Еңбек социологиясы

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Еңбек . адам мен қоғам өмір сүруінің табиғи алғышарты. Ой және дене еңбегі.
2. Еңбек социологиясының пәні мен қызметтері.
3. Еңбек социологиясының категориясы: еңбектің мазмұны, еңбектің сипаты, еңбек жағдайы олардың мәні.
4. Еңбек социологиясы нені зерттейді?

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Жоғары да айтылғандай, жалпысоциологиялық теориямен қатар, жекелеген әлеуметтік құбылыстарды және институттарды (қала,ауыл, жастар, мәдениет, білім беру, т.б) зерттейтін арнайы (салалық) социологиялық теориялар бар. Еңбек социологиясы да осылардың бірінен саналады.
Еңбек социологиясының зерттеу нысаны ретіндегі еңбек дегеніміз не? Бұл сұрақты қарастырмастан бұрын еңбектің қоғамдағы орны, рөлі және маңызын анықтайтын бір қатар жалпы теориялық сұрақтарға тоқталу қажет.
Адамның да, қоғамның да пайда болып, қалыптасып, дамуы тек еңбекке байланысты екені баршаға аян. “Адамды адам еткен еңбек” – деп тегін айтылмаған. Еңбек дегеніміз – қызметтің тіршілік әрекетінің басты, шешуші, түбегейлі формасы. Оның барысында адам қажетін өтеуге керекті бүкіл заттар мен игіліктердің жиынтығы жасалады.адам еңбегінің өнімі – адамды қоршайтын екінші табиғат болып табылады. Яғни, адамдардың қолымен және ақылымен жасалған тұтастай бір жасанды әлем.
Еңбектің дәстүрлі анықтамасы К.Маркстің “Капиталында” берілген тұжырымғм сай келеді, ол шынында да өз мәнін сақтап қалды, дегенмен кейбір қосымшалар да қажет. Маркс еңбекті былай деп анықтайды: “Еңбек дегеніміз-адам мен табиғат арасында іске асып отыратын процесс, оның барысында адам өзінің қоғамдық қызметі арқылы өзі мен табиғат арасындағы зат алмасуды ыңғайлап, реттеп, басқарып отырады. Табиғат затына ол өзі табиғат күші ретінде қарсы тұрады. Табиғат затын өзінің өміріне жарайтын халге келтіру үшін ол өзінің бойында бар күштерді: қол, аяқ, бас, саусақтарын іске қосады.”
1. Ұ.Е.Сыдықов, Ц.Р.Розенберг. Инженерлік еңбектің социологиясы. Алматы, 2003
2. И.Шәмшатұлы, М.Дәкенов, Д.Дәуіт, Н.Күнқожаев. Әлеуметтану: Оқу құралы – Алматы, 1999.
3. М.Тәжин, Б.Аяғанов. Социология негіздері.
4. Н.А.Аитов. Основы социологии.. Учебник для студ. техн. вузов. Введение. Гл.4. Алматы, 1997.
5. Социология: Учеб.пособия для студ.техн.вузов /Под ред.проф. К.Г. Габдуллиной.Гл.4. Алматы, 1997.
6. Социология труда: Учебник для студ.техн. и эконом. специальностей /Под ред.проф. И.И. Аитов. Гл.1,2,3,8, 11,19. М., 1998.
7. Д.Маркович. Социология труда. М., 1988.
        
        
ЖОСПАР
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Еңбек – адам мен қоғам өмір сүруінің табиғи алғышарты. Ой және ... ... ... пәні мен ... ... ... категориясы: еңбектің мазмұны, еңбектің сипаты,
еңбек жағдайы олардың мәні.
4. Еңбек социологиясы нені зерттейді?
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Жоғары да айтылғандай, жалпысоциологиялық теориямен ... ... ... және ... ... ... ... беру, т.б) зерттейтін арнайы (салалық) социологиялық теориялар бар.
Еңбек социологиясы да осылардың бірінен ... ... ... нысаны ретіндегі еңбек дегеніміз не?
Бұл сұрақты қарастырмастан бұрын ... ... ... рөлі және ... бір ... ... теориялық сұрақтарға тоқталу қажет.
Адамның да, қоғамның да пайда болып, қалыптасып, дамуы тек еңбекке
байланысты екені баршаға аян. ... адам ... ... – деп ... ... дегеніміз – қызметтің тіршілік әрекетінің басты, шешуші,
түбегейлі формасы. Оның барысында адам қажетін өтеуге ... ... ... ... ... ... ... өнімі – адамды қоршайтын
екінші табиғат болып табылады. ... ... ... және ... ... бір жасанды әлем.
Еңбектің дәстүрлі анықтамасы К.Маркстің “Капиталында” берілген
тұжырымғм сай келеді, ол шынында да өз мәнін ... ... ... кейбір
қосымшалар да қажет. Маркс еңбекті былай деп анықтайды: ... ... мен ... ... іске асып ... ... оның ... адам
өзінің қоғамдық қызметі арқылы өзі мен ... ... зат ... ... ... ... ... затына ол өзі табиғат күші
ретінде қарсы тұрады. Табиғат затын ... ... ... ... ... ол ... ... бар күштерді: қол, аяқ, бас, саусақтарын ... ... дене ... анық ... тұр. Адам мен табиғат
тікелей байланысты. Мәселен, жер жыртып ... ... ... ... әрекет етіп жүр. Ол әрекетті өзінің алдына қойған мақсатына ... ... Ал ... ... бір ... ... жатқан жұмысшы –
станокшының табиғатқа ... ... жоқ ... ... ол олай ... ... ... жатқан станок кеннен балқытылып алынған металдан жасалған, кен
болса жерден (табиғаттан) алынған. Және кез ... ... ... ... әсер ... де, мұны ... баспалдақтар арқылы іске
асырады.
“Дәрігер, мұғалім, жазушы, ғалым т.б. ой еңбегі ... ... ... –деген сұрақ туындайды. Міне, осы жерде Маркстің тұжырымы
жарамсыз. Осы және ... ... ... ... ... ... қатынас жоқ, есесіне басқа адамдармен жалпы ... ... ... ... ... ... ... көерменмен, саясат
қоғаммен т.б.).
Осылайша келтірілгшен анықтамада ой еңбегінің ... ... ... ... заманында мұндай еңбек түрінің қоғам да
аз орын алғандығында және ... ... ... мен ... арасында)
басым болғандығын да екені түсінікті. Осны ескере келе мынадай анықтамаға
тоқталғанымыз жөн “ ... ...... қажетті материалдық және
рухани құндылықтарды жасау жөніндегі адам мен табиғат адам мен ... іске ... ... және ... ... ... – оның материалдық және рухани сұранымдармен
қажеттіліктерді қанағаттандыруға деген мақсатқа бағытталуымен ғана шектеліп
қоймайды. Еңбек – ... ... ... да ... ... ... ... табылады. Оларға таным араласу, т.б. жатады.
Қанағаттандырылған қажеттілік уақыт өз кезегінде жаң ... ... ... ... ... рөлі ерекше зор, ол
бүкіл қоғам байлығын жасауда зор рөл атқарады. ...... ... ал ... – еңбек деп бекер айтылмаса керек. Еңбектің маңызды бір
қызметі оның адам ... ... ... Іс жүзінде еңбек дегеніміз –
адам болмысының ерекше әдісі. Адам ең ... ... ... ... ... ету үшін ... ... бірақ осы мақсатқа жету
барысында еңбек адамды түрлендіру мен ... ... рөл ... ... ол ... ... “өзгертеді”.
1.Еңбек – адам мен қоғам өмір сүруінің табиғи алғышарты. Ой және ... ... ... және ... ... ... ... қажетті, ол адамның еркін, назарын, бастамасын ... ... ... ... ол сондай –ақ адамгершілікке де
тәрбиелейді, бұдан оның педагогикалық маңызын ... Адам ... ... ғана ... ... ... ... да жасампаздық еңбек
атқарады, еңбек процесі мен оның ... ... ... ... ... ... ... (металл жонушы) қалай жұмыс істейтіні
көргенде әдемі жұмыс істейді...деп сүйсінеиінімізде содан.
Біз еңбектің кейбір жалпы ... бар ... атап ... ... кез ... ... ... бірлігінде және қоғамда олардың бәрі немесе
басым көпшілігі көріне ... ... ұғым ... ... ... әсер ... тұрсын, денсаулығына зиянды, тұлғаның рухани құлдилауына да ... ... ... де аз емес ... ... аян. ... бұл
еңбектің адам дамуындағы рөлін мойындауға кедергі болмауы ... ... өтеу ... ... құрастыру, тұлғаның дамуына жол
ашу сияқты басқа да бірқатар ... ... ... ... ... даму көзі және ... дамудың қозғаушы күші болып есептеледі.
Біздің қоғамның қазіргі әлеуметтік дамуының ең басты ... - ... ... ... мемлекеттердегідей өмір сүру деңгейіне қол
жеткізу екендігі белгілі. Ұзақ мерзімдік “Қазақстан - 2030” ... осы ... жету ... белгіленген. Бірақ аталған
елдердің осындай ... ... ... анықтауға тырыссақ,онда олардың
кез келгенінің дамуына үлес қосқан алуан түрлі фактолардың ... ... ... ... ... пен ... көптеген елдерінде (әсіресе
Жапонияда) қазір еңбекке табыну қалыптасты, ... ең ... ... ... келер материалдық және рухани игіліктердің көзі ... ... ... ... ... ар - ... ерлік мәселесі деп жарияланды,
бірақ бұл заты жоқ ... ... ... еді. ... ... ... жүргізу әдістерімен жоғары өнімді еңбекке, жоғары сапалы өнім
шығаруға деген қызығушылықты өшіріп отырды. Еңбек барысында шын ... ... ... - ... ... ... ұйымдастырмауға төмен
жалақыға, т.с.с. табиғи жауап еді.
Сол кездерде “жұмысшылар (жорыта) ... ... ... да, ... ... ... ... жатқандай болды ” деген белгілі
афоризмнің шығуы бекер емес. Еңбекке ... ... ... оған ... ... еді ... болады. Көп жылдар бойы ... осы ... енді енді ғана ... келе жатқандаймыз.
Еңбектің қоғамдағы орасан зор, бірінші кезекті маңызы - оның сан-
алуан ... ... ... ... ... Бұл ... дамыған еңбек барысындағы әр түрлі еңбек құралдары, құрал -
саймандар, т.б. ...... ... қоғаидық еңбек бөлінісінң
нәтижесі болып табылады. ... ... әр ... ... ... мына еңбек түрлері куә: индустриалдық, ауыл шаруашылық, ... т.б ... бала ... ... және қарадүрсіндік еңбек
өнімді және өнімсіз еңбек, ұйымдастырушылық әне ... ... ... қол ... ... автоматтандырылған еңбек,
кәсіптік және жүздеген мамандықтандырылған еңбек т.б.
Қоғаидық ... ... ... ... дене және ой ... ... ... аударамыз. Шын мәнәінде қоғамдық- тарихи процесс
ретіндек бөлінісі ... және ... ... ... ...... аса ... алғанда, барлық еңбек процесіне бұлшық ... де, ми ... ... де ... тән ... ... ... операцияларында да дене
күшімен ақыл энергиясы бірлеседі.
Еңбек процесі дене және ақыл күшінің ... іске ... бұл ... ... ... ... шығармайды. Бұл
айырмашылықтар олардың еңбек процесінің негізгі элементтері тұрғысынан алып
қарағанда айқын көрінеді: 1) еңбек заты, ... ... ... ... заты ... – еңбек құралдары әсер ететін табиғат заттары,
еңбек құралдары – еңбек затына әсер ету үшін ... ... ... ... ... ... ... алғанда дене
және ой еңбегінің арасында қандай айырмашылық бар.
Дене еңбегінің ... бұл ... ... ... ... ... зат ... бұйым, шала фабрикат (мәселен шахтер үшін өмір
қабаты, тоқыма фабрикасының жұмысшысы үшін, мақта, т.б.). Ой ... ... ... ... заттар да болуы мүмкін. Мәселен, зауыттың ... ... ... ... ... үшін ... жатқан машина
конструкциясын немесе формулалар теориялық, ойша моделдер, идеалдық заттар
(нысандар).
Дене еңбегінің құралдары – бұл ... ... сан ... ... ... міндеті қол, саусақ, аяқ секілді ежелгі дене
еңбегі мүшелерін күшейту және ... Ой ... ... ... ... рухани( теориялар, гипотезалар, кітаптар, сызбалар т.б.)
және материалдық болуы мүмкін (әр түрлі ғылыми приборлар, эксперименталдық
құрылғылар, есеп құралдары- ... ... т.б.). Олар ... интеллектуалдық “қуатын” еселеп көбейтуге арналған.
Дене еңбегінің өнімі – ... ... ... ... үшін ... заттардың кең көлемі. Бірақ, бұл заттарды
жасаған адамдар миларын жұмыс істетпеді деген сөз ... Ой ... ... ... сипатта болуы мүмкін: 1) таза рухани құндылық (кітап, сурет,
симфония т.б.) 2) материалдық өндіріспен ... біте ... ... бұл
жағдайда инженердің ой еңбегі завод жұмысшылары материяға айналдырады,
инженер оларға жұмыс бағдарламасын есептеулер ... ... ... ... ой еңбегінің дене еңбегінен айырмашылықтарын
ескерген жөн: шығармашылық сипат – ... ... дара ... ... ... ... ... еңбек үлесінің үлкен болуы т.б.
Дене еңбегі – ... ... ... одан ... ... олатын болса, ой
еңбегінде керісінше ... ... ... ... оның ... арттыра береді. Ой еңбегімен дене еңбегі арасындағы айырмашылықтарға
назар аудара отырып, адам еңбегінің әу ... ... ... бері дене ... ... ... болғанын айту қажет. Сонымен қатар қоғамдық
өндірістің ...... ... ... ... ... табиғаттың” бірде-бір материалдық заты – тек дене
еңбегінің өнімі бола алмайды. Оны ... ... ... ой ... ... ... ешбір рухани құндылық, “материяға айналмастан” өмір
сүре алмайды. Тек ой ғана ... ... ... ... жазылмаған ой
ғана материалдық “қабықсыз өмір сүреді” (оны тудырған материалдық мүше – ...... ... ... ой ... ... – оның ... мазмұндағы елеулі сапалық, сандық өзгерістердің
пайда болуы және олардың тығыз байланыстылығы. Ой ... ... ... ... формалардың арқасында болып отыр. Ал қарапайым түрлері
– қажетсіз болып немесе техникалық құралдарға ... Ой ... ... ... ... - ... ... ой
еңбегі бұрынғыға қарағанда көбінесе шығармашылық болып келеді, ол зерттеу,
іздестіру еңбегімен жақындасуда.
ҒТР – дың ой ... ... ... ... ... бірі – ... ... асып жатқан ой еңбегін технизациялау
(компьютерезациялау) болып табылады. Ол жаңа ...... ... ... ... адам ... жаңа салаларына тарау
арқылы ауқымын кеңейтуде.
Біз ой еңбегінің сипатына кеңінен ... ... ... инженерлік
еңбек, білікті ой еңбегіне жатады. Жаңа саяси-экономиалық құрылымға көшу
кезеңінде ... ... ... ұшырамасын, оның жалпы теориялық
қасиеттері, әлеуметтік міндеттерге түрлерге бөлінуі өз ... ... ... ... анықтамасы бойынша: “Еңбек социолгиясы
дегеніміз – еңбекті оның ... ... ... ... ... ... ... отырып қоғамдық құбылыс ретінде қарастыратын
арнайы социолгиялық ғылым”. Еңбек ...... ... құқықтық
және басқа қатынастармен тығыз ... ... ...
экономикалық процесс ретінде зерттейді. Ол бір ... ... ... ... ... ... етіп, оның ғылыми қорытындылары мен
тұжырымдары кеңінен қолданылатын қолданбалы зерттеу нәтижелеріне сүйенеді.
2.Еңбек ... пәні мен ... ... зерттейтін мәселелер аясы өте кең. Бұл ... өмір ... ... ... ... ... ... болуынан.
Еңбек формалары мен түрлерінің мәселелеріне: ғылыми техникалық прогрестің
еңбек мазмұнына, ... және ... ... ... ... мен қызметі, еңбектің әлеуметтік психологиялық фаторлары т.б.
жатады.
Еңбек күрделі қоғамдық құбылыс ... оның ... ... ... ... медицина секілді бір қатар
жаратылыстану және қоғамдық ... ... Олар ... ... ... жақтарын қарастырғанымен жалпы еңбек сипатын бере алмайды. Еңбек
социологиясының адам еңбегін, адамның ... ... орны ... ... ... ... кешенді пән ретіндегі алатын орны
осымен анықталады.
Еңбек социологиямында қолданылатын әдістер мен тәсілдерге келер
болсақ олар ... ... ... ғлым жасап шығарған метродологиядан
нәр алады. Сонымен қатар, еңбек ... ... ... ... ... ... ғылымының бұл саласы - оның өзімен бірге ... ... ... ... Тарихта оның құрылу, қалыптасу, даму кезеңдерін былай
жүктеуге болады: а) ғылымға дейінгі кезең (ХVIII ғ. дейін), ә) ... (XIX-XX ғ ... – ең ... бірақ мазмұнға өте бай кезең, осы
ғылымның негізін қалаушы ... ... ... д) ... ... еңбек социологиясы өз алдына ғылымның бір саласына айналды. Соңғы
кезең Америка инженері Фредерик ... ... ... ... ... ... менеджмент теориясымен байланысты. Тейлор өндірісте жасалған
ғылыми инженерлік сараптамаға ... ... ... ... ... ... ... бөлшектеу жүйесін жасап шығаруға ... ... ... және ... ... ... ... жұмыс
күшін таңдау және орналастыру проблемаларына, сондай-ақ еңбекке, тәртіпке
қалыптастырудың, жұмысшылар менмбаршылықтың қарым – ... ... ... ... ... ... назар аударды. Осы шаралардың арқасында
еңбек қарқыны мен өнімділігін айтарлықтай өсіруге қол жеткізілді. ... ... ... ... ... негізін қалаушы Генри Фордтың
(1863-1947) аты да бірге аталады. Оның ... ең ... ... мен конвейерлеу әдістері пайдаланыла бастады. Өндірістік
социологияның негізін ... бірі – ... ... ... ... ... ... және “индустриалдық қоғамның
әлеуметтік мәселелері” атты кітаптары бар. Ол еңбек ... ... ... “Адами қатынастар теориясының” авторы , бұл теория
басқару ұстанымдары мен әдістері және ... ... ... ... ... ... Бұл ... – тейлоризмге оппозиция
ретінде дамыды, оны тым машиналандырылған, “зорықтырушы” деп санады. “Адами
қатынастар теориясы” өндірістегі еңбекті гуманизациялауда ... ... ... оған ... көз ... – кез ... батыс теориясына
көзқарасы секілді оң болмады. Оны “реакциялық ... деп ... ... табына қарсы күресінің ең көп таралған формасы”
қызметін атқарады деген тұжырым жасалады.
Жалпы АҚШ – та ... ... ең ... ... ... аз ... университет кафедраларына табан тіреп, сонда білікті
социологтар дайындалды. Сонымен қатар басқа да ... ...... ... және ... да ... өзіндік социологиялық мектептер
қалыптасты.
Еңбек социологиясы – Батыс елдерінде жоғары еңбек өнімділігіне
жетуге және оның ... ... ... көп үлес ... ... ... ... – социологияның басты бөлімі болып
есептеледі. Онда бірқатар салалар бар: мамандық социологиясы, ... ... ... ... ... социологиясы.
Бұлардың қатарына, сондай – ақ ауылшаруашылығы еңбегінің, ғылыми еңбектің
және инженерлік ... ... да ... ... ... категориясы: еңбектің мазмұны, еңбектің сипаты,
еңбек жағдайы олардың мәні.
Еңбек социологиясы пайдаланатын негізгі ... ... ... ... ... ... еңбек ұйымдастыру, еңбек ынталандыру, еңбек
мативациясы – ықыластану, еңбек құрылымы және түрлері, еңбекке қанағаттану
жатады.
Енді бұларды жеке – жеке қарастырайық:
Еңбек ...... ішкі мән ... түрін, еңбек
операцияларын ұйымдастыру ретін білдіреді. Басқаша айтқанда, ол ... ... ... ... ... ... ... сондай – ақ технологиялық процесте еңбек міндеттерінің
(функцияларының) ... ... ... – категориясы еңбеккерлердің нақты жұмыс түрімен (дене
немесе ой, ауыл шаруашылығы және ... ... ... ... және ... ... ... күнделікті)
шұғылдануын білдіреді. Еңбек сипаты мен мазмұны категориялары ... ... Бұл ... ... толықтырып отырады, себебі
бір еңбектің әртүрлі жақтарын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... түрде зерттеудің бастапқы ... ... ... ұғымына аты да, мағынасы да жақын ұғым – ... ... ...... ... секілді еңбектің техникалық-
функционалдық жағын білдірмейді, ол еңбектің интеллектуалдық элементтерге
толы болуын, оның ... ... ... ... - ... ... ... тарабы болып тыбылады.
Оған өзара байланысты әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-техникалық
және ... ... ... жиынтығы кіреді. Олар ... ... ... жұмыс қабілетіне, оның еңбекке деген
ықыласына әсер етеді.
Әлеуметтік-экономиалық ... тобы ... ... ... ... Оған ... ... экономикалық,
құқықтық белгілері, сондай-ақ, жұмыс күнінің ұзақтығы, еңбекке ақы төлеу
жүйесі еңбеккерлердің жалпы ... және ... ... ... ...... ... негізінен өндіргіш
күштердің деңгейіне тәуелді, олар ... ... ... ... формаларын ақмитды.
Табиғи – жаратылыс факторларына – географиялық ... ... т.б. ... Олар бір жағынан өндірістік процесс іске асырылатын
тікелей ортаны құраса, кеңірек мағынада, бүкіл аталған ... ... ... болып табылады.
Факторлармен қатар еңбек жағдайларының құрылымын ... бар: а) ... ... ... ... діріл,
ауа ортасының күйі, әр түрлі сәулелер т.б.) ә) ... және ... ... ... ... ... ... б) әлеуметтік психологиялық олар ... ... ... ... ... ... в) эстетикалық (жұмыс орнын
безендірілуі, интерер жасау, арнайы музыканы пайдалану ... ... ... ... әсер ету ... ... ... қалыпты және жақсы деп бөлінеді. Екінші бір
жағынан – ... ... ... және ... деп ажыратылады, ал соңында –
аса қауіпті және жарақаттық қауіпі ... деп ... 90- шы ... ... 50-70% кәсіп орындар, экстремалды жағдайлар аймағында
орналасқан болатын. Ал ... ... ... алу ... 8 есе көп, ал КСРО – дағы шахтердың өмір жасы – 49, ал ... 70 жас ... ... ... 90-шы ... өндірістің құлдырауы,
техниканың ескіруінен және ... ... ... ... ... ... ... жалпы күйзеліске байлданысты өндірістік
кәсіпорындары еңбек жағдайлары нашарлап кетті. ... бір ... ... жылы ... ... социологиялық зерттеу нәтижелерін келтіруге
болады. Бұл зерттеу кезінде сұралғандардың 4,2% соңғы жылы еңбек жағдайлары
жақсарды десе, ал 15% - ға ... ... деп ... ... Осы ... жұмыс физикалық жағынан жеңілдеді деушілер – 2,6%, ауырлады ... %. Ал ... ... ... орындарының дамуы ішінара байқалғанымен,
еңбек жағдайы жақсарды деп айтуға әлі ерте.
Еңбек социологиясы нені зерттейді?
Еңбек социологиясы ... ... аясы өте ... ... өмір ... мен ... басты факторы ретінде көпқырлы
болуынан.Еңбек ... мен ... ... ... ... ... сипатына және жағдайларына әсері; ... ... мен ... ... ... ... ... қоғамдық құбылыс болғандықтан, оны физиология,
экономика, құқық, ... ... ... ... бірқатар
жаратылыстану және қоғамдық ғылымдар зерттейді. Олар еңбек етудің ... ... ... ... сипатын бере алмайды. Еңбек
социологиясының адам еңбегін, ... ... ... ... ... ... ... қарастыратын кешенді пән ретіндегі алатын орны
осымен анықталады .
Еңбек социологиясында қолданылатын әдістер мен ... ... ... ... социологиялық ғылым жасап шығарған методологиядан
нәр алады. Сонымен қатар, еңбек социологиясы ... ... да ... пайдаланады.
Социология ғылымының бұл саласы - оның өзімен бірге пайда ... ... ... оның ... ... былай
жіктеуге болады: а) ғылымға дейінгі кезең (XVIII ғ.дейін); ә)клас-сикалық
кезең (XIXғ.-ХХғ. басы) - ең ... ... ... өте бай ... ... ... ... ұстанымдар қалыптасқан дәуір; б)қазіргі заман
кезеңі,еңбек социологиясы өз ... ... бір ... ... ... заты - бұл ... ... формасы
бар өңделмеген зат немесе буйым ,шала ... ... үшін ... фабрикасының жумысшысы үшін,мақта,т.б.). Ой еңбегінің заты-
материалдық немесе материалдық емес заттар да ... ... ... ... ... істеп жатқан инженер
үшін жасалып жатқан машина конструкциясы немесе ... ... ... ... заттар(нысандар).
Дене еңбегінің қуралдары-бұл техникалық қуралдардың сан ... ... ... ... ... ежелгі дене еңбегі
мүшелерін күшейту және жөтілдіру. Ой ... ... оның ... рухани (теориялар, гипотөзалар, кітаптар, сызбалар, т. б.)және
материалдық болуы ... ... ... ... ... ... ... интелектуалдық қуатын еселеп көбейтуге арналған.
Дене еңбегінің ... ... ... ... үшін ... ... кең көлемі. Бірақ, бұл заттарды
жасаған адамдар миларын жұмыс істетпеді деген сөз емес.
Ой еңбегінің өнімі екі түрлі ... ... ... ... ... сурет, симфония, т. б.);
2)материалдық өндіріспен тікелей біте қайнасқан өнім,бұл жағдайда
инженердің ой еңбегін ... ... ... айналдырады, инженер
оларға жұмыс бағдарламасын есептеулер, сызбалар, схемалар түрінде береді.
Әлеуметтік жоспарда ой ... дене ... ... жөн ... сипат-басым көпшілігінде дара атқарылады,баға
берілуінің ерекшеліктері, еңбек жиынтығында еңбек үлесінің ... ... ... ... ... одан ... алуға болатын болса,ой
еңбегінде керісінше өнімі әрқашан иесімен қалып,оның ... ... ... Ой ... мен дене ... ... ... аудара отырып,адам еңбегінің әу баста пайда болғалы бері дене және ... ... ... айту ... ... қатар қоғамдық
өндірістің дамуы-еңбектегі интелектуалдық ... ... Өз ой ... ... ... тоқталып өттік,себебі
инженерлік еңбек ... ой ... ... ... көшу ... ... ... да бір өзгеріске ұшырамасын, оның
жалпытеориялық қасиеттері,өлеуметтік міндеттері,түрлерге белінуі өз ... ... ... ... ... ... : "Еңбек
социологиясы дегеніміз-еңбекті оның ... ... ... ... тән ... ... ... қоғамдық құбылыс
ретінде қарастыратын арнайы социологиялық ғылым". Еңбек социологиясы -
еңбекті саяси, ... және ... ... ... ... ... процесс ретінде зерттейді. Ол бір ... және ... ... ... ... ... оның ... мен тұжырымдары кеңінен қолданылатын қолданбалы зерттеу
нәтижелеріне сүйенеді.
Қорытынды
Қорыта келсек Республикада ауыр және ... ... ... ... ... басым болғандықтан (кен өндіру, металлургия, химия ... ауру мен ... алу ... өте жоғары. Оны азайту мен ... ... ... аса ... әрі ... мәселе. Әзірге
“Қазақстан Республикасындағы еңбек қатынастарындағы реформалау ... ... ... ... жағдайлары айтарлықтай түзеле қойған жоқ.
Жергілікті жұмыс күшін еңбекке ... ... және ... ... да бұл ... жауапкершілікпен қарамай отыр. Өндірісте жылына 10
мыңнан астам қайғылы оқиғалар болып, олардың нәтижесінде 300-400 ... ... ... ... жағдайларын жақсарту мәселесін бірінші
кезекте болып отыр, себебі ол еңбеккерлердің физикалық және ... ... ... оған ... ... ... ең ... әлеуметтік және дара сипаттарымен тікелей байланысты.
Еңбек жағдайлары және мазмұны мен ... ... ... ... ұйымдастыру деп – (техника, жабдық) элементтерін бірлестіру
жолын атайды. Еңбекті ... ... ... ... міндеттерінің
бөлінуін жүзеге асыратын мамандану (бөліну) және ұйымдасу (кооперация)
принциптеріне сүйенеді. Еңбекті ...... ... ... ... ... тәртібін анықтайды. Еңбекті ұйымдастырудың негізгі ...... ... және ... заманғы, соңғысында
әлеуметтік – психологиялық және адам факторы есепке алынады да, ... ... ... ... ... қолмен атқарылатын,
механикаландырылған және автоматтандарылған түрлері белгілі. Еңбек түрлері,
сондай-ақ, арнайы білімді және қазіргі құралдармен жұмыс істеу білуді ... ... қол ... мен ұзақ ... ... ... білімді,
шеберлікті қажет ететін күрделі еңбек болып бөлінеді. ... ... ... ... – ой күшін пайдаланудан басымырақ, ал күрделіде
– керісінше, көбінесе олар еңбеккер жұмысында бірлесіп ... ... ... ... ... ... ... социологиясы. Алматы,
2003
2. И.Шәмшатұлы, М.Дәкенов, Д.Дәуіт, Н.Күнқожаев. Әлеуметтану: Оқу құралы
– Алматы, 1999.
3. М.Тәжин, Б.Аяғанов. Социология негіздері.
4. Н.А.Аитов. ... ... ... для ... ... вузов.
Введение. Гл.4. Алматы, 1997.
5. Социология: Учеб.пособия для студ.техн.вузов /Под ред.проф. ... ... ... ... ... ... для студ.техн. и эконом. специальностей
/Под ред.проф. И.И. Аитов. Гл.1,2,3,8, 11,19. М., 1998.
7. Д.Маркович. Социология труда. М., 1988.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру социологиясы14 бет
БАСҚАРУ СОЦИОЛОГИЯСЫ7 бет
Вебердің социологиясы және «веберлік қайта жаңғыруы»12 бет
Дін социологиясының қалыптасуы мен дамуы19 бет
Девиантты мінез-құлық социологиясы12 бет
Жанжалдар социологиясы21 бет
ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ СОЦИОЛОГИЯСЫ13 бет
Неке және отбасы социологиясы8 бет
Отбасы социологиясы13 бет
Отбасы туралы жалпы ұғым. Отбасы социологиясы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь