Қазақстан Республикасы экономикасында инфляциялық процестерді талдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. ИНФЛЯЦИЯ ПРОЦЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Инфляцияның мәні, пайда болу себептері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ..4

1.2 Инфляцияның әлеуметттік.экономикалық салдарлары ... ... ... ... ... ... 7

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНДА ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРІН РЕТТЕУДІ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.1 Қазақстан экономикасы даму барысындағы инфляциялық процестерді сипаттау және олардың теріс салдарын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.2 Қазақстан Республикасының инфляцияға қарсы саясатының ерекшеліктерін, артықшылықтары мен кемшіліктерін талдау ... ... ... ... 16

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Инфляция ақша жүйесiнiң дағдарыстық кезеңi болып табылады, яғни ол қоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына себепшi болады. Инфляция сондай-ақ көптеген макроэкономикалық көрсеткіштермен тікелей байланыста болады, сондықтан осы инфляцияны тиімді реттеу саясатын жүргізу арқылы барлық шаруашылықтың дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік болады. Ол үшін экономиканың құбылысы ретінде инфляцияның пайда болу көздерін, оның пайда болуындағы сан алуан себептерді және шаруашылыққа тигізер салдарларын және инфляцияға қарсы саясаттың негізгі түрлері мен олардың қолдануын анықтауды қажет етеді.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiнде Қазақстан Республикасының дамуында басты мәселелердiң бiрi болып келедi. Ал инфляцияға қарсы саясатты тиімді жүргізу елдің тұрақты дамуының өзекті мәселесі болып келеді. Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы «Қазақстан Республикасы экономикасында инфляциялық процестерді талдау» деп алынды.
Курстық жұмысты орындаудағы негізгі мақсат экономикалық құбылыс ретінде жалпы инфляция теориясын талдап, соның негізінде ҚР-ғы инфляциялық процестерді талдау болып табылады.
Осы курстық жұмысты орындау барысында, елiмiздегi инфляцияның қазiргi жағдайын, туындап отырған мәселелердi және болашақтағы экономикалық даму жоспарымызға орай келесiдей мiндеттер орындалады:
Инфляцияның түрлерiн, оған әсер етушi факторларды және оның ұлттық экономикамыздағы ерекшелiктерiн ашып көрсету;
• Инфляцияның әлеуметтiк-экономикалық салдары мен одан болатын экономика және қоғам дамуындағы зардаптардың алдын алу шараларын қарастыру;
• Инфляцияның қазіргі күндегі сипатын талдау;
• Еліміздің инфляцияға қарсы саясатын және оның негiзгi бағыттарын, ұлттық экономика ерекшелiгiне байланысты артықшылықтарын ұсыну.
Курстық жұмыс екі бөлімнен тұрады: бірінші бөлімде жалпы инфляцияның экономикалық мәнін ашу, оның түрлеріне мағлұмат беру және инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарларына тоқталу болса, ал екінші бөлімде еліміздегі инфляциялық процестерді талдау, инфляцияға қарсы саясаттың экономика үшін маңыздылығын анықтау және инфляцияның қазіргі уақыттағы жоғарғы қарқынының пайда болу себептері мен статистикалық шамалар қарастырылды.
Курстық жұмысты орындау барысындағы қолданылған әдебиеттерге шолу жасасақ: С.Б.Мақыш, О.И.Лаврушина, Ғ.С.Сейітқасымов және Баян Көшеновалардың ғылыми еңбектері, А.Г.Сайденов, А.К.Досниязова, О.С.Қисанова және т.б. авторлардың еңбектері жазылған экономикалық журналдар және статисталық мәліметтері пайдаланылды.
1. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001.- 466 б.
2. С.Б.Мақыш/Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет,2004.– 248 бет.
3. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
4. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
5. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
6.Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
7. Кинасова О «Перегрев экономики и регулирование инфляционного процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
8.Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №1, - 2004 г.
9. Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 2-4 стр.
10.Бердибек Сапарбаев «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане и перспективы дальнейшего развития экономики страны» // РЦБК, №4, - 2007 г. 23-24 стр.
11. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 2-4с с
12.Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 56 стр.
13.Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
14.Вестник Национального банка РК , 2007 ж. №1,2.
15«Текущее состояние банковского сектора на 1 июля 2007 года» // Банки Казахстана, №8, 2007 г.
16.Статистический ежегодник. Алматы. – 2006г.- 44 с.
17.«Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2007г. №9. 89стр
18.Национальный Банк Республики Казахстан Пресс-релиз №33 от 7 сентября 2007 года.
19.«Перспективы перехода Казахстана на инфляционное таргетирование» // Сембиева Л.М., Банки Казахстана, №9, 2007 г.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
...........................................3
1. ИНФЛЯЦИЯ ... ... ... ... ... пайда болу себептері мен түрлері
..........................4
2. Инфляцияның әлеуметттік-экономикалық ... ... ... ... ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРІН РЕТТЕУДІ
ТАЛДАУ
...................................................................13
2.1 Қазақстан экономикасы даму ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының инфляцияға қарсы саясатының
ерекшеліктерін, ... мен ... ... ... ... ақша ... ... кезеңi болып табылады, яғни ол
қоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына себепшi болады. Инфляция сондай-
ақ көптеген макроэкономикалық ... ... ... ... осы ... ... реттеу саясатын жүргізу арқылы барлық
шаруашылықтың дамуын қамтамасыз ... ... ... Ол ... ... ... инфляцияның пайда болу көздерін, оның пайда
болуындағы сан алуан себептерді және ... ... ... ... ... саясаттың негізгі түрлері мен олардың қолдануын анықтауды
қажет етеді.
Инфляция ... ... ... ... ... ... ... бiрi болып келедi. Ал инфляцияға қарсы ... ... ... тұрақты дамуының өзекті мәселесі болып келеді.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы ... ... ... процестерді талдау» деп алынды.
Курстық жұмысты орындаудағы негізгі мақсат экономикалық құбылыс
ретінде жалпы инфляция теориясын ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы курстық жұмысты орындау барысында, елiмiздегi ... ... ... ... ... және болашақтағы экономикалық даму
жоспарымызға орай келесiдей мiндеттер орындалады:
Инфляцияның түрлерiн, оған әсер етушi факторларды және
оның ... ... ... ашып ... ... әлеуметтiк-экономикалық салдары мен одан болатын экономика
және қоғам дамуындағы зардаптардың алдын алу шараларын қарастыру;
• Инфляцияның қазіргі ... ... ... ... ... қарсы саясатын және оның негiзгi бағыттарын,
ұлттық экономика ерекшелiгiне байланысты ... ... ... екі бөлімнен тұрады: бірінші бөлімде жалпы инфляцияның
экономикалық мәнін ашу, оның ... ... беру және ... ... ... ... ал екінші бөлімде
еліміздегі инфляциялық ... ... ... ... ... үшін маңыздылығын анықтау және инфляцияның қазіргі уақыттағы
жоғарғы ... ... болу ... мен ... ... ... орындау барысындағы қолданылған әдебиеттерге шолу
жасасақ: ... ... ... және Баян
Көшеновалардың ... ... ... ... ... т.б. ... еңбектері жазылған экономикалық журналдар және
статисталық мәліметтері пайдаланылды.
1. ИНФЛЯЦИЯ ПРОЦЕСІНІҢ ... ... ... ... ... болу ... мен түрлері
Инфляцияның дәстүрлi ең көп тараған жалпы ...... ... салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша
массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және соның нәтижесi ... ... мен ... ... бағаның өсуi; ақшаның сатып алуға
жарамдылығының төмендеп кетуi. Инфляция кезiнде қоғамдық өндiрiс ... және ... ... ... ... және ... ақша айналысының заңы бұзылғандығының нәтижесі болып табылады.
Инфляция терминi (латынның. inflatio сөзiнен шыққан, аудармасы ... ... ақша ... ... XIX ... орта ... пайда
болды және АҚШ-тың Азамат соғысы жылдары ... ... ... байланысты болды. Экономикалық әдебиеттерде инфляия ұғымы
бiрiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн кеңiнен таралды, ал ... ... ... ол 20-шы ... ... бастады. Инфляция бұл
бағаның ... ... ... және ... және ... ... туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ ... алу ... ... ... заңы – құн ... ... аясыдағы көрiнiсi. Ол ... ... ... ... ... қоғамдық формацияларға тән. ... саны К. ... ... ақша ... ... ... ... қызмет ету үшiн қажеттi ақша мөлшерi екi ... ... ... ... тиiс ... бағасының қосындысына, екiншiден ақша
айналысының жылдамдығына байланысты ... Ақша ... заңы ... ... /1, 227 б/
M = P * Y / V
Инфляция - өз кезегiнде ақша ... және ақша ... ... ... ... құнсыздануына мына факторлар
негізгі себепшi болады:
• Айналысқа артық ақшаның ... ... ... ... ... және ... тұрақтылыққа сенiмнiң жоғалуы.
Инфляцияның көрiну нысандары келесiдей: /2, 239 ... ... ақша ... ... ақша ... қатысты бағамының
төмендеуi;
2. тауарлар мен қызметтерге бағаның өсуi, оның үстiне бiрқалыпты емес
өсуi, мұның өзi ақшаның құнсыздануына, оның ... алу ... алып ... ... ақша ... ... ... бағасының көтерiлуi.
Ұзақ уақыт бойы ифляцияны монетарлық құбылыс деп санап отырып, ол
ақшаның ... мен ... ... өсуi ... ... Әлi де ... ... авторлар инфляцияны экономикада бағаның
жалпы деңгейiнiң артуы ... ... ... ... ... өсуiнде көрiнгенмен оны тек таза ақша феноменiне жатқыза ... Бұл ... ... түрлi сфераларындағы ұдайы өндiрiстiң
сәйкессiздiгiнен туатын ... ... ... ... ... ... ... елдерiндегi экономиканың қазiргi
дамуының ең өткiр мәселелерiнiң бiрi болып есептеледi.
Инфляцияны ... ... ... жiктеуге болады:
1) Инфляциялық процестiң сипатына қарай:
- ашық инфляция, яғни ... ... да ... ... ... өсуi байқалады;
- жабық инфляция, яғни тауар тапшылығы жағдайында бағаға мемлекет қатаң
бақылау жасап отырады;
- инфляциялық шок, яғни бiр ... ... баға өсiп ... 14 ... Бағаның өсу қарқынына байланысты:
• баяу инфляция – баға баяу ... ... ... 10%-ға ... ... ... – баға тез ... жылына 20-дан 200%-ға дейiн өседi,
мұндай баға қарқыны ауыр экономикалық және әлеуметтiк зардаптарға
шалдықтырады;
... ... – баға ... ... ... ... және одан жоғары
қарқынмен өседi. Инфляцияның бұл түрi ақша жүйсiнiң құлдырауына ... ... ... ақша ... ... ... ... Таралу орнына қарай:
• локальдық инфляция, яғни баға бiр ғана елдiң шекарасында өседi;
дүниежүзiлiк инфляция, яғни кейбiр елдер топтарын немесе ... ... ... ... қамтиды. Инфляция балансталған, тепе-
тендіктің болуы мүмкін, яғни бағаның өсуі баяу және ол барлық ... ... ... өседі. Мұндай жағдайда бағаның жылдық ... ... ... көбейеді, бұл бағалардың тұрақтануы ... ... ... ... ... ... ... инфляциядан ажырата білу
керек. Күткен инфляцияның ... ... ... үкімет оны
“жоспарлайды”, мысал ... ... ... ... 1991 жылы
бағаны ырықтандыру алдында жасаған ... ... ... келтіруге болады. . /4, 177 б/
Кенеттен болатын инфляция бағаның күтпеген ... ... ол ақша ... ... салу ... теріс әсер етеді. Егер
экономикалық инфляция күтілген болса, халық өз табысының ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету шығындарын
шамадан тыс көбейтеді, сөйтіп экономикаға қиындық келтіреді. ... ... ... ... ... жайы ... Бағаның
тұтқиылдан шарықтауы инфляцияны күтуді одан әрі арандатып, бағаның өсуін
өршітеді. Егер бағаның ... өсуі ... күту ” ... орын алса, онда халықтың бағаның өсуіне көзқарасы өзгеше
болады. Бағаның күрт өсуі ... ... ... ол ... ... ... ... сатып алу қабілеті бар сұраныс ретінде ... ... ... ... ... ... Сұраныстың көлемі азайған
шақта бағаның өзіне оны төмендету мақсатында қысым жасалады. Экономика тағы
да өзінің тепе-тендік жағдайына келеді. Біз ... ... ... оңды ... ... Мұны Пигу ... деп атайды. /5, 163б/
Жоғарыдағы инфляция факторларының ерекшелiгiне байланысты ... ... ... ... және ... ( ұсыныс) инфляциясы. Сұраныс пен ұсыныс
арақатынасының бұзылуы сұраныстан ... ... ... ... ... ... (әскери, әлеуметтiк шығындар), толық
жұмыспен қамтылған кездегi өндiрiс құрал-жабдықтарына ... ... ... ... жұмыс iстеуi, кәсiподақтар ... ... ... алу ... ... (жалақының өсуi)
т.б. Осының салдарынан айналымға тауар көлемiнен артық ақша түсiп, бағалар
өседi. Мұндай ... ... ... ... толық болғанымен
өндiрушiлер ұлғайған сұранысқа тауар ұсынысымен жауап бере ... ... ... ... ... қаржыларының көбеюi шектелген ... тап ... ... ... ... ... ... инфляциясы келесiдей факторлардың әсерiнен туындайды:
• әскери шығыстардың өсуi, яғни әскери техникалардың азаматтық салаларда
пайдалану қажеттiгiнен, нәтижесiнде ақша баламасы айналыс үшiн ... ... ... ... ... және iшкi қарыздардың өсуi, яғни
мемлекеттiң қысқа және орта мерзiмдi мiндеттемелерiн шығару ... ... ... ... ... iшкi ... ... ауыр өнеркәсiп саласына өте көп мөлшерде инвестиция жұмсау;
импортталған инфляция, яғни ... ... ... алу ... ( ... ) инфляциясы – бұл баға белгiлеу процесiне әсер ететiн
мынадай факторлардың болуымен ... ... ... ... ... және өндiрiстiң құлдырауы;
• көрсетiлетiн қызметтiн маңызының артуы;
• бiр өнiм бiрлiгiне жұмсалатын шығынның өсуiнiң жеделдетiлуi, әсiресе
жалақының өсуi;
... ... /6, 323 ... ... ... ...... бағаларының индексi
(ТБИ) көмегiмен анықталады.
Тұтыну бағаларының индексi (ТБИ) тауарлар мен қызметтердiң ... ... ... ... ... Оны ... ... формула
қолданылады: ТБИ = Ағымдағы жылдағы ... ... ... ... ... ... қоржынының бағасы, одан шыққан санды ... ... ... индексі өзгермейтін тауар жиынтығын есептейтін
индекс ... ... ал ... ... ... «Пааше индексі»
көрсетеді. Ласпейрес индексі – PL.
PL = Σ Pti * Q0i / Σ P0i * ... Pti және Q0i - і ... ... ( 0 – ... ал t – ... жыл), Q0i – 0 базистік жылдағы і игіліктің көлемі.
Пааше индексі - Pp
Pp = Σ Pti*Qti / Σ P0i*Qti : Qti - (t – ... ... өнім ... ... – Pf ... ... екі ... түбір астынан алып шыққандағыға тен.
Бұл индекстер өмір құнын өлшеу үшін арналған, яғни белгілі бір
өмір ... ... тұру үшін ... ... Әр ... ... бағасы әр
түрлі өлшемге өзгергенде Ласпейрес индексі өмір құнының өсуін ... ... ... ... ... ... белгілі бір тауар
жиынын есептеу үшін қолданылады, мұнда қымбат тұратын тауарларды арзан
тұратын тауарлармен ... ... ... Керісінше, Пааше
индексінде тауардың бір-бірін алмастыру есепке алынады. Бірақ ... ... ... ... ... ... әлеуметттік-экономикалық салдарлары
Бүгiндегi инфляция бағаның өсуi нәтижесiндегi ақшаның сатып алу
қабiлетiнiң құлдырауымен ғана ... ... ... елдiң экономикалық
дамуының жалпы қолайсыз ахуалымен де ... ... ... ... ... әр түрлi факторлар тудырған өндiрiс процесiнiң қарама-
қайшылықтары себепшi болады. Инфляцияның әуел бастағы ...... ... ... ... мен ... ... мен ұсыным,
мемлекеттiң кiрiстерi мен шығыстары, айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... екенi белгiлi.
Инфляция – бұл кез келген экономикалық даму үлгiсiне тән ... ... ... айналыс және өндiрiс саласында орын алады.
Қазiргi кездегi экономикалық қатынастардың күрделенген кезiндегi
инфляция келесiдей факторларға ... /7, 276 ... ... ... бюджет тапшылығын жабуға
пайдаланылған, шексiз көп ақшаның эмиссиялануы есебiнен ... ... ақша ... толып кетуi; халық шаруашылығының артық несиеге толуы.
Ақшалай емес факторларға: ... ... ... ... ... мемлекеттiң экономикалық саясатына,
оның iшiнде, салық саясаты, баға саясаты, сыртқы экономикалық ... ... ... iшкi және ... ... ... бiлу қажет. Iшкi
факторлардың арасында ... ... және ... факторларды
бөлуге болады. Ақшаға жатпайтындары – бұл шаруашылық ... ... ... ... өндiрiстiң монополизациялануы,
инвестициялардың ... ... ... ... және ... Ақшалай факторларға мемлекеттiк қаржының
дағдырысы бюджет тапшылығы, ... ... өсуi, ақша ... кредит жүйесiнiң кеңеюi, ақша айналысы жылдамдығының артуы
нәтижесiнде ... ... өсуi және ... ... ... құрылымдық дағдарыстар (шикiзат, энергетика, валюта
дағдарыстары), басқа елдерге инфляцияны экспортқа шығаруға ... ... ... ... ... ... ... шығару
инфляцияның сыртқы факторлары болып табылады. /8, 151 б/
Инфляция жағдайында қағаз ақшалар ... құн ... ... ... мен ... тауарларға;
• шетел валютасына.
Бiрiншi жағдайда қағаз ақшамен берiлетiн алтынның ... ... ... ... ... ... өседi. Үшiншi жағдайда шетел
валютасына ... ... ... ... ... ... ... салдарлары әр алуан және
өзара қайшылықта болады. Өз кезегінде бұл экономикалық салдарлар мынадай
жағдайларға әкеп ... /1, 278 б /
1. ... ... ... пен ... қоғамның әр түрлi топтарымен,
экономикалық және әлеуметтiк институттар ... ... ... солай және
болжамсыз қайта бөлiнуiне мәжбүр етедi. Қаражаттар жеке сектордан ... ... ... ... ... ... ... табылатын мемлект
бюджетiнiң тапшылығы, инфляциялық салықпен өтеледi. Осыны нақты ... ... ... ... Ол ... ... ... өйткенi инфляция кезiнде ақша капиталы құнсызданады. Инфляциялық
салық нақты ақша қалдығы құнының төмендегенiн көрсетедi.
Табысты ... ... ... ... келесi жолы, ол – ... ... ... ... ... пайда болады. Қосымша
басылып шыққан банкноттар номиналдарының сомасы мен оларды ... ... ... ... ... деп ... Ол ... басып
шығарған ақша үшiн алатын нақты ... ... тең ... ... бар (зейнеткерлер, ... ... ... ... ... ... нақты табыстарының
төмендеуiнен ... ... ... ... ... топтар
табыстарды индексациялау жүйесi оларға ... ... ... қалуға
мүмкiндiк бергенше инфляциядан қорғана алады. Ал нарықта жұмыс берушiлер
және монополистер инфляция ... ... бiр ... кеңеледi.
Экономикада нақты ... ... ... ... өнер ... асыл ... ... қорғанысы
мықтырақ болады, өйткенi осы тауарлар бағасының өсуi ... ... ... ... ... ... ... өзгермеген тұрақты болса, күтпеген инфляцияның
нәтижесiнде несиелеушi тұлғалар ұтылысқа ... ал бұл өз ... мен ... несиелеушiлердiң ынтасын төмендетiп, жалпы
өндiрiс ... ... ... ... ... ... ... Шығындарын азайтуды көздеп, ... ... ... Ал пайыздық қойылымның өсуi өндiрiске салынатын iшкi ... ... ... ... алып ... Бұл жағдай өз
кезегiнде мемлекеттiң ЖҰӨ көлемiн азайтады және оның ... ... әрi ... ... ... жоғарғы деңгейi және баға құрылымының күрт ... мен үй ... ... ... түседi.
Нәтижесiнде бизнес жүргiзуде болжамсыздық пен қатер-қауiп өсе түседi.
Осының ... ... ... ... мен ... өсе ... ... қысқа мерзiмдiк сипат ала ... ... ... ... құрылыстың, маңызды өнеркәсiп салаларының үлес ... және ... ... үлес ... өсе ... бұл ... ... тұрмысын , әл-ауқатын және ... ... ... ... ... ... ... шамамен жоғары
қарқындылығы ұлттық ... ... ... ... ... импорт өседi, экспорт төмендейдi, жұмыссыздық көбейедi және
тауар өндiрушiлер банкротқа ... ... . /1, 282 ... ... ... ... ... нәтижесі болып
табылатын әрекет орын алады, яғни инфляицяның жоғарғы деңгейінде ақшаның
құнсыздануына ... жеке ... мен ... тұлғалар өздерінің
төлемдерін, мемлекеттік бюджетке түсетін салықтарын төлей ... ... ... ... Осы ... ... бюджет тапшылығы
және жалпы қаржы жүйесінің тұрақсыздығы орын алады.
4. Қоғамның саяси тұратылығы ... ... ... өседi.
Яғни, елде ұрлық-қарлық, тонаушылық, адамдарға сенiмсiздiк және ... ... ... орын ... ... ... ... валютасына сұраныс өседi. Осыдан барып
ұлттық капиталдың шетелге кетуi өседi, валюта ... ... ... ... қосылып бағаның одан әрi өсуiн жылдамдатады.
6. Ақша формасында жасалған жинақтың нақты құны ... ... ... ... ... нәтижесiнде осы тауарлардың бағасы, бағаның
жалпы дәрежесiнiң өзгеруiнен шапшаң өсiп отырады. Инфляцияның жылдам жүруi
экномикадағы сұраныстың ... дем ... ... ... ... ... мен үй ... инфляцияға төтеп беру мақсатында нақты
активтердi сатып алу үшiн қосымша ... ... ... ... ... ... жағдайда қызмет ететiн
экономикадағы орташа ... ... ... ... ... төмендетiп,
халықтың көбiрек және ... да ... ... ... ... етедi.
Нәтижесiнде жылжымалы инфляция бiр мезгiлде экономикалық өсудiң төлемi және
оның стимулы болып та табылады. Дефляция, керiсiнше, жұмыспен ... ... ... ... ... Мемлекеттiк бюджеттiң құрылымы өзгередi және оның нақты табыстары
төмендейдi. Мемлекеттiң экспансионистiк фискалдық және монетарлық ... ... ... ... ... және ... өседi.
9. Стагфляция жағдайында ... ... ... үлкен
жұмыссыздықпен ұштасады. Елеулi инфлиция жұмыспен қамтуды өсiруге мүмкiндiк
бермейдi. Бiрақ, ... бiр ... ... ... және ... жақтан, арасында тiкелей өзара байланыс болмайды.
10. Әр түрлi тауарлардың салыстырмалы ... және ... ... ... емес ... ... отырады. Ұзақ мерзiмдi уақыт
интервалында “инфляцияның шапшаңдауы” ... ... ... ... өсуi, өндiрiстiң нақты көлемiн, оның өзiнiң табиғи
дәрежесiнен жоғары ұстап отыруға көмек ... /1, ... өз ... ... ... ... ... әср етедi.
1958 жылы ағылшын экономисi А.Филлипс оның ықпалын ... ... ... ... ... Ол жұмыссыздықтың нормасы мен жалақының
арасында тәуелдiлiк бар екенiне назар аударған. Оның қорытындысы ... ... ... (6-7%) ... ... ... және
оның өсiмi нөлге тең болады.
Бұлардың ішіндегі жиынтық ... ... м ... ... көрсеткендей, Филлипстің қисық сызығы ... ... ... ... ең ... ... ... болады
қолдануға келеді. Өйткені ұзақ мерзімді жоспарда ( 5-10 жыл) жұмыссыздықтың
жоғары болуына қарамастан инфляция үдей береді, ... ... ... инфляция арқылы жұмыссыздықтың төмен деңгейін тұрақтандыру үшін
еңбекшілерді “жалған күту” дегенге сендіре алса діттеген ... ... ... ... ... жалақы ставкасының өсуін байқап,
еңбек ұсынысын көбейтеді. Мұнда Филлипстің концепциясы ... ... ... ... ... алаөының өсуі) жұмыссыздықты азайтуы
мүмкін. Бірақ, бір кезде халық номиналды жалақының жоғары ставкасының ... ... ... инфляция тұсында нақты жалақының жоғарылауы оның
номиналды дәрежесінің өсуімен ... ... оған ... ... ... ... ақшаларына қызмет пен тауар сатып алуды бірте-бірте азайтса,
үміттің үзілгені, онда ... де ... ... ... ... ... осы табиғи дәрежеден төмен болса, онда жалақының
өсiмi ... және ... ... ... мен ... өсуiнiң өзара
қатал байланысы бар тезис пайдаланылып, осы ... ... ... өсу ... өзара байланысы болып қайта өзгертiлдi. ... ... ... ... көре ... P
W2
W1
U1 U2 U
Сурет-1 – Филипс қисық сызығы
Мұндағы,W – номиналдық жалақының өсу ...... ... – жұмыссыздық дәрежесi, %; /6, 323 б/
Суреттен көрiп отырғанымыздай филипс ... ... ... пен
инфляцияның арасында тұрақты және болжауға болатын керiсiнше байланыс бар
екенiн көрсетедi. Осыны кейнсшiлердiң ... тек ... ... ... ... болуы мүмкiн және керiсiнше деген де дәлелдейдi.
Экономикада практика жүзiнде ... ... ... ... ... мен ... ... керiсiнше байланыс неше түрлi
сипатта дәлелденуде. ... бұл ... ... рыногының бейiмдiлiгiмен
дәлелденедi. Еңбек нарығы жұмыспен қамтудың құрылымы, квалификациялары,
ораласқан орны т.б. бойынша сегменттелген ... бар, ... ... ... ... Осы жағдай мынаған әкеледi: еңбек ... ... ... ... ... ... қамтуға жылжығанда,
жұмыссыздық практика жүзiнде сақталады, ал сонымен қатар, еңбек ... ... ... сұраныс сақталады. Бұларда
шығындардың көбеюiне және бағаның өсуiне ... ... өсуi ... Осы ... макроэкономикалық нәтижесi – инфляцияның қарқынының
өсуiмен сипатталады. ... ... ... ... ... ... ... мерзімді экономикалық жағдайларда қамтудың ең
жоғары деңгейiне жетуге болады ... ... ... ұзақ ... ( 5-10 жыл) ... ... ... қарамастан инфляция үдей
береді, мұның бірталай себептері бар..
Филипс қисық сызығының басқа да дәлелi ... ... ... ... өсу ... баға мен ... өсуiн талап ету
жеңiл түседi. Жоғары дәрежедегi ... ... ... ... жалақыға келiсуге мәжбүр етедi. Бұл инфляцияның “жалақы-баға”
шеңберiн бұзады. Бұдан ... ... ... ... ... көтеруiне кедергi келтiредi. Керiсiнше жағдайда, жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... өсе
түседi. Осының нәтижесiнде жалақы өседi және оның өсуi ... ... ... ... ... ... ... сызығына көзқарастың екi бағыты
қалыптасқан. Бiрiншi баығтта бұл сызық экономикалық заң деп ... ... ... мен жоғары жұмыссыздық бiр мерзiмде болмайды дегендi айтады.
Мемлекеттiң реттеуiнiң құралдарының әр түрлi ... ... ... әр қилы ... сай ... ... мен ... қандайына болмасын жетуге болады. Сөйтiп, қисық сызықтың бойымен
жоғары және төмен жылжуға ... ... ... инфляция мен жұмыссыздықтың
өзара байланыстарының тұрақтылығын және үзiлмейтiндiгiн жоққа шығарады.
Мұндай өзара тәуелділікке 60-шы жылдары американ ... М. ... ... ... Ол ... ... ... сұранысты
инфляциялық шаралармен “толтыру” тиімсіз деп көрсетті. Халық өзінің “жалған
күтуін ” сезіп, номеналды ставканы жоғарылату жалақыны ... алу ... ... ... түсінгенде ғана инфляцияның өсуі еңбіктік
ұсынудың өсуімен жүрмей оның азаюы, яғни жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... талдау үшін тек қарқыны төмен,
баяу инфляцияға ғана ... ... ... де ... бар.
Күтпегенэкономикалық күйзелісте инфляцияның қарқыны кенеттен өседі және ол
жұмыссыздықтың көбеюімен ... ... ... ... Филлипстің
қисық сызығы көрсететін статистикалық қатынас, ұзақ уақытқа ... ... бола ... ... ... ... ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ
МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ
2.1 Қазақстан экономикасы даму барысындағы инфляциялық
процестерді сипаттау және олардың теріс салдарын талдау
Қазақстан ... ... оның ... ... ... яғни 1991 ... басталады. Өзіміз білетіндей Қазақстан
Кеңестік экономикадан ... ... өту ... ... ... экономиканың құлдырауы, қаржы ... ... ... ... негізінде инфляциялық процестің қарқынды орын алуына жол
ашты.
Әлемдiк тәжiрибеде ... ... деп екi жыл ... ... ... ... ... Ал Қазақстанда 1992-1994 жылдары
гиперинфляция болды. /7, 44 б/
Елiмiзде инфляциялық дағдарыстың орны ... деп те ... ... 1990 ... ... ... құлдырауы, бұрынғы орталықтанған
экономиканың ақшаны құнсыздануға жiбермей ұстап ... ... ... ... ... бет ... ... саласы дереу дағдарысқа
ұшырады. Осының салдарынан Қазақстанда 1992-1994 жылдары ... ... ... 2000%-дан асып кеттi. Өндiрiс пен инфлияцияның
дағдарысқа ұшырауы әлеуметтiк саланың күрт құлдырауына алып келдi. Халықтың
ақшалай ... кеми ... ... ақы ... ... ... алды, елдiң өнеркәсiбiне инвестиция құйылуы кемiдi, жалпы елде
кедейлiктiң ... өсе ... қана ... 1995 жылдан бастап экономикада жүргiзiлген
реформалардың ... және ... ... ... түрi ... ... ... байқалды, ал оның төмендеуi өзiмен бiрге
елдiң өндiрiсiне инвестицияның ... ... ... жағдайлардың
жақсаруына, экономикалық активтi халықтың санының өсуiне, кәсiпкерлiктiң
дамуына, ... ... ... ... дамуына және экономикалық өсудiң
белең алуына әкелдi.
Осылайша 1995 жылы жылдық инфляция деңгейi 60,3%, 1996 жылы – ... жылы – 11,2%, 1998 жылы – 1,9%, 2001 жылы 6,4%, 2002 жылы 6,6%, ... ... деңгейi жоспарланған 4-6%-дан ауытқымай жалпы 5,8%-ды құрады,
ал өткен 2004 жылы инфляция деңгейi 6,7%-ды ... ... ... ... ... осы деңгейiнде, яғни 4-6% деңгейiнде ... ... ... инфляция қарқынын жоспарлап отырғаны жалпы ... және ... оң ... бере ... деп ... ел экономикасында инфляия қарқыны төмен және ... ... ... ... ... ... ... себеп болып табылады. /8, 24
б/
Соңғы инфляция қарқыны тұрақтанып, экономиканың ... ... және ... ... ... ... ... сай толық қанды
қызмет етуі экономикада қызмет етіп ... ... ... мен ... сеніміне ие болды. Осының нәтижесінде бүгінде ... ... ... компаниялары, қор биржалары ... ... ... ... ... ... ... 1998 жылы
теңгенi еркiн қалқымалы рынокқа жiбердiк. Әрине бұл ... ... ... ... төмендеген кездер едi. Сондай-ақ айналыста iрi
ақшалар қажеттiгi туындауына ... ... ... ... 5000 және
10000 теңгелiк ақшалар да шыға бастады. Бұған ... есеп ... ... ... ... және ... табысының
өскендiгiнен болып отыр. Бүгiнгi таңда елiмiздегi инфляция деңгейi биылғы
2005 ... ... ... банктің 2003-2006 жылдар аралығына белгілеген
мөлшері (5-7%) деңгейінде болып ... Яғни 2003 және 2004 ... ... ... ... бұл да ... ... ұлттық валютамыздың күннен-күнге
нығайған белгiсi деп айтсақ болады.
Алайда 2005 жылы ... ... ... 5-7% ... асып
кетті. Оның жалпы шамасы 8% мөлшерінде белгіленіп ... Ал 2006 ... ... 6-7% ... болады деп жоспарланса, ал инфляцияның
нақты деңгейі 8,5% болды. Бұл инфляциялық шағын толқудың басты ... ... ... ... отыр: /9, 3 б/
Біріншіден, елімізде халықтың табысының жаппай өсуі, бұл өз ... ... ... ... шикізаттық ресурстарға бағаның өсуі,
әсіресе мұнай бағасының рекордтық 80 ... ... ... ... ... де ... ... айда мұнай өнімдеріне, әсіресе жанар-жағармайға
бағаның күрт жоғарлауы, экономиканың басқа да ... ... алып ... 2007 ... ... ... инфляцияның жоғарғы
қарқынының орын алуы негізінен астық ... ... ... орын алған
тағам өнімдерінің күрт қымбаттауы, энергия мен ... ... ... ... /10, 24 бет ... Республикасының Статистика Агенттігінің мәліметтері бойынша
2007 жылы қаңтар-тамыз инфляция деңгейі 6,3% болды, ал өткен 2006 жылы ... ... бұл шама 5,3% ... Әсіресе инфляция деңгейі осы кезде
тағам өнімдерінің бағасының өсіп кетуі негізінде көрініс ... ... ... ... айларында 7,6% ( 2006 жылы 4,6%), осы аралықта
ет және ет өнімдері 12,6%, нан өнімдеріне деген бағаның өсуі 8,8% ... 2 ... осы ... ... мәліметтері бойынша 2007 ... ... ... ... 9,4% шамасында болады деп зерттелуде. Ал
еліміздегі тәуелсіз зерттеу агенттіктерінің мәліметтері бойынша 2007 ... ... аз ... 15% ... ... деп ... ... суреттен еліміздегі 2007 жыл мен 2006 жылдардың қаңтар-
тамыз айларындағы экономиканың ... ... ... ... ... айырмашылығын көре аламыз.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 2 ...... ... ... ... аралығындағы инфляция
деңгейі
Жалпы еліміздегі 1997 жылдан бергі инфляцияның жылдық көрсеткіштерін ... көре ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... аралығындағы инфляцияның деңгейi
Көріп отырғанымыздай 2001-2004 жылдар аралығында инфляция деңгейі
елімізде тұрақты болып отырған, ал 2005 ... ... ... ... өсіп келе ... Ал ... ... деректері бойынша
инфляцияның 2деңгейі 2007 жылы 9-10% емес, 15% шамасында болады ... Егер ... ... бұндай жоғары болуы ұлттық экономикаға
өзінің айтарлықтай зиянын тигізеді. Яғни, елде ... ... мен ... ... ... Осы ... ... 15%
шамасында жоғарыдағы инфляция талдау графигі келесідей өзгереді.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... ... (2007 жыл ... тәуелсіз сарапшылар деректері негізінде)
Сонымен Қазақстанның ұлттық валютасы теңге соңғы жылдары ... ... ғана ... ... еркiн алмастырылатын валюталарға шексiз
айырбасталады және бүгiнгi ... ... ... ... ... ... нығаюда көрiнiп отыр. Әрине бұл жетiстiктер елiмiздiң
қаржы және ақша реформаларын ... ... ТМД ... ... ... ... ең қолайлы реформаланғанын көрсетiп отыр.
2.2 ҚР-ның инфляцияға қарсы саясатының ерекшеліктері, артықшылықтары мен
кемшіліктері
Өз кезегiнде өспелi инфляция ... ... ... жасауы
төмендегенiн көрсетедi. Неғұрлым экономикада инфляция ... ... ... ... ... ... ... ынтасы төмендейдi. Ал инвестициялық активтердiң төмендеуi ... ... ... ... ... мемлекет және
елдiң қаржы секторы инфляция қарсы саясаттар жүргiзiп отырады.
Инфляцияға қарсы саясат – ... ... ... ... реттеу жөніндегі шаралар кешені. Мұндай саясаттың екі ... ... ... ... және ... ... ... – мемлекеттің шығындарын ... ... ... ... ... салық ауыртпалығын күшейту, ақша массасын
шектеу жолымен ... және ... ... ... ақша сұранымын
реттеуді қарастырады. Бірақ бұл саясат экономиканың өсуін тежейді. ... ... ... – бағаға және жалақыға оларды толықтай матау немесе
олардың өсу шегін белгілеу жолымен паралелді бақылау ... ... ... ... асыру әлеуметтік қайшылықтарды тудыруы мүмкін.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi осы уақытқа дейiн өзiнiң ең
бiрiншi ... ... ... инфляция қарқынын төмендетуге және оның
тұрақты ... ... ... етiп келе ... ... ... жылда
Ұлттық Банк елдегi инфляция деңгейiн бiршама жақсартқанын және оны ... ... куә ... отырғанымыз рас. Оны 2001 жылы жалпы жылдық
инфляцияның 6,6%-ға төмендегенiнен және одан ... ... ... деңгейiнiң 5-7% аралығында тұрақты ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң экономикаға бақылау жасауы
төмендегенiн көрсетедi. Неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... тартуға және
салуға ынтасы төмендейдi. Ал инвестициялық активтердiң ... ... ... ... ... Сондықтан мемлекет және
елдiң қаржы секторы ... ... ... ... ... /13, 15 ... банк осы ... жағдайларды ескере отырып 2003-2006
жылдарға инфляцияның белгіленген ... яғни 5-7% ... ... ... Бұл ... шама 2003 және 2004 ... ... ... да ... ... ... алды. Ал 2005 жылы инфляция
деңгейі межеленген шамадан асып кетті. Оны ... ... ... Бұл өз ... экономиканың тұрақты дамуына кері әсерін
тигізеді. Сондықтан елбасымыздың өзі және ... ... ... ... еетк алып отырған инфляциялық шағын толқуға қарсы саясаттарды
экономикалық тұрғыдан қолға алуда. /14, 65 ... ... жою және ақша ... ... арналған
шаралар қолдану үстiнде. Инфляцияға қарсы саясаттар елiмiзде тiкелей және
жанама реттеулер негiзiнде жүзеге асып ... ... ... реттеу
табыстар саясаты шеңберiнде жүзеге асады. Ол елдегi жалақы мен ... ... ... ... ... ... отыр. Ал бағаға ықпал
етудiң жанама әдiстерiнiң үлесi елiмiзде басымырақ деп те ... ... iске асып ... ... ... ... ... және фискалдық саясаттың “дефляциялық” шаралары жатады. Ұлттық
банк инфлияцияны тежеу үшiн ақша массасына, берiлген ... ... ... ... валюталық бағам саясатына, ашық рыноктағы
бағалы қағаздармен операцияларға ... ... ... түрде жүргiзiп
отырады. Өйткенi бұл өтпелi экономиканың талабынан туындайды.
Қазақстан Ұлттық банкi мемлекеттiк ақша-несие ... ... ... ... орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкi ақша-
несие саясатының басты мақсаты: ұлттық ... ... яғни ... мен ... ... валюталарына қатысты тұрақтылығын
қамтамасыз етудi көздейдi. /15, 77 б/
Бүгінгі таңда инфляцияны таргеттеудегі ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
толық және сенімді түрде дамуына, экономиканың нақты секторын банктердің
несиелеуін әрі ... ... үшін ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді.
2004-2007 жылға ... ... ... ... ... ... 3-ші ... көрініс тапқан.
Кесте 1- 2004-2007 жылдарға арналған ақша-несие саясатындағы
инфляцияны таргеттеу көрсеткіштерінің ... |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... ... % | |4-6 |3-5 |3-5 ... (ТБИ) ... % |6,5 |5-7 |4-6 |4-6 ... қаржыландыру пайызы, % |7,0 | 6-6,5 |6 |5,5 ... ... ... |4852 | 5156 |5679 |6438 ... АҚШ ... | | | | ... % |54,5 |6,3 |10,1 |13,4 ... ... млрд ... |312 |411 |495 |574 ... % |50 |31,6 |20,3 |16,1 ... ... млрд ... |1026 |1325 |1607 |1898 ... % |34,2 |29,1 |21,3 |18,1 ... жүйесіндегі резиденттердің |780 |972 |1183 |1407 ... млрд ... | | | | ... % |29,4 |24,6 |21,7 |18,1 ... ... банктік |940 |1225 |1520 |1844 ... ... | | | | ... % |39,8 |30,3 |24,1 |21,3 ... 60 бет/ ... кестеден көріп отырғанымыздай 2004-2007 жылға арналған ақша-несие
саясатының басты ... ... ... ... ... – 2005 жылы 4-6%
және 2006-2007 жылдары 3-5% шегінде ұстау қажеттігі ... ... 2-ші және 3-ші ... 2005 ... ... ... қорытындылар шығарамыз:
Елдің алтын-валюта резервтері 2006 жылы 899,1 млрд. ... ... ... ... негізінде 2004-2007 жылдар белгіленген шамада ... 5700 ... ... ... Яғни ... ... асып кетуде.
• Қайта қаржыландыру пайызы керісінше азайғанның орнына биылғы жылы 8%-
ға өсті, ал оның жоспарланған деңгейі 6% болатын, ... ... ... жылы Ұлттық банктің шешімі бойынша елдегі инфляцияны ... және ... ... ... ... ... пайызы азайғаннын орнына 8,5%-ға, ал қазіргі таңда 9%
өсіп отыр.
• Ақша ... да өсіп кету ... яғни 11 ай ... 626,4 ... ... Ал ақша-несие саясаты белгіленген шама бойынша 495
млрд. теңге болуы керек еді және тағы да сол ... ... ... ... ... саясатының негізгі
құралдарының біріне ... ... ... оның ... РЕПО операциясы
және вексельдерді қайта есепке алу операциялары жатады. 2003 жылы Ұлттық
банк өзінің ресми ... ... ... үшін ... ... өз кезегінде биылғы жылдары және өткен 2004 жылдарда инфляциялық
таргеттеуге өтуіне дайындық үшін ... ... /9, ... Ұлттық банктің ақша-несие саясатының биылғы және алдағы ... ... ... негізгі бағыттары инфляцияның деңгейін тұрақты
белгіленген ... ... тұру ... ... Ұлттық банк инфляция
таргеттеудегі көрсеткіштері:
• 2005 жылы 4,9%-6,5%-дан аспауы керек;
• 2006 жылы 4,8%-6,2%-дан ... ... 2007 жылы ... ... ... Ұлттық банктік және Үкіметтің бірігуімен белгілеген инфляцияны
таргеттеудегі инфляцияның 2005 ... ... ... ... ... биыл ... ... Өйткені биылғы жылы ұлттық экономикада
жүргізіліп келе жатқан саясаттар нәтижесінде ... ... тым ... ... ... экономикалық толқуларға алып келе
жатыр және елімізде ... ... ... ... ... ... ... мұнай бағасының рекордтық нәтижеге жетуінен бүгінде
инфляция деңгейі 10 ... ... – 7,8% және 7,9% ... болып келеді.
Жалпы мамандардың айтуы бойынша 2005 жылы инфляция деңгейі 8%-ға ... ... Яғни 2005 жылы ... ... ... инфляция деңгейінің
коридоры 4,9%-6,5% деңгейінен нақты инфляция деңгейі асып кетіп отыр. /16,
17б/
Сондықтан ендігі жерде Ұлттық ... ... және ... міндеттерінің
бірі инфляцияны таргеттеуде ең тиімді әдіс болып табылатын Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк өзінің
ақша-несие саясатын ... ... ... пайыз қойылымын
өзгерту арқылы іске асырады. Биылғы жылы Ұлттық банк инфляцияның қарқынды
етек алуына ... ... ... ... ... екі ... ... бірінші жолғы өсімі 2005 жылдың 1-ші сәуір айында РЕПО ... ... ... ... ... ... төмендетудің тағы да бір шарасы неғұрлым қатаң ақша-несие
саясаты болып табылады. Бұл ... ... банк ... ... ... ... белгілі алдағы жылдары біздер экономиканы
несиелеуді ... үшін ... ... ... ... ... ... қойылымдарын азайтуды қолға алған болатынбыз. Экономикада несие
ресурстарының өсуі жалпы қарыз ресурстарының өсуіне алып ... ... ... ... соңғы 5 жылда 9,2 есеге өсті. Ал оның ... ... 27%-ға ... ... ... ... ... Ұлттық банкі экономикалық
толқулардан қорғану мақсатында қысқа мерзімді пайыз қойылымдарын өзгерту
немесе жоғарлату негізінде ... ... ... ... тұру саясатын
атқаруды қолға алды. Ұлттық банк қаржы рыногындағы реттеу шараларының бірі
қысқа мерзімді банк ... ... Бұл өз ... ... ... төмендетуге септігін тигізеді. Осы жағдайда басты құрал болып
Ұлттық ... ... ... болып табылады.
Сондай-ақ Ұлттық банк еркін қалқымалы ақша ... ... ... 2007 ... 1-ші қаңтарынан бастап валюталық режимдегі валюталық
операцияларды лицензиялауды алып тастайды. Осы шара ... ... ... қозғалысы негізінде инфляциялық тұрақтылықты және оның
төменгі деңгейін қамтамасыз етеді. /17, 74б/
Қазақстанның соңғы ... ... ... зер салсақ еліміз ТМД елдері ішінде көшбасшы болып отыр ... ... ... ... ... инфляция деңгейінің
тұрақтылығы, ұлттық валюталық бағамның тұрақтылығы, бюджет тапшылығының аз
ғана шамада болуы, халықтың жағдайының өсуі және ... ... ... Ал ... әлсіз жақтарына ұлттық экономиканың
негізін шикізаттық салалардың ... яғни ... ... ... сол ... ғана өте жылдам өсуі, ал өндірістің
нақты салаларының өте баяу дамуы және ... ... аз ... ... ... ең ... жері еліміздің барлық көрсеткіштері
әлемдік рыноктағы бағалардың өзгеруіне тікелей тәуелді ... ... баға ... ... ... күрт ... ... көрсеткіштер азаяды. Сондықтан еліміз бұл мәселені шешу
үшін индустриялы-инновациялы бағдарламаны іске ... /18, ... ... ... ... азайғанның орнына биылғы жылы
8%-ға өсті, ал оның жоспарланған деңгейі 6% болатын, сонымен қатар биылғы
2007 жылы ... ... ... ... ... ... тежеу мақсатында
және несиелік қатынастарды азайту негізінде ... ... ... ... 8,5%-ға, ал қазіргі таңда 9% өсіп отыр.
Кесте 2 -Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие ... ... ... ... ... ... инфляцияның деңгейінің
болжам көрсеткіштері
| |2003 |2004 |2005 ... |6,7 |7,6 |6,9 |7,1 |6,4 |5,9 |5,5 | |
|% | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | ... ...... инфляция деңгейі және оның алдағы жылдарға арналған ... ... ... мемлекеттік реттеудің негізгі құралдары
Ұлттық Банк белгілейтін инфляцияны таргеттеу саясаты арқылы іске асырылады.
Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ... яғни ... банк инфляцияның орта мерзімді көрсеткіштерін алдағы
үш жылға алдын ала анықтап ... ... ... ... монетарлық саясаттың нәтижесінде көрініс табады. Әлемдік ... ... ... ... Оны келесі суреттен көруге
болады. /19, 3 ... 3 ...... ... стратегиялары
Осы аталған ақша-несие саясатындағы инфляцияны таргеттеудің ... ... ... ... ең ... Жаңа ... ... банкі 1990
жылдан бастап қолдана бастады. Сондай-ақ соңғы он жылда бұл ... ... ... ... ... ... (1991), Ұлыбритания
(1992), Швеция (1993), Испания (1994) және т.б. елдер.
Осылайша инфляциялық таргеттеу элементтеріне Чехия, Бразилия, ... ... және ... ... ... /9, 4 ... таргеттеу инфляция көрсеткіштерінің жүйелі мақсаттылығын
анықтауды, яғни Ұлттық банк инфляцияның орта мерзімді көрсеткіштерін алдағы
үш жылға алдын ала ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде көрініс табады. /19, 12 б/
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, курстық ... ... ... ... ... деп айтуға болады.
Осы курстық жұмысты орындау барысындағы кіріспеде ... ... ... ретінде жауаптар жауға болады:
Инфляцияның әлеуметтiк-экономикалық салдары мен одан болатын экономика
және қоғам дамуындағы зардаптардың алдын алу үшін ең ... ... ... ... шикізаттық бағытынан өңдеуші
өнеркәсіаке ауысу, еліміздің қаржы нарығының әлемдік ... ... ... ... ... ақша ... мен ақша айналысының нақты
шамасын реттеп, оның ең тиімді ... ... ... қарсы
саясаттарды жетілдіру, инфляцияның пайда болуы мен баға өсуінің жоғарлауын
туғызушы салаларды мемлекеттік деңегейде ... ... және ... ... ... ... одан әрі дамытуды іске асыруымыз керек.
Еліміздегі инфляцияның қазіргі күндегі сипаты айтарлықтай жақсы емес,
инфляция деңгейі біршама ... ... 9-10% ... орын ... өсуі ... астық өнімдері, жанар-жағармай, ... ... ... және осы баға ... ... ... ... жаппай бағалардың өсуі байқалып отыр.
ҚР-ғы инфляцияға қарсы саясат қазіргі кезде орын алған инфляцияны
тұрақтандыру, ... ... ... ... мен өнім түрлерін
мемлекеттік деңгейде реттеу қолға алынды. Мысалы, астық ... ... ... ... ... әр ... астық қорлары
жасақталу үстінде. Сонымен қатар ұлттық ақша-несие ... ... ... ... мен механизмдерін жетілдіру шаралары қарастырылып
жатыр. Себебі, бізге белгілі соңғы екі-үш жылда инфляция деңгейі ... ... ... белгілеген орташа деңгейінен асып кетіп отыр.
Осылайша жұмысты ... келе ... ... ... ... ... ... орын алып отырған инфляцияның қарқынын
азайтып ... үшін ... ... саясат құралдарын одан әрі
жетілдіру;
- мемлекеттің ақша-несие саясатының экономикадағы рөлін арттыру;
- бағалардың өсуін тудырып отырған ... мен ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикаға тәуелділік деңгейін барынша
кемітуге байланысты реформалар мен ... одан әрі ... ... ... Қазақстандық экономиканың, теңгеміз мен
экспортқа шығарылған ... ... ... ... ... ғана ... ... жылдары әлемнің барынша
дамыған 50 елінің қатарына кіреді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ақша, ... ... ... / Ғ.С. ...... 2001.- 466 ... С.Б.Мақыш/Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта
өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет,2004.– 248 бет.
3. Деньги, кредит, ... ... / Под. Ред. О.И ... Изд. ... - ... 1999г.
4. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы.
Экономика. - 2003. – 432 ... ... С.Н. - ... - ... – 2-е изд., ... доп. ... - Дело. 2002. – 472 с.
6.Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... О ... ... и ... инфляционного процесса»
// Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
8.Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ.
Серия ... №1, - 2004 ... ... А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и
других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана,
№10, - 2005 г. 2-4 ... ... ... ... ... в ... и
перспективы дальнейшего развития экономики страны» // РЦБК, №4, - 2007 г.
23-24 стр.
11. «О ситуации на финансовом ... // ... ... №9, - 2007 г. ... ... А.К. ... таргетирование: SWOT-анализ» // Банки
Қазахстана, №10, - 2005 г. 56 стр.
13.Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті ... ... кіру ... ... ... 2006 жыл, 1 ... Национального банка РК , 2007 ж. №1,2.
15«Текущее состояние банковского сектора на 1 июля 2007 ... // ... №8, 2007 ... ... ... – 2006г.- 44 с.
17.«Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2007г. №9. ... Банк ... ... ... №33 от 7 сентября
2007 года.
19.«Перспективы перехода Казахстана на инфляционное таргетирование» //
Сембиева Л.М., Банки Казахстана, №9, 2007 ... ... ... ... таргеттеу
Курстық таргеттеу
Номиналды жалақыны таргеттеу
Инфляцияны таргеттеу
Пайыз қойылымын таргеттеу

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инфляцияның динамикасы29 бет
Қазақстан Республикасындағы инфляцияның динамикасы туралы34 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь