Құқықтық мемлекеттің ерекшеліктері

КІРІСПЕ
1 Құқықтық мемлекеттің пайда болуы және дамуы туралы идеялар
2. Құқықтық мемлекеттің ерекшеліктері.
3 Құқықтық норманың ұғымы, түрлері, құрылымы.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Мемлекеттік өз жұмысын заң негізінде іске асыратын ұйым ретіндегі ойлар адам баласының өркениетті дамуындағы алғашқы кезеңдерінде пайда бола бастаған. Жетілген және қоғам өмірінің адал нысандарын іздеу құқықтық мемлекет идеяларымен жалғанған. Ертедегі ғалымдар (Сократ, Демокрит, Платон, Аристотель, Полибий, Цицерон) құқық пен мемлекеттік билік арасындағы қарым-қатынасты көрсетуге талаптанғандағы мақсаттары – сол дәуірдегі қоғамды қамтамасыз ететін қатынастарды болжау болатын.
Ертедегі ғалымдардың ойынша құқықты мойындайтын, сонымен қатар құқықпен тежелген мемлекеттік билік адал мемлекеттік болып саналған. «Заңның күші жоқ жерде, - деп жазды Аристотель,- мемлекеттік құрылымның қандай болмасын нысаны жоқ» . Цицеронның айтуынша мемлекет – «халықтың ісі», құқықтық араласу және «жалпы құқықтық тәртіп». Ежелгі Грецияның және Римнің мемлекеттік –құқықтық идеялары, институттары құқықтық мемлекет туралы кейінгі прогрессивтік ілімдердің аяғынан тұруына, дамуына белгілі әсерін тигізді.
Монтескье құқықтық мемлекеттің құрылуын азаматтың қоғамдағы саяси бостандықтың қажеттілігі деп түсіндірді. «Бостандық заңдармен рұқсат етілген әрекеттерді жүзеге асыру. Егер азамат заңдармен тыйым салынған әрекет етсе, оның бостандығы болмайтын еді. Өйткені өзгелерде сондай әрекеттер жасаған болар еді» . Демек, Монтескьенің көзқарасы бойынша, саяси бостандық – заңдылық пен қауіпсіздікті сақтау.
Осы кезеңде құқықтық мемлекеттің негізгі элементтерінің дайындалуына маңызды үлес қосқандарға Вольтер, Гельвеций, Руссо, Пейн және басқа да көрнекті ойшыларды жатқызуға болады.
Кант құқықтық мемлекет теориясының философияның негізін жан-жақты зерттеген адам. Халықтың үстемдігі Конституция үстемдігі арқылы «көптеген адамдарды құқықтық заңдарға бағынған жиынтығы» ретіндегі мемлекеттегі барлық азаматтардың бостандығын, теңдігін және тәуелсіздігін қамтамасыз етеді. Канттың құқықтық мемлекет туралы философиялық тұжырымдамасы саяси-құқықтық ойдың әрі қарай дамуына, өркениетті қоғамдағы мемлекеттік-құқықтық құрылымның қызметіне маңызды әсер етті.
Құқықтық мемлекет идеялары қазақ саяси-құқықтық ойда да кең орын алды. Олар Ы. Алтынсарин, С. Асфендияров, М. Шоқай т.б. ойшылдардың еңбектерінде келтірілген. Қазан революциясынан кейін құқықтық мемлекет идеясы революцияның құқықтық сана талаптарымен алмастырылды, ал кейін мүлдем алынып тасталды.
Құқықтық мемлекет туралы Қазақстан Республикасының Конституциясында да айтылған: «Қазақстан Респубикасы демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметті мемлекет» (1б. 1-ші сөйлемі).

1 Құқықтық мемлкеттің пайда болуы және дамуы туралы идеялар
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995ж. толықтырулар мен өзгерістер енгізілген 07.10.98ж. Баспа «Жеті жарғы» А., 2001
2. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет туралы заңы , 1999ж 23шілде
3. С.Д. Баққұлов Құқық негіздері: оқулық.-Алматы, 2004ж.,-28б.
4. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А. “Мемлекет және құқық теориясы” Жеті Жарғы // А., 1998
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі 01.07.1999ж. А., «Жеті жарғы» 2002ж.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық Процестік Кодексі 13.07.1999ж. А., «Юрист»
7. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. (Қазақстан Республикасының заңдарына №ының заңдарына №998ж.; № 283-1, 10 шілде 1998ж.; № 430-1, 16.07.1999ж.; № 454-1, 23.07.99ж. сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізілген) Алматы «Жеті жарғы» 2002ж.
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне түсініктеме. Баспа «Жеті жарғы» А., 2002ж.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1 Құқықтық мемлекеттің пайда болуы және дамуы туралы идеялар
2. Құқықтық мемлекеттің ерекшеліктері.
3 ... ... ... ... ... ... ... өз жұмысын заң негізінде іске асыратын ұйым ретіндегі
ойлар адам баласының өркениетті дамуындағы алғашқы кезеңдерінде ... ... ... және ... ... адал ... ... құқықтық
мемлекет идеяларымен жалғанған. Ертедегі ғалымдар (Сократ, Демокрит,
Платон, Аристотель, ... ... ... пен мемлекеттік билік
арасындағы ... ... ... ...... ... ... ететін қатынастарды болжау болатын.
Ертедегі ғалымдардың ойынша құқықты мойындайтын, сонымен ... ... ... ... адал ... болып саналған.
«Заңның күші жоқ жерде, - деп жазды ... ... ... ... ... ... ... айтуынша мемлекет – «халықтың
ісі», құқықтық араласу және «жалпы құқықтық тәртіп». Ежелгі Грецияның ... ... ... ... ... ... ... кейінгі прогрессивтік ілімдердің аяғынан тұруына, дамуына белгілі
әсерін тигізді.
Монтескье құқықтық мемлекеттің құрылуын ... ... ... ... деп ... «Бостандық заңдармен рұқсат
етілген әрекеттерді ... ... Егер ... ... ... ... ... оның бостандығы болмайтын еді. Өйткені өзгелерде сондай
әрекеттер ... ... ... Демек, Монтескьенің көзқарасы бойынша,
саяси бостандық – заңдылық пен қауіпсіздікті сақтау.
Осы кезеңде құқықтық ... ... ... ... үлес ... ... Гельвеций, Руссо, Пейн және ... ... ... ... ... құқықтық мемлекет теориясының философияның негізін жан-жақты
зерттеген адам. Халықтың үстемдігі Конституция үстемдігі ... ... ... ... ... ... ретіндегі мемлекеттегі
барлық азаматтардың бостандығын, ... және ... ... Канттың құқықтық мемлекет туралы философиялық тұжырымдамасы саяси-
құқықтық ... әрі ... ... өркениетті қоғамдағы мемлекеттік-құқықтық
құрылымның қызметіне маңызды әсер етті.
Құқықтық мемлекет идеялары қазақ саяси-құқықтық ойда да кең орын алды.
Олар Ы. Алтынсарин, С. ... М. ... т.б. ... ... ... ... ... құқықтық мемлекет ... ... сана ... алмастырылды, ал кейін мүлдем
алынып тасталды.
Құқықтық мемлекет туралы Қазақстан Республикасының Конституциясында ... ... ... ... зайырлы, құқықтық және
әлеуметті мемлекет»[4] (1б. 1-ші сөйлемі).
1 Құқықтық мемлкеттің пайда болуы және дамуы ... ... өз ... заң негізінде іске асыратын ұйым ретіндегі
ойлар адам баласының өркениетті дамуындағы алғашқы ... ... ... Жетілген және қоғам өмірінің адал нысандарын іздеу ... ... ... ... ғалымдар (Сократ, Демокрит,
Платон, Аристотель, Полибий, ... ... пен ... билік
арасындағы қарым-қатынасты көрсетуге ... ...... ... ... ... қатынастарды болжау болатын.
Қазіргі құқықтық мемлекеттің ерекше теориялық тұжырымдама және тиісті
практика ретінде – ұзақ және сабақ ... ... ... ... ... өзі XIX ғ. ... неміс заң
әдебиетінде (К.Т. Велькер, Р. фон Моль және басқалардың еңбектерінде) пайда
болып ... ал ... ... ... ... құқықтық мемлекеттіліктің бірқатар идеяларды ежелгі
дүниеде және ортағасырлық Еуропада пайда болды. Ал құқықтық мемлекеттің
теориялық ... ... ... ... капитализмге өту
және жаңа әлеуметтік – саяси құрылымның пайда болу жағдайында қалыптасты.
Тарихи ... бұл ... ... және ... ... прогрессивтік
бағыттарынның пайда болуының және жаңа (феодалдыққа қарсы, зайырлы,
антитеологиялық, ... ... ... қалыптасуы мен
дамуының, феодалдың әлімжеттік пен ... ... және ... ... ... ... идеяларын, барлық адамдардың
бостандығы мен ... ... ... ... ... сан ... ... – құқықтық құралдарды, құрылымдар мен
нысандарды (мемлекеттік биліктің бөлінуі, конституционализм, заң ... т.б.) ... ... ағымында жүзеге асты.
Құқықтық мемлекеттің теориялық тұжырымдамалары (Дж. ... ... Д. ... Д. ... Т. ... И. ... Г. Гегель және
басқалардың еңбектерінде әзірленген) жаңашыл болғанмен, бұрыңғы ... ... ... ... теория мен практиканың жетістіктеріне
тарихи қалыптасқан және ... ... ... ... ... ... сүйенді.
Ежелгі дәуірдің кейінгі құқықтық мемлекет теориясына ықпалының ... ... ... құқықтық ресімдеу тақырыбы айналасында
топтасады. Бұл тақырып ең алдымен ежелгі мемлекет-қала (полис) құрылымының,
оның ... мен ... ... ... ... органдарының
арасында өкілеттіліктерді әділ бөлу, басқарудың дұрыс және ... ... ... ... өмірде мемлекет пен азаматтық өзара қарым-
қатынастарын анықтауда заңның айқындаушы ролі, ... ... ... және ... ... ... заңның мәні сияқты аспектілерді
қамтиды.
Көне дәуірдің ... ... ... ... ... ... қажеттілігі идеясы пайда болды. Кейіннен құқық пен мемлекет ... ... ... тым ерте әділ ... құқыққа сәйкес келетін)
мемлекеттік билік туралы-көпшілік биліктің мойындауы мен ... ... ... ... ... ал құқықты мойындайтын, реттелген, тиісінше
құқықпен әрі шектелген, әрі ақталған көпшілік – ... күші ... ... және т.б. мүмкіндіктерімен) әділ мемлекеттік билікке айналатын
адамзаттың қоғамдық өмірінің саяси нысанының ақылдығы мен ... ... ... (әділдік) – күштеу (зорлық)» антитезасы тұрғысында Гесиодтың
келешек «темір ғасырды» қатты ... ... ... Оның ... жұдырық алмастырады… Күш қайда болса, құқықта сонда болады»
(Гесиод. Труды и дни, ... ... ... ... негіз құраушы мәнін Ежелгі
Грецияның ... ... көбі ... ... ... ... ... заң шығарушы бола отырып, өздерінің ...... іс ... ... асыруға біршама күш жұмсаған. Биант, Хилон,
Питтак, Солон және басқа да ежелгі грек ... ... ... ...... полистің елеулі де ерекше белгісі. Мысалы
Биант қай жерде азаматтар заңнан құдда қатыгез ... ... ... сол ... ... ... ең жақсы деп есептеді.
2. Құқықтық мемлекеттің ерекшеліктері.
Құқықтық мемлекет – көп өлшемді даму үстіндегі ... ... – көп ... даму ... ... Қоғамдық
прогресте ол жаңа қасиеттерді бойына жинайды. Қоғамның дамуындағы белгілі
жағдайлардың деңгейіне сай ... жаңа ... ... ... – бұл ... ... қызметінің ұйымдасу нысаны,
ол құқық нормаларының қарым-қатынастарымен ... ... ... алдыңғы
рөлді тек сол кезде ғана атқарады, егер ол көпшіліктің және жеке ... ... сай ... ... заңдар шын мәнісінде, халықтың
және мемлекеттің мүдделеріне қызмет етсе, оларды ... ... ... ... ... ... аударсақ, тоталитарлық мемлекеттерде
құқықтық актілер үзілмей шығарылып ... ... іске ... ... етілді, бірақ, мұндай құқықтық реттеу, құқықтық мемлекеттің
негізгі қағидаларына қарсы болды.
Құқықтық мемлекеттің ... ... әр ... ... көп ... ... ... қатынастар (мемлекеттік,
ұжымдық, арендалық, жекешеленген, акционерлік, кооперативтік т.б.) ... және ... ... ... қорғалғандар жатады. Құқықтық
мемлекетте меншіктік, тікелей ... және ... ... ... ... жеке ... ... мен өнімдердің
меншіктенушісі болып есептеледі.
Мемлекеттіліктің құқықтық бастамасы, тек ... ... ... ... ... ... ... қолдап,
өндіріске қатысушылардың теңдігін, қоғамның қолайлы жағдайының тоқтаусыз
өсуін және оның ... ... ... ... ... ... негізін құраушы – өзін-өзі реттейтін
азаматтық қоғам. Ол ... ... ... – бос ... ... ... дәл ортасында, өзінің әр түрлі мүдделерімен
адам тұрады. Әлеуметтік институттардың жүйесі, ... ... ... ... ... ... мүмкіншіліктеріне қажетті жағдайлар
жасауына болады, ой плюрализмі, жеке ... ... және ... етіледі. Тоталитарлық басқару тәсілінен құқықтық мемлекеттікке
көшу, мемлекеттің әлеуметтік жұмысын, тез ... ... ... ... ... болады. Мемлекеттің әлеуметтік негізінің беріктігі, оның
құқықтық тіреуінің тұрақтылығын алдын ала белгілейді. Құқықтық мемлекет –
бір ... ... ... ... мемлекеттің адамгершілік
негізін, жалпы адамдық гуманизм принципі және адалдық, теңдік жеке ... оның ары және ... ... ... ... шын ... ... жоғарғы адамгершілік құндылығы бекітеді,
олардың қоғам өміріндегі басқару рөлін ... ... жеке ... ... ... жояды. Дәлірек айтсақ, ол мемлекеттік
басқарудың демократиялық тәсілінен, сот ... ... ... мемлекетпен қарым-қатынасындағы құқығының және тәуелсіздігінің
артықшылығы, аз топтың ... ... әр ... діни ... ... Мемлекеттік өмірдің рухани толықтығы көп жағдайларда, қоғамның
адамгершілік жетілгендігінен, оның өркениетті ... ... ... және саяси қатынастарынан толығымен көрінеді.
Құқықтық мемлекет – бұл ... ... ол өз ... ... ... және елді мекендейтін аз ұлттардың тәуелсіздігін жинайды.
Мұндай мемлекет ... ... ... ... ... іске асыру арқылы, адалдыққа негізделген азаматтардың ... ... ... қамтамасыз етеді. Құқықтық мемлекетке
мәжбүр ету, ... ... ... ... ретінде, құқықпен
шектеледі, заңсыздық пен бассыздыққа жол бермейді. Мемлекет өз ... ... тек ... ... азамааттарының мүдделері бұзылса ғана
пайдаланады. Ол жеке адамның да бостандығын тежейді, егер оның ... ... ... ... ... ... ... оның тәуелсіздігінен анық көрінеді.
Қоғамның саяси жүйесі, бөліктерінің ... және ... ... тек тәуелсіздікке келіп жиналады. Тәуелсіздікке ... ... және ... емес ... мүдделері біріктіріледі,
адал құқықтың теңдігі және ... ... ... ... Енді құқықтық
мемлекеттің негізгі белгілеріне көшейік:
1. Барлық қоғам өмірінің аясындағы заң ... ... ... ... ... ... ... және адамдардың
бостандығын қорғаушы заң жатады. Заңда мемлекет бәріне ... ... ... пен ... бастау алып, қоғам дамуындағы объективті
қажеттілікті толық ... ... ... ... да заң – ... ... ие. Басқа құқықтық актілер заңға сай болуы қажет. Заң ... ең ... ... ... ... Ол ... ... бостандықтың мөлшерін белгілейді, қоғамның адамгершілік
құндылығын қорғайды (мысалға, меншік туралы ... ... ... т.б.). ... заң ... ... ... оның ішінде
ведомстволық, қажетті кезінде, ... ... ... ... ... ... «жетілдірмейді», «түзетпейді», «ауыстырмайды».
Сонымен бірге, құқықтық заң, оны шығарушылардың өз еркіне жібермейді. ... ... ... ... ... ... ... және өз-
өзінен жаңалануы көрсетілуі қажет. Заң шығарудағы әр түрлі тежеулік жүйе,
субъективтік сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... прогресті тежейді.
Құқытық мемлекеттің негізгі – конституциясы. Онда ... ... ... ... ... көрсетілген. Конституция қоғамның
жалпы құқықтық моделін көрсетеді, барлық ағымдағы заңдар, ... ... ... ... ... ... актілері конституцияға қарама-
қайшы келмейді. Конституцияның артықшылығы – құқықтық ... ... ... ... ... – конституциялық мемлекет.
2. Жеке адамның құқығының шындығы, оның ... ... ... Әлеуметтік, саяси өмірде, адам бостандығы оның құқығы ретінде
көрінеді. Құқықтық мемлекет жеке ... ... ... ... ол ... әрі ... мемлекеттің араласуы дұрыстыққа жатпайды.
Мемлекеттік биліктің «араласпауы» міндеттілігі, адамдардың өз ... ... ... ... ... Егер белгіленген құқық бұзылса, ол
соттың қорғауымен қамтамасыз етіледі. ... ... ... құқықты
бостандыққа айналдырады. Құқық жалпыға бірдей, көлемді және бір ... Оның шын ... мына ... ... «тұлғаға тыйым
салынбаған нәрседен басқаның бәріне ... ... ... ... сипаттағы бостандығы, қоғамның әр ... ... ... ... мемлекетте объективті құқық
бостандығы, өзінің әр қыйлы мазмұндарына ... жеке ... ... іске асырылады. Ондағы ең маңыздысы – жеке адамның
құқығы, оның мүддесін орындауға ұмтылған мемлекеттің қимылы (әрекеті), ... ... ... ... алу, ... қамсыздандырылу, сотпен
қорғалу, мемлекеттің көлемінде еркін жүру жатады.
3. ... пен жеке ... ... жауапкершілік. Саяси өкіметті
алып жүруші мемлекет пен оның құрылуын іске ... ... ... ... ... және адалдық негізінде болуы қажет. Мемлекет
жеке адамның бостандық деңгейін заңда белгілей ... ... ... қабылдаған шешімінде, қимылында өзін тежейді. Ол әр ... ... ... ... ... ... Құқыққа бағына отырып,
мемлекеттік органдары оның жарлығын бұза алмайды және ... ... не ... ... үшін ... ... ... міндеттілігі,
мемлекеттік билікке кепілдіктер жүйесімен қамтамасыз етіледі, ол жағдай
әкімшілік басынушылықты жояды. Оған ... ... ... ... (депутатты кері шақырып алу), үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... қызметкерінің қандай деңгейде болмасын белгілі құқық
субъектілерінің алдында өзінің ... ... ... қылмыстық
жауапкершілігі. Сондай құқықтық бастама негізінде, мемлекет алдында жеке
адамның жауапкершілігі құрылады. ... ... ... ... ... қажет, жеке адамның бостандық деңгейін бүлдірмеу,
болған құқық бұзушылық оның ауырлығына сай ... ... ... ... ... ... ... құқықтық сипаттама – қоғамдағы
құқықтың объективті ... ... ... ... ... ... ... талаптарды сақтау – ең алдымен, ... ... ... да заңды міндеттері. Осыдан адамның табиғи ... ... көре ... ... – саяси ұйымның билігі, адамның, азаматтың құқығын,
бостандығын толық ... ... ... ... және ... құқықтың негізінде өз пайдасына пайдалануға мүмкіндік берілмейді.
Құқықтық мемлекеттің негізгі екі принципі бар:
1. Адамның және азаматтың құқығын, ... ... ... қамтамасыз
ету, жеке адамдарға құқықтық ынталандыру режимін жасау ... ... ... ... ... билікті біртіндеп байланыстыру,
мемлекеттік бөлімдер үшін құқықтық ... ... құру ...... принцип – Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-баптың 2-
тармағында мынандай сөздермен бекіген. ... ... ... ... ... пен саяси тұрақтылық, бүкіл халықтың игілігін
көздейтін экономикалық даму; қазақстандық патриотизм; мемлекет өмірінің ... ... ... ... оның ... ... немесе Парламентте дауыс беру арқылы шешу.
Құқықтық ғылымға, қазіргі ... ... ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік және жеке адамның
мәдениеті, ол ... ... 1948 ... жалпыға бірдей Деклорациясында»
және басқа да халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жолдарды пайдалану
арқылы жүргізіледі:
- биліктің заң шығару, атқару және сот ... бөлу ... ... жол ... ... көлденең бөлінген билікті, тағы да жоғарыдан төмен бөлу
арқылы толықтыру жүргізеді;
- Заңның үстемдігі (барлық конституциялық талаптарды қатаң ... ... ... ... ... заң, атқарушы билікпен өзгертілуге
не жойылуға жатпайды);
- Мемлекет пен жеке адамның екі жаққа бірдей жауапкершілігі;
Жоғарыдағы көрсетілгеннен басқа, әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... Оған: қоғамдағы жоғарғы
деңгейдегі құқықтық сана және құқықтық мәдениет азаматтық ... ... ... ... ... ... ... орындалуына бақылау
жүргізуді ұйымдастыру кіреді.
3 Құқықтық норманың ұғымы, түрлері, ...... ... Құқықтың негізгі қызметі – ... ... ... сақтау, қорғау. Құқық жалпыға бірдей міндетті
мемлекет қамтамасыз ететін нормалардың жиынтығы.
Ал ... ... ... ... бір ғана ереже қағидасы.
Мысалы, құқықты үй деп санасақ, онда құқықтық норма осы үйдің бір ... ... - ... ... ... ... ... араласып түсушілердің құқықтары мен міндеттерін туындататын,
олардың әрекеттерін үлгі, ... ... ... ... ... алатын
жалпыға бірдей міндетті ереже, норма.
Құқықтық норма – ... ... ... мінез, жүріс-тұрыстың
айырымдылық белгісін білдіреді. Осыдан құқықтық ... ... ... ... ие ... Оның өзі ... ... істің шешімін табуға
мүмкіндік береді.
Әрбір құқықтық норманың үш ... ... ... ... ... ... және санкция (жаза, шара).
Құқықтық норманың гипотезасы (жорамалы) – құқықтық норманы қолдану
(немесе қолданбау) үшін ... ... ... бар екенін
көрсететін құқықтық норманың бөлшегі. ... ... ... нұсқасы өмірдегі жағдаймен, белгілі адаммен, мерзіммен және
орынмен ... ... ... ... құқықтық нормаға жан
бітіреді. Мысалы, бұзақылық үшін жауапқа тартылатын адам ... ... ... ... Егер ... ... жасаса ғана, заң бұзушы жауапқа
тартылады
Егер гипотезада бір ғана мән-жай ... сол ... ... ... ... оны жай ... дейді. Мысалы, егер бала туғанда
ата-анасы қазақстан Республикасының азаматы болып саналады. Егер құқықтық
норманы қолдану үшін екі, одан да көп ... ... ... ... ... ... ... құқықтық норманың қолданылуы бірнеше мән-жайдың ... ... оны ... ... ... норманың диспозициясы – құқықтық қатынастарға қатысушылардың
мінез-құлқы қандай болуы керек екенін ... ... ...... ... ... мазмұны, өзегі. Бірақ құқықтық
норма тек қана диспозициядан ... ... ... ... ... ... ... қызметін атқара алады. ... ... ... ... үш ... ... а) жай ... егер
мінез-құлықтың мазмұны ашылмаса; б) ... ... ... ... ... ... анықталса; в) сілтемелі диспозиция –
егер құқықтық норма диспозициясы анықталған басқа құқықтық нормаға ... ... ...... ... ... бұзылған
жағдайда қолданылатын жағымсыз шараны көрсететін құқықтық норманың бөлшегі.
Санкцияда мемлекет қандай іс-әрекеттерді, ... ... ... ... а) ...... б) ... салыстырмалы.
Заң (басқа да нормативтік құқықтық актілер) – нормативтік акт ... Оның ... ... Заң ... ... Бір ... ... ондаған баптар болуы мүмкін. Ал заңның бабы бір ... ... ... ... мүмкін. Егер заңның бабына бір норма болса, ... ... ... ... ... екі норма да болуы мүмкін. Онда, ... ... ... ... кең болады. Мысалы, қазақстан
Республикасының Конституциясының ... екі ... ... тұрады:
1. Әркім Қазақстан Республикасы Конституциясын және заңдарын сақтауға,
басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, абыройы мен ... ... ... ... ... рәміздерін құрметтеуге міндетті
Кейде бір құқықтық норма бірнеше баптан тұруы мүмкін.
Заңның бабында кейде норманың тек бір бөлігі ғана болады, ал ... тағы ... ... ... ... басқа нормативтік
актілерден іздеуге тура ... ... ... ... заңның бабынан
ажыратудың қажеттілігі туындайды. Мұның өзі сірә нормативтік актінің бір
бабында кейде екі, үш және одан да көп ... ... ... ... ... құқықтың басқа салаларында қызмет ететін актілер
санкцияларды білдіруге маманданған болыпкеледі.
Егерде құқық ... ... ... элементтердің
қайсыбіреуі болмаса, онда ол ... ... ... ... ... да нормаларды жасағанда заң шығарушы оның әрбір бөлігін арнайы
жазып алуы қажет немесе оған тиісті сілтеме ... жөн. Ал ол ... ... ... ... заң жөнімен сауатты құру үшін норма элементтерінің
барлық байланыстарын ескеруі тиіс.
Құқық нормасы құқықтың ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Құқық нормасы, оның
ішінде ... ... ... ... ерекшеленеді. Жеке-дара ұйғарым
нормаға негізделеді және бір рет қана ... ... ... ... ... бір ... ғана ... бір жолғы әрекетке ғана,
нақты, дерегі белгілі бір ... ғана ... ... ... ... құқық нормасы құқықтың жалпы принциптерінен ерекшеленеді. Құқық
принциптері норматвитік сипатта болса да, ... өзін ... ... ... өзін анықтап дәлелдеуді қажет етеді, ... ... ... ... ... ... ... айқындылығын көз
алдымызға елестетудің өзі қиын.
Қандай бір норма болмасын оның қайсы түрге жататынын айқындап, анықтап
алуға қызмет ететіндер құқықты ... ... ... ... не үшін
қажет болатынын анықтау, реттеушілік мүмкіншіліктерінің қандай дәрежеде
екендіктерін біліп алу ... ... Заң ... ... ... және ... ... деп бөлу жіктеудің ең бастысы болып
табылады. Белгілі бір ... ... өзі де ... ... Олай ... ... норма адамдардың еркі мен ықтиярына, санасына ықпал ете отырып, оның
мінезін, ... ... ... ... ... ... жүріс-
тұрыстары тікелей реттелетін тәрізді. Қорғау нормалары заң алдындағы
жауаптылықтың және ... ... ... ... да ... белгілейді. Оларды қолданудың тәртіптік ... мен ... ... ... ... ... жүріс-тұрыстарының
реттелуін жанамалай түрде жүргізілетін іспетті болады. Сонымен алдын-ала
қарастырылған санкцияның сипаты мен оның қай ... ... ... ... ... ... ... қорғау нормалары,
әкімшілік құқық қорғау нормалары деп, қылмыстық құқық қорғау нормалары деп
сараланады. Нақ осы ... ... ... ... ... ... сақтап, қорғауға маманданған болып келеді.
Құқық нормасы құқықтың басқалай көріністерінен өзінің құрылымымен,
сондай-ақ маңызды белгі-нышандарымен ... ... ... ... ... бұрын жеке-дара ұйғарымнан ерекшеленеді. Жеке-дара ұйғарым
нормаға негізделеді және бір рет қана ... ... ... ... ... бір ... ғана ... бір жолғы әрекетке ғана,
нақты, дерегі белгілі бір адамға ғана ... ... ... ... құқық нормасы құқықтың жалпы принциптерінен ерекшеленеді. Құқық
принциптері ... ... ... да, ... өзін ... ... ... өзін анықтап дәлелдеуді қажет етеді, гипотеза мен
санкцияға ... ... ... құқықтық реттеудің айқындылығын көз
алдымызға елестетудің өзі қиын.
Реттеу ... ... ... салу және ... ... ... Жалпы алғанда осы бөлініп көрсетілген нормалардың
қайсысы болса да осы ... ... ... ... ... ... ... табиғи түрде өздері әртүрлі сипаттарды біріктіріп тұрады.
Мысалы, белгілі бір жағдайларда, ... іс ... ... ... әрі ... болып табылады. Сонымен бірге, ... ... ... жеке ... ... ғана шығады. Ал басқа нормаларда
олардың құқығы, үшінші бір нормаларда белгілі мінез, ... ... ... назар аударылады.
Міндеттеу және тыйым салу нормалары әдеттегі қағида ... ... ... Яғни ... ... ауытқымайтын, сөзсіз орындалатын сипатта
болады. Белгілеу (құқықты ... ... жиі ... ... ... ... былайша айтқанда норманың күші бағытталған
адамның мінез, жүріс-тұрысы оның серіктесінің (әріптесінің) ... ... ... ... Осы тәрізді негіздерге сүйеніп
факультативтік нормалар да бөлектеп көрсетіледі. Ол ... бір ... ... ... нұсқасынан ауытқуға мүмкіндік жасайды. Сөйтіп
бұл жағдайда негізгі ... яғни ... ... ... алуға мүмкіндік
береді. Ұсыныстық нормалар деп аталынатындар бірнеше түрлі ... ... ... ... ғана ... немесе тәуірлеу деп кеңес береді.
Егер де ... ... ... оның ... етуі мен ... ... түрде жасап, әрі қарайғы қолданыстарға түсуге ... ... ... онда ол абсолюттік айқын норма делінеді.
Керісінше, ... ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты басқаша нұсқаулардың ... да ... ... ... өз кезегінде ситуациялық және баламалық деп
жіктеледі. Бұлардың алғашқылары ... ... ... ... ... ... істеуді немесе істемеуді жағдайға қарап шешуіне
мүмкіндік береді. Ал ...... ... көрсетілген
нұсқаулардан қалауынша таңдауына мүмкіншілік жасайды. ... ... ... тұрақты және уақытша деген түрлері де болады. Ерекше топқа
мадақ нормалары жатады. Бұл ... ... ... жүріс-тұрыстарын
мадақтау шараларымен (санкцияларымен) дем беріп, ынталандырады. Мұндайларды
тіпті, қылмыстық ... да ... ... ... ... ... былай делінген:
1. Қазақстан Республикасында қолданылатын құқық Конституцияның, соған
сәйкес ... өзге де ... ... ... халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің,
сондай-ақ Республика Конституциялық Кеңесінің және ... ... ... ... ... ... Констигуцияның ең жоғары заңдық күші бар және Респубпиканың бүкіл
аумағында ол ... ... ... бекіткен халықаралық шарттардың Республика заңдарынан
басымдығы болады және халықаралық шарт бойынша оны қолдану үшін заң
шығару, талап ... ... ... реттерде, тікелей
қолданылады.
4. Барлық заңдар, Республика қатысушысы болып табылатын халықаралық
шарттар жарияланады. ... ... ... ... ... ... акгілерді ресми түрде
жариялау, оларды қолданудың міндетті шарты болып табылады
4.1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... біріншіден, Конституция
нормалары жәй декларациялар емес, тікелей ... ... ... ... ... ... нормативтік
қүқықтық актілердің ғана қолданылатын актілер болып танылатынын; үшіншіден,
Қазақстанның үлттық ... тек ... ... ... нормативтік қүқықтық актілерден ғана емес, сонымен бірге
халықаралық шарттарынан және ... өзге де ... атап ... үшін ... ... Республикасының Конституциясында Ресей Федерациясы
Конституциясындағыдай (4-баптың 2-бөлігі) оньің үстемдік ... ... ... Алайда, Қазақстан Респубпикасы Конституциясында
мұндай принциптің идеясы бар. Қазақстанның ... ... ... ... ... қыры бар. Ең ... ол Республикада
конституциялық қүрылысты орнықтырудан, әлеуметтік және құқықтық, мемлекет
құруға бағыт ұстаудан көрінеді. Конституцияның үстемдігін тану ... ... ... ... ... ... барлық
мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің, лауазымды ... ... ... және ... өмірдің барлық салаларындағы
қызметі оның принциптеріне, нормаларына қарап құрылуы тиістігін білдіреді.
Қазақстанда ... ... ... біртұтастық нысаны, президенттік
басқару нысаны Конституцияның үстемдік принципіне негізделген. ... ... ... ... шығу Конституцияның үстемдік
принципін бұзады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының жоғары заң күші конституциялық
заңдары сияқты жәй ... да, өзге де ... ... ... ... келмеуі тиістігін, барлық деңгейдегі мемлекеттік үкімет
органдарының, лауазьімды ... ... ... ... ... ... бірлестіктерінің Конституцияны сақтауға
міндетті екендігін білдіреді. Консти-туцияның жоғары ... ... ... ... ... құқықтық актілердің немесе олардың
жекелеген құқықтық ... ... ... күші жоқ ... және ... ... жоюға жататындығын білдіреді.
Қорытынды
Қорыта келе құқықтық мемлекет ... ... ... мен ... ... ... жоқ.
Сонымен, құқықтық мемлекет – ... ... ... ... ... қызметті, заңның жоғарлығына негізделген қоғамның жан-
жақты заңға бағынышты актілерге қатысты нормативтік – ... ... ... заң ... мен ғана ... қолданылып жүрген заңдар мен
қоғам мүшелеріне бекілген құқықтар мен ... кен ... ... ... адам ... ... болмасын шектеуге жол
берілмейді. Сонымен бірге ... ... осы ... ... ... және ... қамтамассыз етуге және оларды қорғауға
міндетті. Осыған байланысты қоғам мен мемлекет өміріндегі ... ... ... проблемасы принципті мәнге ие болады. Бұл мәселенің шешілуі
мемлекеттің сондай теңдікті қамтамассыз ететін ... ... ... ... ... ... ... аудару керек және
олардың ерекше (спецфикалық) мазмұнның жақсы игерген жөн. Бізде ... ... ... ... ... және ол үшін не ... ... білу қажет.
Құқықтық мемлекеттің қалыптасуына байланысты ... ... ... ... дамуы мен жетілуін жаңа құқықтық жүйенің
қалыптасуын қарастырған жөн. ... ... ... мемлекетіміздің
демократиялық, құқықтық мемлекет ретінде дамуы үшін негіз қалайтын көптеген
заң ... ... ... бойы ... ... бір ... жүйе болды. Ол
заңды аппозициялық партиялардың пайда болу және қызмет атқару мүмкіндігіне
жол бермеді. Ресми, мемлекеттік идеология ... ... ... Қазіргі
кездегі демокартиялық құқықтық мемлекет түрлі қоғамдық бірлестіктер мен
саяси партиялар өзара әрекет ... ... ... ... ретінде
ешбір идеология танылмайтын кемелденген азаматтық ... ... ... ... ... өмір ... ... көптүрлік(плюрализм),
көп партиялық негізінде қалыптасады. Сондықтан құқықтық мемлекеттің құрылу
жолдарының бірі, осы жұмыстың ... бірі – жеке адам мен ... ... ... ... адам ... мен ... басым бөлігі
жүзеге асатын азаматтың қоғамның дамуы, саяси ... ... ... және ... ... көптеген
жаңаруларының табысын анықтайтын қажетті фактор- қоғамдағы ... ... ... ... ... ... тек ... ғана емес,
мемлекеттік аппарат өкілдерінен анық көрінген ... ... ... ... ... ... ... оның барлы мүшілерінің,
лауазымды тұлғаларының конституцияны, заңды құрметтеуі және сақтауы.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының ... 1995ж. ... ... ... ... ... «Жеті жарғы» А., 2001
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... заңы , ... С.Д. ... Құқық негіздері: оқулық.-Алматы, 2004ж.,-28б.
4. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А. “Мемлекет және ... ... Жеті ... А., 1998
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі 01.07.1999ж. А., «Жеті
жарғы» 2002ж.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық Процестік Кодексі ... ... ... ... ... ... (Қазақстан
Республикасының заңдарына №ының заңдарына №998ж.; № 283-1, 10 шілде
1998ж.; № 430-1, ... № 454-1, ... ... ... ... ... Алматы «Жеті жарғы» 2002ж.
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне түсініктеме. Баспа «Жеті
жарғы» А., 2002ж.
-----------------------
[1] Аристотель, Политика. М., 1911. -155 бет.
[2] ... Ш. ... ... М., 1955. – 289 ... Кант И. Сочинения. Т4 42-233 бет.
[4] ҚР Конституцияы
[5] Нерсиянц В.С. Общая теория права и государства. ... ... 1999. - 286 -бет

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Мемлекеттің ақша-несие саясаты."9 бет
"Мемлекеттің пайда болуы."21 бет
"Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері."13 бет
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясы178 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекеттің қалыптасуы28 бет
Аймақтық саясат мемлекеттің жалпы саясатының құрамдас бөлігі29 бет
Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің пайда болуы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь