Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп жүйесін реттеудегі аудиттің маңызы мен қажеттілігі

Кіріспе

1. Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп жүйесін реттеудегі аудиттің ұйымдастыру тәсілі.

1.1.Қазақстан Республикасындағы аудиттің дамуы және халықаралық стандарттарға өту кезеңдері.

1.2.Аудиттік реттеудің негізгі мақсаты, оның ғылыми дәрежеде АҚ “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы” мысалында оны өткізу мен жетілдіру .

1.3. Бухгалтерлік есеп және сапалы қаржылық есеп берудің дамуындағы аудиттің қажеттілігі және атқаратын рөлі.

2.Аудиторлық тексерімдердің тұрлері, олардың құжаттық рәсімделуі.

2.1. АҚ “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы”, мысалындағы қабылдаған есеп саясатының аудиті.

2.2 АҚ” “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы”мысалындағы техникалық . экономикалық көрсеткіштерінің талдамалы процедуралары.

2.3 Тексерімнің түрлері бойынша аудитордың қолданатын құжаттары және аудитордың жұмыс құжаттары.

3. Бухалтерлік есеп және қаржылық есеп берудегі аудиттің жетілдіру жолдары.

3.1 АҚ “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы”, мысалындағы қаржылық есеп беру нәтижелерін талдау.

3.2.АҚ ” “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы”, мысалындағы Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру бойынша аудиторлық пікір жасау.

3.3 Аудиторлық қорытынды жасау.

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Нарықтық экономикада басқаруды жетілдіруде бухгалтерлік есеп пен аудиттің ролі мен мәні артуда. Басқару мен нарықтық экономиканың дамуына, әр түрлі деңгейдегі басқару шешімдерін әзірлеуге, негіздеу мен қабылдауға субъектінің нарықтағы іс-қимылын анықтап, бәсекелес субъетіні айқындауға сондай-ақ субъектілердің қаржылық және шаруашылық қызметі туралы сапалы, уақтылы ақпаратты қалыптастыру бухгалтерлік есеппен аудиттің басты мақсаттары болып табылады.
Бақылау-тексеруші қызметтер құрылымдары мен бақылау түрлерінде түбегейлі өзгерістер болды.
Қазіргі нарық жағдайындағы экономикалық бақылаудың перспективті және тиімді түрлерінің бірі тәуелсіз бақылау болып табылады. Тәуелсіз бақылауды өз қызметін тапсырыс иесі - клиент есебінен (тексерілетін субъект жекелеген жағдайда бюджеттік қаражаттар есебінен) шартты коммерциялық негізінде іске асыратын аудиторлар, аудиторлық ұйымдар (фирмалар) жүргізеді.
Соңғы жылдары елімізде тәуелсіз аудиторлық бақылау жүйесін құру, аудитор кадрларын дайындау және олардың қызметін лицензиялау, қабылданған жекелген заң актілеріне сай аудиторлардың кәсіби міндеттерін, құқықтары мен жауапкершіліктерін реттеу жөнінде көптеген жұмыстар жүргізілді.
Аудиттің негізгі ақпараттық негізі бухгалтерлік есеп болып табылғандықтан ұйымдарды тексеретін аудиторлар бухгалтерлік есептеме нақтылығымен олардың аудиторлық дәлелдерін және өндірісті жетілдіру мақсатындағы шығындарды, қаржыларды жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды, жобаларды бизнес жоспарлармен жоспарларды жасау үшін дәйекті ақпараттар алу және қызмет ету процесін басқарудың тиімділігін арттыру мақсатында басқа іс-шараларды іске асыру ұшін тексерудің арнаулы әдістері мен тәсілдерін қолдана білу керек.
Дипломдық жұмыстың тақырыбы өзекті,осы айтылған жағдайларға байланысты таңдалды және келесі бөлімдерден тұрады: кіріспеден, негізгі үш бөлімнен, қорытындыдан және қолданған әдебиеттер тізімінен
Қолданған әдебиеттер тізімі:
1. Закон Республики Казахстан от 20.11.98 г. № 304-1 «06
аудиторской деятельности » с изменениями и дополнениями от
l5.01.2001 г. № 139.l1.
2. Положения (стандарт) аудита 1 «Цель и общие принципы
аудита финансовой отчетности» утверждено приказом
Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита
(ДМБУА) МФ РК от 07.04.98 г. № 56.
3. Положеие (стандарт) аудита 2 «Условия проведенного аудита»
утвержденого приказом ДМБУА МФ РК от 04.06.98 г.
4. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления
финансами. Алматы: Экономика, 2000.
5. Богомолов A.M., Голощанов Н.А. Внутренний аудит.
Организация и методика проведения: Метод. Пособие. - М:
Экзалин 1999 г.
6. Шеремет А.Д., Суйц В.П. Аудит. Учебное пособие . - М.:
Инфра-М, |995.
7. Глушков И.Е. Практический аудит на современном
предприятии. Эффективное пособие по практическому аудиту.
- Москва - Новосибирск: КНОРУС-ЭКОР, 2000 г.
8. Камышанов П.И., Камышанов А.П., Камышанов Л.И.
Бухгалтерский учет и аудит. М.: «Приор», 1997 г.
9. Кондраков Н. П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной
деятельности и аудит. 2-е изд., перераб. и доп. - М.:
Перспектива, 1998 г.
10. Камышанов П.И. Практическое пособие по аудиту. М., «Инфра
M)), 1996 г.
11. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. Алматы: Ғылым, 1994.
12. А.А. Сэтмырзаев, Б.Е. Укашев. Аудит теориясы. Оқу құралы.
Алматы, 2000 ж.
        
        Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп жүйесін  реттеудегі
аудиттің маңызы мен қажеттілігі.
Кіріспе
1. Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп ... ... ... ... ... аудиттің дамуы және халықаралық
стандарттарға өту кезеңдері.
1.2.Аудиттік ... ... ... оның ... ... АҚ ... “Қазақстан Темір Жолы” мысалында оны өткізу мен ... ... есеп және ... ... есеп ... дамуындағы
аудиттің қажеттілігі және атқаратын рөлі.
2.Аудиторлық тексерімдердің тұрлері, олардың құжаттық ... АҚ ... ... ... Темір Жолы”, мысалындағы
қабылдаған есеп саясатының аудиті.
2.2 АҚ” ... ... ... ... Жолы”мысалындағы
техникалық - экономикалық көрсеткіштерінің талдамалы процедуралары.
2.3 Тексерімнің түрлері бойынша аудитордың қолданатын ... ... ... ... ... есеп және ... есеп ... аудиттің жетілдіру
жолдары.
3.1 АҚ “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы”, мысалындағы қаржылық
есеп беру нәтижелерін талдау.
3.2.АҚ ” “Ұлттық ... ... ... Жолы”, мысалындағы
Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру бойынша аудиторлық пікір
жасау.
3.3 Аудиторлық ... ... ... ... экономикада басқаруды жетілдіруде бухгалтерлік есеп пен
аудиттің ролі мен мәні ... ... мен ... ... ... ... ... басқару шешімдерін әзірлеуге, негіздеу мен қабылдауға
субъектінің нарықтағы іс-қимылын анықтап, бәсекелес ... ... ... ... және шаруашылық қызметі туралы сапалы,
уақтылы ақпаратты қалыптастыру ... ... ... басты
мақсаттары болып табылады.
Бақылау-тексеруші қызметтер құрылымдары мен бақылау түрлерінде
түбегейлі өзгерістер болды.
Қазіргі ... ... ... бақылаудың перспективті
және тиімді түрлерінің бірі тәуелсіз бақылау болып табылады. ... өз ... ... иесі - ... ... ... субъект
жекелеген жағдайда бюджеттік қаражаттар есебінен) шартты коммерциялық
негізінде іске ... ... ... ... (фирмалар)
жүргізеді.
Соңғы жылдары елімізде тәуелсіз аудиторлық бақылау жүйесін құру,
аудитор кадрларын дайындау және олардың қызметін лицензиялау, ... заң ... сай ... ... ... құқықтары мен
жауапкершіліктерін реттеу жөнінде көптеген жұмыстар жүргізілді.
Аудиттің ... ... ... ... есеп болып
табылғандықтан ұйымдарды тексеретін аудиторлар бухгалтерлік ... ... ... ... және ... ... шығындарды, қаржыларды жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды,
жобаларды бизнес жоспарлармен жоспарларды жасау үшін дәйекті ақпараттар алу
және ... ету ... ... тиімділігін арттыру мақсатында басқа іс-
шараларды іске асыру ұшін ... ... ... мен ... білу ... ... тақырыбы өзекті,осы айтылған жағдайларға байланысты
таңдалды және келесі бөлімдерден тұрады: ... ... үш ... және ... ... ... Республикасындағы аудиттің дамуы және халықаралық
стандарттарға өту кезеңдері
Аудит - білімдердің арнайы саласы, ғылым ретінде ... ... жаңа ... ... болуына өзіндік объективті
талаптарымен шартталады.
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... нақтылайтын және дамытатын
менеджмент, ... ... ... ... ... ... және т.б. сияқты арнайы экономикалық ... ... ... ... ... де ... болады.
Аудитті функционалды экономикалық ғылымдар қатарына жатқызуға
болады. Аудит ғылым ретінде шаруашылық ... ... ... ... ... мен тәсілдері туралы клиентке сәйкесті
экономикалық шешімдер қабылдауға объективті баға беру және ... ... ... ... ... құрайды.
Аудит - қосымша ғылым. Танымның теориясына сүйене отырып ол
практикалық пайдалылықты қамтамасыз етеді, адамдардың практикалық ... ... ... ... ... объективті
бағалауға мүмкіндік береді. Аудиттің ғылым және практикалық қызметтің ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын және
оның есеп беру кезеңіндегі кәсіпкерлік ... ... ... ... алу үшін ... субъектінің қаржылық есеп
берудіобъективті ... ... ... Кәсіби әдебиеттерде
аудитің мәні практикалық ... ... ... ... ... оған ... анықтама береді, екінші біреулері біршама күрделірек,
үшінші біреулері - екеуін де ... Оған ТМД және ... ... ... ... ... стандарты деп аудиторлық процедураларының негізін
құрайтын ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық процедураларының және ... ... ... ... ... ... ... критерилері болып табылады. Аудиторлық стандарттар біріншіден,
аудит және оның нәтижелерінің ... ... ... екіншіден,
аудиторларды әрдайым жоғарлатуды талап етеді, үшіншіден, аудиторлық
ұйымдардың жұмыстарының сапасын ... ... ... және ... ... жаңа ... ... енгізуге жәрдем береді,
төртіншіден, белгілі ситуацияларда аудитордың іс-әрекетін анықтайды және
бесіншіден, аудиторлық жүмысты тиімді ... ... ... ... ... және есеп беру стандарттарына
бөлінеді. Аудиттің жалпы стандартына ... ... және ... ... ... ... қарым-қатынастарын
келістіретін, аудитордың жұмыс істеу ұшін қажетті ... ... мен ... ... анықтайтын стандарттар жатады. Осы
стандарттарға сай аудиторлық ұйымдар штатқа ... ... ... ... дайындауды жетілдіру, аудиторлық тексерулерді жүргізу
бойынша үхыныстарды дайындау, мамандарға тәжірибе жинауда жәрдемдеу, ішкі
стандарттардың және ... ... ... ... ... қажет.
Жұмыс стандарттары - аудитор аудит мәліметтерін орындауда жүмыс
істейтін талаптары. Оның ішінде аудиторлық тексеруді
жоспарлау, аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... және ішкі бақылау жүйесін бағалау,
аудиторлық дәлелдемелер, ... . ... ... ... және ішкі ... ... ... аналитикалық процедуралар т.б.
Есеп берудің стандарттарына аудиторлық тексерудің ... ... ... ... ... ... ... яғни субъектінің қаржылық есеп беру аудитінің нәтижелері бойынша
тәуелсіз аудиторымен жасалған аудиторлық ... ... ... рәсімдеудің тәртібін белгілейді. Мұндай стандарттарардың мақсаты
аудиторларға маңызды қателерге соқтыруы мүмкін есептік жазулардағы, есептік
және ішкі ... ... ... ... ... - бұл есеп ... есепті, оның толықтығын және ... мен ... ... сәйкестігін анықтау мақсатындағы
шаруашылық субъектінің қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... ... және басқа ақпараттарды тексеру;
Аудит жасалған қаржылық және шаруашылық ... ... ... және ... ... ... ... және жеке
түлғалардың қаржылық есеп беру мен басқа ... ... ... ... ... ... ... бұл - қаржылық есеп
берулерді немесе оған қатысты объектінің қаржылық ақпаратты ... ... ... ... - ... қаржылық есеп беру туралы пікір айту және
тәуелсіз тексеру.
Аудит -шаруашылық субъектінің бухгалтерлік және ... есеп ... ... мен ... ішкі бақылау жағдайын тексеру.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде аудит дамудың үш ... - ... ... - жүйелі-бағдарланған аудит;
үшіншісі - тәуекелділікке негізделген аудит. -
Қорытындылаушы ... ... ... есеп ... ... - ... ... субъектінің басқару жүйесінің
және ең алдымен оның ішкі бақылау жүйесінің ... ... ... ... Ішкі ... ... ... істеуі кезінде өте детальді
тексеру қажеттілігі ... ... ... және норма бұзуларды
ашуда ішкі бақылау жүйесіне сенуге болады. ... ... ... ... формализациялауы жүзеге асырылады, дайындық
жүмысынан ... ... ... ... ... ... ... дамуының үшінші кезеңі бүл тексеруді таңдамалы түрде
жүргізілетін ... Бұл ... ... ... ... аса ... мүмкін
болатын тәуекелділік аймақтарында шоғырланады, ал бұл төмен тәуекелділігі
бар аймақтарда аудитті ... ... ... ... ... құрамы туралы айту қажет. Олар мыналар:
1. шаруашылықтағы субъект;
2. мәлімет;
3. аудитордың мамандығы;
4. фактілерді жинау мен бақылау;
5. аудит стандарты;
6. аудитор ақпараты, есебі.
7. Осы ... ... ... ... ... қажет.
Шаруашылықтағы субъект. Аудит жүмысын орындау үшін
міндетті түрде сол ... ... ... көлемін анықтау
қажет. Оны сол субъектінің шаруашылық параметрлері құрайды. Оған аудит
барысында нақты болжам жасау үшін аудит ... ... ... ... қажет. Мысалы, заң ... ... ... ... ... ... ... барысында тапсырушылар берген
мәлімет қарастырылады. Аудитор олардың дұрыстығын дәлелдеп, өзінің
жаңа мәліметтерін құрайды. Сол жұмыс барысында олардың кемшілік табуы
немесе дұрыс ... ... ... Ол негізінде екі түрлі себептен
болуы мүмкін; 1) ақпаратта кейбір ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежедегі, өз мамандығын ... ... ... адам ... ... Аудит барысында ол өзіне қажет
фактілерді жинап талдау жасайды, бір тұжырымға келтіріп, қорытынды жасауына
пайдалана алатын болуы қажет.
Фактілерді жинау мен бақылау. ... ... ... ол - ... ... сол ... арқылы ол өзінің аудиторлық
ақпаратын жасайды.
Аудит стандарты. Жиналған фактілер, мәліметтер өз ... ... ... ... Оған ... аудит стандарты. Стандарт дегеніміз
мәліметті бір жүйеге келтіру әдісі немесе ... ... ... бір ... ... өз ... қорытындысын тексеру барысында анықталған
кемшіліктердің мазмұнын, өзінің аудиторлық ... ... ... жоғарыда келтірген аудиттің міндетті қүрамын
қарастырмай, нақты аудит жүргізу ... ... ... міндеті мен мақсатын
толық орындау үшін оның принциптерін білу қажет.
1.2.Аудиттік реттеудің негізгі мақсаты, оның ғылыми дәрежеде АҚ
“Ұлттық компаниясы” “Қазақстан ... ... ... оны ... ... ... және ... аудиттердің ақпараттық базаларының
құрылымы олардың мазмұнымен және басқарудағы міндеттеріне байланысты.
Бизнес жағдайы туралы мәліметтерді ... алға ... ... ... ... ... ... белгілері бойынша жіктелуі мүмкін:
1. функционалдық белгілеумен - жоспарлы, нормативті,
есептік, есеп берушілік, есептен тыс және ... ... және ... ... - ... аралық, нәтижелі
деректі (құжаттамалы), көзбен (визуальді) бақылау;
3. қажетті мағлұматтардың мөлшерімен - кешенді, тақырыптық және жеке;
4. мазмұндылығы ... және ... ... ... пайдалы және пайдасыз;
5. бейнелеу тәсілімен - ... ... , ... және ... ... деңгейлерімен - тұрақты, шартты-тұрақты, өзгермелі және сәттік;
7. ұсыну формаларымен - ауызша, жазбаша, телефондық,
машиналық, ... ... ... таспалары мен дискілер,
дыбыс жазу (аудио) және бейне жазу (видео) таспалары және т.б. ... ... ... ... ... деңгейі мен
жағдайын бағалауға ең жақсы сипаттама ... ... ... ... ... ... өндіріс процесінде ... ... ... ... ... себепші болады. Бизнесті ұйымдастыру ... ... әлі ... ... ... мерзімде және өнімнің,
жұмыстың, қызметтің нақты саны мен сапасында орындалуы тиіс ... ... ... ең ... оның ... мен ... ... мен кезендері бойынша жіктеледі. Оның ішінде, келешектік
(перспективалық) ағымдық және . ... деп ... ... көздерін дұрыс пайдалану шаруашылық жүргізуші
субъектілер кызметінің жоспарлану сапасын жедел (оперативті) ... ... ... ... ... ала ... ... түпкілікті
нәтижесіне тікелей әсер етеді.
Кешендік аудиттің маңызды көзіне ... есеп пен есеп ... Оның ... ... ... деңгейінде де, микро деңгейінде де,
оның ішінде халық шаруашылығы, салалық және аумақтық (территориялық)
деңгейлерінде ... ... ... мен ... жете ... орай ... ... барлық меншік түріндегі кәсіпорындар
үшін мемлекеттік ... есеп ... ... әзірленді.
Жүргізілетін зерттеулер үшін қаржылық-шаруашылық қызметтер туралы есеп
берулердің, негізгі және ... ... ... құрамы мен
қозғалысының, өнім бағасының, салалардағы және аймақтар ... ... ... маңызы зор (80, 84, 88).
Соңғы жылдары кәсіпорындардың статистикалық есеп ... ... және оны ... ... ақтала бермейді. Мұндай жағдайлар өндіріс
ресурстарымен қуатын және басқа ... ... ... ... элементтерінің қалыптасуы мен пайдаланылуын терең
тексеру қадағалау және талдамалық іріктеулерді жүзеге асыру кең тарап ... ... ... ... ... ... ... алынатындықтан, олар есеп сипатындағы шығу көзі ... да, олар ... бір ... ... және ... ... алдын ала өңделген, дәл әзірленген ақпаратты білдіреді.
Ақпараттарды осылай талдамалы тұрғыдан ұсыну қаралатын объектінің кешендік
және операциондық аудиттерді жүргізу барысында алға ... ... ... көп жағынан пайдалылығы мен, жеделдігімен және анықтығымен
көмектеседі.
Есептік ақпарат экономикалық объектінің нақты жағдайын көрсетеді, болып
өткен ... мен ... ... Оның ... ... ... мен оны басқару жүйесінің арасындағы кері байланысқа
қол жеткізуге болады. Мұндай ... ... ... ... істерін,
атап айтқанда, жоспарлауды, ұйымдастыруды, талдауды, бақылау мен реттеуді
жүзеге асыруына мүмкіндік туғызады. ... ... ... әрі ... ... ... ... пәрменділігі мен негізділігіне
себепші болады (91-96).
Мұның бәрі барлық есеп ... ең ... ... ... ... ... ... бейнелейтін ақпараттармен қамтамасыз
етудегі негізгі жабдықтаушы болып табылатын бухгалтерлік есептің әдіснамасы
методологиясымен ұйымдастырылуын ұдайы жетілдіріп отыруды ... ... есеп ... ... ... ұйымдастырылу процесінің
барысын үнемі қадағалауға мүмкіндік береді.
Нарықтық қатынастардың үстемдік ... ... ... табысы мен
шығыны, баға белгілеу саясаты сұраныс пен ұсынысқа орай ... ... ... ... ... ... ... бойынша көшуге
мүмкіндік береді. Алайда теориялық, әдістемелік және іс ... ... ... әлі шешімін тапқан жоқ. Олардың қатарына
бухгалтерлік есептің сапасын ... ... де ... ... Аудитте
пайдаланылатын ақпараттардың уақтылы алынуы мен ... ... ... ... есептің сапасына байланысты. ... ... ... және ... ... өзгеруіне қарай
қауіптілік қаржылық нәтижелер болжанады (56, 58, 67).
Осынау ... ... ... ТМД елдерінің ішінде алғашқылардың бірі
болып, Қазақстан Республикасында өз қызметін еліміздің аумағында жүзеге
асыратын барлық жеке және ... ... ... ... ... ... айналған Аудиттің халықаралық стандарттары
мен Бухгалтерлік есеп стандарттарын (БЕС) ... ... ... алынды.
Қабылданған стандарттардың мақсаты ... ... ... ... ... ... ... табылады (11-15).
Аудитті дамыту мен бухгалтерлік есепті реформалау өзіндік ерекшелігі бар
шаруашылық операциялары мен өндіріс салалары бойынша әзірленетін ... мен ... ... ... ... ... ... есеп берудің халықаралық стандарттарына (ҚХЕС)
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... және 2005 ... ... ... жаңа формасын еңгізу есептік-талдамалы және
бақылау жұмыстарын жетілдіру ... көп ... ... ... есеп пен есеп беру ... ... ... субъектілер өз
кызметінің ерекшелігіне қарай дербес әзірлейді (8-16).
Кез келген кәсіпкерлік іс-әрекетті шаруашылық жүргізуші субъектілерінің
қаржылық-экономикалық ... ... ... және ... ... асыру мүмкін емес. Көптеген кәсіпорындарда бақылауды
уақтылы ... ... ... ... ... ... ... пен қаржылық талдаудың арнайы қызметі кұрыла бастады.
Қазіргі уақытта экономикалық ақпараттың дамыған жүйелерінің бірі бізде
де, батыс ... де ... және ... болып бөлінетін
бухгалтерлік есеп екендігін атап айту қажет. Қаржылық есептің басты ... ... ... ... ... Оның дер ... ... болып,
қолға тиюіне акционерлер, инвесторлар, кредиторлар, серіктестер, әкімшілік,
бақылаушы және ... ... ... көптеген пайдаланушылар аса мүдделі.
Ал, басқару есебінің мәліметтері
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... әкімшілікке, менеджерлерге және басқа да ішкі
тұтынушыларға арналған. Аудит пен талдауды жүргізгенде «Scala», «Platinum»,
«Монолит-Инфо», «ИНЭК», ... ... ... және т.б. сияқты
шетелдік және отандық жетекші фирмалар әзірлеген осы заманғы озық есептік,
қаржылық ... ... ... ... ... ... (60,
83, 100 және т.б.).
Есеп мәліметтерін кешенді түрде ... мен ... ... ... қолдану шаруашылық жүргізуші субъектілер кызметі
тиімділігінің, іскерлік белсенділігінің, төлемге қабілеттіліктің, қаржылық
тұрақтылығының ... дәл ... ... ... Аудит
процесінде мүліктің құрылымы мен оның өзгеру барысын бағалап, ... ... ... қаржылық нәтижелері мен іскер
белсенділігіне, өндіріс әлеуметін пайдалану ... әсер ... ... жөн. ... ... ... талдау жүргізу үшін
қаржылық есеп берулерде болмайтын, бірақ бухгалтерлік есеп, статистикалық,
оперативтік-техникалық, жоспарлы ... ... мен ... көздерінде ұшырасуы ықтимал қосымша ақпарат талап етілуі мүмкін.
1.3. Бухгалтерлік есеп және ... ... есеп ... ... ... және ... ... түрлерін зерттеу маңызды әдістемелік мағынаға ие.
Щетел маманы М. ... және Г. В. ... ... ... ... доценті В.В. Нитецкий аудиттің үш түрін
бөледі:
қаржылъқ есеп ... ...... қаржылық есеп берудің бекітілген
критерийлері мен ... ... ... ... ... ... ... жасау мақсатындағы тексеру. Шараушылық
субъектілермен шақырылған аудиторларымен ... есеп ... ... есеп беру ... ... пайдаланушыларға
жіберіледі - акционерлерге, ... ... ... - ... ... ... немесе заңдарға сәйкестігін анықтау мақсатындағы белгілі
қаржылық ... ... ... талдау. Егер мұндай шарттар, мысалы,
бақылаудың ішкі ... ... ... онда бұл аудиттің түрі
сыртқы аудиторлардың ... ... ... субъектінің
қызметкерлерімен жүзеге асырылады.
шаруашыльқ қызметінің аудиті басқарудың тиімділігін ... ... ... жақсартудың резервтерін шығару және оларды ... ... ... ... ... ... жүйені талдау.
Т.Стюарт аудитті келесідей бөледі:
1) қаржылық есеп берудің ... ... ... реттелген аудит;
3) басқарушылық немесе өндірістік аудит;
4) қоғамдық аудит.
Келісілген ... ... ... ... ... жүзеге асырылады және
сондықтан клиенттің біліміне, оның бухгалтерлік есепті ұйымдастыруда ... ... ... негізделген.
Аудитпен айналысатын арнайы мемлкеттік орган аудиторларын жұмыстарын
орындайды. Үкіметтік ... ... ... ... ... та болуы мүмкін. Тексерудің масштабы тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ның бекітілген заңға сай жүргізіледі.
Шаруашылық субъектілер өзінің ... ... ... ... үшін ... ... міндетті. Міндетті аудитті жүргізудің көлемі мен
тәртібі ... ... ... бекітілген, субъектілердің тізімі
анықталған:
• банктер, банктік операциялардъң бөлек түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдар, ... ... ... ... ... ... асыратын ұйымдар;
• сақтандыру мекемелері, ... емес ... ... ... ... ... қорлар;
• ашық типтегі акционерлік қоғам формасындағы құрылған
басқа да мекемелер;
• субъектінің банкрот ... ... ... ... ... ... ... жақтың тапсырысы бойынша
орындалады, егер тексеру заңмен қарастырылмаса. Мұндай
тексерудің сипатымен ... ... ... ... В.П. Суйц аудитті келесідей түрлерге жітеледі.
1) сыртқы ... ішкі ... ... ... ... сәйкестелген аудит;
5)қаржылық есеп берудің аудиті;
6)арнайы аудиті;
7)міндетті аудит;
8) бастамашылық аудит;
9) келісілген аудит.
Арнайы ... ... ... ... нақты
мәселелеріндегі белгіленген процедураларды, нормаларды және ... ... ... ... ... дамуының үш сатысын
ескере отырып, А.Д. Шеремет пен В.П. Суйц аудитті мынадай түрлерге ... ... ... 2) ... аудит; 3) тәуекелділікке
негізделген аудит. ... ... ... ... бөледі: 1) жалпы
аудит (кәсіпорындар мен олардың бірлестіктері); 2) ... ... ... ... ... 4) ... ... 5) бюджеттен тыс
қорлардың аудиті; 6) инвестициялық институттардың аудиті.
Аудит түрлерінің классификациясын ... ... ... ... .
1. оның ... ... - ішкі және ... заң талаптары бойынша - бастамашылық және міндетті;
3.аудит ... ... ... -
келісілген немесе қайталанатын;
4.аудит жүргізудіц ... ... ... - ... ... цүралдарын пайдалану бойынша - қолмен және
дербес компьютерлерді қолдану;
6.бағыты бойынша - ... ... ... ... тыс қорлардың,
инвестициялық инятитуттарының;
7. аудиттің ... ... ... -
қорытындылаушы,жүйелі-бағдарланған және тәуекелділікке
негізделген.Аудиттің түрлері ретінде ішкі және сыртқы аудит
болып бөлінеді.
Сыртқы аудит тексерілетін шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... оның қаржылық
мүмкіншіліктерін объективті бағалау мақсатында ... ... жеке ... ... негізінде жүргізіледі. Жалпы аудит
түрлері, оның ішінде сыртқы ... ... ... ... көптеген түсініктер
қарастырылады. Біріншіден, сыртқы аудит аудит фирмалары немесе жеке
аудиторлар мен ... ... ... ... ... Оның
негізгі мақсаты бухгалтерлік қаржы ақпаратын тексеріп және оныі ... ... ... ... ... ... жағдайына түсініктеме ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілеріне, олардың қаржылық
жағдайына әкономикалық талдау жасап олардың әкономикасының даму бағытын
көрсетіп, оның қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... қолдануына түсініктеме береді. Осы орайда аудитор сол
кәсіпорынның қаржы жағдайының және төлем жасау тұрақтылығын, ... ... ... бар ... ... ... ... аудиттің объектісі - ол, шаруашылық субъектілері. Сыртқы
аудиттің мақсаты тапсырушының ... сай ... ... -
кәсіпорын, мемлекеттік құрылым және ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген жағдайда әлеуметтік-
экономикалық мәселелер ... де, ... ... ... ... ... ... тиімді жүргізілуіне қатты
көңіл бөлінеді. Оған себеп, олар шаруашылығы пайда табуға тиімді жолмен
жүргізсе, мемлекетке ... ... ... ... ол өз кезегінде
мемлекеттің әлеуметтік қаржысын, бюджетін толыктыруда өз ... ... ... ... ... ... оның
негізгі мақсатьы бухгалтерлік есеп жұмысының жүргізілу жағдайы, оның
көрсеткіштершің нақты дұрыстығын анықтау, ... ... ... сай өз ойын айту және ... иесінің мүддесін корғау.
Сыртқы аудит қызметін атқарушылар - жеке аудиторлар және аудит
фирмалары. Аудиторлардың өз қызметіндегі ең негізгі мақсаты меншік ... ... яғни ... ... үшін ... қаржы қандай
жағдайда іске асырылуда? - деген сұрақ ерекше орын алады. ... ... осы ... ... онда оның ... ерекшеліктері бар.
Біріншіден, кәсіпорын басшылары өзінің жеке кәсіпорын жұмысын, ... ... тек қана ... ... мүмкінділігі болса өсіріп
көрсетуге тырысады. Ал акционер, меншік иесі өз тарапынан тек ... ... ... ... ... ... қатынас жағдайында
ешқандай фирма, кәсіпорынның нақты жағдайын білмей сыбайлас ... ... ... ... өз ... сол елдегі заңды түрде қабылданған
аудит стандартын ... есеп ... сай ... ... ... басылымға тек қана ... ... ... кейін және балансқа мөрін ... ... ... ... аудитор қорытындысы кәсіпорын ақпаратының дұрыстығын қаржы
көрсеткіштерінің дұрыс анықталғандығын растап қана ... ... ғана ... басылымға рұқсат алады. Ал осы процесстерінің басылымға
шығуының үлкен мағынасы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісі екеніне кепілдік алып, одан әрі
кәсіпкерлігімен айналысуға ... ... ... Олай ... аудит қорытындысы сол кәсіпорынның өткен уақытта тапқан табыс
соммасы ақпаратта дұрыс көрсетілген, салық соммасы дұрыс ... ... ... ... ... ... ... алдында заң
тұрғысынан салық төлеу процесін дұрыс жүргізген субъект болып танылады.
Екіншіден, басылымдағы ақпарат ... ... ... ... карым-қатынасқа келеді. Себебі, басылымға шыққан материалдарды
сыбайластар зерттеп, талдап, сыбайластыққа ... екен ... ... Осы ... аудит қорытындысы өзінің негізгі функциясының бірі,
пайдалануға дайындалған мәліметінің рөлін атқаратын ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуге
кепілдік алған кәсіпорындар сол елдің экономикасының бір қалыпты ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Қалыптасқан
экономика құрылымына айналады.
Төртіншіден, қалыптасқан әкономика қүрылымы болған елде
тиянақты нарықты қатынас заңдылығы ... сол ... сай ... тауарға нарықты қатынас бағасы түрақты бір жүйеге келеді. Соның
нәтижесінде сол елдің әкономикасы, әлеуметтік жағдайы түрақты даму
жолына түседі. Яғни, ... ... ... ... ... даму барысын қамтамасыз ететін механизм. Дамыған
елдердің әкономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз етіп отырған - ол
бірден бір ... ... ... ... ... да оған шет ... ... мағына береді. Аудиторлық тексеру жүргізбей шаруашылық
субъектісі ретінде қүқысын қорғай алмайды. Екіншіден, сыбайлас
кәсіпорындар қарым-қатынас жасамайды, үшіншіден, банкілер сенімсіздік
білдіріп несие беруін тоқтатып, ... есеп ... ... тежей
бастайды.
Сыртқы аудит соңғы жылдары тек қана қаржы ақпаратын тексеріп қана қоймай
кәсіпорын шаруашылығына экономикалық талдау жасап, оның ... ... баға ... оның ... ... және ... ... Сыртқы аудитті қазіргі кезде «Заңды аудит» деп
атайды. ... ол ... ... ... тек қана ... мәлімет пен
пайдаланушылар алдында ғана жауап ... ... ... ... ... зерделеу, мәні бойынша ... ... ... калыптастыру және аудиттің нәтижелері бойынша
қорытынды құжаттарды дайындау сияқты бірінен ... бір ... ... тізбекті кезеңдерден тұрады.
Қаржылық аудитті жоспарлау мыналарды қамтамасыз етуі ... ішкі ... ... ... мен ... ... туралы кажетті ақпараттарды алуды;
2. орындалуы тиіс бақылау ... ... мен ... мазмұнын анықтауды.
Қаржылық аудитті жоспарлауга аудиттің жалпы жоспарын жасау (болжамды
жұмыс) және ... ... (ХАС 300) ... ... жоспарда (болжамды жұмыста) мына негізгі көрсеткіштер ... ... ... ... мөлшері;
3) жұмыстың ұзақтығы мен өткізу мерзімдері;
б) аудитор қолданатын ... мен ... ... ... ... ... басшылығымен және
қызметкермен ақылдасып талқылауына болады, бұл аудиттің ... әрі ... ... ... аудиторлық процедураларды
үйлестіреді. Аудитор жалпы жоспарды сапалы жасауына және болжамды жұмыс
мөлшерін әлдеқайда нақтырақ анықтауы үшін ... ... ... ... ... ... бойынша
келісім шарттағы шарттарды
зерделеу;
2. тексерілетін кәсіпорынның қызметіне қатысы
бар жаңа заңдардың,
ережелердің, нұсқаулардың және ... ... ... аудитке тигізетін
ықпалын ескеру;
3. өткізілетін аудиттің әлдеқайда маңызды
мәселелерін бөліп алу ... ... ... ... ... жағдайларды
түсіну;
5. шаруашылық жүргізуші ... ... мен ... ... ... анықтап алуы керек;
6. ішкі аудиторлардың жұмысы мен оларды
тексеруге қатыстырудың
мүмкіндіктерін ... (ХАС ... ... ... ... мақсатқа
лайықтылығын зерделеу;
8. сарапшыларды қатыстыру қажет пе, қажет емес
пе, соныанықтау (ХАС 620);
10) тәуекелділік деңгейіне (яғни, каншалықты катерлі екендігіне) баға беру,
аудиторлық ... ... ... және ... ... (ХАС ... 320 және ... барысында жалпы жоспар мен аудит ... ... ... ... ірі ... кәсіпорындардың
және т.б. жекелеген учаскелеріндегі жұмыстың ұзақтылығы, яғни ... ... ... үшін ... ... ... Мұнда тексеру
обектілерін жүйелі зерделеуді үйымдастыруға көп көңіл ... ... жүк аз ... (күш аз ... ... мен
акпараттардың таскынын және мөлшерін аныктауга, аудиторлық тексерулердің ... ... ... ... ... ... ... Аудитті
ұйымдастырудың бұл кезеңінде күрделі ... ... ... ... ... ... ... операциялардың
тізбектілік қартасын жасау мақсатқа лайықты болады. Қаржылық есептілік
аудиті ... ... ... ... ... ... деңгейі мен логикалық тізбектілігінің (қисынды жалғасының)
сипаттамалары жазылады. Мұның бәрі аудитордың қызметін ... ... ... ... ... ... бұл барлық жоспарланған
аудиторлық процедураның нақты іске асуы. Әр тақырып бойынша жүргізілетін
аудиторлық ... мен ... ... ... ... және
тізбектілігін көрсетіп, тексеру бағдарламаларын рет-ретімен жасау қажет.
Қаржылық аудиттің нәтижелері ... ... ... ... тапсырыс берушіге ұсынылатын есеп беру жасалады. Аудитордың
келісімшартты орындағаны немесе орындалмағаны ХАС 700 ... ... ... ... есеп беруге» сәйкес келуі тиіс аудиторлык
қорытындыны қабылдап алу беру актісінде анықталады.
Тараптар ... ... ... ... ... жұмыс
мөлшері мен кызмет құнын анықтаудың негізі болып табылады.
Келісімшарт ұзақ ... ... ... ... ... (1-3
жыл) бойынша және қандай да жүмысты бір ... ... үшін ... ... ... ... ... аудиторлық тексеруін айта кетуге
болады. Қаржылық аудитті жүргізу туралы ... ... ... ... ... ... міндеттері;
3. тексеру жүргізетін орындар және мерзімдері;
4. төлем тәртібі және мөлшері;
5. тараптардың жауапкершілігі;
6. ақпараттардың құпия сақталуы;
7. ... ... ... ... (жолдары);
8. косымша шарттар;
9. келісімшарттың колданылу мерзімі;
10.тараптардың заңды мекен-жайы.
Келісімшартта аудитті белгіленген мерзімінен бүрын ток-тату, ... ... және ... да ... ... ... ... және отандык іс-тәжірибесінде аудиторлық операцияларды тек
аудиторлық фирмалардың штатындағы қызметкерлер ғана, сондай-ақ аудиторлық
фирмалардың дирекциясы мен ... ... ... ... шарт ... ... ... мамандар да орындап жүр.
Мәрдігер ... ... ... ... ... Олардың
әрбіреуіне жүктелім-карточкасы (карточка-наряд) жазылады. ... ... ... ... тапсырып беру және қабылдап алу
орындалған жұмыстың арнайы тапсыру қабылдау актісімен ресімделеді.
Барлық ... ... ... ... ... аудиторлық қызметтер туралы заң талаптарына кайшы келмеуі
керек. Келісім шартқа аудиторлық тексеруді ... ... ... ... ... ... Онда жеке ... орындаушыға берілетін
1 сағаттағы қызметі үшін аудиторлық тексерудің келісім шарттық бағасының
шамасы туралы тараптардың қол ... ... ... Осы хаттама
Орындаушы мен Тапсырыс берушінің арасындағы өзара есеп айырысу мен төлемді
жүзеге асырудың негізі ... ... ... ... ... ... ... заңдылығы және өндіріске қажетті ... бәрі ... ... құжаттардың негізінде тексеріледі. Аудит
кешенді және тақырыптық формаларында, талдамалық, логикалық, ... және ... да ... ... ... ... ... өзара, кезікпелі (встречный) ... ... ... ... Форма бойынша бастапқы құжаттарды тексеру барысында
құжаттарда шаруашылық операцияларының көрініс табу ... ... ... ... ... ... ... деректерді өндеу технологиясы мен операцияның сипатына қарай
косымша деректемелер (реквизиттер) қосылуы мүмкін. Бастапқы құжаттар ... ... ... ... ... ... құжатқа қол қоюшы тұлғаның қол ... ... күні ... ... ... Кассалық және банктік кұжаттар түзетілмейді.
Қойылган колдың шынайылығын тексеру үшін бухгалте-риядағы үлгісімен, сондай-
ақ басқа ... ... ... ... ... еңбек келісімі)
салыстырылады. Құжатта мөр мен мөр ... ... ... қол ... ... кұжаттардың барлық қосым-шалары,
құндылықтарды босатудың негіздері, ... ... мен ... ... тексеріледі. Мазмұны бойынша құжаттарды тексеру құжаттың жағдайына
сыни баға беруден ... ... ... ... ... ... сәйкес келуі, ақпараттардың жеткіліктілігі, құндылықтар мен
операциялардың сандық өлшемдерінде колданылатын ... ... ... материалдық-жауапты тұлғаға бекітіліп бергені туралы
құжат және т.б. ... ... ... егер шаруашылық операцияларының
шынайы көрініс таппағанына күмән туатын болса, онда ... ... ... орындалган жұмыстын өлшемін бакылаудың әдістерін
өзгертіп, арнайы сараптама мен басқа ... оның ... ... ... ... ... ... тексеру логикалық және
шоттық-есептеу процедураларын қолдану ... ... ... ... ... ... ... құжаттарда көрініс тапқан құжаттар
бойынша заңның ... ... есеп ... ... ... ... табуы нормативті ... ... ... Аудитор бастапкы құжаттар мен есептік
тіркелімдегі жазбаларды мына талаптарға сай тексереді:
• шаруашылық операциялар мен ... ... ... ... саясатты есептік кезең ішінде сақтау; барлық
шаруашылык операциялары мен ... ... және ... есептік кезеңнің есебінде толық
көрініс табуы; кірістер мен ... ... ... жатқызу;
• өндіріс (айналым шығындары) пен ұзак мерзім инвести-
циялардың (капитал жұмсау) ... ... ... әрбір айдың бірінші күнінде синтетикалық есеп шоттары
бойынша қалдықтар мен айналымдарды талдамалық есеп
деректерімен теңестіру;
• шаруашылық операциялары мен мүлікті бағалаулардың
дұрыстығы;
• қорлар мен ... ... ... ... анықталған кемшіліктер, алдау фактілері мен ... ... ... басшысына хабарлап, шындыққа жанаспайтын
ақпаратты түзеу ... ... ... ... ... кезеңде аудиторлардан мыналар талап етіледі:
• а) аудиторлык файл ... ... ... ... тексерілген ұйымның басшысына аудиттің нәтижелері туралы жазбаша
ақпарат дайындау;
Сыртқы аудиттің мазмұнын ... ... үшін ... ... | | |Сыртқы аудит | | | |
| | | | | ... | ... ... ... ... | |тапсыруымен |банктің шетелдік ... | ... ... ... ... | ... |тапсыруымен келісім- |
|шарт ... | ... ... ... ... |
|жүргізілетін аудит | ... ... ... ... | | ... |
| | | | | | ... ... ... ... ... | |- ... ... ... жағдайына |жағдайын ... есеп ... ... | ... |
|ақпаратының ... ... | |- есеп ... ... |- ... ... | |және беру ... |- ... ... | ... |
| |- ... ... | ... |
| |- ... есеп | ... баға |
| ... | ... ... ... және ... аудиторлық фирмалардың іс-тәжірибесін
талдау көрсеткендей, қаржылық есеп беру аудитінің ... он ... ... ... ... ... ... ісін ұйымдастырудың тәртібі мен
стратегиясы әр түрлі болғанымен, көптеген жағдайларда олар бірдей жүйемен
жүргізіледі.
ТМД елдерінің озық ... ... ала ... ... ... ... төрт ... бөлуге болады: ақпарат жинау, ... ... ... мен есеп ... ... есеп беру аудитінің бірінші кезеңінде тексерілуге тиіс фирманың
іс-әрекетін жүргізу жағдайындағы іскерлік ортасы жете зерттеледі. Фирма
басшылығы осы орта ... ... есеп ... ... ... ... фирманың клиенттері қандай?
2. өнімнің жаңа түрлерін жасау жүргізіле ме?
3. өндіріске қажетті ресурстарды сатып алу жағдайы;
4. өндірістік процестің ұйымдастырушылық сипаты;
5. өнімді ... ... ... ... ... ... есеп беру ... хатында кәсіпкерлік
іс-қызметтің барлық ерекшеліктері ашып көрсетілуі керек.
Сонымен ... іс ... ... ... жөнелту мен түтынушыларға
кызмет ету де атқарылады. Қаржылық есеп беру аудитінің екінші ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы мен жалпы жоспары мынадай бағыттар бойынша
жүргізіледі:
1. компания клиенттің объектілері мен іс ... ... ... ... жасау;
2. аудиторлық тәуекелдіктің елеулілік деңгейін анықтау;
3. баланс баптары мен Бас ... ... ... және қаржы нәтижелерінің шоттары
мен сәйкестендірілетін шоттарды анықтау, шығындарды
өнімінің, жұмыстың және ... ... ... ... дұрыстығын тексеру;
1. өнімнің, жұмыстың және көрсетілетін қызмет көрсету мен
кірістерін алу циклінің аудиті; сатып алу циклінің аудиті;
2. өндірістің және ... ... ... ... ... ... ... мен төлеу тәртібін тексеру;
4. таза пайданы жасау мен ... ... ... ... ... төлеудің уақтылығы мен есептеудің
дұрыстығын тексеру; меншікті капиталды қалыптастыру мен қолдануды
тексеру; ... ... ... мен ... тексеру;
6. дебиторлар және кредиторлармен есеп айырысуды тексеру ұзақ ... ... ... ... ... ... және тәуелді ұйымдарға ұзақ мерзімдік инвестициялар);
7. ақша мен басқа ағымдағы активтердің ... ... ... және
валюталық шоттар, құнды қағаздар мен ... ... ... ... ... және ... ... құзыретті мәліметтер мен фактілерді тексерудің мәні мен
объектілері жағдайы туралы тәуелсіз пікірді білдіру үшін жинау мен ... ... Бүл ... ... яғни ... ... ... және
аудит бағдарламасымен өзара тығыз байланысты. Аудитті орындағанда тексеру
стратегиясын, жоспарын және бағдарламасын ... ... мен ... ... ... назары қаржылық есеп көрсеткіштерінен гөрі, зерттелетін фирма
басшылығы негізге алып жасаган тұжырымдарға бағытталуы керек. Қаржылық
есептемені ... ... ... бухгалтерлік балансты, кірістер мен
шығыстар, ақша қозғалысы, меншікті капиталдағы өзгерістер туралы есептерді
жасаудың дұрыстығы, есеп ... ... ... пен ... хаттың
анықтығы белгіленеді (8). Мысалы, ... ... ... ... ... табыстың есептеудің дұрыстығын анықтау мақсатымен кірістер
мен шығыстар туралы есепті тексереді. Жиынтық табыс тұтастай кәсіпорын мен
оның жеке кұрылымдық ... мен іс ... ... ... қаржылық
нәтижелілігімен анықталуы тиіс. Егер ... ... ... ... ... ... ... негіздеу үшін өздігінен
аткарады.
Сонымен қатар аудитор мыналарды тексеруі ... ... ... ... ... ... ... орындалу
• синтетикалық және аналитикалық ... ... ... капитал және
баланста көрсетілген ... ... ... болуын;
• қаржылық есеп беруге дебиторлық және ... ... ... ... ... ... ... бағалаудың
дұрыстығын.
• Әдетте, кәсіпорынға 50%-тен астам кіріс немесе
айналым ... ... ... ... қаржылық жыл соңында тіркелген ірі
мәліметтер мен операциялар; соңгы бес ... ... ... ... ... мен бақылау
цифрлары;
айналым құралдарымен жағдай; акциядағы бағаны ... ... ... ... көтеруге қажетті негізсіз фактілері;
кәсіпорынға
сот шағымының себептері мен ... ... ... және т.б. ... ... ... ... аудиті тексеру
көлеміне
мынадай баптарды, процестерді және жағдайларды
кіргізумен ерекшеленеді:
1. акционерлік капитал (қаржы түрлері бойынша);
2. ... ... ... және ... акциялар саны;
3. өтелмеген акциялардың құны;
4. атаулы (номиналды) кұн мен әрбір ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
шоттары
бойынша козғалыс;
6. дивиденттерді бөлудегі құқықтар, артықшылықтар және
шектеулер;
• артықшылықты акцияларға ... ... ... ... борыш;
• құнды қағаздарды өткізуден алынған түсім;
• опциондар мен келісімдер бойынша сату үшін резервтегі
акциялар.
• Есепті мәліметтердің мәнділігін талдаудан соң аудиторлык ... яғни ... ... ... аудитордың
тұжырымы қате болып шығуы мүмкін. Мәліметтердің мәнділігін бағалай
отырып, аудиторлық қатенің ықтималдығын анықтаған соң ... және ... ... күш пен ... ... ... ... көлемін
елеулі қысқартуға болады. Аудиторлық жұмыстың тәуекелдігіндегі қателік
деңгейін бағалау кезінде, жіберілген қателікті іздеп табу ... ... ... ... ... ... Осы ... өз ішіне
ғана белгілі аудиторлык тәуекелдіктің көлемін бағалай есепке ала ... ... ... ... ... тексеру нәтижесі жинақталып
қорытылады, резервтер анықталады, тұжырымдар негізделеді және ... ... ... жою және ... ... іс-қызметінің тиімділігін арттыру мен оңтайландыру жөнінде
ұсыныстар жасалады. Сонымен бірге бухгалтерлік есеп жүргізу мен қаржылық
есептілік жасау жөнінде ... ... ... табу мен ... ... ... ... тәжірибесі бухгалтерлік
есептегі ең маңызды кемшіліктер бастапқы құжаттарды ресімдеу мен өң-деуге
және белгіленген стандарттар мен ережелерді бұрмалаған есеп регистрлерін
жүргізуге байланысты ... ... ... ... ... типтік кемшіліктері мыналар:
• деректемелерді толтыруда қалдырып кетулер;
• жасалған немесе өтеген ... ... ... ... мөр таңбанның болмауы;
• тусінік берілмеген түзетулер;
• ұқыпсыз толтыру;
• нөмірленудің, жауапты адамдардың қолдары ... ... ... ... ... күші ... ... қайтадан
пайдалану мен теріс пайдалануға мүмкіндік ашылады.
Кәсіпорын бухгалтерлік есеп шоттарының ... ... мен ... ... кіргізетін немесе олардың
кейбірін жүргізуден
негізсіз бас ... ... да орын ... ... өндіріс шығындарын және ... ... ... табылады. Кейбір
кәсіпорындарда
есептік ... ... ... ай ... және ... үшін топтастырылмайды, ал ... ... мен ... ... ... ... ... есептелмейді. Жеке шот-тар, жеке құрамның
(персоналдық)
еңбекақы есебі карточкалары ... ... ... ... және т.б. қиындатады. Еңбек ақыны кейде қолхаттар
немесе жете
ресімделмеген ... ... ... ... ... ... арасындағы айырмаларды бөлудегі
қателіктер негізінде жаңа
өндіріс пен ... ... жыл ... ... ... біркелікі емес шығындарды өтеу мен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ демалыс ақысын және т.б. төлеуге
шығатын
шығындарды есептеу мен ... ... ... ішкі экономикалық жұмыстарының есебінде,
әсіресе валюталық операцияларды жүргізу барысында көптеген
бұрмалаушылықтарға жол беріледі, мысалы сауда-саттық
операцияларды ... ... және ай ... ... ... ... ... олардың құжаттық рәсімделуі.
2.1. АҚ ... ... ... Темір Жолы”, мысалындағы
қабылдаған есеп саясатының аудиті.
Аудиторлық тексеруге кіріскенде ең ... ... ... ... өз ... мен ... ... қаржылық
есептемелерді ашу және бухгалтерлік есепті ... үшін ... ... ... ... ... бойынша кәсіпорын басшысының
бұйрығы шыққанын немесе ... ... алу ... саясатты калыптастырудың негізіне шаруашылық операцияларды,
активтерді, меншік капиталды, міндетемелерді, қызмет нәтижелерін және ... ... ... ... ... ... ... жатады. Есептік саясатты қалыптастыру әрбір ... ... ... ... оны ... ... субъект қызметінің жағдайына қарай негіздеуді, бухгалтерлік
есепті жүргізудің және ... ... ... ... ... ... (немесе ұйғарады). Ол қаржылық есептеменің ... әсер ... ... да жауапты процедура болып табылады. Есептік
саясатты қалыптастыру ісіне субъект басшысы жауапты. Кәсіпорынның есептік
саясатымен ... ... ... ... есептемелерді
пайдаланушылардың шешім қабылдауы мен ... ... ... бар
бухгалтерлік есептің жүргізу тәсілінің есептік саясатын ... ... ... ма, міне ... анықтап алуы керек. Қаржылық
есептемелердің құрамында ашылуы тиіс және ... ... ... ... кабылданған елелулі жүргізу ... ... есеп ... сәйкес мыналар көрсетіледі:
• материалдық емес активтер мен негізгі ... ... ... ... өндірістік қорларды аяқталмаган өндірісті, тауарларды және дайын
өнімдерді бағалау;
• өнімдерді ... ... ... ... түскен табысты
мойындау және т.б.
Есеп әдістерін білмейінше ... ... ... және ... ... ақша ... ... кәсіпорын
кызметінің нәтижелеріне шынайы баға бере алмайды.
Жоғарыда айтылғандарға орай кәсіпорынның есептік саясаты бойынша
бұйрықта мыналар көрініс табуы ... ... ... ... ... және ... емес активтер бойынша амортизацияның есептеу тәртібі;
- өндірістік қорларды багалау әдісі ... ... ... құн, ... ... сәйкестендіру (специфическая идентификация);
- тауарлы материалдық қорлардың есеп әдісі (нормативті,
- қайта бөлістік, тапсырыстық әдістері); жанама шығындарды бөлу
тәсілі; аяқталмаған ... пен ... ... ... ... өнімді өткізуге байланысты үстеме шығындарды ... ... ... ... жөндеуді есептеу және қаржыландыру
- тәртібі; дайын өнімдерді (тауарлар, жұмыс, кызмет) өткізуден
түскен табысты анықтау әдісі; бухгалтерлік есеп шоттарының
жоспары мен ... ... мен ... ... және ... ... ... есептік
саясатының ықтимал әлементтерінің тізбесі мұнымен ғана шектеліп
калмайды. Кәсіпорын өз шаруашылығының жагдайына сәйкес келетін
әлементтерді есептік ... ... ... (өкіміне)
кіргізеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің тандап алған есептік ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның
есептік саясатындағы өзгерістер мынадай жағдайларда орын алуы ... ... ... ... кәсіпорынның қайта құрылуы;
• бухгалтерлік есептің ... ... ... ... болғанда; бухгалтерлік есептің
жаңа тәсілдері әзірленгенде. Есептік саясат қаржылық
есептерге түсіндірме ... ... ... ... ... ... ұстауы керек.
“Қазақстан Темір жол Ұлттық компаниясы” ашық акционерлік қоғамының есеп
саясаты Қазақстан Республикасы “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп
беру”заңының негізінде жасалған. ... ... есеп ... ХЕҚС ... да ... ... ҚР нормативтік құқықтық актілері,
бухгалтерлік есепті реттеу және басқа да өкілетті ... мен ... ... ... ... ... АҚ есеп ... оның құрылымдық
бөлімдеріне таратылған олардың орналасу мекен жайынан қарамастан акциялар
пакеті АҚ ... ... ... ... ... ... ... дайындау алдында. АҚ “ҰК” “ҚТЖ” бухгалтерлік есебі және
қаржы есептемесін есептеу принципі негізінде жүргізіледі, осыған ... ... ... ... және ... ... олардың түсуі немесе пайда болу бойынша (ақшаны төлеу немесе
алу негізінде емес)
АҚ ... ... ... ... статусы; “ҰК” “ҚТЖ” АК
республикалық кәсіпорын “Қазақстан Темір Жолы” және оның еңшілес
мемлекеттік кәсіпорынмен бірлесу арқылы үкімі 31.02 2002 жылы 15 ... ... ... ... ... ... АК ... мемлекеттік
мүліктік және жекешелендіру ҚР қаржы министірлігінің №78/ 2002 жыл 3 маусым
бойынша бұйрықпен бекітілген. “ҰК” “ҚТЖ” АК Астана қаласының юстициясы
басқармасында ... 2002 жылы 15 ... күні ... 1901 ... ... ... ... бар. “ҰК” “ҚТЖ” АК заңды тұлға болып
табылады және өзінің қызметін ҚР ... ... ... ... ... ... құрылтайшысы мемлекеттік мүлік комитеті жәнеҚР қаржы жекешелендіру
министерствасы атынан Үкімет болып табылады. ... ... АК ... бөлімшелері бар- филиалдары олар заңды тұлғалар болып
табылмайды. “ҰК” “ҚТЖ” АК өзінің жарғысына сәйкес және ... ... ... ... және және іс ... ... ... жүк
тасмалдауда қажетті көлікпен қамтамасыз ету, жұмыстарды орындау болып
табылады.
Негізгі қызмет түрлеріне мыналар жатады:
- магистралдық темір жол ... ие болу және ... ... ... жол ... ... функцияларын орындау;
- пассажир мен жүктерді темір жол көлігімен тасымалдау;
- жылжымалы темір жол құрамына ... және ... ... ... және тасымалдайтын пассажирлер қажеттілігін
қанағаттандыру, тасымалдайтын жүктің сақталуын қамтамасыз ету.
Бірақ “ҰК” “ҚТЖ” АК негізгі қызметінің түрлерімен ... ... ... ... алу мүмкін, оған жататындар; ұзақ мерзімді активтерді,
қаржы инвестициялар сату ... ... ... ... тағы да басқа
операция бойынша да “ҰК” ... АҚ- ның ... ... ... ... орган;
Директорлар кеңесі –басқару органы;
Басқару- атқарушы органы;
Ревизиялық комиссия –бақылаушы орган.
Қаржы есептілігін құру және бухгалтерлік ... ... ... ... бас ... ... табылады. Ол Вице –президентке
бухгалтерлік қызметті басқарады. “ҰК” “ҚТЖ” АК бас бухгалтері “ҰК” “ҚТЖ”
АК бухгалтер мамандарын, ... ... ҚР ... есеп ... басқа да нормативтік –құқықтық актілерді сай орындалуына жауап береді.
Бухгалтерлік есеп және қаржы есептілігін ... ... өз ... ... филиалдар, “ҰК” “ҚТЖ” АК бас бухгалтеріне
бағынады.
Бөлімшелер , филиалдар, департаменттер, АҚ бухгалтерлік есепті жүргізеді,
бухгалтерлік есеп департаментінің басқармасына және “ҰК” “ҚТЖ” Ак
әдістемелік ... ... ... ... ... ұсынады,ҚР
министрлік пен бекітілген формалар бойынша және ішкі ... ... ... ... ... ... “ҰК” “ҚТЖ” АК қаржы
есептілігі жарғылық капиталға берілген-акциялар пакеті “Ұлттық компаниясы”
“Қазақстан Темір Жолы”, “ҰК” “ҚТЖ” АК консолидацияланған қаржы есептілігін
бекітілген форма бойынша ... ҚР ... және ... ... ... ... және ҚР дағы агенство, кіші
бизнестің қолдау және бәсекелестік қорғау кәсіпорындарға ұсынады, қаржы
есептілігін ҚР ... ... ... бекітілген формалар мен
қаржы есептілігін бүкіл ақпараттық құралдарда жария етеді.
“ҰК” “ҚТЖ” АК қаржы есептілігі ҚР ақша бірлігімен құралады. “ҰК” ... ... ... есеп қолмен және автоматтандыру әдісімен жүргізіледі.
“ҰК” “ҚТЖ” АК –да ... ... ... есеп ... ... ... корреспонденциясы қолданылады.
2.3 Тексерімнің түрлері бойынша аудитордың қолданатын құжаттары және
аудитордың ... ... ... ... кезегінде үш топқа бөлінеді:
1) мәліметтік модельдеу;
2) нормативтік құқылық жолын анықтау;
3) есеп ... ... ... ... дегеніміз-аудит объектісінің мәлімет тасушыға бір
жүйеге келтіріп тіркелген мәліметтерін айтамыз. (Ол ... ... ... ... ... магнит таспасы, есеп кестелері,
ақпараттар).
Есеп құжаттарын зерттеп, тексеру әдісінде сол ... ... ... ... ... ... және
экономикалық тиімділігі, шындықты көрсетуін анықтау қажет. Осы әдісті іске
асыру үшін әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... есептеу, инспекция өткізу т.б. қарастырулар қолданылады.
Осы орайда құжаттарды тексерудің ... ... ... ... формальдық, арифметикалық заңдылық, логикалық тексеру.
Немесе жаппай ... екі жазу ... ... ... ... ... келтіру әдісімен тағы басқалай қарастырулармен.
Формалдық әдісте құжаттың ... ... ... ... ... арифметикалық ... ... қол қоюы ... тексеруде санау, көбейту процестерінің мақсат сондағы
тіркелген анықталады. Құжаттың заңдылығын ... ... ... операциялардың заңдылығын және экономикалық тиімділігін анықтау.
Есепті қалпына келтіру әдісі-ол негізінде ... ... ... ... ... түзету. Қате түзету процесінің
бірнеше түрі ... ... ... ол ... ... ... жіберілген
қателерді сол есеп кестелерінде түзетіп ол ... ... ... ... ... түзеткен есеп кестесіне қалай түзетілді,
оны түзеткен адам өз атын жазып қол қоюы ... ... ... ... ... ... қосымша екі жақты жасау арқылы түзету.
Бұл әдіс қате қай кезде ... сол ... ... ... Мысалы, дүкенші жабдықтаушыдан құжат бойынша тауар қабылдап
алған. Тауар сомасы 10000 ... ал ... ... ... 1000
теңге деп, тіркелген бухгалтер өзінің корреспонденциясында 1000
теңге көрсеткен. Кейін тексеру барысында қате ... ... екі ... жазу 9000 теңгеге жасалады.
3. Үшінші қате түзету әдісі-қызыл жазу. Бұл әдіс бойынша, бұрын екі
жақты жазуда жіберілген қате сол ... ... да тек ... ... жазу ... ... сиямен жазылады. Бухгалтерлік
есептің қалыптасқан тәртібі бойынша есеп шоттарына екі жақты жазу
бойынша тіркелген ... ... ... санағанда шығарылып
тасталады. Яғни, қате жазу бойынша қарамен жазылған сан, ... ... сан ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепте және аудит барысында ерекше орын
алатын ... ... Оның ... ... ... ... ... алып түгелдеу. Бухгалтерлік есептің күдіксіз ... ... және ... есеп ... ... ... тек қана
нақты тексеру арқылы сенімді түрде анықтауға болады. Ол өз ... ... ... ... ... ... тексеруге
негіз болады. Нақты тексеру методологиясы сенімді, күдіксіз әдіс, сол осы
арқылы ғана бар ... ... ... өз кезегінде нақты тексеру ... ... ... ... ... ... ... анықтау.
Түгендеу. Бухгалтерлік есепте және аудитте түгелдеу әдісі ол,кәсіпорын
мүлкінің, негізгі құралдың, тауардың, материалдың, ақша ... ... есеп ... ... нақты бір кезеңде түгелдеу барысында
бухгалтерлік есеп көрсеткішіне сайма-сай дұрыс ... ... ... ... бухгалтерлік есеп көрсеткіші мен нақты
тексеру құжаты "инвентарлық тізімде" ... ... ... ... ... ... есеп көрсеткіші тізімі қорытындысынан артық
облса, оның ... ... ... ... ... көрсеткіш (t1-)
анықталған жағдайда да аудит барысында оның себебін анықтау, оған анықтама
жасау, түсініктеме беру аудитордың міндеті.
Аудит ... ... ... ... бақылау жасалынады.
Кәсіпорын экономикасында материалдарды, тауарды ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне сәйкес өзіндік
айырмашылығы ... ... ... тізімі негізгі құралдың аналитикалық
есеп карточкалары арқылы толтырылады. Сол сияқты ақша қаржысы мен ... ... ... де ... бухгалтерлік есеп, ереже-нұсқау
талаптарына сәйкес жүргізіледі.
Сараптау. Нақты тексеру барысында ... ... ... негізінде
өндіріс барысын бақылау ... ... Оның ... ... дұрыстығы, өндіріске ... ... ... ... талабына лайықты екенін, жаңа өнім
сапалылығын сараптау, өндіріс ... ... пен ... шығынын сараптау тағы сол сияқты көптеген процестерге сраптау
жүргізіледі.
Бақылау -бұл да ... ... бір ... Оның ... ... шаруашылық барысын тексеру, бақылау жасау. ... ... ... ... ... еңбек жұмыс тәртібін бақылау, материалдар
тасу, дайын ... ... ... ... ... сақталу тәртібін
бақылау.
Қорыта келгенде аудитор жұмысында әдістемелік тексеру әдістері ... ... Оның ... ... ... ... барысында компьютер қолдану,
тапсырушының компьютер құрылымымен жұмыс істеуі ерекше орын алады. ... ... ... компьютер бағдарламасын жақсы білуі қажет.
Құжаттарды дәлелдеу маңыздылығы бойынша 4 топқа ... ... ... ... емес
4) көмекші
Аудиторлық дәлелдерді алу көздері:
- қаржылық есеп беру
- бухгалтерлік есеп регисторлары
- аудиттелетін ұйымның және үшінші тұлғаның алғашқы құжаттары
- статистикалық есеп ... ... ... ... ... , өзге де әкімшілік
құжаттар.
- қаржы шаруашылық қызметінің талдау нәтижелері
- аудиттелетін субъекті мен үшінші тұлғаның ауызша ... ... ... мен ... ... құжаттарын салыстыру
- түгендеу нәтижелері
- ауызша және жазбаша формада басшылыққа хабарлау
Аудиттің жеке ... ... ... мен ... ... ... ... құралады.
Аудиттің жеке методологиясы барлық ғылым саласына тән әдістер тобынан
құралады; олар: талдау және топтау, ... және ... ... ... Осы ... ... барлығы философияның гнесология
теориясы бөлімінде толық, жан-жақты қарастырылған.
Аудит процесінде анализ және синтез ... ... осы ... ... ... үшін ... Осы ... ерекшеліктеріне сәйкес
талдау объектісінің жекелей және топтаулы түріне де ... ... ... ... ... болады. Аудит барысында ... ... ... ... үшін ... ... қолданылады.
|Субъектінің қаржылық есеп беруі |
| ... ... ... беру ... ... |
|(жалпыдан жекеге |
|) |
3 ... ... есеп беру ... реті ... ... ... ... барысында индукция дедукция экономикалық талдау
әдісі ретінде үлкен орын алады.
Аналогия ... ... ... негізінде объектілерді
анықтау. Аналогия әдісі зерттеу объектілерінің әр түрлі жағынан ... ... ... ... ... ... жүйеге келтіріп, оны құрайтын
бөлімдерін топтау арқылы зерттеу ... ... ... ... ... әдісі
талдау объектісінің бөлімдерін жеке-жеке ... ... әсер ... ... ... ... ... талдау әдісі факторлардың
арасындағы жүйелі байланысты анықтайды.
Өндіріс өнімінің функциялық бағалануын талдау ... ... ... ... мен ... даму барысында өндіріс талабына
сәйкес өндіріс процесінде ... ... ... ... ... ... ... еептеу үшін қолданылады. Бұл әдіс өндірістік
шаруашылық субъектілерінің ішкі ... ... ... ... ... ... ... зерттеу әдістерін
қарастырдық.
Қорыта келгенде, аудиттің әдістері үш ... ... 1) ... ... 2) құжаттау; 3) қорытындылау.
Аналитикалық анықтау-есептеу әдісі-ол негізінде экономикалық талдау
(топтау, саолыстыру т.б.), аналитикалық ... және ... ... Осы орайда аудиттің көп ... ... ... ... ... ... ... есебін тексеру. Мысалы, өндіріс шығынын, оны сатудан
түскен төлем сомасымен салыстыру, онда анықталған өзгеру мөлшерінің нендей
себептен болғанын, ... ... ... ... әдісі аудиттің барлық кезеңінде қолданылады.
Жоспарлаудан бастап күнделікті тексеруде, қаржылық ақпаратын ... ... ... ... және кәсіпорын шаруашылығының даму жолын
бағдарлау барысында аналитикалық тексеру ... ... ... ... есеп және ... есеп ... аудиттің жетілдіру
жолдары.
3.1 АҚ “Ұлттық компаниясы” “Қазақстан Темір Жолы”, ... есеп беру ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді алу мен
өңдеуді ұймдастыру қажеттілігін тудырады. Экономикалық ғылым мен оның
мазмұнын осы заман ... ... ... ... субъектілердің
қызметін ақпараттық, есептік талдамалы және бақылаушылық басқару міндетті
істері (функциялары) бухгалтерлік есеп, Экономикадық талдау және аудит
үшеуінің аралас ғылыми пәндер түріндегі ... ... ... ... ... және ақпараттық аспектілерде өзін-өзі ақтаған ұғым.
Нарықтық қайта өзгерулер тереңдеген сайын корпорация, компания және басқа
да шаруашылық ... ... ... ... ... және ... ... рөлі мен маңызы арта түсуде.
Бүгінгі танда басқарушылық құрылымды ақпараттық және ... ... ... ... ... ... барысында еңбекті
саралаудың объективті процесі жалғасын ... ... ... есеп пен әкономикалық талдауды қаржылыққа ... ал ... ... ... ... қаржылық есеп
беруге, ішкіге, сыртқыға, операциондыңқа, функционалдыққа, технологиялыққа
және т.б. бөлу. Бұл бухгалтерлік есептің, қаржылық-экономикалық талдаудың,
аудит-тің ... ... және ... ... ... ... дамыған елдердің алдыңғы қатарлы тәжірибелері мен ... ... ... пайдалану қажеттілігінен туындады (46-51,
63-68).
Кез келген бизнесті ойдағыдай ... ... ... ... талдаусыз және бақылаусыз мағынасы болмайтын шешімдердің ... ... ... жақсы ұйымдастырудың резервтерін анықтау
үшін басқарушылық шешімге орай қаржылық ресурстарының қозғаысы туралы
шындыққа жанасымды ... аса ... ... мәні мен ... ... ... ... мен келешекте дамуын зерделеу аудит пен қаржылық
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... болады. Деректерді уақтылы бақылау саралап баға беруге (бағалауға)
мүмкіндік береді және әр ... ... атап ... ... берушілердің, жабдықтаушылардың, тұтынушылардың,
меншік иелерінің, ... пен ... ... ... ... арқылы бизнестің тиімділігін арттырудың жолдарын анықтауға мүмкіндік
береді. Кешенді аудит пен ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдауды негіздеу және қамтамасыз ету
бойынша алға қойыл-ған мақсаттарға ... қол ... ... ... ... ... ... әдістерімен кешенді аудит пен
талдауды жүргізу негізінде қаралатын объектінің жағдайын шындыққа жанасымды
әрі объективті ... ... ... ... қараңыз).
әкономикалық талдауды каржылыкқа және басқарушылықка бөлу бухгалтерлік есеп
пен аудит бойынша халықаралық және ... ... ... жауап береді. Мұнда қаржылық есептің деректері ... ... ... ... қызмет етеді, ал ... ... ... талдаудың аясында қызмет етеді. Қаржылық-
экономикалық талдауды ұйымдастырудағы ... ... ... ... ... ... ... және ол ғалымдардың,
мамандардың, аудиторлардың, ... ... ... ... және ... да мүдделілік танытатын
тұлғалардың терең ғылыми және іс-тәжірибелік мүдделерін білдіреді. ... ... ... ... мен ішкі ... ... ... белгілі бір шеңбермен шектеліп қалатын, яғни нақты ... ... ... ішкі ... ... ... ... ретінде қарастырылады
немесе осыған керісінше (64-68). Тек ... есеп ... ғана ... ... ... ... талдауы
сыртқы талдаудың сипатына, яғни мүдделілік танытатын контрагенттердің.
меншік иеленушілердің және мемлекеттік ... ... ... ... сипатына ие.
ІІІаруашылық ішіндегі кешендік аудит бастапқы құжаттардың ақпарат
көздері, бухгалтерлік ... мен ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... мен ... ретінде пайдаланылады. Мұндай қаржылық
бақылаудың негізгі ... ... ... ... ... тексеруін
тереңдете түсетін басқа да аспектілермен толықтырылуы ықтимал. Қаржылық
талдау, маркетингтік, өндірістік, ... ... ... және ... да кәсіпорын қызмет түрлерінің қалыптасқан
өзара байланыстарын толығыр ақ зерттеу операциондық ... ... ... ... ... ... аудит жүйесінде кәсіпорын
ішіндегі процестер, циклдер және ... ... ... ... ең ... ... өндірістік есептің мәліметтерін келтіру
арқылы қаржылық тексеруді терендетуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... оның ішінде статистикалық, ... ... ... техникалық дайындығы туралы
мәліметтерді, норма-тивті, жоспарлы және басқа да ... ... ... ... мазмұны бизнесті басқару ісін оңтайландыруда мәні
бар әр ... ... ... мүмкін. Мәселен, шаруашылық
жүргізуші субъектілердің экономикалық әлеуметін тиімді пайдалануы мен табыс
айналымы ... ... ... ... ... ... (75-80).
Нарыктық қатынастардын дамуы түпкілікті каржылық нәтижелеріне қол жеткізу
үшін басқарушылық багытағы шешімдерге күш ... ... ... ... ... мен ... ісіне жаңа міндеттер жүктейді.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның ... ... өз ... ... ... мүмкіндіктеріне де, сонымен қатар сыртқы
жағдайларға да, оның ішіндегі ... ... ... ... инвестиция мөлшеріне, инфляция деңгейі мен мемлекетгің
экономикалық саясатына байланысты.
Бұрын ... ... ... ... ... ... салалық
министрліктер жатса, бүгінгі танда түбегейлі реформалар ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер кіретін болды. Расында
да, соңғысының (шаруашылық жүргізуші ... ... ... алуына байланысты басқарудың иерархиялық жүйесінің қажеттілігі
болмай қалды, бұл оз кезегінде жоғарғы органдардың тарауына немесе олардың
басқа статус ... әкеп ... ... басқару экономикалық
әдістер және серіктестік қатынастарға жол берді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... азайтуға әкеледі (56, 68,
73). Осыған қарай кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... мақсаттары түбірінен өзгерді. ... ... ... ... ... ... ... бойынша жоспардың
қалай орындалғанына баға беру алдыңғы орында ... ... ... ... ... ... бірінші орынға шықты. Нарықтық
конъюнктурасына орай қызмет ... мен өз ... ... ... көп ... өндірісі бар шаруашылық жүргізуші
субъектілері жаңа типтерінің ... ... ... ... ... ... ... кабылдаудың ақпаратын калыптастыру мен
бағалаудың жаңа амал-тәсілдерін талап етті. Тиісті ғылыми-техникалык ... ... шешу еш ... емес ... ... объективтілігін және уақтылығын арттыру көкейкесті
мәселелерге айналып ... Алға ... ... шешудің амал-тәсілін
анықтау үшін материалдық өндіріс саласындағы бизнесті басқару бойынша
экономикалық ... ... ... ... үшін ... аудиторлық
тексеру өткізу қажет. АҚ “ҰК” “ҚТЖ” Шымкенттік тасымалдау бөлімшесі өзінің
айналысатын қызметі бойынша темір жолының ... ... ... ... ... жол тарабын жаңарту және іске асыруына жауап ... ... жол ... филиалы есепте негізгі қызметтен алынған
табысты есепте көрсетілмейді, ол шығындарыны жатады.Кәсіпорының қаржылық
нәтижесін талдау үшін оның негізгі ... ... ... ... ... “АҚ” Шымкент тасымалдау бөлімшесінің өндірістік
қаржылық шаруашылық қызметін талдау
| Көрсеткіштер |2005 |2006 ... |
| |жыл |жыл | |
| | | ... |өсу ... |
| | | | |% ... |
|1. Өткізуден түскен |29176 |21357 |-7819 |73 ... м.т | | | | ... ... орта |1555 |1663 |108 |106,9 ... саны ... | | | | ... ... ... |140782 |-581 |99,51 ... жылдық құны м.т | | | | ... ... |52761 |71800 |19039 |136 ... орта | | | | ... құны м.т | | | | ... ... ... |18,7 |12,84 |-5,86 |68,66 ... | | | | ... ... |0,02 |0,15 |-0,05 |75 ... қатар/3 қатар) | | | | ... Қор ... |4,84 |6,59 |1,75 |136,1 ... қатар/1 қатар) | | | | ... ... ... |698950 |931971 |230021 |133,3 ... м.т | | | | ... ... ... |-669774 |-910614 |- |- ... ... ... |175483 |37118 |126,83 ... | | | | ... ... ... |-808139 ... |- |- ... ... | | | | ... Таза ... |-801752 |-1085772 |- |- ... ... |0,55 |0,30 |-0,25 |54,5 ... | | | | ... (рет) | | | | ... ... |654 |1200 |-546 |183,4 ... бір | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... ... мәліметтері бойынша 1.1 өндірістегі қаржылық шаруашылық
жұмыстың талдауы көрсетіп отырғандай есепті және өткен жылда тасымалдау
бөлімі зиян ... 2005 жылы ... ... өткізуден алынған табыс
21357 мың теңгені құрайды, өткен жылмен салыстырғанда 73% құрайды. ... ... орта ... саны 108 ... көбейген пайызбен
шаққанда 106,9% құрайды. Негізгі құралдардың орта ... құны 99,51 ... ал ... ... орта ... құны 136 % құрайды, немесе
сомамен 19039 мың теңген , ол ... ... ... ... ... ... 5,86 мың ... төмендеді . Қор қайтарылымы
–0,05 мың теңгеге төмендеді және 75 %құрайды.
Өнім өткізуден түскен табыстың және ... ... орта ... төмендеуінен қор сыйымдылығы 136 % көбейді.
2006 жылмен салыстырғанда өнімнің өзіндік құны 133,5 ... ... ... есепті жылда кезеңдегі шығындар сомасы 175,483% мың ... ... 126,8 % ... көбейтіп отыр. Қаржылық есепте бухгалтерлік баланс
негізгі рольді атқарды, себебі ол ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің
мүліктік жағдайымен және басқару мен таныстырады. Екіншіден баланс арқылы
қысқа мерзімде үшінші тұлғалардың ... ... ... ... ... ... баланстың активі мен пассивтік ... ішкі және ... ... ... ... ... ... құру төрт қағиданы ұстану мен құрайды.
1.( Жыл басына және аяғына) активтер міндетттемелерге тең болуы қажет.
2. “Меншікті ... ... ... ... мерзімді активтері” бірінші
бөлімінен артық болуы ... ... ... есебінен , кәсіпорын
негізгі құралдарды сатып алуы керек, ал қаоған бөлігі айналы м ... ... ... ... активінің екінші бөлімі”ағымдағы активтер” міндеттемелердің
екінші және үшінші бөлімінен артық ... ... Осы ... ... ... екі жақтан қаржыландырылуы қажет: ... ... ... ... есебіне. Егер ағымдағы активтер
қатыстырылған ... ... ... ... онда ... өте төмен болады.
4. Активтер меншікте капитал мен қарастырылған капиталдың қосындысына
тең болуы тиіс. ... ТМҚ ... ... ... АҚ ... ... ... тасымалдау компанияның операциялардың
құжаттарда уақытылы және дұрыс көрсетілуі материалдардың ... ... ... ... ... ... ... ету;
- АҚ “ҰК” “ҚТЖ” Шымкенттегі тасымалдау компанияның материалдардың сақталу
орындарында және барлық қозғалыс ... ... ... АҚ ... “ҚТЖ” Шымкенттегі тасымалдау компанияның қордың бекітілген
нормасының сақталуын бақылау;
- қажет емес және артық ... ... ... ... бақылау;
- АҚ “ҰК” “ҚТЖ” ... ... ... ... ... бақылау ;
- дайындалған қорлардың нақты өзіндік құнын және көлік дайындау шығындарын
дұрыс және уақытылы ... АҚ ... ... ... тасымалдау компанияның көлік дайындау
шғындарының өзіндік құнына дұрыс аударылуын бақылау :
- ... ... ... ... АҚ ... ... Шымкенттегі тасымалдау
компанияның есептік саясатың сақталуын және дұрыс қалыптасын бақылау .
Аудит тексерім барысында жабдықтау және қойма шаруашылығының салмақ ... ың ... ... үшін әр қоймаға бұйрықпен материалды
–жауапты тұлғаның белгіленгені, материалдық жауапкершілік туралы келісім
шарт ... ... ... тура ... , ... , ... ... қамтамасыз етілуін тексереді.
Тауарлы –материалды қорларды аудит тексеру барысында мына құжаттар ... , ... ... мен күні ... және ... ... тауарлы-материады қорларды атаулары мен ... ... ... ... қорлардың сомасы;
Тауарлы-материалдарды босатқан кезде рәсімделетін құжаттарды тексереді;
Аудитор ... ... ... ... ... ... айырбастауға арналған талап- актісі;
3) Материалды босатуға ішкі орын ауыстыруға ... ... ... ... ... ... ... үрдісі |Ақпарат көзі |
|1 ... ... Бас ... баланс 1320 |
| ... ... сай ... шоттар бөлімшесі |
| |болуын тексеру ... Бас ... |
|2 ... ... |Бас ... , 6,7,10 ... |
| |аналитикалық және ... ... есеп ... |
| ... ... есебін | |
| ... ... | |
|3 ... ... ... жауапты тұлғалармен |
| |бар ... және ... ... |
| ... мерзімділігін|құжаттар,карточкалары,түгендеу |
| |және толықтығын тексеру |актілері және ... |
| | ... |
|4 ... ... тексеру, ... ... ... ... |
| ... ... |карточкалары, материалдардың |
| |қозғалысы ... ... ... ... ... т.б |
| |құжаттарды және соңғы есеп | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... | |
|5 ... материалдарды толық |Бастапқы құжаттар, қойма есебінің |
| |және уақытылы кіріске алынуын|карточкалары, ... |
| ... осы ... ... ... бойынша ведомост №1-10 |
| |бухгалтерлік жазбалардың ... ... Бас ... және |
| |дұрыс болуын тексереді. |т.б |
|6 ... ... ... үшін ... ... ... |
| ... қорларды босату |қозғалысы бойынша ведомост №10 |
| ... ... ... бас ... және т.б |
| ... ... және | |
| ... есеп шоттарында | |
| ... ... ... | |
| ... | |
|7 ... ... қорларды|Есеп саясаты бойынша бұйрық, |
| |бағалаудың әдісін анықтау |материалдардың ... ... |
| | ... №10 ... |
|8 ... құндылықтарды |Келісім –шарттар ,калькуляция, |
| |сырттағы шаруашылық ... ... ... |
| ... өткізумен және |наклоднойлар, туралы актісі, кірс |
| |өңдеуге жіберумен байланысты |ордерлер және т.б |
| ... ... | |
|9 ... ... ... |Актілер материалдардың есептен |
| ... ... ... ... бойынша, түгендеу актісі |
| |нәтижесінде құжаттарды оқып |және басқада ... ... |
| ... |т.б ... ... ... ... ... бөлімі 116 баланстың қатары
бойынша жіктелуі
Кесте 2
|Борыштың ... ж ... ж ... ... | | | ... |650 | 363 |-287 ... |392 |162 |-230 ... ақы |563 |386 |-177 ... | | | ... | | | ... іс ... шығындарын есептемегенде, 694 мың теге ... ... ... көбеюі жұмысшыларды кәсіби біліктігін көтеруге
Павладар қаласына тасымалдау шаруашылық жұмысшылардың үш ай ... ... ... ... сол ... ... да ... борыш” қолма-
қол 1165 мың тенгені құрап, жыл соңына 707 мың ... ... ... 458 мың
тенге борыштарды ң есебінен болды:
- жер салығы 276 мың ... ... ... 119 мың тенгеге
- тауарлық кассирлерге айып пұл 68 мың тенгеге
Балансты тексеру барысында ақша қаражаттардың есебін дұрыс ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша:
-411 “Жолдағы ақшалар” ,423 “Банктің арнаулы шоттындағы ақшалар”,
-441 “Банктың есеп айырысу шотындағы ақшалар”
-451 “Ұлттық валютадағы қолма-қол ақшалар”
Касса және ... ... ... үш ... ... ... ... түгендеуі;
- ақша қаражаттардың кәіріске алу , толық және уақытылы кіріске алу;
- Ақша қаражаттарды шығысқа дұрыс есептен шығарылуын ... үш ... ... ... ішкі ... ... бойынша тест
өткізілді, қолма-қол ақшалардың түгендеуі 01.2005 жылы АҚ ... ... ... бөлі ... есеп айыру бойынша операциялар
аудиті тексерілетін кезеңді 01.12.04 жылдан 31. 12.04 –ға ... ... және ... шоттар бойынша кәсіпорындар банктегі шоттары АҚ
“Қазақстандағы халық банк”келісім шарт ... ... ... ... ... ... ... құжаттардың сай екендігі тексерілді
және көшірменің көмекші құжаттардың мөрлері;
- Ақша қаражаттардың толық және ... ... ... Ақша қаражаттардың акцептелген төлем тапсырмалар бойынша почталар арқылы
аударылуы заңға сай екендігі;
- Банк ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептегі осы операцияларды есеп айырысу және транзит
шоттарында жүргізілуін ... ... ... банк көшірмесі бойынша қалдықтар, кезең басына өткен
банк көшірмесіндегі қалдықтар , жыл ... ... ... ... Кәсіпорының есеп айырысу шотынан шығындарға тікелей жатқызылуы болмаған.
- АҚ ... ... ... ... ... ... жоғарғы
орындарғаберген есебінде ақша қаражаттардың мпқсатпен қолдануын көрсетеді
оның ішінде банктік ... ... ... ... құжаттар және төлем
тапсырмалармен бекітіледі.
Жолдағы ақша қаражаттарының аудиті жүргізіп тексерілді.
- Банк ... ... ... көшірмелері;
- Олардың көмегімен 411 шот есебі негізінде- жолдағы ақшалар
- Бухгалтерлік проводкалар және алғашқы құжаттардағы жазулармен осы ... № 3 ... мен ... дұрыс құрастыруы.
АҚ “ҰК” “ҚТЖ” –бухгалтерлік есеп басқармасы орталық есеп айырысу бөлімі
жүргізеді, авизо және ай ... ... ... жасайды, оған екі жақ қол
қояды.
АҚ “ҰК” “ҚТЖ” филиалдары бір-біріне қызмет үшін ... ТМҚ үшін ... ... ... қосылған құн салықсыз қояды.
Тасымалдау дерекциясының қолындағы АҚ “ҰК” “ҚТЖ” ... ... ... ... ... ... әр есептің
айдың нәтижесі бойынша келесі ... 5 ... ... ... ... актысын жасайды.
Кері тексеру актісі 4 көшірмеде жасалады, бірінші ... және ... бас ... ... мөрі қойылады.
Сонымен әр тексеру актінің екі көшірмесі ... ... оның ... ... ... қалады, авизо хатымен келесі кезеңнің 10
күніне дейін ішін ара есеп ... ... оған ... ... ... ... жол (ЦЖС) ... қолындағы филиалдар есептілікті ұсынып магистральдық жолға
келесі кезеңнің 8 күніне дейін авизо ... ... оған ... ... ... ... талдау .
Іскерлік белсендігін бағалау және кәсіпорын қызметінің тиімділігі
қаржылық талдаумен аяқталады. Кәіпорынның ... ... ... оның құралдарының айналымыеың жеделдігін көрсетеді. Іскерлік
белсенділігін талдау әр түрлі қаржы ... ... ... , ... өз ... ... ... анықтаудан
туындайды:
Ағымдағы активтердің айналымдық коэффициенті ( мобильдік қаржылар) өнім
өткізуден ... ... ... ... орта ... ... т. А.=DN ... Ағымдағы активтердің ... С.- ... ... орта көлемі;
Ағымдағы активтердің орта көлемі (баланстың екі тауары)
формуламен ... С. = ... Та. с. ... ... орта ... –жыл басына және аяғына ағымдағы активтердің көлемі.
Біріншіден активтердің орта көлемі осы формуламен анықталады:
Та.с.= (52761+71800) /2=62280,50
Ағымдағы активтердің айналымдығы ... ... ... ... ... ... –29176/52761=0,55 рет
Кт.а.(есепті жыл) –21357/71800 0,30рет
Ағымдағы активтердің айналымдығының коэффициенті айналымдық күші 0,55
рет, өткен кезенде және есепті ... 0,30 рет ... ... ... ... оның ... кәсіпорындағы қосымша өнім ... ... ... ... босатуына мүмкіндік береді. ... тек қана саны мен ... ... ұзақтығымен, айналымдылықтың коэффициентің ұлғаюына
байланысты. Айналымдығы активтердің айналымдылығының ұзақтығы ... ... Кт.а ... = ... ... айналымдылықтың ұзақтығы;
Кт.а. – ағымдағы активтердің айналымдылық коэффициенті немесе ағымдағы
активтердің ... ... 360 күн ... ... ... есептеген
де;тоқсан, 30 күн –бір ай. Айналмалы ... ... ... мына түрде көрсетіледі:
К= Та.с./N,мұнда К-айналымдағы қаржылардың бекіту коэффициенті;
Кәсіпорын ... ... есеп ... ... ... ... ... Көрсеткіштер ... жыл ... жыл ... ... ... ... |29176 |21357 |-7819 ... тенге | | | ... ... орта |52761 |71800 |+19039 ... өлшем, мыс. тенге | | | ... ... |0,55 |0,30 |-0,25 ... ... | | | ... | | | ... активтердің бір |654 |1200 |+546 ... ... ... | | | ... жол) | | | ... ... ... |1,81 |3,36 |+1,55 ... 1жол) | | | ... ... ... ... ... ... бір жыл ішінде 0,55
тан 0,30 –ға дейін ... ... бір ... ... 546 күнге ... ... ... ... ... Талдау кезінде кәсіпорын шығындарымен
құндылықтарының айналым саны материалдық ... ... ... ... ... ... ... барысында осы коэффициентің мәні қанша жрғары болса , сошалықты
өтімді баптар қаржылар төмен, айналым капиталы жоғары өтімділік ... ... ... ... ... ... ... Және
керісінше, кәсіпорын іскерлік белсенділігі тауарлардың көбеюі ... ... ... ... ... ... ... өткізуінен табыс, алымдарында материалдық құндылықтардың және
шығындарды кезеңдегі орта көрсеткіші.
Құндылықтардың айналымдық коэффициентерін есептеу үшін өнімнен ... ... ... өзіндік құны есепке алынады, себебі
өнірістік құндылықтар өндіру құнымен ... ... ... есеп мына ... ... ... ... айналымдардың айналымдық коэффициенті;
SN -өткізген өнімдердің толық өзіндік құны;
Зс- өндірістік құндылықтардың орта бағасы;
Материалдық қаржылардың ... ... мына ... ... ... жыл) ... ... жыл)= 931971/21140 = 44,09рет
Яғни, айналымдық коэффициенті есепті жылда 7,19 рет төмендеді.
Айналымдық коэффициент көрсеткіші қанша жоғары ... ... ... ... ... оның ... өндірістік құндылықтардың
көбеюінің қатынасын көрсетеді немесе ... ... ... ... ... айналымдығының коэффициенті, ол ... ... ... ... борыш көлемінің есепті кезеңде қатынасымен
мына формула бойынша анықталады.
Кд/з=DN/Дз,
Мұнда, Кд/з –дебиторлық борыш ... ... ... ... ... немесе өткен кезеңге)
Дебиторлық борыш айналымдық көэффициенті мына фурмуламен анықтаймыз.
Кд/з(өткен жыл)= 29176/30275=0,96рет
Кд/з(есепті жыл)= 21357/34095=0,63 рет
Дебиторлық борыш ... ... ... үшін ... ... ... комерциялық несиенің ұлғаюын және оның ... Егер ... ... ... ... ... болса,
қойылған шот үшін оның төлемі арқылы реттелетін оның өсуі несие өткізуді
қысқартуын айқындайды, ал ... ... ... ... көбеюін
айқындайды.
Дебиторлық борыш айналымдық коэффициенті көрсеткіші мен бірге
дебиторлық борыш орта мерзімдік ... мына ... ... ... жыл)= ... ... ... қойылған шоттар төлеуіне қажетті уақытпен
анықталады. Бұл көрсеткіштің төмендеуі он санмен , ал ... ... ... ... ... ... , ақша ... жылдам жылжуы
кәсіпорынның ұлғаюына ерекше орын алады.
Кәсіпорын ұлғаюында ... ... және ақша ... ... ... шарт ... ... Сонымен ақшақаражаттардың максималдық
қажеттілігінің кәсіпорынның қаржылық қиыншылықтарын айқындайды.
Сонымен бірге қаражаттардың көлемінің аса ... ... ... шын ... көрсетеді, себебі ақша құнсызданып инфляцияға
ұшырайды. Сонымен байланысты ақша ... ... ... ... ... ... Ақша қаражаттардың айналымдық коэффициенті
мына формуламен анықталады:
Кд/з ДN/ДС, мұнда Кд/з –ақшаның айналымдық коэффициенті;
ДN-өнім өткізуден табыс;
ДС-ақша қаражаттары (есепті және өткен кезең)
Кд/с ... ... ... ақша ... ... ашу үшін ... сақталуымен
кіріске алу және шығысқа шығаруын бағалауын көрсету, және алынған ақша
қаражаттардың ... ... ... ... көлемін байланыстырып, ақша
қаражаттардың түсімін және шығуын талдау қажет.
3.2.АҚ ” “Ұлттық ... ... ... ... ... есеп және қаржылық есеп беру бойынша
аудиторлық пікір жасау.
Компанияның қаржылық есеп беру ... ҚЕХС және ... ... белгіленеді. Қазақстан Республикасында жылдык қаржылық есеп
беру кәсіпорындарға мына формалар бойынша ұсынылады: бухгалтерлік баланс,
кірістер мен шығыстар туралы есеп ... ақша ... ... ... ... туралы есептілік, кәсіпорынның есеп саясаты
туралы ақпарат. Оған ... ... ... ... корытынды
қаржылық нәтижелеріне есептік кезеңде әсер ... ... ... ... ... ... қоса тіркеледі.
Алғашқы есептік кезеңге жасалатын есеп берудің формасынан ... ... ... ... ... ... олардың өткен кезеңдегі мәні
келтірілуі керек. Егер өткен кезең мәліметтері есептегі ... ... ... ... оларды түзету керек. Әрбір түзетудің
себебі есептеу және бағалау әдістері түсіндірме хатта ашып көрсетілуі тиіс.
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... міндетемелері болып табылады. Есеп беру формаларының ... ... ... ... анық ашып ... шаруашылық жүргізуші
субъектілер қызметінін қаржылық. кешендік және операциондық ачдиггерінде
аса маңызды орын алады.
Активтер - субъектінің құндық ... бар ... ... және ... ... мен ... ... түрінде көрінетін болашақтағы
экономикалық пайда бұл ... ... ... ... ... ... немесе жанама үлес.
Міндеттемелер - басқа бір тұлғаның (кредиторға) пайдасына белгілі бір
әрекетті жүзеге ... ... ... ... ... мүлік беру,
жұмыс орындау, ақша төлеу ... ... бір ... (кредитордың
пайдасына орай) бас тарту. Ал, кредит берушінің борыш қордан өз міндеттерін
орындауды талап етуге қақысы ... ... ... - ... ... кейінгі
субъектінің активтері. Ол бухгалтерлік баланста топ ... ... ... ... ... ... жаргылық капитал,
резервтік капитал және бөлінбеген табыс жеке ... ... ... ... мен ... құндарының бағасына тәуелді.
Активтердің (А), меншікті (акционерлік) ... (МК) ... (М) ... байланысы негізгі бухгалтерлік теңдікпен
тұлғаланады:
Мысалы, ҚЕХС 25 және БЕС 8 ... ... ... ... ... жіктеуінің және бағалауларының рет тәртібі анықталған.
Сатып алынатын қаржылық инвестиция брокерлік сыйақы және банктің кызмет
көрсеткенін сыйақы беруімен ... ... ... ... ... ... бағаланады.
Бір жылға дейінгі иелену мерзіміндегі қысқа мерзімді қаржылық инвестиция
бухгалтерлік ... ... баға ... оның ... және ағымдагы
құндарынан аз баға ... ... ... ... ... ... ... өзгеруінен алынатын кірістер немесе шығын
пайда болған есептік кезеңге жатқызылады.
Иелену мерзімі бір жылдан артық ұзақ ... ... ... ... ... ... негізінде анықталатын сатылу және
ағымдық құндардағы қайта бағалаулар мен аз ... ... құн және ... бойынша ескеріледі. Ұзақ мерзімді қаржылық инвестицияны ... ... ... ... ... ... Инвес-тицияның құнын төмендету
осы инвестицияның қайта бағалау сомасының есебінен кемітіледі. Инвестицияны
қайта бағалау ... ... ... оның ... ... ... Ұзақ ... инвестицияның құны (орны толмайтын, қайтарылып
алынбайтындай) төмендетілген ... бұл ... ... ... ... қажет. Құн-дардың бұлайша төмендеуі әрбір инвестиция ... ... және жеке ... ... инвестицияны ұзақ
мерзімділіктен қысқа мерзімділікке ауыстыру немесе (оның) ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
жасалады. Қаржылық есептемесін инвестиция ... ... ... ашып
көрсетілуі керек:
1. қаржылық инвестицияның баланстық құнын және ... ... ... ... кайта бағалаудан түсетін
табысын аныктайтын есеп саясаты;
2. ұзақ мерзімді, қысқа мерзімді каржылық инвестициялар
бойынша жал акысы мен процент, роялти, дивидендтер бойынша
табысқа ... ... ... ... жүзеге асыру мен кіріс алуға қойылатын елеулі шектеулер;
2. есептік ... үшін ... ... түсетін сомалардың қозгалысы
және мүндай қозғалыстың сипаты және т.б. ... ... ... ... екінші бөлімі мазмұнын ашу мынадай
тәртіппен ... ... ... жеке ... және ... ... мерзімінен тыс болатын
тауарлы-материалдық қорлар: материалдар, аяқталмаған өндіріс,
тауарлар, оның ішінде дайын өнімдер, сатып алынған тауарлар мен
консигнация ... ... ... ... уақыт тан санағанда бір жыл ішінде ... ... ... ... ... ақшалар, оның ішінде баптар бойынша: ағымдық шоттағы
қолда бар ... ... ... ... және ... ақша
қаражаты;
7. егер баланстық құннан айырмашылығы болатын болса ағымдағы құны
көрсетілуі ... ... ... ... ... есеп беру ... ... бір жыл ішінде алынатын дебиторлық борыш, оның
ішіндегі: аванстық төлемдер, алынатын шоттар, толық вексель,
еншілес және ... ... мен ... топ ішілік операциялар
бойынша борыш, акционерлік қоғамдағы лауазымды тұлғаның борыш
берешегі, басқадай болады.
Тауарлы-материалдық ... ... ... мен ... өзгерістерге ұшырады. Мұнда негіз қалаушы тұжырымдамалар мен
принциптер жоғарыда қарастырылған БЕС 30-да да, БЕС 7 ... ... де ... ... Оның ... БЕС 7-де ... ... бағалаулары мен жіктелімі және есеп ... ... ... әдістері өндіріс түріне (типіне),
өнім түрлеріне және олардың күрделілігіне байланысты. Есептің негізгі
әдістері ... ... ... ... ... ... және
тапсырыстыц әдістері.
Тауарлы-материалдық корлардың (босалқылардың) кұндарын бағалау мына
әдістердің біреуімен жасалады:
орташа безбенделген өлшенім құнымен;
ФИФО немесе ... алу ... ... ... ... ... сатып алу уақыты бойынша сонғысының
құны бойынша;
өзіндік ерекшелігі бар түсіндірме.
Орташа безбенделген ... құн (Қө) ... ... ... ... және осы ... ішінде аяғына дейін сатып алынатын немесе өндірілетін
тауарлы-материалдық қорлардың (ТМҚа) орташа кұны ... ... ... ... ... ... ең ілдымен алғашқы
дайындалған немесе сатып алынған қорлардың құнын есептен шығару керек.
Ерекшеліктерді ұқсастыру бойынша бағалау ... ... ... ... ушін өндірілген және арналған бірін-бірі алмастырмайтын тауарлы-
материалдық қорлар ... ... ... ... ... есеп берудегі тауарлы-материалдық босалқыларға ... ашып ... ... ... ... ... үшін ... есеп саясатын;
2. тауарлы-материалдық қорларды жіктеу бойынша баланстық құндарды
анықтап ашып ... бұл ... таза ... ... ... ... баяндап
елеулі түрде есептен шығару;
егер қорлардың өзіндік кұны ЛИФО әдісімен анықталған
болса, онда ашып көрсетуге баланс бойынша тауарлы-материал-
дық қорлар сомасы мен ФИФО ... ... ... аз сома ... ... безбенделген өлшенімді және сату-
дың (өткізудің) таза құны арасындағы айырмашылық жатады;
3. Аудиторлық қорытынды ... ... есеп ... – бұл ... есеп берудің дұрыстығы
жөнінде аудитордың пікірі , көрсетілген аудиторлық ұйым беретін өкілетті
құжат. Міндетті аудит субъектісі болып ... ұйым үшін ... ... есеп беруінің ажырамас бөлігі болып табылады.
Аудиторлық құжат туралы заңда 20.11.1998жылы аудиторлық есеп беру туралы
аудиторлық ... сай ... ... ... Аудиторлық есеп
беруді түзу тәртібі 700 ші «қаржылық есеп беру ... ... ... деп ... халықаралық аудит стандартымен реттеледі.
Аудиторлық есеп берудің келесі формаларының бірінде аудитор өз ... ... ... ... бар ... кері ... ... бас тарту пікірі.Ескертусіз пікір аудитор лық есеп берудің
бекітілген концептуалдық негіздеріне сай, ... есеп беру ... ... ... ... ... осындай пікір береді.
Аудиторлық есеп беруде барлық маңызды жағдайлар түсінікті және ... ... ... есеп беру үш ... біріктірілген негізгі
элементерден тұрады: кіріспе, аналитикалық , ... ... ... пікір білдіруге негіз болатын қаржылық есеп беру ... ... ... кезеңі бұл аудиторлық
қорытынды мен ... алу еру ... түзу ... табылады .
Аудитор жүргізілген жұмы ... ... ... ... шартта көрсетілген мерзімде аудиторлық ... ... . Ол ... ... « қабылдап өткізу актісі ... . ... ... аудиторлық қызметтер арнайы
анықтама жазып берумен, ... ... ... ... ... ... ... .
Негізінде аудит есебінің ... мен түрі ... ... ... ... Олар:
- есебінің тақырыбы болуы қажет , ... ... есеп ... өзіеше бөлектеніп , байқалатын болуы қажет ;
- ... ... ... ... , ... , ... ... анықталуы қажет .
- аудит есебі басылымға шығатын ... , онда оған қоса ... ... ... ... ... құжаттарда басылымға
бірге ... ... .
- ... есебінде барлық т ексерілген қаржылықты ... ... ... ... .
- ... ... тұтынушылар үшін қажет мәліметтер
бухгалтерлік және ... ... ... сай , ... ... ... анықталған болуы қажет .
- ... ... ... анықтамалар , түсініктер өте
тиянақты , түсінікті , ... , анық ... ... ... ... ... сүйене отыры , қазір ... ... төрт ... ... Күдіксіз - сенімді аудиторлық қорытынды ;
2. Күдіксіз - ескерту келтірілген ... ;
3. ... - ... ... ... ... - ... аудит қорытындысы;
Күдіксіз - сенімді аудит қорытындысы , ... ... ... қате ... есебі мүлтіксіз дұрыс ... , ... есеп ... , ... ... ... – нұсқау талабына , бухгалтерлік – аудиторлық стандартқа ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы кезеңдерде жинақталған құжаттар негізінде
аудиторлық ... ... (4 ... ... ... ... ... құжаттың аты, аудиторлық қорытынды есеп
2) адресат- аудиторлық есеп беруді ... ... ... аудит жүргізілетін ұйымның қаржылық есеп беруінің тізімі
- ұсынылған қаржылық есеп беруде ... ... мен ... ұсынылған қаржылық есеп беруде ұйым басшылығының жауапкершілік туралы
арызы
- жүргізілетін аудит негізінде пікір білдіруге аудитордың жауапкершілігі
туралы арыз
Аналитикалық бөлімде аудит ... ... ... ... ... ... ... қабылданған актіге сай
жүргізілгендігі жөнінде сілтеме немесе нұсқау
2) аудитор орындаған жұмысын ішкі бақылау жүйесінің ... ... ... қолданылған БЕП бақылауды, қаржылық есп берудің жалпы
жағдайын бағалауды сипаттайды.
Қорытынды нәтижелік бөлімде келесілер ... ... есеп беру ... аудитордың пікірі.Ол қаржылық есеп
берудің есепті ұсынудың концептуалдық негіздерге сай ... ... мен ... ... ... заң
актілеріне сәйкестігі бағаланады.
2) Есеп беру датасы- аудит аяқталған мерзімнің датасы аудиторлық
есеп беру қол ... және ... ... есеп ... ... ... даталанбауы тиіс
3) Аудитор адресі – аудиторлық қорытынды есепті ұсынған аудиторлық
фирманың орналасқан орны.
4) Аудитордың қолы – Қазақстан Республикасының ... ... ... ... сай ... қолы мен мөрі ... жоғарыда айтылғаннан шыға отырып, келесі қорытынды
жасауға болады. ... - бұл есеп ... ... оның толықтыгын және
әрекеттегі заңдарға мен бекітілген нормативтерге ... ... ... ... ... ... ... есеп беруді, есепті бастапқы құжаттарды және ... ... ... әр түрлі түрлері оның ... ... және алға ... ... жетуге мүмкіндік береді.
Алайда Қазақстан Республикасының аудиттің қазіргі жағдайын терең
талдау нарықты экономиканың шын ... ... ... болғандықтан
көрсетеді; аудиторлық тексерулер формальды түрде және тексерілетін
субъектілер мен мекемелердің ... ... ... ... ... бола ... нақты меншік иелері ... ... ... ... да ... ... және жеке түлғалар
аудиторлармен расталған жарияланған есеп ... ... ... ... мен ... ... мүліктік мүдделерінің
қорғалу дәрежесі туралы ... ... ала ... Бұл біздің
елімізде қажет ететін көлемде аудиттің қү-рылуына ... ... ... ... ... ... ... аудит бір уақытта тек үш жағдай бар кезде ғана пайда болады:
жеке ... ... ... және ... пен ... ... ... Мүндай жағдайларды жасау үшін бізге жылдар
және жылдар ... ... ... ... есеп ... ... ... біріншіден, ашылымы
көрсетіледі, ол арқылы біздер ... ... ... ... ... қорлардың бағалануының аудитін өткіздік.
Кәсіпорын жарлығы бойынша айналысатын ... ... ... алдына
қойылған мақсаттары , бухгалтерлік есеп және есеп беруін реттеуіндегі
аудиттің ... ... ... ... ... ... қарастырылған
және мақсатына жетті.
Шымкенттегі тасымалдау бөлімін талдау және аудит өткізү ... ... ... ... өткізуінен табыс 21357 мың тенгені ... ... ... 73% құрайды, жұмыс істейтін адамдардың орта
тізімдік саны 108 адамға көбейді, негізгі ... орта ... ... құрайды, ал ағымдағы активтердің орта бағасы 136 сомамен 19039
мың тенгені құрайды. Еңбек өнімділігі 50,86 мың ... қор ... мың ... ... және 75% ... өнім өткізуден табыс және
негізгі құралдардың ота ... ... ... қор ... 136
көбейді, өнімнің өзіндік құны есепті жылы өткен жылмен салыстырғанда 133,5
көбейді. Кезең шығындары ... жылы 175483 мың ... ... ... ... ... ... ал ағымдағы
активтердің бір айнаклымдық ... ... ... 1200 күн ... ... коэффициенті 44,09 рет дебиторлық борыш айналымдық
коэффициенті 0,63 рет,және дебиторлық борыш айналымдылығының ота ... күн ... ақша ... ... ... 1,29 ... ... жұмыстан зиян келтіріп отыр, себебі қалған коэффициенті
мен кәсіпорын тиімділік көрсеткіштері толық ашылмаған.
АҚ ... ... ... ... ... ... оның ішінде барлық
айналысатын қызметтері басқару жүйесі дұрыс жүргізілген бухгалтерлік есеп
бойынша, бас ... ... және ... ... ... істейді.
Басқару және ревизорлық құрамы тарапынан және ішкі бақылау жүргізіледі.
Салық және бухгалтерлік есеп бойынша мына ... ... есеп ... ... ... материалдар, ақша құжаттарының қозғалысы есебі
бойынша корреспонденция жүргізу, еңбек ақы және төлем ... ... ... құру ... ... ... қосымша формаларын
корпаративтік табыс салығына нұсқаулар ... ... ... тағы басқалары.
АҚ “ҰК” “ҚТЖ” “Фаворит” бағдарламасы енгізілген бухгалтерлік ... оны ... ... ... шығарып
енгізеді, сондықтан барлық есептіліктер электорондық түрде ... есеп ... ... ... ... ... экономистердің жұмысын оңтайландырады.
Ағымдағы активтер есебінің аудитінде кәсіпорындағы есептің жүргізілуі толық
ашылды, кәсіпорын активтерін шоттары ... ... ... ... ... ... материалдық игіліктерді
бағалаудың орта өлшем құны әдісі құрастырылады. Және есептіліктің ... ... одан тыс ... құру дебиторлық борыш ... ... ... ... аудит барысында кассадағы ақшалардың түгендеу
өткізіледі, кәсіпорынның ақша қаражаттары бақылау және ... ... ... ... ... жағдайын анықтау үшін іскерлік белсенділік коэффициентіне
үлкен мән беріледі айналым ... ... ... үшін ... ... ... ... потенциалының өсуін көрсетеді.
Дипломдық жұмыста айтылған сұрақтар толық ... ... және ... жолдары анықталды.
Қолданған әдебиеттер тізімі:
1. Закон Республики Казахстан от 20.11.98 г. № 304-1 ... ... » с ... и ... ... г. № 139.l1.
2. Положения (стандарт) аудита 1 ... и ... ... ... отчетности» утверждено приказом
Департамента методологии ... ... и ... МФ РК от 07.04.98 г. № ... ... (стандарт) аудита 2 «Условия проведенного аудита»
утвержденого приказом ДМБУА МФ РК от 04.06.98 г.
4. ... К.Ш. ... и ... в системе управления
финансами. ... ... ... ... A.M., ... Н.А. Внутренний аудит.
Организация и методика проведения: Метод. Пособие. - М:
Экзалин 1999 ... ... А.Д., Суйц В.П. ... ... ... . - М.:
Инфра-М, |995.
7. Глушков И.Е. Практический ... на ... ... ... по ... аудиту.
- Москва - Новосибирск: КНОРУС-ЭКОР, 2000 г.
8. Камышанов П.И., ... А.П., ... ... учет и ... М.: ... 1997 г.
9. Кондраков Н. П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной
деятельности и аудит. 2-е изд., ... и доп. - ... 1998 ... ... П.И. ... ... по аудиту. М., «Инфра
M)), 1996 г.
11. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. Алматы: Ғылым, 1994.
12. А.А. Сэтмырзаев, Б.Е. ... ... ... Оқу ... 2000 ... ... регисторлары ж/о, ведомостьтар
Қаржы есебі
Басқару есебі
Салық есебі
Жинақтаушы құжаттар
Статистикалық есеп беру
Алғашқы ... ... заң ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік жарық транзит ЖШС-нің активтерінің айналымын талдау мен оны жетілдіру жолдары81 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
"Аудит түрлеріне сипаттама."36 бет
Ішкі және сыртқы аудит20 бет
Аудит жайлы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь