жинақ ... ... ... ... ... барлығы түсіндіріледі. Банктердің ақшалай
қаражаттарды салымдарға тарту және оларды пайда табу ... ... ... ... деп ... Осылардың негізінде
коммерциялық банктердің несиелік ресурстарының негізгі бөлігі құралады.
Соңғы уақыттарға дейін ... ... ... назар аударылған жоқ. Банк мекемелері алдында олармен
жинақталатын несиелік ... ... мен ... ерекшелігіне
байланысты қарыз беруді қамтамасыз ету міндеттері орындарына қойылған жоқ
болатын. Қарыздық салымдар мен қарыздық ... ... КСРО ... бөлімшелерімен құрастырылған, қарыздық қор өз кезегінде КСРО
Мемлекеттік банкісінің өзінде орталықтандырылған тәртіппен ... ол ... ... ... ... жоспар негізінде бөлінген,
ал республикалық – облыстық ... ... ... ... ... сонымен қатар, мемлекеттік банктің төменгі бойынша бөлінген,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... Осы себептерге байланысты елде банктердің
депозиттік саясаттары зерттелмеген. Депозиттік ... ... біз ... ... ... ... аламыз. Жеке
тұлғалар, іскерлік фирмалар, акционерлік компаниялар жеке ... емес ... ... ... ... ... билік органдары қаражаттарды коммерциялық банктерге ынтамен
орналастырады. Бұл бірнеше себептермен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... етеді, екіншіден, салымшылар өз
салымдарын кез келген уақытта қайтаруды талап етіп қана қоймай, одан асатын
сомада қарыз ала ... ... бұл ... ... ... ... ... қаржылармен есеп айырысу операцияларын
ұйымдастыру мен есептеудің мақсаты.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің жанындағы «Бухгалтерлік
есеп және ... ... ... №4 ... қаражаттарының
қозғалысы туралы есеп» деп аталатын бухгалтерлік есеп ... ... ... мен ... яғни ... ... қозғалысы туралы есебі осы деректі пайдаланушыларды түрлі
операциялық және ... ... ... бойынша есепті кезеңдегі ақша
қаражаттарының келіп түсуі, кірістелуі ол қаржылардың жұмсалуы ... ... етіп және ... осы заңды бағалануына мүмкіндік
береді» ... Ал осы ... ... ... «Заңды тұлғалар,
субъектілер ( банктер мен бюджеттік мекемелерден басқа) ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есепті кезеңдегі қаржы нәтижелері ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерде өндірілген өнімді сату
барысында, сондай-ақ материалдық ... ... ... ... алғанда немесе көрсетілген қызметке және бюджетке немесе
бюджеттен де тыс ... ... ... ... ... ... операциялар пайда болады. Әрбір кәсіпорын, ұйым, мекеме немесе фирма
әдетте бір ... ... ... ... ... ... ... ретінде болатын болса, екіншіден сол өнімдерді өндіріп шығару
үшін қажет ... ... және ... жабдықтайтын
жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып табылады.
Осындай кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... операциялар көбіне қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу жолы
арқылы жүргізіледі. Қолма-қол ... есеп ... ... ... Банк ... ... ережелер мен тәртіпке
сәйкес жүргізілуі тиіс. Ақшалай қаржылармен есеп айырысу операцияларының
бухгалтерлік ечебін ... мен оны ... ... ... ... ... есеп ... операцияларын толық және уақытылы дер кезінде
есептеу.
-9-
2. Субъектідегі ... ... ... және ... ... ... ... Есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорынның, ұйымның немесе
фирманың ақшалай кірістері мен ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттар есебі.
Аударылған, бірақ әлі кәсіпорынның шотына келіп ... яғни ... ақша ... ... ... ... ... саналып, ал
олардың есебі 411- «Аударылған жолдағы ақшалай қаражаттар»- деп ... ... Бұл ... ... ... ... ұйымдар
өздерінің қарамағындағы филиалдардың, бөлімшелердің, сондай-ақ сатып
алушылардың банктерге, сақтық ... ... ... ... ... шотқа әлі түспеген, аударылғандығы туралы ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттар»
шотында ақша қаражаттарын есептеу үшін мынадай құжаттар ... ... ... ... басқа да операциялардан түскен түсімді банкінің
қабылдағанын дәлелдейтін құжат.
2. Почта бөлімінің ақшаны қабылдағаны ... ... ... ... ... ақша аударғаны жайлы берген авизасы
(бұл авизада ақшаны аударған күні, сомасы, оны қабылдаған банк немесе почта
аты ... 1999 жылы 28 ... А ... ... ... сатқан
тауарлары үшін осы тауарларды сатып алған Б ... 300000 ... ... ... ... алды ... ... бұл ақша А кәсіпорнының
есеп айырысу шотына 2000 жылы 5 қаңтарда ғана келіп ... яғни ... Осы ... ... А ... ... есебінде
мынадай жазу жазылады:
Дебет ... 411 ... ... 441 ... тг
Кәсіпорынның, ұйымның және фирманың бухгалтериясы аударылған жолдағы
ақшалардың банктердегу есеп ... ... ... да ... шоттарға уақтылы
да, дер кезінде ... ... ... ... ... отыруы керек.
Кәсіпорындар арасында жолдағы аударылған шетел валютасы да осы 411-«Жолдағы
аударылған ақшалай қаражаттар» шотында есептелініп, ... ... ... Банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалай қаржылар есебі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар, фирмалар өздерінің ақшалай қаржыларын сақтауға
банк мекемесінен ... шот ... ... Бұл ... ашылған
аккредитивтердегі ақшалай қаржылар, чек кітапшаларындағы ақшалай қаржылар,
банктердегі арнаулы шоттардағы ... және ... ... ... ... ... ... субъектілері 421- «Аккредитивтегі ақшалай ... ... ... ... және ... да кәсіпорындар мен ... ... ... аккредитивтегі ақша қаражаттарын есептейді.
Аккредитив – сатып алушыға ... ... банк ... осы
кәсіпорында немесе ұйымды жабдықтайтын шаруашылық субъектісіне ... банк ... ... ... немесе
қызметтерінің көрсетілгендігін дәлелдейтін ... ... ... ... ... тек бір ғана жабдықтаушымен есеп айырысуға арналады. Ал
аккредитивтің мерзімі жабдықтаушы мен ... ... ... ... сәйкес бекітіледі. Бұл шартта мыналар көрсетілуі қажет:
1. Төлеушінің ... ... ... ... ... ... ... түрі және оның орындалуы мен пайдаланылуының әдісі мен
тәсілі.
3. Аккредитивтер бойынша қаржы алу үшін жабдықтаушының өзіне ... ... ... ... ... ... тізімі және нақты
сипаттары.
4. Тауарларды, материалдарды тиеп-жөнелткеннен немесе ... ... ... ... банк мекемесіне тапсырылу
мерзімі және олардың ... ... ... ... ... яғни оның ... ... хабарлау.
5. Басқа да керекті құжаттар мен шарттар.
-11-
Аккредитивті ашу үшін төлем төлеуші кәсіпорын өзіне қызмет көрсететін
банк ... арыз ... және ... ... мына ... ... ... шаруашылық субъектісінің аты.
2. Аккредитив ашылатын келісім-шарттың көшірмесі.
3. Аккредитив ашылатын банктің аты.
4. Аккредитивтің орындалатын ... және ... ... ... ... ... болатын құжаттардың толық және нақты
аты.
6. Аккредитивтің түрі.
7. Аккредитивтің қандай тауарға, затқа және ... ... ... ... және оны ... үшін банк ... табыс етілетін
құжаттардың тізімі.
8. Аккредитивтің сомасы.
Аккредитивтен қаржы алу үшін жабдықтаушы кәсіпорын ... ... ... аккредитивтің шартында қаралған құжаттарды банк
мекемесіне табыс етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Егер аккредитивте қарастырылған
шарт бойынша ... ... ... ... ... ... ... болса,
онда ол адам орындаушы, яғни қызмет көрсетуші банкке мына ... ... ... немесе оның орнына жүретін басқадай құжаттар.
2. Аккредитив ашқан кәсіпорын берген іс-сапарлық куәлік пен ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда жабылады:
1. Аккредитивтің мерзімі біткенде.
2. Аккредитивті жабу туралы жабдықтаушының берген арызы бойынша.
422. «Чек кітапшасындағы ақшалай қаражаттар» - деп аталатын ... ... ... ... мен есеп ... операцияларының есебі
жүргізіледі. Чек кітапшаларындағы ақша қаражат-
тары жабдықтаушылар мен тасымалдаушы кәсіпорындардан және ... ... ... да субъектілерден алынған тауарлы-материалдық құндылықтардың
құнын төлеуге немесе ... ... ... үшін есеп ... Олар чек ... алу
-12-
үшін банк мекемесіне өтініш береді, сонымен қатар осы өтінішпен бірге
кәсіпорын ... ... ... чек ... соманы депоненттеу үшін
банк мекемесіне төлем талабы тапсырмасын ұсынуы керек. ... ... ... чек ... ... банктің депоненттелген сомасына
мынадай бухгалтерлік ... ... 422- «Чек ... ... ... ... Кредит
тиістілеріне қарай 441, 431, 432, 601, 602 және 603-шоттар.
Банк мекемесі чек кітапшасының тиісті ... ол чек ... ... ... ... ... ... ал егер жеке ... оның ... ... Чек кітапшасында ондағы соманың
жұмсалмаған, яғни пайдаланбаған мөлшері көрсетіледі. Чек ... ... ... бірнеше жабдықтаушымен есеп айырысуға болады. Егер банк ... ... ... соманы кәсіпорынға қайтарғанда 441, 432,
431, 601, 602 және 603-шоттардың ... ... 422- ... ... ... - деп ... шот кредиттеледі.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда, мекемелерде нақты ақшамен қатар почта
маркалары, ... және ... ... ... жолдамалары, жол
билеттері, сонымен қатар үкіметтің жәрдемі ретінде берілген ... ... ... ... ... ... ... басқа да
қаржылар сақталады. бұл жоғарыда аталған ақшалай құжаттар 423- «Банктердегі
арнаулы ... ... ... ... ... қатар бұл шотта
кәсіпорынға немесе ұйымға бюджеттен бөлінетін ... бір ... ... ... ... кәсіподақ ұйымының қаржылары, мәдени-ағарту
саласына, демалыс лагеріне бөлінген қаржылар ... Осы ... ... ... ... шоты ... ... әр түрлі
операцияларға сәйкес:
423- «Банктердегі арнаулы ... ... -деп ... ... 431, 432, 441, 726, 737 және тағы да ... шоттардың
тиістілері кредиттелінеді [2].
-13-
2.1. Валюталық шоттардағы ақша қаражаттары қозғалысының есебі.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Бухгалтерлік есепке алудың
№4 «Ақша ... ... ... есеп» және №9 «Шетелдік валютадағы
операцияларды есепке алу» - деп аталатын стандарттарына сәйкес жүргізіледі.
Орындалған жұмыстар мен ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу сол операция жасалған күні Қазақстан
Республикасы Ұлттық банк мекемесі белгілеген ақша айырбастау ... ... ... Ұлттық валютасымен көрсетілуі тиіс.
Шетелдік валюта – бұл кәсіпорындар мен ұйымдардың және мекемелердің
ақшалай қаражаттары мен есеп ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ұлттық валютасынан (теңгеден) басқа
да ақша бірліктері.
Курс (бағам) – бұл Қазақстан Республикасы ... банк ... ... екі ел ақша ... ... өзара қатынасы.
Курстық (бағамдық) айырма – бұл екі елдің ақша бірліктерінің
арасындағы ... ... ... ... ... ... сомасы.
Кәсіпорындар мен ұйымдар және ... ... ... ... ... ... құндылықтарды және
басқа да активтерді шетел валютасына сатқанда немесе олардан сатып алғанда,
банктерден, ... ... тыс ... ... валютасымен несие
алғанда немесе оны қайтарғанда, тағы да ... ... ... ... ... пайда болады. Кәсіпорындар мен
ұйымдар, және мекемелер шетел ақша бірлігімен (валютамен) операциялар ... банк ... шот аша ... ... ... ... ... «Ел ішіндегі
-14-
валюталық шоттардағы ақша қаражаттары» және 432- «Шетелдердегі валюталық
шоттардағы ақша ... ... ... ... ... шот ашу үшін банк мекемесіне осы ... ... ... ... ... ... валюталық шот
ашу туралы өтініш, тиісті адамдардың қолдары қойылып және кәсіпорын ... ... ... тағы да ... ... ... етуі керек.
Қазақстан Республикасының шетел валютасын реттеу туралы заңына ... мен ... ... ... мен ақша ... пункттері
арқылы Қазақстан Республикасы Ұлттық банк мекемесі ... ... ... валютасын сатуға және сатып алуға құқысы бар. Шетел валютасын
сату және сатып алу валюталық ... ... курс ... ... мен ... осы шетел валютасын сату немесе сатып ... ... ... ... табысты 725- «Бағамдық айырмашылығынан
алынатын табыстар» деп аталатын шотқа, ал ... 844- ... ... ... шотына апарып жазады. 431- «Ел ішіндегі
валюталық шоттардағы ақша қаражаттары» және 432- ... ... ақша ... ... дебеті бойынша мына шоттардың
кредитімен ... ... ... ... ... тиісті борыштар»,
725- «Бағамдық айырмашылығынан алынатын табыстар».
Ал бұл 431 және 432-шоттар кредиті бойынша мына шоттардың дебетімен
корреспонденцияланады:
452- ... ... ... «Жабдықтаушы мердігерлермен есеп айырысу»,
844- «Бағамдар айырмашылығы бойынша шығындар» ... Есеп ... шоты ... жүргізілетін операциялардың есебі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар және мекемелер өздерінің ақша қаражаттарын
өздері таңдаған, яғни ... ... ... банк ... ... Ол үшін ... мен ұйымдар өздері қалаған банк
мекемелерінде есеп айырысу ... ... ... Бір ... ... ... әрбір банк мекемесінен бір ғана есеп айырысу шотын
ашуына болады. Есеп айырысу шотын ашу үшін ... ... ... ... ... құжаттарды табыс етуі қажет:
- банк мекемесінің атына шот ашу туралы өтініш;
- кәсіпорынның, субъектінің құрылуы ... ... ... ... ... құруы жайлы шешімдердің көшірмесі;
- кәсіпорынның басшысы, бас бухгалтері және олардың ... ... ... ... мөр таңбасы басылған арнаулы үлгідегі
карточка және де басқа құжаттар.
Кәсіпорынның, ... ... ... ... ... ... төлемі әдетте қолма-қол ақшасыз есеп айырысу шотынан төленеді.
Есеп айырысу шоттарындағы қаражаттар заңда көрсетілген белгілі тәртіп
бойынша шот ... ... ... ... ғана ... Субъектінің, заңды ұйымның басқа кәсіпорындар мен ұйымдарға
қарызы, олардан сатып алған ... ... ... төленетін төлем шот иесінің келісімімен ғана төленеді. ... ... ... ... жағдайларда шот иесінің келісімінсіз де
арбитраждың бұйрығы, соттың үкім ... ... ... немесе
полициясының бұйрығы, тағы да басқа ... ... ... ... Есеп ... ... ақша қаражаттарынан, нақты ақшамен қаржы
алып, пайдалану үшін шот иесіне қызмет көрсететін банк ... ... ... яғни ... өкілі, әдетте кассир есеп айырысу шотынан
кәсіпорын кассасына нақты ақшаны осы чек ... ... ... чегі ... ала алады. Есеп айырысу шотына субъектінің сатқан
өнімі мен тауарлардың, материалдық құндылықтар мен басқа да ... ... ... ... ... ... банктер мен басқа да
банктен тыс мекемелерден алған несие, сондай-ақ басқа да ... ... ... қарыздарының сомалары кірістеледі. Ал бұл ... ... ... мен ... сатып алған мүліктері мен
заттарының құны, бюджет жен бюджеттен тыс ... ... ... ... ... қоса бұл шоттан кәсіпорынның кассасына ... ... ... үшін және ... ... үшін ... алынады. Банк мекемесі есеп айырысу ... ақша ... шот ... , яғни ... ақша ... ... және аудару
жайлы тапсырмаларын орындайды. Есеп ... шоты ... ... ... құжаттар негізінде жүргізіледі. Негізгі есеп айырысу
құжаттары болып ... ... есеп ... ... төлем талабы –
тапсырмасы, инкассалық өкім, ... және ... ... ... ... тағы ... ... саналады. Есеп айырысу құжаттарында оларға қол
қоюға құқығы бар екі ... ... қолы ... ... Онсыз құжат
орындалуға қабылданбайды. Есеп айырысу құжаттарының үлгілі ... ... ... ... Республикасы Ұлттық банк мекемесі өзі қызмет
көрсететін субъектімен, яғни есеп айырысу шотының иесімен келісімге ... ... ... ... шоттың көшірмесін жіберіп отырады.
Осы көшірмемен бірге есеп айырысу шоты бойынша ... ... ... ... есеп ... құжаты да бірге беріледі. Көшірмеде
субъектінің шотындағы қаржының айдың ... және ... ... және операция бойынша есеп айырысу шоты на келіп түскен, яғни кіріс
етілген және одан шығыс етілген, яғни ... ... ... ... ... ... инвестициялық есебі.
Инвестициялар деп - өнеркәсіпке, құрылысқа, ауыл шаруышылығына және
өндірістің басқа да салаларындағы шаруашылық субъектісіне мүліктей, ... ақша ... ... яғни ... ... ... ... әрі қарай өркендетіп дамыту үшін ... ... ... дегеніміз – бүгінгі күні қолда бар ақшаны, мүлікті және
басқа да ... яғни ... ... да бір ... ... ... сол арқылы келешекте, яғни алдағы уақытта пайыз (процент) түрінде
немесе басқадай үлкен кәсіпкерлік табыс табу болып ... ... ... процеспен екі фактор байланысты болып келеді.
Оның біріншісі – уақыт, ал ...... ... ... ... ... экономикалық өсудің негізі бола ... ... ... ... ... Осы ... ... инвестиция
экономикалық дамудың жоғарғы және тұрақты қарқынын қалыптастырудың, ғылыми-
техникалық ... ... ... ... дамытудың
маңызды факторы болып саналады.
Инвестиция дегеніміз – бұл халық ... ... ... және
шетелде, оны қайта құру және кеңейту, сол сияқты пайда алу мақсатында ... ... ... ... ... – бұл қаражаттарды тікелей
өндіріске. ... ... алу және ... ... ... ... жұмсалады. Портфельдік инвестициялар бағалы
қағаздарды сатып алу арқылы (бағалы қағаздар портфелі) және ұзақ ... ... беру ... ... ... ... ... Жеке,
мемлекеттік, шетелдік инвестициялар инвестициялық заңдармен реттеледі, ол
заңдарға жеке шаруашылық бөлімшелердің, банктердің инвестициялық ... ... ... және ... ... қорғалады [4].
-18-
Инвестицияның көзі болып жаңадан жасалған қосымша құнның, яғни ... ... ... бір ... болып саналады.
Басқаша айтатын болсақ, инвестиция көзі – жаңадан жасалған құн ... ... ... бөлігі болып табылады. Тағайындалу түрлері бойынша
инвестициялар нақтылық және қаржылық инвестиция болып екі түрге бөлінеді.
Нақтылық ... ...... ... ... материалдық өндірістік қорлардың, яғни ... (жер, ... ... ... ... үшін салынатын салымдар болып табылады.
Қаржылық инвестиция дегеніміз – акционерлік қоғамдар немесе ... ... ... және басқадай құнды қағаздарға
банктердің депозиттеріне салынған салымдар болып ... бұл ... ... екі түрін бірімен-бірі
бәсекелеуші емес, керісінше оларды бірін-бірі толықтыратындар деп ... ... ... ... ... мынадай категорияларға
жіктеледі:
а) қысқа мерзімді – иелену мерзімі бір жылға ... ұзақ ...... мерзімі бір жылдан артық.
Жылжымайтын мүліктерге салынған инвестицияларды иеленуші субъектілер
ұзақ мерзімдік ретінде есептейді.
Іс жүзінде акция, облигация және басқа да ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар эмитент – деп аталады
және сонымен қатар олар бағалы ... ... ... белгілі
бір жағдайда борышты болып табылады.
Эмитент ретінде кім болғанына байланысты ... ... ... және ... ... үш ... бөлінеді [8].
-19-
Мемлекеттік құнды қағаздар – бағалы қағаздардың бұл түрі Қазақстаy
Республикасының заң актілеріне сәйкес ... ... және ... ... ... ... қатар бағалы қағаздың бұл түрі
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Үкімет өз атынан бағалы қарыздардың бұл түрін шығара
отырып, Республикалық ... ... ... ... тырысады.
Муниципалды құнды қағаздар – бағалы қазғаздардың ... ... ... ... ... ... ... шешімімен
шығарылады. Бағалы қағаздардың бір түрін шығарудағы басты мақсат – құрылыс,
яғни ... салу ... бала ... мен ... ... ... жағдайларын жақсарту, аймақтық-әлеуметтік мәселелерін шешу ... ... ... табылады.
Корпоративтік құнды қағаздар – шаруашылық субъектілерінің заң күшіне
сүйене отырып, жарғылық капиталын қалыптастыруға немесе шаруашылық қызметін
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... деп ... қағаздардың бұл түрін көп жағдайларда акционерлік қоғамдар шығарып
және олар эмитент ретінде тіркеледі.
Бағалы ... ... мына ... ... екі ... бөлуге
болады:
а) ақшалай;
ә) капиталды.
Ақшалай бағалы қағаздар ақшаны қарызға алғандығын білдіреді Бағалы
қағаздардың бұл түріне депозиттік және ... ... ... Жалпы ақшалай құнды қағаздардан табыс бір рет қана алынады. Іс
жүзінде ақшалай ... ... ... ... ... ... яғни бір ... уақыт аралығында қолданылады.
Капиталды құнды қағаздар – шаруашылық субъектісінің қорын (капиталын)
құруға немесе оны ұлғайтуға байланысты шығарылады.
-20-
Инвестициялық ... ...... ... бір ... ... ... Құнды қағаздардың бұл түріне акцияны, облигацияны
жатқызуға болады.
Коммерциялық банктердің инвестициялық ... ... ... ... ... ету, ... табысты және
өтімділікті қамтамасыз ету.
Бағалы қағаздар – бұл ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін сол бағалы қағаздарды ұсыну
қажет. Олар қорлық ... ... және ... ... ... бағалы қағаздар, әдетте эмиссияның массалық сипатымен
ерекшеленеді, олар өте көп мөлшерде эмиссияланады және ... ... ... ... бір ... ие екенін растайды.
Олар негізгі және көмекші болып бөлінеді. Негізгі қорлық бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ... (акция,
облигация), ал көмекші бағалы қағаздар қосымша құқтар мен ... ... ... қағаздар иелерінің құқықтары ерекшеліктерімен байланысты
мәлімдеуші, ордерлік және атаулы болып ... ... ... – бұл ... ... акциялар,
облигациялар салымдық анықтамалары, қоймалық анықтамалар және т.б. ... және ... ... ... үшін тек ... керек.
Ордерлік бағалы қағаздар – оларды ұстаушылардың құқтары сол қағаздар
мәлімдеушісімен және сол сияқты аударып жазу ... ... ... ... ... аты ... болады.
Қаржылық бағалы қағаздар мемлекеттік және мемлекеттік емес
субъектілермен эмиссияланады.
Мемлекеттік ... ... ... вексельдер, қазыналық
бондар, қазыналық міндеттемелер жатады.
-21-
Бағалы ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылады: ірілерінде – департамент немесе
басқарма, ... мен ...... ... қор бөлімдері.
Олар банктің инвестициялық саясатын банк есебінен, немесе клиент тапсырмасы
бойынша жүргізеді, сол сияқты кәсіпорындардың, ... ... ... ... сата ... ... ... қағаздар портфелін
сәйкес ақыға сақтап, басқарады.
Банктердің бағалы қағаздармен опреациялары қорлық, коммерциялық,
эмиссиондық, саудалық, ... ... ... түрде болады.
Бағалы қағаздар нарығы – бұл қаржылық нарықтың ... ... оған ақша және ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығымен қоса, инфляция қарқынының өсуіне
байланысты ... ... ... ... ... жүрген бағалы қағаздардың
бағамдары төмендеуде, сол сияқты ... ... ... ... ... тұр. ... айтқанда Республикамызда банктердің инвестициялық
қызметі алғашқы даму сатысында.
Коммерциялық ... ... табу үшін ... эмитенттердің бағалы
қағаздарымен сауда-саттық операцияларды жүргізеді. ... ... ... ... ... олар ... жоғары табысты активтерді
қалыптастыру құралы бола алады. Бұл операциялардың басқаша тағайындалуы –
алыпсатарлық табыс алу. Бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ... ... келеді. Банктер комиссиондық төлем ақы үшін бағалы қағаздарды
сақтайды, олардың ... ... және ... ... ... ... ... көрсетеді.
-22-
4. Банк және банктен тыс мекемелердің несиелерінің есебі.
Қандай да ... ... ... ... ... салада
қызмет атқаратындығына қарамастан алып қарайтын болсақ, олардың барлығының
да міндеттемелері болады. Кез ... ... ... ... сол
өнімді өндіру үшін қажетті ... ... ... ... ... болса, саудамен айналысатын шаруашылық
субъектісі сол сататын тауарларын ... ... яғни ... алдында міндетті болуы мүмкін. Тіпті өндіріспен де, саудамен де
айланыспайтын субъектілердің өзі ... ... ... ... ... істеген еңбегі үшін, сондай-ақ ... ... үшін ... ... оның ... ... ... мүмкін. Қазіргі
таңда қаржының жетіспеушілігінен ... ... тыс ... ... ... алып ... жұмысын жандандырып жатқан, сондай-
ақ міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп алып, оны қайтаруға ... ... ... салынып, сатылып жатқан субъектілер көптеп
кездеседі. Осы айтылғандар туралы толық түсінік беретін қаржылық есептің ... бірі ... ... ... бірі – ... – бір ... тұлғаның екнші бір заңды ... ... ... заңды тұлғаға әдетте келісілген мөлшерде процент (пайыз, өсім) алу
үшін ... бір ... ... ... ... ... қаржы беруге
байланысты пайда болатын экономикалық қарым-қатынас жүйесі болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында несие коммерциялық және банктік ... ... ... – бір ... ... ... сатқан
тауарының құнынан алынатын төлемнің кейінге қалдырылуына байланысты
туындайды.
-23-
Банк несиесі – ... ақша ... ... ... ұлғайтуға,
ағымдағы қызметтеріне байланысты қарыздарын төлеу үшін беріледі.
Несие беру және оны ... ... ... ... ... сәйкес
және субъектінің банкімен немесе басқа да несие берушілермен жасалған
келісім-шарттары негізінде ... ... Онда ... ... ... беру шарты мен тәртібі, оның өтелінетін (қайтарылу) мерзімі,
міндеттемесі, өзара қамтамасыз ету түрі, проценттік ... ... мен оның ... тәртібі, екі жақтың жауапкершілігі мен құқығы,
толтырылатын және бір-біріне беретін ... ... тағы да ... ... банк ... ... ... бұрын несие
алудың қажеттілігін, оны ... ... ... әрбір
коммерциялық банктердің несие беру, өтеу, өсім ... ... және ... ... ... алдын ала шешіп алуы
қажет. Банк мекемелері ... ... ... ... өтем
қабілеттілігімен өтемпаздығын мұқият тексереді. Ол үшін субъектіден тиісті
бухгалтерлік есеп материалдарын алып ... ... ... ... банк ... ... мерзімді (бір жылға дейінгі уақыт) және ұзақ
несиесі қысқа мерзімді (бір жылдан артық уақыт) болып екіге бөлінеді.
Несиенің объективті қажеттілігі – бұл, ... ... ... ... ... ... ... Банк мекемелері несиелерінің есебі
Несиенің бұндай түрінің есебі қысқа және ұзақ ... беру ... ... ... ... ... «Қысқа және ұзақ мерзімді
несие беру» ережелеріне сай жүргізіледі. ... ... ... ... ... құрайтын көздердің бірі
-24-
болып саналады. Несиелер қайтарымдылық, ... және ... ... ... ... негізде беріледі.
Несие алу үшін шаруашылық субектілері банк мекемесі басшысының атына
өтініш береді. Бұл өтінішке қосымша өзіне қажетті ... ... ... жұмсалынатын мақсаты мен бағытын, өтеліну яғни қайтару мерзімін,
сонымен қатар осы несие сомасы ... ... ... үшін ... ... және тағы ... ... табыс етуі тиіс.
Банктен бірінші рет несие ... деп ... ... ... яғни шаруашылық субъектілері жоғарыда аталған құжаттармен қоса
банкке өздерінің жарғысын, және тағы ... ... ... етуі керек.
Жалпы шаруашылық субъектілеріне ... ... ... ... жауапты мамандары субъектінің өткізген құжаттарын ... ... ... ... ... және ... ... қайтару,
өтеу үшін кепілдікке салынған меншік туралы келісім шарттың орындалуына
сәйкес ... ... мен ... ... шаруашылық субъекті арасындағы несиелік
қызмет көрсету бойынша келісім – шарт бір ... ... одан да ... ... Егер ... – шарт бір ... ... уақытқа
жасалынған жағдайда несие жыл ... ... ... ... беріледі. Несиелік келісім – шарт банк мекемесі мен ... ... ... ... үшін ... ... мерзімді банк несиелері 12 айдан артық емес ... ... бір ... кем уақытқа). Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... Бірақ ұзартылған
мерзімін қоса есептегенде оның мерзімі екі жылдан аспауы керек [3].
-25-
Банк несиені ... яғни ... ... есеп ... қаражаттарының мөлшеріне (көлеміне) байланыссыз беріледі және
қолма – қолсыз тәртіппен несие алушының ... ... оның есеп ... ақша ... ... жүргізіледі. Несиелік борышты өтеу тәртібі нақты
мерзімі, әдістері ... ...... ... ... ... ... өтей алмайтын болса, басқа мекемесі алдын ала несие
алушының рұқсатынсыз кепілдік берушінің шотынан ... ... ... жайлы
талап қояды.
ә) Шетел валютасы түріндегі несиелер есебі
Еліміздің экономикалық жағдайын көтеру үшін ... ... ... дүниежүзіндегі ірі банктерден де несие алынады. Соның
ішінде есептелінетін пайызы мен ... ... ... ... ... ... болып саналатын халықаралық валюталық қордың мүше – ... ... ... болып табылады. Бұл қордың мүшелігіне кіретін
елдер кез келген уақытта халықаралық валюталық қордан ... ... ... бір соманы ұлттық валютадан шетел валютасына айырбастауына,
кедендік төлемдерді төлеу мерзімін несие есебінен ұзартуға құқығы бар.
б) ... тыс ... ... есебі
Бухгалтерлік есептің бұрынғы стандарты бойынша ... ... ... ... ... ... олардан несие
алуна құқығы болмайды. Нарықтық жолға көшу жағдайында ... көбі ... ... ... кәсіпорындар, ұйымдар, яғни өз
қалауы бойынша несие беру құқығына ие болды. ... ... ... ... есептің бас шоттар жоспарында пассивті 602 ... тыс ... ... - ... шот ... Бұл ... банктен тыс мекемелерден алынған
несиелері бойынша жүргізілетін операцияларға жазылатын ... банк ... ... ... ... ... ұқсас болып
келеді.
в) Басқадай несиелік операциялар есебі
Коммерциялық банктер іс жүзінде көбінесе несиені нақты ақшалай ... ... ... ... ... ... ... Несие алушы
шаруашылық субъектілері мұндай вексельдерді өздерін материалдық материалдық
құндылықтармен, тауарлармен жабдықтайтын, сондай-ақ ... ... есеп ... үшін ... ... вексельдің айналу
мерзімі несие беруші банкпен несие ... ... ... келісім-шартпен белгіленеді. Бұл келісім шарт ... ... ... ... алып, олардың сыртындағы тиісті тиісті
табыстама жазу ... ... ... үшін ... Жалпы табыстама жазудың
саны шектелмейді, яғни вексель ... ... ... бір ... субъектіге төлем құралы ретінде бірнеше рет берілуі мүмкін. Бұл
вексельдің пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ретінде табыс етеді. Ал осы вексель түрінде несие алған
шаруашылық субъекті ... ... ... ... ... ... ... сәйкес есептелінетін пайыз (процент) сомасын
аударады ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаев өзінің «Қазақстан
– 2030» атты халыққа жолдауында үшінші ұзақ мерзімді басымдық ... ... ... деңгейі жоғары, дамыған ... ... ... өсуді көрсетеді.
Қазақтандағы банктік қызмет аясын ... ... ... асу процесі өтпелі нарықтық кезеңдегі күрделі ... мен ... ... ... ... ... жүзеге
асырылуда. Сонымен қатар банктік қызмет аясын ... ... тек осы ... ғана ... ... қатар мемлекеттің қаржы,
валюта, ақша, несие, ... ... ... саласына қатысты
болатындығын естен шығармаған дұрыс.
Бүгінгі ... ... ... ... орай аса ... ... ... банктік қызмет саласыен реттейтін заңдарды дамыту
жатады. Ал ... ... ... ... ... ... халықаралық
деңгейге сәйкес болуы осы саланы реттеуге арналған заңдардың тиімді ... ... ... ... Елімізде банктік қызмет аясын реттеуге
арналған заң актілерінің қатарына ең ... ... ... ... көзі болып табылатын Қазақстан Республикасының
Конституциясын, «Қазақстан ... ... ... ... Заңын және т.б. заң актілерін жатқызсақ болады.
Қазіргі кездегі еліміздің банктік жүйесінің ерекшелігі – ол банктік
іске жаңа ... ... ... ... ... ... пайда болуымен, банктік қызметті реттеуге бағытталған заңнамалар
жүйесінің ілгері қарай дамуымен ... Сол ... де ... жүйе –
нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі ... ... ... ... ... ... және ... реттеу мен қадағалау жөніндегі Агенттігі ... ... ... ... ... бірқатар құқықтық актілер
шығарып отыр.
-28-
Олардың қатарына мына актілерді жатқызсақ болады: 2005 жылдың наурыз
айында қабылданған ... ... ... және ... ... ... есеп беру және ... беру тәртібіне
қойылатын талаптарды бекіті туралы» инструкция-
сын, «Банктің акцияларын мәжбүрлі түрде сатып алу және оны ... ... сату ... ережені жатқызсақ болады.
1 сәуір 2005 жылғы ... ... ... 35 ... банк қызмет етіп отыр. Елімізде шетелдік капиталдың қатысуымен
15 банк және екінші деңгейдегі ... ... ... АҚ «Қазақстан
даму Банкісі» қызмет атқарып отыр.
Осы аталған екінші деңгейдегі банктер ... 26 ... ... бар, ... ... саны 398 жетіп отыр. Нақты тоқталатын болсақ
«Қазақстан халық банкі» Акционерлік қоғамның 148 филиалы, «Банк Каспийский»
Акционерлік қоғамының 38 ... ... ... ... ... ... территориясында қызмет атқарып отыр. Сонымен
қатар ... ... ... ... ... 24 ... есеп-
кассалық бөлімшелері, ал жалпы республикамыздың территориясында 1148 есеп-
кассалық бөлімшелері орналасқан.
Әрине, осы көрсеткіш еліміздің ... ... даму ... ... салыстырғанда жоғарғы дәрежеде дамығандығын көрсетеді.
Дегенмен де бүгінгі таңда осы ... ... ... ... ... ... жатқызсақ болады.: ұлттық капиталдың
қатысуымен құрылған банктердің қызметін жоғарғы деңгейге ... ... ... ... мен ... бәсекеге төзім беретіндей қызметін
ұйымдастыру, банктік және төлемдік жүйені Еуропалық ... ... ... ... ... құру және ол ... ... және
т.б. маңызды мәселелерді атасақ болады.
Қорыта келгенде, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... орын алып ... ... болып отыр.
Банктік жүйенің тұрақтылық сипатта ... ... ... ... ... да банктік жүйені реттеуге арналған ... ... көп ... бөлу ... ... ... ... тізімі:
1. Н. Назарбаев.Қазақстан – 2030. Ел ... ... ... // «Білім», Алматы.- 1998. 54-55 бет.
2. Аралбаева А.А. Бүгінгі таңдағы банктік қызметтерді ... ... ... кейбір мәселелері // Банки Казахстана.- №11.- 2005.- ... ... ... ... Оқулық. Булатов А.С. М., Юристъ, 2000.
4. Әлемдік экономика. Оқулық. М., Қаржылар, ЮНИТИ, 1999.
5. Борисов Е.Ф. Экономикалық теория. М., ... ... ... ... ... ... Видяпин В.И., т.б. – М., 1995.
7. Козырев В.М. Қазіргі экономиканың негізі. М., ... және ... ... Қ.К. т.б. ... ... Оқу ... Алматы: Экономика, 2001
9. Лившиц А. Ақпараттық экономика жолымен. Экономикалық ғылымдар, №9, 1990.
10. ... В.А., т.б. ... ... ... Алматы., 1990.
11. Саниев М.С. Ақша, ... ... Оқу ... - ... ... және статистика институты, 2001.
12. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. ... ... ... Т. ... ... ... ... Оқулық. Алматы «Қайнар».,
1991.
14. Шеденов Ө.Қ., т.б. ... ... ... Оқулық. Ақтөбе., 2004.
15. Чепурина М.Н. Экономикалық теорияның курсы. Киров, АСА., 2001.
-30-

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі83 бет
Коммерциялық банктердің қаржылық жағдайының теориялық негіздері79 бет
Коммерциялық банктердің қаржылық қызметі18 бет
Банктің қаржылық тұрақтылығын талдаудың теориялық аспекттері29 бет
Коммерциялық банктердегі қаржылық менеджментті жетілдіру20 бет
Қаржы нарығы жүйесіндегі коммерциялық банктердің14 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
«Казкоммерцбанк» АҚ-ның қаржылық экономикалық жағдайын талдау73 бет
Іскерлік дағды қалыптастыруға арналған тілдік құрылымдар6 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь