Парламенттік басқару формасы

Кіріспе

І ХХІ ғасырдың басында жергілікті өкілді органдарды реформалау дың негізгі бағыттары мен мәселелері.

1.1 Парламенттік басқару формасы
1.2 Маслихаттардың парламенттік басқару нысанындағы қалыптасу ерекшеліктері.


ІІ Парламенттік басқару формасындағы мемлекеттің экономикадағы рөлі

2.1 Парламенттік басқару формасының құқықтық мәртебесі.
2.2 Мәслихаттар мен атқарушы органдардың ара.қатынасының құқық.
тық аспектілері.
2.3 Аудандық мәслихаттар өзін.өзі басқару органы ретінде.

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Зерттеудің өзекті тақырыптары
Тәуелсіздік алуына орай Қазақстан институтциялық саладағы көптеген проблемаларға тап болды. Халықаралық қатынастар субъектісі ретінде Қазақстанның жағдайы республикадан саяси және экономикалық идентификацияны талап етті, бұл Қазақстанға халықаралық кеңістікте өз орнын алуға жәрдемдесер еді. Осыған орай өз мемлекеттік құрылыс процесінің маңызы аз емес. Осы тұрғыда демократиялық дамудың ең маңызды мәселелерінің бірін, дәлірек айтқанда транзиттік қоғам жағдайында билік органдарын орталықсыздандыру (бейорталықтандыру) проблемасын қарастыру мен зерттеуге сұраныс қажеттілікке айналды. Дүниежүзінде жергілікті өзін өзі басқару азаматтардың мемлекетпен байланысын, олардың басқаруға тікелей қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ететін аса маңызды институттардың бірі ретінде қарастырылады.
Халықаралық тәжірибе тіпті бір елдің шегіндегі жергілікті өзін өзі басқару моделінің жергілікті салт-дәстүрлер мен мәдениет, экономикалық және басқа жағдайларға қарай елеулі айырмашылықтары болатынын көрсетеді. Осыған байланысты өзін өзі басқару азаматтардың басқаруға қатысуы ретінде жергілікті ерекшелікті ескере отырып және жергілікті сұраныстарға сай жүргізіледі. Тұжырымдама жобасы біздің қоғамымыз күрделі, қарқынды дамушы жүйені білдіретіндігінен, оның нақ ортасында өзінің нақты қажеттіліктерімен нақты адам тұратындығынан шығады. Осы тұрғыдан тұжырымдама шеңберінде еліміздегі жергілікті өзін өзі басқаруды дамыту мақсаттары мен міндеттерін жүйелеуге, олардың іске асыру реттілігі мен моделге қойылатын негізгі талаптарды қалыптастыруға талпыныс жасалды. Еліміздің әрбір әлеуметтік-экономикалық даму биігіне жетуімен саяси жүйені әрі қарай модернизациялау, оны демократияландыру қажеттілігі өсе түседі.
Қазақстандағы өзекті саяси оқиға 2007 жылы Конституцияға түзетулер енгізу болды. Конституциялық түзетулер президенттік өкілеттікті шектеуге алып келді. Моноорталықтық президенттік республикадан парламенттік басқару жүйесіне көшу жүрді.
Соңғы уақытта әлемнің көптеген елдерінде мемлекет басшысының өкілеттігін қысқарту және президенттік республикадан парламенттік басқару формасына көшу беталысы байқалуда. Мұндай ауысу Сербия, Индонезия, Грузия, Украинада жүзеге асты. Франция, Оңтүстік Корея, Литвада мемлекет басшыларының өкілеттігін кейбір қысқартуларға барды.
Бұл трансформация (өзгерту) күш пен ықпал орталықтарын бірдей теңестіруді, саяси бақылаудың жаңа тарамдалған жүйесінің пайда болуын мақсат тұтады. Президенттің өкілеттіктерінің бір бөлігін биліктің өкілетті тармағына беру маңызды саяси шешімдер қабылдау процесінде соңғысының ролін елеулі түрде арттырады.
1. С.И.Ожегов. - «Толковый словарь русского языка» - Издательство «Азъ». 1992г.
2. В. И. Даль - «Толковый словарь живого Великорусского языка В. И. Даля под ред. И. А. Бодуэна де Куртенэ» - 1993г.
3. Мусабаев Г.Г. - «Русско-казахский словарь» (2 тома). Алма-Ата. «Қазақтын Бiрiккен Мемлекеттiк Баспасы» КазОГИЗ - Подписано к печати 23.03.1942г.
4. Қазақстан Республикасының 1995 жылдың 30 тамызында қабылдаған Конституциясы (2007ж 21 мамырдағы өзгертулер мен толықтырулар)
5. «Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының мәртебесі» туралы Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 16 қазандағы № 2529 Конституциялық Заңы
6. Сапарғалиев Ғ. - «Қазақстан Республикасының Конституциялық кұқығы»: Академиялық курс. Өнд., толықт., 3-бас., -Алматы: Жеті Жарғы, 2008ж. 536-бет.
7. Баймаханова Д. М., Жарболова А. Ж. - «Қазақстан Республикасының Конституциялық кұқығы» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені – Алматы: Қазақ университеті, 2008ж. - 294 бет
8. Амиров Н.К. - «Конституционно прововой статус Сената Парламента В РК» - дисертационная работа
9. Игорь РОГОВ, Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің Төрағасы ¬- «Қазақстанда Конституциялық бақылаудың қалыптасуы мен дамуы»
        
        Мазмұны
Кіріспе
І ХХІ ғасырдың басында жергілікті өкілді органдарды реформалау дың
негізгі ... мен ... ... ... ... Маслихаттардың парламенттік ... ... ... ... ... формасындағы мемлекеттің экономикадағы рөлі
2.1 Парламенттік басқару формасының құқықтық мәртебесі.
2.2 Мәслихаттар мен атқарушы ... ... ... ... ... ... ... басқару органы ретінде.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Зерттеудің өзекті тақырыптары
Тәуелсіздік алуына орай ... ... ... ... тап ... ... қатынастар субъектісі ретінде
Қазақстанның жағдайы республикадан саяси және экономикалық ... ... бұл ... ... кеңістікте өз орнын алуға
жәрдемдесер еді. Осыған орай өз ... ... ... ... ... Осы ... демократиялық дамудың ең маңызды мәселелерінің бірін,
дәлірек айтқанда транзиттік ... ... ... ... ... проблемасын қарастыру мен зерттеуге
сұраныс қажеттілікке ... ... ... өзін өзі ... ... ... олардың басқаруға тікелей қатысу
мүмкіндігін қамтамасыз ететін аса маңызды институттардың бірі ... ... ... бір ... ... ... өзін ... моделінің жергілікті салт-дәстүрлер мен мәдениет, экономикалық және
басқа жағдайларға қарай елеулі айырмашылықтары болатынын ... ... өзін өзі ... азаматтардың басқаруға қатысуы ретінде
жергілікті ерекшелікті ескере ... және ... ... сай
жүргізіледі. Тұжырымдама жобасы біздің қоғамымыз күрделі, ... ... ... оның нақ ... өзінің нақты қажеттіліктерімен
нақты адам тұратындығынан шығады. Осы ... ... ... ... өзін өзі басқаруды дамыту мақсаттары мен міндеттерін
жүйелеуге, олардың іске асыру реттілігі мен ... ... ... қалыптастыруға талпыныс жасалды. Еліміздің әрбір әлеуметтік-
экономикалық даму биігіне жетуімен саяси жүйені әрі ... ... ... ... өсе ... ... ... оқиға 2007 жылы Конституцияға түзетулер
енгізу болды. Конституциялық ... ... ... ... келді. Моноорталықтық президенттік республикадан парламенттік басқару
жүйесіне көшу жүрді.
Соңғы уақытта әлемнің ... ... ... ... ... және президенттік республикадан парламенттік басқару
формасына көшу беталысы байқалуда. Мұндай ауысу Сербия, Индонезия, ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
басшыларының өкілеттігін кейбір қысқартуларға барды.
Бұл ... ... күш пен ... ... бірдей
теңестіруді, саяси бақылаудың жаңа тарамдалған жүйесінің пайда ... ... ... ... бір ... ... өкілетті
тармағына беру маңызды саяси шешімдер қабылдау процесінде соңғысының ролін
елеулі түрде арттырады.
Басқару ... ... ... ... ... ролін
арттыруға, оның құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... басқаруға тартуда жергілікті өкілетті органға
маңызды роль беріледі. Бұл жерде көп нәрсе парламенттік басқару формасының
мәртебесін ... және ... ... ... ... ... Конституциясына өзгерістер енгізілгеннен кейін
Н.Ә.Назарбаев айтқандай, «жаңа саяси жүйеде парламенттік басқару формасының
қызметтерінің табиғаты да өзгереді. Олар ... ... ... ... қоғамның сұраныстарын алға жылжытуды ... ... ... ... болады. Мәслихаттар жергілікті өзін өзі басқарудың
негізі болып ... Ел ... осы ... ... рет 2007 ... ... ... жария етті. Ал жергілікті өзін өзі басқаруды
орнату міндеттерінің өзін 2004 пен 2005 жылдардағы Жолдауларында ... ... өзін өзі ... ... ... арналған.
Маңызы кем емес қалған барлығы, өкілеттік мерзімін 5 жылға дейін ұзарту,
әкімдерді парламенттік басқару формасының келісімі ... ... ... ... ... ... қисынды түрде шығатындар болып
табылады: ... мен өзін өзі ...... ... өзектілігі Қазақстан респуликасында жергілікті
өкілетті органдар қызметтерінің негізгі ережелері мен қағидаттары ... ... да ... ... ... ... элементтерінің бірі
ретінде, салыстырмалы түрде жақында дами бастағандығымен айқындалады.
Дегенмен осы уақыт ... ... ... ... ... ... ... саласында белгілі бір практикалық тәжірибе жинақталды, құқықтық
база негіздері құрылды және ең ... ... ... халықтық
өкілеттіктің дамыған идеясынсыз елдің әрі қарай өркениетті, демократиялық
дамуы мүмкін еместігі туралы пікір ... одан әрі дами ... ... ... ... ел үшін ... ... өзгертудің,
экономикалық және саяси жүйені қайта құру мен ... ... ауыр ... ... Қазір еліміз ұзақ мерзімді «Қазақстан -
2030» Стратегиясына сәйкес дамуын жалғастыруда. Ондағы ... орын ... ... билік органдары арасында өкілеттікті айқын бөлу, сондай-ақ
орталық пен аймақтар арасында, мемлекет пен жеке ... ... ... ... ... қағидасын жүзеге асыру болатын ... ... құру ... ... ... ... пен ... нығайту, қоғамды әрі қарай демократияландыру, аймақтық
ынтымақтастықты дамыту ... ... ... қабылданады.
І. ХХІ ғасырдың басында ... ... ... реформалаудың
негізгі бағыттары мен мәселелері.
1.1 Парламенттік басқару формасы
Дамудың қазіргі кезеңі, ... ... ... күрделі
міндеттері, құқықтық, зайырлы, тәуелсіз, егеменді мемлекеттің қалыптасуы,
жалпыадамдық және ... ... ... ... ... барлық деңгейлерінде басқару жүйесінің тиімділігін талап етеді.
Мемлекеттік басқару жүйесінің құрылуының негізгі ... ... ... мазмұндалған, заңдарда және мемлекеттік құрылыстың жеке салаларын
реттейтін нормативтік актілер ... ... ... одан әрі ... ... ... демократия мен
азаматтық қоғамның дамуына мықты құқықтық іргетас қалады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 3-бабына сәйкес мемлекеттік
биліктің ... ...... ... ... ... ... еркін сайлау арқылы жүзеге асырады ... ... ... ... ... органдарға бередi [127, 5 б.]. Кез
келген қоғамның тұрлаулы дамуы азаматтардың азаматтық келiсiмдi, ... және ... ... ... ... ... ... жылғы 18 ақпандағы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә.
Назарбаевтың ... ... ... және ... ... жаңару
жолында» Қазақстан халқына Жолдауында, елдегi мемлекеттiк билiктi одан әрi
орталықсыздандыру, мемлекеттiк басқару жүйесiн реттеу мен оның ... ... ... ... ... ... атқарушы
органдардың халықтың алдындағы жауапкершiлiгi мен есептiлiгiн арттыру қажет
деп атап ... ... ... күннен бастап республикада мемлекеттiк биліктi,
соның iшiнде жергiлiктi ... ... ... ... басталды.
Мемлекеттiк билiк өкiлді, атқарушы және өзiн-өзi басқару ... ... ... ... ... моделi болып табылады.
Мәслихаттар, жергiлiктi өкiлді органдар ретiнде республикада 1994
жылдан бастап жұмыс ... ... - 2030» ... ... ... ел мен ... әр азаматтың бәсекеге қабiлеттiлiгi
туралы айтылған. Бәсекелестiктiң мән-мағынасы - ел, әр ... және ... ... ... ... ... ... артықшылықтарға ие
болу [129]. Ал еркiн нарықтық қоғамда тек қана жергiлiктi басқару және өзiн-
өзi басқару.
Сайлау еркiндiгi, еркiндiктiң ... түрi ... ... ... асырылатын зор шығармашылық әлеуеттi жұмылдыруға мүмкiндiк бередi.
Сондықтан қазiргi ... ... ... ... ... мен
өзiн-өзi басқару органдары қазiргi мемлекеттiң ең таптырмайтын бәсеке
артықшылықтар қатарына ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк басқарудың құқықтық
реттеуiн, өкiлді ... ... ... ... С. Зиманов,
А. Таранов, О. Қопабаев, С. ... М. ... В. ... ... Л. ... және тағы ... Қазақстан ғалымдары белсендi түрде
айналысты. Елбасының алға қойған тұрлаулы саяси және ... ... ... ... барлық деңгейдегi тиiмдi жүйесiн талап
етедi.
Мемлекетті дамытудың ұзақ мерзiмдi стратегиясына және ашық ... ... ... мемлекет шектеулi рөл атқаратын, мiндеттер
орындау аса қажетсiз, мемлекеттен өкiметтiң жергiлiктi органдарына ... ... ... ... ... ... ... даму барысында саяси және экономикалық аспектiсі
бар. Басқарудың жергiлiктi органдарының орталықсыздандыру және дамуының
негiзгi ... ... ... ... одан ... ағымдағы мәселелердi шешудегi сондай-ақ аймақтардың
әлеуметтiк-экономикалық дамуының ... ... ... ... ... ... тиiмдi жүзеге асыруға шарттар жасау. Қоғамда
демократиялық процестердiң дамуы ... ... ... ... ... ... ... катализаторы
ретiнде орталықсыздандыру аумақтың әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... ... қатыстыру бойынша мақсат қою керек.
Орталықсыздандырудың экономикалық ... ... ... ғана емес ... да ... ... және экологиялық
өзектi мәселелердi шешу үшiн негiз ... ... ... ... ... ... ... саласының,
мiндеттер мен жауапкершiлiктi айқын шектеуді ... ... ... ... ... ... ... етуі үшiн шарттар құратын
заңнамасын одан әрі жетiлдiру қажеттiлiгiне 2002 жылғы 20 ... ... ... ... ... ... көңіл бөлінген [130].
Қазақстан өзiнiң тәуелсiздiгiн жариялап, демократиялық қоғам құруға
бел байлаған ... ... жаңа ... ... ... ... күн тәртiбiнде тұрды. Халықтық билiктiң, азаматтық қоғамның алғашқы
баспалдағы болып ... ... ... ... ... соңғы
Конституциядан орын алуының өзi осының айғағы.
Жергiлiктi өзiн-өзi басқару мәселесi Қазақстан үшiн, қазақ халқы ... ... жат ... деп ... ... Атам ... берi әрбір
ауыл, әрбiр аумақ өзiнiң iшкi мәселесiн өздерi шешкен, оған хан да, ... ... ... бiр қауымның (ата, ру) iшкi жұмысын былай қойғанда,
ауыл ... ... ... ... ... ауыл
ақсақалдарынан артылса ара биге жүгiнумен, соның билiгiмен аяқталған.
Орталық, ... ... ... ... – Хан ... ... шешуге ешқашан араласпаған ханның ісі – елдiң саяси бағыты,
көршi елдермен ... ... бiтiм ... ... ... ел ... негiзгi бағытын белгiлеу болып табылған. Ал ұлыстың
ісі – жергілікті азаматтармен шешіліп отырған мәселелер.
Қазақ ... ... ... көшпелі кезеңдегі рулық
және таптық қоғам кезінен ... ... Ру ... мен ... құрылтайда сайланған. Олар дауларды қарау, ... ... ... ... ету ... ... ресей құрамына кіргеннен кейін патша әкімшілігі
өз аумағын тиісті ... ... ... сұлтандар қатарынан
сайлау ... ... ... ... ... ... ... жергілікті мәселелерді шешу мақсатында ауылдық жиындар
жүргізілген (2, 244 б)
1867-1868 ж.ж. реформалар, ... ... мен ... ... әкімшілік аумақтық бөлінісі ретінде қарастырылып,
«түзем әкімшілігі» тігінен ... ету ... ... ... Қазақстанда әкімшілік аумақтық қайта ... ... ... ... ... бір ... ... басқару. 1936 ж. КСРО құрылғаннан ... ... ... ... ... ... басқару
нысанын еш ... ж КСРО ... ... ... ... басқару
органдары туралы былай делінген: «Облыстарда, ... ... ... ... ... ... халық депутаттарының ... ... ж КСРО ... КСРО ... 125 ... ... ... поселке, ауылдардағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... анықталған.
Меншіктің мемлекеттендірілуі мен бір ... ... ... ... органы ретіндегі күші азая бастаған.
1979 ж ... ... ... ауылдық халық
депутаттарының Кеңесі туралы Заң ... ... ... сүйене отырып, ... ... ... билік жүйесі бұрынғыдан жергілікті
Кеңестік басқару ... ... ... 1993 ж ... ... ... жергілікті билік жүйесінен ... ... Ол ... билік жергілікті халыққа бағынған,
яғни ... ... ... ... ... ... ... 1990
ж. «КСРО-ғы жергілікті шаруашылық пен жергілікті өзін-өзі басқарудың
жалпы ... ... заң ... басталды.
Аталмыш заң ... ... ... ... құқықтық негіз қалыптастырудың ең маңызды ... ... ... ... ... ... ... пен
тәуелсіздік қағидалары негізінде жүргізіле ... жылы 15 ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару туралы» КСРО Заңы қабылданды. ... 3 ... ... ... басымдылығы қағидасы ... ... ... ... бір ... атқару комитетінің
төрағасы болып танылады.
Заңның 9 бабы ... ... ... Кеңестер
арасындағы ... ... ... ... ... ... тиістілігіне қатысты пайда ... ... ... бюджеттері арасындағы кірістерді бөлісуге ... сот ... ... ... ... ... ... болған дауларды өзара шешу жағдайлары қарастырылғанымен
оларды ... мен шешу ... ... ... заңға сәйкес жергілікті ... ... ... ... ... ... сол заңды
қабылдау ... сол ... ... ... ... ... күшін жоғалтпаған еді. Бұл дегеніміз халықтық ... ... ... ... жол ... ... Көптеген
сайлау ұжымдары жылдар бойы қалыптасқан дәстүрге ... ... ... бұл ... сайлау компанияларына да
үміткерлер ұсынуда әсер ... ... ... әлі ... жағдайында кандидаттарды ұсыну жеке ... ... ... ... ... адамдарды ұсынған, олар қатарына
сол партия белсенділері ... ... ... ... ... ... мүшелері басым болған. Бұл жағдай
саяси ... ... кері ... ... 1992 ж ... пен ... ... әкімшілік басшылары институтын енгізу ... ... ... билігі шектеле бастады. Егер бұрынғы ... ... ... есеп ... атқару органдары болса,
қазір олар атқару билігіне ... ... ... ... ... ... меншік берілді. ... ... тек ... басшылығымен бекітілген бюджетті
бекіту құқығы ғана берілген.
Қабылданған заң партиялық ... ... ... ал Кеңестер ... ... ... ... Кеңестік республика қолбасшылары орталық билікпен ... ... ... ... ... ... ж 13 ақпанында Республиканың Жоғарғы кеңесі «КСРО
халық ... ... мен ... өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... мен ... ... Заң қабылдады. Бұл заңның бір ... ... ... ... ... мен қызметтік функцияларын жеке дара
бөлу» ... ... ... ... Кеңес сол күні ... ... ... ... тұру туралы» тағы бір
заң қабылдады. Бұл заң жергілікті органдар ... ... ... ... ... ... атқару органдары мен ... ... ... ... ... болды. ... жеке ... ... ... ... ... басшысы ҚР Президенті ... ... ... ... ... ... ... кеңесінің бақылауында болды.
Заңда жергілікті халық депутаттарының кеңесі ендігі ... ... ... берілген мәселелерді қарауға», ал
«жергілікті әкімшілік ... өз ... ... ... ... ... мәселелерді қарауға
болмайтындығы» қарастырылған.
1992 ж. 7 ақпанда ... ... ... ... мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ҚР ... ... қол
қойылды. Бұл құжатта алғаш рет ҚР ... ... ... ... ... атқару органдарының жүйесі және министрлер
кабинетінің жергілікті ... ... ... және ... ... ... органдарына бақылау жасау міндеті
көрсетіледі.
Әкімшілік ... ... ... ... ... тік
жүйесін қалпына келтірді, ал ... ... ... қызметін
сол Кеңестер атқарды. ... ... ... ... ... ... басқарудың тармағы болды.
Егемендік алғаннан ... ... ж.ж. ... ... жағдай қалыптасты, жергілікті ... пен ... ... ... ... елді ... мәселелері
бойынша бәсекелестік жағдайда болды. Өтпелі ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары орын
алды. Кейінірек жергілікті ... ... ... ... ... неғұрлым ауқымдылау болды.
1993 ж 23 қаңтарда он ... ... ... ... ... жаңа ... ... ретінде Қазақстан
республикасы тұңғыш Конституциясын қабылдады .
1993 ж конституцияда анық ... ... ... ... туралы еш сөз көрсетілмеген. Заң шығарушы
тұрақты ... ... ... онда ... ... ... ... ұғымы қолданылып, «жергілікті билік және басқару
органдары» ұғымының орнына ... ... ... ... ... орын ... ... көрсетті.
1993 ж қараша-желтоқсан айларында барлық деңгейлердегі
кеңестерді ... ... және 1993 ж 10 ... «ҚР ... және атқару органдары туралы» ҚР Заңы ... ... ... ... ... қалыптастырылды. Жергілікті
елді мекендердегі саяси және шаруашылық ... ... ... қолында болды. Ал ... жеке ... ... жоқ ... ... ... іс жүзінде әкімшілік
жанындағы кеңес беру органынан қалыптасқан. ... ... ... бар қаламен аяқталған.
1993 жылғы 10 желтоқсанда қабылданған Заңның негізгі бағыты
мынада ... ... ... жергілікті атқару органдарын
құра ... ... ... ... кезде жергілікті
халықтың өкілі емес, Президенттің ... ... ... ... тек ... ... дейін құрылған,
ауылдық елді мекендерде құрылмайтын;
-өкілді органдар халықтың ... ... ... ... ... ... ... «жергілікті өзін-өзі басқару органдары» ұғымы болмаған.
Қолданыстағы ... 1995 ж 30 ... ... ҚР
жергілікті өкілді және атқару органдары ... ... ... ... ... Жергілікті мемлекеттік басқару мен ... б), ол ... ... басқару (89 б) нысанын да ... ... ... ... мен 1995 ж ... ... саяси аренадан өкілді билік тармағын уақытша алып ... ... ... ... «ҚР жергілікті ... ... ҚР Заңы ... Онда ... ... ... ... және жергілікті өкілді ... ... ... саясатты жүзеге асыру мақсатында, өз құзіреттері ... ... ... ... ... ... қызмет ретінде
қарастырылған. Сөйтіп, жергілікті өкілді ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
аппараттың бір бөлігі ретінде қарастырылды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 ... 18 ... ... ... және ... жедел жаңару
жолында». жолдауында ... ... ... ... кеңейтуді де қарастыру керек. Бұл ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің
рөлін атқару жолындағы басты ... ... ... ... ... ала отырып, ондағы ... ... ... ... комиссия құрылды.
1.2 Маслихаттардың парламенттік басқару нысанындағы ... ... ... ... ... ... ... парламенттік басқаруға көшу процесі
жүзеге ... ... ... ... өкілетігін парламентке
беру, бірқатар өкілеттіктерді ... бөлу ... ... ... ... ... ... парламенттік
формасы тұтастай алғанда жаңа сапа ретінде ... ... ... республиканың жекелеген сипаттамаларын бір арнаға
тоғыстырады. Мұндай ... ... ролі ... ... ... де өкілеттілігі күшейе түседі. Мемлекеттіліктің
бұл түрі Францияда, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес билік тармақтары
арасында мемлекеттік өкілдік және ... ... ... парламент
бірінші орынды иеленеді. «парламент» ұғымы ... ... ... ... ... жүйе құрушы ... ... пен ... ережелер мен талаптарға
бағынып, әрбір элементі өз ... ... ... даму ... ... ... айрықша ішкі құрылымы ... ... және ... ... бар билік институты.
Парламенттік жетекшілік ... ... ... заманғы
қоғамдағы өкілеттілігімен шарттасады. Парламент халықтың өкілетті
органы ... ... ... ... тепетеңдік күш ретінде
әрекет етеді, сот ... мен ... ... ... аралық буын
ролін атқарады, заң ... ... ... ... ... саясатына ықпал ете ... ... ... ... ... сыртқы қарым-қатынасты жүзеге асыру
міндетін атқаратын қызметкерлерді ... ... ... ... ... ие ... ... келісім-шарттарды
заңдастырады. Парламент өкілеттілік, ... ... ... ... ... ... сипаттамаға ие.
Қазіргі заманғы парламент арнайы әлеуметтік-саяси, ... ... ... ... таптары мен топтарының мүддесін
жүзеге асырады, халықтың жалпыға ... ... ... ... ... ... қызметті толығымен игерген жоқ. Өйткені,
қазақстандық парламентаризм салыстырмалы түрде ... ... ... жаңа ... ... ... биліктің бір палаталы
өкілетті органы ретінде 1937 жылғы Қазақ ССР ... ... ... ... ... ... 1990 ... наурыз
айында он ... ... ... ССР ... ... ... Бұл ... жоғарғы заң органындағы әкімшілік-командалық
жүйенің ықпалы ... ... ... ... еді. 360
депутаттық мандатқа ... ... ... екі ... ... қатысты. Бұл сайлауға тұңғыш рет ... ... ... ... ұйымдардан ұсынылған кандидаттар қатысты.
Он екінші шақырылған Жоғарғы ... ... ... ... бірқатар маңызды саяси-құқықтық құжаттарды ... ... ... ... ... даму тарихында
айрықша роль ... 1990 ... 24 ... ... ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар негізінде
ҚазақССР ... ... ... 1990 жылдың 25 қазанында
Жоғарғы Кеңес ... ... ... тәуелсіздігі туралы»
декларация қабылдады. Әйтсе де ... атап ... ... ... ... өкілетті орган және билік бөлінісі ... ... ... Парламент бола алған жоқ»(2). 1991 жылдың 16
желтоқсанында «Қазақстан ... ... ... ... заң ... Сол ... негізінде парламент
пен праламентаризмді ... ... ... жасалып, мемлекеттік
билікті заңдық, ... және сот ... бөлу ... асты. Бұл заң актілері қазақстандық ... іс ... іске ... дәйектейтін бірінші «легитимдік ... ... 1993 ... 28 ... он ... ... ... Жоғарғы Кеңесінің 9-шы сессиясы ... ... ... Республикасының тұңғыш ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
тәкелсіздігін заң жүзінде ... ... ... ... ... халықаралық қауымдастықтағы тәуелсіз мемлекет
ретінде ... ... әрі ... ... ... бір ... қызмет
ететін кәсіби парламентті құру ... алға ... 1994 ... ... жаңа ... ... Он ... шақырылған 1994 жылдың
сәуірінен 1995 жылдың наурыз айының ... ... ... істеген
Жоғарғы Кеңес тұрақты негізде 177 халықтың өкіл ... ... ... ... парламенті болды. Депутаттардың жалпы саны
бойынша 52 пайызы өзін-өзі ұсынғандар, ал 48 ... ... ... ... ... ... ... де, күрделі кезеңде қызмет еткен Қазақстанның ... ... ... ... ... ... үздіксіз
қарсы тұруды көздеп, тез шешім қабылдауға ... ... ... ... ... жұмыс істеген он үшінші шақырылған Жоғарғы
Кеңес ... емес деп ... ... ... үш
тармағына бөлген ... ... ... ... ... мен саяси билік легитимділігі 1995 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясының 49-шы
бабына сәйкес «Қазақстан Республикасының ... ... ... жүзеге асыратын жоғарғы ... ... ... ... 1995 жылдың тамыз айында ... ... жаңа ... ... өту ... ... Конституциясы бойынша парламент екі
палатадан: ... ... ... ... ... пен ... «Парламент» ұғымының өзі 1995 жылғы Конституцияда ... ... ... парламентаризм институтының әрі
қарайғы дамуы басқарудың ... ... ... өтіп жатты.
Республикасының президенттік ... елді ... ... ... және ... ... алып шықты. Ендігі ... ... күн ... ... ... ... шеңберінде
қабылданған қоғамдық қатынастардың дамуымен ... ... ... М.Қасымбеков; «Президенттің заңдық, атқарушылық және ... ... ... және ... әрекеттестік жүйесі
тоқырап қалған конструкция емес. Ол уақыт ... сай ... ... және ... жоғары сатыдағы ... ... ... ... ... ... республиканың жоғарғы
заңдық органдары өкілеттігінің ауқымын кеңейту болды. 2007 жылдың ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев Конституцияға
өзгертулер мен толықтырулар енгізу ... ... ... ... қос ... ... мәжілісінде сөз
сөйледі. 2007 жылдың 18 мамырында Парламент ... ... ... мен ... ... ... ... Бұл өкілетті үкіметтің ролі шын мәнінде ... ... ... және ... ... әрі ... ... Тұтастай алғанда, өзгертулер ... мына төрт ... ... ... асырылды; «Қазақстан
Республикасы Президенті туралы», ... және оның ... ... «Үкімет туралы», «Сайлау туралы».
Басқарудың парламенттік ... ... ... ... билігінің легитимділік көтеру бағытындағы аса ірі ... ... ... ... ... ... ғана көтеріп қойған жоқ, ол ... ... ... халықаралық деңгейде көтерді, атап ... ... ... ... роліне байланысты абыройын
асқақтатты. Бір ... ... ... президенттік болып
қалды, ал парламент өкілеттігінің ауқымы ... ... 55-ші ... ... ... ... ... мыналар; Республика Президентінің Ұлттық банк төрағасын, Бас
прокурорды, Республиканың ... ... ... ... келісім беру»(5). Қазақстан Республикасы ... бабы ... ... айрықша енгізілетін мәселелер мыналар;
«Палата депутаттарының жалпы ... ... ... ... ... ... Мәжіліс депутаттарының
жалпы санынан көпшілік дауыспен мәжіліс ... ... ... ... ... ... алады»(6). Ал 57-ші бап
мынаны мәлімдейді; ... ... ... өз алдына келесі
палатаның қатысуынсыз Конституциялық ... екі ... ... ... екі ... ... бюджеттің орындалуын
қадағалау жөніндегі есеп комиссиясының мүшелерін тағайындайды»(7).
Конституцияға енгізілген ... ... ... ... алдындағы ғана емес, сондай-ақ, ... ... ... жолға қойылады, соңғысы атқарушы ... ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттік қызмет сапасының жоғары тиімділігін қамтамасыз
ету мақсатында үкімет ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
2007 жылдың 18 тамызында Парламент мәжілісі депутаттарының ... 4-ші ... ... 1991 ... ... парламенттің алтыншы
құрамы. Мәжіліске келгендер депутаттар ... ... ... ... мол ... бар заң
шығарушылар, сондықтан асығыс дайындалған реформа сын көзбен ... ... ... ... – айрықша мәртебедегі жоғары
жалпы ... пен ... ... ... ... ... ... қызмет. Депутаттар мен сенаторлар, ... ... ... ... заң ... аппарат қызметкерлері әлеуметтік
зерттеулермен және қоғамдық ... ... ... және ... ... мен меке-мелерден келіп
түсетін ... ... ... тұрақты түрде және мұқият
қадағалауы, бағалауы және талдауы тиіс.
2007 жылдың 14 ... ... ... сәйкес парламентке
Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі ... ... ... ... ... Бұл органның мақсаттары
мынадай; заң жобаларының сараптамасы, қарастырылған және ... ... ... ... мен ... әзірлеу, әрекет етуші
заңды ... ... ... ... ... ... қарау және бағалау. Қоғамдық палатаның құрамы-30адам. Атап
өту ... ... ... құруға бұрын да талпыныс жасалған
болатын. Бастапқыда ол ... ... әрі ... ... ... ... ... әзірлеу жөніндегі ... ... ... қоғаммен демократия жөніндегі ... ... жылы ... ... палатасы болып ... ... ... ... ... ... заң ... заң шығарушылық база ахуалын, осы мәселе бойынша
қоғамдық ... ... ... ... ... шешу жөніндегі
әлемдік тәжірибе туралы ақпараттарды, ғалымдардың пікірлерін қамтитын
біртұтас ... ... ... ... қоғамның әрі қарай дамуының құқықтық
базасын ... үшін ... ... жүзеге асыратын парламент
өкілі ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... өкілеттікті қалай пайдаланады? Германияда, ... ... ... ... бастан кешірген ... ... ... ... ... ... өкілетті органының болуы оның ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және саяси
институты ретінде жетуі қажеттілігін ... ... ... ... формасы мен мазмұны ... ... ... ... ... елдің еркін ... және ... ... ... шешімдер ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Конституциялық өзгертулер ... ... ... ... ауқымын және олардың жауапкершілігі
деңгейлерін ... ... ... ... басқарудың
парламенттік формасын енгізу парламентте қалыптасқан бір ... ... шығу үшін ... ... ... ... етеді.
Негізгі заңға енгізілетін ... ... ішкі ... елде ... ... қоғамдық-саяси ... ... ... ... қоғамның
талпыныстарында баяндалған. Олар бір мезгілде саяси ... ... ... ... ... ... әрі қарай
дамытуға арналған негізгі ... ... ... ... ... ... парламентаризм-дәстүрлерін
қалыптастыру ... ... ... билікті легитимациялау
Парламентке және оның ... ... ... ... палата конституциялық заңда бекітілген тәртіп бойынша
сайланған 107 ... ... ... ... 9 ... халқы Ассамблеясы сайланды. Сенаттың 15 депутаты қоғамның
барлық қабаттарының ... ... ала ... ... ... ... ету ... тағайындалады. Парламентарийлер
саны 38 ... ... да, ... саны 154-ке ... 2008 жылдың
жазында ОБСЕ Парламенттік Ассамблеясының 17-ші сессиясының ... ... екі ... кем емес ... ... ... ... механизм жасау мүмкіндігін атап ... ... мен ... ... мәселелері бойынша
өзгертулер енгізу принциптік ... ... ... ... отыр.
Жергілікті мәселелерді шешу үшін тұрғылықты халық сайланған мәслихат
пен өкілетті ... ... ... басқарудың негізі ... ... ... ... ... төрт ... бес
жылға ұзартылды. Облыс ... ... ... ... ... ... Республика Президенті тағайындады.
2009 жылдың ақпан ... ... «БАҚ ... ... сайлау туралы», «Саяси партиялар туралы» заңдарға
енгізілетін өзгертулер мен ... қол ... ... ... ... ... ... саяси партияларды
құру мен тіркеу шараларын ... ... ... ... заңның 10-шы бабын енгізілетін өзгерістер орай ... ... 50 мың ... 40 мың ... соған сәйкес аймақтық
шектеме (ценз) 700 адамнан 600 адамға ... ... ... ... арналған құжаттарды
ұсыну мерзімі екі айдан төрт айға ... 7-ші ... ... ... ... ... мен рәміздер ... ... ... партияларда ғана емес, сонымен қатар,
қоғамдық бірлестіктерде де ... ... ... ... ... өту үшін 7 ... кедергі
сол қалпында қалып отыр, бірақ, заң ... ... ... ... ... ... ... береді.
Демек, егер бір ... ... да өтсе ... ... көп ... ... ... партиялар да өте алады. Екінші
партияның ... ... кем емес орын ... ... ... ... ... заң жобаларын ... ... ... ... туып отыр.
БАҚ туралы заңға енгізілетін өзгерістердің мәні ... ... ... әкімшілік кедергілерді жою, сонымен ... ... ... мен ... ... болып табылады.
ІІ Парламенттік басқару формасындағы ... ... ... ... ... ... құқықтық мәртебесі.
Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару ... Заңы ... ... ... ... береді. Жергілікті өкілді
орган ... ... ... ... бар қаланың,
астананың), ауданның ( облыстың ... бар ... ... ... еркін білдіретін және Қазақстан Республикасының
заңдарына ... оны іске ... үшін ... ... белгілейтін
және олардың жүзеге асыруын ... ... ... болып
табылады. Осы ұғымда жергілікті ... ... ... ... бір ... бөліп шығаратын белгілер қатары
келтірілген. Бірінші ... – бұл ... ... ... ... ... ... белгісі болып ... ... ... да ... ... аудандық
және одан төмен тұрған ... ... ... ... ... ... формасының екінші белгісі
олардың әкімшілік-аумақтық ... ... ... және ... ... өкілді органдары болып табылатынында. ... ... ... ... тиісті аумағында ... ... ... білдіреді. Егер аталған үш ... ... ... ... процесін сипаттайтын ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті өкілді
органдар өз ... ... ... ... ... асыруға және халықтың ... іске ... үшін ... ... тиіс. «Қазақстан ... ... ... ... ҚР ... ... осы белгіде
«халықтың еркі» дегенді онша дұрыстамай ... бар. ... ... халық парламенттік басқару формасының депутаттарын
сайлап,, оларға өз ... тек ... ... ... ... ... ... мәслихат заңнамаға сәйкес
тек халықтың еркін іске ... үшін ... ... ... дәл ... ... болады. Конституцияда бұл мәселе
біршама өзгеше түсіндіріледі. ... ... ... ...... ... әкімшілік-аумақтық бөліністегі
халықтың еркін ... және ... ... ескере
отырып оны іске асыруға қажеттішараларды ... ... ... ... ... Конституцияның аталған қағидасы: 1)
мәслихаттар ... ... ... 2) ... ... ... ... үшін қажетті шараларды жалпы ... ... ... 3) ... жергілікті өзін-өзі басқару
органдары болып табылмайды ... ... ... ... ... ... ... басқаруды тиісті
аумақтағы істің ... ... ... ... және атқарушы
органдар жүзеге ... деп ... ... ... халықтың
атынан өкілдік ете отырып ... ... да ... тетіктің бір бөлігі болып табылады және осы ... ... ... ... тиіс дегенді білдірмейді.
Жалпы ... ... ... ... ... ... ... аталған жағдайларда бірінші орынға шығады.
Осы ... бұзу ... ... бұзу болып табылады.
Мәселен, Қазақстан республикасы ... ... ... ... және ... ... Республиканы
басқару нысанын өзгертуге болмайды. Мәслихат жергілікті ... ... ... етіп ... ... қоюға құқысыз,
себебі, аталған конституциялық ережелер ... ... ... Осы ... кез-келген белгілеулердің, ұғымдардың
салыстырмалылығы, ... ... ... ... ... ... ойланылмаған, сыңаржықты ұғымдар әсіресе заңда
қабыл ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Парламенттік басқару формасының құрылу тәртібі, қызметі
мен ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясымен, Қазақстан ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік басқару туралы» ҚР Заңының ... ... ... ... ... құрылуына арналған бірнеше нормалар бар. ... ... ... ... ... ... жалпыға ортақ , тең, төте сайлай ... ... ... беру жағдайында бес жыл мерзімге сайлайды деп ... ... ... туралы» ҚР Конституциялық
заңы мәслихаттарға сайлауды барынша ... ... ... жергілікті мемлкеттік ... ... ... Заңы ... мен «Қазақстан
Республикасындағы сайлау ... ... ... заңының қағидаларын қайталайды және ... ... ... ... туралы ... деп ... ... ... ... ... ... Орталық сайлау комиссиясы ... ... ... ... ... мен Алматы қалалық
мәслихаттарында – елуге дейін; ... ...... ... ...... ... дейін.
Облыстық мәслихаттар, Алматы мен ... ... ... ... ... ... ал аудандық
мәслихаттар ... ... ... басқару органдарының
функцияларын ... ... ... ... ... ... комиссиясы
белгіленген оның депутаттары жалпы ... кем ... ... ... жағдайда құқылы деп саналады.
Әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... қайта құру, бөліп шығару немесе бөлуі) орын алуы мүмкін.
Бұл ... ... ... ... ... өздерінің
өкілеттіктерін сақтап қалады және әкімшілік-аумақтық бірліктерінің
құрамына ... ... ... бір ... ... ... ... басқару формасының депутаттары болып
қалады. Егер, белгілі бір ... ... ... онда
тиісті мәслихат та таратылады.
Мәслихат тек ... ... ... болып саналады, ... ... ... ... ... әрекеттер жасамайды. Бұл
түсінікті де. ... ... де ... ... ... Ол мемлекеттік, құқықтық проблемеларды шешетін мемлекеттік
орган болып табылады және ... ... ... және т.б. ... тәуелсіз, бүкіл халықтың еркін
білдіреді.
Мәслихат тұрақты ... ... ... ... ... табылмайды. Мәслихат сессиялар бойынша жұмыс істейді, ... ... ... ... болып табылады. Мәслихаттың
өкілеттіктері бірінші ... ... ... ... және ... ... бірінші сессиясяның жұмысы басталғанда
аяқталады.
Сессияда оның ... ... ... ... Мәслихат
сессиясы, егер оған ... ... ... ... кем
дегенде үштен екісі қатысып отырса, мәслихат ... ... ... ... ... бар. Мәслихаттың кезекті ... ... ... төрт ... шақырылады және оны ... ... ... Егер ... ... ... ... қарау қажеттігі туса, мәслихаттың ... ... ... ... ... тыс сессиясы депутаттар
санының кем дегенде үштен ... ... ... ... ... ... ... шақырылу уақыты мен өткізілетін ... ... ... қарауына енгізілетін мәселелер ... ... ... ... және ... ... кем
дегенде он күн бұрын, ал кезектен тыс сессия ... ... ... ... үш күн ... хабарлайды. Сессияның ... ... ... ... ... ... кем ... күн бұрын және кезектен тыс сессиядан кем ... үш ... ... және ... қажетті материалдар табыстайды.
Демек, депутаттар мен ... ... ... ... ... зерделеу үшін уақыты болады.
Мәслихат сессиясы жалпы отырыс ... ... ... мәслихаттың бірінші ... осы ... ... ... ... кемінде төрттен үші болған ретте
мәслихат депутаттары ... ... ... отыз күн ... ... ... ... комиссиясының төрағасы шақырады.
Мәслихаттың бірінші ... ... ... ... ... Одан әрі ... ... ... ... ... ... сессиясының төрағасы ашық дауыс беру
арқылы мәслихат ... ... ... көпшілік даусымен
сайланады. Мәслихат сессиясының төрағасын ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Мәслихат
депутаты мәслихат сессиясының төрағасы болып ... жыл ... ... ... ... алмайды. Төраға өзінің жұмысын
босатылмаған ... ... ... ... ... белгілі бір ... ол ... ... ... шешім қабылдайды, ... ... ... ... ... ... оның ... қалыптастырады, сессияның отырысын жүргізеді, мәслихат
шешіміне және өзге де ... қол ... ... ... ... ... ол егер мәслихат сессиясында ... ... ... дауысы тең бөлінген ... ... ... пайдаланады.
Мәслихаттың өкілеттік мерзіміне депутаттардың ... ... ... дауыс беру арқылы ... ... ... ... ... хатшысы қызметке сайланады және ... ... ... негізде жұмыс істейтін лауазымды адам
болып ... және ... ... ... ... және оның қарауына ... ... ... төрағасымен бірге мәслихатта ... ... ... және өзге де құжаттарға қол ... ... ... ... ... жәрдемдеседі,
депутат сауалдары мен ... ... ... ... ... ... ... мәслихатқа сайлаушылардың
өтініштері мен олар ... ... ... ... ... мәслихаттың жергілікті өзін-өзі басқару органдарымен өзара
іс-қимылын ұйымдастырады, тұрақты ... ... ... үйлестіреді, мемлекеттік органдармен қатынастарда
мәслихаттың ... ... ... ... ... ... етеді және т.б.
3. «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекет басқару туралы»
ҚР ... ... ... ... ... ... депутаты жалпыммлекеттік мүдделерді ескере ... ... ... ... ... ... Жоғарыда біз Конституцияға сәйкес тиісті ... ... ... ... ... ... ... екенін атап
өттік. Бұл нені білдіреді? Бұл заң ... ... ... ... ... ... ... міндеттемейді дегенді
білдіреді. Халық әр түплі әлеуметтік, ... ... ... еркі ... біртұтас, мызғымайтын түрде бола ... ... ... еркі сәйкес келмеуі мүмкін. Депутат та
халықтың барлығына ортақ еркімен ... ... ... ... еркін білдіруі мүмкін. Дәл осы ... ... заң ... ... ... ... де, ... рәсімін де көздейді. Мәселен, мәслихаттың шешімі ... ... ... дауыстарының көпшілігімен қабылданады.
Ал мәслихаттың шешімдері ... мен ... ... ... Егер ... ... ... шешімдері заңдарға сәйкес
болса, демек осындай шешімдерге қарсы дауыс берген ... ... ... ... халықтың еркін жеке депутат білдірмейді. Ол әкімшілік-
аумақтық бірлік халқының ... ... ... Ол халықтың жеке
тобының ... ... ... Ол ... жеке ... еркін
білдірмеуі мүмкін, бұл жағдайда ол өзінің ... ... ... ... ... депутаттың өкілеттіктерін мерзімінен ... ... ғана бола ... ... ...... ... халқының еркін жай
ғана жеке бір депутат ... ... ... ... мәслихаттың
көпшілігі білдіреді.
Қазақстан Республикасы Конституциясында ... ... ... ... азаматтығында болу, белсенді
сайлау құқығына ие болу ... ... ... ... толу
талаптары қойылады (1).
Қазақстан Республикасының ... ... ... 1995 ... 28 қыркүйегіндегі Конституциялық заңы арнайы
талаптары – заң ... ... ... (2) ... ... ... ... сәйкес мәслихат
депутаттағына кандидат ретінде мынадай тұлғалар тіркеле ... ... бір жыл ... ... ... ... ... үшін тәртіпшілік жауапкершілікке ... ... бір жыл ... ... ... үшін сот ... әкімшілік жазаға тартылған болса;
-тіркеу мерзімінде заңда бекітілген ... ... ... ... бақылаушылар қазақстандық сайлау заңнамалығының
бірқатар ... ... ... ... Атап ... ... ішінде сот тәртібімен әкімшілік жауапқа тартылған үміткерлерді тіркеуге
тыйым салу туралы норманың болуы оппозиция ... ... ... қатысқаны үшін сайлауға қатысудан аластауға мүмкіндік береді.
Осы мәселелерді реттейтін заңнамаға егжей-тегжейлі баға ... ... ... ... ... ету ... хабардар ету тәртібі
бар екендігін, бұл жергілікті атқару органдарымен жиі ... ... ... ... өткізуден көбіне негізсіз бас тартады, ал
азаматтардың өз конституциялық бостандықтарын нақты іс ... ... ... ... ... ... ... де, соның салдарынан
оларға сайлауға түсуге кедергі ... ... ... ... туралы заң жобасы бірқатар шектеулерді алып тастайтынын атап ... ... ... ... ... ... тіршілік етуін
міндеттейтін отырықшылық цензі заңнамамен бекітілмесе де бұл шарт ... ... ... ... ... аумақтағы тұрғындардың еркін
білдіру өкілі. Теориялық тұрғыда Конституция тіпті тиісті аумақта ... ... ... ... түсуге рұқсат етеді. Бірақ отырықшылық цензі
міндетті емес Мәжіліс депутаттарына ... ... ... ... ... негізгі қызметтік міндеттерінен қол үзбей, ... ... ... Сондықтан да аудандық не қалалық мәслихаттың
депутаты ретінде тіпті бір облыс көлемі болса да, ... ... не ... ... ... ... бола қоймас. Іс жүзінде де мұндай жағдайлар
сенімсіз. Оның ... ... ... ... ... жеріне үнемі кетіп отыру депутаттың өкілеттігін мерзімінен бұрын
тоқтатуға ... бола ... ... ... ... орган депутатына
қатысты тиісті аумақта тұру қажеттігін заңнамамен бекіту керек.
Конституция бойынша азамат тек бір ғана ... ... ... ... Егер ол басқа мәслихаттың депутаты немесе Парламент ... ... ол ... ... ... ... тұрақты отыруды талап ететін лауазымға сайланғандардан басқа
да депутат қоғамдық негізде ... ... ... ... қарағанда
қазір мәслихат депутаттарына қойылатын шектеулер бекітілмесе де, оларға
депутаттық мандаттарын басқа мемлекеттік ... қоса алып ... ... ... ... тұр. Бұл ... қызметшілердің
лауазымдарын кез-келген депутаттық мандатпен қоса алып жүруге тыйым ... ... ... ... не сот ... ... істеуге құқықтары жоқ, себебі билікті бөлу принципі соншалықты айқын
білінбесе де жергілікті деңгейде де өзінің ... ... ... болған 1993 ж. 10 желтоқсандағы ... ... ... және ... ... ... Заңы ... тұрақты негізде жұмыс істейтін депутаттарға акционерлік
қоғамдарды, жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... емес ... жүргізуші суъектілерді басқаруға қатысуға,
сондай-ақ саяси партиялар, ... ... ... ... тікелей тыйым салды. Осы талаптарды көрсетілген лауазым ... егер ... ... ... құқықбұзушылық немесе қылмыстық
жазаланатын істер белгілері болмаса, қызметінен ... ... ... ... ... негізде жұмыс істейтін депутаттарды кәсіпкерлік
қызметпен айналысуға шектеуді заңда бекіту толық ... ... ... Олар
мәслихаттың лауазым иелері, яғни мемлекеттік билік өкілдері болып табылады.
Солай болса да олар ... ... ... табылмайды, өйткені
айрықша мәртебеге ие.
2001 ж. 23 ... Заң ... ... ... кететін
шығындарды қамтамасыз ету мәселесіне қатаңырақ келді. Бұрын депутат
мәслихат ... мен өзге де ... ... жұмыс орнындағы орташа
жалақысы мен депутаттық қызметіне қатысты басқа да ... ... ... ... толтыра отырып, қызметтік міндеттерін орындаудан
босатылды.
Қазір де сессия, тұрақты комиссия мен мәслихаттың басқа да ... ... ... ... бекітілген тәртіпте депутаттық
өкілеттігін жүзеге асыру кезінде депутат негізгі жұмыс ... ... мен ... ... ... басқа да шығындарының орнын
жергілікті бюджет есебінен толтыра отырып, қызметтік міндеттерін орындаудан
босатылады. ... ... ... ... ... ... ... әкімі аппараты басшысының көрсетілген қызметте бір жылға дейінгі
еңбек өтіліндегі жалақысынан және жолға кететін уақытты есепке ала ... ... ... ... іс-сапар шығындарынан аспауы тиіс. Оның
үстіне, депутат бұрынғыдай мәслихат аумағындағы барлық жолаушылар ... жүру ... ... Бұл мұндай шығындар онсыз да әлеуметтік
мәселелерді шешуге қаражаты ... ... ... ... мойнына
ауыр салмақ болып тұратындығымен түсіндіріледі.
Мұндай шектеулер негізгі жұмыс орнындағы жалақысы жергілікті бюджет
қаражатынан төленетін осы ... ... ... депутаттардың
материалдық құқықтарын ғана қыспай, депутаттық қызметтің әлеуметтік беделін
де төмендетеді.
Сондықтан не ... ... ... ... толық орнын толтыруды
қарастыратын бұрынғы тәртіпке оралған не нақты жалақы мен ... ... ... ... айырмашылықты жұмыс берушілердің өздері
төлеуге міндеттеген дұрыс. Біздің ... ... ... кез-келген
меншік түріндегі кәсіпорындар мен ұйымдардың құқықтарын аса ... ... ... ... ... ... ... Сонымен
бірге, бұл мәслихаттар депутаттары қызметтерінің қосымша кепілі болып,
олардың әлеуметтік беделін арттыруға ... ... ... мәслихатта тұрақты жұмыс істейтін ... ... Атап ... ... ... ол ... ... хатшысы болып сайланса, ... ... ... ... үшін ... көлемде жалақы белігіленеді, ал
тексеру комиссиясының төрағасы болып сайланған ... әкім ... үшін ... ... Мұндай нормалар заңда кездейсоқ пайда
болған жоқ. Олардың мақсаты мәслихатта тұрақты жұмыс істейтін ... ... ... ... мен ... басшы лауазымды
тұлғаларының жалақылары арасындағы үлкен алшақтыққа жол ... ... ... қызмет туралы заңнама әрекетіне кірмейді.
Мәслихат депутаты жалпымемлекеттік мүддені ескере отырып, тиісті
әкімшілік-аумақтық бөліністегі ... ... ... ... ... оны ... аумақтық сайлау комиссиясымен
мәслихат депутаты деп тіркегеннен кейін басталып, мәслихат ... ... ... ... ... бес ... сайланады және оның өкілеттіктері
оны ... ... ... ... ... ... ретінде
тіркеген сәттен басталады және мерзімі ... ... ... ... ... ... депутатының өкілеттіктері мынадай жағдайларда ... ... ... 1) ... заңдарға сәйкес депутаттық
міндеттерді орындаумен сыйымсыз ... ... ... 2) ... ... ... деп тану ... сот
шешімі заңды күшіне енсе; 3) ... ... ... ... 4) депутат қайтыс болса; 5)Ол ... ... ... 6) ... депутатқа қатысты айыптау үкімі
күшіне енсе; 7) әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... тұруға кетсе; ... ... түсу ... жеке
өтінішіне байланысты; 9) депутаттың өз міндеттерін ... ... ... ... ... бұрын тоқтату туралы
шешім ... ... ... ... ... қатысып отырған
депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен ... ... ... өкілеттігі мерзімінен ... ... ... ... болатындай, олардың арасында
сайлаушылардың депутатты кері ... алуы жоқ. Бұл ... да бір ... мандатпен байланысы жоқ ... ... ... ... ... ... депутатты қайта шақырып алу құқығы жоқ. Бұл ... ... ... ... ... білдірмейді;
сайлаушылардың пікірі депутаттың ... ... ... ... Осыған байланысты депутаттардың ... мен ... ... ... үш ... ... болады; 1)
мәслихаттың жұмысына байланысты құқықтар. ... ... ... саяси партиялар депутаттарының депутаттық топтары түрінде
бірлестіктер құру және ... ... ... 2) ... ... ... ... байланысты құқықтар. Депутат өз
құзіретінің мәселелері бойынша ... ... ... ... ... ... мен ... мәслихаттың
құзіретіне жатқызылатын мәселелер бойынша сауалдар ... ... ... өз ... ... ... тиісті
мәслихаттың аумағында орналасқан жергілікті ... ... ... лауазымды адамдарының есептемелерін сессияда тыңдау туралы
ұсыныстар енгізуге; ... ... ... ... ... 3) Сайлаушылармен араласу; өз ... ... ... ... органдарымен кездесулер және ... ... ... заңдар мен мәслихат регламентінде көздеген
өзге де әрекеттерді ... ... ... ... депутаты өзінің өкілеттіктерін ... ... ... ... ... ... ұдайы
байланысын үзбеуге, олардың мәслихаттың ... оның ... ... ... ... ... ... хабарлап отыруға, ... ... ... және ... ... ... ... өзіне
келіп түскен өтініштерін қарауға, азаматтарды жеке ... ... ... ... ... үшін заң белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... құқығын пайдаланбайтынын атап өту керек. Бұл ... кез ... ... бұзушылық үшін ... ... ... жауапкершілік көтереді дегенді білдіреді. Сонымен
бірге заңда әрбір ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін жағдай жасалуына, оның құқықтарын, ... мен ... ... ... ... деп ... ... жұмысына қатысу ... ... ... ... ... депутат оған жергілікті бюджет
қаражаттары есебінен ... ... ... ... ... де екі ... жіктеуге болады. Жергілікті
өкілетті органдағы депутаттардың міндеттеріне мәслихат пен ... ... оның ... ... ... ... ... округінде депутат өз округі сайлаушыларымен тұрақты байланыс
орнатуға, мәслихат жұмысы, оның ... ... мен ... ... жұмысы, мәслихат шешімдерінің орындалуы туралы оларды хабардар
етіп отыруға, мәслихат шешімдерінің орындалуын ұйымдастыруға және ... ... ... түскен сайлаушылардың ... ... ... жеке ... ... ... ... 1995 ж. 16 қазандағы «Қазақстан республикасы Парламенті
мен оның депутатының ... ... ҚР ... ... ... сауал деп Парламент Палаталарының бірлескен немесе бөлек
отырысында депутаттың ... ... ... органның лауазымды
тұлғасына Парламент сессиясында осы ... ... ... тұлғаның
құзыретіне кіретін мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... етуі түсініледі.
Парламент депутатының сұрауы Премьер-Министрге және Үкімет мүшелеріне,
Ұлттық Банк Төрағасына, Орталық сайлау ... ... ... Бас ... Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасына,
республикалық бюджеттің орындалуын ... ... ... ... мен мүшелеріне қойыла алады. Сауал қою мен қараудың жалпы тәртібі,
оны енгізу үлгісі, сауалға жауап беру ... мен ... ... ... ... атқару органдары» ұғымы айтарлықтай кең. Ол
әкімдіктің өзін әкім ... оын ... ... ... ... басшыларынан тұратын, ... ... ... ... атқарушы орган ретінде қамтиды. Бұдан
басқа, оған тиісті бөлімшелерімен әкім ... ... ... қаржыландырылатын жергілікті салалық және салааралық органдар
кіреді. Депутаттық сауалдың меңзелетін кең ... бұл ... ... ... ғана ... ... атқарушы орган жүйесінің барлық
лауазымды тұлғаларына енгізу құқығын білдіреді. Бұл басшылардың ... ... ... ... ... ... мәліметтері жоқ, шешім
қабылдауға құқықтары жоқ және тиісті салалардағы істің жағдайына ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық деңгейде айқын адресаттар тізбесі
болмауы бұл мәселені регламенттерде шешуге алып ... ... ... мәслихатының регламенті бойынша сауал сессия төрағасына, мәслихат
хатшысына, облыстық әкімдік пен оның ... ... ... ... ... мен ... ... сот төрағаларына, тергеу
органдары басшыларына қойыла алады. [99]
Сауал ... мен ... ... реттеудің болмауы жазылудың
айқынсыздығы, адресаттың нақсыздығы, сынның жоқтығы, таза «сұрақ ... ... ... алып ... ... ... ... алсақ, заңда ұсынылған
жазбалардан бұл ... ... ... ... түрі ... бағыныстылығына қарамастан, оның ішінде ... мен ... бар, ... ұйымдар бола алатыны шығады.
Мұндай ұстаным өте ауқымды әрі ... ... ... өйткені
республикалық меншікке жататын ірі кәсіпорындар, не ... ... ... ... инвесторлар іс жүзінде күні ... ... ... ... ... қандай да бір түрде жауап
беруі екіталай. Сауал жасалуы ... ... ... ... ... ... онда ... өкілетті органның барлық жұмысын
үйлестіріп отыратын тұлға ретінде мәслихат ... және ... ... ... керек сияқты. Екі тұлға да тұрақты негізде
жұмыс ... ... ... ... ... байланыста болады.
Сауалдарды сессия төрағасына енгізу дұрыс болар ма екен, өйткені ол ... бір ... ... ие ... әрекет ету өрісі мәслихат құзыретіне ... ... ... ... Бұл ... ... және әлеуметтік дамыту
бағдарламаларын, жоспарларды, ... ... ... ... қорғау мен
оңалту және табиғатты пайдалану бағдарламаларын орындау, тұрғындарды
еңбекпен қамтуға және ... ... ... ету, жер ... ... мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету; заңдар мен
орталық және жергілікті мемлекеттік ... ... да ... ... ... және ... жолдауға қарағанда тиісті процедуралық үлгіде жасалуы тиіс: ... ғана ... сол ... ... ... ... жауап та
сессияда берілуі тиіс. Егер сұрақ арнайы зерттеуді талап етсе, ал жауапты
дайындау үшін мәслихат нақты ... ... ... ... бір ... көп
емес. Мәслихат сессиясы ең көп дегенде бірнеше күнге созылатындықтан, ... ... ... ... ол ... соң ... ... тиісті
депутатқа хабар береді. Сонымен бірге ... ... ... келесі
сессияда басқа депутаттардың назарына жеткізу үшін жария етілуі тиіс.
Парламент депутаттары ... ... ... ... да ... ... өз пікірлерін айтып, қорытындысында шешім қабылдай алады.
Депутаттық сауалдар мен ... ... ... ... кінәлі
лауазым иелерін заңды жауапкершілікке тарту туралы мемлекеттік органдарға
тиісті ұсыныс беру құқығын алуы тиіс.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ете алады.
Депутаттардың жолдауы - бұл басқа мәселе. Олар, біздің пікірімізше, кез-
келген ... оның ... ... ... ... не ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың басшыларына
жіберіле алады. Жолдау оны ... мен ... ... ... ... ... ... түрде сессия мерзіміне тіремеуі
тиіс, оларға жауапты жеке депутаттың өзіне бере алады. Бастысы депутаттың
жолдауын ... ... ... ... және нақты мерзімде жауап беруге
міндетін белгілеу керек, мысалы, бес күн ішінде, ал ... ... ... мәселелер бойынша бір айдан аспайтын мерзім. Депутаттық жолдауды
қарау кепілі мемлекеттік ұйымдардың ... ... ... ... ... үшін әкімшілік жауапкершілікке тарту туралы нормасы да
бола алады.
Жаңа заң ... ... ... мен өзге де қоғамдық
бірлестіктерінің депутаттық ... құру ... ... олар ... бес ... ... ... белгілері бойынша депутаттарды біріктірудің бірнеше жағы бар:
саяси партиялардың шашыраңқы депутаттар арқылы ғана емес, ... ... өз ... ... ... ... бұл оның ... неғұрлым
тиімді жүзеге асыруға ықпал етеді; депутаттық бірлестіктің өз алдына саясат
жүргізуі; депутаттардың жұмысын неғұрлым ... ... және ... ... ету; сайлаушылар тарапынан да, париялар тарапынан
да депутаттарға қосарланған бақылау жасау. [10.116]
Сонымен бірге, тиісті депутаттық топ бес адамға ... ... тиіс ... ... бес адамнан кем келген қайсы бір партиялар мен өзге ... ... ... не ... депутаттардың
құқықтарын қиып тастайды. Бұрын депутаттар басқа негіздермен де ... ... ... ... ... ... сайлау алды күресте саяси
партиялар, басты түрде, биліктің ... ... ... ... ... ... олар әлі ... әлсіз көрсетілген.
Осыған орай, Заңнан тек саяси белгілері бойынша ғана депутаттық топтар құру
туралы ережені алып тастаған дұрыс.
Салыстыру үшін ... ... ... ... ... мен ... қоғамдық бірлестіктерді білдіретін, өз өкілеттіктерін жүргізу әрі ... ... ... атқару үшін депутаттық фракция түрінде ... ... құра ... ... ... ... жоқ екені түсініксіз.
Заң депутаттық топтардың ... ... мен ... мұны ... регламентіне жүктейді. Сонымен бірге, егер тағы
да Парламенттің ... ... ... ... ... ... ... Конституциялық заңмен анықталғанын айтуымыз
керек. Атап ... ... ... ... ... Жоғарғы
Сот Кеңесінің және Біліктілік әділет алқасы құрамына Палаталармен
делегацияланған ... ... ... кіре алмайды.
Сұрақ туындайды: жергілікті деңгейдегі депутаттық топтардың құрамына
кіру үшін қандай да бір шектеу бар ма? Атап ... бұл ... ... ... ... ... жүре ... ж. 23 қаңтардағы Заңда мұндай шектеулер қарастырылмаған. Солай
болса да ... ... ... ... мен өзге де ... ... топтардың жұмыстарын үйлестіріп отыру жүктеледі. Қисын
бойынша, барлық депутаттар мен ... ... ... ... ... ретінде мәслихат хатшысының жағдайынан шыға
отырып, оған тек тұрақты және ... ... ... ... ... депутаттық топтар құрамында болуға да тыйым салынуы тиіс еді. ... тек ... ... ... ... ғана ... ... келіп,
бұл мәселе іс жүзінде парламенттік басқару ... ... ... ... ... да ... қайшылық болмайды.
Сондықтан аталмыш мәселені шешуге деген әртүрлі ұстанымдарды болдырмау
үшін «Қазақстан республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-
өзі ... ... ... 19 бабы 4 ... ... хатшысына тек
тұрақты комиссияларда ғана емес, тексеру комиссиясында да және ... да ... ... ... ... ... отырып, бұл
мәселені заңнамалық түрде шешу қажет.
Мәслихаттың тексеру комиссиясының төрағасы үшін ... ... ... ... да болады, өйткені оның аталмыш құрамдағы ... ... ... байланысты емес, ол оларға ... ... ... өкілеттіліктерге ие емес.
Парламент пен Парламент Мәжілісінің регламенттері ... ... ... ... күн ... ... тақыланатын
сұрақтардың мәні мен қарау тәртібі бойынша ұсыныстар мен ... ... ... оның ... ... ... не ... келісім берілетін лауазымды тұлғалардың
кандидатуралары бойынша пікірлерін білдіру; ... ... ... ... ... ... қабылдаған
шешімдерімен таныстыру; депутаттық бірлестіктің ... ... мен ... ... ... мен ... ... алуға; жарыссөздер тоқтатылған кезде депутаттық бірлестік т.с.с.
атынан шығып сөйлеуіне талап қоюға .[103.68]
Осыған ұқсас және басқа ... ... ... ... да
алуы тиіс деп ойлаймыз. Олар тұрақты комиссиялармен ... күн ... ... ... ... ... ... кезектен тыс
сөз беруді талап етіп, лауазымды тұлғалардың кандидатуралары бойынша топ
атынан пікір ... ... ... ... тыңдап, әкімге
сенімсіздік білдіре, көпшілік алдында тыңдау ... ... ... ... ... ... мәжілісіне қатысу құқығын алды. Бұл депутатқа
жергілікті тіршілік оқиғаларының ортасында болуға ... ... ... ... мен атқарушы орган арасында тиімді ... ... ... ... жағдай. Сонымен бірге депутаттың жергілікті атқарушы
органның құзыретіне араласуын ... ... ол ... ... тек
кеңесу дауысы құқығымен ғана қатысады деп ескерту ... ... мен ... ... ... аспектілері.
2007ж 4маусымдағы ҚР Президенті Н.Ә ... ... ... ... мәні бар ... ... аудандардың әкімдерін
тағайындау тәртібі туралы.
ҚР Конституциясының 87 ... 4 ... ... ... ... ... ... 2001ж 23
қаңтардағы ҚР заңының 32 және 36 ... ... ... ... ... және ... мәні бар ... сондай – ақ қалалардағы аудандардың әкімдерін қызметке ... ... ... ... ... ауданның, облыстық мәні
бар қаланың, қалалардың мәслихатының келісімімен ... ... ҚР ... 2006 ... 6 ... №130 ... – тәртіппен сайланған аудандардың және ... мәні ... ... өз ... ... мерзімі аяқталғанға дейін
сақтайды.
3 «ҚР – ң ... ... мәні бар ... ... ... ... ҚР Президентінің 2006 жылғы 6 маусымдағы №130 ... ... деп ... (ҚР ПҮАЖ 2006ж №22, 212 – ... Республикасында жергілікті ... ... ... ұстанымдарын максимальді түрде қадағалап,
тәжірибелік ... ... ... қоғамдық пікірді
ескерушілік, ... және ... ... ... азаматтар
алдындағы жоғарғы жауапкершілікті естен шығармауға ... ... ... ... ... мен ... анықтау кезінде
басты назар жергілікті мемлекеттік ... және ... ... өз бетінше өздерінің ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... ... жүргізу-ді
қамтамасыз етуге аудару керек. Олар не үшін ... өз ... оны ... мен ... ... ... құру ... пайдалану құқығына ие болу;
-жергілікті ... ... ... жергілікті жарғылар мен
ережелерді қабылдау құқығына ие ... ... ... ... ... ... және шығын
баптарына ие болатындай жүйені ... бұл ... ... ... территорияның ... ... ... ... органдарға жергілікті ... ... ... ... салықтар алуға көмектесетін нақты салық
салымын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... пай-дасына қарай салықтың түсуін тәртіпке келтіру;
-жаңа дәстүрлерді, ... ... мен ... ... анықтау, жергілікті марапат пен ерекшелік белгілерін бекіту
құқығына ие ... заң ... ... ... ... және олардың өзін-өзі басқаратын территориялық қауымдас-
тығын ... ал ... ... жағдайда жергілікті референдум
өткізу құқығына ие ... ... ... жергілікті органдарда бас-
қару жүйесін демократиялық дамыту мақсатында сапалы жаңа ... ... Онда ... мемлекеттік басқарумен бірге қалалық
не ауылдық елді мекен шағын ... ... ... ... да ... ... кезеңде республикадағы
дамыған пішіндер ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік басқару
және басқару ... ... ... ... деп ... жөн болар.
Бұл теорияға сәйкес, өзін-өзі басқару – бұл жергілікті ... ... өз ... және өз ... жергілікті
мәнге ие мемлекеттік істердің бір ... ... ... ... ... ... ... регламентация бойынша ... мына ... ... ықтимал:
-өзін-өзі басқару органдарына заң ... ... ... ... ... жергілікті мәнге ие мәселелерді
шешудің мемлекеттің өз өкілеттіктерін ... ... ... жаңа ... ҮІІІ бөлімі ... ... және ... ... шешуде аймақтардың
рөлі күшейе түскенін ескере келе, ... ... және ... арасындағы өкілеттіктерді шектей түсу ... ... ... ... ... басқаруды дамыту үшін
қажет тиімді ... ... ... қажет жәйттер;
1. жаңа заңда қазіргі барлық мәслихат ... ... ... ... ... ие ... ... бойынша нормативті-
құқықтық актілерді қабылдау құқығын ұсыну ... заң ... ... ... ... ... құрылуына қарай қажетті экономикалық
қаржылық, ... ... ... ... ... ... ... басқару органдарына жергілікті атқарушы
органдар қызметін ... ... ... ... ... құқық беру.
Барлық мәселелердің шешілуі, біз ... атап ... ... басқару және өзін-өзі басқару органдарының
ұйымдастырылуы мен қызметін көрсететін, ... ... ... ... ... ... заңның түпкілікті
жаңартылып, жетілуі ... ... сөз етер ... ол ... ... басқару қоғамдық
басқаруда ерекше орынға ие болып, ауыл мен ... ... елді ... ынтымақтас болу арқылы ... ... ... тыс ... болмайтын жәйт, реформалау ... ... ... және ... ... ... ... көздейді, олар қаражаттарды ... ... ... ... ... көмегімен дұрыс бөлуге
ықпал етер еді. ... ... ... құру сөз ... ... ... ол ... мемлекеттік басқару және ... ... көп ... ... жағынан жергілікті ... ... мен ... ... ... ... тиіс ... қаржылық мүмкіндіктерін шектейді, ... ... ... немесе мемлекет ... ... ... ... ... жергілікті мемлекеттік билік прогрессивті,
тәжірибе жүйесінде өзін ақтай ... ... өзін өзі ... қалыптастырудың пішіні мен тәртібін енгізуге ... ... ... ... ... пікірін тереңірек ескеріп,
жергілікті мемлекеттік басқару органдарын ... ... ... ... ... ... басқару және өзін-өзі басқару органдарының
тиімді қызмет етуін ... ... ... ... қарым-
қатынасының жаңа пішіндері мен ... ... ... аса ... Бұл ... жұмысты жергілікті мемлекеттік
басқарудың ... де, бұл ... ... ... басқа органдармен
өзара қарым-қатынаста болу ... ... де ... ... ... ... өкілетті және ... ... ... шеңберінде өз қызметтерін орындау барысындағы
келісілмеген ... мен ... ... ... ... ... ... айтылғанның контекстінде барлық ... ... ... ... ел ... ... ... қарым-қатынасты
айтарлықтай өзгерту қажеттілігі ... ... ... мемлекеттік басқару жергілікті өкілетті органдардан және
жергілікті атқару олргандарынан ... Ол ... ... бөлігі
болып, республикаға ... ... ... ... ... Бұдан шығатыны, жергілікті ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ...... ... жағынан
да, құзырлық қатынастары ... да ... ... ... ... тек екі жағдайда ғана мәслихаттар мен
парламент өзара ... ... ... ... ... ... ... мәслихатты таратып жібере алатын ... ... ... ... ретінде ... ... ... Біздің пікірімізше, өкілетті органдардың
түрлі деңгейлерін тігінен ... ... ... ... ... басқару формасының рөлін белсендетіп, сонымен ... ... ... ... ақпараттық көмекті төменгі ... ... ... ... ... ... өз құзырлары шеңберінде
заңдарды орындау жөнінен жоғарылату. ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... ие болуы тиіс.
Көріп ... ... ... ... қызметін
жетілдіру, дамыту және жаңарту механизімінің проблемалары, ... ... да ... ... қарым-қатынасы көп ... ... ... ... шешу үшін ... ... ... керек.
Осыған байланысты Қызылорда ... ... ... ХІІ ... ... ... ... «Нұрлы
көш» өңірлік бағдарламасын бекітіп, шешім ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңының 6-
бабының ... 1) ... ... Қызылорда облыстық мәслихаты
ШЕШІМ ЕТЕДІ:
1. Қоса берілген «2009-2011 жылдарға ... ... ... ... ... Осы ... қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
Бағдарламаның мақсаты мен ... ... ... ... және ... дамыту және Бағдарламаға қатысушылардың әлеуетін іске асыру
мүддесімен этникалық қазақтарды, бүгінде шет ... ... ... ... азаматтарын және еліміздің ... ... ... ... ... қоныстандыру және олардың жайғасуы
мен ... ... ... табылады.
Бағдарламаның негізгі міндеттері:
Бағдарламаға қатысушыларды елдің өндірістік күштерінің орналасу
сызбасына, экономиканың ... ... ... ... оның
ішінде серпінді жобаларды іске асыруға сәйкес қоныстануын ынталандыру;
Бағдарламаға қатысушыларды әлеуметтік ... жаңа ... және іске ... үй ... және ... үй ... ... несие беру жолымен
Бағдарламаға қатысушыларды тұрғын үймен ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету;
көші-қон үдерістерін басқарудың нормативтік құқықтық базасын жетілдіру
болып табылады.
Бағдарламаның мақсаттары мен негізгі міндеттеріне сәйкес:
Тар ведомстволық шеңберден шығып ... ... ... ... ... демографиялық мәселелер, тұрғын ... және өмір ... ... ... ... ... бөлігі болып отыр;
бағдарламаға қатысушылардың кірігуі және ... ... ... ... ... ... мәслихаттар өзін-өзі басқару органы ретінде.
Қазақстандағы ... ... ... он бес ... ... ... және саяси интитуттар түбегейлі
реформаланды. ... ... ... одан әрі ... ... жүйесін жетілдіру болып табылады. Осыған орай, органдарын
орталықсыздандырып, ... ... ... ... ... беру қажет. Бұл үрдісті жүзеге асыру үшін жергілікті өзін-
өзі ... ... ... ... ... өзі ... жүйесінің тиімділігін арттыру, ... ... ... ... ... ... ... дамуына ықпал ету
сияқты ... ... ... қол ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі ... ... ... және ... ... органдары өкілдіктерінің
шекарасын айқындауда жатыр. Осының өзінде де ... ... ... еркінде. Ал бұл мемлекет мойындаған жергілікті
маңызы бар мәселелерді ... өзі ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдары дербес ... шарт ... ... ... ... ... жасайды. Әйткенмен
олар орталыққа бағынбайды.
Жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... өз ... ... нақтылы ықпал ету құқы да
кіреді. Сондықтан ... ... ... ... ең басты институттарының бірі саналып, ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару
ісіне қатысуына ... ... ... өзін-өзі басқаруды
дамытудың Қазақстанда құқықтық мемлекет орнату ... ... бар. ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды
қоғамдық институт ретінде дамыту үшін ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... ... ... де күні осы уақытқа
дейін ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Еліміздің өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... нақтылы іс-
қимыл көрінбей келеді.
Заң ... ... ... өзін-өзі басқару жүйесі
күні осы уақытқа дейін ... ... ... сол ... қалпында қалып қойған. Оның үстіне, бұл ұзын ... ... осы ... күрмеуі қиын басқа да ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... Маладовное
мен Казатком селоларындағы оқиғаларды ... да ... ... ... ... ... ісінің жетілмегендігінен туындаған
құбылыс. ... ... осы ... ... жергілікті өзін-өзі
басқару органдарының қызметін реттеу жөніндегі ... ... ... ... олардың өкілеттігін айқындауға
мүмкіндік ... ... ... қарамастан өткен жылы бұл ... пен ... ... ... емес ... жеке пікір-сайыс арнасына айналды. ... ... ... ... қалыптастыру мәселесін қазіргі кезеңде
Демократиялық реформалардың ... ... мен ... ... ... бір жұмысшы тобының ғана талқылап
жатқаны да заңды.
Жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... ... созылатын,
бірақ кейінге қалдыруға болмайтын ... ... ... ... өзі ... әлеуметтік экономикалық дамуының
жалпы ... ... ... ... ... ... ықпал ететін мәселелер мен ... бәрі осы ... ... ... ... дербестендірудің негізгі
мәселелері жергілікті жердегі ... ... ... ... ... өз аумағында жүзеге асырылуға тиіс ... ... ... ... Бұл ... ... ... жұмыстың тиімді болуының басты шарты – халық алдында
есеп ... ... ... ... ... пен міндеттіліктің
шегін айқын анықтау, тұрақты табыс ... бар ... ... ... ... ... бұл ... бәрі де
Қазақстандағы ... ... ... әлі ... ... ... ... басқару жүйесінде бюджет ... ... ... ету ісін ... ... маңызды. Мұнда барлық
деңгейдегі бюджеттерді жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... ... ... ... маңызы зор. ... ... ... ... болмауы биліктің өркендеуіне кері әсер ... ... мен ... беру ... ... ... салық қаражатын ... ... ... ... ... ... ... органдарына салық
салу және ... ... ... ... бір өкілеттік беріледі.
Кезінде қабылданған және ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару ... ... ... ... бекімін таппай алғашқы нұсқа күйінде қалып
отыр. Осы уақытқа ... ... ... ... ... себебі – олардың институционалды мәртебесін
дұрыс ... ... ... ... ... қалуы. Оның
үстіне, заңнамалық, құқықтық ... ... ... ... өзін-
өзі басқарудың елдегі саяси жүйедегі мәртебесі мен рөлін ... ... ... ... ... органдарын дамытуға маманданған кадр
құрамының жетіспеуі елеулі қиындық ... ... ... билік
органдарындағы көптеген қызметкерлердің білім деңгейі атқарып ... сай ... Күні ... ... ... ... оқу ... бұл салаға қажет кадрлар даярланбайды.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдарда халықаралық
қорлардың қаржылық қолдауымен ... ... жүр. ... ... барлығы оқытуды өз бағдарламалары бойынша жүргізеді, ал
оның ... ... ... сай келе ... ... ... ... өкілетті органдар ... ... ... ... ... алдында есеп
бермейді. ... ... ... жоғарыдан төмен қарай
бағынғандықтан, ... ... ... ... ... заң
шығарушылық өкілеттігіне қарамастан, мәслихаттар әкімдіктерге ... ... ... ... сырт ... да ... билік органдары өзі ... ... ... мен ... үшін ... ... ... бермейді.
Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі ... ... ... белгілегенде жергілікті өзін-өзі басқарудың әжептәуір
күрделі ... ... оның ... ... ... ... ... даму деңгейі сияқты ... ... ... ... басқару жүйесін енгізіп, ... ... ... ... ... мол ... ... өзін-өзі басқару органдарының кейбір
өкілеттіктерін саты-сатымен ... ... Бұл ... ... ... ... басқару органдары өз өкілеттіктерін ... ал ... ... ... әкімдіктер сондай міндеттерді
жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... Бұл
өкілеттіктердің өзегі әлеуметтік сала және оның ... ... ... негізін құрайтындар ... ... ... ... ... ... және шаруашылық ... ... ... ... Ең ... жергілікті өзін-
өзі басқаруды енгізудің алғашқы сатысы ... ... ... Сөз жоқ, бұл ... ... және ... ... болады.
Екіншіден, жергілікті өзін-өзі басқару құрылымын ... ... ... ... мәслихаттар болып табылады. Осыған орай,
парламенттік ... ... ... ... ... ... ... қажетінше нығайту шарт.
Үшіншіден, жергілікті өзін-өзі басқару дамыту оның ... ... ... база ... заң қабылдауды бір мезгілде ... ... Бұл ... ... заң ... ... жергілікті
өзін-өзі басқарудың заңнамалық базасын жасақтауды ... ... ... ... қуатты серпін бермейтінін ... да, ... ... ... ... ... бар
қырын реттеп отыратын заңдар легін қарастыру қажет.
Төртіншіден, ... ... ... ... һәм ... ... ... белсенділігі сияқты
факторлардың ескеру қажет. Жергілікті ... ... ... ... ... ... бастамшылығы аймақтардағы
шаруашылық және қаражат ... ... ... ашық ... ... ... ... бастамшылығы бірден ... ... ... ... бастап-ақ жер-жердегі ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі нақтылы ұсыныстарды көтермелеп отыру қажет. Сонымен
қатар, халықтың азаматтық ... ... ... өзін-өзі
басқару мәдениеті арнасында азаматтық қоғам ... одан ... беру ... ... ... бастамшылығын дамыту үшін
оларды материалдық тұрғыдан ынталандырып отыру маңызды. ... ... ... ... ... ... ... тұлғасы шығады.
өйткені, меншік иелерінің ... ... ... ... ... ... ... тиімді дами алмайды. ... ... бар ... ... да ... ... өзі де ... жүзеге асыруға ынталы болатыны, ал оның жеке ... ... ... ... тұрғыдан өркендетуге
қажет екені белгілі. ... ... ... ... ... ... ... иелерінің ұсақ және орта бұқарасы ... ... ... қалыптастыруға кіші және орта ... әсер ... ... оларды дамыта түсу ... ... орта ... ... ... ... өркендету
мүмкін емес.
Сайып келгенде, ... ... ... ... ... аумақты басқару жөніндегі міндеттерін
ойдағыдай атқаруына ... ... ... ... ... ... ... С.И.Ожегов. - «Толковый словарь русского языка» - Издательство
«Азъ». 1992г.
2. В. И. Даль - «Толковый ... ... ... ...  В. ... под ред. И. А. ... Куртенэ» - 1993г.
3. Мусабаев Г.Г. - «Русско-казахский словарь» (2 тома). Алма-Ата.
«Қазақтын ... ... ... КазОГИЗ - Подписано к
печати 23.03.1942г.
4. Қазақстан Республикасының 1995 жылдың 30 ... ... (2007ж 21 ... ... мен ... «Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының
мәртебесі» туралы Қазақстан ... 1995 ... ... № 2529 ... Заңы
6. Сапарғалиев Ғ. - «Қазақстан Республикасының Конституциялық
кұқығы»: Академиялық курс. Өнд., толықт., ... ... ... 2008ж.- ... Баймаханова Д. М., Жарболова А. Ж. - «Қазақстан Республикасының
Конституциялық кұқығы» пәні ... ... ... ... ... университеті, 2008ж. - 294 бет
8. Амиров Н.К. - ... ... ... Парламента В
РК» - дисертационная работа
9. Игорь  РОГОВ, Қазақстан Республикасы Конституциялық ... - ... ... ... ... ... «Парламенттік бақылаудың қазақстандық ерекшелігі» - интернет
желісі:http://www.ipd.kz/index.php?option=com_content&view=article&
id=232:2008-09-24-05-02-49&catid=79:2008-09-06-10-04-
45&Itemid=31&lang ... =1

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің басқару нысаны25 бет
Мемлекеттің типологиясы және формалары12 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Ақша мәні және ақшаның формасы20 бет
Ақша – тауар қатынастарының дамыған формасы. Қазіргі экономикадағы ақшаның рөлі24 бет
Дәрілік зат формасы ретінде капсула сипаттамасы11 бет
Есептік регистрлердің жеңілдетілген формасын қолданатын шағын кәсіпорындардағы бухгалтерлік есептің әдістемесі11 бет
Инновациялық сабақты ұйымдастырудың (жоспарлаудың) қазіргі формасы23 бет
Капитал миграциясы - халықаралық экономикалық қатынастардың маңызды формасы ретінде30 бет
Клеткалардың формасы және көлемі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь