Д.А. Қонаевтың өмірі мен қызметі

М А З Ұ Н Ы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І.Тарау Д.А.Қонаевтың еңбек жолының басталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1. Д.А.Қонаевтың жастық шағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2. Д.А.Қонаевтың еңбек жолындағы алғашқы жетістіктер ... ... ... ... ... ... ... ...11

ІІ.Тарау Д.А.Қонаев . мемлекет қайраткері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
2.1. Д.А.Қонаевтың мемлекет қайраткері ретінде атқарған қызметтері ... ... ... ..18
2.2. Д.А.Қонаевтың Қазақстанның халық шаруашылығы мен мәдениетінің
дамуына қосқан зор үлесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

ІІІ.Тарау Д.А.Қонаев замандастарының көзімен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
3.1. "Бар ғұмырын халқына арнаған адал тұлға" ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.2. Д.А.Қонаевтың естеліктеріне шолу жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46

Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
Кіріспе
Біздің қазақ даласы ай заманда да, дарынды, ақылды адамдардан құр қалған емес. Адамзат тарихының әр ғасырында өз дәуіріне лайықты кемеңгер адамдар өмір сүрген. Олар тек өзі үшін емес, халқы үшін өмір кешкендіктен тарихтан ешуақытта өшпес орын иемденген.
ХХ ғ. Қазақ халқы үшін ең ауыр да, қасіретті, сонымен қатар бақыт пен табыстары мол жылдар болды. Сталиндік-голощекиндік геноцидтен жарымына жуығы жойылып, тілі мен ділі, діні мен салт-дәстүрлері құрдымға кете жаздап, өз елінде өзі кірмеге айналуға жақын қалған қазақ халқы Д.А.Қонаев басқарған жылдары қайта бой көтеріп өзін-өзі ұлт ретінде толық таныды.
Тақырыптың өзектілігі.
Қазақ тарихының экономикасы мен мәдениетін дамытудағы өзіндік үлес қосқан ұлт-азаттық көтеріліс көсемдері қоғамдық және мемлекеттік қайраткерлері, интеллегенция өкілдері және ғалымдарының баға жетпес еңбектері соңғы онжылдықтарда отандық тарихтарды зерттеуге үлкен мән берілуде. Осы тұрғыдан алып қарағанда Д.А.Қонаев – мемлекет және қоғам қайраткері ретінде зерттеу, оның ширек ғасыр бойы Қазақстанды басқаруы, Орталық Кеңес Одағы Коммунистік Партиясының Орталық Комитетінің Саяси Бюро мүшесі.
Соңғы он жылдықтарда отандық тарих мәселелері ұлт-азаттық қозғалыстың көсемдерінің, Қазақстанның мәдениеті мен экономикасының дамуына баға жетпес үлес қосқан атақты қоғам мен мемлекет қайраткерлерінің, ғалымдар мен зиялы қауымның басқа да өкілдерінің өмірлері мен қызметтерін зерттеу арқылы талқыланып жатыр. Осы орайда КОКП Орталық Комитет Полит бюросының құрамына 20 жыл бойы (1966-1971 кандидат ретінде, 1971-1987 полит бюросының мүшесі ретінде) кірген, 40 жылдан астам Қазақстанды басқарып келген, ХХ ғасырдың әйгілі мемлекет және саяси қайраткерлері болып табылатын Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың өмірі мен қызметі үлкен қызығушылықты тудырады. Ең маңыздысы оның қызметі республиканы басқарып тұрған кездегі уақытта Қазақстанның экономикасы мен мәдениетінің дамуында тамаша жетістіктерге қол жетуімен үнемі байланыста болды. Сондықтан біз "Д.А. Қонаевтың өмірі және мемлекеттік қоғамдық қызметі" атты тақырып бүгінгі таңда зерттеуді қажет ететін өзекті мәселелердің бірі.
Зерттеу жұмысының мақсат-міндеттері.
Д.А. Қонаев өз заманының саясаткері ретінде кеңестік қоғамының экономикасы мен мәдениетінің дамуында Коммунистік партияның саясатының іске асырылуында белсенділік танытты. ХХ ғасырдың атақты мемлекет және саяси қайраткер ретінде Д.А.Қонаевтың бейнесін жан-жақты қарастыру, зерттеу жұмыстың алдына қойған мақсаты болып табылады. Аталмыш мақсаттарға сай мынадай міндеттерді алға қойдық:
- Д.А.Қонаевтың жастық шағын, өмірбаянын ашып көрсету.
- Д.А.Қонаевтың қоғам қайраткері ретінде атқарған қызметін ашып көрсету;
- Д.А.Қонаевтың Қазақстанның мәдениеті мен экономикасының қарқынды дамуында оның қосқан үлесі мен рөлін көрсету;
- Д.А.Қонаевтың Қазақстан Республикасын басқарудағы баға жетпес үлесін айқындау;
- Қазақстанның 50-90 жылдары ірі астық және малшаруашылық базасы бар күшті өндірістік республикаға айналудағы жүргізген жұмыстарын саралау;
- Дара тарихи тұлға ретінде қазақ тарихындағы орны мен рөлін түсіндіру;
- Д.А.Қонаевтың естеліктеріне шолу жасау.
Зерттеу жұмысының методологиясы.
Жұмыстың негізгі мәселелерін баяндаған кезде ғылыми зерттеудің жалпыға түсінікті принциптері мен әдістері қолданылады: келесі – хронологиялық талдау сараптау, салыстырмалы, баяндау – суреттеу т.б. Материалдың көп болуының арқасында солардың ішінен ғылыми – тарихи маңызы бар құнды мәліметтерді іріктеп алу әрекеті жасалды. Бұл мәселені зерттеудің нәтижелерінің дұрыстығы зерттеудің әдістемесі мен әдіснамасымен сонымен қатар Д.А.Қонаевтың баспадан шыққан еңбектерінің негізгі тезистерімен және басқа жұмыста қолданылған деректермен расталады.
Зерттеу жұмысының хронологиялық шеңбері.
1912-1993жж Д.А.Қонаевтың өмір сүрген жылдарын қамтиды. Осы кезеңді:
- 1912 – 1936жж. өскен ортасы, азамат болып қалыптасуы және қоғамдық ортаның алғашқы кезеңі.
- 1936 – 1946жж. КСРО Ғылым Академиясының тұңыш президенті.
- 1955 – 1986жж. Мемлекеттік және саяси қызметі.
Зерттеу жұмысының құрылымы.
Зерттеу жұмысым Кіріспе бөлімнен, негізгі мәселені қарастыратын 3 тараудан, қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспе бөлімінде зерттеу жұмысының өзектілігі, мақсат-міндеттері, деректік көзі құрастырылған.
Негізгі бөлімнің бірінші тарауында жастық шағы мен Д.А.Қонаевтың еңбек жолындағы алғашқы жетістіктері қарастырылған. Ал екінші тарауында Д.А.Қонаевтың Қазақстанның халық шаруашылығмен мәдениетінің дамуына қосқан үлесі қарастырылған. Үшінші тарауында Д.А.Қонаевтың естеліктеріне шолу жасау.
Зерттеу жұмысының тарихнамасы.
Д.А.Қонаевтың жастық шағы, өмірбаянына арналған «Өтті даурен осылай» Алматы: «Дәуір» 1992ж, бұл кітапта жастық шағы, еңбек жолындағы алғашқы жетістіктері және қызметі жайында айтылған.
Соңғы жылдары замандастарының естеліктерінің бірнеше жинақтары жарық көрді: Д.А.Қонаевтың қоғамдық және саяси өмірі тарихи еңбектерде, оқулықтарда, қазақ совет энциклопедиясында кездеседі. Қонаевтың Қазақстан Республикасының өнеркәсіп, ауылшаруашылығы, мәдениет саласын дамыту зерттеулер жеке басылымдар мен қатар өзінің замандастарының естеліктер жинағы шықты. Г.Толмачевтың "50 встреч с Д.А. Конаевым", «Елу жыл ел ағасы» Алматы: Санат 2002, «Естен кетпес Ұлы есім» Шымкент: Өркениет 1999, «Кемеңгер естеліктер» Алматы: 2003ж. Бұл кітабында Д.А.Қонаевтың естеліктеріне шолу жасаған.
Аталмыш еңбектерде қоғам қайраткерінің қызметі, өмірі жайында замандастарының естеліктерімен өлеңдері негізінде жазылған: Б.Тілегеновтің "Тұйық өмірдің құпиясы" Алматы: 1992ж, Д.А.Қонаев "От Сталина до Горбачева" Алматы: 1994г, "Д.А.Қонаев Кеңестік Қазақстан" Алматы: 1980ж. және мерзімді баспасөз беттерінде К.Аухадиевтің, Ж.Аупбаевтың, И.Жеменейдің, К.Таукеновтың, Д.Кішібековтың, К.Смаиловтың, Я.Белоусовтың, Б.Турсумбаевтың, И.Тасмағамбетовтың, М.Сагдиевтің, С.Абдраимовтың, К.Ултараковтың мақалалары Д.А.Қонаевты жағымды тұлға ретінде сипаттайды.
Сонымен қатар кейбір басылымдарда қайта құру жылдарында Д.А. Қонаевтың өмірі мен қызметінің жеке жақтары сынға алынды. Олардың ішінен Кәрішал Асан атаның теріс түсінікпен ерекшеленетін "Тәуелсіздіктің елесі" атты кітабы мен Тоқтасын Беркімбаевтың "Оқшау ойлар" атты мақалалар тізбегі. Бірден айтайық, автор Д.А.Қонаевты сынаған кезде, негізінен бірінші автордың ұстанымын қайталап, жаңадан ешнәрсе енгізген жоқ. Бұл басылымдарда Д.А.Қонаевтың 1942 ж. КСРО түсті металлургия министрінің бұйрығымен Лениногор қорғасын – мырыш комбинатының бас директорының қызметінен босатылғандығын дәлелсіз тұжырымдайды. Олар Қонаевқа үш мәрте берілген Социалистік еңбек Ері атағы еңбегіне лайық берілгендігіне күмән келтіреді, оған көзі тірісінде не үшін ескерткіш қойды деген сұрақ қояды, ұлтына да күмән келтіреді., оның шын мәнінде Алматы да туылып, бірақ кезінде Баханаста туылдым деп жазғандығын айыптайды, ал Беркімбаев оның Жамбыл облысында туылғандығын жазады. Авторлардың барлық осындай пікірлері еш дәлелденбеген.
Біздің зерттеуіміз бойынша, Д.А. Қонаев ешқашан Лениногор қорғасын – мырыш қомбинатының бас директорының қызметінде болған емес және оны ешкім бұл қызметтен босатқан емес. Ол тек 1939-1942 жылдары Риддерлік кен басқармасының директоры қызметін атқарды. Ал енді үш мәрте социалистік еңбек Ері атағының оған берілгендігі туралы айтатын болсақ, біздің ойымызша Д.А. Қонаевтың оны еңбегіне лайық алғандығында ешкім күмән келтірмейтін сияқты әрі қала басшылары екі мәрте Кеңес Одағының батыры және Социалистік еңбек Ері болған адамға көзі тірісінде ескерткіш қойылу тиіс деген заңға сәйкес оған ескерткіш орнатқан болатын.[1] Қонаевтың ұлтына күмән келтіре отырып, авторлар оның өзінің айналасына ұлы жүздің қазақтарын тартты дей келе өздеріне-өздері қарсы шығады.
Қонаевтың туылған жері туралы мәселеде авторлардың өздері шатасып кетті. К.Асанов оның Баханаста емес Алматыда туылғандығын пайымдаса, Т.Беркімбаев оның отаны Жамбыл облысы деп жазады. Біздің ойымызша бұл көңіл аударуға тұрмайтын мәселе.
Д.А.Қонаев туралы айтылған даулы, дәлелсіз, қосалқы айыптарды теріске шығара отырып біз оны мінсіз тамаша болды деп айта алмаймыз. Д.А. Қонаевтың мемлекетті басқару кезіндегі жұмысында әрбір адамға тән жіберген қателіктері болды. Мәселен республикалық облыстық деңгейдегі қызметтердегі басқару орындарға кадрларды іріктеу және ұсыну кезінде қателіктер жіберілген еді. Міне сондықтан олардың арасынан жауапкершілігі жоқ, адал емес белсенділік танытпаған адамдар шықты. Олар кәдімгі тұрақсыз, құбылма адамар болды. Д.А.Қонаев өзінің мінезіне тән жұмсақтықтың салдарынан әрдайым қатаң табандылықты танытпай, соңғы жылдары өзін қоршаған ортаның ықпалына түсті.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. Қонаев Д.А, " Қазақстан – отаным атамекенім" Шымкент: "Ғасыр"2005
2. Ермұханова Х, "Қазақстан тарихы" Алматы 2006
1. Қонаев Д.А, "Ақиқаттан аттауға бомайды" Алматы: 1994
2. Әбдірайымұлы С, "Елу жыл ел ағасы" Алматы: "Санат" 2002
3. Әбдірайымұлы С, "Өтті дәурен осылай" Алматы: "Дәуір" 1992
4. Толмачев Г, "Д.А.Қонаевпен кездескен 50 сәт" Алматы: "Дәуір" 1998
5. Тілегенов Б, "Тұйық өмірдің құпиясы" Алматы: "Дәуір" 1992
6. Абдірайымұлы С, "Сыйластыққа ештеңе жетпейді" //Жас Алаш 2003
7. Көмекова Р, "Ұлы адамнан ұлағат" Алматы: "АБА Айкос" 2000
8. Қонаев Д.А, "Кемеңгер" Алматы: 2003
9. Аухадиев К, "Өмір жолы – тар соқпақ" Алматы: 1998
10. Кунаев Д.А, "Ленинская Национальная политика КПСС в действии" Москва: 1981
11. Казахстанская правда 2004, 7 февраля
12. Кунаев Д.А, Избр. Речи и статьи. Москва: 1978
13. Ойшиев А, Халықаралық ғылыми практикалық конференция Д.А.Қонаев 95 жаста //Аталар сөзі – 2008 №10
14. Жақып М, " Тұлғаға тағзым " //Егемен Қазақстан 2008, 8 – сәуір
15. Ерімбетов М, " Мырзашөлдегі кездесулер" // Жас қазақ – 2008, 18 ақпан
16. Тауұлы Ә, "Жүректе жазылған күн" //Аталар сөзі – 2008, №2
17. Әбжоиұлы Т, "Димаш аға" //Аталар сөзі - №2
18. Аухадиев К, "Қазақтың Қонаевы" //Аталар сөзі – 2008 №1
19. "Кемеңгердің кемел ойлары" //Аталар сөзі 2008 - №1
20. "Үлкен кісінің мұражайы да үлкен кісіге лайық болуы керек" //Жас Алаш 2008, 15 қаңтар
21. Балтағұлұлы М " Тұлға" //Құқықтық Қазақстан 2008, 10 қаңтар
22. Шаханов М, "Қонаев әлемі" //Жас Алаш 2008 10 қаңтар
23. Тшанов А, "Жебеушім де демеушім де – Димекең" //Аталар сөзі 2007 №6
24. Ақылбайұлы Ж, "Ағажан, асыл жан ең" //Аталар сөзі 2007 - №3
25. Оразбекұлы Қ, "Қонаев алатаудай асқақ қаратаудай кайталанбас тұлға" //Дала мен қала 2007, 19 қаңтар
26. Беркімбаев Т, "Оқшау ойлар" Ақиқат: 2001, №3-12-8
27. Сағдиев М, "Адалдық болды ақ туым" //Егемен қазақстан 2004, 12 мамыр
28. Тәшенов Т, "Қонаев ғұмыр және қоңыр жыр" //Айқын 2007, 13 қаңтар
29. Бекқұл Е, "Ғасыр адамына 95 жыл" //Оңттүстік Қазақстан 2007 13 қаңтар
30. Әбдіқұлұлы М, "Қонаев және қаламгерлер" //Алматы ақшамы 2007 11 қаңтар
31. Әжібеков Б, "Әлемге танылған кемеңгер Қонаев" баяндама.
32. Әбубәкіров С, "Қонаев - ғасыр тудырған ұлы тұлға" Д.А.Қонаевтың туылғанына 95 жыл толына арналған баяндама.
33. Асқаров А, "Ұлтымыздың қорғаны" //Өмір - Айна 2007, 11 қаңтар
34. "Ұлттың дара тұлғасы" //Оңтүстік Қазақстан 2007, 11 қаңтар
35. "Ұлы тұлғаға ұлы құрмет" //Аталар сөзі 2007, №2
36. "Шоқ жұлдыз еді жарқ еткен" //Аталар сөзі 2006, 16 тамыз
37. "Қонаев мұражайы ашылды" //Оңтүстік Қазақстан 2005, 25 шілде
38. Тәнекеев С, "Ерекше тұлғалы ер еді" //Егемен Қазақстан 2005, 23 тамыз
39. "Қонаев Қазақстанда 43 қала салдырған" //Оңтүстік Қазақстан 2004, 8 сәуір
40. Нұршайықов Ә, "Димекең ел ағасымен екі кездесу" //Егемен Қазақстан 2001, №243-246.
        
        ТАҚЫРЫБЫ: Д.А.Қонаевтың өмірі мен қызметі
М А З Ұ Н ... ... ... жолының
басталуы.........................................8
1.1. ... ... ... ... жолындағы алғашқы
жетістіктер...............................11
ІІ-Тарау ...... ... ... ... ... ... Д.А.Қонаевтың Қазақстанның халық шаруашылығы мен мәдениетінің
дамуына ... ... ... ... "Бар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ай заманда да, дарынды, ақылды адамдардан құр
қалған емес. Адамзат тарихының әр ... өз ... ... ... өмір ... Олар тек өзі үшін ... ... үшін өмір кешкендіктен
тарихтан ешуақытта өшпес орын иемденген.
ХХ ғ. ... ... үшін ең ауыр да, ... сонымен қатар бақыт пен
табыстары мол жылдар болды. ... ... ... ... тілі мен ... діні мен ... құрдымға кете
жаздап, өз елінде өзі кірмеге айналуға жақын қалған қазақ халқы Д.А.Қонаев
басқарған жылдары қайта бой ... ... ұлт ... толық таныды.
Тақырыптың өзектілігі.
Қазақ тарихының экономикасы мен мәдениетін дамытудағы өзіндік үлес
қосқан ұлт-азаттық ... ... ... және мемлекеттік
қайраткерлері, интеллегенция өкілдері және ғалымдарының баға ... ... ... ... тарихтарды зерттеуге үлкен мән
берілуде. Осы тұрғыдан алып қарағанда Д.А.Қонаев – мемлекет және ... ... ... оның ... ғасыр бойы Қазақстанды басқаруы,
Орталық ... ... ... ... ... ... Саяси Бюро
мүшесі.
Соңғы он жылдықтарда отандық ... ... ... қозғалыстың
көсемдерінің, Қазақстанның мәдениеті мен экономикасының дамуына баға жетпес
үлес қосқан атақты қоғам мен мемлекет ... ... мен ... ... да ... ... мен қызметтерін зерттеу арқылы
талқыланып жатыр. Осы орайда КОКП ... ... ... ... құрамына
20 жыл бойы (1966-1971 кандидат ретінде, 1971-1987 полит бюросының мүшесі
ретінде) кірген, 40 жылдан ... ... ... келген, ХХ ғасырдың
әйгілі мемлекет және ... ... ... ... Дінмұхамед
Ахметұлы Қонаевтың өмірі мен ... ... ... тудырады. Ең
маңыздысы оның қызметі республиканы ... ... ... ... ... мен мәдениетінің дамуында тамаша жетістіктерге қол
жетуімен үнемі байланыста болды. Сондықтан біз "Д.А. ... ... ... қоғамдық қызметі" атты тақырып бүгінгі таңда ... ... ... ... ... жұмысының мақсат-міндеттері.
Д.А. Қонаев өз заманының саясаткері ретінде кеңестік қоғамының
экономикасы мен мәдениетінің ... ... ... саясатының іске
асырылуында белсенділік танытты. ХХ ғасырдың атақты мемлекет және саяси
қайраткер ... ... ... жан-жақты қарастыру, зерттеу
жұмыстың алдына қойған мақсаты ... ... ... ... ... ... алға ... Д.А.Қонаевтың жастық шағын, өмірбаянын ашып көрсету.
- Д.А.Қонаевтың ... ... ... ... ... ашып
көрсету;
- Д.А.Қонаевтың Қазақстанның мәдениеті мен экономикасының қарқынды
дамуында оның қосқан ... мен ... ... Д.А.Қонаевтың Қазақстан Республикасын басқарудағы баға жетпес үлесін
айқындау;
- Қазақстанның 50-90 жылдары ірі астық және малшаруашылық базасы ... ... ... айналудағы жүргізген жұмыстарын саралау;
- Дара тарихи тұлға ретінде қазақ ... орны мен ... ... естеліктеріне шолу жасау.
Зерттеу жұмысының методологиясы.
Жұмыстың негізгі мәселелерін ... ... ... ... ... принциптері мен әдістері қолданылады: келесі – хронологиялық
талдау сараптау, салыстырмалы, ...... т.б. ... ... арқасында солардың ішінен ғылыми – ... ... бар ... ... алу әрекеті жасалды. Бұл ... ... ... ... әдістемесі мен әдіснамасымен сонымен
қатар Д.А.Қонаевтың баспадан шыққан еңбектерінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... хронологиялық шеңбері.
1912-1993жж Д.А.Қонаевтың өмір сүрген жылдарын қамтиды. Осы кезеңді:
- 1912 – ... ... ... ... ... қалыптасуы және қоғамдық
ортаның алғашқы кезеңі.
- 1936 – 1946жж. КСРО ... ... ... ... 1955 – ... ... және саяси қызметі.
Зерттеу жұмысының құрылымы.
Зерттеу жұмысым Кіріспе бөлімнен, негізгі мәселені ... ... ... мен ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспе бөлімінде зерттеу жұмысының өзектілігі, мақсат-міндеттері,
деректік көзі құрастырылған.
Негізгі бөлімнің ... ... ... шағы мен ... ... ... ... қарастырылған. Ал екінші тарауында
Д.А.Қонаевтың Қазақстанның халық шаруашылығмен мәдениетінің ... ... ... Үшінші тарауында Д.А.Қонаевтың естеліктеріне шолу
жасау.
Зерттеу жұмысының тарихнамасы.
Д.А.Қонаевтың жастық шағы, өмірбаянына арналған «Өтті даурен ... ... 1992ж, бұл ... ... ... ... жолындағы алғашқы
жетістіктері және қызметі жайында айтылған.
Соңғы жылдары замандастарының естеліктерінің бірнеше жинақтары жарық
көрді: Д.А.Қонаевтың ... және ... ... ... ... қазақ совет энциклопедиясында кездеседі. Қонаевтың Қазақстан
Республикасының өнеркәсіп, ауылшаруашылығы, ... ... ... жеке ... мен қатар өзінің замандастарының ... ... ... "50 встреч с Д.А. Конаевым", «Елу жыл ел ағасы»
Алматы: Санат 2002, «Естен кетпес Ұлы ... ... ... ... ... Алматы: 2003ж. Бұл ... ... шолу ... ... ... ... ... өмірі жайында
замандастарының естеліктерімен өлеңдері негізінде жазылған: Б.Тілегеновтің
"Тұйық өмірдің құпиясы" Алматы: 1992ж, Д.А.Қонаев "От ... до ... 1994г, ... ... ... Алматы: 1980ж. және мерзімді
баспасөз ... ... ... ... Д.Кішібековтың, К.Смаиловтың, ... ... ... ... ... ... ... тұлға ретінде сипаттайды.
Сонымен қатар кейбір басылымдарда қайта құру жылдарында Д.А. ... мен ... жеке ... ... ... Олардың ішінен Кәрішал Асан
атаның теріс түсінікпен ерекшеленетін "Тәуелсіздіктің елесі" атты кітабы
мен Тоқтасын Беркімбаевтың "Оқшау ... атты ... ... ... ... ... ... кезде, негізінен бірінші автордың
ұстанымын қайталап, ... ... ... жоқ. Бұл басылымдарда
Д.А.Қонаевтың 1942 ж. КСРО түсті ... ... ... қорғасын – мырыш комбинатының бас директорының ... ... ... Олар ... үш ... ... ... Ері атағы еңбегіне лайық берілгендігіне күмән ... көзі ... не үшін ... ... ... ... ... ұлтына да
күмән келтіреді., оның шын мәнінде Алматы да туылып, бірақ ... ... деп ... ... ал Беркімбаев оның Жамбыл
облысында туылғандығын ... ... ... ... ... ... зерттеуіміз бойынша, Д.А. Қонаев ешқашан Лениногор қорғасын –
мырыш қомбинатының бас директорының қызметінде болған емес және оны ... ... ... ... Ол тек ... ... ... кен
басқармасының директоры қызметін атқарды. Ал енді үш мәрте ... Ері ... оған ... туралы айтатын болсақ, біздің ойымызша
Д.А. Қонаевтың оны еңбегіне лайық алғандығында ешкім ... ... әрі қала ... екі ... ... Одағының батыры және Социалистік
еңбек Ері болған адамға көзі тірісінде ескерткіш ... тиіс ... ... оған ... ... ... Қонаевтың ұлтына күмән келтіре
отырып, авторлар оның өзінің ... ұлы ... ... ... ... ... қарсы шығады.
Қонаевтың туылған жері туралы мәселеде авторлардың ... ... ... оның ... емес ... туылғандығын пайымдаса,
Т.Беркімбаев оның отаны Жамбыл облысы деп жазады. Біздің ойымызша бұл ... ... ... туралы айтылған даулы, дәлелсіз, қосалқы айыптарды теріске
шығара отырып біз оны мінсіз ... ... деп айта ... Д.А. Қонаевтың
мемлекетті басқару кезіндегі ... ... ... тән ... ... ... ... облыстық деңгейдегі қызметтердегі
басқару орындарға ... ... және ... ... ... еді. Міне ... олардың арасынан жауапкершілігі жоқ, адал
емес белсенділік танытпаған адамдар шықты. Олар ... ... ... ... ... өзінің мінезіне тән жұмсақтықтың ... ... ... ... ... жылдары өзін қоршаған ортаның
ықпалына түсті.
І-Тарау ... ... ... ... ... ... шағы.
Д.А.Қонаев 1912 жылдың 12 қаңтарында Верный (қазіргі Алматы) қаласында
дүниеге келді. Балдәурен балалық шағым, қайран жастық дәуренім ... ... қала мен үшін ... ... Әрине, балалықтың да, жастықтың да өз
белгілері бар, ... ... ... сол бір ... ... біліп, біреу
білмес, бірақ өзіме аян өмір жолы қандай болса, өзіммен бірге жасасқандай
сезінетін бұл ... да аса бай ... бар. ... ... ... болмаған орда бар ма?! Озбыр жаудың күйреуіне ұшыраған халықтың көне
қонысы Алматыға – Іле ... ... ... ... ... ... ... деп атап кетеді. Арада он үш жыл ... ол қала ... ... ... айналады. Қазан төңкерісінен кейін 1921 ... ... және ... ... Ораз Жандосовтың ұсынысы бойынша
өзінің байырғы аты – ... ие ... 1924 жылы ... ... деп
саналды.[2] Ол қызметкердің отбасында дүниеге келген. Дінмұхамедтің әкесі
Меңліахмет Ысқақ Ғабдулуалиев атты ... ... ... ... ал ... ... ... осы күнгі ауданының орталығында сіңірі
шыққан кедейдің қызы. Ол үй шаруашылығымен айналысатын. Әкем мен ... ... ... ... ... ... кешті. Анасы байғұс 86 жасында дүние
салды. Қонаевтар 2 ұл – Дінмұхамед және Асқар, 7 қыз ... ... ... бар ... ғой. ... бірі – ... Мен нағашы ағайым
А.Шымболатовтың есімін әрдайым құрметпен еске аламын. Ол кісі комсомолдың
ағаш ... ... ... ... ... Верныйда Кеңес
өкіметін орнату күресіне қатысқан азамат еді. Кейін Түркістан ... ... ... ... Алматы қалалық партия комитетінің
бірінші хатшысы, ... ... ... ... ... болды.
Әкем 1976 жылы тоқсан жасына үш ай қалғанда дүниеден озды. Біз Верный
қаласының Сарқант көшесінде Иванов дегеннің тұратын ... Мен сол ... Мен ... ... №19 ... бірінші сатысында
оқыдым. Мектеп Алматы көшесінің (қазіргі Емелев) бойында ескі үйде ... ол ... ... мекен-жайы бұзылды. Төртінші класты бітірген
соң №14 мектепке ауыстым. Ол осы күнгі ... ... ... ... ... адам өміріндегі естен кетпес бір белес қой. Мен үшін хат танып,
әліппені оқытқан, орыс тілін үйреткен ... ... Анна ... ... Жаны жайсаң адам еді. Ол кісімен араға, құдайым-ау, қанша жыл
салып барып кездестік десеңші. Ұмытпасам, 1955 жылы болатын.
№14 ... ... ... елгезек те ерекше сезімтал мұғалімдерім:
орыс тілінің маманы Л.А.Федулованы, математик ... ... ... ... ... ... ... Е.Войцеховскийді ылғи да еске аламын. Олардың
балаларға деген жомарт жүректерін, кіршіксіз таза көңілдерін, жан ... ... ... ... ... ұмытарсың. Әке қаны, ана
сүтімен даымаған өнерді игеру оңай емес. ... орыс ... ... ... ... ... ... аз болмағаны
ризашылықпен айту лазым.
Өзі заманы бірдің – ... бір ғой, ... ... ... ... әдет-ғұрып, әрине, бүгінгідей емес, тәртіп қатаң еді, оны сақтай
білетінбіз, ... ... ... ... да ... қандай
жағдайда болмасын қол ұшын беруден тартынбайтынбыз. Ол кезде ... ... ... ... алынғаны бар. Ол үлгерімі жақсы оқушы нашар
оқитындарды «жетекке» алу ... сөз, ал ... өзі өз ... ... еді. Бір ... мектеп қабырғасында жүріп-ақ тау-кен инженері
болуға бел байлаған ... ... үшін ... ол ... ... ... Ал оған ... қол жетті? Мен мектеп ... соң, ... ... ... ... ... статист
болып жұмыс істедім, ал кешкілік институттың дайындық курсында оқыдым.
1931 жылы Қазақстан ... ... ... жолдамасымен Мәскеу
түсті металдар институтына түсуге астанаға келдім. Ол ... ... ... ... арасына алты-жеті тәулік жүреді. Алыс жолға шыққан кісінің
терезеден телміріп, дүниені қызықтау. Оған ... ... ... ... ... Оның құлазып жатқан сар даласын көрдім. Көзім
көкжиектерге дейін сүрінбей жетіп, жоқ іздегендей ... ... алып ... ... біз ... жатқан туған жер төсін
түлететінімізге ... ... ... баға жетпес қазыналы жерім
туралы, қойдан жуас халқым жайлы аңыз ... ... ... ... Мәскеуге күпті көңілімен келіп түстім. Әмина әпкем сонда
тұратын, ат басын сол үйге ... ... ... А.Түркебаев 1920 жылдан
партия мүшесі болатын, ... ... ... ... еді. Ерте ... пен ... өткен азамат, 1918 жылы азамат
соғысына қатысып, партизандар жасағының командирі болған, ... ... ... ақ казактармен қанды шайқасқа түсіп, анненковшыл қарақшыларды
талқандауға қатысқан. Менің Мәскеуде оқуым ... ... ... ауыр ... коллективтендіру науқанымен тұспа-тұс келді. [4]
1936 жылы шілдеде Мәскеу түсті металдар мен алтын институтын қызыл
дипломмен бітіріп, ... ... ... ... Осы ... ... ... еңбек жолым басталды. Маған бұл өңір бұрыннан таныс
еді. Өткен жылы жаз салым ... бес ... ... өткергенмін.
Қоңыраттың ыстық-суығына азды-көпті төзіп,оның жайсаң жандарымен жақынырақ
танысып қайтқанмын.
Д.А.Қонаев 1930 ж ... орта ... ... 1931 жылы
Мәскеудегі түрлі-түсті металдар мен ... ... ... ... 1936
жылы шілде айында институты бітіріп Қоңырат – ... ... ... сол ... ... жолын бастады. [5]
1.2. Д.А.Қонаевтың еңбек жолындағы алғашқы жетістіктер.
Соғысқа дейінгі бесжылдықтар кезеңінде Республикада ірі ... аз ... жоқ, ... ... Риддерде, Зыряновскіде, Текеліде,
Жезқазғанда. Сол кезде Балқаш көлінің ... мыс ... ірі ... ... комбинаты салынып жатқан еді, оны тіпті Магнитогорскпен
теңестіретін. Ал мыс ... ... ... ... базасы ретінде
Қоңыраттық мыс-фарфор кен орны пайдаланылды, осы жерге Д.А.Қонаевқа жұмыс
істеуге жолдама берді. Осы ... ... ... ... ... ... ... еңбек жолын бастайды. Көп ұзамай ол ... ... ... ... Аталған цех артта қалған еді, сондықтан
жаңа басқарушыға істі алға қою үшін көп күш қайратын салу ... ... ... ... цехы ... ... шықты.
Көп ұзамай Д.А.Қонаев кен орынның бас инженері болып тағайындалып, іс
жүзінде директордың ... ... 1939ж ... ... ... ... ... ұжым үшін лайық іс деп Қонаевтың мыс
балқытатын зауыттардың шикізат базаларын дамытуды ... ... ... ... КСРО-ң Совнаркомына баруы еді. 1938ж
қараша айының соңында металлургтер тұңғыш ... ... ... ... Д.А.Қонаевтың қосқан үлесі зор еді. Сонда КСРО ... ... ... ... тобы мен ... қызметкерлерін орден
мен медальдармен марапаттаған еді. Солардың ішінде Д.А.Қонаев өзінің алғаш
наградасы – «Еңбекте ... ... ... (немесе "Ерен еңбегі үшін")
медалін алады. [6]
1939 жылы кыркүйек айында Д.А.Қонаев Қазақстан Коммунисік ... ... ... Қазақстанның Коммунистік Партиясының Орталық
Комитетінің бірінші хатшысы Скворцовтың қабылдауында болды. Скворцов ... ... оны ... Кен фбасқармасының басшылық қызметке ұсынып
жатқанын ... Кен ... ... қиын ... кен орын ... бойынша артта қалған еді. Кен өндіру жоспары орындалмайтын.
1940 жыл да таяп қалған еді. Көпшілігі соғыстың болмай ... ... ... ... қатаң болды. Осындай жағдайда қорғасын,
мырыш және басқа да металлдардың өндірісінің өсуі ерекше маңызға ие ... ... ... кен ... ... ... ... еңбек өндірісін арттыруға еңбектің жаңа әдістерін енгізуге ат
салысты. Қонаевтың инженерлерінің және ... ... ... ... жақсы нәтиже берді. Ұлы Отан соғысының қиын-қыстау
жылдарында Қазақстан әскери ... ... ... ... ... ... ... жұмысын ұйымдастыра алатын тұлғаның
өкіметте болғанын қажет деп ... Ол ... ... ... ... ... ... Д.А.Қонаев Қазақстан Компартиясының ... ... ... хат алады. Оған өнеркәсіптің жұмысымен
айналысатын республиканың Совнаркомының ... ... ... ... ... ішінде түсті ... ... ... мен ... ... және ... қорғаныс
кәсіпорындарымен іскерлік қарым-қатынас орнатты. Кәсіпорындардың ұжымдары
өнімді арттырудың, еңбек өндірісін көтерудің ... ... Бәрі ... ... ... бірінші жылы ең қысқа ... ... ... ... ... ... қайта орналастыру қажет болды, оларды
қатарға қосып ең маңызды өнімдердің ... ... ірі ... ... ... Бұл мәселелерді шешуде маңызды рөл Қазақ КСР-ң
экономикасына жүктелді. ... ... ... ... ... ... фондтарының екі есеге өсуіне алып келді. Соғыс
жылдарында Қазақстан экономикасына ... ... ... ... ... ... металл шығаратын, майданы қару-жарақ пен азық-
түлікпен қамтамасыз ететін салаларға жұмсалатын еді. Көшірілген ... ... ... үшін ... ... түрлерін шығарды.
Қазақстанға көшірілген 142 мекеменің 100-і өнім өндіре бастады.[8]
Қалған фабрика мен ... ... ... ... ... немесе
іске қосылған зауыттарға берілді. Сонымен қатар Қазақстанға миллиондаған
украиндіктер, белорустар, орыстар, балтық халықтарының ... мен ... ұлт ... ... еді. ... ... ... бауырына басып, майдан
қиыншылықтары мен қайғылы қуанышты күндері бірге бөлісті. 1942 ж ... ... ... мен ... қамтамасыз ету мәселелермен
Д.А.Қонаев айналысты. Ол көшірілген зауыт пен ... ... ... олардың өндіріс технологияларын игеруде көп жұмыс
атқарды. Олардың бәрі қысқа мерзім ішінде жаңа орында іске ... ... ... ауыр ... ... ... дайындап,
майданға қажет өнім өндірді. Мысал айтатын болсақ, Отан соғысы жылдарында
Қазақстанға ... ... ... ... он бес машина жасайтын
зауыттардың жабдықтары ... еді. 1942 жылы ... ... ... шығарылды. Олардың ішіндегі ең маңыздыларына Алматы ауыр ... ... ... ... ... ... мен насостық зауыттарды, Оралдағы арматуралық ... ... ... ... ... ... ... кен
орындары, шахталар, фабрикалар салынып, іске қосылды. Ақтөбедегі темір
балқытатын ... ... ... ... ... іске ... Республика мыс, қорғасын, көмірдің
жалпыодақтық өндірісінің ... ... ... ... 1945 ж ... ... тапсырмасы бойынша вольфрамдық және молибдендік
концентраттың өнімін күрт көбейту керек ... ... бір ... ... ... ... ... көмегімен ең қысқа мерзім
ішінде вольфрам өндіретін ірі ... дәл ... ... ... ... ... жетпіс пайызға ұлғайтты. 1941 - 1945 жылдардың
Ұлы Отан соғысының тарихында ... ... ... ... ... әрбір 100 тонна малибденнің 60 тоннасын Балхаш даласының ерлері
берді. Балхаштың еңбеккерлері мыс өндіруді 10 есеге ... ... ... ұшақ құрылысына және патрон жасауға арналған түрлі – түсті прокат
өндіруді 2 есеге арттырды. Қазақстан металы кез – ... қару – ... ... ... ... осы жылдары металлургия және отын өнеркәсібі қарқынды ... ... ... ... ... маңызы болды. Қазақстан
мемлекеттің қорғану мұқтаждықтарына қажет қорғасынды ... ... ... жылдарында республикда өнеркәсіптің жаңа саласы – ... ... ... ... ... ... іске қосылған
тұңғыш қазақ металлургиялық зауытты ерекше атап өту ... Бұл ... ... ... ... 1944 жылы 31 ... алғаш металлын берді.
Зауыттың жетістігін Сталиннің өзі теллеграммамен ... ... ... ... ... ... ... құрылысшыларды,
монтаждаушыларды, құрастырушыларды үлкен еңбек жеңісімен құттықтады.
Республиканың Қарағандылық бассейні мемлекетте көмірмен қамтамасыз
етілетін басты ... ... ... Қазақстанда көмір өніру 1945 жылы 12
млн. тоннаға жетті, ал 1940 жылы 6,9 тонна еді. 4 ... ... ... ... ... 34 млн. ... астам көмір өндірді.
Мұнай өндіру 4 жылдың ішінде 26 пайызға өсті. Соғыс кезінде республикада
өзінің ... ... ... ... Түрлі бағыттағы машина
құрастыратын бірқатар зауыттар майданды ... ... ... ... Қазақ КСР-нің ауыл ... да ... ... бар ... тұрды. Колхоз шаруалары мен совхоз
жұмысшылары майдан мен тылды ауыл ... ... ... ... 4 әскери жылдың ішінде Қазақстан мемлекетке 4829 мың тонна
астық, 217,6 мың тонна картоп, 1193,1 мың тонна қант ... 600 ... ет, 960 мың ... сүт және т.б. ... азық-түлік түрлерін өткізді.
Соғыстан кейінгі кезеңде халық шаруашылығын қысқа уақыт ішінде ... ... ... ... мемлекеттермен бірге одан ары қарай
қарқынды дами ... Бұл ... ... ... салмақты.
Меңгерілмеген аудандарда жаңа өнеркәсіп ... ... ... ... ... су және жылу, элекр станциялары орнатылды.
Мыңдаған шақырымға созылған ... ... мен авто ... ... ... мен ... ... ерен еңбегі арқылы мемлекет ірі құрылыс
алаңына айналды.[10] Төртінші бесжылдықтың бес жылының ішінде ... ... ... ... де асып ... Қазақ КСР-ң халық
шаруашылығының құрылысы уақыт өткен сайын комплексті сипатқа ие болды, бұл
тек ... ... ... ... ... ... ғана
көрініс тауып қойған жоқ. Қайтадан құрылған маңызды салалардың ішінен ... ... қара ... ... өндірістердің жаңа түрлері – мұнай
өңдеу, түсті металл өңдеу, мысты молайту, ... ... ... айтуға
болады. Елде қарқынды түрде өнеркәсіп пен аграрлы құрылыс дами бастады.
Алпысыншы ... ... ... ... мен ... пен ... және ... да қалаларда жаңа маманданған зауыттар
салынды.
Д.А.Қонаев бас инженер, Коңырат пен Риддер кен орындарының директоры,
Қазақ ... ... ... ... ... бола ... Ұлы
Отан соғысы жылдарында тыл жұмыстары мен Қазақстанның мемлекеттің күшті
әскери ... ... ... ұйымдастырушысы болды. Одан
кейінгі жылдары оның мемлекет қайраткері ... ... одан ары ... ... ... ... бір ерекшелігі оның
үнемі қоғамдағы алатын қызметі мен жағдайға ... өз ... ... ... ... айналысуы еді. Қоңырат пен
Риддерде жұмыс істеп жүрген кезеңде ... ... ... мол материалдарды жинап, жүйеге келтірді. Бірқатар кен орындары
жайлы теориялық есеп – ... ... ... ... ... 100 аса ... және 400 аса ... қауымға арналған
әйгілі жұмыстары баспадан шықты. Д.А.Қонаевтың ... ... ... ... енді өсіп келе жатқан Қазақстан Ғылым Академиясы ... 1952 ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысында ол тау-кен
саласының ірі ғалымы ретінде академик болып ... ... бір ... Қазақ КСР-ң Ғылым Академиясының президенті болып сайланып, оны
үш жылдан ... ... ... қазақстандық ғылымының дамуы үшін көп ... ... ... алдында партия мен үкімет үлкен
міндеттер қойды. ... ... ... ... ... тиімділігін
едәуір көтеру керек болды, өндіріспен байланысын нығайту және ... ... ... ... мекемелердің материалдық – техникалық
базасын күшейту қажет болды. ... ... ... ... ... ... орындау
үшін материалдық-техникалық көмектің қажет екендігін тамаша түсінді.
Сондықтан ғылым Академиясының президенті Д.А.Қонаев 1954 жылы 10 ... ... ... ... ... бірінші хатшысы
П.К.Понамаренкоға Қазақстанның Ғылым Академиясына көмек көрсету жайлы хат
жолдады. ... ... ... ... ... бірінші хатшысы ретінде президенттің өтінішіне назар ... ... және ... ... берілді.
Д.А.Қонаевтың Президент болған жылдары, Компартияның ... ... ... ... ... Ғылым Академиясының ғылыми
мекемелерінің жұмысы әжептеуір ... ... ... ... ... ... Енді ... мекемелерде қазіргі
заманғы ғылымның барлық сомаларында зерттеу ... ... ... Қазақстанның өндіргіш күштердің дамуына үлкен ықпал ете алатын
ірі ғылыми орталығына айналды. ... ... ... жұмысын дамытуға, оларды қажет мамандармен күшейтуге, ғылымның
өндіріспен байланысын нығайтуға, республиканың өндірістік күштерін дамытуға
арналған комплексті мәселелерді талқылауға материалдық ресурстар мен ... ... ... ... ... ... ... республикалық басшылық қызметке кетсе де онымен байланысын
үзген жоқ. Тіпті Академияға ... ... ... ... барлық
бастауларын қолдап отырды.
Жылдар өткен сайын азаматтың бейнесі ... ... ... ... ... Тарихы сонау ежелден басталатын байтақ
еліміз осы ... ... ... басшылық еткен жылдары толағай
табыстарға жетті.[13]
IІ-Тарау Д.А.Қонаев – ... ... ... ... ... ... ... қызметтері.
"Д.А.Қонаевтың мемлекеттік және саяси қызметі" оның Қазақстанның
мәдениеті мен ... ... ... ... мен ... ... әдістері жайлы мәселелерге арналып, Д.А.Қонаевты атақты мемлекет
және саяси қайраткер ретінде көрсетуге арналған.
Д.А.Қонаев ... ... және ... ... ... докторы (1963), Қазақстан Республикасының Ғылыми ... ... (1952), ... ... ... және ... ... (1936). Бұрғылау стансасының машинисі, шебер, ауысым ... мыс ... ... Қоңырат кенішінің директоры, «Алтай
полиметалл» комбинаты бас инженерінің ... осы ... ... ... Лениногор кен басқармасындағы Риддер кенішінің
директоры (1936-1992), Қазақ КСР Халық ... ... ... ... ... КСР ... академиясының президенті (1952-
1955), Қазақ КСР Министрлер ... ... ... ... ... ... Комитетінің бірінші хатшысы (1960-1962, 1964-
1986).
Үш дүркін Социалистік Еңбек ері, Ленин орденімен, басқа да ... ... ... бірқатар шет мемлекеттердің жоғары
наградаларына ие болған. Д.А.Қонаевтың ... ... мен ... ... ... ... ... көпұлтты Қазақстан халқына сіңірген
еңбегі мол. Шет мемлекеттерге партия және партия-үкімет ... рет ... ... СОКП ... ... ... ... мүшесі бола
жүріп ол өз қызметін әлемдік коммунистік және жұмысшы қозғалысын дамытуға,
бейбітшілік, ұлттық қауіпсіздік және ... ... ... ... ... 1955 жылы республиканың Министрлер Кеңесінің төрағасы болып
бекітілді, 1960 жылы Компартияның бірінші хатшысы ... ... ... Д.А.Қонаев 1962 жылы қайтадан республиканың Министрлер
Кеңесінің ... ... да, 1964 жылы ... рет ... ... ... бірінші хатшысы болды. ... ... ... ... деп ... ... ... Қазақстанның қойнауында
ғалымдар Менделеев кестесінің барлық элементтерін түгендеді. Олардың ... ... ... керек. Міне, сондықтан 1950-1990 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Компартиясының бірінші хатшысы Д.А.Қонаевтың алдында
үлкен алдында үлкен әрі қиын ... ... Бұл ... ... байлықтарын барынша пайдалану және шаруашылық ... ... іске ... ... максимальды пайдалану, мекемелердің жоғарғы
технико-экономикалық көрсеткіштеріне қол жеткізу болып, табылды. Жоспар
бойынша қара және ... ... ... ... және ... ... және жергілікті мұнайды өңдейтін өнеркәсіптердің ... салу ... еді. ... да ... ... байланыс, мәдениет, денсаулық сақтау ісі, әлеуметтік-мәдени және
тұрмыстық ... ету ісі ... ... ... ... етті.
Бұл мәселелерді шешу үшін үлкен қаржымен материалдық-техникалық ресурстар
қажет болды. Д.А.Қонаевқа бұның бәрін ... ... ... ... жоспарға енгізуге тура келді. Бұл оңайға түспеді. Осы
орайда ... КОКП ... ... ... құрамында
болғандықтан Госпланмен, барлық Одақтық министрліктер мен ... ... ... ... ... ... ... роль
атқарды.[15]
Қазіргі республика басшылығы қаншама ескерусіз қалдырғысы келгенімен,
кешегі кеңестік кезең Д.А.Қонаевты жиырмасыншы ... аса ... ... ... ... атын ... етіп жазып
қалдырды.[16]
2.2. Д.А.Қонаевтың Қазақстанның халық шаруашылығы мен мәдениетінің ... зор ... ... ... органдарды министрліктерді,
мекемелерді,шаруашылық кәсіпорындарды жұмылдырып мемлекет ... ... іске ... үшін ... ... ... пайдалануға
бағытталған іс-шараларды іске асырады. Мұндай қозғалтқыш ... ... ... ... ... ... барлық кеңестерді,
миллиондаған кәсіподақ ұйымдары, Лениндік ... ... ... ... ең ... 19 обком, 48 қалалық, 221 ауылдық және 33 аудандық партиялар.
Осы мәселелерді шешудің түбінде әрі негізгі ... ... ... ... ... алдындағы борышы мен мемлекеттік жоспарлардың тағдыры
алдындағы жеке жауапкершілікті терең сезіну рухында ... көп ... ... ... ... ... ... шаруашылық
жұмысшыларды, халық шаруашылығының барлық салаларының кәсіпқой мамандарын,
ғылым мен мәдениет жұмысшыларының үлкен армиясын өсірді. ... ... ... ... ... ... қалыптастырды және соған сүйеніп
Қазақстан Республикасының алдында тұрған қиын мәселелерді шешті.[17]
Қазақстан Компартиясының әрбір ... ... ... ... ... кезеңдегі халық шаруашылығының даму жолы ... ... ... ... ... қойылатын. Съезден кейін
партиялық ұйымдардың жоспарланған міндеттерді іске асыру үшін ... ... ... ... және ... ... Комитетінің пленумдерінде, бюро мен ... ... пен ... ... ... ... ... іргелі құрылысты жаңашыл әдіспен ... ... ... қызмет көрсету саласы мен адамдарды еңбек пен ... ... ... мен ... ... ... ... Компартиясының Орталық Комитетінің бюросына республиканың
өнеркәсіп, ... ... ... ... (интенсивті)
қарқынды дамуымен байланысты мәселелер жүйелі түрде талқылауға шығарылатын.
Д.А.Қонаев жыл сайын Қазақстанның барлық ... ... ... ... ... бен ... және ғылыми
мекемелердің ұжымдарымен кездесіп тұрды. Д.А.Қонаевтың партиялық, ... пен ... және ... да ... ұжымдарын біріктіре білу
қабілеті мен дұрыс шешім қабылдап Орталық Комитетінің барлық ... ... мен ... ... ... және алға қойған мақсаттарына
орындауға бағыттай ... ... атап өту жөн. ... негізінде оң нәтиже
берген халық шаруашылығы мен мәдениетті басқарудағы ... әдіс ... ... жаңа басшысы ретінде бірінші жылдары өзінің
араласуымен Қарағанды - Теміртаулық, ... ... - ... ... Шығыс-Қазақстандық және басқа да
өнеркәсіп орындарына бөлінген үлкен қаржыны игеруге бас ... ... ... ... және ... ... жаңа өнім ... Металлургия кен, көмір, мұнай, фосфор кендерін өдіру көлемі ... ... мен ... ... ... минералды тыңайтқыштарды өндіру
саны артты.
1950-1990 жылдары кезеңінде өнеркәсіп, ... ... ... ... мен ... ... білім беру ісі, денсаулық
сақтау ісі, сауда мен халыққа тұрмыстық қызмет көрсету салаларын да ... қол ... ... ... ... Қазақстанда бар жоғы 307 жартылай қолөнер
мекемелері жұмыс істесе, 1970 жылы республикада 33 мыңнан ... ... ... ... және ... да ... орындары жұмыс істеді.
1959-1965 ... ... ... ... 700 ден аса ірі
мекемелер мен 500 ден астам ... ... ... Бір жеті ... ... халық шаруашылығына құйылған қаржының жалпы көлемі 18 млрд
сомды ... Бұл ... ... ... ... ... құйылған қаржыдан 13 есе көп. Бұл жылдары ... ... күн ... 10 млн сом ... ... ... ... Комитеті мен оның бірінші хатшысы
Д.А.Қонаев республика экономикасының дамуында қол жеткен нәтижелер біздің
құрылысымыздың ... және ... ... ... ... мен ... толығымен пайдаланылса, бұдан да жоғары
болатындығын анық түсінді. Д.А.Қонаев Қазақстан ... және ... ... күш ... осы ... ... ... қатар ол, орталықтан ірі қаржыға қол жеткізіп, республика
өнеркәсібінің ... ... ... да ... ... ... 1965-1970 жылдарға арналған бесжылдық жоспарда ... ... ... ... шығаруға арналған Қазақстанның өндіргіш ... ... ... ... Осы ... алдыңғы қатарға түсті
және қара металлургияның, көмір, химия, мұнай өндірісінің, жеңіл, тамақ
өнеркәсібінің және ... ... ... ... ... ... ... көлем жағынан және сапа жағынан үлкен
өзгерістер болды. Қатарға ең алдымен Павлодарлық машина жасайтын зауыты,
Өскемендегі конденсаторлық және ... ... ... ... жылу
құрал-саймандарын жасайтын зауыты, Кентаудағы ... ... ... ... электр құрал-саймандар жасайтын
зауыты мен Алматыдағы төмен вольттық бұйымдар шығаратын зауыттар қосылды.
Осының бәрі машина ... мен ... ... ... өнімнің көлемін 3,1 есеге
көбейтіп, экспортқа шығаратын ... үлес ... ... ... ... ... ... бульдозер, металлургия үшін қопарғыш
және боятқыш жабдықтаудан жасайтын көмір шахталардың механикаландырылған
және ... ... ... ірі ... ... мерзім ішінде мемлекеттің күшті металлургиялық базасы құрылды.
Қостанай мен ... ... ... мен ... ... ... марганец кендері мен әктерінің қорлары халық шаруашылығының
игілігіне пайдаланылды. Енді мемлекет қара металдарды патшалы ... ... ... көлемінен де көп өндірді. Шойын мен болат балқытудан
Қазақстан ... ... ... ... ... ... дамыған
елдерден озып кетті.[20]
60 жылдардың соңы мен 70 жылдардың басында халық шаруашылығының бұл
маңызды саласы одан ары дами ... 11 ірі ... ... іске қосылды,
олардың ішінде – Ақтөбедегі хром қосындыларының зауыты, Қарағандыдағы
синтетикалық каучук ... ... ... ... Егер елде ... ... ... 200 ірі өнеркәсіп орындары салынса, бір ғана
оныншы бесжылдықтың ішінде 365 жаңа кәсіпорындар, ... ... ... ... ... мен фабрикалар қайта жөнделіп,
техникалық жағынан ... атап ... жайт 50-90 жж ... ... ... ... қарқынды дамуы сәйкес келді. Республикадағы өнеркәсіп
өндірісінің көлемінің 1953ж. салыстырғанда 9 ... ... айту ... зауыттар, фабрикалар, комбинаттар, кен орындары, көмір қабаттары пайда
болып қойған жоқ, Қаратау-Жамбыл, ... ... ... ... ... комплекстер құрылды. Д.А.Қонаевтың
айтуынша, ірі зауыттар, комбинаттар, тамаша ... ... ... мен ... ... ... электрстанциялары, мұнайқұбырлары,
әлемдегі ең ұзын су құбырылары, каналдар, қазіргі кездегі автотрассалар,
темір жолдар, әуе ... ... ... ... қатарлы
аэропорттар мен лайнерлер, жылдан жылға жақсарып жатқан жүздеген қалалар
мен ауыл аймақтар ... бәрі – жаңа ... ... ... ... одағының халықтарының арқасында және кеңес адамдарының ерен еңбегімен
қайта құрылған қазіргі Қазақстанның бет-бейнесін құрайды.
Егер республиканың өндірістік ... ... ... онда ... ... ... ... ішінен Соколов-Сарыбай,
Лисаковск комбинаттарын, ... отын – ... ... ... ... ... пен Жамбылдың фосфорлық ұйымын, Жезқазған
мен ... ... ... ... Алматы, Қарағанды, Қостанай мен
Семейдің маңызыд жеңіл және тамақ өнеркәсіптерін көруге болады.[21]
Қазакстанның батысында ... ... ... ... – химиялық талшықтар өндірісі, Ақтөбеде хром ... ... ... ... ... ... машина жасау ісі пайда
болып қарқынды дами бастады. Қазақстан Одақтың ... ... ... ... ... ... ... "Қазыналы
түбекті" – Маңғышлақты игеру Қазақстанды елдің және ... ... ... қатарына қосты.
Кеңестік Қазақстан бұл – ірі территориалды - өндірістік комплекстер,
олар әлемнің кез-келген дамыған мемлекетінің мақтанышына айнала алатын ... бұл – ... ... дейінгі, Сібір жазығынан ... ... ... ... алып ... ... ... табылады.
Республиканың барлық аймақтарында, бұрын адам аз қоныстанған тіпті
қоныстанбаған ... ... ... жаңа ... ... ... құрылды. Осы өнеркәсіп орындарының негізінде қазіргі кездегі
қалалар мен жүздеген жұмысшы ауыл аймақтары тұрғызылды. 80-нен ... ... ... 63-і ... ... пайда болды, соның ішінде 43-і ХХ
ғ. 50-80 жж. тұрғызылды. Олар – Рудный, Теміртау, Екібастұз, Лисаковский,
Кентау, ... ... ... ... ... т.б.[22]
Оныншы бесжылдық маңызды рөл атқарды. Өнеркәсіп ... ... өсу ... ... ... ... ... халық
шаруашылығына құйылған қаржы 38 млрд. сомды құрады. Олардың көлемі ... ... 25%-ға ... Бір ғана 1980 жылы құйылған
қаржының көлемі 8 ... ... ... бұл ... ... барлық жылдарында
игерілген 5 есе көп деген сөз. Енді бір айдың ... 1940 жылы ... екі ... есе көп нәрсе салынды. 1980 жылы 1920 ... ... ... 875 есе көп ... 1940 жылы
республикадағы құйылған қаржының көлемі 260 млн. сомнан аспады. ... ... ... ... мен ... ... ... сом қаржы жұмсалды, бұл алдыңғы бесжылдықтан 13% көп болды. Осы қаржы
республиканың ... ... ... және ... ... ... жақсаруын қамтамасыз ... ... - ... мен ... пен ауыл ... негізгі салаларының дамуына
жұмсалды. Қазақстан тарихында ірі өнеркәсіп орындарының комплекстері сияқты
өндіргіш күштерінің мұншалықты ... ... ... ... ... саясатының басты міндеті – халықтың өмір сүру ... ... ... ... Қоғамдық тұтыну қорлардан төленетін
төлемдер мен жеңілдіктер 134 млрд. сомға ... ... ... ... ... бесжылдықпен салыстырғанда 329 млрд. сом артық жұмсалды.
1981-1985жж. аралығы мен 1990 ... ... ... ... және ... дамуының негізгі бағыттарына сәйкес Қазақстан
экономикалық әлеуметтік, ғылыми-техникалық және рухани прогрестің барлық
бағыттары бойынша ... ... ... отын – ... ірі ... ... оның территориясында жүзден аса мұнай
мен көмір кен орындары ашылды. Қарағанды мен Екібастұз көмір ... ... ісі ... ... 1955ж. 28 млн. ... ... өндірілсе,
1986 жылы 132 млн. тонна көмір өндірілді. Қазақстан революцияға дейін
электрқуатымен таныс ... ... Енді ... ... ... ... киловатт сағат электр қуатын өндіретін ... ... мен ... ... ... Жан ... салғанда электрқуатын
өндіру жағынан Қазақстан Азияда бірінші орынға шығып, Франция, Бельгия,
Австрия, Италия ... ... ... мемлекеттерді басып озды.[23]
Д.А.Қонаев мұнай мен ... ... ... көп ... ... ... ... эшилоны 1965 жылы шілде ... ... он ... ... 1976 жылы ... ... ... 100
млн. тонна сұйық отынды береді. 1986 жылға таман Бұзашы ... мен ... ... ... кен ... ... ... ету. міндеті
тұрды. КОКП-ң ХХІІ съезінде Д.А.Қонаев ірі аймағына айналатындығын айтты.
Бұл тәжірибе жүзінде де ... ... ... қамсыздандыруды жетілдіру әрқашан партияның Орталық Комитетінің
және Д.А.Қонаевтың назарында болды. ... ... ... еңбекшілердің материалдық жағдайы күрт өсіп, ... 24%-ға ... 3,7 ... ... ... Күн сайын республикада 300
пәтер беріліп отырды. 30 млн шаршы метрден астам тұрмыс аудандары ... ... ... 3 млн. 215 мың адам яғни әр ... ... қамтамасыз етілді. Тамаша көрсеткіш. Әлемнің бірде бір мемлекеті
тұрғын және мәдени-тұрмыстық құрылыста бізбен теңесе ... ... ... ... ... ... ... төлем ақысы
19%-ға өсті. Қоғамдық тұтыну қорларының ... мен ... 29%-ға ... ... халықтың өиір сүру деңгейін
жақсартуға тоғызыншы бесжылдықта 8,3 ... сом ... ... ... кең ... ... ... елде ғана емес, әлемдік
рынокта да үнемі өсіп тұратын сұранысқа ие ... ... ... ... ... ... астам мемлекетімен байланыс ... ... ... 180 ... 200 ден ... өнім ... ... елдің қарқынды дамуы экономикалық ... ... ... ... ... ... дамуына,
партияның аграрлы саясатының іске асуына, ауыл ... ... ... жасады. Д.А.Қонаев ауыл шаруашылығы мен тың және ... ... ... ... ... ... ... одан кейін
Қазақстанның ОК-ң бірінші хатшысы ретінде күнделікті басқарып, белсенді
араласты. ... ... ... ... ... 42 млн. га тың және тыңайған
жерлер игерілді, соның ... ... 25 млн. га. ... ... ... жер ... ісінде болған емес.
Ауыл шаруашылық еңбеккерлеріне мемлекеттің жұмысшы тобы баға жетпес
көмек ... ... ... 127 мың ... 46,2 мың ... мың автомашина мен басқа техникаға ие болды. Тың және тыңайған
жерлерді ... ... ... солтүстік аймақтарында трактор мен
астық комбайндар саны 7 есеге, автомобилдер саны 14 есеге көбейді. 1965 ... елде ауыл ... ...... ... ... жалпы көлемі 31 млн. га-ға жетті, соның ... ... 16 ... ... Алайда мемлекет астықтың жосарланған деңгейін
қамтамасыз етпеген соң, жетіжылдықтың ішінде нанның орташа жылдық сатылымы
8,6 млн. ... ... ... ... Партиясының ХХІІ съезінің трибунасынан
Д.А.Қонаев облыс, аудан, совхоз бен колхоздың басшыларын ауыл ... ... ... ... ... ... бар ... бағытталған барлық іс-шараларды жүргізіп, соның негізінде жақсы
өнімді ... ... ... және ... тыс ... ... ... сатуды қамтамасыз етуге шақырды. Пленумның шешімдері мен
Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ауыл еңбеккерлері әрбір гектардың өнімін молайтуға сөйтіп,
мемлекетке ... көп нан, ... ... ... дақылдарын
беруге тырысты.[25]
1970-1975жж ауыл еңбеккерлерінің алдында жоғары міндеттер ... ... ... ... 24 млн. ... жеткізу керек болды.
Республика, облыс, ауданның әкімшілік органдары мен ... ... осы ... ... ... ұйымдастырушылық іс-шараларды
асырды. Одақтық үкіметтің үлкен көмегінің арқасында әрі ішкі ресурстарды
дұрыс пайдалана білудің ... ауыл ... ... ... ... ... мен тыңайтқыштармен қамтамасыз етілді.
Қазақстан ірі астық базасына айналды, онда жылдан жылға сапалы астық
өндірісі өсті. Егер ... ... ... бір ... ... 14,5 млн. тонна өндірілсе, оныншы бесжылдықта 25 млн. ... 1978 жылы бұл ... 28 млн. ... ... яғни 1953
жылмен салыстырғанда 5 есе көп. 1979 жылы өте ... жыл ... Бұл 25 ... тың және ... ... ... кезеңінің ең өнім мол шыққан ... Сол ... 34 ... мың ... ... өндірілді. Республика
мемлекетке 1 млрд. 262 млн пұт ... 20 млн ... ... нан сатты.
Мұндай көрсеткішке республика әлі осы ... ... ... жоқ еді. ... 1954 ... ... республикада егістік жерлердің көлемі 17
есеге өсті, олар мемлекетке ... ... ... ... ... мен ... ... мәдениеттер мен дәрілік шөптерді өндірді. Астық
өнімі 27 есеге ... ... пен ... ... да ... ... ж ... тың және тыңайған жерлерді игерудің 30 жылдығына
арналған салтанатты ... ... ... 30 жылдың ішінде
600 млн тоннадан астам астық өндіріліп, оның 348 млн тоннасы немесе 21 ... ... ... ... ... орташа жылдық сатылымы тың және
тыңайған жерлерді игеру кезеңіне ... ... ... 9 ... мәселесін шешумен қатар, республиканың ауыл экономикасының
негізгі міндеті дәстүрлі саланың мол шаруашылықтың одан ары ... ... және ... ... ... егістіктегі жетістіктер малшаруашылықтағы
маңызды өзгерістерге негіз болды. Егер бұрын Қазақстанда негізінен қой,
жылқы, түйе ... енді ... ... ... ... ... ... шошқа өсіру, құс өсіру, кролик өсіру ісі ... ... Бұл ... ет, сүт, жүн және т.б. ... ... дамытуға және дайындауға негіз ... ... ... дамып, малшаруашылықтың өнімдерін дайындап, сатып
алуға арналған жоспарларды іске асыру үшін ... ең ... ... ... санының өсуін қамтамасыз ету үшін әрбір жем-шөппен, ... ... ... күтіп қарауды жақсартуды және ... ... ... ... қырылуын қысқартуды жөн көрді.
Д.А.Қонаев Қазақстан Компартиясының Орталық Комитетінің пленумында
республикалық ... мен ... ... ... ... ... ... республикадағы қой өсірудегі
дамытуға арналған барлық жоспарға алынған іс-шараларды бұлжытпай орындауды
талап етті. Осы ... ... ... асырылған іс-шаралар жағымды
нәтижелер берді, республикада мал ... саны ... мал ... көбейді. 1986 ж шаруашылықтың барлық категорияларын 9 млн. ... қара мал басы мен 36,2 млн. қой мен ешкі 3 ... ... ... ... млн ... мен 48 млн құс ... оған дейін ешқашан мұнша малдың басы көп болған емес.
Ауылшаруашылыққа құйылатың қаржының едәуір үлкеюі, ... ... ... да ... ... көптеп пайдалануға берілуі –
ауылшаруашылық өндірісінің қуатын лезде көтерді. Революцияға ... ...... ... 318 мың ... 229 ... соқасы, 271 мың ағаш тырмасы болса, енді бір шаруашылықтың өзінде ... 46 ... ... ... 45 ... 23 мың ат күшінде
энергетикалық қуаттар болды. Барлық ... мен ... ... ... ... еді, бұл ... ... барлық
салаларында электрқуатын пайдалануға мүмкіндік берді. ... ... бір ... ... ... 6 млрд
килловат сағатқа жетті. Ауыл шаруашылықта электрқуатын пайдалану бұл
жылдары 60 ... ... [23] ... ... масштабтары көлемі күрт өсіп
кетті. Ауылдардың құрылысына кезінде күрт өсіп кетті. Ауылдардың құрылысына
кеззінде тың және ... ... ... кезіне дейінгі ... ... ... шаруашылығына жұмсалған қаржыдан 7 есе көп ... Бір ғана ... ... ... ... ... сом ақша игерілген еді.
Осының бәрі меморация менхимизацияның кең ауқымды бағдарламасын іске
асыруға, ауыл құрылысын ... ... ... ... ... ... жаңа ... жабдықтауға, ауылшаруашылық
техника базаларын құруға, жүздеген және мыңдаған жаңа совхоздар ... ... 80 ... ... ... 2077 совхоз бен 415
колхоз болды, олардың бәрі жоғары ... ... ... ... ... ... ... комбикормдік мекемелер, жеміс-жидек
пен картоп сақтайтын қоймалар мен құс ... ... саны ... ... ... жөндеу мекемелерінің саны
өсті.[27] Жалпы ... тың және ... ... ... өте ... ... ... Жаңа жерлерді игеруге жұмсалған мемлекеттік қаржы
Қазақстанда толығымен ... ... ... 1 ... ... сом таза
табысқа қол жеткізді. 30 жылдың ішінде ауыл еңбеккерлерінің өмір сүру
жағдайы ... ... ... ... ... ... бала ... салынды. Ауылда 2 мың қазіргі заманғы мәдениет
үйлері мен клубтар, 3 мың кітапханалар ... Енді ... ... ... ... газ, ... ... теледидар, жеке автомашина жаңалық
болмай қалды.
Қазақстанның совхоз ... ... ... ерен еңбегімен
көпшіліктің құрметіне бөленді. Қажырлы еңбегі мен ірі ... ... ... салғаны үшін, 250 ... ... ... мен ... ... ... ... және
шаруашылық жұмысшылар үкіметтің орден мен медальдарымен марапатталды,
солардың ішіндегі ең үздік ... 1500-і ... ... ері ... ... ие ... ... колхоз бен совхоздардың ұжымдары, Қазақстанның 17
облысының ұымдары ... ... ... ... ... ... ... мен Алматы облыстарының еңбекшілерінің
әйгілі жетістіктері Ленин орденімен ... ... ... ... беру ... ... мектепке,
денсаулық сақтау мен мәдениетіне көп көңіл бөлді. Халық шаруашылығының
барлық салаларының қарқынды ... ... ... мәдениет мәселелері
бойынша мамандарды дайындауды қажет етті. Мұндай шиеленіскен мәселені шешу
үшін оның бастауымен бұрыннан ашылған оқу орындарына ... он ... ... ... ... еді. ... ... білім беру ісінің деңгейі
үздіксіз өсіп отырды. 1936 ж 16 жоғары оқу орын мен 83 орта ... оқу ... ... 1980 ж ... 55 ... оқу орны мен 231 орта ... оқу
орны, соның ішінде 2 ... 14 ... 22 ... ... өнер мен мәдениеттің 3 жоғары оқу орны мн дене ... ... бір ... оқу орны ... істеді. /11.159-160/ Республикада 10 мың
тұрғынға 169 мың ... шақ ... Бұл ... мен ФРГ мен ... есе көп. Алматы қаласымен бірге Қарағанды, Қостанай, Целиноград, Семей,
Шымкент, Жамбыл сияқты қалалар ірі ... оқу ... ... ... денсаулық сақтау ісі де үлкен жетістіктерге ... ... ... 1913 ж бар жоғы 224 ... мен ... ... істеп, 1800 емханалық жатақ орны пайдаланылды. Ауыр тұрмыс
жағдайы мен эпидемиялар, ... ... ... дерлік болмауы қазақ
халқының қырылуына душар етсе, енді халықа медициналық көмекті 1700 емхана
мен 2275 ... ... ... 10 мың ... емханалық жатақ орны шақ келеді, бұл деген сөз ... саны 1913 ... 43 ... ... ... денсаулығын сақтау ... 46 мың ... ... 10 мың ... ... ... ... 100 есе көп дәрігер қызмет көрсетті.
Көпұлтты әдебиетпен қатар ... ... ... ... ... ... ... мен опера, балет, сұңғат өнері мен музыка, кинематографиялық
өнер биік белестерге жетті. Қазақстанның социалистік ... ... ... ... ... фондына еніп, біздің елімізде және
шетелдердің көптеген басқа халықтарының мұрасына айналды.
Д.А.Қонаев Қазақстанның ... мен ... ... ... ... ... күшті экономикалық өрлеуі, бұрынғы
көшпенділердің өмірінің әлеуметтік қайта құрылуы, жаңа адамның қалыптасуы –
мұның бәрі ... ... ... ... ... ... екпін
берді.
Д.А.Қонаев соғыс жылдарының ауыр ... және ... ... ... ... ... мен ... көп күш қайратын
жұмсады. Оның араласуымен ... ... ... тың және ... ... жер ... қопарылды, жоғары оқу орындары ашылды,
түрлі бағыттағы мыңдаған мамандар дайындалды, олардың ... ... ... ... мен ... ... Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуындағы ең үлкен
жетістіктерге соғыстан кейінгі он жылдықтарда, республиканы Димаш ... ... ... қол ... ... Дәл осы жылдары
Қазақстанның экономикалық потенциалында терең сапалы өзгерістер орын ... ... ... ... ... ... ірі көлемді
бағдарламасын сәтті ... ... ... ... ... ... де ... ауыл-шаруашылық, құрылыс ісі, ғылым мен
мәдениеттің, халыққа білім беру ісінің, денсаулық сақтау ... ... ... ... көрсету салаларында бұрын-соңды ... ... ... ... ... ... ... өсуі
жайлы нақты статистикалық мәліметтер бұл кезеңде өнеркәсіп өнімінің көлемі
8,9 есе, ауылшаруашылық өнімінің көлемі 6,2 есе, ... 8 есе ... ... ... ... 30 жыл ішінде бізде ... ... 7 ... салынып, АО өнеркәсіп өнімінің көлемі
бойынша 8 Қазақстан салынды. деуге болады. ... ... ... ... ... ... мен ... ауыл аймақтарда тұрғын үй фрондтарының
жалпы ... 5,5 ... ... ... Қазақстан өткен ғасырдың 80 жылдардың
ортасына таман экономикалық потенциалы жағынан да КСР ... ... ... ... Оған ... заманауи алпауыт зауыттар мен
фабрикалар, әлемдегі ең кең байтақ ... және ... ... жүз ... ... мен механизмдер жұмыс істеді, ғылым мен
мәдениеттің ... ... ... ... зерттеу институттар мен оқу
орындары, театрлар мен мыңдаған кітапханалар, клубтар, ... ... ... ... бола ... Бар жоғы 60 жыл ... республика жүз
жылдықтарға тең келетін жолды өтіп, ... ... ... пен ... ... ... ғылым мен жоғары мәдениеттің, ... ... ... келе ... ... айналды. ХХ ғасырдың 80-
жылдарындағы Қазақстан бұл – ірі территориялық өндірістік комплекстер, ... ... ... ... мемлекетінің мақтанышына айналар еді.[30]
Мұның бәрі әрине қазақстандықтардың қажырлы ерен еңбегінің ... ... ... мен ... басқарған өкіметінің ... ... ... ... мол ... болуы. Осының
бәрін моындай отырып үлкен мемлекеттік қаржы мен ... ... бір ғана ... ерлікпен және дұрыс ой-тұжырыммен, жер
асты ... ... ... ... ... ... Осы ... шаруашылығының дамуына жұмсалатын мемлекеттік қаржының көлемі жылдан-
жылға ұлғайып, 50-90 жж үлкен көрсеткіштерге жетті. ... ... ... ... ... ... ... өкіметке қаржылай
көмегі мен материалдық-техникалық көмегі үшін борыштар. Бұл ... ... ең ... ... Д.А.Қонаев атқарды. Ол КОКП Орталық Комитетінің
Политбюросының мүшесі ретінде республиканың ... мен ... әр ... ... ... ... ұлғаюына бар күш –
жігерін салды. Мысал айтатын болсақ, ... ... ... ... шаруашылығының дамуына 18 млрд сом қаражат жұмсалды, бұл
1959 жылға дейін 39 жыл бойы республиканың халық ... ... ... ... асып ... ... ... дамуына: VIII – ші бесжылдықта (1965-1970) 21 млрд сомнан
астам қаражат; ІХ – ші ... ... 31 млрд сом; Х – ... ... 38 млрд сом; ХІ – ші бесжылдықта ... ... сом ... жұмсалған еді.[31]
Осының бәрі және Одақтық үкіметтің тарапынан көрсетілген материалдық –
техникалық ... осы ... ... ... ауыл ... мәдениет салаларының қарқынды дамуына үлкен ықпалын тигізді.
Уақыт Д.А.Қонаевтың есімі мен атқарған істеріне үстемдік ете ... ... ... ... ... ол өмір сүрген жұмыс ... ... ... ... оның ... ... одан бетер айқындала түседі,
Қонаевтың істері мен елді басқарған кезеңнің маңызы мен ... ... ... ... ... және халыққа әсіресе жас толқынға барған сайын
үлкен ықпалын тигізеді. ... ... ... ... ... ... ... өзінің таңқаларлық еңбекқорлығын, ынтазар жанының
бүкіл күш-жігерін өзінің халқына қызмет етуге және ... ... ... және де ... ... ... ... ол туралы өз естеліктерін де оның ең алдымен Адами қарапайымдылық пен
кішіпейілділікпен, мәдениеттілік пен ... ... ... ... ... ... ... қасиетімен ерекшеленгендігін астын
сызып айтады. Бәрімізге белгілі онда үлкен ... пен ... ... ... бола ... ол ... ... да үйде де өзін өте қарапайым
ұстады. Ол ... адал өмір ... ... ... Оның жеке
меншік саяжайы да, жеке меншік ... да, ... үйі де ... Оған ... ... шоқпақтар мен аң аулайтын қарулар ұнайтын.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев - өз халқының ұлы мен ... ... ... бір ... ... да, ол үнемі өзінің терең білімі мен
тәжірибесін, ұйымдастырушылық қабілетін алға ... ... ... еді. Ол өз ... саясаткері ретінде біздің ... құру ... адал ... ... ... ... лениндік
халықтар достығының белсенді жетекшісі еді. ... ... ... ... Д.А.Қонаевтың қосқан үлесі, рөлі еңбегі зор.
Алайда Қазақстанның барлық жетістіктерін жалғыз ... ... ... онша ... ... Мұндай тұжырыммен оның өзі де келіспес еді. Оның
әреіптестері, Қазақстан Комунистік ... ... ... ... минисртліктер мен мекемелердің, облыстар, қалалар аудандардың
басқарушылары болды. Олардың бәрі ортақ іске өз ... ... ең ... ... оның ұзақ ... бойы ... төрағасы мен Қазақстан Компартиясының Орталық Комитетінің бірінші
хатшысы бола тұрып, үлкен ұйымдастырушылық қабілетін көрсете ... ... ... ... ... білікті басқара білгендігінде
сөйтіп ұлы жетістіктерге жеткендігінде жатыр. Біздің мақтан тұтарлық ... ... ... ... ... ... ... ақын-жазушылары және басқа да тұлғалар болды. Алайда осы ... орны ... Ең ... әлі ... өз басқарған кезеңінің
ішінде Қонаев сияқты Қазақстанның халықшаруашылығы мен ... ... ... ... жетпеген еді. Бұл кезеңде ... ірі ... үшін ... үш ... ... ... ... орденімен және Халықтар достығы орденімен
марапатталды.
Отан Д.А.Қонаевтың республика мен ... ... ерен ... бағалап оған үш реет 1972,1976,1982 жылдары Социалистік Еңбек ... ... ... Ол ... 15 ... ... ... өзі мұндай атаққа ие болды. Ол Лениннің 8 ... ... ... ... Отан ... 1-ші ... ... және 6 медальмен
наградталды. Д.А.Қонаев шетел ордендерімен де – ... ... ... ... ... марапатталды. Бұл наградаларды,
атақтарды және сенімді ол толығымен ... Міне ... ... ... ... ұйымдастыра білетін ірі қайраткер ретінде,
адал, ары таза адам ... ... ... ... ... одақ
елдердің басшыларының арасында, КОКП Орталық Комитет политбюро мүшелерінің
арасында әрі әлем жұртшылығының арасында Талас туғызбайтын ... ... ... ... Ахмеьтұлы Қонаев тарихта халықтың мәртебелі көсемі
ретінде, ХХ ғасырдың атақты мемлекет және ... ... ... ... әрі адамдардың есінде мәңгі қалмақ. Д.А.Қонаевтың есімі халқымыздың
мақтан тұтарлық рәмізіне ... ... мен ... ... көшелерге берілген, оның есімімен ол еңбек еткен мекеме институт
аталатын болды. Қазіргі кезде Д.А.Қонаевтың фонды ... ... ... ... ... ... рет ... шықты. Алматы мен Шымкент қалаларының
орталықтарында оған арналған ... ... ... орнатылған.
Біз Д.А.Қонаевтың өмірі жайлы, мемлекеттік және саяси қызметі жайлы
қонаевтану ... ... ... ... ... ... туындылар
пайда болады, театр қойылымдары мен кинофильмдер ... ... Бұл ... ... ... болып табылады. Әрі бұл
әссіресе жас ұрпақты тәрбиелеуде аса қажет ... ... ... ... "Бар ... ... ... адал тұлға"
1986 жылы желтоқсан оқиғалары талданып, олардың Д.А.Қонаевтың тағдыры
мен жалпы ... ... ... ... оның ... ... ... «Қонаев халықтың есінде» атты сюжет ашылады.
16 желтоқсанда Қазақстанның Компартиясының ... ... ... ... ... ... Разумовсктй Политбюроның
Д.А.Қонаевтың өзінің өтініші бойынша еңбек демалысына кетуі туралы шешімін
жариялайды. КОКП-ң Орталық Комитетінің Политбюросының ... ... ... Комитетінің бірінші хатшысы етіп осы уақытқа ... ... ... ... жұмыс істеген Г.Колбинді сайлайды.
Келесі күні, 1986 жылы 17 желтоқсанда жаңа алаңға ... жас ... ... ... ... ... мен жұмысшылар келеді.
Кейін анықталғандай жастар Қазақстан Компартиясының ... ... ... ... республикада ешкімге белгісіз, қазақ халықының өзін,
мәдениеті мен тарихынбілмейтін Г.В.Колбиннің сайланғанына қарсы ... Неге ... Неге ... ... ... Олар ... қазақ,
мейлі орыс немесе неміс, ... ... ... ... ... адамның сайлануын талап етті. Осындай әділ, интернационалдық
талаптармен жастар ... ... еді. ... ... ... ешқайсысы сөз сөйлеп, жастарға ... ... ... ... жоқ ед. Жастарға түсіндірудің орнына мемлекет ... ... ... ... ... милиция мен әскерді тік тұрғызды. Олар
күректермен, шыбықтармен, кінәсіз адамдарды құлатты. Бұл 17-18 желтоқсан
күндері жалғасты. ... ... ... ... студенттер жоғары
оқу орындарынан шығарылды, көпшілігі оқуын тастап кетуге ... ... мен ... ... ... ... ... шаралар
қолданды.[35] Алматыдағы КОКП ... ... ... ... ... ... ... және
патриоттық бағытта тәрбиелеу жұмысы жайлы асығыс қаулы шығып ... ... ... ... Бұл ... ... ... ешқандай
фактімен расталмаған айып тағылады. Оны субъективизмде, ... ... ... оны ... ... қызметтерін
пайдаланғандығында кінәлайды. Мұның бәрі шындыққа жанаспайтын. ... ... ... ... ... ... ... "қазақ жастарының бас көретуі ұлтшылдықтың белгісі ... ... ... ... ... ... ... пайдалануы еді".
Өмір Алматыдағы 1986 жылғы оқиғалардың қате ... ... ... ... бұл айып ... қысымымен КОКП-ң Орталық
Комитетінің 1990 жылы ... ... ... ... ... үшін ... демалысына шыққаннан кейін және Алматыдағы 1986
жылғы ... ... ауыр ... ... ... ... - деп ... Д.А.Қонаев – үш жыл бойы мені және менің жақындарымды
қудалау жалғасты. Бұл үшін өз ... ... ... даын ... ... мен ... дайындалды, өз тарихын лайға батырған
мақалалар жазылды. ... ... шын ... көптеген тамаша істер мен
жетістіктер толып ... ... ... ... жала мен тағылған айыптар теріске
шығарылды, шындық орнады. Ең бастысы қиын-қыстау кезеңде ... ... ... кек ... жоқ, ... ... кең пейілділікпен қарады.
Д.А.Қонаев еңбек демалысында бола тұрып 80 ... ... ... ... ... сын ... ... өзінің өмір жолы ... ... ... ... ... ... 1991 жылы шілде айында "О
моем времени" (менің уақытым жайлы) атты кітабын бітіреді. Бұл ... ... ... шығады. Бұл кітапта және 1980 жылы баспадан шыққан "Советский
Казахстан" тарихының аясында 40-90 жылдары арасындағы кезең баяндалады.
"О моем ... атты ... ... шыққан соң Д.А.Қонаев көптеген
таныс және бейтаныс адамдардан, қазақстандықтардан ғана емес ... ... мен ... алады. Ол оқырмандардың ұсыныстарын
ескергісі келіп, естелік (мемуарлардың) жаңа нұсқасын "От ... ... атты ... ... Бұл еңбек 1994 жылы Алматыда баспадан
шығады. Д.А.Қонаевтың естеліктерінің екінші кітабы, ... ... ... эпизоттармен молайтылып оның бай өмірі туралы суреттейді. Бірінші
тарауда автор өзінің балалық шағы мен ... ... ... ... ... ... ... туралы жазған. Екінші тарауы республиканың әртүрлі
жылдардағы ... мен ... ... ... арналған. Үшінші
тарауда соңғы жылдардың мәселелері сипатталып, қайта ... баға ... ... ... ... ... ... қызық әрі өнегелі, себебі оны
республиканың ... және ... даму ... ... ... ... қызметінде анықтап және іс ... оны ... ... ... ... шаруашылығы мен мәдениетінің дамуында үлкен
жетістіктерге қол ... адам ... ... ... ... және ... тарауының материалдары біздің зерттеу
жұмысымызда талданып, талқыланып баяндалған.[36] Біз үшін ... құру ... ... ... ... Кеңес Одағының
ыдырауына, Кеңес Одағының коммунистік партиясының таратылып ... ... мен ... өте маңызды әрі қызық.
Д.А.Қонаев Горбачевтың қата ұруы ... ... ... еді, ... және ... ... ... деп санайды. Сол үшін ол оңбай сәтсіздікке ұшырады. Ел ұлттық апатқа
ұшырады. [37]
Д.А.Қонаев қатй құрудан деп ... ... ... алға ... жоқ. ол ... де, себебі қайта құру барысында ешқандай бағыт-
бағдар анықталған жоқ еді, елдің қайда бара ... ... ... ... ... ... ... немес өзінен бас тартқызатын
айқын концепциясы болған жоқ деп санады Д.А.Қонаев.
Компартия М.С.Горбачевтің басқару кезеңінде таратылған еді, компартия
ол кезде ... ... ... ісіне белсенді қатысудан алыстатылған еді.
Басшылықтың кесірінен ол елде жүріп ... ... ... ... ... ... өз ... тез өзгертіп, КОКП-ң ыдырауына
үлестерін қосты. Партияның ұлы ... ... ... ... ақыры мұндай
фантастикалық болатындығын ойламаған еді.
Соғыс пен революциясыз бүкіл әлемді дүр сілкіндірген ерекше ... деп ... ... Бұл оқиға – Кеңестік Социалистік
Республикалардың Одағының ыдырауы, ұлы ... ... еді. ... ... ... ... ... мемлекет ыдырап кетті.
Социалистік мемлекеттердің ... өз ... ... ... ... ... деп ... Қонаев, үнемі КСРО-ң күш қуатының
әлсіреуін қалаған капиталистік әлемі өз ойындағысына ғана қол ... жоқ, ұлы ... ... өзін - өзі ... ... ... ... түсіндірмейді біз қандай қоғамды құрып жатырмыз,
қайта құру кезеңінде басталған мылжыңның орнына не келетіндігін және ... ... ... Бір ... ... екінші қателікті
тудырады". Және бұл ең ... - деп ... ол, - ... ... ... бағдарлардың жоғалу процесі дамып жатыр. [38]
3.2 Д.А.Қонаевтың естеліктеріне шолу жасау.
Бақтияр Әжібеков, ... ... ... Д.А.Қонаев қоғамдық
қорының президенті: Қазақтың біртуар текті ұлы, көреген көшбасшы болған
д.А.Қонаев өзінің ... ... ... ... кітабында "Жеті атасын
білмеген жетесіз" деген халық даналығын ... ... ... арғы тегі ... ... ... тарайтынын жазып кеткен. VI-VII ғасырларда өмір сүрген
Бәйдібек баба – мәуелі алып бәйтерек ... одан ... ... саны бұл
күндері 3 миллионға жуықтап отыр. Ал ...... ... ... Ел ... ... атанып кеткен халқымыздың қастерлі ұлдарының бірі,
бүкіл әлемге қазақтың қасиетін танытқан, ұзақ жылдар бойы ... ... оның ... ... өркендетуге қыруар
еңбек сіңірген үлкен ғалым, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, ХХ
ғасыр ... деп ... ... ... ... да асыл ... ... Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық
Комитетінің ... ... ҚР ... ... ... ... ... сілтеме жасалған менің ғылыми еңбектерім
мен ... ... ... ... ол ... жазуды мен үшінші рет
алып отырмын. Мен оның жанындаболғандардан, оның санқырлы қызметін зерттеп
жүргендерден, әрі-беріден соң Димаш ... өзі ... ... артық
ештеме айта алмаспын. Тек, есте қалған кейбір естеліктеріммен ... ... ... ... ел ... Димаш Ахметұлы Қазақстан Коммунистік
партиясының ғана емес, ... ... ... да ... ... Тшанов, Қазақстан Республикасы ... ... ... де, ... де – ... ... ... жайында да
жасатайымыздан жақсы әңгімелерді естіп өстік. ... ... ... бас ... болып жүргенімде құрылыстарды түрлі
қажетті материалдармен жабдықтайтын бес зауыты бар «Югстройконструкция»
тресі ... 1992 жылы ... ... ... ... ... ... Назарбековтің шақыруымен Д.А.Қонаев Оңтүстікке келді. Димаш
ағамыз әулиелерді аралап, облыс орталығында бірер күн аялдады. ... тек ... ғана тән, тек ... ғана ... ... ... ... пейілді, ақ жарылқап ақ жүрек болмысымен түгел ақшуақтанып, күлімсірей
таңырқап қойды да, иықтары ... ... ... ... ... ... қорының атқарушы директоры: ... ... ... құрмет сезімі шынайы зияткерлік, терең білімділік
пен ең бастысы, жеке адами ... ... ... ұғымдарды қастер
тұратын әрбір азаматқа тән әрі табиғи ... ... ... Бұл ... ... ... осы бір ... ерек жанның бір бойынан
табылып ... Ол ... ... ... ... ... тау-кен
инженері мамандығын алып шығады. Әрине, Д. ... – сол бір ... ... ... жемісі болатын, оның бүгінгі ... ... ... ... қолдай қоюы да екіталай еді. Дегенмен,
Димаш ағаның көзі тірі болғанда, Мағжанның сұлу жырларын ... ... ... ... ... ... өз ... сездірмей
қалмасы да хақ еді деп ойлаймын.[42]
Сақ Мәуленқұлов, дербес зейнеткер, Кентау қаласының құрметті азаматы,
КСРО мемлекеттік сыйлығының ... ... ... метталлург: Сонау 1936
жылы Мәскеу түсті металдар мен алтын институтын қызыл ... ... ... ... істеп, кейіннен Риддер түсті металл
құрамының директоры болып қызмет жасады. Димекеңнің осы ауыр ... ... ... үлкен өндірістен алған тәжірибесі кейіннен
біздің Республикамызды басқаруға ... ... Ол ... біз ... саладағы жас инженерлерге үлкен қамқорлық жасады, сүйеуші болды.[43]
Асқар Байтеліұлы, «Қарақұм» орта ... ... ... ... медалінің иегері, Ордабасы ауданы:
Біртуар адам.
Шыққан сәтте Елбасының Жарлығы,
Деді халық: "Бұдан артық ... ... ... осы" деп,
Қуанды елдің үлкен-кіші барлығы.
Сонда рас "Қонаевтай болайық,
Бүкіл елді қуанышқа орайық!"
Деп елді іші ұран етіп кеткен-ді
Келген сайын Димаш аға ... бері ... ... ... ... Димаш аға текті ғой.
Жаңа туған нәрестелер аттарын,
Келіншіктер Дінмұхамед ... ... айып ... ... мән ... ... Димекеңдей боп өссе,
Тақияға тарлық етпес шынында.
Ашылыпты Алматыда мұражай,
Болмас одан ешбірі де сірә бай.
Естігенде жылы ... ... ... ... ... ... көп ... жазылып,
Қойғанда атын мектепке алғаш Қазығұрт.
Ұмытпайық ұлыларды ұрпақтар,
Олар жайлы жүрген жоқ аз жазылып.
Айтқанымда ... жоқ ... ұят ... де еске алмай.
Оның атын қойыңыздар қандастар,
Мектеп, көше, ауылында... кеш қалмай.[44]
Қозыбағар Түзел, Ішкі істер министрлігінің дербес зейнеткері, Шардара
ауданының ... ... 1980 ... ... ... ... күні қызмет
бабымен Шардарадан ... ... ішкі ... бөлімінің бастығы
қызметіне ауыстым. 1982 ... ... ... орта ... ... ... біртуар азаматы Дінмұхамед ... ... ... ... ... ... күні ... аудандық партия комитетінің тағыы да
жабық бюросы болып, мұнда қымбатты ... ... тура Қожа ... ... ... ... соң «Победа» колхозының мақталығына
баратыны сөз болды. Поезд шамамен 12-ден өте ... ... ... ... ... белгісіз, адамдар көп жиналған вокзалдың
перронына ... жол жоқ ... ... ... жігіттер бізге жол ашты.
Вокзалға жиналғандардың көпшілігінің ... ... ... ... ... ... жалауы, Қонаевтың суреттері, барлығы ... ... ... ... ... сұрап, сауалдың астына ала
бастады.[45]
Қорытынды
Қонаев қазақ халқының мақтаныш етер, болашаққа үлгі ... өзге ... ... атын айтып мақтанатын ірі тұлғалардың бірі ... Біз сөз ... ... ... бүкіл өмірін халық игілігі үшін
жұмсаған, жер жүзі таныған, туған елінің жарқын ... үшін ... ... ... халқының адал перзентінің бірі Дінмұхамед ... Көш ... ... халқын дүниенің түкпір-түкпіріне танытқан
халқымыздың адал перзенті Д.А.Қонаев ұзақ жылдар бойы ... ... ... мәдениетіміздің гүлдеуіне, халқымыздың тұрмыс-
дәрежесінің жақсаруына еңбек етті. Кеңес Одағы Коммунистік партиясы Орталық
Комитетінің Саяси ... ... бола ... ... ... ие болған ол
еліміздің дамуына қаншама қамқорлық ... ... ... ... бой ... Жаңа ... ... болды. Бұрынғылардың бейнесі
адам танымастай өзгерді. Ал ірі өнеркәсіп пен ғылым, мәдениет орталығына
айналған ... ... ... ... ... ... Ел аузында
Димаш атанып кеткен халқымыздың ардақты ұлдарының бірі, бүкіл әлемге қазақ
халқын танытқан, ұзақ ... бойы ... ... ... ... мен ... өркендеуге қыруар еңбек сіңірген үлкен ғалым,
"ХХ ғасыр адамы" деп танылған Д.А.Қонаев елінің ардақты да, асыл ... кадр ... ... ... ... ... ... облыстық басшы кадрларды даярлауға аса жауапкершілікпен қарап, қазақ
халқының ұлттық ерешеліктері мен қалыптасқан дәстүрін қатаң ... ... Осы ел ... ... ... интеллегенциясының бір ұрпағы өсіп,
жетілді. Әрбір басшы қызметке жіберіліп жатқан кадрмен ... ... ... ... міндеттермен таныстырды.
Ойлап тұрсаң, ол кісінің өткен өмірі таусылмас тарих. Ол жөнінде
қаншама ... ... ... жазылып жатыр. Әрбір зерттеуші
халқының болашағы үшін ерен еңбек еткен қайраткерлердің әр қырынан ... ... бір ... ... ... ... Зерттей түссеңіз, әліде де
қыры мен ... аша ... осы бір ұлы ... ... ... түсесіз. Тау – кен инжерені, академик, үш мәрте Социалистік Еңбек ері,
бұрын Қазақстан ... ... ... ... ССР ... ... Қазақстан коммунистік партиясы Орталық Комитетінің
бірінші ... ... ... ... ... ... ... екінші
жартысында Қазақстанның экономикасы мен мәдениетінің ... өсіп ... ... үлес ... ... оқып есею ... ... оның
Мәскеудегі түсті металл және алтын институтында дәріс алған кездері, сосын
өндірісте алғаш қызметін бастаған мезгілдері талданады. ... ... ... ... кезіндегі атқарған рөлінде, Д.А.Қонаевтың осы мәселе
бойынша жетекшілік және басшылық еткен қызметі мен ... ... ... ... ... ол ... ғылыми, ғылыми-ұйымдастырушылық
жұмыстары мен Үкімет ... ... ... ... ... көрнекті ғалым, мемлекет және ... ... ... ... ... ... шаруашылығының дамуына сіңірген еңбегі сөз болды.
Оның Қазақстан экономикасы мен мәдениетін ... ... күш ... ерен ... ... ... ... тиімділігін арттырудың ғылыми-техникалық
прогрестің тездетудің және экономикалық ... ... ... орындауға бағытталған ұйымдастырушылық жұмыстың әдістері мен ... ... ... "Кемеңгердің кемел ойлары" //Аталар сөзі 2008 - №1
2. Аухадиев К, "Өмір жолы – тар соқпақ" ... ... ... С, ... ... ... ... "Дәуір" 1992,16-б
4. Бұлда сонда, 18-20 беттер
5. Бұлда сонда, 23-б
1. Тілегенов Б, "Тұйық өмірдің құпиясы" Алматы: "Дәуір" 1992, 35-б
2. Абдірайымұлы С, ... ... ... //Жас Алаш ... ... Көмекова Р, "Ұлы адамнан ұлағат" Алматы: "АБА Айкос" 2000, 45-б
7. Ойшиев А, Халықаралық ғылыми практикалық конференция Д.А.Қонаев 95
жаста //Аталар сөзі – 2008 №10 ... ... М, " ... тағзым " //Егемен Қазақстан 2008, 8 – сәуір 2-3
бб
9. Ерімбетов М, " Мырзашөлдегі кездесулер" // Жас ... – 2008, ... ... ... Ә, "Жүректе жазылған күн" //Аталар сөзі – 2008, №2, 6-7бб
11. Әбжанұлы Т, ... аға" ... сөзі - №2, ... ... К, ... Қонаевы" //Аталар сөзі – 2008 №1, 3-б
13. "Кемеңгердің кемел ойлары" //Аталар сөзі 2008 - №1, 3-б
14. Қонаев Д.А, "Кемеңгер" Алматы: 2003, ... ... ... мұражайы да үлкен кісіге лайық болуы керек" //Жас
Алаш 2008, 15 қаңтар, 4-б
16. ... Д.А, ... ... 2003, 20-б
17. Қонаев Д.А, " Қазақстан – отаным атамекенім" Шымкент: "Ғасыр"2005,
22-24 беттер
18. Ермұханова Х, ... ... ... 2006, 114-115 ... ... Д.А, ... ... бомайды" Алматы: 1994, 45-47 беттер
20. Әбдірайымұлы С, "Елу жыл ел ағасы" ... ... 2002, ... ... М, ... және ... //Алматы ақшамы 2007 11
қаңтар 6 – 7 б.
22. Асқаров А, "Ұлтымыздың қорғаны" //Өмір - Айна 2007, 11 ... ... ... дара тұлғасы" //Оңтүстік Қазақстан 2007, 11 қаңтар, ... "Ұлы ... ұлы ... ... сөзі 2007, №2, 6-7 бб
25. "Шоқ жұлдыз еді жарқ еткен" //Аталар сөзі 2006, 16 тамыз, 1-б
26. "Қонаев мұражайы ашылды" ... ... 2005, 25 ... ... ... С, ... тұлғалы ер еді" //Егемен Қазақстан 2005, 23
тамыз 4-б
28. "Қонаев Қазақстанда 43 қала салдырған" //Оңтүстік Қазақстан 2004, ... ... ... Ә, ... ел ... екі ... ... Қазақстан
2001, №243-246. 7-8 бб
30. Балтағұлұлы М " Тұлға" //Құқықтық Қазақстан 2008, 10 ... ... М, ... ... //Жас Алаш 2008 10 ... ... А, "Жебеушім де демеушім де – Димекең" //Аталар сөзі 2007 №6
33. Ақылбайұлы Ж, ... асыл жан ең" ... сөзі 2007 - ... ... Қ, ... ... ... қаратаудай кайталанбас тұлға"
//Дала мен қала 2007, 19 қаңтар
35. Беркімбаев Т, ... ... ... 2001, ... Сағдиев М, "Адалдық болды ақ туым" //Егемен қазақстан 2004, 12
мамыр, 4-б
37. Тәшенов Т, "Қонаев ... және ... жыр" ... 2007, 13 ... ... Е, ... ... 95 жыл" //Оңттүстік Қазақстан 2007 13
қаңтар, 8-9-бб
39. Қонаев Д.А, ... ... 2003, ... ... ... 102 ... ... сонда, 117-120 беттер
42. Бұлда сонда, 123-124 беттер
43. Бұлда сонда, 271-272 беттер
44. ... ... 387-388 ... ... ... 250-253 ... ... тізімі.
1. Қонаев Д.А, " Қазақстан – отаным атамекенім" Шымкент: "Ғасыр"2005
2. Ермұханова Х, ... ... ... 2006
3. Қонаев Д.А, "Ақиқаттан аттауға бомайды" Алматы: 1994
4. Әбдірайымұлы С, "Елу жыл ел ... ... ... ... ... С, "Өтті дәурен осылай" Алматы: "Дәуір" 1992
6. Толмачев Г, "Д.А.Қонаевпен кездескен 50 сәт" Алматы: "Дәуір" 1998
7. Тілегенов Б, "Тұйық ... ... ... ... ... Абдірайымұлы С, "Сыйластыққа ештеңе жетпейді" //Жас Алаш 2003
9. Көмекова Р, "Ұлы ... ... ... "АБА ... ... ... Д.А, ... Алматы: 2003
11. Аухадиев К, "Өмір жолы – тар соқпақ" Алматы: 1998
12. Кунаев Д.А, "Ленинская Национальная политика КПСС в ... ... ... ... 2004, 7 ... ... Д.А, Избр. Речи и статьи. Москва: 1978
15. Ойшиев А, Халықаралық ғылыми практикалық конференция Д.А.Қонаев
95 жаста //Аталар сөзі – 2008 ... ... М, " ... ... " //Егемен Қазақстан 2008, 8 – сәуір
17. Ерімбетов М, " Мырзашөлдегі кездесулер" // Жас ... – 2008, ... ... Ә, ... ... күн" ... сөзі – 2008, ... Әбжоиұлы Т, "Димаш аға" //Аталар сөзі - №2
20. Аухадиев К, "Қазақтың Қонаевы" ... сөзі – 2008 ... ... ... ойлары" //Аталар сөзі 2008 - №1
22. "Үлкен кісінің мұражайы да үлкен кісіге лайық болуы керек" //Жас
Алаш 2008, 15 ... ... М " ... ... ... 2008, 10 ... Шаханов М, "Қонаев әлемі" //Жас Алаш 2008 10 ... ... А, ... де ... де – ... //Аталар сөзі 2007
№6
26. Ақылбайұлы Ж, "Ағажан, асыл жан ең" //Аталар сөзі 2007 - №3
27. Оразбекұлы Қ, "Қонаев ... ... ... ... ... мен қала 2007, 19 ... Беркімбаев Т, "Оқшау ойлар" Ақиқат: 2001, №3-12-8
29. Сағдиев М, "Адалдық болды ақ туым" //Егемен қазақстан 2004, 12
мамыр
30. Тәшенов Т, "Қонаев ... және ... жыр" ... 2007, 13 ... ... Е, ... ... 95 жыл" //Оңттүстік Қазақстан 2007 13
қаңтар
32. Әбдіқұлұлы М, "Қонаев және қаламгерлер" //Алматы ақшамы 2007 11
қаңтар
33. ... Б, ... ... ... ... ... ... С, "Қонаев - ғасыр тудырған ұлы тұлға" Д.А.Қонаевтың
туылғанына 95 жыл толына арналған баяндама.
35. Асқаров А, "Ұлтымыздың қорғаны" ... - Айна 2007, 11 ... ... дара тұлғасы" //Оңтүстік Қазақстан 2007, 11 қаңтар
37. "Ұлы тұлғаға ұлы ... ... сөзі 2007, ... "Шоқ ... еді жарқ ... //Аталар сөзі 2006, 16 тамыз
39. "Қонаев мұражайы ашылды" //Оңтүстік Қазақстан 2005, 25 шілде
40. Тәнекеев С, "Ерекше тұлғалы ер еді" ... ... 2005, ... ... ... 43 қала ... //Оңтүстік Қазақстан 2004,
8 сәуір
42. Нұршайықов Ә, "Димекең ел ағасымен екі ... ... 2001, ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Д. А. Қонаевтың өмірі мен қызметі63 бет
1986 ж. желтоқсан оқиғасы10 бет
Д. А. Қонаевтың өмiр жолы12 бет
Д. Қонаевтың өмір жолына сипаттама29 бет
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев туралы10 бет
Желтоқсан жеңіліс емес, жеміс еді4 бет
Қоғам қайраткері Д. Қонаевтің өміржолы4 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар жайлы5 бет
Қазақ поэзиясындағы Әуезов бейнесі6 бет
Қорқыт- қылқобыз өнерінің негізін қалаушы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь